Ρ ΥΜΕΛΙΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙA. Ἱστορία Λαογραφία Περιβάλλον Λογοτεχνία Τέχνες Βιβλίο Πολιτισμός Παράδοση Ἀρχαιολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ρ ΥΜΕΛΙΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙA. Ἱστορία Λαογραφία Περιβάλλον Λογοτεχνία Τέχνες Βιβλίο Πολιτισμός Παράδοση Ἀρχαιολογία"

Transcript

1 Ρ ΥΜΕΛΙΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙA Ἱστορία Λαογραφία Περιβάλλον Λογοτεχνία Τέχνες Βιβλίο Πολιτισμός Παράδοση Ἀρχαιολογία τριμηνιαια εκδοση του Π.Κ.Ρ. σίνα & δαφνομήλη 1α Ἀθήνα τηλ , τηλ.-fax: Ἔτος 14ο Περίοδος Β Ἀπρίλιος-μάϊος-Ἰούνιος 2012 Ἀριθ. τεύχους 99 ean eπιθυμουμε αμεση ανορθωση τησ οικονομιασ μασ... Tοῦ Προέδρου τοῦ Πνευματικοῦ Κέντρου Ρουμελιωτῶν Ὁμοτίμου Καθηγητοῦ Δημητρίου Ε. Κουτρούμπα Ἄφρονες πολιτικές καί ἐγκληματική ἀμέλεια καί ἀνικανότητα τῶν ἰθυνόντων ἔφεραν τή χώρα μας στή σημερινή δεινή κατάσταση τῆς ἐπαιτείας καί τῆς ἐξαθλίωσης. Βεβαίως ἡ διεθνής οἰκονομική κρίση, πού βασικά προκάλεσαν οἱ ἀδηφάγοι παγκόσμιοι οἰκονομικοί μεγαλοκαρχαρίες καί τοκογλύφοι, εἶναι κατά μέγα μέρος συνέπεια τῆς παγκόσμιας πνευματικῆς καί ἠθικῆς κρίσης πού μαστίζει τά ἄτομα, τίς κοινωνίες καί τίς κυβερνήσεις, πού ἔχουν θεοποιήσει τό χρῆμα καί τή δύναμη καί τσαλαπατοῦν ἀναίσχυντα κάθε ἔννοια δικαιοσύνης καί ἀνθρωπισμοῦ, ἰδιαίτερα εἰς βάρος τῶν μικρῶν καί ἀνίσχυρων ἀτόμων καί χωρῶν. Στή χώρα μας ἡ ἐγκατάλειψη κατά τίς τελευταῖες δεκαετίες τῶν ἰδεωδῶν τῆς ἑλληνοχριστιανικῆς παράδοσης καί τῆς Ὀρθοδοξίας -τῶν ὑψηλοτέρων ἰδανικῶν καί ἀξιῶν πού ἔχουν ἐμφανισθῆ μέχρι σήμερα ἐπάνω στόν πλανήτη μας- ἐν ὀνόματι δῆθεν τῆς προόδου, τοῦ ἐκσυγχρονισμοῦ καί τῆς στοίχισής μας πίσω ἀπό τούς «προοδευμένους» λαούς τῆς Δύσης ὁδήγησε στά ὀλέθρια διαλυτικά ἀποτελέσματα ἄτομα, οἰκογένεια, κοινωνία καί δημόσια διοίκηση μέ βαρειά εὐθύνη τῆς πολιτικῆς, πνευματικῆς, ἐκκλησιαστικῆς καί δικαστικῆς ἡγεσίας, ἀλλά καί ὅλων τῶν ἐνήλικων ψηφοφόρων, πού δέν ἀντιδράσαμε δεόντως στό ξήλωμα τῶν ἀξιῶν καί στόν ήθικό κατήφορο. Δέν θά ἀναφερθοῦμε ἐδῶ στήν ἀνάγκη ἀναστήλωσης τῆς ἑλληνορθόδοξης παράδοσης καί τῆς παιδείας μας, τίς ὁποῖες κατεδαφίζουν καθημερινά ἀλλοπρόσαλλοι νόμοι καί μέσα μαζικῆς ἐξαθλίωσης (δῆθεν μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης, τά ὁποῖα στήν πλειονότητά τους εἶναι προπαγανδιστικά κέντρα ἀδίστακτων οἰκονομικῶν καί ἄλλων σκοτεινῶν συμφερόντων), διότι αὐτό εἶναι μέν ἀπαραίτητο, ἀλλά ἀπαιτεῖ μακροχρόνια ἐφαρμογή καί ἐμπέδωση. Μακροχρόνια εἶναι ἐπίσης καί ἡ ἐν ὀνόματι τῆς ὀρθῆς κοινωνικῆς συμπεριφορᾶς καί τοῦ σωστοῦ πατριωτισμοῦ καλλιέργεια φορολογικῆς συνείδησης στό λαό, πού εἶναι ἀναγκαία γιά νά σταθῆ στά πόδια του κάθε κράτος. Ἀναφέρομε μόνον ἄμεσα πολύ αὐστηρά ἀλλά δίκαια μέτρα, τά ὁποῖα μποροῦν κατά τή γνώμη μας νά ἀνορθώσουν σέ πολύ σύντομο διάστημα τήν καταβαραθρωμένη οἰκονομία μας καί νά βγάλουν τή θηλειά τῶν χρεῶν καί τῶν τοκογλύφων ἀπό τό λαιμό μας.

2 Στήν προσπάθεια αὐτή πρέπει νά συμβάλουν ἀναλόγως ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Ὄχι μόνο οἱ μισθωτοί, οἱ συνταξιοῦχοι καί οἱ λίγοι εἰλικρινεῖς καί συνεπεῖς φορολογούμενοι, ἀλλά καί οἱ «ἔξυπνοι» καί «ἱκανοί» φοροφυγάδες καί φοροκλέπτες, πού δηλώνουν φτωχοί καί παίρνουν ἐπιδόματα καί ἀπαλλαγές πού δέν δικαιοῦνται, ἐνῶ ἔχουν βίλλες, σκάφη καί ἑκατομμύρια καταθέσεις στήν Ἑλλάδα καί στό ἐξωτερικό, διασκεδάζοντας εἰς βάρος τῶν κορόϊδων. Ἀπαιτεῖται λοιπόν κατεπειγόντως ἡ ψήφιση ἑνός νόμου, πού θά ἰσχύη ἀπό τήν ἑπομένη τῆς δημοσίευσής του στήν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καί θά περιλαμβάνη τά ἑξῆς περίπου: 1. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες πολῖτες ἀδιακρίτως ἡλικίας καί ὅλοι οἱ νομίμως ἐργαζόμενοι στή χώρα ἀλλοδαποί καί κάθε ἐπιχείρηση καί ἑταιρεία ὀφείλουν ἐντός 30 ἡμερῶν νά λάβουν ἀριθμό φορολογικοῦ μητρώου (ΑΦΜ) καί σχετική βεβαίωση ἀπό τή Δ.Ο.Υ. τῆς περιοχῆς τους καί νά τήν προσκομίσουν σέ ὅλες τίς τράπεζες, ὅπου ἔχουν καταθέσεις. Ἀπό τήν 31η ἡμέρα ἀπό τῆς δημοσιεύσεως τοῦ σχετικοῦ νόμου, μέχρι προσκομίσεως τῆς σχετικῆς βεβαίωσης ἀπό Δ.Ο.Υ., ὅσες καταθέσεις δέν ἔχουν Α.Φ.Μ. θεωροῦνται δεσμευμένες ὑπέρ τοῦ Κράτους. 2. Οὐδείς ἐπιτρέπεται νά ἐξαγάγη ἀπό τή χώρα ποσό μεγαλύτερο τῶν 500 εὐρώ, παρά μόνον μέσω Τραπέζης καί ἐγγράφων πού θά φέρουν τόν Α.Φ.Μ. τοῦ ἰδιοκτήτη τους. Τό μέτρο τοῦτο γιά εὐνόητους λόγους πρέπει νά ἰσχύση πρίν νά τεθῆ σέ δημόσια διαβούλευση ἡ σχετική διάταξη. 3. Γιά τή σύνταξη οἱουδήποτε συμβολαίου εἶναι ἀπαραίτητοι οἱ Α.Φ.Μ. τῶν συμβαλλομένων. 4. Οἱ Τράπεζες στέλνουν μέσα στόν Ἰανουάριο στίς ἁρμόδιες Δ.Ο.Υ. ἀντίγραφο τῆς κίνησης κάθε λογαριασμοῦ κατά τό προηγούμενο ἔτος. Ὁμοίως τά Συμβολαιογραφεῖα ἀποστέλλουν στήν ἁρμόδια γιά τόν καθένα Δ.Ο.Υ. ἐντός τοῦ Ἰανουαρίου ἔγγραφο ἐμφαῖνον τά διακινηθέντα ποσά καί τήν ἀξία τῶν ἀποκτηθέντων κινητῶν ἤ ἀκινήτων κατά τό προηγούμενο ἔτος. Ὅλα τά στοιχεῖα αὐτά τῶν Τραπεζῶν καί τῶν Συμβολαιογραφείων εἶναι ἀπόρρητα καί προσιτά μόνον στίς Τράπεζες, στά Συμβολαιογραφεῖα, στούς συμβαλλομένους καί στήν ἁρμόδια Δ.Ο.Υ. 5. Ὁποιοσδήποτε πωλεῖ ὁ,τιδήποτε μέσα στή χώρα ἤ προσφέρει ὑπηρεσίες, πρέπει νά ἐκδίδη τιμολόγιο ἤ ἀπόδειξη, στήν ὁποία θά εἶναι ἐνσωματωμένος στήν ἐμφανῶς ἀναγραφόμενη στούς καταλόγους καί ἐπί τῶν ἐμπορευμάτων τιμή πώλησης Φ.Π.Α. 20% ὁ ἀνώτερος καί 10% ὁ μικρότερος γιά προϊόντα καί ὑπηρεσίες πού φορολογοῦνται λιγώτερο. Ὅποιος δέν διαθέτει ταμειακή μηχανή ὑποχρεοῦται νά ἔχη ἀριθμημένες καί θεωρημένες ἀπό τή Δ.Ο.Υ. διπλότυπες ἀποδείξεις μέ τό ὄνομα καί τόν Α.Φ.Μ. τοῦ πωλητοῦ ἤ παρόχου ὑπηρεσίας. Ὅποιος συλλαμβάνεται νά μήν κόβη ἀπόδειξη ἤ νά γράφη ἀνακριβές ποσό, ὑποχρεοῦται νά πληρώση ἀμέσως πρόστιμο ἑκατονταπλάσιο τῆς ἀξίας τοῦ πωληθέντος, ὁ δέ ἀντίστοιχος ἀγοραστής πρόστιμο δεκαπλάσιο τῆς ἀξίας τοῦ ἀγορασθέντος. Σέ περίπτωση ἀδυναμίας ἄμεσης καταβολῆς τό πρόστιμο πρέπει νά καταβληθῆ ἐντός 10ημέρου, ἄλλως ἀφαιρεῖται ἡ ἄδεια λειτουργίας τῆς ἐπιχείρησης καί ὁ ὑπαίτιος ἀποπληρώνει μέ ἄμεση δήμευση ὅλης τῆς κινητῆς καί ἀκίνητης περιουσίας τῆς οἰκογενείας του. Ἐνστά- 2

3 σεις κατά τοῦ προστίμου μποροῦν νά ὑποβληθοῦν γραπτῶς μετά τήν ἀποπληρωμή του. 6. Οἰκονομικοί ὑπάλληλοι καί ἀστυνομικοί πού ἀνακαλύπτουν τήν παράβαση καί ἐπιβάλλουν τά ἐν λόγω πρόστιμα, δικαιοῦνται τό 10% αὐτῶν, ἄλλοι δέ πολῖτες πού καταγγέλλουν τήν παρανομία δικαιοῦνται τό 5% τοῦ προστίμου. 7. Πρός πάταξη τῆς γραφειοκρατίας, διευκόλυνση τῶν ἐπενδύσεων καί ἐκκίνηση ἀναθέρμανσης τῆς οἰκονομίας θεσπίζονται τά ἑξῆς: Ὅπου γιά τήν ἀδειοδότηση καί τήν ἐξυπηρέτηση τῶν πολιτῶν καί τῆς οἰκονομίας ἔχουν συναρμοδιότητα πολλές ὑπηρεσίες καί πολλά ὑπουργεῖα, ἱδρύεται ἀμέσως σέ μία ἀπό αὐτές ἤ σέ ἔνα ἀπό τά ὑπουργεῖα Γραφεῖο ἤ Ὑπηρεσία μέ τόν τίτλο τοῦ ἀντικειμένου (π.χ. Γραφεῖο ἤ Ὑπηρεσία Βιομηχανιῶν καί Βιοτεχνιῶν, Γραφεῖο Συγκοινωνιῶν, Γραφεῖο Ἀνανεωσίμων Πηγῶν Ἐνέργειας, Γραφεῖο Πολεοδομίας κλπ.), ὅπου συγκεντρώνονται μέσα στό ἴδιο κτήριο καί, εἰ δυνατόν, μέσα στόν ἴδιο ὄροφο ἤ τό ἴδιο διαμέρισμα ἐξουσιοδοτημένα κλιμάκια ὅλων τῶν συναρμοδίων ὑπουργείων ἤ ὑπηρεσιῶν ὑπό ἑνιαία Διεύθυνση καί μέ κοινή Γραμματεία καί Πρωτόκολλο. Ὁ ἐνδιαφερόμενος πολίτης ὑποβάλλει αἴτηση στό Γραφεῖο καί, ἐφόσον αὐτή συνοδεύεται ἀπό ὅλα τά γνωστά καί ἀνηρτημένα σέ εἰδικό πίνακα ἀπαραίτητα δικαιολογητικά, τό Γραφεῖο ὀφείλει νά ἀποφασίση καί νά ἀπαντήση στό αἴτημα ἐντός 30 ἡμερῶν ἀπό τῆς καταθέσεως τῆς αἴτησης. 8. Ὁ φόρος τῶν πάσης φύσεως νομίμων κερδῶν ἐπιχειρήσεων ὁρίζεται στό 20% γιά μία δεκαετία. 9. Ἡ ἐγκατάσταση καί ἐκμετάλλευση τῶν ἤπιων μορφῶν ἐνέργειας (ἡλιακῆς καί αἰολικῆς ἐνέργειας) καί τῶν μεταλλείων ἀποτελεῖ ἀποκλειστική ἁρμοδιότητα τῆς Κυβέρνησης καί δανειοδοτεῖται καί προωθεῖται κατά προτεραιότητα. Ὁμοίως προωθεῖται ὁ καθορισμός τῆς ἑλληνικῆς ΑΟΖ καί τῆς ἔρευνας γιά ἐκμετάλλευση φυσικοῦ ἀερίου καί ὑδρογονανθράκων. 10. Λειτουργός, ὑπάλληλος ἤ ὄργανο ὁποιουδήποτε βαθμοῦ πού χρηματίζεται ἀπολύεται ἀπό τήν θέση του χάνοντας ὅλα τά δικαιώματα πού εἶχε, σέ περίπτωση δέ πού ἀπό ἀμέλεια ἤ δόλο προκάλεσε ζημία στήν ὑπηρεσία καί τό Δημόσιο ὑποχρεοῦται νά καλύψη ἀμέσως τή ζημία μέ ὅλη τήν κινητή καί ἀκίνητη περιουσία τῆς οἰκογενείας του. Ἔνσταση κατά τῆς σχετικῆς ἀπόφασης μπορεῖ νά ὑποβληθῆ μόνον μετά τήν ἀποπληρωμή τοῦ ποσοῦ. 11. Μέ τά μέτρα αὐτά εἶναι βέβαιο ὅτι θά παταχθῆ ἡ φοροδιαφυγή καί ἡ φοροκλοπή, θά εἰσρεύσουν στό δημόσιο ταμεῖο τά δισεκατομμύρια πού προσπαθεῖ σήμερα νά συλλέξη τό Κράτος στίβοντας μισθωτούς καί συνταξιούχους, θά ἐκκινήση ἡ ἀναθέρμανση τῆς οἰκονομίας καί θά δημιουργηθοῦν θέσεις ἐργασίας. Μέ μείωση τοῦ Φ.Π.Α. στό 20% καί 10% ἀρχικά καί πιθανώτατα σέ λίγα χρόνια στό 10% καί 5% ἀντιστοίχως καί τῆς φορολογίας τῶν κερδῶν στό 20%, ἡ χώρα θά γίνη πόλος ἕλξεως ἐπενδύσεων καί θά παρουσιάζη πλεονασματικό προϋπολογισμό καί ἄνοδο τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας, ὁ ὁποῖος μαστίζεται σήμερα ἀπό τήν ἀνεργία, τήν πεῖνα καί τήν ἐξαθλίωση, ἐνῶ μέ δίκαιη φορολόγηση καί σωστή διαχείριση καί ἐκμετάλλευση τῶν πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τῆς χώρας μας θά μποροῦσε νά εὐημερῆ. 3

4 μνημη αλωσεωσ τησ κωνσταντινουπολεωσ Τήν Τρίτη 29η Μαΐου 2012 ὥρα ἔγινε στό Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτῶν τό καθιερωμένο ἐτήσιο μνημόσυνο τῶν ἀγωνιστῶν καί τῶν μαρτύρων τοῦ Γένους καί τῆς Πίστεως πού ἔπεσαν καί μαρτύρησαν κατά τήν ἀποφράδα ἡμέρα τῆς 29ης Μαΐου 1453 καί μετέπειτα. Ὕστερα ἀπό τήν τέλεση τῆς ἐπιμνημόσυνης δέησης ἀκολούθησε σχετική ὁμιλία στήν αἴθουσα Δελφοί. Τήν ὁμήγυρη προσφώνησε ὁ Πρόεδρος τοῦ Π.Κ.Ρ. Καθηγητής κ. Δημήτριος Κουτρούμπας ὡς ἑξῆς: Αἰδεσιμολογιώτατε ἐκπρόσωπε τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερωνύμου, Κύριε πρώην Πρωθυπουργέ, Κύριε Ἀρχηγέ τῆς Ἀστυνομίας, Κύριοι Ἀνώτατοι Δικαστικοί καί Στρατιωτικοί, Κύριοι καί Κυρίες, Ἡμέρα Τρίτη ἤτανε Ἡ Πόλη μας ἡ ὄμορφη ἡμέρα ὀλεθρία καί ἡ Ἁγιά Σοφιά μας στά χίλια τετρακόσια πέσαν σέ χέρια τούρκικα, πεντήκοντα καί τρία: ραγίστηκε ἡ καρδιά μας. Ἡ Κωνσταντινούπολη, ἡ Νέα Ρώμη τοῦ Κωνσταντίνου, ἡ βασίλισσα τῶν πόλεων καί τῆς Οἰκουμένης, ὑπῆρξε ἐπί χίλια καί πλέον ἔτη τό πολιτικό, πνευματικό καί οἰκονομικό κέντρο τῆς Γῆς, ὅπου εἶχαν συγκεντρωθῆ ἀμύθητοι πνευματικοί, ἐπιστημονικοί, καλλιτεχνικοί καί οἰκονομικοί θησαυροί. Ὑπῆρξε τό κέντρο διάδοσης τοῦ χριστιανισμοῦ καί τῆς Ὀρθοδοξίας σέ πολυάριθμους λαούς καί τό οἰκονομικό κέντρο ὅπου ὑπολογίζεται ὅτι ἦταν συγκεντρωμένα κατά τόν Μεσαίωνα, τά δύο τρίτα περίπου τοῦ παγκοσμίου χρήματος. Τήν Πόλη αὐτή καί τή Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία (ἀρχικά τό Ἀνατολικό τμῆμα της καί μετά τήν κατάλυση τοῦ Δυτικοῦ τμήματος ἀπό τούς βαρβάρους τή Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία ἐν γένει) τό ἑλληνικό πνεῦμα τή μετέτρεψε σέ Ἑλληνική Χριστιανική Αὐτοκρατορία. Παρόλο πού διατηρήθηκε στούς ὑπηκόους καί ἐπισήμως τό ὄνομα Ρωμαῖος (Ρωμιός), οἱ λαοί τῆς Ἀνατολῆς τούς ὀνόμαζαν Ἴωνες, δηλαδή Ἕλληνες, ἡ ἐπίσημη γλῶσσα ἦταν ἡ ἑλληνική καί θρησκεία ἦταν ἡ χριστιανική Ὀρθοδοξία. Ἡ Πόλη καί ἡ Αὐτοκρατορία ὑπῆρξε γιά 1000 χρόνια ὁ κυματοθραύστης καί ἡ ἀσπίδα πού προφύλαξε τήν Εὐρώπη ἀπό τά ἀλλεπάλληλα κύματα πολυαρίθμων βαρβάρων καί ὁ φωτοδότης τοῦ ἑλληνικοῦ καί χριστιανικοῦ πνεύματος πού ἔβγαλε ἀπό τά σκοτάδια τῆς βαρβαρότητος πλῆθος λαῶν. Γι αὐτούς ὁ Μεσαίωνας ὑπῆρξε πράγματι σκοτεινή περίοδος, τήν ὁποία ἐσελάγιζε τό φῶς τοῦ Βυζαντίου, ἡ πτώση τοῦ ὁποίου ἔδιωξε πρός τή Δύση πλῆθος σοφῶν δασκάλων, χειρογράφων καί βιβλίων πού φώτισαν καί διευκόλυναν τό ξύπνημα τῆς Ἀναγέννησης. Μαζί πῆγαν καί κάποιοι ἀπό τούς θησαυρούς πού δέν εἶχαν ἁρπάξει τό 1204 οἱ σταυροφόροι καί δέν πρόλαβαν ἀκόμη νά λεηλατήσουν οἱ Τοῦρκοι. 4

5 Ἡ πτώση τοῦ ἐπί χιλιετίαν ἀπόρθητου φρουρίου τῆς Κωνσταντινούπολης τό 1453 βύθισε τό Ἑλληνικό Γένος στό σκοτάδι τῆς δουλείας καί τῆς βαρβαρότητος, ἀλλά ἀποτέλεσε συγχρόνως καί ἕναν ἰσχυρότατο κλονισμό, πού τό ξύπνησε ἀπό τό λήθαργο τῆς ἀδράνειας καί τῆς μοιρολατρείας καί τό ἔκανε νά συνειδητοποιήση τή μεγάλη ἀπώλεια καί τούς λόγους πού ὁδήγησαν σέ αὐτή. Αὐτό τό πικρό γιά μᾶς καί συνάμα κοσμοϊστορικό γεγονός τῆς πτώσης τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων πρέπει νά ἐνθυμούμεθα κάθε χρόνο, ἀφ ἑνός γιά νά τιμοῦμε τούς ἥρωες καί μάρτυρες νεκρούς μας καί νά μήν ἐπαναλαμβάνωμε τά σφάλματα πού προκάλεσαν τίς συμφορές μας καί ἀφ ἑτέρου γιά νά συνειδητοποιοῦμε τό μεγαλεῖο τῆς λαμπρῆς Μεσαιωνικῆς Αὐτοκρατορίας μας καί «νά μή μᾶς πωλοῦν τά φύκια γιά κορδέλες» οἱ σημερινοί νεόπλουτοι ἰσχυροί τῆς Δύσης, πού κατά ἕνα μεγάλο μέρος εὐθύνονται γιά τήν πτώση τοῦ Βυζαντίου. Γιά τήν ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης θά μᾶς μιλήση ὁ ἐκλεκτός μαθητής μου κ. Ἰωάννης Πολέμης, Καθηγητής τώρα τῆς Βυζαντινῆς Φιλολογίας στό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν μέ θέμα: μποροῦσε ἡ Δύση νά βοηθήση τό Βυζάντιο; Τόν ὁμιλητή θά μᾶς παρουσιάση ὁ Γενικός Γραμματέας τοῦ Πνευματικοῦ Κέντρου Ρουμελιωτῶν, στρατηγός κ. Κωνσταντῖνος Στεφανῆς. Σᾶς εὐχαριστῶ Βιογραφικο σημειωμα του ομιλητου Ὁ κ. Ἰωάννης Πολέμης, καθηγητής τῆς Βυζαντινῆς Φιλολογίας τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, τυγχάνει ἀπόφοιτος τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ ὡς ἄνω Πανεπιστημίου. Γιά μεταπτυχιακές σπουδές μετέβη στό Πανεπιστήμιο τῆς Ὀξφόρδης, ὅπου ἐξεπόνησε διδακτορική διατριβή περί Θεοφάνους μητροπολίτου Νικαίας, λογίου τοῦ ΙΔ αἰ. Ὑπηρέτησε τή θητεία του κατά τά ἔτη στό Πολεμικό Ναυτικό. Κατά τά ἔτη ὑπηρέτησε ὡς ἐπίκουρος καθηγητής στό Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κατά δέ τά ἔτη χρημάτισε ἐπίκουρος καθηγητής τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τό 2004 ἐξελέγη ἀναπληρωτής καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, τό δέ 2009 ἐξελίχθη σέ πρωτοβάθμιο καθηγητή. Ἔχει ἐκδώσει πλεῖστα ὅσα Βυζαντινά κείμενα. Ἰδιαιτέρως ἀσχολεῖται περί τόν βίο καί τό ἔργο τοῦ Θεοδώρου Μετοχίτου, σημαντικοῦ λογίου τῆς Παλαιολογείου περιόδου. 5

6 μπορουσε η Δυση να Βοηθηση το Βυζαντιο; Ὁμιλία τοῦ Καθηγητοῦ Ἰωάννου Πολέμη Κύριε πρώην Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αἰδεσιμολογιώτατε, Κύριοι ἐκπρόσωποι τῶν Ἐνόπλων μας Δυνάμεων καί τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, Ἀξιότιμες κυρίες καί κύριοι, Ὀφείλω κατ ἀρχήν νά εὐχαριστήσω τόν στρατηγό γιά τήν παρουσίαση τοῦ βιογραφικοῦ μου, καθώς καί τόν πρόεδρό σας καί σεβαστό καθηγητή μου κ. Δ. Κουτρούμπα, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔκανε τήν τιμή νά μέ προσκαλέσει νά ἐκφωνήσω αὐτή τήν ὁμιλία μου ἐνώπιον τοῦ ἱστορικοῦ συλλόγου σας. Τό θέμα μου εἶναι οἱ σχέσεις τοῦ Βυζαντίου μέ τήν Δύση κατά τήν περίοδο τῆς ἁλώσεως τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων, πιό συγκεκριμένα ἄν μποροῦσε ἡ Δύση νά βοηθήσει τό χειμαζόμενο δεινῶς καί ἀπειλούμενο ἀπό τούς Τούρκους Βυζάντιο. Στό ἐρώτημα αὐτό ὅμως δέν μπορεῖ νά δοθῆ σαφής καί κατηγορηματική ἀπάντηση, ἄν δέν ἐξετασθοῦν προηγουμένως ἡ κατάσταση τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης κατά τήν περίοδο αὐτήν καί οἱ σχέσεις πού εἶχε διαμορφώσει μέ τό Βυζάντιο. Θά ξεκινήσω in medias res, ὅπως λέμε ἐμεῖς οἱ φιλόλογοι. Τό 1425 ὁ αὐτοκράτωρ Μανουήλ Β ὁ Παλαιολόγος βρίσκεται στήν κλίνη τοῦ θανάτου. Εἶναι ἕνας πολύπειρος καί σοφός ἡγεμών, ὁ ὁποῖος πάνω ἀπό μισό αἰῶνα κρατοῦσε τό τιμόνι τοῦ σκάφους τῆς αὐτοκρατορίας πού ταξίδευε σέ θάλασσα τρικυμι- 6

7 σμένη. Οἱ Ὀθωμανοί, ἀπό μικρή περιφερειακή δύναμη στήν περιοχή τοῦ Μαιάνδρου, εἶχαν ἐξελιχθεῖ στόν ὑπ ἀριθμόν ἕνα κίνδυνο γιά τήν αὐτοκρατορία. Τό 1354 εἶχαν ἀποκτήσει τό πρῶτο προγεφύρωμα ἐπί εὐρωπαϊκοῦ ἐδάφους, ἐνώ λίγο ἀργότερα κατέλαβαν τήν Ἀδριανούπολη, πού ἔγινε ἡ πρώτη πρωτεύουσα τῶν Τούρκων στήν Εὐρώπη. Τό 1389 συντρίβουν τούς Σέρβους στό Κοσσυφοπέδιο. Τό 1391 ἀρχίζει ἡ πρώτη δεκαετής πολιορκία τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ αὐτοκράτωρ Μανουήλ ἀναγκάζεται νά μεταβεῖ ὡς ἐπαίτης στήν Δύση, γιά νά ἐκλιπαρήση τήν ἀρωγή τῶν Φράγκων, ἡ ὁποία, ὡστόσο, δέν ἔρχεται ποτέ. Τό 1402 ἡ μάχη τῆς Ἀγκύρας, στήν ὁποία ὁ Ταμερλάνος συνέτριψε τόν σουλτάνο Βαγιαζήτ, ἔδωσε μια προσωρινή ἀνάσα στό Βυζάντιο. Ὅμως τό 1422 ὁ σουλτάνος Μουράτ πολιορκεί ξανά τήν πρωτεύουσα. Ἑπομένως, ὁ Μανουήλ εἶχε πολύ πικρή πεῖρα ἀπό τούς Δυτικούς. Τήν ὥρα λοιπόν πού πέθαινε, κάλεσε στό πλευρό του τούς γιούς του καί ζήτησε ἀπό τόν διάδοχό του, τόν αὐτοκράτορα Ἰωάννη τόν Η, νά μήν ἐπιδιώξει ποτέ τήν ἕνωση τῶν ἐκκλησιῶν. Ὁ λόγος πού ἐξηγεῖ κατά τόν ἱστορικό Σφραντζῆ τήν συμβουλή αὐτή τοῦ ἑτοιμοθάνατου μονάρχη ἦταν ὁ φόβος μήπως ἐξαγριωθοῦν οἱ Τοῦρκοι, φοβούμενοι τήν δυτική ἀρωγή καί προλάβουν νά καταφέρουν αἰφνιδιαστικά τό τελικό πλῆγμα στήν Βυζαντινή αὐτοκρατορία. Εἶναι ὅμως βέβαιο ὅτι ὁ αὐτοκράτωρ Μανουήλ, πού, ἐκτός ἀπό ἔμπειρος πολιτικός ἦταν καί σημαντικός λόγιος καί διανοούμενος -εἶχε μάλιστα γράψει ἐκτενές θεολογικό ἔργο κατά τῶν Λατίνων-, γνώριζε πολύ καλά ὅτι οἱ Δυτικοί ἀπό μία ἄποψη μποροῦσαν νά προσφέρουν τήν ποθητή βοήθεια στό Βυζάντιο, ἀπό μία ἄλλη ὅμως δέν ἦσαν εἰς θέσιν νά τό κάνουν. Πῶς ἐξηγεῖται αὐτή ἡ ἀντινομία; Αὐτό θά προσπαθήσω νά ἐξηγήσω στήν συνέχεια. Μετά τό σχίσμα τοῦ 1054 οἱ σχέσεις τοῦ Βυζαντίου καί Δύσεως εἶχαν εἰσέλθει σέ διαδικασία προϊούσης ἐπιδεινώσεως. Στίς θρησκευτικές διαφορές εἶχαν προστεθεῖ οἱ οἰκονομικές ἀντιθέσεις, ὁ ἐμπορικός ἀνταγωνισμός καί οἱ πολιτικές συγκρούσεις. Τό ἀποκορύφωμα τῆς σοβούσης κρίσεως ἦλθε τό 1204, ὅταν μέ τρόπο δόλιο καί προδοτικό οἱ μετέχοντες στήν Δ Σταυροφορία, ἐκμεταλλευόμενοι τίς διενέξεις τῶν μελῶν τῆς αὐτοκρατορικῆς δυναστείας τῶν Ἀγγέλων, κατέλαβαν 7

8 τήν Κωνσταντινούπολη, ἐγκαθιδρύοντας παράλληλα στά παλαιά ἐδάφη τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας σειρά φεουδαρχικῶν κρατιδίων δυτικοῦ τύπου. Ἡ ἅλωση τοῦ 1204 δέν ἐξασθένησε μόνο σέ σημαντικό βαθμό τόν Βυζαντινό Ἑλληνισμό, ἀλλά συνέτεινε ἀποφασιστικά στήν ἐμβάθυνση τοῦ ψυχικοῦ χάσματος μεταξύ ὀρθοδόξων καί καθολικῶν. Ποτέ ὁ Ἑλληνισμός δέν θά μπορέση νά συγχωρέση στήν Δύση τήν προδοσία τοῦ Ἡ καθυπόταξη ὅμως τῶν Ἑλλήνων στούς Δυτικούς φεουδάρχες συνοδευόταν καί ἀπό τήν ἀκόμη πιό ἐπικίνδυνη πνευματική ὑποδούλωση τῆς Ἀνατολικῆς στήν Δυτική ἐκκλησία, καθώς οἱ Φράγκοι ὑποχρέωναν τόν ὀρθόδοξο κλῆρο νά δεχθῆ τήν πνευματική ἐπικυριαρχία τοῦ πάπα τῆς Ρώμης. Ὁ λαός ὅμως δέν ἦταν διατεθειμένος νά ἀνεχθεῖ μία τέτοια καταπίεση. Χάρη στήν φωτισμένη ἡγεσία τῶν αὐτοκρατόρων τῆς Νίκαιας κατάφερε νά ὀρθοποδήσει. Ἡ Κωνσταντινούπολη ἀνακατελήφθη τό Ὅμως ἡ ἐξασθένηση τοῦ Βυζαντινοῦ κράτους συνεχιζόταν. Σύντομα οἱ Ὀθωμανοί, γιά τούς ὁποίους μιλήσαμε ἤδη, κατέλαβαν ὅλη σχεδόν τήν Μ. Ασία, ἀφήνοντας στό Βυζάντιο μόνο ὁρισμένες παραλιακές ζῶνες, ἐνῶ οἱ Βούλγαροι καί οἱ Σέρβοι ἀπέσπασαν πολλά ἑλληνικά ἐδάφη στά Βαλκάνια καί τά ἐνέταξαν βίαια στά δικά τους κρατικά μορφώματα - σκόπιμα δέν χρησιμοποιῶ τόν ὅρο «κράτη», ὁ ὁποῖος θά ἦταν παραπλανητικός. Ὁ κλοιός ἀπό τίς ἀρχές τοῦ ΙΔ αἰῶνος ἀρχίζει νά στενεύη. Ἔτσι προκύπτει γιά τό Βυζάντιο ἡ ἀνάγκη ἀναζητήσεως βοήθειας ἀπό τήν χριστιανική Εὐρώπη. Κατά τά ἔτη τῆς βασιλείας τοῦ Μιχαήλ Η Παλαιολόγου, τοῦ ἀπελευθερωτοῦ τῆς βασιλεύουσας δίδεται μία λύση στό ζήτημα, ἡ ὁποία καί κάκιστη εἶναι καί ἐπιβλαβής. Ὁ Μιχαήλ, θέλοντας νά ἀποτρέψη τήν ὀργάνωση μιᾶς νέας σταυροφορίας, ἡ ὁποία θά εἶχε ὡς στόχο τήν ἀνασύσταση τοῦ λατινικοῦ κρατιδίου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀναγκάσθηκε 8

9 νά ζητήση τήν συνδρομή τοῦ πάπα. Ὁ πάπας ὅμως δέν ἦταν διατεθειμένος νά συνεργασθῆ ἄνευ ὅρων καί ἀνταλλαγμάτων. Γιά νά παράσχη τήν ποθητή βοήθεια, ὁ πάπας ἀπαίτησε ἀπό τόν αὐτοκράτορα Μιχαήλ τήν ὑπαγωγή τῆς ὀρθοδόξου ἐκκλησίας στήν παπική. Αὐτό φυσικά συνεπαγόταν ἀπαραιτήτως τήν ἀποδοχή ἐκ μέρους τῶν Βυζαντινῶν τοῦ παπικοῦ πρωτείου καί τοῦ δόγματος τοῦ Filioque. Ὁ Μιχαήλ ὑπέκυψε στόν ἐκβιασμό. Ἡ ἕνωση τῶν δύο ἐκκλησιῶν ἐπικυρώθηκε ἐπίσημα μέ τήν σύνοδο τῆς Λυών καί προκάλεσε θύελλα ἀντιδράσεων στό Βυζάντιο. Ἀμέσως μετά τόν θάνατο τοῦ Μιχαήλ τό 1282, ὁ γιός καί διάδοχός του Ἀνδρόνικος ὁ Β, ἀντιλαμβανόμενος τό δυσμενές κλῖμα πού εἶχε δημιουργηθεῖ, ἔσπευσε νά ἀκυρώση τήν ψευδένωση αὐτήν. Τόν ΙΔ αἰῶνα ὅμως τά σύννεφα ἐξακολουθοῦν νά πυκνώνουν. Τό Βυζάντιο σπαράσσεται ἀπό ἐμφύλιες διαμάχες, ἐνῶ οἱ δῆθεν ὁμόδοξοι Σέρβοι καί Βούλγαροι κάνουν ὅ,τι περνᾶ ἀπό τό χέρι τους, προκειμένου νά ὑπονομευθῆ ἡ παλαιά καί ἔνδοξη αὐτοκρατορία τῶν Ἑλλήνων. Ὁ πατέρας τοῦ προαναφερθέντος Μανουήλ, Ἰωάννης ὁ Ε κατά τήν διάρκεια τῆς μακρᾶς βασιλείας του ( ) δέν διστάζει νά ταξιδεύση ὁ ἴδιος στήν Δυτική Εὐρώπη, προκειμένου νά ἐκλιπαρήση τό ἔλεος τῶν Εὐρωπαίων γιά τό ἑτοιμοθάνατο Βυζάντιο. Ὁ Μανουήλ ἀργότερα φθάνει μέχρι τήν Ἀγγλία, γιά νά ζητήση τήν βοήθεια τοῦ βασιλιᾶ Ἑρρίκου τοῦ Δ γιά τήν πολιορκημένη Κωνσταντινούπολη. Καί τώρα ἐπανέρχομαι στό ἀρχικό ἐρώτημα, ἄν μποροῦσε ἡ Δύση νἀ ἀντα- 9

10 ποκριθῆ θετικά στά ἀγωνιώδη αἰτήματα τῶν Βυζαντινῶν αὐτοκρατόρων. Ἡ ἀπάντηση σέ πρώτη φάση πρέπει νά εἶναι ἀπολύτως καταφατική. Ἡ Βενετία καί ἡ Γένουα κυριαρχοῦν μέ τούς ἐμπορικούς στόλους τους στήν Ἀνατολική Μεσόγειο. Ἡ Ἀγγλία εἶναι πανίσχυρη, ἐνῶ ἡ Γαλλία βρίσκεται σέ φάση ἐσωτερικῆς ἀναδιοργανώσεως. Μία μόνον ἀπό αὐτές τίς δυνάμεις ἄν ἤθελε, θά μποροῦσε, μέ τήν κατάλληλη προετοιμασία, νά κατατροπώση τούς Ὀθωμανούς, οἱ ὁποῖοι δέν εἶχαν φθάσει ἀκόμη στό ἀπόγειο τῆς δυνάμεώς τους οὔτε στά μέσα τοῦ ΙΔ αἰῶνος. Οἱ Δυτικοί δέν διέθεταν μόνο στρατιωτική ὑπεροχή, εἶχαν ἐπίσης πολλές βάσεις στό Αἰγαῖο καί τά μικρασιατικά παράλια, ἀπ ὅπου μποροῦσαν νά διευκολυνθοῦν σέ ἐνδεχόμενη συντονισμένη ἐπίθεση ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν. Ἡ Κρήτη, ἡ Χίος, ἡ Λῆμνος, μεγάλο μέρος τοῦ Μωριᾶ ἦσαν ὑπό τήν ἄμεση κυριαρχία τῶν Φράγκων. Πολύ εὔκολα ὅλες αὐτές οἱ περιοχές θά μποροῦσαν νά χρησιμοποιηθοῦν ὡς προγεφυρώματα σέ μία ἐπίθεση, ἐνώπιον τῆς ὁποίας τό κράτος τῶν Ὀθωμανῶν ἐνδεχομένως θά κατέρρεε. Δέν πρέπει νά λησμονοῦμε τό ἑξῆς. Τόν ΙΣΤ αἰῶνα οἱ Ὀθωμανοί ἦσαν πλέον πανίσχυροι, δέν μπόρεσαν ἐν τούτοις νά ἀντισταθοῦν στίς ἡνωμένες δυνάμεις τῶν δυτικῶν, πού συνέτριψαν τόν τουρκικό στόλο στήν ναυμαχία τῆς Ναυπάκτου τό Δέν θά ἦταν πολύ εὐκολώτερη ἡ κατίσχυση τῶν Χριστιανικῶν δυνάμεων τόν ΙΔ αἰῶνα, ὅταν ἡ Ὀθωμανική ἡγεμονία ἦταν ἔνα μικρό, ἰσχυρό ὁπωσδήποτε, ὄχι ὄμως ἀκόμη πανίσχυρο κρατίδιο τῆς δυτικῆς Μ. Ἀσίας; 10

11 «Μπορῶ» ὅμως σημαίνει «θέλω». Οἱ Δυτικοί δέν ἤθελαν νά βοηθήσουν τό Βυζάντιο. Δέν μποροῦσαν νά ἀνεχθοῦν τήν ὕπαρξη τοῦ ὀρθοδόξου πατριαρχείου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δέν ἦσαν διατεθειμένοι νά ἀνεχθοῦν τόν ὑπερήφανο ἑλληνικό λαό, δέν μποροῦσαν νά ἀνεχθοῦν ἕναν αὐτοκράτορα στήν Κωνσταντινούπολη, ὁ ὁποῖος ἐτιτλοφορεῖτο «πιστός βασιλεύς καί αὐτοκράτωρ τῶν Ρωμαίων». Διότι πρέπει νά ἔχουμε ὑπ ὄψιν μας ὅτι οἱ Βυζαντινοί δέν χρησιμοποιοῦσαν τό προσωνύμιο Βυζαντινοί γιά τόν ἑαυτό τους, τό ὁποῖο τούς προσῆψαν ὑποτιμητικά οἱ Δυτικοί λόγιοι τοῦ ΙΣΤ αἰῶνος. Οἱ Βυζαντινοί ἀποκαλοῦσαν, πολύ σωστά, τό κράτος τους Ρωμανία καί τούς ἑαυτούς τους Ρωμαίους. Εἶχαν ἀπόλυτη συναίσθηση ὅτι ἦσαν οἱ μόνοι νόμιμοι συνεχιστές τῆς τρισένδοξης Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, τῆς Ἑλληνικῆς καί Ρωμαϊκῆς συνάμα αὐτοκρατορίας τῆς Ἀνατολῆς. Οἱ Δυτικοί δέν ἐδικαιοῦντο νά ἀποκαλοῦν ἑαυτούς Ρωμαίους, ὄνομα τό ὁποῖο εἶχαν σφετερισθεῖ, ὅταν ὁ αἱμοσταγής σφαγεύς Καρλομάγνος (Καροῦλον τινα ῥῆγα τῶν Φράγγων τόν ἀποκαλοῦσαν, μέ δίκαιη περιφρόνηση, οἱ Βυζαντινοί) στέφθηκε αὐτοκράτορας τά Χριστούγεννα τοῦ 800 στήν Ρώμη. Πῶς λοιπόν θά ἦταν δυνατόν οἱ Δυτικοί νά βοηθήσουν τούς Βυζαντινούς, τῶν ὁποίων ἡ ἴδια ἡ ὕπαρξη ἔθετε ὑπό ἀμφισβήτισιν ὅ,τι εἶχαν πιο ἱερό; Οἱ Δυτικοί θεωροῦσαν μάλιστα τήν τουρκική λαίλαπα ὡς δίκαιη τιμωρία τῶν σχισματικῶν τῆς Ἀνατολῆς, πού δέν ἐννοοῦσαν νά δεχθοῦν τήν ἐξουσία τοῦ πάπα. Ἄλλωστε, ἤδη ἀπό τόν ΙΔ αἰῶνα, οἱ παπικοί τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης εἶχαν 11

12 ἤδη καθορίσει ἕνα αὐστηρό πλαίσιο, τό ὁποῖο ἔπρεπε ἀπαρεγκλίτως νά ἐφαρμόσουν οἱ Βυζαντινοί, προκειμένου νά τούς χορηγηθῆ ἡ ποθητή βοήθεια. Ἦταν τό μνημόνιο ἐκείνης τῆς ἐποχῆς καί σήμαινε τήν ἄνευ ὅρων ὑποταγή τοῦ ὑπερήφανου Ἑλληνικοῦ λαοῦ στά κελεύσματα τοῦ πάπα. Τέτοια εἶναι διαχρονικά τά μνημόνια τῶν Δυτικῶν «φίλων» μας. Δυστυχῶς ὁρισμένοι Βυζαντινοί δέν εἶχαν τήν πολυτέλεια νά δοῦν τά παραπάνω, ὁ ἄμεσος κίνδυνος τῶν Τούρκων δέν τούς ἄφηνε περιθώριο νά ἀντιληφθοῦν ὅτι δέν ὑπῆρχε κατ οὐσίαν προοπτική βοήθειας ἀπό τήν Δύση καί ὅτι οἱ Ἕλληνες θά ἔπρεπε νά στηριχθοῦν στίς δικές τους δυνάμεις. Πολλοί λόγιοι τῆς ἐποχῆς, ὅπως ὁ Δημήτριος Κυδώνης, προέτρεπαν ἀνοικτά τούς ὁμοεθνεῖς τους νά ἀσπασθοῦν τόν καθολικισμό, ὁ αὐτοκράτωρ Ἰωάννης ὁ Ε μάλιστα, ἰδιωτικῶς βέβαια, προέβη καί σέ αὐτήν τήν ἀπονενοημένη κίνηση. Δέν ἦσαν κακές οἱ προθέσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Δέν μποροῦσαν ὅμως νά δοῦν ὅτι οἱ Δυτικοί, κυριευμένοι ἀπό ἀταβιστικό μίσος ἐναντίον τῆς ὀρθοδόξου Ρωμανίας, δέν εἶχαν διάθεση νά προσφέρουν στό θνῆσκον Βυζάντιο καμμία ἀρωγή. Ὁ Μανουήλ ὁ Β ὅμως τό καταλάβαινε πολύ καλά αὐτό, γι αὐτό ἔδωσε στόν γιό του τήν συμβουλή νά ἀποφύγει κάθε κίνηση πού θά ἔφερνε κοντά τίς δύο ἐκκλησίες. Ὅμως ὁ Ἰωάννης ὁ Η δέν τόν ἄκουσε. Τό 1439 παρουσίᾳ του ὑπεγράφη στήν Φλωρεντία ὁ κατάπτυστος τόμος τῆς ἑνώσεως τῶν δύο ἐκκλησιῶν, δηλαδή τό ξεπούλημα τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησίας στόν αἱρετικό πάπα τῆς Ρώμης. Τό μνημόνιο τῆς αἰσχύνης ὑπεγράφη, βοήθεια ὅμως δέν ἦρθε ποτέ. Τά συμβάντα τῆς ἁλώσεως τά γνωρίζετε πολύ καλά, καί δέν χρειάζεται νά ἐπιμείνω. Λίγοι Γενουᾶτες μόνο πολέμησαν, ἡρωϊκά βέβαια, μαζί μέ τόν μάρτυρα αὐτοκράτορα Κωνσταντῖνο Παλαιολόγο, ὅμως ἡ Πόλις ἑάλω. Χάρηκαν ἄραγε οἱ Δυτικοί γι αὐτό; Δέν μπορεῖ κανείς νά ἰσχυρισθῆ κάτι τέτοιο. Ἡ ἅλωση προκάλεσε φόβο καί τρόμο σέ ὁλόκληρη τήν Δυτική Εὐρώπη. Τό χλιμίντρισμα τῶν τουρκικῶν ἀλόγων ἄρχισε πλέον νά φθάνη καί στά μωρά τά βεβυκότα ὥς τότε ὦτα τῶν δυτικῶν, ἦταν πλέον ὅμως πολύ ἀργά. Καί οἱ Δυτικοί πλήρωσαν πολύ ἀκριβά τήν ὀλιγωρία τους τοῦ Ἀκόμη καί στό τέλος τοῦ ΙΖ αἰῶνος, περίοδο παρακμῆς τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, οἱ Τοῦρκοι ἔφθασαν μέχρι τίς πύλες τῆς Βιέννης. Οἱ Ἕλληνες κατάλαβαν πολύ καλά τό μάθημα τοῦ Ἡ ἐκκλησία μας, μετά τό τέλος τῆς τρικυμίας, φρόντισε νά περισυλλέξει ὅ,τι εἶχε ἀπομείνει καί νά διαπαιδαγωγήση τό ἔθνος μέ βάση τήν ἀρχή πού διετύπωσε ὁ μέγας δούξ 12

13 Λουκᾶς Νοταρᾶς λίγο πρίν τήν ἅλωση: καλύτερα τό τουρκικό φέσι παρά ἡ παπική καλύπτρα, ἡ ὀποία θά ἐξαφάνιζε τήν ἴδια τήν ψυχή τοῦ ἔθνους, πού ἔμεινε ἀδούλωτη στά σκοτεινά χρόνια τῆς σκλαβιᾶς κάτω ἀπό τά πόδια τῶν ὑπανθρώπων ἀσιατικῶν δυναστῶν. Ἐμεῖς μποροῦμε σήμερα νά βγάλωμε ὁρισμένα συμπεράσματα. Δέν θέλω νά παρεξηγηθῶ, ἄλλωστε τό ἐπάγγελμά μου δέν ἐπιτρέπει ὁποιαδήποτε πολιτικολογία. Ὡστόσο, βλέπω ὡς ταπεινός ἐρευνητής τῶν παλαιῶν κειμένων τοῦ Ἔθνους μας ὅτι τά μνημόνια δέν ἀποτελοῦν ἀνακάλυψη τοῦ σήμερα, εἶναι μία παμπάλαιη ἐφεύρεση τῶν Δυτικῶν, ἡ ὁποία ἀποσκοπεῖ στήν ἐξουθένωση καί τόν ἐξευτελισμό τοῦ ὀρθόδοξου καί ἡρωϊκοῦ ἔθνους μας. Δέν θά πρέπει νά λησμονοῦμε τόν λόγο τοῦ προφητικοῦ, μακαρίου γόνου τῆς λεβεντογέννας Ρούμελης, τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ: «Τόν πάπαν, τόν πάπαν νά καταρᾶσθε, αὐτός εἶναι ἡ αἰτία ὅλων τῶν δεινῶν». Τό Ἔθνος πρέπει νά στηριχθῆ στίς δικές του ἀποκλειστικῶς δυνάμεις. Ἴσως καί τόν ΙΕ αἰῶνα θά ἦταν κάτι τέτοιο ἐφικτό. Καί σήμερα εἶναι ἐφικτό, ὅσο καί ἄν οἱ ἀναθυμιάσεις τοῦ διεφθαρμένου πολιτικοῦ συστήματος τῶν γραικύλων δηλητηριάζουν τήν ἀτμόσφαιρα. Ὑπάρχουν ἄθικτοι καί καθαροί οἱ τέσσερεις πυλῶνες τοῦ Ἔθνους, ἡ ἄμεμπτη καί ὡραία Ἑλληνική δικαιοσύνη, ὁ ἡρωϊκός Στρατός μας, τά Σώματα Ἀσφαλείας, ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας, πού βεβαίως καί θά ἀνταποκριθοῦν στίς εὐθύνες τους. Θά διαπαιδαγωγήσουν τό ἔθνος, θά τό βγάλουν ἀπό τό σημερινό τέλμα καί θά τό ποδηγετήσουν σέ νέα πορεία δόξης. Καί, ποιός ξέρει. Ἴσως «πάλι μέ χρόνια μέ καιρούς πάλι δικά μας θἆναι». Σᾶς εὐχαριστῶ 13

14 Ἡ Δέσποινα ταράχτηκε καί δάκρυσαν οἱ εἰκόνες Ταύτην τό ἔθνος ἡμῶν μακαρίαν καλεῖ τῶν θανόντων Στήν ἐκπλήρωση τοῦ ἱερωτάτου χρέους μας για τήν ἀπόδοση τιμῆς καί μνήμης ἡμῶν στή χαμένη πατρίδα στίς 29 Μαΐου, στό θρῆνο μας συμμετεῖχε ἡ χορωδία τοῦ Χορευτικοῦ Τομέα Φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνών.* Ἡ ὁμάδα αὐτή, τά νέα παιδιά, οἱ φοιτητές τοῦ Ε.Κ.Π.Α. προσπάθησαν νά καταγράψουν τίς ἱστορικές-κοινωνικές καί πολιτισμικές παραμέτρους τῆς ἔννοιας «ἑάλω ἡ Πόλις». Εἶναι οἱ νέοι, οἱ αὐριανοί ἐπιστήμονες, τά τείχη ἀντίστασης στά διάφορα «πολυπολιτισμικά» δεδομένα πού φαίνονται νά μᾶς κυκλώνουν. Αὐτοί κρατοῦν μέρος τῆς ἱστορικής καί κοινωνικῆς πορείας τοῦ τόπου μας ἀπό τήν πολιτισμική ὁμάδα τῆς ταυτότητας καί τῆς ἐθνικῆς μας κληρονομιᾶς πού ποτίζουν τίς ρίζες μας καί μεταλαμπαδεύουν στόν κόσμο καί σ ὅλους μας τά ἔχει μας, τήν κληρονομιά μας, ὥστε νά μένη ζωντανή. Καταγραφή τῶν δεδομένων τοῦ κομμοῦ Ἡ εἰσαγωγή τοῦ κομμοῦ στήν τραγωδία ἔγινε μέ δύο θρηνητικά τραγούδια: 1. σημαίνει ὁ θεός σημαίνει ἡ γῆς (θράκη) Σημαίνει ὁ Θεός, σημαίνει ἡ γῆς, σημαίνουν τά ἐπουράνια, σημαίνει κι ἡ Ἁγιά Σοφιά, τό μέγα Μοναστήρι, Πάψατε τό Χερουβικό κι ἄς χαμηλώσουν τ ἅγια, μέ τετρακόσια σήμαντρα κι ἑξῆντα δυό καμπάνες. παπάδες πάρτε τά ἱερά κι ἐσεῖς κεριά σβηστῆτε, Κάθε καμπάνα καί παπάς, κάθε παπάς καί διάκος. γιατί εἶναι θέλημα Θεοῦ ἡ Πόλη νά τουρκέψη. Ψάλλει ζερβά ὁ Βασιλιάς, δεξιά ὁ Πατριάρχης κι ἀπ τήν πολλή τήν ψαλμουδιά ἐσειόνταν οἱ κολῶνες νά μποῦνε στό Χερουβικό καί νά βγη ὁ Βασιλέας. Φωνή τούς ἦρθε ἐξ οὐρανοῦ κι ἀπ Ἀρχαγγέλου στόμα: Ἡ Δέσποινα ταράχτηκε καί δάκρυσαν οἱ εἰκόνες. Σώπασε κυρά Δέσποινα καί μήν πολυδακρύζης, πάλι μέ χρόνους μέ καιρούς, πάλι δικά μας θά ναι! 2. τρία καράβια φεύγουνε (θράκη) Τρία καρά- βόηθα Παναγιά μου - τρία καράβια φεύγουνε πό μέσα ἀπό τήν Πόλη, κλαίει ἡ καρδιά μου κλαίει καρδιά μ κι ἀναστενάζει. Τό να φορτώ- βόηθα Παναγιά μου - τό να φορτώνει τό σταυρό καί τ ἄλλο τό εὐαγγέλιο, κλαίει ἡ καρδιά μου κλαίει καρδιά μ κι ἀναστενάζει. Τό τρίτο τό- βόηθα Παναγιά μου τό τρίτο τό καλύτερο τήν Ἅγια Τράπεζά μας, κλαίει ἡ καρδιά μου κλαίει καρδιά μ κι ἀναστενάζει. Τά μνημονευόμενα ὀνόματα-ἐπωνυμίες, ἐπεισόδια, πράγματα καί ὁ αὐτοματισμός τῶν εἰκόνων μᾶς εἰσάγουν στήν τραγωδία καί ἀποτελοῦν τεκμήρια ἱστορίας καί μάθησης γιά ὅσους δέν τά γνωρίζουν ἀλλά καί σ ὅσους τά γνωρίζουν ἡ ἐπανάληψη τούς ἀφυπνίζει. Αὐτά μαρτυροῦν μέρος τοῦ τόπου καί τοῦ χρόνου τῆς ἱστορικῆς μας πορείας. Μέ τήν δημιουργία αὐτή, πού εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου πρωτότυπη καί δημιουργήθηκε γιά μᾶς, γιά σᾶς, γιά ὅλους μας, γιά τόν πλησιασμό καί ἀπόδοση τῆς πραγματικότητας τῆς συμφορᾶς γιά τό ξύπνημά μας, περιγράφουν τή δόξα τοῦ Βυζαντίου καί τό κάλλος τῆς * Ὑπεύθυνοι τῆς παράστασης καί τῆς ὅλης σύνθεσης ἦταν ἡ Μ. Παπαδοπούλου μέ τόν Θ. Βρακατσέλη. 14

15 Ἁγιά Σοφιᾶς πού τό διαδέχεται ἡ θλίψη καί ὁ πόνος. Στά τραγούδια αὐτά βρίσκονται ἀσφαλῆ ἱστορικά γεγονότα πού ἐκτυλίσσονται ἀβίαστα καί προσεγγίζονται μέ τήν κατάλληλη τοῦ κομμοῦ μουσική καί βηματισμό, τά ἀργόσυρτα βήματα θλίψης καί ὀδύνης. Ἔτσι δίνονται προσεγγιστικά δεδομένα στόν κομμό. Καμμιά ἀμφιβολία δέν μπορεῖ νά διεισδύση στίς ἱστορικές ἔννοιες πού ἐκφράζονται στά τραγούδια. Μπορεῖ νά παρατηρηθῆ μάλιστα ὅτι ἡ προσεκτική προσέγγιση τῶν τραγουδιῶν θά κάνη κάποιο ἄνοιγμα στό χρόνο πού αὐτά δημιουργήθηκαν ἀπό τόν τόπο πού ἐπιχωριάζουν. Αὐτά πού πρέπει νά εἶναι ἀμέσως μετά τήν ἅλωση καί δίνουν τό ἔναυσμα τῆς μαρτυρίας. Ἄς πλησιάσωμε τούς δεινούς κλύδωνες πού μαστίζουν μέσα σ αὐτά τόν ἑλληνισμό, καί ἄς σταθοῦμε στήν τόσο μεστή σκέψη πού περιέχεται σ αὐτά. Ἐκεῖ πού ἔθαλλε ἀκμαῖος ὁ ἑλληνισμός, στήν Κωνσταντινούπολη ἀλλά καί στόν πυρῆνα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τήν Ἁγιά Σοφιά, τή βάση καί τό ἔρεισμα τοῦ Βυζαντινοῦ κράτους, ἀπ ὅπου πρό πάντων ἀρύεται αὐτό τήν ἀλκή μέ νέες πάντοτε δυνάμεις γιά τήν ἐρρωμένη ἄμυνα κατά τῶν ἀπειλούντων κινδύνων, τονίζεται ὅτι αὐτή κρατοῦσε τά ἰδεώδη τῆς ἑλληνικῆς ψυχῆς. Τά τραγούδια αὐτά ὅπως καί τά μετέπειτα -τό τελευταῖο ἀφορᾶ στά χρόνια τῆς τουρκοκρατίας πού ἀκολούθησαν μετά τήν πτώση τῆς Πόλης-, εἶναι ἀπηχήσεις χαρακτηριστικών ἱστορικῶν ἐπεισοδίων. Βλέπομε σ αυτά κυρίως τήν ἐπεισοδιακή ἀνάλυση. Ἔχομε μία σύνοψη γεγονότων πού δέν ἀπομακρύνονται ἀπό τήν ἱστορική ἀκρίβεια. Ἄλλωστε τό θεμέλιο ὅλης τῆς ἱστορικῆς μας ποίησης εἶναι ἡ πιστή ἐξιστόρηση τῶν παθημάτων καί τῶν μαρτυρίων τοῦ ἔθνους. Ἀκόμη αὐτά ἐκφράζουν τό ἑλληνικό ἰδεῶδες, τήν πηγή τῆς ψυχῆς τοῦ Ἕλληνα. 3. Ἁγιά-σοφιά μοιρολογᾶ (πόντος) Ἁγιά Σοφιά μοιρολογᾶ, τά μοναστήρια κλαῖνε Μήν κλαῖς, μήν κλαῖς Ἅη-Γιάννε μου καί μή δερνοκοπᾶσαι Τζι Ἅη-Γιάννες ὁ Χρυσόστομον τά δάκρυα τ κατιβαίνε Ἅ(γι)ι Γιάννες κι Ἅ(γι)οι Θόδωροι ν- ἐπῆγαν συντροφίαν Τζι ὁ Μιχαήλ ἀρχάγγελο νά τόν παρηγορεύη Ἐπάτεσαν τό μοναστήρ ντά παν τήν Παναΐαν (χορός τίκ) 4. ποῦ πᾶς χελιδονάκι μου (Ἤπειρος) Ποῦ πᾶς - μωρέ ποῦ πᾶς χελιδονάκι μου (δις) Πῆραν - μωρέ πῆραν καί τήν Ἁγιά Σοφιά (δις) Ποῦ πᾶς μέ τόν ἀγέρα; τό Μέγα μοναστήρι. Πά(ν)ω - μωρέ πά(ν)ω μαντᾶτα στή Φραγκιά (δις) Μαντᾶτα γιά την Πόλη. Βγάλτε - μωρέ βγάλτε παπάδες τά (γ)ἱερά (δις) κι ἐσεῖς κεριά σβηστῆτε Πῆραν - μωρέ πῆραν τήν Πόλη πήρανε (δις) Γιατί - μωρέ γιατί εἶναι θέλημα Θεοῦ (δις) πῆραν τή Σαλονίκη. ἡ Πόλη νά τουρκέψη. (χορός στά τρία) 5. αντά μαν παληκάρι (θράκης) Ἀντά μαν παληκάρι δώδεκα χρονῶν νά μάθου τού δουξάρι καί τούν πόλεϊμο. τά σίδερα πατοῦσα κι ἔβγαζα νερό, τά μάρμαρα πατοῦσα κι κουρνιάχτιζαν. Γιαννίτσαρο μί πῆραν πέρα στή Φραγκιά Μήτε δουξάρι νάμα θα, μήτε πόλεμο Μόν μάθα τήν ἀγάπη τήν παντέρημη. (Χορός τοπικός ἀπό τό Σουφλί) Προσέγγιση τῶν δρωμένων Ὁ κομμός προσπάθησε νά ἀποδώση καί νά ἀποκαλύψη τό βαθύτερο πλέγμα τῆς τρα- 15

16 γικότητος τῆς πτώσης τῆς Κωνσταντινούπολης, ἡ Πόλις ἑάλῳ, νά ἐκφράση τήν τραγική κορύφωση καί μέ τό ἱστορικό θρηνητικό τους περιεχόμενο νά βοηθήση ὅλους μας, θεατή καί συμμέτοχο, νά ριγήση μέ τά λεγόμενα, νά διεισδύση στό μεγάλο κακό καί τό πρόβλημα, νά μᾶς ταρακουνήση, νά μᾶς μάθη καί νά δοῦμε ὁλοζώντανη τήν τραγική σύγκρουση. Καταγράφηκε ἀπό τό «χορό»-κομμό ἡ μεγάλη αὐτή συμφορά μας, τοῦ ἔθνους μας, καί ἀναδείχθηκε ὅτι ὁ Ἕλληνας πάλευε μεταξύ τοῦ φόβου καί ἐλπίδας, τῆς ἀπόγνωσης καί ἀναθάρρυνσης. Ἐν τούτοις ἄφησε ἄνοιγμα ἀπό τό τραγούδι ὅτι μετά τήν ἅλωση ἀμέσως γεννήθηκαν ἐλπίδες καί ριζώθηκε ἡ πεποίθηση στό λαό μας ὅτι θά ἀνακτήσωμε τήν πατρική μας κληρονομιά πού μᾶς τήν πῆρε ὁ ἐχθρός. Μιά πεποίθηση ἐλπίδας πού ποτέ νομίζω δέν πρόκειται νά σβήση ἀπό τό λαό, κυρίως γιά τήν ἐπικράτηση τοῦ δικαίου. Ζητούμενο τοῦ κομμοῦ ἦταν νά δώση τήν τραγωδία. Ὁ λυρικός τόνος πού ἀποδόθηκε δέν ἦταν μόνο θλιμμένος, ὁ ὀδυρμός ἦταν χαμηλός μέ τά ἀργόσυρτα βήματα καί τή θλίψη καί τή σύσφιξη τῶν χεριῶν τῶν μετεχόντων δίνοντας ἔτσι τήν ἰσορροπία μέ τήν ἱστορικότητα τοῦ περιεχομένου καί τῆς συμμετοχῆς στήν τραγωδία πού συνέβη. Τά τραγούδια ἱστορικοῦ καί τραγικοῦ κομμοῦ μέ τήν τελετουργική ἀπόδοση τοῦ δρωμένου μᾶς ἔδωσαν τήν τραγική σύγκρουση. Τό ἔνδυμα* βέβαια ἦταν τό ταιριαστό γιά τήν περίπτωση, τό πένθιμο. Ἦταν σάν νά εἴχαμε μπροστά μας κάποιους ἀπό τούς θρηνητικούς κομμούς τοῦ Αἰσχύλου καί τοῦ Σοφοκλῆ: Αἰσχ. Χοηφ : Ἵετε δάκρυ καναχές ὀλόμενον ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον ὀλομένῳ δεσπότᾳ καχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε σέπρός ἔρυμα τόδε κεδνῶν κακῶν τ βας, ὦ δέσποτ, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός. (Γιά τόν Ἀγαμέμνονα) Σοφ. Ἀντ : Σοφ. Ο.Κ : Παύετε θρῆνον, παῖδες ἐν οἷς γάρ Ὦ πάτερ, ὦ φίλος, χάρις ἡ χθονία νύξ ἀπόκειται ὦ τόν ἀεί κατά γᾶς σκότον εἱμένος πενθεῖν οὐ χρή νέμεσις γάρ. οὐδέ γ ἀπών ἀφίλητος ἐμοί ποτε (Ὁ Θησέας λέει στήν Ἀντιγόνη καί στό χορό καί τᾷδε μή κυρήσῃς. (Γιά τόν Οἰδίποδα) που θρηνοῦν γιά τό θάνατο τοῦ Οἰδίποδος) anna παπαμιχαηλ-κουτρουμπα * Ἐπειδή ὀφείλουμε ὅλοι νά φροντίζωμε γιά τή διατήρηση, διαφύλαξη τῶν κατά παράδοση δεδομένων καί νομίμων πράξεων σ ὅλες τίς ἐνέργειες καί ἐκδηλώσεις τοῦ βίου τῶν ἀνθρώπων καί τά κατά παράδοση ἤθη καί ἔθιμα τοῦ ἀνθρώπου, πάντοτε πρός τήν κατεύθυνση αὐτή ἐργαζόμαστε. Ἄλλωστε γνωρίζομε ἤ πρέπει νά γνωρίζωμε ὅτι μέ τήν ἀπώλεια αὐτῶν χάνομε τήν ταυτότητά μας καί λαός χωρίς ταυτότητα ὁδηγεῖται στήν ἀπώλεια. Γι αὐτό προσπαθοῦμε νά ἀπεικονίσωμε μορφές τοῦ βίου αὐθεντικές καί μέ τίς φωτογραφίες πού παρεμβάλλομε ὥστε ὁ κάθε μελετητής νά ἔχη στοιχεῖα καί λεπτομέρειες κυρίως ἀπό τήν ἐνδυμασία καί τό χορό. Εἶναι νομίζομε χρέος ὅλων μας καί εἶναι δύσκολα στοιχεῖα, πού πρέπει νά καταγραφοῦν καί νά ἀποδοθοῦν σέ συνδυασμό μέ τή μελέτη καί τήν αὐθεντικότητα. Στίς φωτογραφίες λοιπόν πού δημοσιεύονται, περιέχονται πολλά στοιχεῖα ἀπό τίς παλιότερες φωτογραφίες πού ἐκδόθηκαν κυρίως γιά τό σκοπό αὐτό. Ὑπάρχουν στοιχεῖα λεπτομέρειές τους πού μποροῦν νά ἀποδώσουν πολλές μορφές γιά τά πόδια ἤ τό πιάσιμο τῶν χεριῶν κλπ. γιά τό χορό, γιά τά πόδια καί τά χέρια στήν προσέγγιση τῆς κίνησης, γιά τήν ἐνδυμασία σέ συνδυασμό μέ τό χρόνο καί τόν τόπο. Ὁ καλός ἐρευνητής μπορεῖ νά ἐρευνήση μάλιστα πολλά στοιχεῖα. Ἡ ἔκδοση φωτογραφιῶν ἐκεῖ ἀποβλέπει. 16

17 Λαογραφικές Σελίδες ρουμελιωτικο ανθρωπολογικο καλανταρι (β ) Συνεχίζομε τήν ἐθνολογική προσέγγιση τῶν θεματικῶν μας, προσπαθώντας νά καταγράψωμε καί νά ἀναλύσωμε ἐθνογραφικά συστήματα καί νόμιμα, νά πλησιάσωμε τούς μετασχηματισμούς τῶν δεδομένων μας καί νά δοῦμε τή στάθμιση καί διάταξή των, τούς ὁρισμούς τῶν μεταβλητῶν τους. Ὅμως ἡ συλλογή τοῦ ἀνθρωπολογικοῦ ὑλικοῦ πού συνδέεται μέ ὅ,τι εἴπαμε πιό πάνω ὅπως καί ἡ θεωρία καί ἡ μεθοδολογία τοῦ πολιτισμικοῦ γίγνεσθαι δέν ἔχει ἐπιτευχθῆ πλήρως, ἀφοῦ δέν ἔχομε ὅλο τό ὑλικό ἀπό ὅλες τίς Στερεοελλαδίτικες γεωγραφικές μονάδες. Τονίζομε πάλι ὅτι πρέπει νά συντελεσθῆ καί ἐπιτευχθῆ ἡ συγκέντρωση τοῦ ὑλικοῦ καί προσπαθοῦμε νά δώσωμε τόν ποιοτικό χαρακτῆρα τῶν ἐθνογραφικῶν δεδομένων μας, ἐνῶ μᾶς λείπει ὁ ὁλιστικός. Αὐτόν πρέπει νά τόν ἐπιδιώξωμε μέ ἐπιτόπιες ἔρευνες, μάλιστα συστηματικές καί μακροχρόνιες ὅλοι μαζί γιά τήν ἐπίτευξη τοῦ σκοποῦ, γιατί ἡ συλλογή καί καταγραφή τῶν ἐθνογραφικῶν δεδομένων καί ἡ παραγωγή τοῦ ἐθνογραφικοῦ κειμένου ἀποκαλύπτουν, καταγράφουν καί ἐπηρεάζουν τό ἱστορικό καί κοινωνικοπολιτισμικό γίγνεσθαι τοῦ τόπου μας. Ἀποκαλύπτουν τό «εἶναι» μας. Αὐτό τό ἔργο δέν θέλει οὔτε ἀναβολές, οὔτε δικαιολογίες πρέπει νά γίνη τώρα. Συνεχίζοντας λοιπόν τή θεματική μας θά προσεγγίσωμε ἐννοιολογικά δεδομένα καί δίκτυα τῆς Ἀνάληψης. Εἴπαμε ὅτι ἡ γιορτή αὐτή στήν αἰτωλία θεωρεῖται ἡ πολυπαραδειγματικοῦ χαρακτήρα γιορτή πού τήν τιμοῦν οἱ τσοπάνηδες καί «ἀπ ὅλες τίς γιορτές τοῦ χρόνου ἡ πιό μεγάλη εἶναι τῆς Ἀνάληψης». Σ ὅλες τίς μάντρες τοῦ γεωγραφικοῦ αὐτοῦ χώρου προσκαλεῖται ὁ ἱερέας νά ἁγιάση τά ζῶα, πρόβατα, γίδια, ὅ,τι ἔχει ἡ μάντρα μέ τή «βρεχτούρα» του, ἀφοῦ πρῶτα κάνει τόν ἁγιασμό. Τή «Γαλατοπέφτη», ὅπως λένε τήν Ἀνάληψη, πού κάνουν τή γιορτή οἱ τσοπαναραῖοι, προσκαλοῦνται σ αὐτή οἱ συγγενεῖς καί οἱ φίλοι καί τούς παραθέτουν πλούσια εὐωχία, φαγητά πολλά, πλούσιο τραπέζι μέ γαλατόπιττες, γιαούρτια, τυριά ἄφθονα καί ψητά. Ὁ τσοπάνης δέν κρατάει τίποτε ἀπό τά γαλακτερά του, τό τυρί πού πήζει τό δίνει στόν 17

18 παπᾶ, τά ὑπόλοιπα τά δίνει στόν κόσμο πού ἔρχεται στή γιορτή, στό τραπέζι. Εὐχές πολλές ἀνταλλάσσονται καί ἡ διασκέδαση τή μέρα αὐτή κρατάει μέχρι τό βράδυ, μέ χορούς, κούνιες καί φαγοπότι. Τήν τιμοῦν τήν ἡμέρα αὐτή γιά νά μή χαθῆ τό γάλα, μή στερέψη. Γι αὐτό τό γάλα τή μέρα αὐτή τό μοιράζουν, «Ψηφιδωτή εἰκόνα» (λεπτομέρεια) Ἀρχές 14ου αἰ. (28 ἑκ.). Opera del Duomo, Φλωρεντία. Οἱ σκηνές σ αὐτό τό δίπτυχο εἰκονίζουν τό «Δωδεκάορτο». Οἱ τέσσερεις παριστάνουν τήν «Εἴσοδο στήν Ἱερουσαλήμ», τή «Σταύρωση», τήν «Ἀνάσταση» ἤ «Κάθοδο στόν Ἅδη» καί τήν «Ἀνάληψη». (Ἀπό τήν Παγκόσμιο Ἱστορία Τέχνης - Ὁ βυζαντινός κόσμος) δέν τό κρατᾶνε, ὅπως μοιράζουν καί ὁ,τιδήποτε παρασκευάζεται ἀπ αὐτό, ὅλα τά μοιράζουν. Ἡ ὅλη φασματική διάσταση τῶν ἐθνογραφικῶν δεδομένων φαίνεται νά ἔχη τόν πυρῆνα της στό ὄνομα τῆς γιορτῆς τῆς Ἀνάληψης καί στό συνειρμό Γαλατοπέφτη, Γαλα-πέφτει. Δηλαδή φοβοῦνται οἱ ποιμένες μήπως στερέψουν 18

19 τά ζῶα τους, μήπως τό γάλα ἐξαφανισθῆ, ἀναληφθῆ ὅπως ὁ Χριστός, μία σκεπτική διαδικασία πού προῆλθε ἀπό τήν εἰκόνα καί τήν ἀπεικόνιση τῆς Ἀνάληψης ἐπάνω ἀπό τό βουνό τῶν Ἐλαιῶν, γιατί ἡ διαμόρφωση αὐτή δέν καταγράφει τήν ἐκ νέου λήψη τοῦ δοθέντος, τό ξαναπάρσιμο πού ἐμπεριέχει ἡ λέξη. Ἄν καί τά ἐθνογραφικά δεδομένα ἐκεῖ κατατείνουν. Αὐτά φαίνονται νά εἶναι τά βασικά στοιχεῖα τῶν δρώμενων τοῦ τελετουργικοῦ. Συγχρόνως βλέπομε τήν περιγραφή νομίμου ἀγωνίας μιᾶς ὁμάδας, μιᾶς κοινωνίας, ἑνός παραδοσιακοῦ μοντέλου ἐργασίας πού προσπαθεῖ γιά τήν παραγωγικότητα καί τίς συνέπειες πού μπορεῖ νά ἔχη ἀπό τή φύση τῆς ἐργασίας της. Ἔχομε ἀκριβῶς τόν ἄνθρωπο μέ τό φυσικό περιβάλλον, τήν ἔμφαση στήν ἐπίδρασή του καί τήν ἐξάρτηση μέ ὅ,τι διέπει αὐτό. Ἡ οἰκονομική του δραστηριότητα καί ἡ ἐπιβίωσή του ἐξαρτᾶται ἀπό τή φύση καί τούς Ἁγίους, τό Θεό, τήν Παναγία, τό Χριστό, τούς δαίμονες, τά δαιμονικά ὄντα κλπ. γιά τόν ἐντοπισμό καί τήν ἀνάλυση τῶν θεμελιακῶν μετασχηματισμῶν στή δουλειά του, στό ἐργασιακό σύστημα παραγωγῆς. Διακατέχεται ἀπό τό φόβο μήν τοῦ λείψη ἡ παραγωγή, γιατί ἐάν τοῦ λείψη, θά τοῦ λείψη καί ἡ ζωή πού στηρίζεται κυρίως σ αυτό τό εἶδος παραγωγῆς. Ἄλλωστε ἔχομε τονίσει ὅτι ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ χώρου μας στηρίζονταν στήν κτηνοτροφία καί τή γεωργία. Ἐν τούτοις παραμένουν ἐρωτηματικά στούς μετασχηματικούς διαύλους τους. Τό ζήτημα τῆς αὐτονομίας στά νόμιμα αὐτά δέν μπορεῖ νά λειτουργήση, προκύπτουν προβλήματα περιοδολόγησης. Ἔχομε στά νόμιμα τή λειτουργία στίς σχέσεις ἀνάμεσα στίς ἔννοιες τοῦ χρόνου, τῆς ἐργασίας, τῆς κουλτούρας. Δέν ἔχομε τή διάκριση ἀνάμεσα σέ κυκλικό καί ἡμερολογιακό χρόνο. Ἔχομε τό ζήτημα τῆς ἀναστροφῆς καί ὑπέρβασης τοῦ καθημερινοῦ χρόνου, καί μάλιστα νά σφιχτοδένονται, σχέση μέ τελετουργίες τῆς ζωῆς καί ἐπιβίωσης τοῦ ἀνθρώπου μή ἀγνοώντας πάντοτε τό παρελθόν καί τό συγγένιο, δυναμικές πού στριφογυρίζουν μέσα σ αὐτά. Ησυζήτηση καί ὁ τονισμός τῆς διαφορετικότητος τῶν δικῶν μας Στερεοελλαδίτικων νομίμων καί ἡ συγκριτική προσέγγιση μέ ἄλλα θά γίνη παραδειγματικά ἐδῶ καί στηρίζεται κυρίως στήν κλιματογεωλογία τοῦ τόπου (θάλασσα-στεριά). Ἐκεῖ μπορεῖ νά παρατηρηθῆ ἡ σύνδεση καί ἡ ἑτερότητα. Στή Σάμο π.χ. οἱ κάτοικοι παίρνουν νερό ἀπό τή θάλασσα, μάλιστα ἀπό σαράντα κύματα καί ραντίζουν ὅλο τό σπιτικό λέγοντας: «Ὅπως ἀναλήφτηκε ὁ Χριστός, ἔτσι ν ἀναληφτῆ ἀπό τό σπίτι μας ἡ ἀρρώστια, ἡ κακογλωσσιά, τό κακό μάτι κι ὅλα τά κακά, κακό νά μήν μπῆ στό σπίτι μας». Τό θαλασσινό νερό αὐτό πού θά τούς περισσέψη, καί φροντίζουν γι αὐτό, τό φυλᾶνε ὅλο τό 19

20 Τό δεξί τμῆμα ἀπό τό ἀέτωμα ἑνός ναοῦ στήν Ἀκρόπολη τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος καταστράφηκε ἀπό τούς Πέρσες τό 480 κατά τήν ἅλωσή της. Ὁ Δαίμων αὐτός, ὁ τρισώματος πού ἡ οὐρά του ἔχει τή μορφή φιδιῶν περιπλεκομένων, πιστεύομε ὅτι πρόκειται γιά τούς Τριτοπάτορες, σ αὐτό συνεπικουρεῖ καί ἡ οὐρά μέ τά φίδια (ὁ οἰκουρός ὄφις, ἡ λατρεία καί οἱ πεποιθήσεις γιά τή χθόνια λατρεία κλπ.). (Ἀπό τήν Παγκόσμιο Ἱστορία Τέχνης - Ὁ κλασσικός κόσμος) χρόνο κι ὅταν ἔχουν πρήξιμο, δάγκωμα, πόνο ἤ ὅ,τι ἄλλο τούς τύχει βάζουν ἀπάνω στό πονεμένο μέλος κι ἀμέσως περνάει. Ἀκόμη, ἅμα ματιαστοῦν, γιά τά κακό μάτι, γιά τήν ἀρρώστια ἤ ἅμα μπῆ στό σπίτι κακορίζικος ἄνθρωπος, μέ κακό ποδαρικό ἄνθρωπος, ραντίζουν ἀπό τό θαλασσινό αὐτό νερό κι ἀμέσως φεύγει τό κακό, ὅπως λένε. Γιά γούρι ἀκόμα παίρνουν μιά πέτρα μαλλιαρή ἀπό τή θάλασσα καί τή βάζουν κάτω ἀπό τό κρεββάτι. Μάλιστα τά κορίτσια τά ἀνύπαντρα παίρνουν πέτρα μαλλιαρή ἀπό τή θάλασσα καί τή βάζουν κάτω ἀπό τό κρεββάτι τους γιά νά δοῦν ποιόν θά παντρευτοῦν. Ὅταν τήν τοποθετοῦν τή μαλλιαρή πέτρα κάτω ἀπό τό κρεββάτι τους, τή σταυρώνουν τρεῖς φορές καί λένε: «Ὅπως ἔδειξες Χριστέ μου τήν Ἀνάληψή σου, ἔτσι νά μοῦ δείξης καί αὐτόν πού θά πάρω, αὐτόν πού εἶναι τῆς τύχης μου». Καί βλέπουν στόν ὕπνο τους ποιόν θά πάρουν σύζυγο. Στή λῆμνο τή Γαλατοπέφτη πιστεύουν ὅτι εἶναι καλό νά πᾶς νά πέσης στή θάλασσα νά κάνης μπάνιο. Μάλιστα, ἅμα ἔχης καμμιά ἀρρώστια, φεύγει, γίνεσαι καλά. Ἡ διαμόρφωση τῆς ἔννοιας τοῦ ὅλου τελετουργικοῦ παρουσιάζει ὁμοιότητες, ἀλλά καί ἐρωτηματικά καί ρωγμές. Ὁριοθετήσεις καί ἐννοιολογικές ἀναζητήσεις σημειώνονται στήν κλιματογεωλογία, ὅπως εἴπαμε, ἀλλά καί στό μέσο γιά τήν ἐπίτευξη τοῦ σκοποῦ. Βλέπομε μιά διαφορετική προσέγγιση καί μιά ἀνάδειξη ἔκφρασης σχεδιασμοῦ διαφορετική πιό ἀνθρωπολογική σκέψη καί διασύνδεσή της ἐμπεριέχεται στό θέμα. Ἡ δομική ἐκδοχή τῆς «Γαλατοπέφτης» πού τήν βρέχει ἡ θάλασσα εἶναι πασιφανής καθαρμός καί ἀπαλλαγή ἀπό κάθε κακό, ἐπίτευξη ἀγαθοῦ καί 20

21 εὐδαιμονίας μέ δρώμενα πού συνδέονται μέ πράξεις ὁμοίου ἤ ἀναλόγου ἐπίδρασης μέ θαλασσινό νερό. Πρόκειται γιά γνωστό τρόπο ἀπό τήν παλιά ἐποχή, ἀφοῦ ἀναφέρεται λ.χ. ἤδη ἀπό τόν Εὐριπίδη: Καί τίς θαλάσσης βουκόλοις κοινωνία; Βοῦς ἤλθομεν νίψοντες ἐναλίᾳ δρόσῳ (Ἰφ. Τ ) Κάτι ἀνάλογο, ὅπως ἀναφέρεται στή Σοῦδα (λ. Μαϊουμᾶς), γινόταν στή Ρώμη καί τήν Κωνσταντινούπολη κατά τήν πανήγυρη τοῦ Μαϊουμᾶ: Πανήγυρις ἤγετο ἐν τῇ Ρώμῃ κατά τόν Μάϊον μῆνα τήν παράλιον καταλαμβάνοντες πόλιν τήν λεγομένην Ὀστίαν οἱ τά πρῶτα τῆς Ρώμης τελοῦντες ἡδυπαθεῖν ἠνείχοντο, ἐν τοῖς θαλασσίοις ὕδασιν ἀλλήλους ἐμβάλλοντες ὅθεν καί Μαϊουμᾶς ὁ τῆς τοιαύτης ἑορτῆς καιρός ὠνομάζετο ἐτέλουν δέ μέχρις Ἀναστασίου βασιλέως οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει πανήγυριν τῶν βρυτῶν, καί ταύτην Ἀναστάσιος ἔπαυσε. Τά δρώμενα δέ αὐτά κατατάσσονται στά ἐθνογραφικά συστήματα πού ἀφοροῦν τήν ὑγεία καί εὐτυχία τοῦ ἀνθρώπου, τήν αὔξηση τῆς οἰκογένεας καί τοῦ σπιτιοῦ, τόν καθαρμό καί τήν ἀποτροπή. Ἀπό ὅποια ὀπτική γωνία καί ἄν τά προσεγγίσωμε, ἡ δυναμική τους πυρηνοποιεῖται στόν ἄνθρωπο καί τή σχέση του μέ τό σπίτι του, τήν οἰκογένειά του. Ὁ σκοπός, τό μέσον, οἱ διαδικασίες καί ἡ διαμόρφωση τῶν κοινωνικοπολιτισμικῶν ἐννοιῶν εἶναι γνωστά. Τά Στερεοελλαδίτικα, τά δικά μας κοινωνικοπολιτισμικά συστήματα μέ τή συγχρονική διάσταση φαίνονται νά χουν ἕνα εὖρος πού ἀκουμπᾶ τήν ἐπιβίωση τοῦ ἀνθρώπου, τήν οἰκονομία, τήν διαμόρφωση διακριτῶν οἰκονομικῶν μορφῶν, τή διαβίωσή του, ἐνῷ συγχρόνως παρουσιάζει περιεχόμενο ἤ καλύτερα μορφές καί λειτουργίες λατρευτικοῦ συστήματος, ἀποτροπιασμό κακοποιοῦ δαίμονος ἤ στοιχείου ἄλλου πού φοβόμαστε. Ὅ,τι κάνουν οἱ τσοπάνηδες φαίνεται νά εἶναι ἕνα σύνολο πράξεων, συμβόλων, εὐλογίας, φραγμοῦ, κατασφάλισης τοῦ ἀγαθοῦ τους, γιά νά δοθῆ καί νά προφυλαχθῆ τό γάλα, τό ἀγαθό πού ἀποτελεῖ τή βάση τῆς οἰκονομίας τους. Εἶναι εἶδος ἐξευμενισμοῦ, δίωξης καί ἀποπομπῆς τοῦ δαίμονος καί καθαρμοῦ καί ἀπαλλαγῆς ἀπό τό κακό καί δοσίματος τοῦ ἀγαθοῦ: νά τούς τό ἀφήση, νά τούς τό δώση τό πλέγμα τό θεϊκό μέσα στόν οἰκογενειακό συγγενικό περίγυρο. Τό τελετουργικό βέβαια πού ἐπιτελεῖται τή «Γαλατοπέφτη» ἀφοῦ δίνει καί καταγράφει πολιτισμικά μορφώματα καί μέ ἀπαγορεύσεις φαίνεται νά εἶναι γιά ἐξευμενισμό ἐσω-εξωγενῶν παραγόντων, δαιμονικῶν, θεϊκῶν, προσφορά σέ δαιμονικά ὄντα, σπονδή. 21

22 Πάντως ἡ πολυεπίπεδη εἰκόνα πού καταγράφεται ἀπό τό τελετουργικό καί ἡ δυναμική του διαμορφώνει τήν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νά ἐπιβιώση μέσα στό περιβάλλον του, νά πάρη μιά θέση στόν κόσμο του, νά λειτουργήση σ αὐτόν μέ τή βοήθεια τοῦ θείου καί νά εὐχαριστήση αὐτό. Νά δώση καί νά πάρη τό ἴδιο ἀγαθό. Ἔφιππος ἀνδριάντας τοῦ Μάρκου Αὐρηλίου. Κατά τούς μεσαιωνικούς χρόνους τό ἄγαλμα αὐτό, τό ὡραιότερο σωζόμενο χάλκινο αὐτοκρατορικό σύμπλεγμα, θεωρήθηκε ὅτι παρίστανε τόν Μέγα Κωνσταντίνο, γεγονός στό ὁποῖο ὀφείλει τή διατήρησή του. Τοποθετήθηκε στήν τωρινή του θέση ἀπό τόν Μιχαήλ Ἄγγελο τό (Ἀπό τήν Παγκόσμιο Ἱστορία Τέχνης - Ὁ κλασσικός κόσμος) Τά δομικο-λειτουργικά στοιχεῖα τοῦ ἐθνογραφικοῦ συστήματος τῆς «Γαλατοπέφτης» φαίνονται νά δίνουν πλαίσιο προσφορᾶς μειλιγμάτων, καλοπιάσματος, θυσίας καί σπονδῆς, σέ δαιμονικά ὄντα γιά τόν ἐξευμενισμό τους καί τήν ἀποδίωξη τοῦ κακοῦ πού μποροῦν νά ἐπιφέρουν, ἅμα θυμώσουν γιατί δέν τούς ἔδωσαν ὅ,τι τούς δίνουν. Οἱ λατρευτικές διαστάσεις καί ἡ λειτουργία τοῦ συστήματος τοῦ νομίμου ὁδηγοῦν ἐκεῖ. Ἄλλωστε καί οἱ ὅροι βιωσιμότητας τοῦ ἐθίμου ἐρείδονται καλά στό γάλα, στό «ἔχει» τῶν βοσκῶν. Δίνουν γάλα γιά νά τούς ἀφήσουν τό γάλα, τά γαλακτερά κλπ. Ἡ ἐξέταση τῆς διαδικασίας ἀναδεικνύει σέ πρωταρχικό καί μοναδικό μέλημα τό νά μή στερέψη τό γάλα, νά μήν «ἀναληφθῆ». Ἡ κατανόηση τῶν διαδικαστικῶν καί μορφολογικῶν στοιχείων δέν εἶναι ὁρατή ἤ καί ἄμεση, εἰσέρχεται στή διερεύνηση δυνατοτήτων ἀνάλυσης, σχημάτων πρόσληψης μορφῶν λατρευτικῶν καί τοῦ κοινωνικοῦ «γίγνεσθαι». Ἡ τέλεση καί ἐφαρμογή τοῦ νομίμου καλύπτει τόν ἀγροτικό χῶρο καί οἱ δυναμικές καί προοπτικές του ἕναν συγκεκριμένο ἐπαγγελματικό χῶρο, μιά ἀγροτικοῦ τύπου οἰκονομία, τήν ποιμενική, καί ἐννοιολογικές ἀποσαφηνίσεις 22

23 σηματοδοτοῦν τό γάλα ἡ δημιουργία, ἡ συμμετρικότητα, τό ὑλικό, ἡ ἄρθρωση καί ἡ πολυσημία τοῦ νομίμου ἀναδεικνύει αὐτό. Ἔτσι στή λέσβο ἅμα περισσέψη γάλα, πρέπει νά τό χύσουν, δέν τό πήζουν ποτέ τυρί. Στή Σκῦρο οἱ τσοπάνηδες πάνω ἀπό τήν πόρτα τῶν σπιτιῶν τους τοποθετοῦν γαλατόχορτα, δέσμες ἀπό γαλατόχορτα, γαλατσίδες πού ὑπάρχουν ἄφθονες, γιά νά μή πειραχτοῦν τά γάλατα, γιά νά διώξουν τό κακό, πρός ἐξαπάτηση τῶν δαιμονικῶν ὄντων. Στήν Ἤπειρο γιά τήν ἀποτροπή τοῦ κακοῦ βάζουν γαλατσίδες πάνω στά δοχεῖα μέ τό γάλα γιά νά μήν πειραχτῆ ἀπό τό κακό, ἀπό κακή ἐπήρεια. Εἶναι ἐνέργεια μέ ὅμοιο καί ἀνάλογο μέσο καί προληπτική παρέμβαση γιά ἀποσόβηση κακοῦ, δαιμονικῆς ἐπήρειας. Οἱ διαδικασίες αὐτές, ἡ παρέμβαση πού τελεῖται ἀποβλέπει στήν πρόληψη καί ἐπίλυση τοῦ προβλήματος καί τή διασφάλιση τοῦ ἀγαθοῦ (γάλακτος) καί τῆς ποιότητάς του. Διακρίνομε ἐδῶ τή συνολική ἀντιμετώπιση καί τήν ἀνθρώπινη παρέμβαση στό πρόβλημα: προσφορά ὑποκατάστατου γιά νά τούς μείνη τό γάλα. Στό δικό μας τελετουργικό ἔχουμε ἕνα πολυδιάστατο καί δυναμικό καί περισσότερο φαίνεται διατηρημένο νόμιμο σέ σχέση μέ τά ἀναφερόμενα πού περιλαμβάνουν τίς δραστηριότητες τοῦ ἀνθρώπου καί τήν ἀνάγκη ἀντιμετώπισης τοῦ προβλήματος τοῦ συλλογικοῦ βίου μιᾶς ἐπαγγελματικῆς τάξης, ἄν καί τό τελετουργικό μας φαίνεται νά ἔχη ἀποχρωματισθῆ. Μέ τά φαινόμενα τῆς κοινωνικῆς μεταβολῆς δέν δύναται νά διακριθῆ τό κύριο στοιχεῖο, δηλαδή ποιά εἶναι ἡ δαιμονική ἐπήρεια πού τυχόν θά ἐπιδράση καί πρέπει νά ἐξευμενισθῆ μέ τόσο σπουδαῖο τελετουργικό πού τελεῖται ἀπό τόν ἱερέα. Ἐμπεριέχει τόν καθαρμό, ἁγιασμό, περιέχει ἔντονη τήν ποιοτική διάσταση μέ τή λειτουργική συμμετοχή καί τόν ἐξαγνισμό, τήν παρακολούθηση καί τήν ἀξιολόγηση τοῦ κοινωνικοῦ σχεδιασμοῦ μέ τή συμμετοχή τῶν συγγενῶν καί φίλων, μέ τή θυσία, τή σπονδή τῆς κύριας παραγωγῆς, τοῦ γάλακτος, τό ὁποῖο ὁ τελετουργός παρέχει γιά νά τό ἔχη. Ὅλα αὐτά τά στοιχεῖα τροφοδοτοῦν τήν ἔρευνα τοῦ προβλήματος. Διαμορφώνουν προβληματική, θρησκευτική πίστη, λατρευτική καί ἰδεολογική προσέγγιση σ αὐτή μέ γνώση τῆς συγγενειακῆς ὀργάνωσης στίς ἀγροτικές κοινωνίες. Γνωρίζομε τήν τυπολογία καί μορφολογία της, τό γάμο, τήν οἰκογένεια, τά συστήματα ἀναπαράστασης μέ βάση τή θρησκεία, τελετουργία, λατρεία τῶν νεκρῶν, τά πένθη μας κλπ. γενικά τά πολιτισμικά αὐτά μορφώματα στήν κοινωνία μας τή Στερεοελλαδίτικη, ἀλλά καί στούς τρόπους καί διαδικασίες κοινωνικῆς ὀργάνωσης ἄλλων πολιτισμικῶν ὁμάδων. Εἶναι ἔννοιες, θεσμοί καί φορεῖς γιά τά πολιτισμικά δεδομένα πού ἀσκοῦνται στήν 23

24 ὑπό ἐξέταση γιορτή, στή γιορτή τῆς Ἀνάληψης, καί ἐμπεριέχονται σ αὐτή. Εἶναι γνωστό σ ὅλο τόν Ἑλλαδικό χῶρο ὅτι μέ τό τέλος τοῦ «Χριστός Ἀνέστη» πού παύει τῆς Ἀνάληψης, γίνεται καί ἡ ἐπιστροφή τῶν ψυχῶν τῶν νεκρῶν συγγενῶν στή θέση τους. Αὐτές εἶχαν βγῆ στόν ἀπάνω κόσμο τή Μεγάλη Πέμπτη, γνωστές ἀντιλήψεις καί πολιτισμικά συστήματα στά ὁποῖα ταξινομοῦνται πολλά λατρευτικά δεδομένα καί συστήματα καί ἀποτελοῦν τόν πυρῆνα τῆς λατρείας τῶν νεκρῶν. Τά τελούμενα ἀπό μᾶς σήμερα ἀποτελοῦν προσφορές, χοές καί θυσίες πολύ παλαιές καί παρόμοιες μέ ἐκεῖνες ἄλλων πολιτισμικῶν μονάδων. Π.χ. «ὅλοι τῆς Ἀναλήψεως θά κάν νε γαλατόπιττες, τίς πᾶνε στήν ἐκκλησία καί τίς προσφέρουν γιά τήν ψυχή τῶν νεκρῶν» (θράκη) ἤ «μοιράζουν κεράσια καί ψωμί» (κομοτηνή) κλπ. Ὅμοια καί παρόμοια νόμιμα τελοῦνται τό Σάββατο τῆς Πεντηκοστῆς, τό Ψυχοσάββατο ἤ τό Σάββατο τοῦ Ρουσαλιοῦ (λατ. rosaria) ἤ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος: «τ Ἁε Πνευμάτ» πηγαίνουνε στούς τάφους καί ἐκεῖ πάνω στούς τάφους προσφέρουνε ρυζόγαλο, «φούστουρο» (σφουγγᾶτο) καί «ξύγαλα», κάνουν τρισάγιο καί κάθονται στούς τάφους καί τρῶνε (πόντος). Ἡ φύση καί ἡ λειτουργία τῶν δεδομένων μας καί τῶν συμβολισμῶν πού καταγράφονται ἀναδεικνύουν τήν ἰδεολογία καί ἔννοια τοῦ τελετουργικοῦ. Ἀποτυπώνεται σ αὐτό ἡ λατρεία τῶν προγόνων, οἱ ἀντιλήψεις γιά τό λατρευτικό τους πιστεύω. Σέ ὅλα αὐτά διακρίνονται διαστάσεις παρέμβασης πρός πρόληψη τοῦ κακοῦ, θυσιαστικές, χοϊκές καί ἐξευμενιστικές πράξεις γιά νά ἀποβοῦν οἱ νεκροί ἀγαθοποιά πνεύματα καί νά ἔρθουν ἀρωγοί. Τούς δίνουν τό γάλα γιά νά τό αφήσουν, νά τό δώσουν στούς προσφέροντες. Καί μέ τή μετασχηματική αὐτή μορφή τοῦ νομίμου ὁδηγούμαστε στήν παλαιά λατρεία τῶν προγόνων, γνωστή ἀπό ἀρχαίους Ἕλληνες καί Ρωμαίους συγγραφεῖς: Λοκρίδος ἐν νέμεϊ σκιερῷ νέκυν Ἡσιόδειο Νύμφαι κρηνίδων λοῦσαν ἀπό σφετέρων, καί τάφον ὑψώσαντο γάλακτι δέ ποιμένες αἰγῶν ἔρραναν, ξανθῷ μιξάμενοι μέλιτι τοίην γάρ καί γήρυν ἀπέπνεε ἐννέα Μουσέων ὁ πρέσβυς καθαρῶν γευσάμενος λιβάδων. Ἑλλην. Ἀνθολ. (Παλατίνη) 7, 55 (Ἀλκαίου) 24 Ἐπεί γάρ ἦλθον πατρός ἀρχαῖον τάφον, ὁρῶ κολώνης ἐξ ἄκρας νεορρύτους

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Η πορεία προς την Ανάσταση...

Η πορεία προς την Ανάσταση... Η νύχτα της Ανάστασης Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου χτυπούν χαρούμενα οι καμπάνες. Οι χριστιανοί φορούν τα γιορτινά τους και πηγαίνουν στην εκκλησία για να γιορτάσουν την Ανάσταση του Χριστού. Στα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο.

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος

Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος Τήν 11η τοῦ μηνός Μαΐου ἑορτάζει ἡ Εκκλησία μας τή μνήμη τῶν δύο ἰσαποστόλων ἁγίων Κυρίλλου καί Μεθοδίου, φωτιστῶν τῶν Σλαύων. Οἱ ἅγιοι αὐτοί ἔζησαν τόν ἔνατο μ. Χ. αἰ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #4: Για αρχάριους Οι Σταυροφορίες Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 Συγγραφέας: dimdom 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΦΑΚΟΙ Τό φῶς ἀπό τά κοντινά ἀντικείμενα συγκλίνει πίσω ἀπό τό φακό, στό ἐπίπεδό

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Κάιν καί Ἄβελ. ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Γένεσις 4,1-15

Κάιν καί Ἄβελ. ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Γένεσις 4,1-15 ΜΑΘΗΜΑ 3ο Γένεσις 4,1-15 Κάιν καί Ἄβελ Σέ κάποιους ναούς -ἴσως τό ἔχετε δεῖ- εἶναι ζωγραφισμένο πάνω ἀπό τήν Ὡραία Πύλη ἕνα μεγάλο μάτι. Ξέρετε γιατί; Γιά νά μᾶς θυμίζει μιά μεγάλη ἀλήθεια, ὅτι ὁ Θεός

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #2: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Σχόλια για τα γεγονότα της προηγούμενης ενότητας Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ. Ἀδημονεῖ ὁ Φερνάζης. Ἀτυχία! Ἐκεῖ πού τό εἶχε θετικό μέ τόν «αρεῖο» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ. Ἀδημονεῖ ὁ Φερνάζης. Ἀτυχία! Ἐκεῖ πού τό εἶχε θετικό μέ τόν «αρεῖο» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 31 ΜΑΪΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΈΜΠΤΗ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2016

ΠΈΜΠΤΗ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2016 ΠΈΜΠΤΗ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2016 ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟΝ ΤΗΣ α-παιδειασ κ. ΦΙΛΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αγαπητέ μοι κ. Υπουργέ, Θερμότατα Σας ευχαριστώ, διότι χθές το βράδυ 28 Σεπτεμβρίου ε.έ., κατά την ομιλίαν

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Η γιορτή της Ανάστασης του Κυρίου είναι η σημαντικότερη, η λαμπρότερη, η πιο χαρούμενη μέρα μέσα στον εορταστικό κύκλο της Χριστιανοσύνης. Και

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ Τις παρακάτω ευχές ο λειτουργός δύναται, ελεύθερα, να τις χρησιμοποιήσει στο τέλος της θείας Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα)

Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα) ΜΑΘΗΜΑ 13ο Ἐπίκαιρο Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα) Τί ὄμορφα πού εἶναι ὅλα στολισμένα γύρω μας, παιδιά! Οἱ δρόμοι, τά σπίτια, τά καταστήματα... Καί καθώς ἀπολαμβάνουμε ὅλα αὐτά τά στολίδια καί τή χριστουγεννιάτικη

Διαβάστε περισσότερα

Επίλογος. Βυζαντινό κόσμο στα βάθη του. Βέβαια στόχος μας ήταν να ερευνήσουμε τον ελληνισμό της Κων/πολης στη σύγχρονη εποχή και το καταφέραμε.

Επίλογος. Βυζαντινό κόσμο στα βάθη του. Βέβαια στόχος μας ήταν να ερευνήσουμε τον ελληνισμό της Κων/πολης στη σύγχρονη εποχή και το καταφέραμε. Επίλογος Μέσα στα πλαίσια του μαθήματος της ερευνητικής εργασίας μας δόθηκε η ευκαιρία να ταξιδέψουμε μέσα στο χώρο και το χρόνο και να ανακαλύψουμε το Βυζαντινό κόσμο στα βάθη του. Βέβαια στόχος μας ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Καθορισμός της εξεταστέας ύλης των μαθημάτων Γενικής Παιδείας της Α τάξης Επαγγελματικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-2014

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Καθορισμός της εξεταστέας ύλης των μαθημάτων Γενικής Παιδείας της Α τάξης Επαγγελματικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park Χαιρετισμός του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού κ. Κυριάκου Κενεβέζου, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στην τελετή αποφοίτησης του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Ηράκλειο, Τρίτη 28/04/2009 Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Κυρίες και κύριοι, Αισθάνομαι και αισθανόμαστε όλοι ιδιαίτερη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Μια σημαντική

Διαβάστε περισσότερα