Άσκηση µε Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άσκηση µε Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης"

Transcript

1 Diabetes Care 36: , 2013 Άσκηση µε Αντιστάσεις έναντι Αεροβικής Άσκησης Οξείες επιδράσεις στο γλυκαιµικό προφίλ του ιαβήτη Τύπου 1 Jane E.Yardley 1,2, Glen P. Kenny 1, 2, Bruce A. Perkins 3, Michael C. Riddell 4, Nadia Balaa 1, Janine Malcolm 5, 6, Pierre Boulay 7, Farah Khandwala 8, Ronald J. Sigal 6,8,9 1 Human and Environmental Physiology Research Unit, University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada; 2 Institute of Population Health, University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada; 3 University Health Network, Toronto General Hospital, Toronto, Ontario, Canada; 4 School of Kinesiology and Health Science, York University, Toronto, Ontario, Canada; 5 Faculty of Medicine, University of Ottawa,Ottawa, Ontario, Canada; 6 Ottawa Hospital Research Institute, Ottawa, Ontario, Canada; 7 Champlain Diabetes Regional Coordination Centre, Ottawa, Ontario, Canada; 8 Alberta Health Services, Calgary, Alberta, Canada; 9 Departments of Medicine, Cardiac Sciences, and Community Health Sciences, Faculties of Medicine and Kinesiology, University of Calgary, Calgary, Alberta, Canada. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Ronald J. Sigal, DOI: /dc ΣΚΟΠΟΣ Μελέτες σε άτοµα µε Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου Ι, έχουν δείξει ότι η άσκηση µε αντιστάσεις (άρση βαρών) µειώνει την HbA1c. Στην παρούσα µελέτη, εξετάστηκαν οι οξείες επιδράσεις της άσκησης µε αντιστάσεις στο γλυκαιµικό προφίλ, τόσο κατά τη διάρκεια της άσκησης, όσο στη διάρκεια του 24ωρου σε σύγκριση µε την αεροβική άσκηση και την πλήρη απουσία άσκησης. ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ώδεκα σωµατικά δραστήρια άτοµα µε διαβήτη τύπου 1 (HbA1c 7,1 ± 1,0%) έκαναν 45 λεπτά άσκηση µε αντιστάσεις (τρία σετ των επτά ασκήσεων µε ανώτατο όριο επαναλήψεων τις 8), 45 λεπτά αερόβια άσκηση (τρέξιµο στο 60% της VO2max) και κάποιες άλλες ηµέρες δεν έκαναν καθόλου γυµναστική. Η γλυκόζη πλάσµατος µετρήθηκε κατά τη διάρκεια της άσκησης και για 60 λεπτά µετά τη γυµναστική. Η διάµεση γλυκόζη µετρήθηκε µε συνεχή παρακολούθηση της γλυκόζης 24 ώρες πριν, κατά τη διάρκεια και 24 ώρες µετά την άσκηση. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ιαπιστώθηκαν αλληλεπιδράσεις θεραπείας-χρόνου (Ρ < 0,001) αναφορικά µε τις αλλαγές στη γλυκόζη πλάσµατος κατά τη διάρκεια της άσκησης και µετά από αυτή. Η γλυκόζη πλάσµατος µειώθηκε από 8,4 ± 2,7 σε 6,8 ± 2,3 mmol/l (P = 0,008) κατά τη διάρκεια της άσκησης µε αντιστάσεις και από 9,2 ± 3,4 σε 5,8 ± 2,0 mmol/l (P = 0,001) κατά τη διάρκεια της αερόβιας γυµναστικής. εν παρατηρήθηκαν σηµαντικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ελέγχου που δεν περιλάµβανε άσκηση. Κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας, τα επίπεδα γλυκόζης δεν µεταβλήθηκαν σηµαντικά µετά τη γυµναστική µε αντιστάσεις, αλλά αυξήθηκαν κατά 2,2 ± 0,6 mmol/l (Ρ = 0,023) µετά από αερόβια γυµναστική. Η µέση διάµεση γλυκόζη από 4,5 έως 6,0 ώρες µετά την άσκηση ήταν σηµαντικά χαµηλότερη µετά την άσκηση µε αντιστάσεις, έναντι της αερόβιας. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η άσκηση µε αντιστάσεις προκαλεί µικρότερη αρχική πτώση γλυκόζης αίµατος κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας, αλλά σχετίζεται µε πιο παρατεταµένη µείωση της γλυκαιµίας µετά την άσκηση συγκριτικά µε την αερόβια. Αυτό µπορεί να είναι η αιτία για τις µειώσεις HbA1c που έχουν διαπιστωθεί σε µελέτες µε άσκηση αντιστάσεων, αλλά όχι για την αερόβια στο διαβήτη τύπου 1. Τόµος 6 - Τεύχος 3 [3]

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ H συχνότητα και η σοβαρότητα των επιπλοκών στα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1 είναι µεγαλύτερη στα άτοµα που δηλώνουν χαµηλή σωµατική δραστηριότητα έναντι εκείνων µε υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας (1). Ωστόσο, παραµένει ασαφές αν η άσκηση είναι ωφέλιµη για το γλυκαιµικό έλεγχο στο διαβήτη τύπου 1 (2). Οι δραστηριότητες αερόβιας άσκησης έχουν δείξει γενικά περιορισµένα αποτελέσµατα στον έλεγχο γλυκόζης αίµατος, όπως αυτό φαίνεται από τη γλυκοζυλιωµένη αιµοσφαιρίνη (ΗbA1c)(3). Αντίθετα, διάφορες µελέτες που αξιολογούν τη άσκηση µόνο µε αντιστάσεις (γυµναστική µε βάρη) (4), σε σύγκριση αντίθεση µε την αερόβια άσκηση (5), ως τµήµα µέρος ενός πλήρους προγράµµατος γυµναστικής (6) ή σε πρόγραµµα συνδυασµού αερόβιας άσκησης και γυµναστικής µε αντιστάσεις (7,8) έδειξαν µειώσεις στην HbA1c. Κατά τη διάρκεια παρατεταµένης αεροβικής άσκησης, ήπιας έως µέτριας έντασης, τα επίπεδα γλυκόζης αίµατος µειώνονται ταχύτατα στα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπογλυκαιµίας (9,10). Αντίθετα, µικρές περίοδοι άσκησης υψηλής έντασης (µικρά σπριντ και διαλείπουσα άσκηση υψηλής έντασης) σε συνδυασµό ή όχι µε µέτριας έντασης αερόβια άσκηση επιφέρουν µικρότερες µειώσεις στη γλυκόζη αίµατος κατά τη δραστηριότητα και έως και 2 ώρες µετά την άσκηση συγκριτικά µε µόνο αεροβική γυµναστική µέτριας έντασης (11-14). Η µέτριας έντασης αερόβια άσκηση σχετίζεται επίσης µε αυξηµένο κίνδυνο νυχτερινής υπογλυκαιµίας (15,16). Μικρές µελέτες που βασίζονται στη συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης (CGM) έχουν δείξει µεικτά αποτελέσµατα σχετικά µε τις επιπτώσεις της δραστηριότητας υψηλής έντασης στον κίνδυνο εµφάνισης όψιµης υπογλυκαιµίας µετά την άσκηση (17-19). Η άσκηση µε αντιστάσεις είναι µια δραστηριότητα µέτριας έως υψηλής έντασης που πραγµατοποιείται σε διαστήµατα σχετικά µικρής διάρκειας και έχει πιθανώς πολλά οφέλη στα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1, συµπεριλαµβανοµένων της αύξησης της µυϊκής δύναµης (4), της βελτίωσης του λιπιδικού προφίλ (4), της µείωσης της δόσης της ινσουλίνης (4,5) και των επιπέδων γλυκόζης αίµατος που παρακολουθεί µόνος του ο ασθενής (4,5). Τα οξεία αποτελέσµατα της άσκησης µε αντιστάσεις στα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1 δεν έχουν ακόµα εξεταστεί. Συνεπώς, δεν είναι γνωστό αν ο κίνδυνος υπογλυκαιµίας λόγω άσκησης είναι συγκρίσιµος µε εκείνον της αερόβιας γυµναστικής. Ο κίνδυνος νυχτερινής υπογλυκαι- µίας που σχετίζεται µε την αποκατάσταση των αποθε- µάτων γλυκογόνου στους µύες µετά από την άσκηση µε αντίσταση δεν είναι επίσης γνωστός. Στόχος της παρούσας µελέτης ήταν να αξιολογηθούν τα αποτελέσµατα της άσκησης µε αντιστάσεις στα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα κατά τη διάρκεια, αµέσως µετά και για 24 ώρες µετά από την άσκηση, συγκριτικά µε την αερόβια άσκηση ή χωρίς καθόλου άσκηση σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1. Υποθέσαµε ότι, συγκριτικά µε την αερόβια άσκηση, η άσκηση µε αντιστάσεις σχετίζεται µε µικρότερη µείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίµα κατά την άσκηση, αλλά µε µεγαλύτερη διατήρηση των χαµηλών τιµών γλυκόζης µετά από την άσκηση, ενδεχοµένως βελτιώνοντας έτσι τη γενικότερη σταθερότητα της γλυκόζης. ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Η µελέτη εγκρίθηκε από τις επιτροπές δεοντολογίας του Πανεπιστηµίου και του νοσοκοµείου της Ottawa. Συµµετείχαν µη παχύσαρκοι, µη καπνιστές ενήλικες, µε διαβήτη τύπου 1 χωρίς επιπλοκές. ύο από τους συµ- µετέχοντες ήταν αθλητές που προπονούνταν 6 φορές την εβδοµάδα, ενώ και οι υπόλοιποι ήταν δραστήριοι. Όλοι οι συµµετέχοντες έκαναν τακτικά και αερόβια άσκηση και άσκηση µε αντιστάσεις τουλάχιστον τρεις φορές την εβδοµάδα τουλάχιστον 6 µήνες. Οι συµµετέχοντες χρησιµοποιούσαν είτε πολλαπλές καθηµερινές ενέσεις (MDI) ινσουλίνης ή συνεχείς υποδόριες εγχύσεις ινσουλίνης µε αντλία. Η ίδια οµάδα συµµετεχόντων είχε συµ- µετάσχει σε µια µελέτη που έχει δηµοσιευτεί προγενέστερα από την ίδια ερευνητική οµάδα (20). Πειραµατικός σχεδιασµός Η µελέτη πραγµατοποιήθηκε στην Ερευνητική Μονάδα Φυσιολογίας του Ανθρώπου και του Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήµιο της Ottawa. Οι συµµετέχοντες προσήλθαν σε µια προκαταρκτική επίσκεψη και σε τρεις δοκιµασίες. Στην προκαταρκτική επίσκεψη οι συµµετέχοντες κατέθεσαν τη γραπτή πληροφορηµένη συγκατάθεση πριν ελεγχθούν για VO2max, µυϊκή δύναµη (µέγιστο οχτώ επαναλήψεις) και HbA1c, όπως έχει περιγραφτεί προγενέστερα. Συνεχής παρακολούθηση γλυκόζης Το σύστηµα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης CGMS System Gold (Medtronic, Northridge, CA) χρησιµοποιήθηκε στην παρούσα µελέτη ώστε οι συµµετέχοντες να µην γνωρίζουν τις τιµές γλυκόζης τους και να µην αλλάξουν τη συµπεριφορά τους βάσει της παρακολούθησης. Οι αισθητήρες του CGMS τοποθετήθηκαν υποδόρια στις 8:30 π.µ. την ηµέρα πριν από την συνεδρία άσκησης. Για τη µέτρηση γλυκόζης τριχοειδικού αίµατος χρησι- µοποιήθηκαν ο µετρητής OneTouch Ultrasmart (LifeScan, Johnson & Johnson, Milpitas CA) και κωδικοποιηµένες ταινίες (ο ίδιος κωδικός σε όλη τη διάρκεια της µελέτης). Οι συµµετέχοντες εξέταζαν τη γλυκόζη τριχοειδικού αίµατος τέσσερις φορές την ηµέρα, για λόγους βαθµονόµησης. Είκοσι τέσσερις ώρες µετά το τέλος της περιόδου άσκησης/µη άσκησης, λήφθηκαν τα στοιχεία από τις µονάδες συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (Minimed Solutions v.3.0c, Medtronic, Northridge, CA). Στη διάρκεια κάθε περιόδου παρακολούθησης οι συµ- µετέχοντες κατανάλωσαν το ίδιο πρωινό, µεσηµεριανό και δείπνο που επέλεξαν αυτοί, τις ίδιες ώρες της ηµέρας και κατέγραφαν την πρόσληψη τροφής και ινσου- Τόµος 6 - Τεύχος 3 [5]

3 λίνης στα ειδικά έντυπα της µελέτης. Οι συµµετέχοντες απείχαν από την άσκηση για 24 ώρες πριν την τοποθέτηση του αισθητήρα (48 ώρες πριν την περίοδο του πειράµατος) και δεν κατανάλωσαν καφεΐνη και αλκοόλ κατά την περίοδο παρακολούθησης. Πειραµατική περίοδος Οι συµµετέχοντες έφτασαν στο εργαστήριο στις 4:00 µ.µ. την ηµέρα µετά από την τοποθέτηση του αισθητήρα. ιεξήχθησαν οι ακόλουθες συνεδρίες, µε τουλάχιστον 5 ηµέρες διαφορά: 1) ασκήσεις αντιστάσεων, τρία σετ των οκτώ επαναλήψεων το µέγιστο, επτά διαφορετικών ασκήσεων, µε 90 δευτερόλεπτα ανάπαυση µεταξύ των σετ (διάρκεια περίπου45 λεπτά), 2) αερόβια άσκηση, 45 λεπτά διάδροµο (60% του VO2max) και 3) µη άσκηση, 45 λεπτά ανάπαυσης. Μετά τις συνεδρίες ακολούθησαν 60 λεπτά ανάπαυσης µε παρακολούθηση. Οι συνεδρίες δοκιµασίας για τις γυναίκες που χρησιµοποιούσαν µονοφασικά από του στόµατος αντισυλληπτικά, έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της ενεργούς φάσης του χαπιού. εν διεξήχθησαν συνεδρίες µη άσκησης πρώτα και οι εναποµείναντες συνεδρίες τυχαιοποιήθηκαν. Προσαρµογές ινσουλίνης και συµπλήρωµα γλυκόζης Οι συµµετέχοντες µείωσαν τις δόσεις ινσουλίνης στις ηµέρες της άσκησης είτε µειώνοντας κατά 10% στην ενδιάµεση ή µακράς δράσης ινσουλίνη είτε κατά 50% στο ρυθµό βασικής ινσουλίνης, ξεκινώντας 1 ώρα πριν την άσκηση και διατηρώντας το µέχρι το τέλος της άσκησης για τους χρήστες αντλίας. Αν η γλυκόζη αίµατος ήταν <5 mmol/l στην άφιξη στο κέντρο άσκησης, εκείνοι που χρησιµοποιούσαν αντλία ινσουλίνης µείωσαν το ρυθµό βασικής ινσουλίνης κατά 25% επιπλέον. Οι συµµετέχοντες κατανάλωσαν ένα σνακ (Glucerna Chocolate Graham Snack Bars, 150 θερµίδες, 25g υδατάνθρακες, Abbott Laboratories, Abbott Park, IL) στις 4.00 µ.µ. κάθε µέρα, συµπεριλαµβανοµένης της ηµέρας άσκησης, µε το σνακ να καταναλώνεται στην άφιξη στο εργαστήριο. Η γλυκόζη τριχοειδικού αίµατος ελέγχονταν 60 και 30 λεπτά πριν από την άσκηση και αµέσως πριν από την άσκηση ώστε να διασφαλιστούν επίπεδα γλυκόζης 5,5 και 13,9 mmol/l. Όταν κρίθηκε απαραίτητο χορηγήθηκαν ταµπλέτες γλυκόζης, όπως έχει περιγραφτεί και προγενέστερα (20). Αιµατολογικές εξετάσεις Συλλέχθηκαν δείγµατα φλεβικού αίµατος µε φλεβικό καθετήρα κατά την έναρξη (χρόνος 0) και 5, 10, 15, 30 και 45 λεπτά σε όλες τις περιόδους ελέγχου (άσκηση αντίστασης, αερόβια άσκηση και µη άσκηση), όπως επίσης στα χρονικά σηµεία των 50, 55, 60, 65, 75, 85, 95 και 105 λεπτών κατά την αποθεραπεία. Το αίµα φυγοκεντρήθηκε αµέσως (4.000 στροφές/λεπτό για 4 λεπτά) και αποθηκεύτηκε στους -80ο C. Χρησιµοποιήθηκε η µέθοδος καταληκτικού σηµείου εξοκινάσης για να καθοριστούν τα επίπεδα γλυκόζης πλάσµατος χρησιµοποιώντας τον αναλυτή Beckman Coulter Unicel DxC600 Synchron Clinical Analyser (Beckman Coulter, Fullerton, CA) και το αντιδραστήριο SYNCHRON CX Systems GLUCOSE (cat. no ). Στατιστική ανάλυση Τα επίπεδα γλυκόζης συγκρίθηκαν στις συνεδρίες χρησιµοποιώντας ανάλυση διακύµανσης δύο κατευθύνσεων επαναλαµβανοµένων µετρήσεων (χρόνος και κατάσταση) (ANOVA). Οι περίοδοι άσκησης και αποθεραπείας εξετάστηκαν χωριστά στις τρεις συνεδρίες (αερόβια άσκηση, άσκηση αντιστάσεων και µη άσκηση). Η περίοδος άσκησης αποτελούνταν από χρονικά σηµεία των 5, 10, 15, 30 και 45 λεπτών, ενώ η περίοδος ανάκαµψης αποτελούνταν από τα εναποµείναντα χρονικά σηµεία. Χρησιµοποιήθηκαν δοκιµασίες t-test µε κατά ζεύγη δείγµατα για να γίνουν συγκρίσεις post hoc για κάθε χρονικό σηµείο µεταξύ των καταστάσεων (αερόβια αντιστάσεων, µη άσκηση) στην άσκηση και στην αποθεραπεία χωριστά και για να ελεγχθούν τυχών αλλαγές από την έναρξη και το τέλος της άσκησης σε κάθε κατάσταση άσκησης. Η σηµαντικότητα ορίστηκε το 0,05. Τα δεδοµένα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης εξετάστηκαν ως µέσοι όροι 15 λεπτών στα ακόλουθα σηµεία: 24 ώρες πριν την άσκηση, το βράδυ (12:00 π.µ. έως 6:00 π.µ.) πριν την άσκηση, 1-6 ώρες µετά την άσκηση, το βράδυ µετά την άσκηση και 24 ώρες µετά την άσκηση. Χρησιµοποιήθηκε ανάλυση διακύµανσης δύο κατευθύνσεων επαναλαµβανοµένων µετρήσεων (χρόνος και κατάσταση) (ANOVA) ώστε να συγκριθούν οι καταστάσεις στην περίοδο 1-6 ώρες µετά από την άσκηση. Κατόπιν έγιναν δοκιµασίες t-test µε κατά ζεύγη δείγµατα για να γίνουν συγκρίσεις post hoc για κάθε χρονικό διάστηµα 15 λεπτών. Τα κατώτατα όρια υποκαι υπεργλυκαιµίας ορίστηκαν στα 3,5 και 10,9 mmol/l, αντιστοίχως. Η ελάχιστη, µέγιστη και µέση γλυκόζη αίµατος, ο χρόνος των υπογλυκαιµικών και υπεργλυκαιµικών καταστάσεων και οι περιοχές κάτω από την καµπύλη (AUC) για το χρόνο σε υπο- και υπεργλυκαι- µικές καταστάσεις καθορίστηκαν για κάθε χρονικό πλαίσιο. Οι προϋπάρχουσες τιµές συγκρίθηκαν µε τις τιµές µετά την άσκηση στις καταστάσεις άσκησης χρησιµοποιώντας τη µη παραµετρική δοκιµασία κατά Wilcoxon. Οι διαφορές στις καταστάσεις εξετάστηκαν χρησιµοποιώντας ανάλυση διακύµανσης δύο κατευθύνσεων κατά Friedman. Η συµφωνία µεταξύ των δεδοµένων συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης και της γλυκόζης τριχοειδικού αίµατος στις 3 ηµέρες καθορίστηκε µε τη διεξαγωγή συσχέτισης Pearson µεταξύ των τιµών γλυκόζης του αισθητήρα και των αυτό-καταγεγραµµένων τιµών γλυκόζης τριχοειδικού αίµατος. Η πρόσληψη καθηµερινής συνολικής ινσουλίνης και υδατανθράκων υπολογίστηκε βάσει των πληροφοριών [6] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

4 που παρείχαν οι συµµετέχοντες. Οι συγκρίσεις µεταξύ των καθηµερινών καταστάσεων έγιναν µε ανάλυση διακύµανσης δύο κατευθύνσεων κατά Friedman. Όπου διαπιστώθηκαν σηµαντικά αποτελέσµατα χρησιµοποιήθηκαν οι δοκιµασίες Wilcoxon για να καθοριστεί που έσφαλαν οι διαφορές. Οι στατιστικές δοκιµασίες έγιναν µε λογισµικό SPSS 18.0 για Windows (SPSS, Chicago, IL). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Στη µελέτη έλαβαν µέρος 12 άτοµα (10 άνδρες και 2 γυναίκες), µη παχύσαρκα ( ΜΣ 25,3 ± 3,0 kg/m2), σωµατικά δραστήρια (VO2max 51,2 ± 10,8 ml x kg-1 x min- 1), ηλικίας ετών (µέση ηλικία 31,8 ± 15,3 ετών). Η µέση διάρκεια διαβήτη ήταν 12,5 ± 10,0 έτη και οι συµµετέχοντες είχαν µέτριο έως καλό έλεγχο των επιπέδων γλυκόζης τους (HbA1c 7,1 ± 1,1%). Πέντε συµ- µετέχοντες λάµβαναν ινσουλίνη µε πολλαπλές ηµερήσιες ενέσεις (MDI), ενώ 7 χρησιµοποιούσαν συνεχή υποδόρια έγχυση ινσουλίνης. Γλυκόζη πλάσµατος Άσκηση. Στο Σχήµα 1 παρουσιάζονται τα επίπεδα γλυκόζης πλάσµατος. Στο συµπληρωµατικό πίνακα 1 παρατίθενται πληροφορίες για τις παραµέτρους του ποδηλάτου (ταχύτητα, κλίση) καθώς και τα φορτία στις συνεδρίες της άσκησης µε αντιστάσεις. Παρατηρήθηκε σηµαντική αλληλεπίδραση µεταξύ του χρόνου και του τύπου άσκησης (Ρ < 0,001) για τα µέσα επίπεδα γλυκόζης άσκησης, γεγονός που υποδεικνύει ότι οι συνολικές µειώσεις και τα ποσοστά µείωσης στα επίπεδα γλυκόζης διέφεραν µεταξύ των συνεδριών (Σχήµα 1). εν υπήρχαν σηµαντικές διαφορές µεταξύ των συνεδριών στις συγκεντρώσεις γλυκόζης πλάσµατος έναρξης πριν την άσκηση. Παρατηρήθηκε µια σταδιακή µείωση στις συγκεντρώσεις γλυκόζης πλάσµατος µε την άσκηση αντιστάσεων (από 8,4 ± 2,7 σε 6,8 ± 2,3 mmol/l στη συνεδρία των 45 λεπτών), προκαλώντας επίπεδα σηµαντικά χαµηλότερα από αυτά της έναρξης στο τέλος της άσκησης (Ρ = 0,008). εν ανιχνεύθηκαν αλλαγές από την έναρξη στα πρώτα 45 λεπτά της συνεδρίας χωρίς άσκηση (από 8,4 ± 3,5 σε 8,6 ± 3,8 mmol/l [Ρ = 0,585]). Αντίθετα, κατά την αερόβια άσκηση, τα επίπεδα γλυκόζης πλάσµατος µειώθηκαν ταχύτατα και πιο σηµαντικά (από 9,2 ± 3,4 σε 5,8 ± 2,0 mmol/l στα 45 λεπτά [Ρ = 0,001]), προκαλώντας σηµαντικές αλλαγές από την έναρξη εντός 10 λεπτών λεπτά. Τα επίπεδα γλυκόζης στη συνεδρία αερόβιας άσκησης ήταν χαµηλότερα από εκείνα της µη άσκησης µετά από 30 λεπτά άσκησης. Αποθεραπεία. Παρατηρήθηκε επίσης µια σηµαντική αλληλεπίδραση χρόνου και είδους άσκησης στα µέσα επίπεδα γλυκόζης πλάσµατος κατά την αποθεραπεία (Ρ < 0,001). Τα επίπεδα γλυκόζης πλάσµατος ήταν σταθερά µετά από την άσκηση αντιστάσεων και τις συνεδρίες µη άσκησης, αλλά αυξήθηκαν κατά 2,2 ± 0,6 mmol/l κατά την αποθεραπεία µετά από την αερόβια άσκηση (Ρ = 0,002). Τα επίπεδα γλυκόζης πλάσµατος δεν ήταν διαφορετικά, ούτε από τη µη άσκηση ούτε από την άσκηση αντίστασης στα 60 λεπτά µετά από την άσκηση. Σχήµα 1 - Μέση ± SE γλυκόζης πλάσµατος κατά τις πειραµατικές συνεδρίες (πλαίσιο) και 60 λεπτά ανάκαµψης (n = 12 για αεροβική άσκηση και µη άσκηση, n = 11 για άσκηση αντίστασης)., έλεγχος-µη άσκηση., άσκηση αντίστασης. αεροβική άσκηση. a, Στατιστικά σηµαντική αλλαγή από την αναφορά στην αεροβική άσκηση. b, Στατιστικά σηµαντική αλλαγή από την αναφορά στην άσκηση αντίστασης. c, Στατιστικά σηµαντική αλλαγή µεταξύ συνεδρίας ελέγχου-µη άσκησης και αεροβικής άσκηση. d, Στατιστικά σηµαντική αλλαγή στην ανάκαµψη µετά από την αεροβική άσκηση. Οι διαφορές θεωρήθηκαν στατιστικά σηµαντικές αν ήταν ακόµα σηµαντικές µετά από διόρθωση Bonferroni για πολλαπλές συγκρίσεις. Κατά την άσκηση οι συµµετέχοντες λάµβαναν ταµπλέτες γλυκόζης αν η γλυκόζη αίµατος έπεφτε < 4,5 mmol/l. Τόµος 6 - Τεύχος 3 [7]

5 Πρόσληψη υδατανθράκων και δοσολογία ινσουλίνης Ο αριθµός των συµµετεχόντων που χρειάζονταν ταµπλέτες ινσουλίνης κατά τη δοκιµαστική συνεδρία ήταν δύο, εννέα και τρεις για την οµάδα µη άσκησης, αερόβιας άσκησης και άσκησης µε αντιστάσεις, αντιστοίχως. Οι διαφορές ήταν σηµαντικές µεταξύ της οµάδας µη άσκησης και της αερόβιας άσκησης (Ρ = 0,007). Η τιµή Ρ για τη σύγκριση µεταξύ άσκησης αντίστασης και αερόβιας ήταν 0,05. εν υπήρχαν σηµαντικές διαφορές στην πρόσληψη υδατανθράκων την ηµέρα πριν ή την ηµέρα µετά την πειραµατική συνεδρία ή στις 6 ώρες µετά από την άσκηση (Πίνακας 1). Ωστόσο, η πρόσληψη υδατανθράκων ήταν υψηλότερη την ηµέρα δοκιµασίας άσκησης στην αερόβια συγκριτικά µε την άσκηση αντιστάσεων (Ρ = 0,013), κυρίως λόγω διαφορών στα συµπληρώµατα κατά την άσκηση. ύο συµµετέχοντες που χρησιµοποιούσαν αντλίες ινσουλίνης επέλεξαν να αντικαταστήσουν τη συνήθη bolus δόση ινσουλίνης µε τη µπάρα Glucema πριν από την άσκηση και ένας επέµενε να µην κάνει χρήση της βασικής ινσουλίνης (αντί της µείωσης κατά 50%) όταν έµαθε κατά την άφιξή του στο εργαστήριο ότι ήταν η ηµέρα για αερόβια άσκηση. Η καθηµερινή πρόσληψη ινσουλίνης δεν διέφερε σηµαντικά στις καταστάσεις οποιασδήποτε ηµέρας µε τον αισθητήρα. εδοµένα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης Οι συσχετίσεις Pearson µεταξύ επιπέδων γλυκόζης τριχοειδικού αίµατος µετρήθηκαν µε φορητές συσκευές και τα διάµεσα επίπεδα γλυκόζης µετρήθηκαν µε συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης και ήταν 0,95, 0,90 και 0,94 κατά τις µη εργαστηριακές περιόδους στην άσκηση µε αντίσταση, στην αεροβική και στη µη άσκηση, αντιστοίχως. Τις 24 ώρες πριν από την άσκηση ή τη µη άσκηση δεν υπήρχαν σηµαντικές διαφορές µεταξύ των συνεδριών στο συνολικό χρόνο που δαπανήθηκε σε υπογλυκαιµία, στο AUC υπογλυκαιµίας, στον αριθµό υπεργλυκαιµικών επεισοδίων, στο χρόνο που δαπανήθηκε σε κατάσταση υπεργλυκαιµίας, στο AUC υπεργλυκαι- µίας ή στη µέση γλυκόζη αίµατος. Τα δεδοµένα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης µετά από την άσκηση ήταν µόνο διαθέσιµα για 11 και 10 από τους 12 συµµετέχοντες στις συνεδρίες µη άσκησης και αερόβιας, αντιστοίχως, λόγω βλάβης του εξοπλισµού στις υπόλοιπες τρεις συνεδρίες. Τα δεδοµένα ήταν διαθέσι- µα και για τους 12 συµµετέχοντες στη συνεδρία άσκησης µε αντιστάσεις. Συνολικά, υπήρξαν 124 τιµές κατά ζεύγη από µέτρηση µε φορητή συσκευή και µε συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης για τη µη άσκηση, 113 για την αεροβική άσκηση και 115 για την άσκηση µε αντιστάσεις. ιαπιστώθηκε οριακό αποτέλεσµα χρόνου (Ρ = 0,073) στην ανάλυση των δεδοµένων της συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης από 1 έως 6 ώρες µετά την άσκηση. Βρέθηκαν υψηλότερες µέσες συγκεντρώσεις διάµεσης γλυκόζης την τέταρτη και πέµπτη ώρα µετά από την αερόβια άσκηση συγκριτικά µε την άσκηση µε αντιστάσεις (Ρ = 0,018 στις 5 ώρες µετά από την άσκηση) (Σχήµα 2). Μολονότι παρουσιάστηκαν τα διπλά νυχτερινά επεισόδια υπογλυκαιµίας (Πίνακας 2) σύµφωνα µε τις µετρήσεις των συσκευών συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης µετά από την άσκηση µε αντιστάσεις (εννέα στο σύνολο) έναντι της αερόβιας άσκησης και της µη άσκησης (τέσσερεις στο καθένα), οι διαφορές µεταξύ των περιστάσεων δεν ήταν στατιστικά σηµαντικές. Υπήρχε, ωστόσο, µια τάση περισσότερων επεισοδίων νυχτερινής υπεργλυκαιµίας µετά από την άσκηση µε αντιστάσεις (Ρ = 0,059) συγκριτικά µε το βράδυ πριν από την άσκηση, αλλά οι διαφορές στα µέσα επίπεδα γλυκόζης δεν ήταν σηµαντικές. Πίνακας 1 - Πρόσληψη ινσουλίνης και υδατανθράκων στις 6 ώρες µετά από την άσκηση* Υδατάνθρακες (g)* Ινσουλίνη (µονάδες) Συµµετέχοντες RES AER No-Ex RES AER No-Ex ,4 6,6 10, ,8 7,8 7, , ,5 19,4 11, ,5 4,5 4, ,7 9,7 10, ,9 3,9 4, ,4 23,7 Μέση ± SD 94 ± ± ± 50 13,2 ± 10,6 10,1 ± 6,3 13,3 ± 10,4 AER, αεροβική άσκηση. No-Ex, καθόλου άσκηση, έλεγχος. RES, άσκηση αντίστασης. *Οι διαφορές µεταξύ των περιστάσεων δεν ήταν στατιστικά σηµαντικές. [8] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

6 ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η άσκηση µε αντιστάσεις είχε ως αποτέλεσµα πολύ µικρότερες µειώσεις στη γλυκόζη αίµατος κατά την άσκηση απ ότι η αερόβια άσκηση ή η µη άσκηση στα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1. Η άσκηση µε αντιστάσεις σχετίζονταν επίσης µε σχετικά σταθερές πρώιµες συγκεντρώσεις γλυκόζης µετά την άσκηση. Χρειάστηκε µικρότερη ποσότητα συµπληρωµάτων υδατανθράκων κατά την άσκηση µε αντιστάσεις σε σύγκριση µε την αερόβια άσκηση, γεγονός που εξασθένησε κάποια από τα υπογλυκαιµικά αποτελέσµατα της αερόβιας δραστηριότητας. Αντίθετα µε την άσκηση µε αντιστάσεις και τη µη άσκηση, η αερόβια άσκηση σχετίστηκε µε µεγαλύτερες αυξήσεις στα επίπεδα γλυκόζης κατά την πρώιµη αποθεραπεία, µε αποτέλεσµα µια τάση για υψηλότερες συγκεντρώσεις γλυκόζης στην όψιµη αποθεραπεία (όπως µετρήθηκε µε τη συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης 3-6 ώρες µετά την άσκηση). Οι τάσεις αυτές παρατηρήθηκαν εν τη απουσία οποιαδήποτε σηµαντικών διαφορών στη δοσολογία της ινσουλίνης ή της πρόσληψης υδατανθράκων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα µέσα επίπεδα γλυκόζης στο αίµα µετά από την άσκηση µε αντιστάσεις ήταν παρόµοια µε εκείνα χωρίς άσκηση: πιο σταθερά κατά την πρώιµη αποθεραπεία και εντός ενός πιο υγιούς εύρους (5-6 mmol/l) κατά την όψιµη αποθεραπεία. Έτσι, η απόδοση της άσκησης µε αντιστάσεις µπορεί να αποτελεί εναλλακτική στρατηγική για την πρόληψη της οξείας πτώσης των επιπέδων γλυκόζης στο αίµα που παρατηρείται µε την αερόβια άσκηση ενώ διατηρούνται πιο θετικά επίπεδα γλυκόζης µετά από την άσκηση. Υπήρξε, ωστόσο, µια τάση για πιο συχνές, αλλά πιο ήπιες, νυχτερινές υπογλυκαιµίες µετά από την άσκηση µε αντιστάσεις, το οποίο χρήζει περαιτέρω έρευνας. Οι µηχανισµοί που επηρεάζουν τη δραµατική µείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίµα κατά την αερόβια έναντι της άσκησης µε αντιστάσεις, δεν είναι σαφείς. Ίσως έχει παίξει κάποιο ρόλο το γεγονός ότι ο οργανισµός εξαρτάται από αναερόβιες πηγές παραγωγής ενέργειας κατά τη διάρκεια άσκησης µε αντιστάσεις παρά από αερόβιες πηγές (δηλαδή µικρότερη εξάρτηση από τη γλυκόζη αίµατος) (21,22). Προγενέστερες µελέτες που αφορούν την αναερόβια δραστηριότητα σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1 (διαστήµατα µε σπριντ 4 δευτερολέπτων [13,14] ή σπριντ 10 δευτερολέπτων πριν ή µετά την άσκηση [11,12]) διαπίστωσαν πιο αργές µειώσεις στις συγκεντρώσεις γλυκόζης στο αίµα κατά την άσκηση και µικρότερες µετά την άσκηση συγκριτικά µε µόνο την αερόβια άσκηση χαµηλής έντασης. Τα επίπεδα ινσουλίνης και κορτιζόλης ήταν συγκρίσιµα σε αυτές τις µελέτες και συνεπώς είναι αδύνατο να είναι υπεύθυνα για τα διαφορετικά µοτίβα απόκρισης γλυκόζης αίµατος (11-14). Η αυξητική ορµόνη και οι κατεχολαµίνες, εν τω µεταξύ, αυξήθηκαν µετά από το σπριντ, ενισχύοντας τη λιπόλυση και τη γλυκογονόλυση, αντιστοίχως, σταθεροποιώντας τα επίπεδα γλυκόζης αίµατος (11-14). εν είναι σαφές αν αυτές οι ορµόνες είναι υπεύθυνες για τη σταθεροποίηση των επιπέδων γλυκόζης αίµατος µετά από άσκηση µε αντιστάσεις σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1. Ωστόσο, η αυξητική ορµόνη και οι κατεχολαµίνες είναι γνωστό ότι αυξάνονται σηµαντικά στα άτοµα χωρίς διαβήτη κατά την άσκηση µε αντίσταση, σε πρωτόκολλα όπως αυτά που χρησιµοποιήθηκαν από την παρούσα µελέτη (23,24). Οι περιορισµένες πτώσεις στις συγκεντρώσεις γλυκόζης αίµατος µπορεί επίσης να σχετίζονται µε αυξη- µένη παραγωγή γαλακτικού οξέος κατά την άσκηση µε αντιστάσεις. Συγκρίνοντας τις ορµονικές αποκρίσεις σε Σχήµα 2 - Μέση ± SD γλυκόζης σύµφωνα µε µέτρηση συνεχούς παρακολούθησης (CGM) από 1 έως 12 ώρες µετά την άσκηση., έλεγχος-µη άσκηση., άσκηση αντίστασης., αεροβική άσκηση. Το πλαίσιο αντιπροσωπεύει τη χρονική περίοδο όταν η γλυκόζη ήταν σηµαντικά υψηλότερη µετά από την αεροβική άσκηση συγκριτικά µε την άσκηση αντίστασης (Ρ < 0,05). n = 11 (έλεγχος-µη άσκηση), n = 10 (αεροβική) και n = 12 (αντίσταση). Τόµος 6 - Τεύχος 3 [9]

7 Πίνακας 2 - Σύνοψη νυχτερινών δεδοµένων συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης για το βράδυ µετά την άσκηση αντίστασης, την αεροβική άσκηση και τη µη άσκηση RES AER No-Ex P Συµµετέχοντες µε νυχτερινή υπογλυκαιµία (<3,5 mmol/l) 6/12 (50) 2/10 (50) 4/11 (36) Ν/Α Συνολικός αριθµός επεισοδίων υπογλυκαιµίας ,350 ιάρκεια υπογλυκαιµίας ανά επεισόδιο 40 ± ± ± 7 0,264 AUC για υπογλυκαιµία ανά επεισόδιο 31 ± ± ± 14 0,554 Μέση νυχτερινή γλυκόζη (mmol/l) 6,8 ± 2,5 7,0 ± 2,8 7,2 ± 2,1 0,407 Τα δεδοµένα είναι n/n (%), n ή µέσες ± SD. Οι τιµές Ρ είναι για δοκιµή Friedman διπλής κατεύθυνσης ANOVA. AER, αεροβική άσκηση. No-Ex, καθόλου άσκηση, έλεγχος. RES, άσκηση αντίστασης. διάφορα πρωτόκολλα άσκησης µε αντιστάσεις, οι Smilios et al. (23) διαπίστωσαν ότι δύο σετ των 10 επαναλήψεων πιέσεων θώρακος, έλξεων και καθισµάτων (άσκηση µικρότερου µεγέθους από αυτή που χρησιµοποιήθηκε κατά την παρούσα µελέτη) είχε ως αποτέλεσµα µια τετραπλάσια αύξηση στα επίπεδα γαλατικού οξέος στο αίµα, µε το γαλακτικό να παραµένει αυξηµένο για τουλάχιστον 30 λεπτά µετά από την άσκηση στα άτοµα χωρίς διαβήτη (23). Αν και δεν είναι γνωστές έρευνες για την παραγωγή γαλακτικού κατά την άσκηση µε αντιστάσεις σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουµε ότι η παραγωγή γαλακτικού θα ήταν διαταραγµένη στον πληθυσµό αυτό. Πράγµατι, άλλες αναερόβιες ασκήσεις (ποδηλασία υψηλής έντασης) παρήγαγαν αυξηµένα επίπεδα γαλακτικού, τα οποία επέµειναν µέχρι και 30 λεπτά µετά το τέλος της άσκησης σε άτο- µα µε διαβήτη τύπου 1 (11-14,25). Στην παρούσα µελέτη δεν µετρήθηκε το γαλακτικό οξύ, αλλά µπορούµε να υποθέσουµε ότι τα επίπεδα γαλακτικού στο αίµα θα είχαν αυξηθεί περισσότερο κατά την άσκηση µε αντιστάσεις όπου κυριαρχεί η γλυκόλυση (22) παρά κατά την αεροβική άσκηση όπου η λιπόλυση παράγει µεγάλο µέρος της ενέργειας που απαιτείται (26), ειδικότερα σε άτοµα γυµνασµένα (21). Τα υψηλότερα επίπεδα γαλακτικού µπορούν να µειώσουν τη γλυκόζη αίµατος προκαλώντας γλυκονεογένεση. Γενικώς, δεν υπάρχουν σηµαντικές διαφορές στις µετρήσεις υπογλυκαιµίας ή τα µέσα επίπεδα νυχτερινής γλυκόζης αίµατος (Πίνακας 2), µολονότι η άσκηση µε αντιστάσεις βρέθηκε ότι δεν σχετίζεται σηµαντικά µε περισσότερα επεισόδια νυχτερινής υπογλυκαιµίας. Παρότι δεν γνωρίζουµε την ύπαρξη κάποιας µελέτης που να εξετάζει τα επίπεδα νυχτερινής γλυκόζης αίµατος µετά από άσκηση µε αντιστάσεις σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1, οι McMahon et al. (16) διαπίστωσαν ότι οι έφηβοι µε διαβήτη τύπου 1 είχαν υψηλότερες απαιτήσεις χορήγησης ινσουλίνης για να διατηρήσουν την ευγλυκαιµία τους, µεταξύ και 4.00 π.µ., µετά από απογευµατινή αερόβια άσκηση σε σχέση µε περιπτώσεις απουσίας άσκησης. Αυτό έρχεται σε συµφωνία µε το χρόνο που διαπιστώθηκαν τα χαµηλότερα επίπεδα νυχτερινής γλυκόζης µετά από εφαρµογή και των δύο τύπων άσκησης στη µελέτη µας (Σχήµα 2), µολονότι οι διαφορές µεταξύ των περιπτώσεων δεν ήταν σηµαντικές. Όπως συµπέραναν οι McMahon et al. (16) οι καθυστερηµένες αυξήσεις στην ανάγκη γλυκόζης µετά την άσκηση σχετίζονται µε την αναπλήρωση των αποθηκών γλυκογόνου, έτσι µπορεί να αναµένεται µια υψηλότερη συχνότητα χαµηλής γλυκόζης αίµατος µετά την άσκηση µε αντιστάσεις (22). Είναι επίσης πιθανό οι διαφορές στην πρόσληψη τροφής και ινσουλίνης (Πίνακας 2), ενώ δεν είναι στατιστικά σηµαντικές, να έχουν µικρή επίδραση στο γλυκαιµικό προφίλ µετά από την άσκηση. Επιπλέον, ενώ ζητήθηκε από τους συµµετέχοντες να αντιστοιχήσουν την πρόσληψη τροφής και ινσουλίνης, πριν και µετά την άσκηση, ενδεχοµένως να µην έχουν αναφερθεί ορισµένες διαφορές. Αυτό, εν τούτοις, δεν αλλάζει τα ευρήµατα, καθώς οι αποφάσεις των ασθενών σχετικά µε τη δοσολογία της ινσουλίνης και την πρόσληψη υδατανθράκων διαδρα- µατίζουν σηµαντικό ρόλο στη διαχείριση του διαβήτη. Καθώς οι διαθέσιµες πληροφορίες σχετικά µε τις προσαρµογές της ινσουλίνης κατά την άσκηση µε αντιστάσεις είναι πολύ λίγες, οι συµµετέχοντες της παρούσας µελέτης βασίζονταν σε µεγάλο βαθµό στην προσωπική τους εµπειρία και κρίση. Τα ευρήµατα αυτά έχουν σηµαντικές κλινικές προεκτάσεις. Τα υψηλότερα επίπεδα σωµατικής δραστηριότητας σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1 έχουν συσχετιστεί µε επιπλοκές διαβήτη χαµηλότερης συχνότητας και σοβαρότητας (1). Παρ όλα αυτά, στους διαβητικούς τύπου Ι ο φόβος της υπογλυκαιµίας αποτελεί το µεγαλύτερο εµπόδιο για τη σωµατική δραστηριότητα (27). Η άσκηση µε αντιστάσεις σχετίζεται µε βελτίωση της µυϊκής δύναµης (4), βελτιωµένο λιπιδικό προφίλ (4), χαµηλότερη ανάγκη ινσουλίνης (4,5) και χαµηλότερα αυτοελεγχόµενα επίπεδα γλυκόζης αίµατος (4,5) σε άτοµα µε διαβήτη τύπου 1. Έχει επίσης πολλά από τα οφέλη που έχει και της αερόβιας άσκησης (υψηλότερη οστική πυκνότητα, αύξηση ευαισθησίας στην ινσουλίνη και βελτιωµένη καρδιαγγειακή λειτουργία) (28) και µπορεί, ως εκ τούτου, να είναι µια ασφαλής και αποτελεσµατική [10] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

8 επιλογή για τον πληθυσµό αυτό. Είναι αξιοσηµείωτο ότι παρατηρήθηκε µεγαλύτερη γλυκαιµική διακύµανση που σχετίζεται µε την αερόβια άσκηση παρά µε την άσκηση µε αντιστάσεις Κατά τη δραστηριότητα, η αερόβια άσκηση σχετίστηκε µε µεγαλύτερες µειώσεις στη γλυκαιµία, ενώ στην πρώιµη αποθεραπεία ξαναεµφανίστηκε υπεργλυκαιµία συγκριτικά µε την άσκηση µε αντιστάσεις. Συνεπώς, µπορεί να εξαχθεί το συµπέρασµα ότι η άσκηση µε αντιστάσεις είναι πιο ωφέλιµη σε σχέση µε τη σταθερότητα της γλυκόζης. Επιπλέον, καθώς τα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1 µπορεί να έχουν αυξηµένο κίνδυνο µυοπαθειών (29) και επιπλοκών που σχετίζονται µε την ανθεκτικότητα ινσουλίνης (29,30), η τακτική άσκηση µε αντιστάσεις µπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ή στη βελτίωση της µυϊκής µάζας και του µεταβολισµού. Εν τω µεταξύ, θα πρέπει επίσης να σηµειωθεί ότι µπορεί να παρατηρηθεί υπογλυκαιµία µετά την άσκηση πιο συχνά σε άτοµα που έχουν αλλάξει το πρόγραµµα γυµναστικής τους µε σκοπό να ενσωµατώσουν και ασκήσεις µε αντιστάσεις ή σε ασθενείς που δεν είναι συνηθισµένοι στην άσκηση (15). Συνοψίζοντας, τα ευρήµατά µας δείχνουν ότι σε γυµνασµένα άτοµα µε διαβήτη τύπου 1, τα οποία ασκούνται τακτικά µε αερόβια άσκηση και άσκηση µε αντιστάσεις, ενδεχοµένως ο δεύτερος τύπος άσκησης να έχει ως αποτέλεσµα πιο σταθερά επίπεδα γλυκόζης, κατά τη διάρκεια και µετά την άσκηση, συγκριτικά µε την αερόβια άσκηση, γεγονός που εξηγεί τα οφέλη της HbA1c που έχουν διαπιστωθεί σε προγενέστερες µελέτες παρέµβασης µε ασκήσεις αντιστάσεων. Η τάση για πιο συχνή, αλλά ήπια, νυχτερινή υπογλυκαιµία µετά από την άσκηση µε αντιστάσεις που αναφέρεται στη µελέτη µας υποδεικνύει, ωστόσο, την πιθανή ανάγκη να αναπτυχθούν πιο αποτελεσµατικά πρωτόκολλα κλινικής διαχείρισης για διαφορετικές µορφές άσκησης. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Wadén J, Forsblom C, Thorn LM, et al.; FinnDiane Study Group. Physical activity and diabetes complications in patients with type 1 diabetes: the Finnish Diabetic Nephropathy (FinnDiane) Study. Diabetes Care 2008;31: Chimen M, Kennedy A, Nirantharakumar K, Pang TT, Andrews R, Narendran P. What are the health benefits of physical activity in type 1 diabetes mellitus? A literature review. Diabetologia 2012;55: Kavookjian J, Elswick BM, Whetsel T. Interventions for being active among individuals with diabetes: a systematic review of the literature. Diabetes Educ 2007; 33: ; discussion Durak EP, Jovanovic-Peterson L, Peterson CM. Randomized crossover study of effect of resistance training on glycemic control, muscular strength, and cholesterol in type I diabetic men. Diabetes Care 1990;13: Ramalho AC, de Lourdes Lima M, Nunes F, et al. The effect of resistance versus aerobic training on metabolic control in patients with type-1 diabetes mellitus. Diabetes Res Clin Pract 2006;72: Mosher PE, NashMS, Perry AC, La Perriere AR, Goldberg RB. Aerobic circuit exercise training: effect on adolescents with well controlled insulin-dependent diabetes mellitus. Arch Phys Med Rehabil 1998;79: Salem MA, Aboelasrar MA, Elbarbary NS, Elhilaly RA, Refaat YM. Is exercise a therapeutic tool for improvement of cardiovascular risk factors in adolescents with type 1 diabetes mellitus? A randomised controlled trial. Diabetol Metab Syndr 2010;2:47 8. Jovanovic-Peterson L, Durak E, Berger E, Peterson C. A 12 Session exercise program and its effects on physical conditioning and glucose metabolism in type 1 diabetic subjects. Int J Sports Med 1989;10: Francescato MP, GeatM, Fusi S, Stupar G, Noacco C, Cattin L. Carbohydrate requirement and insulin concentration during moderate exercise in type 1 diabetic patients. Metabolism 2004;53: Campaigne BN, Wallberg-Henriksson H, Gunnarsson R. Glucose and insulin responses in relation to insulin dose and caloric intake 12 h after acute physical exercise in men with IDDM. Diabetes Care 1987;10: Bussau VA, Ferreira LD, Jones TW, Fournier PA. A 10-s sprint performed prior to moderate-intensity exercise prevents early post-exercise fall in glycaemia in individuals with type 1 diabetes. Diabetologia 2007;50: Bussau VA, Ferreira LD, Jones TW, Fournier PA. The 10-s maximal sprint: a novel approach to counter an exercisemediated fall in glycemia in individuals with type 1 diabetes. Diabetes Care 2006; 29: Guelfi KJ, Jones TW, Fournier PA. The decline in blood glucose levels is less with intermittent high-intensity compared with moderate exercise in individuals with type 1 diabetes. Diabetes Care 2005; 28: Guelfi KJ, Ratnam N, Smythe GA, Jones TW, Fournier PA. Effect of intermittent high-intensity compared with continuous moderate exercise on glucose production and utilization in individuals with type 1 diabetes. Am J Physiol Endocrinol Metab 2007;292:E865 E MacDonald MJ. Post exercise late-onset hypoglycemia in insulin-dependent diabetic patients. Diabetes Care 1987;10: McMahon SK, Ferreira LD, Ratnam N, et al. Glucose requirements to maintain euglycemia after moderate-intensity afternoon exercise in adolescents with type 1 diabetes are increased in a biphasic manner. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92: Maran A, Pavan P, Bonsembiante B, et al. Continuous glucose monitoring reveals delayed nocturnal hypoglycemia after intermittent high-intensity exercise in non trained patients with type 1 diabetes. Diabetes Technol Ther 2010;12: Iscoe KE, Campbell JE, Jamnik V, Perkins BA, Riddell MC. Efficacy of continuous real-time blood glucose monitoring during and after prolonged high-intensity cycling exercise: spinning with a continuous glucose monitoring system. Diabetes Technol Ther 2006;8: Iscoe KE, RiddellMC. Continuous moderate intensity exercise with or without intermittent high-intensity work: effects on acute and late glycaemia in athletes with Type 1 diabetes mellitus. Diabet Med 2011; 28: Yardley JE, Kenny GP, Perkins BA, et al. Effects of performing resistance exercise before versus after aerobic exercise on glycemia in type 1 diabetes. Diabetes Care 2012;35: Brooks GA, Mercier J. Balance of carbohydrate and lipid utilization during exercise: the crossover concept. J Appl Physiol 1994;76: Tesch PA, Colliander EB, Kaiser P.Muscle metabolism during intense, heavy resistance exercise. Eur J Appl Physiol Occup Τόµος 6 - Τεύχος 3 [11]

9 Physiol 1986;55: Smilios I, Pilianidis T, Karamouzis M, Tokmakidis SP. Hormonal responses after various resistance exercise protocols. Med Sci Sports Exerc 2003;35: Pullinen T, Nicol C, MacDonald E, Komi PV. Plasma catecholamine responses to four resistance exercise tests in men and women. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1999;80: Purdon C, Brousson M, Nyveen SL, et al. The roles of insulin and catecholamines in the glucoregulatory response during intense exercise and early recovery in insulin dependent diabetic and control subjects. J Clin Endocrinol Metab 1993;76: Lehmann R, Kaplan V, Bingisser R, Bloch KE, Spinas GA. Impact of physical activity on cardiovascular risk factors in IDDM. Diabetes Care 1997;20: Brazeau AS, Rabasa-Lhoret R, Strychar I, Mircescu H. Barriers to physical activity among patients with type 1 diabetes. Diabetes Care 2008;31: Williams MA, HaskellWL, Ades PA, et al.; American Heart Association Council on Clinical Cardiology; American Heart Association Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism. Resistance exercise in individuals with and without cardiovascular disease: 2007 update: a scientific statement from the American Heart Association Council on Clinical Cardiology and Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism. Circulation 2007;116: KrauseMP, RiddellMC,Hawke TJ. Effects of type 1 diabetes mellitus on skeletal muscle: clinical observations and physiological mechanisms. Pediatr Diabetes 2011; 12: Kilpatrick ES, Rigby AS, Atkin SL. Insulin resistance, the metabolic syndrome, and complication risk in type 1 diabetes: double diabetes in the Diabetes Control and Complications Trial. Diabetes Care 2007; 30: [12] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήµης

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Δρ ΕΜΜ. ΣΟΥΒΑΤΖΟΓΛΟΥ 22 Αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης Εισαγωγή Εδώ και 10 χρόνια περίπου έχουν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ

ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Marco Σε καλύτερη ρύθμιση με την αντλία του από το 2011 ΜΑΚΑΡΙ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ Η υπογλυκαιμία μπορεί να είναι μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες για τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. «Σχήματα. αναλόγων έναντι σχημάτων ανθρώπινου τύπου ινσουλίνης στο σακχαρώδη διαβήτη»

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. «Σχήματα. αναλόγων έναντι σχημάτων ανθρώπινου τύπου ινσουλίνης στο σακχαρώδη διαβήτη» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Σχήματα αναλόγων έναντι σχημάτων ανθρώπινου τύπου ινσουλίνης στο σακχαρώδη διαβήτη» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr Η ικανότητα αντοχής χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α)

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης και η διαχειρισή του στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Σκούτας Δ,Ρηγάδη Ε,Κόκκαλη Α,Μικούδη Κ,Μανιώτα Π, Φλουδάρας Ι, Κωλέτσας Ν,Σιώμος Κ, Μυροφορίδης Α, Μούζα Ε. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 04 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Blood glucose monitoring - Greek Η παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος από το ίδιο το άτομο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη 11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη Υπογλυκαιμία είναι η οξεία κατάσταση που εκδηλώνεται με συμπτώματα και σημεία οφειλόμενα σε σημαντική μείωση της γλυκόζης του αίματος. Είναι συνήθης στους θεραπευόμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή 1. 1.1 ιαβήτης και Ινσουλίνη 2. 1.2 ιάγνωση ιαβήτη 4. 1.3 Επιπτώσεις 4. 1.3.1 ιαβήτης τύπου 1 4. 1.3.2 ιαβήτης τύπου 2 5

Περιεχόμενα. Εισαγωγή 1. 1.1 ιαβήτης και Ινσουλίνη 2. 1.2 ιάγνωση ιαβήτη 4. 1.3 Επιπτώσεις 4. 1.3.1 ιαβήτης τύπου 1 4. 1.3.2 ιαβήτης τύπου 2 5 Περιεχόμενα Εισαγωγή 1 1.1 ιαβήτης και Ινσουλίνη 2 1.2 ιάγνωση ιαβήτη 4 1.3 Επιπτώσεις 4 1.3.1 ιαβήτης τύπου 1 4 1.3.2 ιαβήτης τύπου 2 5 1.4 ιαβήτης και Άσκηση 6 1.5 Μεταβολισμός κατά τη διάρκεια της άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Τ. ιδάγγελος 1, Η. Ευθυμίου 2, Κ. Kαζάκος 3, Χ. Μανές 4, Ε. Πάγκαλος

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Γεώργιος Βαλσαμάκης MD, PhD(UΚ) Ενδοκρινολόγος Visiting Associate clinical Professor Diabetes and Endocrinology, Warwick Medical School, UK Iατρείο Διαβήτη κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Γιώργος Νάσσης, MSc,PhD Εργοφυσιολόγος- ιατροφολόγος Email: gnassis@phed.uoa.gr Οι αθλητές καταναλώνουν συµπληρώµατα διατροφής 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Διαβάστε περισσότερα

σ α τ τι τ κή ή φόρτι τ ση σ δυναµική ή φόρτι τ ση σ Μετ ε α τ βο β λισµ σ ός

σ α τ τι τ κή ή φόρτι τ ση σ δυναµική ή φόρτι τ ση σ Μετ ε α τ βο β λισµ σ ός ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4.ΙΙ.-ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Σύγχρονη Εργονοµία 1 ΚΛΑ ΟΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ I. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ II. ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ III. ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ IV. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4.ΙΙ ΙΙ.-ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Σύγχρονη Εργονοµία 1 1 I. II. III. IV. ΚΛΑ ΟΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ I. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ II. ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ III. ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ IV.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Δρ. Χριστίνα Κανακά-Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδ. Ενδοκρινολογίας-Νεανικού Διαβήτη Α Παιδ/κή Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;»

ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» 11ο Πανελλήνιο ιαβητολογικό Συνέδριο Ειδικό φροντιστήριο Ε Ε Σάββατο 28 Μαρτίου 2009 Αλεξανδρούπολη «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Αλέξης Σωτηρόπουλος Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικός έλεγχος κατά την κύηση γυναικών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. ρ. Χρήστος Σαμπάνης ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Μεταβολικός έλεγχος κατά την κύηση γυναικών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. ρ. Χρήστος Σαμπάνης ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Μεταβολικός έλεγχος κατά την κύηση γυναικών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ρ. Χρήστος Σαμπάνης ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Μετακινήσεις θρεπτικών ουσιών μέσω πλακούντα ΜΗΤΕΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και άσκηση

Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και άσκηση : 210-220, 2014 Ανασκόπηση Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και άσκηση Ε. Λιόρδα 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 3 Α. Χατζητόλιος 4 1 Ειδικευόμενη Γενικής Ιατρικής, Αʹ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Menu Αθλητών Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Η φυσική δραστηριότητα, η αθλητική απόδοση επίδοση, καθώς και η ανάνηψη μετά από την άσκηση βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ΓΓΕΤ ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ Ε. Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ΠΕΠ Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της

Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της Ακράτειας μετά από Προστατεκτομή Ελένη Κωνσταντινίδου Φυσικοθεραπεύτρια M.Sc Specialist Phys Continence U.E.L Επιστημονικός συν. ΙΜΟΠ Εργαστηριακός συν. ΤΕΙΘ Φυσικοθεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Νικολέττα Χριστοδούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν;

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Γρηγόρης Μπογδάνης, PhD Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου του αίματος βρίσκεται κάτω από αυστηρό ορμονολογικό έλεγχο. Η έκκριση της ινσουλίνης διεγείρεται από την υπεργλυκαιμία και αποτέλεσμα της δράσης της είναι η ελάττωση της

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση διαφόρων µορφών άσκησης σε ασθενείς µε παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ

Η επίδραση διαφόρων µορφών άσκησης σε ασθενείς µε παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ ιεπιστηµονική Φροντίδα Υγείας(2012) Τόµος 4,Τεύχος 1, 18-24 ISSN 1791-9649 Η επίδραση διαφόρων µορφών άσκησης σε ασθενείς µε παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ Σταύρου Β. 1, Σταύρου Σ. 2 1 Μεταπτυχιακός

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία στο ΣΔ τύπου 1

Ινσουλινοθεραπεία στο ΣΔ τύπου 1 Ινσουλινοθεραπεία στο ΣΔ τύπου 1 Γεώργιος Δηµητριάδης Καθηγητής Παθολογίας Διευθυντής Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής, Μονάδας Έρευνας και Διαβητολογικού Κέντρου Πανεπιστηµίου Αθηνών Γενικό Πανεπιστηµιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ (ΣΔ) Μείζων παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας Κυριότερη αιτία τύφλωσης σε ενήλικες (20-74 ετών) 1 η αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΜΑΧΕΣ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΜΑΧΕΣ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος Προϊστάµενος του ιαιτολογικού τµήµατος του Λαϊκού Νοσοκοµείου Αθηνών ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΜΑΧΕΣ ΣΤΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ Η κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Ο ΝΕΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ Ο Δείκτης Stress των επινεφριδίων (ASI ) πρωτοεµφανίστηκε το 1989 για να εκτιµήσει το Stress, η κύρια αιτία θνησιµότητας και θνητότητας. Πρόσφατα,

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ ημ. Θ. Καραμήτσος Συνέδριο ΕΒΕ 2008 1η Ινώδης μαστοπάθεια Ηαρχήτο1984 ύο περιπτώσεις όγκων μαστού από ινώδη ιστό, σε γυναίκες με μακροχρόνιο Σ τύπου 1 Soler NG, Khardori R. Fibrous

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συντονιστής: Γεώργιος Δημητριάδης Μέλη: Ηλίας Μυγδάλης Νικόλαος Τεντολούρης ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ Ορισμός Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ Ο ρόλος του ινωδογόνου

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1

Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 Ιδιαιτερότητες στην παρακολούθηση παιδιών και εφήβων µε Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 Αναπλ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. Δ Παιδιατρική Κλινική Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα