ΑνΑμεσΑ στα ΚύμΑτΑ ΚΑι τα σύννεφα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑνΑμεσΑ στα ΚύμΑτΑ ΚΑι τα σύννεφα"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Πτερυγόπλοια Ανάμεσα στα Κύματα και τα Σύννεφα 90 ΜΑΪΟΣ 2012

2 Κάτω: Πτερυγόπλοιο τύπου Α90 Orlyonok σε στατική έκθεση στο Γιούζνογιε Τούσινο της Μόσχας. Το τελευταίο διάστημα με την οικονομική κρίση να μαστίζει την Ελλάδα, αλλά σταδιακά και την υπόλοιπη Ευρώπη, οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν μπει για τα καλά στο χορό της περικοπής των εξοπλισμών, αλλά και της περιστολής των δαπανών. Παρόλα αυτά, επειδή η άμυνα μιας χώρας δεν επιδέχεται υποχωρήσεις, θα πρέπει σε τέτοιες δύσκολες περιόδους να βρεθούν εναλλακτικές πρακτικές. Η χρήση κοινών μέσων και συστημάτων θα μπορούσε να αποτελέσει μια επιτυχημένη πρακτική, καθώς αυξάνει κατακόρυφα την ομοιοτυπία, ενώ παράλληλα μειώνει δραματικά το συνολικό κόστος. Ποιο όμως θα ήταν αυτό το σύστημα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από όλους τους κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων; Τι χαρακτηριστικά θα έπρεπε να συγκεντρώνει ώστε να εξυπηρετεί πολλαπλές και ποικίλες αποστολές; Η απάντηση στο ερώτημα ονομάζεται πτερυγόπλοια. Γράφει Γεώργιος Γκουγκουλίδης, PhD ΜΑΪΟΣ

3 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων Ο αναγνώστης είναι πιθανό να γνωρίζει μια από τις εναλλακτικές ονομασίες του συγκεκριμένου τύπου σκαφών, όπως εκρανοπλάνο (Ekranoplan), GEM (Ground Effect Machine), WISES (Wing In Surface Effect Ship), κλπ. Η ονομασία όμως που έχει πλέον καθιερωθεί στη διεθνή βιβλιογραφία είναι αυτή του WIG (Wing In Ground effect), η οποία στα Ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «πτέρυγα υπό την επίδραση επιφανείας» ή απλούστερα ως «πτερυγόπλοιο». Τι είναι όμως το πτερυγόπλοιο; Για πολλούς μοιάζει με αεροπλάνο, υπάρχουν ωστόσο σημαντικές διαφορές όπως θα δούμε παρακάτω. Τα πτερυγόπλοια κανονικά ανήκουν στα αερόστρωμνα σκάφη, μαζί με τα χόβερκραφτ και τα Πλοία Επίδρασης Επιφανείας (Surface Effect Ship: SES). Θα μπορούσαν επίσης να θεωρηθούν συγγενικά ως προς τα υδροπτέρυγα, μιας και ο μηχανισμός δημιουργίας της άντωσης είναι ο ίδιος. Σαν ορισμό θα λέγαμε ότι είναι κάθε σκάφος το οποίο επιχειρεί σε τέτοια απόσταση από κάποια επιφάνεια (θάλασσα, έδαφος, κλπ), ώστε να εκμε- ταλλεύεται το φαινόμενο επίδρασης επιφανείας, δηλαδή την αύξηση της άντωσης. Εξέλιξη των σκαφών WIG Το φαινόμενο αύξησης της άντωσης σε χαμηλή πτήση ήταν γνωστό στους πιλότους αεροσκαφών αρκετά πριν κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα πτερυγόπλοια κατά τη δεκαετία του 60. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι πιλότοι βομβαρδιστικών κατά το Β παγκόσμιο πόλεμο, οι οποίοι πετούσαν πολύ κοντά στην επιφάνεια της θά- Αριστερά: Το ΚΜ ή «Τέρας της Κασπίας» σε δοκιμές. Κάτω: Το Α90 Orlyonok ήταν το πλέον επιτυχημένο πτερυγόπλοιο της ρωσικής βιομηχανίας και προοριζόταν για μεταφορά στρατευμάτων και υλικών. Απέναντι: Πτερυγόπλοιο τύπου Orlyonok εκτελεί μεταβολή πορείας. 92 ΜΑΪΟΣ 2012

4 λασσας όποτε αυτό ήταν εφικτό, προκειμένου να εξοικονομήσουν καύσιμα, μετά την εκτέλεση βομβαρδισμών. Για την ιστορία, το πρώτο σκάφος το οποίο κατασκευάστηκε εξαρχής για να λειτουργεί υπό την επίδραση επιφανείας ήταν το πειραματικό σκάφος Aerosledge No8 από το Φινλανδό Kaario το Η ιδέα εγκαταλείφθηκε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 60, όταν ο Ρώσος Alexeev ξεκίνησε το πρώτο σοβαρό πρόγραμμα ανάπτυξης πτερυγόπλοιων, των γνωστών εκρανοπλάνων, για λογαριασμό του Σοβιετικού Ναυτικού. Την ίδια εποχή με τον Alexeev, ο Γερμανός Lippisch ανέπτυσσε μια διαφορετική μορφή πτερυγόπλοιου βασιζόμενη σε οπισθοκλινείς πτέρυγες Δέλτα. Αυτοί οι δύο τύποι σκαφών αποτελούν και τις δύο μεγάλες σχολές στο χώρο σχεδιάσεως πτερυγόπλοιων, ρωσική και γερμανική. Η ρωσική σχολή έχει να επιδείξει ένα ικανό πλήθος διαφορετικών πτερυγόπλοιων στο διάστημα μεταξύ 60 και 90, σχεδόν όλα σχεδιασμένα από το Κεντρικό Γραφείο Σχεδίασης Υδροπτέρυγων (CHDB) Alexeev. Επειδή η πλειονότητα των σκαφών αφορούσαν στρατιωτικές εφαρμογές, τα προγράμματα αυτά ήταν άκρως απόρρητα, γι αυτό ακόμη και σήμερα δεν έχουμε πάρα πολλά στοιχεία. Από τα σκάφη αυτά θα εξετάσουμε τα τρία σπουδαιότερα. Το πλέον εντυπωσιακό είναι το ΚΜ (Korabl- Maket: μοντέλο πλοίου), αυτό που οι Δυτικοί ονόμασαν «Τέρας της Κασπίας» όταν το είδαν για πρώτη φορά με τους δορυφόρους τους. Πρόκειται για το μεγαλύτερο αεροσκάφος σε μήκος (92,4 m) που κατασκευάστηκε ποτέ, ενώ είναι το τρίτο με- γαλύτερο σε βάρος μετά το επίσης ρωσικό An-225 Cossack, και το Airbus A-380F. Το σκάφος πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση το 1966 και τα πειράματα που κράτησαν 15 περίπου χρόνια απέδειξαν την επιτυχία του εγχειρήματος, ενώ αποτέλεσε τη βάση για τα επόμενα σχέδια. Δυστυχώς, δεν σώζεται κάποιο από τα σκάφη σήμερα, μιας και το πρώτο καταστράφηκε το 1969 και το δεύτερο το 1980, και τα δύο από χειριστικά λάθη. Έξι χρόνια μετά την πρώτη πτήση του ΚΜ, ένα δεύτερο πτερυγόπλοιο ξεκίνησε τις δοκιμές (1972). Πρόκειται για το Α90 Orlyonok, το οποίο αν και μικρότερο σε μέγεθος από τον προκάτοχό του, είναι αναμφισβήτητα το πλέον πετυχήμενο πτερυγόπλοιο της ρωσικής βιομηχανίας. Το σκάφος προοριζόταν κυρίως για μεταφορά στρατιωτικού υλικού και στρατευμάτων. Συνολικά πέντε σκάφη κατασκευάστηκαν, από τα οποία τρία παραδόθηκαν στο Σοβιετικό Ναυτικό το 1978, 79 και 80. Από αυτά το ένα καταστράφηκε σε ατύχημα το Το Ναυτικό ήταν τόσο εντυπωσιασμένο από τις επιδόσεις των σκαφών που σχεδίαζε την απόκτηση 120 πτερυγόπλοιων! Ωστόσο ο υπουργός Άμυνας Ουστίνοφ, υπέρμαχος των πτερυγόπλοιων, πέθανε το 1985 και η χρηματοδότηση στο φιλόδοξο αυτό πρόγραμμα διακόπηκε. Πριν το θάνατο του Ustinov, ένα ακόμη φιλόδοξο σχέδιο υπό την ονομασία Lun 903 βρισκόταν σε εξέλιξη. Το πρώτο Lun ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1983, ενώ η πρώτη του πτήση έγινε το Το σκάφος ήταν ένα ακόμη εντυπωσιακό σε μέγεθος πτερυγόπλοιο, το πέμπτο μεγαλύτερο σε βάρος αεροσκάφος που κατασκευάστηκε ποτέ! Έφερε έξι βλήματα SS-N-22 Sunburn στο πάνω μέρος της ατράκτου για προσβολή στόχων επιφανείας. Παραδόθηκε στο ναυτικό το 1989 και παρέμεινε σε υπηρεσία μέχρι το Ένα δεύτερο σκάφος ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1988, αλλά τελικά δεν παραδόθηκε ποτέ. Ο αρχικά τοποθετημένος οπλισμός αφαιρέθηκε, προκειμένου το σκάφος να διαμορφωθεί σε ρόλο έρευνας και διάσωσης, λαμβάνοντας την ονομασία Spasatel. Αναλυτικά στοιχεία με τα κύρια χαρακτηριστικά των προαναφερόμενων σκαφών παρουσιάζονται στον πίνακα 2. Αντίθετα ο εμπορικός τομέας διακρίνεται από σκάφη αρκετά μικρότερα σε μέγεθος, σε σχέση με τις στρατιωτικές εκδόσεις. Στον εμπορικό τομέα τα περισσότερο διαδεδομένα σκάφη είναι το Volga 2, κατασκευασμένο το 1980, καθώς και το Aquaglide του Πέρα από το CHDB, άλλα μεγάλα σχεδιαστικά γραφεία όπως η Sukhoi ασχολήθηκαν με τη σχεδίαση πτερυγόπλοιων, χωρίς όμως να μπουν ποτέ σε παραγωγή. Από αυτά ξεχωρίζουμε το μικρό επιβατηγό Sukhoi OKB WIG S-90-8, καθώς και το φουτουριστικό σχέδιο S με μεταφορική ικανότητα 210 επιβατών και δύο ατράκτους. Εν αντιθέσει με τη ρωσική σχολή, η γερμανική έχει καταφέρει να διατηρήσει μια συνέχεια μισού αιώνα. Το πρώτο πτερυγόπλοιο σχεδιασμένο από τον Dr Alexander Lippisch έφερε την ονομασία Χ112 και πέταξε για πρώτη φορά το Τα αποτελέσματα από τα πειράματα με το Χ112 οδήγησαν στην κατασκευή του Χ113 από την εταιρεία Rheinflugzeugbau, στην οποία ο Lippisch ήταν αρχισχεδιαστής. Το σκάφος πέταξε για πρώτη φορά το 1970 και τα επιτυχημένα αποτελέσματα ΜΑΪΟΣ

5 Δεξιά: Το Aquaglide-5 της ΑΤΤΚ. Κάτω: Τα τρία ζεύγη εκτοξευτών βλημάτων Moskit στη ράχη του Lun. οδήγησαν σε ένα συμβόλαιο με τη Γερμανική κυβέρνηση για την κατασκευή του Χ114. Το τελευταίο πέταξε το 1977, αλλά η περαιτέρω ανάπτυξη σταμάτησε μετά τη συντριβή του σκάφους λόγω χειριστικού λάθους. Τα ηνία πήρε τη δεκαετία του 80 ο μέχρι τότε βοηθός του Lippisch, Hanno Fischer, ο οποίος ίδρυσε το 1979 την εταιρεία Fischer Flugmechanik που ανέπτυξε τη σειρά σκαφών Airfisch και Hoverwing. To 1997 σε συνεργασία με τον Klaus Matjasic δημιούργησαν την εταιρεία Airfoil Development για την παραγωγή του οκταθέσιου σκάφους Airfisch 8, το οποίο είναι πιστοποιημένο από τον Γερμανικό Νηογνώμονα (GL). Τα δικαιώματα του αγοράστηκαν από τη Σιγκαπουριανή εταιρεία Flightship Ground Effect Pte, η οποία το κατασκεύαζε με την επωνυμία Flightship FS-8. Μια άλλη Σιγκαπουριανή εταιρεία, η WidgetWorks Singapore Pte, αγόρασε τα δικαιώματα του Airfisch 8 το 2004, και πλέον κατασκευάζει τα σκάφη WG-8 A/B. Παράλληλα, το Γερμανικό Υπουργείο Έρευνας και Ανάπτυξης ζήτησε από τον Fischer την ανάπτυξη της τεχνολογίας hoverwing που συνδυάζει την τεχνολογία χόβερκραφτ και WIG. Τέλος, η εταιρεία Wing Ship Technology ιδρύθηκε το 2007 στην Κορέα και κατασκευάζει το σκάφος WSH 500, που ενσωματώνει χαρακτηριστικά από την παραπάνω τεχνολογία. Οι δύο σχολές που μόλις περιγράψαμε παρουσιάζουν αρκετές διαφορές μεταξύ τους στη φιλοσοφία σχεδίασης. Η ρωσική σχολή διαφέρει σε σχέση με τη γερμανική στο ότι τα σκάφη της ακολουθούν τη φιλοσοφία πλοίων που πετούν, 94 ΜΑΪΟΣ 2012

6 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων Πίνακας 1: Γενικά χαρακτηριστικά κύριων μέσων μεταφορών των ελληνικών ΕΔ Τύπος C-130H C-27J Spartan CH-47D Chinook NH90 Zubr Κατασκευαστής Lockheed Alenia Boeing NHIndustries Almaz Χρήστης Π.Α. Π.Α. Ε.Σ. Ε.Σ. Π.Ν. Αριθμός σε υπηρεσία (+16) 3 Μήκος (m) 29,8 22,7 30,1 16,13 57 Εκπέτασμα πτερύγων (m) Διάμετρος στροφείου (m) Πλάτος (m) 40,4 28,7 18,3 16,3 Φορτίο (tn) 20 11,5 12,7 4,2 130 Στρατιώτες Εναλλακτικό φορτίο 2 x M113 Κινητήρες 4 T56-A-15 2 AE2100-D2A 2 T55-GA RTM322-01/9 25,6 3 άρματα ή 10 τεθωρακισμένα 5x NK12MV (3 πρόωσης, 2 ανύψωσης) Ισχύς ανά κινητήρα(kw) Μέγιστη ταχύτητα (kt) Ακτίνα δράσης (nm) Κόστος (εκατομμύρια $)* 51 33, ,32 50 (*) Εκτιμώμενα κόστη προερχόμενα από ενώ τα γερμανικά, αεροπλάνων που πετάνε μόνο υπό την επίδραση επιφανείας. Αποτέλεσμα των διαφορετικών σχεδιάσεων είναι τα ρωσικά σκάφη να έχουν υψηλές ταχύτητες, ενώ τα γερμανικά υψηλή ευελιξία. Λειτουργία των σκαφών WIG Όπως ήδη είπαμε το πτερυγόπλοιο μοιάζει εξωτερικά με αεροσκάφος. Οι κύριες διαφορές που το κάνουν να ξεχωρίζει είναι ο μικρός λόγος διατάματος εκπέτασμα προς μέση χορδή, ή χονδρικά μήκος προς μέσο πλάτος μιας πτέρυγας της κύριας πτέρυγας, οι πλωτήρες στο τέλος των ακροπτερυγίων (endplates), το υψηλά τοποθετημένο οριζόντιο ουραίο πτέρωμα (empenage) το οποίο βρίσκεται εκτός επίδρασης επιφανείας, καθώς και διάφορα βοηθήματα απονήωσης. Ένα από αυτά είναι οι μηχανές που χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν στρώμα αέρα κάτω από τις πτέρυγες και οι οποίες είναι τοποθετημένες στο πρωραίο τμήμα του σκάφους. Το άλλο αφορά το γεωμετρικό σχήμα της ατράκτου του σκάφους. Το κάτω μέρος αυτής είναι παρόμοιο με τη γάστρα ενός πλοίου υψηλών ταχυτήτων, δηλαδή μονής ή διπλής ακμής (single, double chine), βαθμωτό (stepped), ενώ διαθέτουν τις περισσότερες φορές αντιδιαβροχικές λωρίδες (spray rails), ή και υδροπτέρυγες. Ένας άλλος τρόπος είναι η χρήση αεροθαλάμου στο κάτω μέρος της γάστρας, ο οποίος λειτουργεί όπως ακριβώς και στα αερόστρωμνα πλοία. Για να αντιληφθούμε όμως με ποιον τρόπο ακριβώς λειτουργεί ένα τέτοιο σκάφος, θα περι- γράψουμε εν συντομία πως δημιουργείται το φαινόμενο επιφανείας. Το φαινόμενο συνίσταται στην αύξηση της άντωσης σε σχέση με την ελεύθερη πτήση, στην περίπτωση που η απόσταση από την επιφάνεια είναι μικρότερη από το 30% της μέσης αεροδυναμικής χορδής. Συγκεκριμένα έχουμε αύξηση του λόγου άντωσης προς οπισθέλκουσα, που μπορεί ακόμα και να διπλασιασθεί σε σχέση με ένα συμβατικό αεροπλάνο. Είναι ευνόητο ότι όσο μικρότερο το ύψος πτήσης, τόσο εντονότερη είναι η επίδραση της επιφάνειας. Συγκεκριμένα, στο κάτω μέρος της πτέρυγας αναπτύσσεται υψηλότερη πίεση απ ότι στο πάνω μέρος. Η διαφορά της πίεσης επί την επιφάνεια της πτέρυγας μας δίνει τη δύναμη της άντωσης. Στην άκρη όμως του πτερυγίου υπάρχει επικοινωνία, με αποτέλεσμα αέρας να μετακινείται από την πλευρά υψηλής πίεσης σε αυτή της χαμηλής. Έτσι δημιουργείται αυτό που αποκαλούμε στροβιλισμός ακροπτερυγίου. Η ενέργεια που περικλείεται στους στροβίλους αυτούς είναι στην ουσία χαμένη ενέργεια και συμβάλει στη δημιουργία της επαγωγικής οπισθέλκουσας. Πτέρυγες με μεγάλο λόγο διατάματος έχουν ασθενέστερους στροβιλισμούς ακροπτερυγίων, άρα και μικρότερη επαγωγική οπισθέλκουσα. Σε ελεύθερη πτήση οι στροβιλισμοί αυτοί έχουν περισσότερο χώρο για να αναπτυχθούν απ ότι όταν το αεροσκάφος βρίσκεται κοντά στο έδαφος. Όταν το αεροσκάφος πετάει κοντά στο έδαφος, η διαρροή αέρα από την κάτω πλευρά της πτέρυγας στην πάνω περιορίζεται, άρα και οι στροβιλισμοί είναι ασθενέστεροι. Παράλληλα, οι στροβιλισμοί συμπιέζονται πέρα από τα ακροπτερύγια, με αποτέλεσμα να αυξάνει το ενεργό διάταμα σε σχέση με το γεωμετρικό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της άντωσης. Ιδιαίτερα οι λάτρεις της Formula 1 ίσως να γνωρίζουν το αντίστοιχο φαινόμενο στα αυτοκίνητα. Οι θρυλικές Lotus Ford 78 και 79 έφεραν την επανάσταση στους αγώνες F1 και έμειναν στην ιστορία ως τα αυτοκίνητα επίδρασης επιφανείας (ground effect cars). Το φαινόμενο χρησιμοποιήθηκε αντίστροφα απ ότι στα πτερυγόπλοια. Αντί να δημιουργήσουμε άντωση, το φαινόμενο χρησιμοποιείται για να «κολλήσει» το αυτοκίνητο στην πίστα, με αποτέλεσμα να μπορεί να αναπτύξει μεγαλύτερες ταχύτητες στις στροφές. Προκειμένου να εκμεταλλευτούν το φαινόμενο επιφανείας, οι μηχανικοί της Lotus διαμόρφωσαν το δάπεδο του αυτοκινήτου κατά τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζει ανεστραμμένη αεροτομή. Επιπλέον πρόσθεσαν πλευρικές πτέρυγες τις οποίες μόνωσαν με πλευρικές «ποδιές» ώστε να αυξηθεί η ενεργός επιφάνεια [4]. Αποτέλεσμα, η Lotus κέρδισε τον τίτλο κατασκευαστών, ενώ οι οδηγοί της Αντρέτι και Πήτερσον έλαβαν την πρώτη και δεύτερη θέση αντίστοιχα! Κατηγοριοποίηση των σκαφών WIG Υπάρχουν διάφοροι τύποι πτερυγόπλοιων που έχουν να κάνουν συνήθως με τον τύπο των πτερύγων: εκρανοπλάνα πρώτης γενιάς με λόγο διατάματος μεταξύ 2 και 3, ΜΑΪΟΣ

7 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων ΣΧΗΜΑ 1 Οι στροβιλισμοί σχηματίζονται πλήρως σε μεγάλο υψόμετρο Οι στροβιλισμοί «συμπιέζονται» κοντά στο έδαφος «ΕΑ&Τ» Η δημιουργία του φαινομένου επίδρασης επιφανείας. («ΕΑ&Τ») 96 ΜΑΪΟΣ 2012 εκρανοπλάνα δεύτερης γενιάς με λόγο διατάματος 6, Lippisch με οπισθοκλινείς πτέρυγες Δέλτα, tandem, δηλαδή με πτέρυγες εν σειρά, τύπου Volga με πτέρυγες τύπου S, και hoverwing, ένα υβριδικό σκάφος μεταξύ πτερυγόπλοιου και χόβερκραφτ. Επίσης ταξινομούνται ανάλογα με τους κανόνες του οργανισμού στον οποίο υπόκεινται. Εδώ εννοούμε τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization: ΙΜΟ), καθώς και τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (International Civil Aviation Organization: ICAO). Έτσι, έχουμε σκάφη: που χρησιμοποιούν το φαινόμενο επιφανείας ως βοηθητικό μέσο και έχουν συνεχή επαφή με το νερό. Είναι σκάφη υψηλών ταχυτήτων και διέπονται από τον Κώδικα Ασφαλείας Σκαφών Υψηλής Ταχύτητας (High Speed Craft - HSC Code 2000) του ΙΜΟ. τύπου Α, τα οποία δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς την επίδραση επιφανείας και ακολουθούν τους κανονισμούς του ΙΜΟ. τύπου Β, τα οποία μπορούν να πετάξουν ψηλότερα του ύψους επίδρασης επιφανείας για μικρό χρονικό διάστημα, όπως λ.χ. για την αποφυγή εμποδίου. Τα σκάφη αυτά ακολουθούν τους κανονισμούς του ΙΜΟ και του ICAO. τύπου Γ, τα οποία μπορούν να πετάξουν παρατεταμένα σε μεγάλο ύψος πέραν της ζώνης επίδρασης επιφανείας. Ακολουθούν τους κανονισμούς του ΙΜΟ και του ICAO.

8 Απέναντι: Εκτόξευση βλήματος Moskit από το πτερυγόπλοιο Lun. Αριστερά: Σύστημα PAR με 8 μηχανές απονήωσης στο πτερυγόπλοιο Lun. Το διάγραμμα Karman-Gabrielli δείχνει ότι τα πτερυγόπλοια πετυχαίνουν υψηλές ταχύτητες διατηρώντας υψηλή απόδοση (υψηλός λόγος άντωσης προς οπισθέλκουσα), άρα και οικονομία. Πέρα από τους κανονισμούς του ΙΜΟ, ο ρωσικός Νηογνώμονας λόγω και της συσσωρευμένης τεχνογνωσίας έχει ασχοληθεί με θέματα κατηγοριοποίησης, ασφάλειας και επιθεώρησης των σκαφών τεχνολογίας WIG [2]. Πλεονεκτήματα Τα πτερυγόπλοια διαθέτουν μια σειρά από πλεονεκτήματα που οφείλονται στα μοναδικά χαρακτηριστικά τους. Είναι ίσως περιττό να αναφερθούμε στα πλεονεκτήματα της υψηλής ταχύτητας ενός σκάφους. Απλά θα αναφέρουμε ότι η υψηλότερη ταχύτητα των πτερυγόπλοιων σε σχέση με οποιοδήποτε θαλάσσιο σκάφος τα κάνει ελκυστικά για κάθε εφαρμογή. Συνήθως, η υψηλή ταχύτητα έρχεται με το τίμημα του υψηλού κόστους λόγω της μεγάλης ισχύος των κινητήρων και συνεπακόλουθα της υψηλής κατανάλωσης καυσίμου. Παρόλ αυτά, ρίχνοντας μια ματιά στο διάγραμμα Karman- Gabrielli θα διαπιστώσουμε ότι τα πτερυγόπλοια πετυχαίνουν υψηλές ταχύτητες διατηρώντας παράλληλα υψηλή απόδοση (υψηλός λόγος άντωσης προς οπισθέλκουσα), άρα και οικονομία. (Σχήμα 2). Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουμε παρατηρώντας και την εναλλακτική μορφή του διαγράμματος, στο εκτός νερού (πηδάλια, έλικες κλπ), οπότε δεν επηρεάζει την υποβρύχια ζωή. Μιας και δεν υπάρχει επαφή με τη θάλασσα δεν δημιουργεί απόνερα, όπως αντίστοιχα ταχέα σκάφη, άρα δεν προκαλεί διάβρωση στις ακτές και δεν θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των λουόμενων αλλά και τα παραπλέοντα μικρά σκάφη. Αυξημένη ασφάλεια όμως χαρακτηρίζει και το ίδιο το σκάφος. Το πτερυγόπλοιο πετά σε μικρό ύψος από την επιφάνεια της θάλασσας, έχοντας πάντα από κάτω του έναν διάδρομο προσγείωσης εάν προκύψει ανάγκη. Γι αυτό θα πρέπει να θεωρείται ως ασφαλέστερο σε σχέση με τα συμβατικά αεροσκάφη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της αυξημένης ασφάλειας είναι το περιστατικό που συνέβη κατά τις δοκιμές του Orlyonok. Σε μια από αυτές το σκάφος προσγειώθηκε σε πετρώδη ακτή, χωρίς να παρατηρηθούν στην αρχή οι ρωγμές που προκλήθηκαν στο ουραίο τμήμα. Στην επόμενη δοκιμή κατά την οποία επικρατούσαν κακές καιρικές συνθήκες, το σκάφος προσέκρουσε στο νερό με αποτέλεσμα να αποκολληθεί ολόκληρο το ουραίο τμήμα του σκάφους μαζί με τη μηχανή προώσεως! Ο ίδιος ο Alexeev που ήταν στο πιλοτήριο πήρε τα χειριστήρια και κατάοποίο παρουσιάζεται η απαιτούμενη ισχύς ανά βάρος για δεδομένη ταχύτητα. (Σχήμα 3). Η οικονομία στη χρήση τους συνίσταται επίσης στο γεγονός ότι δεν χρειάζονται αεροπορικές εγκαταστάσεις, όπως αεροδιαδρόμους, μειώνοντας δραματικά το λειτουργικό κόστος. Μπορούν να απονηωθούν από οποιοδήποτε σημείο και να προσεγγίσουν μέρη όπως για παράδειγμα μικρά νησιά χωρίς υποδομές. Ιδιαίτερα για μια χώρα με πληθώρα νήσων όπως η Ελλάδα αντιλαμβάνεται κανείς πόσο σημαντική είναι η ιδιότητα αυτή. Γενικότερα, τα πτερυγόπλοια έχουν προσβασιμότητα σε μέρη που δεν μπορούν να προσεγγίσουν άλλα σκάφη. Μπορούν να κινηθούν πάνω από πολύ ρηχά νερά, αντίθετα από το ρεύμα ποταμών, δεν επηρεάζονται από την παλίρροια, ενώ αρκετά από αυτά διαθέτουν αμφίβιες δυνατότητες. Μπορούν να υπερπηδήσουν εμπόδια, ενώ έχουν τη δυνατότητα κίνησης πάνω σε οποιαδήποτε επιφάνεια, όπως θάλασσα, ξηρά, πάγο, χιόνι κλπ. Παράλληλα, το πτερυγόπλοιο αποτελεί ένα οικολογικό σκάφος μιας και δεν διαταράσσει το θαλάσσιο οικοσύστημα στο οποίο κινείται. Το προωστήριο σκεύος που χρησιμοποιείται βρίσκεται ΜΑΪΟΣ

9 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων φερε εκκινώντας τις μηχανές απονήωσης να το βγάλει στην ακτή χωρίς το σκάφος να βυθιστεί με την πλώρη (το γνωστό φαινόμενο plow in για τα αερόστρωμνα) και χωρίς κανείς να πάθει το παραμικρό! Πέρα από την ασφάλεια, το σκάφος χαρακτηρίζεται από εξαιρετική πλοϊμότητα, καθώς δεν έρχεται σε επαφή με τα κύματα από τη στιγμή που θα απονηωθεί, οπότε μπορεί να επιχειρεί ακόμα και με μεγάλο κυματισμό. Έτσι, οι επιβάτες απολαμβάνουν μια άνετη πτήση χωρίς φαινόμενα ναυτίας. Επιπρόσθετα, δεν παρουσιάζει κραδασμούς κατά τη διάρκεια της πτήσης, οπότε δεν προκαλεί κόπωση σε επιβάτες και μηχανήματα. Για την ακρίβεια είναι το μοναδικό ταχύ θαλάσσιο μέσο που πληρεί την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2002/44/EC που αφορά κινήσεις και κραδασμούς. Παράλληλα, λόγω του μικρού ύψους πτήσης δεν απαιτείται συμπίεση της καμπίνας, όπως σε ένα τυπικό αεροσκάφος, κάνοντας την πτήση ακόμη περισσότερο άνετη. Αρκετά από τα χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν παρουσιάζουν σημαντικότατα επιχειρησιακά πλεονεκτήματα σε στρατιωτικές εφαρμογές. Έτσι, το πτερυγόπλοιο μπορεί να διέλθει μέσα από ναρκοθετημένες περιοχές, ενώ είναι απρόσβλητο από τορπίλες και άλλα υποβρύχια όπλα. Λόγω της υψηλής ταχύτητας, του χαμηλού ύψους πτήσης, αλλά και του γεγονότος ότι δεν δημιουργεί απόνερα, το πτερυγόπλοιο αποτελεί ένα δυσκολοεντόπιστο στόχο από τα ραντάρ του αντιπάλου. Τέλος, δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε και το συναίσθημα της ξεχωριστής εμπειρίας, το οποίο αν και δεν αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα, προσελκύει μια συγκεκριμένη μερίδα ανθρώπων που επιδιώκουν το καινούργιο και το διαφορετικό. Μειονεκτήματα Τα πτερυγόπλοια όπως είδαμε δεν έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα και σε μεγάλη κλίμακα, ούτε έχουν μπει σε μαζική παραγωγή. Παράλληλα, πρόκειται για έναν σχετικά νέο τύπο σκάφους, οπότε η εμπειρία από τη χρήση του είναι περιορισμένη. Αυτό συνεπάγεται ότι υπάρχουν ακόμη κάποιες τεχνικές δυσκολίες οι οποίες χρήζουν αντιμετώπισης. Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε στις δύο κύριες τεχνικές δυσκολίες που χαρακτηρίζουν τα πτερυγόπλοια: την απονήωση και τη διαμήκη ευστάθεια του σκάφους. Οι δύο αυτές περιπτώσεις αναλύονται διεξοδικά στη βιβλιογραφία, ενώ έχουν συζητηθεί σε πληθώρα άρθρων και δημοσιεύσεων. Ο αναγνώστης ίσως απορεί πως ενώ στο προηγούμενο κεφάλαιο περιγράψαμε τις αρετές της οικονομίας των πτερυγόπλοιων, αρκετά από τα μοντέλα που εξετάσαμε φέρουν ένα αρκετά με- γάλο αριθμό μηχανών (π.χ. 10 για το ΚΜ). Στην πραγματικότητα οι περισσότερες από τις μηχανές αυτές χρησιμοποιούνται για το μικρό χρονικό διάστημα της απονήωσης και απενεργοποιούνται στη συνέχεια, ή μπορεί να λειτουργούν με μειωμένη ισχύ. Για παράδειγμα από τις δέκα μηχανές του ΚΜ, οι οκτώ χρησιμοποιούνται για απονήωση και μόνο οι δύο για πρόωση. Αυτό συμβαίνει γιατί απαιτείται υψηλή ταχύτητα προκειμένου να απονηωθεί το πτερυγόπλοιο. Όσο αυξάνει η ταχύτητα όμως αυξάνει και η αντίσταση από την άλλη. Το πρόβλημα είναι ότι η υδροδυναμική αντίσταση είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από την αεροδυναμική που παρουσιάζει ένα αεροπλάνο. Έτσι, κατά το σχεδιασμό του πτερυγόπλοιου λαμβάνεται υπόψη η ισχύς που απαιτείται ώστε το σκάφος να υπερβεί την υδροδυναμική αντίσταση, παρά την αντίσταση που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της πτήσης. Η αναλογία αυτή ισχύος φτάνει συνήθως στο εντυπωσιακό 5:1. Για τον παραπάνω λόγο οι περισσότερες από τις εγκατεστημένες μηχανές χρησιμοποιούνται για να διοχετεύουν αέρα κάτω από τις πτέρυγες, υποβοηθώντας το σκάφος να αποκολληθεί από το νερό. Συνεπώς, οι μηχανές απονήωσης είναι τοποθετημένες στο πρωραίο τμήμα του σκάφους. Η παραπάνω τεχνική που χρησιμοποιείται προκειμένου να υποβοηθηθεί η απονήωση ονομάζεται 1000 ΣΧΗΜΑ 2 ΣΧΗΜΑ 3 10 Έδαφος Αέρας Ελικόπτερα Νερό Πλοίο εκτοπίρµατος τραίνο Αεροσκάφη άλογο αυτοκίνητο Γραµµή Τεχνολογίας 6 L/D δίκυκλο P/W 4 10 υδροπτέρυγο ελικοφόρο αεροσκάφος Χόβερκραφτ WIG χόβερκραφτ αεριωθούµενο αεροσκάφος concorde 2 ελικόπτερο Πλοία Αυτοκίνητα V(km/h) 1000 «ΕΑ&Τ» 0 Τραίνα V(km/h) «ΕΑ&Τ» 98 ΜΑΪΟΣ 2012

10 Αριστερά: Απώλεια διαμήκους ευστάθειας του σκάφους Big Thunder Marine σε αγώνα ταχυπλόων στο Key West στις 9 Νοεμβρίου Δεξιά: Το σκάφος WSH 500 της Κορεάτικης Wing Ship Technology βρίσκεται στο στάδιο των δοκιμών. Σχήματα 2 & 3: διαφορετικές μορφές του διαγράμματος Karman-Gabrielli. PAR (Power Augmentation of Ram wings) και χρησιμοποιήθηκε ως επί το πλείστον από τους Ρώσους. Οι βοηθητικές αυτές μηχανές βελτιώνουν παράλληλα την πλοϊμότητα του σκάφους και χρησιμοποιούνται επίσης κατά την προσνήωση. Δυστυχώς το σύνολο της περίσσειας ισχύος δεν μπορεί να αξιοποιηθεί κατά τη διάρκεια της πτήσης πετυχαίνοντας υψηλότερη μέγιστη ταχύτητα, καθώς σε ταχύτητες άνω των 300 κόμβων παρουσιάζονται θέματα ευστάθειας. Η αεροδυναμική διαμήκης ευστάθεια κατά την πτήση ενός πτερυγόπλοιου έχει απασχολήσει τους σχεδιαστές για πάρα πολλά χρόνια. Για να γίνει κατανοητό το συγκεκριμένο πρόβλημα θα παραθέσουμε μερικές βασικές γνώσεις αεροδυναμικής. Αεροδυναμικό κέντρο ή κέντρο πίεσης είναι το σημείο εκείνο της πτέρυγας στο οποίο ασκούνται η άντωση, η οπισθέλκουσα και η ροπή πρόνευσης. Στο σημείο αυτό ο συντελεστής της ροπής πρόνευσης παραμένει σταθερός για κάθε μεταβολή της γωνίας προσβολής. Η ευστάθεια ενός σκάφους εξαρτάται από τη σχετική θέση του κέντρου βάρους και του αεροδυναμικού κέντρου. Στην περίπτωση όμως των πτερυγόπλοιων τα πράγματα είναι περισσότερο πολύπλοκα. Ένα πτερυγόπλοιο έχει δύο αεροδυναμικά κέντρα, το αεροδυναμικό κέντρο πρόνευσης και ύψους. Ένα σκάφος θεωρείται σταθερό εάν η ροπή πρόνευσης είναι μηδέν στο κέντρο βάρους. Σχεδιαστικά αυτό μεταφράζεται ως εξής σε σχέση με τη διάταξη των κρίσιμων αυτών σημείων επάνω στην πτέρυγα. Το κέντρο βάρους βρίσκεται συνήθως στο 35% με 45% του μήκους της μέσης αεροδυναμικής χορδής, αντί για 25% με 30% που είναι για ένα κοινό αεροσκάφος. Για να έχει το σκάφος επαρκή ευστάθεια, το αεροδυναμικό κέντρο πρόνευσης πρέπει να βρίσκεται πρύμα από το κέντρο βάρους, ενώ το αεροδυναμικό κέντρο ύψους πρέπει να βρίσκεται πλώρα του κέντρου βάρους. Τέλος, το κέντρο βάρους πρέπει να είναι πλησιέστερα στο αεροδυναμικό κέντρο ύψους. Οι παραπάνω θέσεις ισχύουν για τη φάση πτήσης του πτερυγόπλοιου. Όπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς δεν είναι εύκολο σχεδιαστικά να βελτιστοποιηθούν όλες οι παράμετροι ταυτόχρονα, ώστε για όλο το φάκελο λειτουργίας να ισχύουν ακριβώς τα παραπάνω. Αυτό συμβαίνει γιατί ενώ το κέντρο βάρους είναι ένα σταθερό σημείο, το αεροδυναμικό κέντρο μεταβάλλεται με τη γωνία προσβολής. Επειδή το ύψος πτήσης των πτερυγόπλοιων είναι εξαιρετικά χαμηλό, η απώλεια της ευστάθειας μπορεί να έχει καταστροφικά αποτελέσματα. Για το λόγο αυτό και προκειμένου να βελτιωθεί η Πίνακας 2: Γενικά χαρακτηριστικά των κυριότερων ρωσικών πτερυγόπλοιων Τύπος A Orlyonok Lun (Σχέδιο 903) ΚΜ («Τέρας της Κασπίας») Κατασκευαστής CDBH CDBH CDBH Αριθμός σε υπηρεσία (3) (1) Μήκος (m) ,4 Εκπέτασμα φτερών (m) 31, ,8 Φορτίο (tn) Στρατιώτες Κινητήρες 2x NK8 turbofan (απονήωση), 1x NK12 turboprop (πρόωση) 8x NK87 turbofan Ισχύς ανά κινητήρα(kw) x VD-7 (8 απονήωση + 2 πρόωση) Μέγιστη ταχύτητα (kt) Ακτίνα δράσης (nm) ΜΑΪΟΣ

11 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων ΣΧΗΜΑ 4 άντωση χορδή Σχήμα 4: Εφαρμοζόμενες δυνάμεις σε αεροτομή. («ΕΑ&Τ») Σχήμα 5: Διάταξη των διαφόρων κέντρων σε πτέρυγα με θετική ευστάθεια. («ΕΑ&Τ») Απέναντι: Πρόπλασμα της πολιτικής έκδοσης Έρευνας Και Διάσωσης (SAR) Spasatel του Lun. «ΕΑ&Τ» «ΕΑ&Τ» γωνία προσβολής ΣΧΗΜΑ 5 γωνία προσβολής ροπή πρόνευσης αεροδυναµικό κέντρο ύψους ευστάθεια ενός πτερυγόπλοιου διάφορες σχεδιαστικές λύσεις εφαρμόζονται κατά περίπτωση. Για παράδειγμα το τεράστιο ουραίο συγκρότημα που παρατηρείται στα ρωσικά πτερυγόπλοια των πρώτων γενεών είναι για να βελτιώσει τη διαμήκη ευστάθεια. Η επιφάνειά του σε κάποια σκάφη φτάνει ακόμα και το 1/3 της επιφάνειας των κυρίων πτερύγων. Αντίθετα τα γερμανικά σχέδια με τις οπισθοκλινείς πτέρυγες δέλτα παρουσιάζουν εξαιρετική ευστάθεια. Επίσης ο αέρας που ωθείται κάτω από τις πτέρυγες στα σκάφη PAR-WIG λειτουργεί ως ρυθμιστής της ευστάθειας. Τέλος, με τα σύγχρονα διατιθέμενα μέσα υπάρχουν συστήματα αυτομάτου ελέγχου, τα οποία διορθώνουν αυτόματα τυχόν αποκλίσεις με τη βοήθεια ελεγχόμενων πτερυγίων (flaps) ή άλλων συσκευών. Επίσης οι υψηλές ταχύτητες, σε συνδυασμό με την εγγύτητα του σκάφους στην επιφάνεια της θάλασσας, συνεπάγονται την απαίτηση κατασκευής ισχυρότερης γάστρας σε σχέση με ένα κοινό αεροσκάφος, η οποία να αντέχει σε ενδεχόμενη επαφή με το νερό. Τέλος, ενώ είδαμε ότι τα πτερυγόπλοια έχουν εξαιρετική πλοϊμότητα, επηρεάζονται κατά την απονήωση και προσνήωσή τους από τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, όπως άνεμος, ύψος κύματος κλπ. αεροδυναµικό κέντρο κέντρο βάρους χορδή περιοχή κέντρου βάρους ~ 35% - 45% της µέσης χορδής ΧΡΗΣΕΙΣ Ποικίλες χρήσεις έχουν προταθεί, ενώ ένας μεγάλος αριθμός από αυτές έχει δοκιμαστεί στην πράξη. Η πρώτη χρήση των πτερυγόπλοιων ήταν ως επιβατηγά σκάφη, όμως τα ιδιαίτερα χαρακτηοπισθέλκουσα αεροδυναµικό κέντρο πρόνευσης ριστικά τους τα έκαναν ελκυστικά και σε άλλες εφαρμογές όπως στρατιωτικές και παραστρατιωτικές. Η κύρια χρήση τους στην εμπορική ναυτιλία είναι η μεταφορά επιβατών. Φαίνεται πως με την παρούσα τεχνολογία ιδανικά δρομολόγια είναι αυτά της τάξεως μίας με δύο ωρών. Μικρού μεγέθους πτερυγόπλοια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως θαλάσσια ταξί, τουριστικά σκάφη ξεναγήσεων κλπ. Παράλληλα τα πτερυγόπλοια είναι ιδανικά για μεταφορά ευαίσθητων φορτίων υψηλής προτεραιότητας, στα οποία ο χρόνος είναι καθοριστικός, ή ακόμα και μεταφορά ταχυδρομείου σε απομονωμένες περιοχές. Ο Kubo προτείνει επίσης τη χρήση των πτερυγόπλοιων για χερσαίες μεταφορές και εξετάζει πιθανή χρήση τους στις αχανείς στέπες της Μογγολίας [3]. Στο στρατιωτικό τομέα είδαμε ήδη ότι οι Ρώσοι δοκίμασαν τα πτερυγόπλοια σε μια πληθώρα αποστολών, από μεταφορά στρατευμάτων και στρατιωτικού υλικού μέχρι πυραυλοφόρων σκαφών. Συγκεκριμένα, τα πτερυγόπλοια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο για την προσβολή στόχων επιφανείας, όσο και ξηράς, ανάλογα με τα βλήματα που θα φέρουν. Με κατάλληλη διαμόρφωση θα μπορούσαν να εκτελέσουν ανθυποβρυχιακές αποστολές ποντίζοντας υδρόφωνα, σόναρ, ή ακόμα και νάρκες. Στον παραπάνω εξοπλισμό θα μπορούσαν να προστεθούν και τορπίλες. Από την άλλη, το υποβρύχιο δεν μπορεί να βάλει εναντίον τους, άρα το πτερυγόπλοιο είναι πρακτικά άτρωτο από υποβρύχιες απειλές. Άλλες χρήσεις που δεν απαιτούν ειδικό εξοπλισμό είναι οι αμφίβιες επιχειρήσεις. Κάποια από τα σκάφη που είδαμε ενσωματώνουν αμφίβιες δυνατότητες καθώς μπορούν να βγουν στην ακτή. Μπορούν να μεταφέρουν γρήγορα και με ασφάλεια στρατεύματα αλλά και υλικό, το οποίο μπορεί να ποικίλει ανάλογα με το μέγεθος του πτερυγόπλοιου και να φτάνει ακόμα και σε τεθωρακισμένα οχήματα. Γενικότερα, είναι σκάφη με μεγάλο ωφέλιμο φορτίο σε σύγκριση με άλλα θαλάσσια οχήματα του ίδιου μεγέθους. Έτσι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κάλλιστα για τακτικές μεταφορές κλείνοντας το κενό μεταξύ πλοίων και αεροσκαφών, όπως για παράδειγμα τα C-5 Galaxy. Συνοπτικά θα λέγαμε ότι στο στρατιωτικό τομέα βρίσκουν πολλές εφαρμογές καθώς είναι σε θέση να αιφνιδιάσουν τον αντίπαλο μιας και μπορούν να εντοπιστούν επιτυχώς μόνο από αεροσκάφη εναέριας επιτήρησης, ενώ τα ίδια είναι άριστα συστήματα για αναγνώριση και επιτήρηση θαλάσσιου χώρου. Για το λόγο αυτό, τα πτερυγόπλοια είναι το ιδανικό μέσο για έρευνα και διάσωση σε περίπτωση ναυτικού ατυχήματος. Έχουν πολύ υψηλότερη ταχύτητα σε σχέση με τα συμβατικά πλοία που είναι εξαιρετικά αργά, ενώ από την άλλη τα γρήγορα αεροπλάνα δεν μπορούν να παραμείνουν στο χώρο του συμβάντος. Οι Ρώσοι αναγνωρίζοντας τις συγκεκριμένες αξίες και μετά το ατύχημα του υποβρυχίου Comsomoloz το 1989, αποφάσισαν την μετατροπή του Lun σε αεροσκάφος έρευνας και διάσωσης. Το σκάφος ονομάστηκε Spasatel και ενώ ξεκίνησε η κατασκευή του δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Άλλες παραστρατιωτιές εφαρμογές είναι η φύλαξη συνόρων, η δίωξη λαθρεμπορίου και ναρκωτιών, η καταπολέμηση της πειρατείας, καθώς και η χρήση τους από τις δυνάμεις ακτοφυλακής. Ο Stinton προτείνει τη χρήση των πτερυγόπλοιων σε σενάρια αντιμετώπισης καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης και φυσικών καταστροφών [7]. Τέτοια σενάρια μπορούν για παράδειγμα να αφορούν αποστολές παροχής ιατρικής βοήθειας, ή εντοπισμό και καταπολέμηση πετρελαιοκηλίδων. Τέλος, οι Nebylov και Tomita προτείνουν την εξειδικευμένη εφαρμογή που αφορά την οριζόντια εκτόξευση διαστημοπλοίων [5]. Η παρούσα κατάσταση Με την Απόφαση Α.910(22) που υιοθετήθηκε στην 22η Σύνοδο του ΙΜΟ στις 29 Νοεμβρίου 2001 τροποποιήθηκε η Διεθνής Σύμβαση με την ονομασία «Περί των Διεθνών Κανονισμών προς 100 ΜΑΪΟΣ 2012

12 Αποφυγήν Συγκρούσεων εν Θαλάσση, 1972», προκειμένου να ενταχθούν σε αυτήν τα σκάφη τεχνολογίας WIG. Παρόλη την «επισημοποίηση» της λειτουργίας των πτερυγόπλοιων, η χρήση τους εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Λίγα σκάφη βρίσκονται σήμερα σε υπηρεσία ως επιβατηγά, μικρού κυρίως μεγέθους. Τα σκάφη τύπου Lippisch έχουν τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία, αν και υπάρχουν και κάποια ρωσικά σχέδια όπως το Aquaglide-5 της ATTK, που είναι σε υπηρεσία. Η ΑΤΤΚ έχει ανπτύξει δύο σειρές σκαφών με τις ονομασίες Aquaglide (WIG τύπου Α) και MPE (WIG τύπου Β). Η μεγαλύτερη όμως δραστηριότητα παρατηρείται στις Ασιατικές κυρίως χώρες. Τον Απρίλιο του 2010 το M/V Airfish έγινε το πρώτο πτερυγόπλοιο που μπήκε σε υπηρεσία με τη σημαία της Σινγκαπούρης κατασκευασμένο από την WidgetWorks. Ένα χρόνο μετά και συγκεκριμένα τον Οκτώβριο του 2011 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του σκάφους WSH 500 της Κορεάτικης Wing Ship Technology, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο των δοκιμών. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα είναι πολύ ικανοποιητικά και αυτό οδήγησε στη συνεργασία με την Samsung C&T, καθώς και στην υπογραφή Μνημονίου Συναντίληψης (Memorandum of Understanding - MoU) με την Daewoo Shipbuilding & Marine Engineering τον Φεβρουάριο του 2012, για την εμπορευματοποίηση των σκαφών, καθώς και την ανάπτυξη και συμπαραγωγή ενός σκάφους 200 και 350 θέσεων αντίστοιχα. Το σκάφος WSH 500 είναι ένα σκάφος 50 θέσεων που ενσωματώνει την τεχνολογία hoverwing. Μια άλλη ενδιαφέρουσα πρόταση αποτελεί και το Ekranoplan 40/50, το οποίο αποτελεί μια μικρότερη έκδοση του πολύ πετυχημένου Orlyonok. Το σκάφος που πρσφέρεται από την εταιρεία Alexeev CHDB βγαίνει σε δύο εκδόσεις, με 42 και 50 επιβάτες αντίστοιχα. Το σκάφος διατηρεί την ίδια διάταξη μηχανών με το Orlyonok (δύο πρωραίες μηχανές για απονήωση και μία στο κάθετο ουραίο για πορεία), ενώ παράλληλα έχει αμφίβιες δυνατότητες. Η ίδια περίπου κατάσταση επικρατεί και στο στρατιωτικό κομμάτι. Η πλέον πρόσφατη είδηση για πτερυγόπλοια στρατιωτικών εφαρμογών αφορά την παρουσίαση από το Ιράν το καλοκαίρι του 2010 ενός στολίσκου από πτερυγόπλοια με την ονομασία Bavar 2. Λίγες πληροφορίες είναι γνωστές για τα σκάφη αυτά, τα οποία είναι αντίγραφα του ρωσικού Eska-2, ενώ μοιάζουν και με το Lippisch X-113. Το πρωτότυπο κατασκευάστηκε το 2006, ενώ μέχρι τώρα έχουν παραδοθεί περί τα δώδεκα σκάφη. Είναι εξοπλισμένα με πολυβόλα και κάμερες επιτήρησης. Παρομοίου μεγέθους σκάφους με την ονομασία Aron-7 που κατασκευάζεται από την εταιρεία C&S AMT είναι υπό αξιολόγηση από το Ναυτικό της Νότιας Κορέας. Παρόλη την αδράνεια στη χρησιμοποίηση των πτερυγόπλοιων για οποιαδήποτε εφαρ- μογή, στην Ελλάδα εδώ και λίγα χρόνια γίνεται λόγος για τη δρομολόγηση πτερυγόπλοιων στη γραμμή Πειραιάς-Κρήτη, χωρίς όμως να έχει υλοποιηθεί κάποιο από τα δρομολόγια αυτά. Οραματιστής του συγκεκριμένου εγχειρήματος αλλά και της καθιέρωσης των πτερυγόπλοιων στον ελλαδικό χώρο φέρεται ο Π. Ζάγκλης ο οποίος επιχείρησε μέσω της εταιρείας Flightboat Hellas να εισαγάγει τα σκάφη Hoverwing 80, χωρίς όμως να ευοδώσει η προσπάθεια αυτή. Το αρχικό πλάνο ήταν η δρομολόγηση των σκαφών στην γραμμή Πειραιάς- Ηράκλειο, απόσταση που υπολογιζόταν ότι θα καλυπτόταν σε 1 ώρα και 30 λεπτά, ενώ η τιμή του εισιτηρίου θα ήταν παραπλήσια αυτής των ταχύπλοων πλοίων. Οι προσπάθειες για την εισαγωγή των πτερυγόπλοιων στην ελληνική ακτοπλοΐα συνεχίζονται από τον ίδιο άνθρωπο, ο οποίος εκπροσωπεί την εταιρεία Wing Ship Technology στην Ελλάδα. Απομένει να δούμε αν τελικά οι προσπάθειες αυτές αποφέρουν καρπούς. Λαμβάνοντας βέβαια υπόψη τη δρομολόγηση υδροπλάνων σε συγκεκριμένες γραμμές, εκτιμάται ότι η εισαγωγή σε υπηρεσία πτερυγόπλοιων είναι θέμα χρόνου. Σχετικά πάντως και με την ελληνική νομοθεσία, το 2004 υιοθετήθηκε η τροποποίηση που έκανε ο ΙΜΟ το 2001 στη Διεθνή Σύμβαση «Περί των Διεθνών Κανονισμών προς Αποφυγήν Συγκρούσεων εν θαλάσση, 1972», με το Προεδρικό Διάταγμα 171/2004. ΜΑΪΟΣ

13 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων Το μέλλον Αν και όπως είδαμε η παρούσα ανάπτυξη των πτερυγόπλοιων δεν είναι ικανοποιητική, από την άλλη υπάρχουν αρκετά σχέδια από διάφορα γραφεία, κυρίως μεγάλου μεγέθους. Η πάλαι ποτέ πρωτοπόρος Ρωσία στον τομέα των πτερυγόπλοιων εξέφρασε το 2010 την ανάγκη ένταξης στο οπλοστάσιό της σκαφών τεχνολογίας WIG. Επικρατέστερο σχέδιο είναι το θηριώδες σκάφος της γνωστής εταιρείας Beriev, Be Το σκάφος που κινείται από έξι κινητήρες, έχει ωφέλιμο φορτίο τόννων, μήκος 123 μέτρα και εκπέτασμα πτερύγων 156. Τέλος, υπάρχει σχέδιο για ένα ακόμη μεγαλύτερο σκάφος με συνολικά 23 μηχανές, το Be-5000! Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι ΗΠΑ αν και δεν ανέπτυξαν κατά το παρελθόν κάποιο αξιόλογο σκάφος του τύπου, έχουν αναγνωρίσει την αξία των πτερυγόπλοιων και αμερικάνικες εταιρείες έχουν προβεί στη σχεδίαση μοντέλων. Στόχος του Αμερικάνικου Στρατού είναι η ανάπτυξη μιας μεραρχίας σε πέντε ημέρες, ή πέντε μεραρχιών σε τριάντα ημέρες οπουδήποτε στον κόσμο. Ένας τέτοιος στόχος είναι εφικτός μόνο με τη χρήση πτερυγόπλοιων μεγάλου μεγέθους. Η εταιρεία Boeing Phantom Works έχει σχεδιάσει το σκάφος Pelican, διπλάσιου σχεδόν μεγέθους από το μεγαλύτερο σε υπηρεσία σκάφος σήμερα (An- 225) με εκπέτασμα 153 μέτρων και μεταφορική ικανότητα τόννων. Το σκάφος θα μπορεί να μεταφέρει 17 άρματα μάχης Μ1 Abrams [6]. Ένα επίσης γιγαντιαίο σχέδιο έχει προτείνει στο παρελθόν και η εταιρεία Aerocon, το Dash 1.6, το οποίο θα είναι ικανό να μεταφέρει τόννους φορτίου με ταχύτητα 400 κόμβων. Το συνολικό του μέγεθος ισούται με δώδεκα Boeing 747, ενώ είναι σχεδιασμένο για υπερωκεάνια ταξίδια. Τέλος, άλλα σχέδια αφορούν το Rotor WIG, ένα υβριδικό σκάφος το οποίο θα χρησιμοποιεί στροφείο ελικοπτέρου προκειμένου να απονηωθεί, ενώ στη συνέχεια θα κινείται όπως και τα συμβατικά πτερυγόπλοια. Προοπτικές για το Eλληνικό περιβάλλον Αν και όπως είδαμε νωρίτερα έχει υπάρξει ενδιαφέρον για τη χρησιμοποίηση πτερυγόπλοιων από Έλληνες επιχειρηματίες, δεν έχουμε δει κάτι επί της ουσίας, ούτε στον εμπορικό αλλά ούτε και στον στρατιωτικό τομέα. Η διστακτικότητα αυτή είναι ως ένα βαθμό δικαιολογημένη, μιας και μέχρι τώρα τα πτερυγόπλοια δεν έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα. Αυτό από μόνο του είναι ένα μειονέκτημα, ειδικά όταν πρόκειται για εμπορική χρήση, γιατί δύσκολα κάποιος θα αναλάβει τη λειτουργία ενός μέσου αυξημένου ρίσκου. Στην περίπτωση όμως των στρατιωτικών εφαρμογών αυτό μπορεί να είναι και πλεονέκτημα, καθώς προσδίδει στον κάτοχό του το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, του καινούργιου, του άγνωστου, οπότε και δεν υπάρχουν δοκιμασμένες τακτικές αντιμετώπισης. Εξετάζοντας αναλυτικότερα τη στρατιωτική διάσταση του ζητήματος, θα διαπιστώσουμε ότι η χρήση των πτερυγόπλοιων παρουσιάζει και άλλα σημαντικά πλεονεκτήματα για την Ελλάδα. Η κύρια απειλή που αντιμετωπίζει η Ελλάδα προέρχεται εξ ανατολών και είναι η αποβίβαση στρατευμάτων και κατάληψη ενός ή περισσότερων νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, όπως αποδείχθηκε και από την αποκάλυψη του σχεδίου «Βαριοπούλα». Η Ελλάδα βρίσκεται σε φυσικά μειονεκτική θέση λόγω του μεγάλου πλήθους των νησιών που πρέπει να προστατεύσει, σε συνδυασμό με το σημαντικά μικρότερο έμψυχο στρατιωτικό δυναμικό, ενώ την ίδια στιγμή ο κύριος όγκος των δυνάμεων της βρίσκεται στην ηπειρωτική Ελλάδα και οπωσδήποτε μακριά από το πιθανό θέατρο αντιπαράθεσης. Σε περίπτωση που η αντιαποβατική ενέργεια από ελληνικής πλευράς αποτύχει, θα πρέπει να εκτελεστεί ανακατάληψη νήσου και ενίσχυση των 102 ΜΑΪΟΣ 2012

14 Απέναντι: Το καλοκαίρι του 2010, το Σώμα Ναυτικού της Επαναστατικής Φρουράς του Ιράν παρουσίασε έναν στολίσκο πτερυγόπλοιων τύπου Bavar 2. Επάνω: Απεικόνιση υπολογιστή του Beriev τοπικά μαχόμενων δυνάμεων. Στο πνεύμα αυτό αποκτήθηκαν και τα υπερταχέα αποβατικά σκάφη Zubr, τα οποία όμως λόγω του μικρού τους αριθμού, αλλά και της σαφώς μικρότερης ταχύτητας σε σχέση με τα πτερυγόπλοια, δεν είναι σε θέση να καλύψουν όλα τα πιθανά θέατρα επιχειρήσεων. Εν αντιθέσει, τα πτερυγόπλοια θα είναι σε θέση όχι μόνο να μεταφέρουν δυνάμεις για ανακατάληψη νήσου, αλλά να προλάβουν την απώλεια εδαφών, μεταφέροντας έγκαιρα δυνάμεις στην περιοχή. Το ανωτέρω μειονέκτημα επιτείνεται περαιτέρω αν λάβουμε υπόψη τη διασπορά των ελληνικών δυνάμεων. Επιχειρώντας να κάνουμε μια σύντομη ανάλυση θα υποθέσουμε το αρνητικότερο από τα δύο προηγούμενα σενάρια, αυτό της ανακατάληψης νήσου. Σε μια τέτοια περίπτωση, μονάδες θα πρέπει να μεταφερθούν στην περιοχή για την εκτέλεση επιχειρήσεως ανακατάληψης. Βασισμένοι στα στοιχεία του πίνακα 1 και 2 και κάνοντας μια απλοϊκή αριθμητική προσέγγιση θα αποκτήσουμε μια ενδεικτική εικόνα για τις δυνατότητες μεταφοράς δυνάμεων των πτερυγόπλοιων καθώς και των άλλων εναλλακτικών μέσων. Στον πίνακα 1 περιλαμβάνονται τα κύρια μεταφορικά αεροναυτικά μέσα των ελληνικών δυνάμεων χωρίς να υπολογίζονται τα συμβατικά πλοία, ενώ στον πίνακα 2 τα τρία μεγαλύτερα ρωσικά πτερυγόπλοια. Ξεκινώντας την ανάλυση θα εξετάσουμε τις μεταφορικές δυνατότητες όλων των ανωτέρω σκαφών. Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει ανάγκη μεταφοράς μιας δύναμης ανδρών, τότε απαιτείται η χρήση δύο πτερυγόπλοιων KM, ή τριών Lun. Ο ίδιος αριθμός Zubr απαιτείται για τη μεταφορά της συγκεκριμένης δύναμης, ενώ χρειάζονται 24 αεροσκάφη C-130, ή 75 από τα καινούργια ελικόπτερα NH90. Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, τα δεδομένα της Ελλάδας, ιδιαίτερα σε περίοδο οικονομικής κρίσης, δεν επιτρέπουν την απόκτηση αλλά και τη διατήρηση ενός τόσο μεγάλου στόλου αεροσκαφών και ελικοπτέρων. Άλλη μια σημαντική παράμετρος είναι η ακτίνα δράσης του κάθε μέσου. Σε σχετικό χάρτη παρουσιάζονται ενδεικτικές αποστάσεις κάποιων πιθανών θεάτρων επιχειρήσεων από την περιοχή της πρωτεύουσας. Αν θεωρήσουμε τη νήσο Ρόδο ως το θέατρο των επιχειρήσεων, τότε τόσο τα εξεταζόμενα ελικόπτερα όσο και τα Zubr θα αποβιβάσουν τις δυνάμεις χωρίς να μπορούν να επιστρέψουν αν δεν ανεφοδιαστούν πρώτα. Εν αντιθέσει, τα πτερυγόπλοια KM, Orlyonok, αλλά και τα αεροσκάφη C-27 θα μεταφέρουν δυνάμεις δύο φορές επιστρέφοντας τελικά στη βάση τους, προτού ανεφοδιαστούν. Αντίστοιχα το Lun τρεις φορές, ενώ το C-130 τέσσερις. Εάν τώρα η απόσταση είναι μεγαλύτερη, όπως για παράδειγμα το Καστελόριζο, τότε τα Zubr δεν θα καταφέρουν να φτάσουν, κάτι το οποίο ισχύει και για τα ελικόπτερα στην περίπτωση της Κύπρου. Τέλος, στον τομέα της ταχύτητας τα πτερυγόπλοια έχουν περίπου τις ίδιες επιδόσεις με τα αεροσκάφη, ενώ τα ελικόπτερα θέλουν περίπου το διπλάσιο χρόνο για να μεταβούν στην περιοχή ενδιαφέροντος. Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα για τα Zubr, τα οποία θέλουν πενταπλάσιο περίπου χρόνο για να καλύψουν την ίδια απόσταση. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, ακόμη και μη γνωρίζοντας τα ακριβή επιτελικά σχέδια που προβλέπουν τις ακριβείς τιμές σε χρόνους, περιοχές αλλά και αριθμό δύναμης, ένας μικρός στολίσκος από πτερυγόπλοια θα υπερτερούσε σε σχέση με τα σημερινά μέσα που κατέχουν οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις Στην παραπάνω ανάλυση συμπεριλάβαμε και την Κύπρο, μιας και το ενιαίο αμυντικό δόγμα μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου εξακολουθεί να υφίσταται, παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει ΜΑΪΟΣ

15 τεχνολογια Πτερυγόπλοιων λάσσια επιτήρηση. Τα σκάφη θα φέρουν κατάλληλο ηλεκτρονικό εξοπλισμό καθώς και πυροβόλο μικρού διαμετρήματος, για στοιχειώδη προσβολή και αυτοπροστασία. Ένας δεύτερος στολίσκος θα αποτελείται από σκάφη κατευθυνόμενων βλημάτων για προσβολή στόχων επιφανείας. Τα σκάφη θα είναι σαφώς μικρότερα από το Ρωσικό Lun, μεσαίου μεγέθους, παραπλήσιο του Ekranoplan 40/50 που αναφέρθηκε νωρίτερα. Αυτό θα επιτευχθεί με τη χρήση πυραύλων επιφανείας μικρού βεληνεκούς, όπως για παράδειγμα ο RBS 17 Hellfire. Μιας και το πτερυγόπλοιο είναι σαφώς ταχύτερο από οποιοδήποτε πλοίο και μη αντιληπτό από τα ραντάρ, καθώς πετά πολύ κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας, δεν είναι απαραίτητη η χρήση μεγαλυτέρων και ακριβότερων βλημάτων επιφανείας. Η ίδια πλατφόρμα θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου. Τέλος, είναι απαραίτητη η δημιουργία ενός στολίσκου μεταφορικών πτερυγόπλοιων μεγάλου μεγέθους για κάλυψη τακτικών μεταφορών. Όπως είδαμε νωρίτερα υπάρχουν αρκετά σχέδια στην κατηγορία αυτή, άρα και επιλογές. Πάντως το σκάφος που θα υιοθετηθεί θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσου μεγέθους με το ρωσικό Lun και να δύναται να μεταφέρει τόσο στρατεύματα, όσο και ελαφρά τεθωρακισμένα οχήματα. Μια τέτοια σύνθεση θα πρόσφερε πρωτόγνωρες δυνατότητες και θα προκαλούσε πονοκέφαλο και σύγχυση σε κάθε αντίπαλο. Την ίδια στιγμή η έννοια της διακλαδικότητας θα αποκτούσε πραγματικό νόημα, ενώ παράλληλα θα αυξανόταν η Θάλασσα Μαρµαρά ατονήσει, κυρίως επιχειρησιακά. Ειδικά την παρούσα περίοδο, με τις ενέργειες της Κύπρου για εκμετάλλευση των θαλασσίων ενεργειακών κοιτασμάτων εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της και την εχθρική στάση της Τουρκίας απέναντι σε οποιαδήποτε παρόμοια ενέργεια, η υιοθέτηση πτερυγόπλοιων θα μπορούσε να προκαλέσει πονοκέφαλο στην Άγκυρα. Τα συγκεκριμένα σκάφη πετώντας πολύ κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας είναι σχεδόν αόρατα από τα ραντάρ, με ότι αυτό συνεπάγεται επιχειρησιακά. Ας θυμηθούμε την περίπτωση των ελληνικών F-16 της 346 Μοίρας, τα οποία πετώντας χαμηλά με σιγή ασυρμάτου προσγειώθηκαν στην νεοεγκαινιασθείσα τότε αεροπορική βάση της Πάφου στις 16 Iουνίου 1998, αιφνιδιάζοντας πλήρως την τουρκική πλευρά, η οποία αντιλήφθηκε την παρουσία των ελληνικών μαχητικών μόνο όταν αυτά επικοινώνησαν με το πύργο ελέγχου λίγο πριν την προσγείωση! Καθίσταται έτσι σαφές ότι με τη χρήση των πτερυγόπλοιων θα μπορέσει πραγματικά να εφαρμοστεί το ενιαίο αμυντικό δόγμα, αξιοποιώντας τα κενά στην επιτήρηση και τον έλεγχο του εναέριου χώρου της γείτονος χώρας, ενώ παράλληλα το Καστελόριζο που βρίσκεται στην ίδια θαλάσσια περιοχή θα μπορέσει να προστατευτεί αποτελεσματικά. Η πρότασή μας για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις αφορά στη δημιουργία τριών στολίσκων με διαφορετική αποστολή ο καθένας. Ο πρώτος θα αποτελείται από σκάφη μικρού μεγέθους, στα πρότυπα του Ιρανικού Ναυτικού με σκοπό την αναγνώριση, έγκαιρη προειδοποίηση και τη θαομοιογένεια και ομοιομορφία μέσων και συστημάτων, με ότι αυτό συνεπάγεται σε λειτουργικά κόστη, εκπαίδευση κλπ. Ας μην ξεχνάμε ότι οι ελληνικές ΕΔ ήταν πάντοτε πρωτοπόρες στην υιοθέτηση καινοτόμων συστημάτων, και τις περισσότερες φορές δικαιώθηκαν. Ίσως να αξίζει το ρίσκο μια τέτοια προσπάθεια. Εκτιμήσεις και Συμπεράσματα Εύλογα θα αναρωτιέται ο αναγνώστης γιατί ένα σκάφος με τόσες αρετές δεν έχει μπει σε μαζική παραγωγή, ειδικά από χώρες που διαθέτουν την οικονομική ευχέρεια να πράξουν κάτι τέτοιο. Την απάντηση μας τη δίνουν τα πολύ εύστοχα άρθρα του Taylor [8], [9]. Ο Taylor υποστηρίζει πως πρόκειται απλά για απάθεια, μιας και δεν υπάρχει κάποιο σημαντικό τεχνικό κόλλημα. Χαρακτηρίζει επίσης τη ναυπηγική βιομηχανία και επιστήμη ως αργά εξελισσόμενη σε σχέση με άλλους τεχνολογικούς κλάδους. Η πρόοδος και συνεπακόλουθα η καινοτομία θα μπορούσε να διαχωρισθεί σε αυτή που συμβαίνει σταδιακά με μικρά βήματα εξέλιξης και βελτίωσης αφενός και αφετέρου στην επαναστατική, η οποία χαρακτηρίζεται από μια ρηξικέλευθη αντιμετώπιση ενός προβλήματος. Ο χώρος της ναυτιλίας αποδεικνύεται δεκτικός στην τμηματική εξέλιξη, αλλά αρκετά διστακτικός σε επαναστατικές αλλαγές. Ένα απλό παράδειγμα είναι η εισαγωγή του ατμοστροβίλου ως σύστημα πρόωσης, που δοκιμάστηκε για πρώτη φορά στο σκάφος Turbinia το 1894, αλλά πήρε αρκετά χρόνια για να υιοθετηθεί σε μεγάλη κλίμακα. Ακόμα θα μπορούσαμε να Απέναντι: Απεικόνιση υπολογιστή του Pelican της Boeing. Κάτω: Ενδεικτικές αποστάσεις πιθανών θεάτρων επιχειρήσεων. («ΕΑ&Τ») ΕΛΛΑ Α ΧΑΡΤΗΣ 1 Αιγαίο Πέλαγος ΤΟΥΡΚΙΑ Σµύρνη Αθήνα 150nm Αντάλεια 310nm 240nm Ρόδος Καστελόριζο Μεσόγειος Θάλασσα Κρήτη 480nm ΚΥΠΡΟΣ Λευκωσία «ΕΑ&Τ» 104 ΜΑΪΟΣ 2012

16 Μια λύση θα ήταν η απόκτηση ενός σκάφους επίδειξης τεχνολογίας από ένα ναυτικό και οι εξαντλητικές δοκιμές του, ώστε να αποδειχτεί διεθνώς ότι η τεχνολογία είναι πλέον ώριμη. αναφέρουμε τα πιο πρόσφατα παραδείγματα των πολύγαστρων σκαφών (καταμαράν, τριμαράν), τα οποία σαν ιδέες υπήρχαν αρκετές δεκαετίες, αλλά μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισαν να χρησιμοποιούνται εκτενώς. Ο ενδοιασμός αυτός είναι αναμενόμενος ως ένα βαθμό, ιδιαίτερα για τον επιχειρηματία, ο οποίος περιμένει κάποιον άλλον να κάνει την πρώτη κίνηση. Η αποφυγή κινδύνου και ο συντηρητισμός χαρακτηρίζουν τους περισσότερους όταν πρόκειται για ένα καινοτομικό προϊόν. Παρόλα αυτά η δυνητική αγορά είναι αρκετά μεγάλη, ξεκινώντας για παράδειγμα από τα αρχιπελαγικά κράτη. Αν θα θέλαμε να την προσδιορίσουμε ποσοτικά, θα την συγκρίναμε με αυτή των ελικοπτέρων, που αντιστοιχεί σε $5 δις ετησίως και σε ρυθμό ανάπτυξης 3%. Ακόμη και τα ανταγωνιστικά υδροπλάνα έχουν καταφέρει να πάρουν μερίδιο από την αγορά αν και έχουν μικρότερο ωφέλιμο φορτίο και χειρότερη συμπεριφορά στον κυματισμό. Παράλληλα και οι κατασκευαστές δεν προχωρούν στην παραγωγή πτερυγόπλοιων μιας και είναι αμφίβολο ότι θα βρουν πελάτες. Αν και το κόστος λειτουργίας (καύσιμα κλπ) είναι χαμηλό, το κόστος ανάπτυξης είναι αρκετά υψηλό, οπότε μόνον η παραγγελία ικανού αριθμού σκαφών θα δικαιολογούσε την παραγωγή. Άρα, μια τέτοια κίνηση θα ήταν συμφέρουσα σε οικονομίες κλί- μακος. Ιδανικό σκάφος θα ήταν αυτό που θα ήταν αρκετά μεγάλο ώστε να είναι κερδοφόρο, ενώ από την άλλη αρκετά μικρό ώστε να περιορίζεται το κόστος παραγωγής. Μια λύση θα ήταν η απόκτηση ενός σκάφους επίδειξης τεχνολογίας από ένα ναυτικό και οι εξαντλητικές δοκιμές του, ώστε να αποδειχτεί διεθνώς ότι η τεχνολογία είναι πλέον ώριμη. Κάτι τέτοιο συνέβη και με τα σκάφη τύπου καταμαράν της Incat που υιοθέτησε το Αμερικανικό Ναυτικό ήδη από το Επιπλέον, τα στρατιωτικά πλεονεκτήματα που προσφέρει ένα τέτοιο σκάφος είναι τόσο μεγάλα που δικαιολογούν το υψηλό κόστος ανάπτυξης. Πεποίθηση του συγγραφέα είναι ότι εάν γίνουν τα πρώτα βήματα και αποδειχτούν επιτυχημένα, τα πτερυγόπλοια θα καθιερωθούν σύντομα ως ένα αξιόπιστο μέσο ματαφοράς. Ας έχουμε όμως κατά νου ότι οι μεγάλοι επιστήμονες που εργάστηκαν στο χώρο των πτερυγόπλοιων είτε δεν είναι εν ζωή, είτε είναι μεγάλοι σε ηλικία, ενώ δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιος διάδοχος αντίστοιχου βεληνεκούς. Ενδεικτική βιβλιογραφία 1. The WIG Page. (2009). Retrieved from se-technology.com/wig/index.php 2. Gadalov, V. V., Gappoev, M. A., & Kuteynikov, M. A. (2007). Wing-In-Ground (WIG) Craft (Ekranoplan). Practical Aspects Of The Classification And Survey According To RS Instruments. Ninth International Conference on Fast Sea Transportation FAST2007. Shanghai. 3. Kubo, S., Akimoto, H., Ohtsubo, K., Batkhurel, G., & Manabe, K. (2005). A New Field of Wing-In- Surface-Effect Craft. International Conference on Fast Sea Transportation FAST St. Petersburg. 4. Monchaux, J., & Stephan, A. (2001). Easy Ways To Study Ground Effects. EAGES 2001 International Ground Effect Symposium. Toulouse. 5. Nebylov, A., & Tomita, N. (2005). Project Of Ekranoplane Application For Spaceplane Assist At Horizontal Launch And Landing. International Conference on Fast Sea Transportation FAST St. Petersburg. 6. Rozhdestvensky, K. V. (2006). Wing-In- Ground Effect Vehicles. Progress in Aerospace Sciences(42), Stinton, D. (2009). Emergency And Disaster Relief - Use Of Surface-Effect Aircraft. Air Cushion Vehicles and Surface Effect Craft. London: The Royal Institution of Naval Architects. 8. Taylor, G. (2005). WIG - What Are You Waiting For? InternationalConference on Fast Sea Transportation FAST St. Petersburg. 9. Taylor, G. K. (2006). Innovation Dying of Apathy: WIG a Case Study. High Speed Craft, ACV s, WIG s and Hydrofoils. London: The Royal Institution of Naval Architects. 10. Yun, L., Bliault, A., & Doo, J. (2009). WIG Craft and Ekranoplan: Ground Effect Craft Technology. New York: Springer. ΜΑΪΟΣ

ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΩΝ

ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΩΝ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΟΥ Το 19ο αιώνα κατασκευάστηκε το πρώτο αεροπλάνο από το Ρώσο εφευρέτη Α.Φ. Μοζάισκη. Η συσκευή έκανε μικρή πτήση. Αργότερα, στο τέλος του αιώνα, ο Χ. Μαξίμ στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ. Ειρήνη Πετράκη Δασκάλα Σύμβουλος ΣΧ.Τ.

ΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ. Ειρήνη Πετράκη Δασκάλα Σύμβουλος ΣΧ.Τ. ΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ Ειρήνη Πετράκη Δασκάλα Σύμβουλος ΣΧ.Τ. Από την αρχαιότητα, ο άνθρωπος ονειρεύτηκε να γίνει ο άρχοντας των αιθέρων. Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος, ο Βελλεροφόντης πάνω στο φτερωτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΙΑ. Ειρήνη Πετράκη Δασκάλα Σύμβουλος ΣΧ.Τ.

ΠΛΟΙΑ. Ειρήνη Πετράκη Δασκάλα Σύμβουλος ΣΧ.Τ. ΠΛΟΙΑ Ειρήνη Πετράκη Δασκάλα Σύμβουλος ΣΧ.Τ. ΠΛΟΙΑ Το πλοίο (αρχαία ελληνική: η ναυς) είναι μια ειδική κατασκευή (ναυπήγημα), σχεδιασμένη για να κινείται με ασφάλεια στο νερό, για μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Α.Ε.Ι.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Α.Ε.Ι. ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Α.Ε.Ι. Η πρόοδος και η ανάπτυξη της τεχνολογίας κατά τα τελευταία χρόνια οδήγησε στη σύσταση και λειτουργία εξειδικευμένων τεχνολογικών κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Dornier Seastar. 4th Athens Flying Week Conference 2015 / 08.09.15

Dornier Seastar. 4th Athens Flying Week Conference 2015 / 08.09.15 Dornier Seastar THE WORLD Ś MOST ADVANCED AMPHIBIOUS AIRCRAFT IS COMING SOON TO GREECE TO SUPPORT THE GREEK TOURISM AND ECONOMY 4th Athens Flying Week Conference 2015 / 08.09.15 Εισαγωγή Να µην επαναλάβω

Διαβάστε περισσότερα

για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο

για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο 1 6 Μαΐου 2011 www.geostrategy.gr Οι Τούρκοι αµφισβητούν τα δικαιώµατά µας για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο Του Χρήστου Μηνάγια Από 3 έως 5 Μαΐου 2011 οι τουρκικές ένοπλες δυνάµεις πραγµατοποίησαν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΕΡΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΕΡΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΕΡΟΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΑΡΙΑΝΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ 2014 Από πολύ νωρίς το σχήμα των οχημάτων επηρέασε σε μεγάλο βαθμό κατασκευαστές, επιστήμονες και μηχανικούς καθώς συνδέεται άμεσα με την αεροδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

Kιβώτιο ταχυτήτων διπλού συμπλέκτη Porsche Doppelkupplung. Η ιστορία επιτυχίας του PDK: ένα bestseller σε μόλις πέντε χρόνια

Kιβώτιο ταχυτήτων διπλού συμπλέκτη Porsche Doppelkupplung. Η ιστορία επιτυχίας του PDK: ένα bestseller σε μόλις πέντε χρόνια Kιβώτιο ταχυτήτων διπλού συμπλέκτη Porsche Doppelkupplung Η ιστορία επιτυχίας του PDK: ένα bestseller σε μόλις πέντε χρόνια Στουτγάρδη. Στη δεκαετία του '80 η Porsche ανέπτυξε μια παγκόσμια τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΩΤΟΙ ΓΕΡΑΝΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ - ΜΟΝΤΕΛΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΠΛΩΤΟΙ ΓΕΡΑΝΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ - ΜΟΝΤΕΛΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΛΩΤΟΙ ΓΕΡΑΝΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ - ΜΟΝΤΕΛΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Οι πλωτοί γερανοί είναι ικανοί να πραγµατοποιήσουν ειδικές εργασίες ανέγερσης και εκφόρτωσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΟΙΝΙΚΑΣ Αποστολή 7 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Με την πρώτη ημέρα από την άναδρη επίθεση της Τουρκίας να έχει περάσει, οι δυο χώρες έχουν εμπλακέι τόσο στην στεριά, όσο στην θάλασσα και στον αέρα. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΕΡΜΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΤΡΟΒΙΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Υπεύθυνος: Επικ. Καθηγητής Δρ. Α. ΦΑΤΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 1 Του Χρήστου Μηνάγια Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 04 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Στο άρθρο του συντάκτη του παρόντος, µε τίτλο «Εκβιασµοί, απειλές και αυθαιρεσίες από την Άγκυρα στην Ανατολική

Διαβάστε περισσότερα

Κινητήρες μιας νέας εποχής

Κινητήρες μιας νέας εποχής Κινητήρες μιας νέας εποχής H ABB παρουσιάζει μια νέα γενιά κινητήρων υψηλής απόδοσης βασισμένη στην τεχνολογία σύγχρονης μαγνητικής αντίστασης. Η ΑΒΒ στρέφεται στην τεχνολογία κινητήρων σύγχρονης μαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΙΣΧΥΟΥΣΑΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΕΥΘΥΝΗΣ & ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΩΝ ΠΛΟΙΩΝ / ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ

ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΙΣΧΥΟΥΣΑΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΕΥΘΥΝΗΣ & ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΩΝ ΠΛΟΙΩΝ / ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΙΣΧΥΟΥΣΑΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΕΥΘΥΝΗΣ & ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΩΝ ΠΛΟΙΩΝ / ΣΚΑΦΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ Διάταξη Έναρξη ισχύος Αφορά Ορίζει Όρια Ασφάλισης Απόφαση ΥΕΝ 3131.1/03/1999

Διαβάστε περισσότερα

Ullman JockeySeatstm Ullman Dynamics

Ullman JockeySeatstm Ullman Dynamics ΚΑΘΊΣΜΑΤΑ Ullman JockeySeats tm ΚΑΘΙΣΜΑΤΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΓΙΑ ΣΚΑΦΗ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Ullman Dynamics ΚΑΘΙΣΜΑΤΑ Ullman JockeySeats ΜΕΙΩΝΟΥΝ ΤΑ ΚΡΟΥΣΤΙΚΑ ΦΟΡΤΙΑ ΣΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΣΩΜΑ Η Ullman Dynamics είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α )

Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α ) Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α ) Του Νίκου Παναγιωτίδη (SV6 DBK) φυσικού και ραδιοερασιτέχνη. Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι να κατευθύνει τον αναγνώστη ραδιοερασιτέχνη να κατασκευάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ΑΠΕ στη νησιωτική Ελλάδα Στέφανος Γαρυφαλάκης ( COO Eunice Energy Group )

Ανάπτυξη ΑΠΕ στη νησιωτική Ελλάδα Στέφανος Γαρυφαλάκης ( COO Eunice Energy Group ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΗΠΙΩΝΜΟΡΦΩΝΕΝΕΡΓΕΙΑΣ &ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Ανάπτυξη ΑΠΕ στη νησιωτική Ελλάδα Στέφανος Γαρυφαλάκης ( COO Eunice Energy Group ) Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ. Ενότητα 4: ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ 2 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Αν. Καθηγητής Πουλάκης Νικόλαος ΤΕΙ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε.

ΦΥΣΙΚΗ. Ενότητα 4: ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ 2 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Αν. Καθηγητής Πουλάκης Νικόλαος ΤΕΙ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΦΥΣΙΚΗ Ενότητα 4: ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ 2 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αν. Καθηγητής Πουλάκης Νικόλαος ΤΕΙ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ Η φρέζα όπως και ο τόρνος αποτελεί μία από τις βασικότερες εργαλειομηχανές ενός μηχανουργείου. Κατά την κοπή στην φρέζα, το κοπτικό εργαλείο αποκόπτει από το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Alpha, Alfa) www.redstar.gr

Alpha, Alfa) www.redstar.gr Πύραυλος εναντίον πλοίων 3M-51 (Alpha( Alpha, Alfa) 3Μ-51 (3Μ54) 3Μ-51 (3Μ54) Πύραυλος εναντίον πλοίων 3M-51 (Alpha, Alfa) 1 Χώρα: Ρωσία Αριθµός αντικειµένου: 3Μ-51 (3Μ54) Ονοµασία: Alfa Κατασκευαστής:

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι:

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: ΗΛΙΑΚΑ ΩΡΟΛΟΓΙΑ Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: Οριζόντια Κατακόρυφα Ισημερινά Το παρακάτω άρθρο αναφέρεται στον τρόπο λειτουργίας αλλά και κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014 minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/014 minimath.eu Περιεχόμενα Κινηση 3 Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση 4 Ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση 5 Δυναμικη 7 Οι νόμοι του Νεύτωνα 7 Τριβή 8 Ομαλη κυκλικη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

10 σημεία για μια πιο οικολογική οδήγηση

10 σημεία για μια πιο οικολογική οδήγηση Η εκστρατεία ΑΣ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΠΙΟ ΠΡΑΣΙΝΑ (Make Cars Green) στοχεύει στη μείωση των περιβαλλοντικών συνεπειών από την κίνηση των αυτοκινήτων και στο να βοηθήσει τους οδηγούς να σκεφτούν οικολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Σημείωμα: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΦΥΛΑΞΗ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Ενημερωτικό Σημείωμα: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΦΥΛΑΞΗ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Ενημερωτικό Σημείωμα: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΦΥΛΑΞΗ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Το ΚΔΒΜ (ΚΕΚ) Practica, πιστοποιημένο κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης με πιστοποίηση ΕΚΕΠΙΣ & ΚΕΜΕΑ, απαντώντας στις σύγχρονες και πραγματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση Από τη στιγμή που άνθρωπος ανακάλυψε τη σπουδαιότητα της αεροφωτογραφίας, άρχισε να αναζητά τρόπους και μέσα που θα του επέτρεπαν

Διαβάστε περισσότερα

737 Τεχνολογίας Αεροσκαφών ΤΕΙ Χαλκίδας

737 Τεχνολογίας Αεροσκαφών ΤΕΙ Χαλκίδας 737 Τεχνολογίας Αεροσκαφών ΤΕΙ Χαλκίδας 1. Εισαγωγή Η ασφάλεια πτήσεων εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την επιμελημένη και σωστή συντήρηση των διαφόρων τύπων αεροσκαφών. Ο ρόλος λοιπόν των μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ. Θέμα: «Μελέτη της βολής με κατασκευή και εκτόξευση χάρτινων πυραύλων με χρήση εκτοξευτή που λειτουργεί με πιεσμένο αέρα»

ΦΥΣΙΚΗ. Θέμα: «Μελέτη της βολής με κατασκευή και εκτόξευση χάρτινων πυραύλων με χρήση εκτοξευτή που λειτουργεί με πιεσμένο αέρα» ΦΥΣΙΚΗ Θέμα: «Μελέτη της βολής με κατασκευή και εκτόξευση χάρτινων πυραύλων με χρήση εκτοξευτή που λειτουργεί με πιεσμένο αέρα» Τάξη Γ : Λεμπιδάκης Αποστόλης, Καπετανάκης Δημήτρης, Κοπιδάκης Γιώργος, Ζαμπετάκης

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Εξ ορισμού το Foilsim κατά την έναρξή του έχει τις ακόλουθες τιμές προεπιλεγμένες:

Φύλλο Εργασίας. Εξ ορισμού το Foilsim κατά την έναρξή του έχει τις ακόλουθες τιμές προεπιλεγμένες: Φύλλο Εργασίας Σημείωση: Δίπλα από το κάθε ερώτημα του φύλλου εργασίας και με υπογραμμισμένη γραμματοσειρά, δίνεται για τους σκοπούς του παρόντος διδακτικού σεναρίου και από μία σύντομη ενδεικτική απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΠΟΙΙΑ Ι: 3η Διάλεξη ΟΜΟΕ-Χ (Κριτήρια Ασφαλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ)

ΟΔΟΠΟΙΙΑ Ι: 3η Διάλεξη ΟΜΟΕ-Χ (Κριτήρια Ασφαλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) ΟΔΟΠΟΙΙΑ Ι: 3η Διάλεξη ΟΜΟΕ-Χ (Κριτήρια Ασφαλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Υπεύθυνος Μαθήματος Γαλάνης Αθανάσιος Πολιτικός Μηχανικός PhD Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια των πολιτικών αερομεταφορών στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ασφάλεια των πολιτικών αερομεταφορών στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ασφάλεια των πολιτικών αερομεταφορών στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Γεώργιος Παπασπύρου Διευθυντής Διεύθυνσης Ασφαλείας Αερολιμένων Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας Κυρίες και κύριοι, Επιθυμώ να ευχαριστήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

M m l B r mglsin mlcos x ml 2 1) Να εισαχθεί το µοντέλο στο simulink ορίζοντας από πριν στο MATLAB τις µεταβλητές Μ,m,br

M m l B r mglsin mlcos x ml 2 1) Να εισαχθεί το µοντέλο στο simulink ορίζοντας από πριν στο MATLAB τις µεταβλητές Μ,m,br ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ένα σύστηµα εκκρεµούς όπως φαίνεται στο ακόλουθο σχήµα: Πάνω στη µάζα Μ επιδρά µια οριζόντια δύναµη F l την οποία και θεωρούµε σαν είσοδο στο σύστηµα. Έξοδος του συστήµατος θεωρείται η απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Πρωτ. 9/2010 Αθήνα, 5/3/2010

Αρ. Πρωτ. 9/2010 Αθήνα, 5/3/2010 Αρ. Πρωτ. 9/2010 Αθήνα, 5/3/2010 ΠΡΟΣ : Σωματεία με δραστηριότητα υπερελαφρών ΘΕΜΑ : Πρόταση της Επιτροπής Υπερελαφρών επί του Κανονισμού ΥΠ.Α.Μ Αγαπητοί φίλοι, Συνημμένα θα βρείτε την πρόταση της Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 3 : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 3 : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 3 : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΤΟ Α/ΦΟΣ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΕ ΈΝΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΟ ΕΊΝΑΙ (Α) Η ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑ ΜΕ ΚΑΥΣΙΜΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ Τµήµα Επιστηµονικού & Αναπτυξιακού Έργου. Ηµερίδα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ Τµήµα Επιστηµονικού & Αναπτυξιακού Έργου. Ηµερίδα ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ Τµήµα Επιστηµονικού & Αναπτυξιακού Έργου Ηµερίδα «Η Ναυπηγική Βιοµηχανία στην Ελλάδα - Παρούσα κατάσταση Προοπτικές» Ναυτικός Όµιλος Ελλάδος 30 Μαΐου 2005 ΘΕΜΑ: «Ο Τεχνολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

Φωτ. Αεροδρόμιο Σερρών

Φωτ. Αεροδρόμιο Σερρών Η Ιστορία της Αεροπορίας Στρατού 1. Χρονική αφετηρία της Αεροπορίας Στρατού θεωρείται το έτος 1947 όταν τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς μετέβησαν οι πρώτοι Αξιωματικοί του πυροβολικού στην Αγγλία στη

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Α2. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα

Μονάδες 5. Α2. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΜΑÏΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων διαγραμμάτων κλάσης (2 ο Μέρος)

Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων διαγραμμάτων κλάσης (2 ο Μέρος) Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων διαγραμμάτων κλάσης (2 ο Μέρος) η Άσκηση Δημιουργείστε το διάγραμμα κλάσης από την παρακάτω περιγραφή: «Η εταιρία GoodsForAll δραστηριοποιείται στη διανομή αγαθών και αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 15 Εισαγωγή... 17 1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη... 23 2 Η Ματιά του Πιλότου... 33 3 Η επίγνωση της κατάστασης... 43 4 Η δύναμη του σχεδιασμού... 59 5 Στο απόγειο της τεχνολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Εργ.Αεροδυναμικής,ΕΜΠ. Καθ. Γ.Μπεργελές

Εργ.Αεροδυναμικής,ΕΜΠ. Καθ. Γ.Μπεργελές Η Τεχνολογία των Ελικοπτέρων Τι είναι τα ελικόπτερα Κατηγορίες Ελικοπτέρων Τυπικό ελικόπτερο Υβριδικό αεροσκάφος Tilt-rotor Πως λειτουργεί μιά έλικα Ι U = ταχύτητα πτήσης η σχετική ταχύτητα του αέρα ως

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανολόγος Μηχανικός στο Α.Π.Θ.

Μηχανολόγος Μηχανικός στο Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Μηχανολόγος Μηχανικός στο Α.Π.Θ. Παναγιώτης Σεφερλής Αναπληρωτής Καθηγητής Έχεις το «μικρόβιο» του Μηχανικού; Dilbert 2 Επιστήμη του Μηχανολόγου

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Α2 έτος 2014-15 Ομάδα Β. Ενότητα: Μεταφορές-Επικοινωνίες Θέμα: Αεροπλάνα! Εργασία της μαθήτριας: Κύρκου Μυρτώ

Τμήμα: Α2 έτος 2014-15 Ομάδα Β. Ενότητα: Μεταφορές-Επικοινωνίες Θέμα: Αεροπλάνα! Εργασία της μαθήτριας: Κύρκου Μυρτώ Τμήμα: Α2 έτος 2014-15 Ομάδα Β Ενότητα: Μεταφορές-Επικοινωνίες Θέμα: Αεροπλάνα! Εργασία της μαθήτριας: Κύρκου Μυρτώ Αεροπλάνα! Ενότητα 1 ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Τεχνολογία είναι η επιστήμη και η τέχνη της

Διαβάστε περισσότερα

Dehler 46. Ό ποιος ενδιαφέρεται για ένα ιστιοφόρο σκάφος στα. 46 πόδια ικανό να διασχίζει με άνεση θάλασσες και

Dehler 46. Ό ποιος ενδιαφέρεται για ένα ιστιοφόρο σκάφος στα. 46 πόδια ικανό να διασχίζει με άνεση θάλασσες και Dehler 46 ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΝΟ ΒΕΝΕτΣΑΝΟ Ό ποιος ενδιαφέρεται για ένα ιστιοφόρο σκάφος στα 46 πόδια ικανό να διασχίζει με άνεση θάλασσες και ωκεανούς χαρίζοντας με πρωτοποριακό τρόπο τις ανέσεις μιας κρουαζιέρας

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής. Τα συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής παρουσιάζουν τα

Συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής. Τα συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής παρουσιάζουν τα Συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής Τα συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια ραγδαία αύξηση στους κινητήρες παραγωγής. Χρησιμοποιούνται ως μέσα βελτίωσης της ροπής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου 1) Να γράψετε 3 διανυσματικά μεγέθη και 2 μονόμετρα μεγέθη καθώς και τις μονάδες μέτρησής τους (στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο»

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητή κυρία Υπουργέ Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του ΑΡΧΗ ης ΣΕΛΙΔΑΣ Προτεινόμενο Τελικό Διαγώνισμα Στη Φυσική Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυσης Γ Λυκείου Διάρκεια: 3ώρες ΘΕΜΑ A Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Ενότητα: Άσκηση 6: Αντιστάθμιση γραμμών μεταφοράς με σύγχρονους αντισταθμιστές Νικόλαος Βοβός, Γαβριήλ Γιαννακόπουλος, Παναγής Βοβός Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο ενεργειακής απόδοσης EN50598-2

Νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο ενεργειακής απόδοσης EN50598-2 Νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο ενεργειακής απόδοσης EN50598-2 Πώς μπορείτε να επωφεληθείτε Η εξοικονόμηση ενέργειας στην βιομηχανική παραγωγή αποτελεί θέμα ιδιαίτερης αξίας. Βασική επιδίωξη και πρωταρχικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ

Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 0 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 0 1 Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων Α. Κάνε κατάλληλο σχήμα,τοποθέτησε τα δεδομένα στο σχήμα και ονόμασε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΚΑΦΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΚΑΦΩΝ ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΣΚΑΦΩΝ ΥΠΟΕΠΙΤΡΟΠΗ HULL, LIABILITY & ΠΛΗΡΩΜΑΤΩΝ «Αρθρογραφία» ΠΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΚΑΦΩΝ Του Νίκου Κλήμη Στη χώρα μας, με τα αμέτρητα νησιά

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου 1

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου 1 Ενότητα # 1: Βασικές έννοιες Μπλόκ διαγράμματα Δ. Δημογιαννόπουλος, dimogian@teipir.gr Επ. Καθηγητής Τμήματος Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012. Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012. Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό. ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 0 Α) γ Α) β Α)γ Α4) γ Α5) α) Σωστό β) Σωστό γ) Λάθος δ) Λάθος ε) Σωστό ΘΕΜΑ Β n a n ( ύ) a n (), ( ύ ) n

Διαβάστε περισσότερα

Στεφάνου Μ. 1 Φυσικός

Στεφάνου Μ. 1 Φυσικός 1 ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Α. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Βιομηχανική επανάσταση ατμομηχανές καύσιμα μηχανές απόδοση μιας μηχανής φως θερμότητα ηλεκτρισμός κ.τ.λ Οι δυνάμεις δεν επαρκούν πάντα στη μελέτη των αλληλεπιδράσεων Ανεπαρκείς

Διαβάστε περισσότερα

Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων

Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, ενώ ασφαλέστερες εμφανίζονται οι μεγάλες επιχειρήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά Τεχνικής Συνάντησης Έργου

Πρακτικά Τεχνικής Συνάντησης Έργου Πρακτικά Τεχνικής Συνάντησης Έργου ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΜΑΘΗΤΩΝ (i-student trip) Ημερομηνία: Παρασκευή 26 Ιουλίου 2013 Ώρα: 10:00 π. μ. Τόπος: Ινστιτούτο Βιώσιμης Κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

genoa Fort lauderdale hellenic match Flow Prestige 680 Fjord 48 Hanse 415 Xp 38 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ BIMONTHLY YACHTING MAGAZINE

genoa Fort lauderdale hellenic match Flow Prestige 680 Fjord 48 Hanse 415 Xp 38 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ BIMONTHLY YACHTING MAGAZINE w w w. p l e f s i m a g. g r ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ BIMONTHLY YACHTING MAGAZINE ΤΕΥΧΟΣ 154 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2015 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2016 4.80 Flow Prestige 680 Fjord 48 Hanse 415 Xp 38 genoa QATAR Fort lauderdale

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΚΑΦΟΣ Η μορφή των ιστιοφόρων σκαφών όπως εξελίχθηκε από τα αρχαία ξύλινα εμπορικά και πολεμικά πλοία έως τα σύγχρονα αγωνιστικά επηρεάζονταν από τους ίδιους παράγοντες. Είναι συνάρτηση της χρήσης τους,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δομή Μαθήματος

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δομή Μαθήματος ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δομή Μαθήματος 1. Εισαγωγή στην Επιχειρησιακή Ωκεανογραφία (Ε.Ω.) Έννοιες Ε.Ω., Εξέλιξη Ε.Ω, Οικονομικά μεγέθη, Εφαρμογές Ε.Ω Παραδείγματα 2. Η τεχνολογική συνιστώσα της Ε.Ω.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χρήση των RPAS (Remotely Piloted Aircraft Systems) Για την Προστασία Κρίσιµων Υποδοµών και την Επιτήρηση των Συνόρων Σχης ε.α Κούτρας Νικόλαος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός 1 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χρήσητων

Διαβάστε περισσότερα

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε.

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Soichiro Honda, 1956 ΥΒΡΙΔΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ή ΑΝΑΓΚΗ Πωληθέντα Αυτοκίνητα ανά περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

06-06-08 Σημεία Ομιλίας του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών Κωστή Χατζηδάκη στο 3 ο Διεθνές Συνέδριο της ΕΕΤΤ για το Ευρυζωνικό Διαδίκτυο

06-06-08 Σημεία Ομιλίας του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών Κωστή Χατζηδάκη στο 3 ο Διεθνές Συνέδριο της ΕΕΤΤ για το Ευρυζωνικό Διαδίκτυο 06-06-08 Σημεία Ομιλίας του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών Κωστή Χατζηδάκη στο 3 ο Διεθνές Συνέδριο της ΕΕΤΤ για το Ευρυζωνικό Διαδίκτυο Την ώρα που κάποιος Αμερικάνος βλέπει ένα βίντεο στο youtube,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΜΕΡΙΤΗΣ. Η βιομηχανία κρουαζιέρας στην Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο σήμερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΜΕΡΙΤΗΣ. Η βιομηχανία κρουαζιέρας στην Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο σήμερα ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΜΕΡΙΤΗΣ Η βιομηχανία κρουαζιέρας στην Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο σήμερα Συνοπτικά σημεία της ομιλίας του κ. Γιώργου Ανωμερίτη στο Posidonia Sea Tourism Forum 2015 ΑΘΗΝΑ 26 Μαΐου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

6.1 ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕ Ο

6.1 ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕ Ο 6. ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ ΣΤ ΕΠΙΠΕ ΘΕΩΡΙΑ. Σύστηµα καθέτων ηµιαξόνων: Είναι δύο κάθετες µεταξύ τους ηµιευθείες µία οριζόντια και µία κατακόρυφη. Την οριζόντια την ονοµάζουµε και την λέµε ηµιάξονα των ή ηµιάξονα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά, μοιραστήκαμε γνώσεις και εμπειρίες σχετικές με τα αεροπλάνα και τα ελικόπτερα και καταγράψαμε τους προβληματισμούς μας.

Αρχικά, μοιραστήκαμε γνώσεις και εμπειρίες σχετικές με τα αεροπλάνα και τα ελικόπτερα και καταγράψαμε τους προβληματισμούς μας. Προνήπια Α και Β Οκτώβριος-Νοέμβριος 2014 Πετώντας στα σύννεφα... Η παρουσία κάποιων παιδιών στην επίδειξη των μαχητικών αεροσκαφών στο Τατόι, οι εικόνες που μας περιέγραψαν και τα συχνά περάσματα αεροπλάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΧΥΟΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΥΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ Πώς μπορούμε να μετρήσουμε τη δύναμη; Ημικάθισμα Smith Ισοκίνηση - Ισομετρία Βάρος του σώματος Ρίψη ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανό Φανουράκη 1/11/2011

Στυλιανό Φανουράκη 1/11/2011 Στυλιανό Φανουράκη ΕΙ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ & ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΩΦΕΛΗΜΕΝΟΙ ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΥΠΟ ΟΜΕΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΡΙΘΜΩΝ-19 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ...

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ... ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ Ορισμός : Μία ακολουθία ονομάζεται αριθμητική πρόοδος, όταν ο κάθε όρος της, δημιουργείται από τον προηγούμενο με πρόσθεση του ίδιου πάντοτε αριθμού. Ο σταθερός αριθμός που προστίθεται

Διαβάστε περισσότερα

i-size το νέο πρότυπο της ΕΕ για την ασφάλεια των καθισμάτων αυτοκινήτου

i-size το νέο πρότυπο της ΕΕ για την ασφάλεια των καθισμάτων αυτοκινήτου Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το i-size το νέο πρότυπο της ΕΕ για την ασφάλεια των καθισμάτων αυτοκινήτου Πίνακας περιεχομένων Ένα νέο πρότυπο ασφαλείας για τα παιδικά καθίσματα αυτοκινήτου πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Αεροφωτογραφία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Μάθημα 4.5 Η Μνήμη - Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς: Να αναφέρεις τα κυριότερα είδη μνήμης

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.1: BR151 σε διπλή έλξη μεταφοράς συρμού σιδηρομεταλλεύματος

Εικ.1: BR151 σε διπλή έλξη μεταφοράς συρμού σιδηρομεταλλεύματος Γενικά Σε συνέχεια της σειράς Ε50 οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (DB) κατασκεύασαν από το 1973 έως το 1977 τη σειρά BR151. Ήταν πιο ισχυρή, γρηγορότερη και σημαντικά ελαφρύτερη από την πρόγονό της. Περίπου

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 2013 Ασκήσεις αξιολόγησης Αιολική Ενέργεια 2 η περίοδος Διδάσκων: Γιώργος Κάραλης

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 2013 Ασκήσεις αξιολόγησης Αιολική Ενέργεια 2 η περίοδος Διδάσκων: Γιώργος Κάραλης ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 2013 Ασκήσεις αξιολόγησης Αιολική Ενέργεια 2 η περίοδος Διδάσκων: Γιώργος Κάραλης Β Περίοδος 1. Σύμφωνα με το χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη

Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη Φίλες και φίλοι, Συζητάμε σήμερα για την επιχειρηματικότητα σε μια χώρα και σε ένα περιβάλλον που ακόμη και τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί στην πράξη την εχθρεύεται. Η γραφειοκρατία, η πολυνομία, η διαφθορά,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα