Το πρώτο κείμενο του αγώνα, είναι η προκήρυξη που εστάλη προς τις ξένες δυνάμεις από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το πρώτο κείμενο του αγώνα, είναι η προκήρυξη που εστάλη προς τις ξένες δυνάμεις από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη."

Transcript

1

2 Το πρώτο κείμενο του αγώνα, είναι η προκήρυξη που εστάλη προς τις ξένες δυνάμεις από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

3 λείσαν οι στράτες του Μοριά Κ λείσαν οι στράτες του Μοριά Σελίδες: 4-9 θανάσιος ιάκος Α Σελίδες: Μ άρκος Μπότσαρης Σελίδες: ένω Λ Μπότσαρη Σελίδες: θ εόδωρος Κολοκοτρώνης Σελίδες: Ο ι κλέφτες του Ολύµπου Σελίδες: Τ ζαβέλαινα Σελίδες: Κ ατσαντώνης Σελίδες: Γ εώργιος Καραϊσκάκης Σελίδες: Ο δυσσέας Ανδρούτσος Σελίδες: Χρονοµηχανή: Επετειακό θεµατικό λεύκωµα - Μάρτιος 2012 Παραγωγή: Ελληνικό Κέντρο Τεχνολογικού Πολιτισµού (ΕΛΚΕΤΕΠ) Επιµέλεια ύλης: Κώστας Μπορδόκας - Κείµενα: Κώστας Τρίγκος ART director: Νίκος Παπαρρόδου

4 «Ο Νικηταράς στα ερβενάκια». Εθνικ. βιβλ., Παρίσι.

5 Κλείσαν οι στράτες του Μοριά Κλείσαν οι στράτες του Μοριά κλείσαν και τα Δερβένια κλαίνε τα χάνια για άλογα και τα τζαµιά για αγάδες κλαίει και µια χανούµισσα κλαίει για τον γιo της το γιo της τον Αλή Μπέη 5

6 Ο δεύτερος χρόνος της Επανάστασης ήταν ιδιαίτερα κρίσι- µος για την εδραίωση της ελληνικής εξουσίας στον Μοριά. «Ολες οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των Τούρκων κατά το 1822 αποτύχανε και έτσι διαψεύστηκαν ο Μέτερνιχ και οι άλλοι αντιδραστικοί που πρόλεγαν την καταστροφή και τον εξολοθρεµό των ανταρτών Ελλήνων 1. Μεγάλης σηµασίας σταθµός σ αυτή την πορεία ήταν η απόκρουση της τουρκικής εκστρατείας στην Πελοπόννησο, που σηµειώθηκε στα τέλη του Ιουλίου. Μετά τη νίκη των σουλτανικών στρατευµάτων στα Ιωάννινα και το θάνατο του Αλή πασά, ο οθωµανικός στρατός στράφηκε στο Νότο, ώστε να καταπνίξει την Ελληνική Επανάσταση στην πηγή της. Η αρχιστρατηγία αυτής της σηµαντικής επίθεσης ανατέθηκε στον Μαχµούτ πασά της Λάρισας ή ράµαλη, γνωστό από τη συµµετοχή του στην καταστολή των εξεγέρσεων της Θεσσαλίας, των Αγράφων του Ασπροποτάµου κ.λπ. Αντιθέτως, ο «νικητής των χιλίων µαχών», Χουρσίτ πασάς, αφού συνέτριψε τον Αλή, έπεσε σε δυσµένεια 2 και περιορίστηκε στην επίβλεψη της τροφοδοσίας τού -µέχρι τότε εντολοδόχου του- ράµαλη. Σύµφωνα µε τον Φωτιάδη, «η αλλαγή της αρχιστρατηγίας [...] στάθηκε ευνοϊκή για µας όπως ο νέος σερασκέρης δεν είχε ούτε την επιβολή ούτε τις ικανότητες του άλλου» 3. Κατά την άποψη του Τρικούπη, «επέκεινα των ήταν οι συνεκστρατεύσαντες, άλλ οι πολεµισταί, εξ ων τα τρία τέταρτα έφιπποι, οι πλείστοι δε των πεζών Αλβανοί» 4. Με αυτόν τον κολοσσιαίο, για τα δεδοµένα της εποχής, στρατό ο ράµαλης έφτασε ανεµπόδιστος στη Θήβα, την 1η Ιουλίου. 1 Γ. Κορδάτος, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδος, τόμος Χ, εκδ. 20ός αιώνας, σ Κατά πολλούς Ελληνες ιστορικούς, ο Χουρσίτ περιθωριοποιήθηκε από το Σουλτάνο, αφού καταχράσθηκε σημαντικό μέρος του πλούτου του Αλή. 3 Δ. Φωτιάδης, Η Επανάσταση του 21, εκδ. Ν. Βότση, τ. ΙΙ, σ Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τ. ΙΒ, σ

7 Αφού πυρπόλησε την πόλη, κατευθύνθηκε άµεσα προς τον Ισθµό, ενώ έστειλε απόσπασµα 500 ανδρών, ώστε να σταθεροποιηθεί η τουρκική κυριαρχία στην Εύβοια. Αξίζει να σηµειωθεί πως η είδηση της καθόδου του ράµαλη είχε σκορπίσει πανικό στον πληθυσµό. Ολόκληρα χωριά και πόλεις εκκενώνονταν, καθώς εξαπλωνόταν η φήµη πως ο τροµερός Τούρκος πλησίαζε µε αµέτρητο και πανίσχυρο στρατό.οι Οθωµανοί πέρασαν ταχύτατα από το στενό των Μεγάλων ερβενίων, χωρίς να συναντήσουν καµία αντίσταση, καθώς οι 600 Τριπολιτσιώτες, υπό τους τελείως άπειρους Παλαµήδη και Σέκερη, είχαν τραπεί σε φυγή. Ο µοίως, αφού πάτησαν την Κόρινθο, οι Τούρκοι κατέλαβαν αµαχητί τον Ακροκόρινθο, τον οποίο είχε εγκαταλείψει ο φρούραρχος Αχιλλέας Θεοδωρίδης 5. Επειτα από πολεµικό συµβούλιο και παρά την αντίθετη άποψη του Γιουσούφ πασά, ο ενθουσιώδης ράµαλης αποφάσισε να συνεχίσει προς την Αργολίδα µε το σύνολο των δυνάµεών του.πράγµατι, το οθωµανικό στράτευµα µπήκε στην έρηµη πόλη του Αργους στις 13 Ιουλίου. Λίγες ώρες πριν, τα περισσότερα µέλη της κυβέρνησης επιβιβάζονταν σε πλοία, ενώ υπό καθεστώς πανικού προσπαθούσαν να περισώσουν τα κυβερνητικά αρχεία. Κατά τον Φωτάκο, οι κυβερνητικοί έλεγαν «ας χαθούν οι Ελληνες, τα αρχεία να γλυτώσουν» 6. Τη σωτηρία της Πελοποννήσου και ολόκληρης της Επανάστασης ανέλαβε για µία ακόµη φορά ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Βασικό του µέληµα ήταν να εµψυχώσει τους αγωνιστές. Την αυγή της µεγάλης µάχης των ερβενακίων «έµπηξε τη βροντερή του φωνή κι όλοι κάρφωσαν τα µάτια τους πάνω του: Ελληνες, τους είπε, σήµερα γεννηθήκαµε και σήµερα θα πεθάνουµε!» 7. 5 Κατά τον Τρικούπη, ήταν αισχρή η παράδοση του κάστρου, ενώ ο Κορδάτος χαρακτηρίζει τον Θεοδωρίδη ψευτοπαλικαρά. 6 Ιστορία του Ελληνικού Εθνους, ό. π., σ Φωτιάδης, ό. π., σ

8 «Ο Κολοκοτρώνης µε παλικάρια του». Λεύκωµα Peytier. Το σχέδιό του στηριζόταν, κυρίως, σε τρία σηµεία: 1) αποµόνωση του ράµαλη στην Αργολίδα, 2) καθυστέρηση των Τούρκων µέσω της κατάληψης του κάστρου του Αργους, 3) διακοπή τροφοδοσίας του τουρκικού στρατού. Και τα τρία σκέλη λειτούργησαν περίφηµα. Ο ράµαλης, πράγµατι, έχασε πολύ χρόνο πολιορκώντας το φρούριο του Αργους, το οποίο υπερασπίζονταν ηρωικά ο. Υψηλάντης και άλλοι, ενώ το στράτευµά του άρχισε να πλήττεται σηµαντικά από έλλειψη τροφής. 8

9 Παρά τις προσπάθειες παραπλάνησης από τον ράµαλη, ο Γέρος του Μοριά αντιλήφθηκε πως οι Οθωµανοί θα κατευθύνονταν πίσω, προς την Κόρινθο, µέσω του στενού των ερβενακίων. Ετσι, τους περικύκλωσε και εξαπέλυσε γενική επίθεση το απόγευµα της 26ης Ιουλίου. Οι Τούρκοι αιφνιδιάστηκαν και, πριν ακόµα φτάσει στο σηµείο ο Νικηταράς, δεν κατάφεραν να συστήσουν µια αποτελεσµατική άµυνα. Αφού υπέστησαν βαρύτατες απώλειες, κατευθύνθηκαν προς το πέρασµα του Αγίου Σώστη. Οταν έφθασαν και οι δυνάµεις του Νικηταρά, η στρατιά του ράµαλη σφαγιάστηκε, µη µπορώντας καν να αντεπιτεθεί: «Μη δυνάµενοι να οπισθοδροµήσωσι πλέον, τον δεξιόν βραχίονα προ των οφθαλµών θέτοντες, ώρµων δροµαίοι εις τα εµπρός κατάντη, χωρίς τινός αυθυπερασπίσεως» 8. Στις 28 Ιουλίου, ο ράµαλης επιχείρησε να σπάσει τον κλοιό και να κινηθεί εκ νέου µε κατεύθυνση τον Βορρά. Η ισχυρότερη αντίσταση που αντιµετώπισε έλαβε χώρα στο Αγιονόρι, όπου ανάµεσα στα πυρά του Νικηταρά και του Φλέσσα έχασε πάνω από 600 άνδρες. Τελικά, έφθασε στην Κόρινθο, µε σοβαρότατες απώλειες σε άνδρες και πολεµοφόδια, ενώ το υπόλοιπο στράτευµα ήταν βαρύτατα καταπονηµένο. Κατά τον Αύγουστο, ο ράµαλης επιχείρησε, ανεπιτυχώς, να κινηθεί προς το Κιάτο, ενώ ένα µήνα αργότερα έκανε µια τελευταία προσπάθεια να επικοινωνήσει µε τη Στερεά. Αφού δεν κατάφερε να σπάσει την πολιορκία των Ελλήνων, πέθανε τον Οκτώβριο στην Κόρινθο, σε καθεστώς βαθιάς απελπισίας. 8 Διήγηση Οικονόμου στο Φωτιάδης, ό. π., σ

10

11 Αθανάσιος Διάκος τι καπετάνιος είσαι εσύ δε ρίχνεις δυο ντουφέκια να συναχτεί τ ασκέρι σου να δεις και ποιος σου λείπει σου λείπει ο Διάκος απ τα χθες πάει στην Αλαµάνα κι οι Τούρκοι τον επιάσανε 11

12 Ο Αθανάσιος ιάκος υπήρξε ένας από τους σηµαντικότερους αγωνιστές της Επανάστασης και αποτέλεσε ισχυρό σύµβολο θυσίας και ηρωισµού. Γεννήθηκε στην Ανω Μουσουνίτσα Φωκίδας (κατ άλλους, στην Αρτοτίνα) το Σε νεαρή ηλικία, οι γονείς του τον έστειλαν στο µοναστήρι του Αγίου Ιωάννου Προδρόµου στην Αρτοτίνα Φωκίδας, καθώς αδυνατούσαν να συντηρήσουν την πολυµελή τους οικογένεια. Εκεί, πέντε χρόνια µετά την άφιξή του, σε ηλικία δεκαεπτά ετών, χειροτονήθηκε διάκος, αφού είχε δείξει συνέπεια και αφοσίωση στο µοναστικό βίο. Ωστόσο, δεν άργησε να εγκαταλείψει την καλογερική όταν σκότωσε έναν Τούρκο αγά, ο οποίος, εντυπωσιασµένος από την οµορφιά του, τον προσέβαλε. Κατά µία άλλη εκδοχή, ο ιάκος διέφυγε από το µοναστήρι µετά την ενοχοποίησή του για το φονικό που συνέβη σε ένα γάµο στην Αρτοτίνα, όταν κατά τους συνηθισµένους πυροβολισµούς του γλεντιού µια αδέσποτη σφαίρα τραυµάτισε θανάσιµα έναν παριστάµενο. Ο ιάκος έγινε τότε πρωτοπαλίκαρο στην οµάδα του Γούλα Σκαλτσά, συνεχίζοντας την παράδοση του παππού του, Αθανασίου Γραµµατικού, και δύο θείων του, οι οποίοι ήταν κλέφτες. Κατά την περίοδο που ακολούθησε, διακρίθηκε για τη γενναιότητα και τη µαχητικότητά του. Εκείνη την εποχή, οι Τούρκοι σκότωσαν τον πατέρα του κι έναν από τους δύο αδερφούς, οι οποίοι ήταν τσοπάνηδες, όταν τους έπιασαν να βοηθούν µε τρόφιµα τους κλέφτες της περιοχής. Ο ιάκος ορκίστηκε εκδίκηση, εξαπολύοντας πολλές επιθέσεις σε τουρκικά αποσπάσµατα. Το 1814, εντάχθηκε στην προσωπική φρουρά του Αλή πασά, υπό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Αργότερα, στη Λιβαδειά, µετά την αποχώρηση του τελευταίου από το αρµατολίκι, έγινε καπετάνιος, ενώ παράλληλα µυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. 12

13 Οι µέρες του εθνικού ξεσηκωµού θα βρουν τον Αθανάσιο προετοιµασµένο. Τον Μάρτιο του 1821, έπειτα από συνεννόηση µε τον απεσταλµένο των Φιλικών, επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα, τον Πανουργιά και τον υοβουνιώτη, επιχείρησε να επικοινωνήσει µε τους επαναστάτες της Πελοποννήσου. Για το σκοπό αυτό, έστειλε στην Πάτρα τον καπετάνιο Βασίλη Μπούσγο. Ωστόσο, το ξέσπασµα της Επανάστασης βρήκε τον Μπούσγο καθ οδόν και επέστρεψε γρήγορα στον ιάκο. Αµέσως µετά, αποφασίζεται να αρχίσει άµεσα η Επανάσταση και στην Ανατολική Στερεά. Ο ιάκος, αφού παραπλάνησε τον Χασάν αγά, ισχυριζόµενος ότι επίκειται σύγκρουση µε τις δυνάµεις του Ανδρούτσου, κατάφερε να εντάξει στο στράτευµά του χωρικούς και σήκωσε τη σηµαία της επανάστασης στη Λιβαδειά. Η πόλη πέρασε σε ελληνικά χέρια, έπειτα από σκληρή µάχη τριών ηµερών και στις 4 Απριλίου σηκώθηκε η ελληνική σηµαία. Μετά την ανακήρυξή του σε αρχηγό των επαναστατών της Λιβαδειάς, ο ιάκος οδήγησε τους εξεγερµένους στην κατάληψη της Αταλάντης, της Θήβας και του φρουρίου της Μπουδουνίτσας. Παρά την αποτυχία της µάχης της Λαµίας οι στρατιωτικές νίκες που πέτυχε συνέβαλαν αποφασιστικά στη πρόοδο της Επανάστασης. Ωστόσο, ο Χουρσίτ πασάς, κατ εντολή του Σουλτάνου, δεν άργησε να εξαπολύσει επίθεση µε στόχο την κατάπνιξη της εξέγερσης στην Ανατολική Στερεά και την αποσόβηση της άλωσης της Τριπολιτσάς. Για το λόγο αυτό, ο Χουρσίτ απέστειλε στράτευµα µε πεζούς και ιππείς, υπό την ηγεσία των Οµέρ Βρυώνη και Κιοσέ Μεχµέτ. Στις 20 Απριλίου, οι Ελληνες οπλαρχηγοί συσκέφθηκαν στις Κοµποτάδες, ώστε να σχεδιάσουν την άµυνα της περιοχής. 13

14 Σύµφωνα µε την απόφαση, οι άνδρες των ελληνικών δυνάµεων θα διαιρούνταν σε τρεις οµάδες ώστε να αποκλειστούν όλες οι δίοδοι προς τη Λιβαδειά. Συγκεκριµένα, ο Πανουργιάς θα υπερασπιζόταν τα ύψη της Χαλκοµάτας, ο υοβουνιώτης τη γέφυρα του Γοργοποτάµου, ενώ ο ιάκος θα πολεµούσε τους Τούρκους µε 500 άνδρες στη γέφυρα της Αλαµάνας. Οι Τούρκοι είχαν στρατοπεδεύσει κοντά στη Λαµία από τις 17 Απριλίου, ετοιµάζοντας τις δυνάµεις τους για τη µάχη. Πέντε µέρες αργότερα, εξαπέλυσαν ταυτόχρονη επίθεση στις 3 αµυντικές θέσεις των επαναστατών. Οι Τούρκοι, οι οποίοι υπερτερούσαν αριθµητικά, ανάγκασαν τον υοβουνιώτη να οπισθοχωρήσει, ενώ ο Πανουργιάς, τραυµατισµένος, επίσης υποχώρησε. Μετά τη σύµπτυξη των δύο µετώπων, ο ιάκος αντιµετώπιζε το κύριο βάρος της τουρκικής επίθεσης. Ηταν ζήτηµα χρόνου να καµφθεί η ηρωική αντίσταση των επαναστατών. Ωστόσο, ο Αθανάσιος, παρά τις προτροπές των συντρόφων του, δεν εγκατέλειψε τη γέφυρα της Αλαµάνας. Στις 24 Απριλίου, έπειτα από τραυµατισµό στο δεξί χέρι, αιχµαλωτίσθηκε από τις δυνάµεις του εχθρού. Ανάµεσα στους 200 νεκρούς Ελληνες της σύγκρουσης ήταν και οι Κώστας Μασαβέτας (αδελφός του ιάκου) και επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας. Μετά τη µοιραία µάχη, ο ιάκος οδηγήθηκε στη Λαµία, όπου του προτάθηκε η θέση του αξιωµατικού στον οθωµανικό στρατό και, παράλληλα, του ζητήθηκε να προσκυνήσει. Η φηµισµένη φράση «Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε να πεθάνω» συµπυκνώνει την αφοσίωση του Αθανασίου στο σκοπό της Επανάστασης. 14

15 Παρά τις αντιρρήσεις του Οµέρ Βρυώνη, ο οποίος τον γνώριζε από τη θητεία του στη σωµατοφυλακή του Αλή πασά, ο Χαλήλ µπέης έπεισε τον Κιοσέ Μεχµέτ να θανατώσει τον Ελληνα οπλαρχηγό. Στις 24 Απριλίου, βρήκε µαρτυρικό θάνατο µε ανασκολοπισµό. Σύµφωνα µε την παράδοση, τις τελευταίες του ώρες στοχαζόταν: «Για δες καιρό που διάλεξε ο Χάρος να µε πάρει, τώρα που ανθίζουν τα κλαδιά και βγάζει η γης χορτάρι». Ο Αθανάσιος ιάκος υµνήθηκε από τη λαϊκή µούσα και ενέπνευσε, µε το ηρωικό του παράδειγµα, τους Ελληνες επαναστάτες. 15

16 16

17 Μάρκος Μπότσαρης Θρήνος µεγάλος γίνεται µέσα στο Μεσολόγγι το Μάρκο πάν στην εκκλησιά το Μάρκο πάν στο µνήµα ξήντα παπάδες παν µπροστά και δέκα δεσποτάδες κι από κοντά Σουλιώτισσες 17

18 Ο Μάρκος Μπότσαρης ήταν γόνος µιας από τις πιο παλιές και ξακουστές οικογένειες του Σουλίου. Αρβανίτες, µε καταγωγή από το ράγανη της Παραµυθιάς, οι Μποτσαραίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στην πρόοδο της Επανάστασης. Ο νεαρός Μάρκος πέρασε τα πρώτα του χρόνια στο Βουργαρέλι των Τζουµέρκων και στην αυλή του Αλή πασά των Ιωαννίνων. Μετά την πολιορκία του Σουλίου από τα στρατεύµατα του τελευταίου, διέφυγε µε τον πατέρα του κι άλλους Σουλιώτες, που δεν είχαν γίνει δεκτοί στην Πάργα, στην Κέρκυρα. Εκεί, υπηρέτησε στα στρατεύµατα κατοχής των Γάλλων, φθάνοντας µέχρι το βαθµό του εκατόνταρχου. Η οικογένεια Μπότσαρη πολέµησε αρχικά στο πλευρό του Σουλτάνου, εναντίον του Αλή πασά, ελπίζοντας πως ο πρώτος θα επέτρεπε την επιστροφή τους στο Σούλι. Αφού διαπίστωσαν πως ήλπιζαν µάταια, ήρθαν σε επαφή µε τον Αλή πασά ώστε να διαπραγµατευθούν τον επαναπατρισµό των Σουλιωτών µε αντάλλαγµα τη βοήθειά τους στις µάχες µε το Σουλτάνο. Μετά τη συµφωνία του Αλή, οι Σουλιώτες, υπό την ηγεσία του Μάρκου, έδωσαν πολλές νικηφόρες µάχες εναντίον των δυνάµεων του Χουρσίτ, οι οποίες είχαν σταλεί στην περιοχή κατ εντολή του Σουλτάνου. Με την έκρηξη της Επανάστασης, ο Μπότσαρης, ήδη µυηµένος στη Φιλική Εταιρεία από το 1814, πρωτοστάτησε σε κρίσιµες µάχες. Αφού βοήθησε αποφασιστικά στην κατάληψη του φρουρίου των Βαριάδων, κατέλαβε τα Πέντε Πηγάδια και το φρούριο της Ριγάσας ενώ συµµετείχε στη µάχη της Αρτας τον Νοέµβριο του Αυτές οι νίκες απέφεραν πολλά λάφυρα στους Σουλιώτες, ενώ η φήµη του γενναίου και ευφυούς Μπότσαρη µεγάλωνε. Την ίδια εποχή ανταλλάσσει την αιχµάλωτη από τους Τούρκους οικογένειά του και τη µεταφέρει στην ιταλική Ανκόνα. 18

19 Α µέσως µετά, συµµετέχει στην εκστρατεία της Ηπείρου και της Ακαρνανίας, υπό το σχεδιασµό του Μαυροκορδάτου. Τον Ιούνιο του 1822, µε δύναµη περίπου ανδρών, ο Μάρκος κατευθύνθηκε προς το Σούλι. Η ανεπιτυχής µάχη στο Πέτα µε τον Κιουταχή και οι καταστροφικές ήττες των ελληνικών δυνάµεων εκείνη την περίοδο οδηγούν στην τραγική απώλεια του Σουλίου. Ξακουστοί είναι οι χειρισµοί του κατά την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου, τον Οκτώβριο του Χρησιµοποιώντας διάφορα προσχήµατα, καθυστερεί τις διαπραγµατεύσεις, µε αποτέλεσµα να φθάσει σηµαντική βοήθεια στους πολιορκηµένους. Οταν οι Μεσολογγίτες ενισχύθηκαν µε επιπλέον αγωνιστές και πολεµοφόδια, διεµήνυσαν στους Τούρκους πως «αν θέλουν την πόλη, να έρθουν να την πάρουν». Η µάχη της 24ης εκεµβρίου κατέληξε σε θρίαµβο των ελληνικών δυνάµεων. Παράλληλα, εκείνες τις µέρες, η κυβέρνηση έδωσε στον Μπότσαρη το βαθµό του στρατηγού, γεγονός που προκάλεσε διαµαρτυρίες και διχόνοια µεταξύ των οπλαρχηγών. Προσπαθώντας να αµβλύνει τις αντιθέσεις, η κυβέρνηση παραχώρησε τον ίδιο βαθµό σε πολλούς Σουλιώτες και Ρουµελιώτες αγωνιστές, γεγονός που οδηγεί τον πικραµένο Μάρκο να σχίσει το διάταγµα στο οποίο πιστοποιούνταν ο βαθµός του, δηλώνοντας πως «όποιος είναι άξιος παίρνει το δίπλωµα µεθαύριο µπροστά στον εχθρό». 19

20 20 «Ο Θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» Eθνική βιβλιοθήκη Παρισίων

21 Μετά την αποτυχία της πρώτης πολιορκίας του Μεσολογγίου, ο Σουλτάνος απέστειλε τον Μουσταή πασά της Σκόδρας µε Αλβανoύς στρατιώτες στη υτική Στερεά. Η δύναµη του Μάρκου ήταν άνδρες, όταν αποχώρησε από το Μεσολόγγι για να επιτεθεί στο στρατόπεδο του Μουσταή, στο Καρπενήσι. Σύµφωνα µε το σχέδιο, ο Μπότσαρης θα πραγµατοποιούσε αιφνιδιαστική έφοδο στο τουρκικό στρατόπεδο µε 450 Σουλιώτες στο πλευρό του ενώ, ταυτόχρονα, οι υπόλοιποι 800 θα έκαναν αντιπερισπασµό. Κατά την επιτυχηµένη επίθεση, ο Μάρκος τραυµατίστηκε στην κοιλιακή χώρα, αλλά δεν αποσύρθηκε από τη µάχη και κατευθυνόµενος προς τη σκηνή του πασά, αναζητώντας τον, έπεσε νεκρός από σφαίρα στο κεφάλι. Οι Σουλιώτες διέκοψαν την επιτυχηµένη έφοδο για να παραλάβουν τη σορό του Σουλιώτη στρατηγού. Κατά τη µεταφορά του στο Μεσολόγγι όπου ετάφη, οι Σουλιώτες σύντροφοί του σταµάτησαν στη Μονή Προυσού, όπου βρισκόταν άρρωστος ο Καραϊσκάκης. Ο τελευταίος ασπάστηκε το νεκρό, λέγοντας: «Αµποτε ήρωα Μάρκο, κι εγώ από τέτοιο θάνατο να πάω». 21

22 Λένω Μπότσαρη Ολες οι καπετάνισσες των καπεταναραίων όλες πάησαν, προσκύνησαν στ Αλή πασά την πόρτα κι αυτήν η Λέν του Μπότσαρη δεν πά να προσκυνήσει Δεν προσκυνώ, παιδιά µ, Αλή πασά 22

23 «Σουλιώτισσες» Εθνική Πινακοθήκη ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ Μ έρος 1 1ο 23

24 Η µνηµειώδης συνεισφορά των Σουλιωτισσών στον Αγώνα είναι καταγεγραµµένη σε πλήθος δηµοτικών τραγουδιών. Από αυτά δεν θα µπορούσε να λείπει η ξακουστή αγωνίστρια Ελένη Μπότσαρη, κόρη του Κίτσου και αδερφή του Νότη, η οποία µετά τη µάχη του Σέλτσου έπεσε και πνίγηκε στον Αχελώο, για να µην πέσει στα χέρια των Τούρκων. Ηηρωική πράξη της 19χρονης Σουλιώτισσας τραγουδήθηκε από όλους τους Ελληνες. Κατά µία εκδοχή, οι διώκτες της νεαρής ήταν τρεις, κατά µία άλλη επτά. Οποια κι αν είναι η αλήθεια, η διήγηση της Κ. Παρρέν, αρκετά χρόνια µετά, απηχεί τις σκέψεις πολλών Ελλήνων της εποχής: «Μια γυνή, µια κόρη κατά επτά. Μια γυνή φέρουσα προ του θανάτου υψηλά το µέτωπον και ωσεί λάβαρον της θρησκείας και του πατριωτισµού της το µέγα όνοµα, το οποίον οι αδελφοί της απηθανάτισαν. Εγώ είµ η Λέν του Μπότσαρη, η αδελφή του Νότη. Τι δεν περιλαµβάνουν, τι δεν λέγουν αι λέξεις αυταί. εν ηξεύρω, εάν αι των µεγάλων και κραταιοτάτων του κόσµου κατακτητών κόραι και σύζυγοι ηδύναντο να αναµετρηθούν προς την αγρίαν εκείνην παρθένον του Σουλίου, την γνωρίζουσαν τόσον να τιµά το όνοµα, το οποίον η ανδρεία και ο πατριωτισµός κατέστησαν µέγα. Είµαι η Λέν του Μπότσαρη, δηλαδή η κόρη της τιµής, του παλληκαρισµού, της ξακουσµένης ανδρείας. Η κόρη γενεάς, η οποία ουδέποτε έσκυψε το µέτωπον προ τυρράνων, η οποία αψηφεί τας µυριάδας των εχθρών, η οποία ουδένα άλλον ανεγνώρισεν αρχηγόν, εις ουδενός άλλου τα διατάγµατα υπήκουσε ή εις αυτού του Θεού 1». 1 Κ. Παρρέν, Ιστορία της γυναικός, Εκ του τυπογραφείου Παρασκευά Λεωνή, Αθήνα, σ

25 Εξίσου σηµαντικές µορφές του Σουλίου ήταν οι Χάιδω Γιαννάκη Σέχου, η έσπω Μπότση και η Χρυσούλα Μπότσαρη. Από τις σκόρπιες πληροφορίες που έχουµε για τις γυναίκες του Σουλίου, κάποιες αφορούν στην καθηµερινότητά τους ή ακόµα και στα πρότυπα οµορφιάς της εποχής. Ο Σ. Τζίπης στα αποµνηµονεύµατά του διηγείται: «Είχα, ως σου είπα, φίλο πολύ αγαπηµένο τον ξάδελφό µου, Νικολό Κωστάκη, και τη γυναίκα του την έλεγαν Χρύσω! Πλάσµα. Ψηλή, γιοµάτη, καλά καµωµένη. Το προβάτηµά της ήταν ωσάν της πέρδικας. Ητον άσπρη, ωσάν το γάλα. Τα µάγουλά της κόκκινα ωσάν τα ρόδα... Τα µάτια της µαύρα, µεγάλα, ήταν τόσο ωραία, τόσο ζωηρά, ώστε ελάβωνε την καρδιά του ανθρώπου. Είχε µαλλιά ξανθά, ωσάν το χρυσάφι, φωνή γλυκιά και όµορφη, ωσάν του αηδονιού. Καλύτερη γυναίκα από κείνη πουθενά δεν είδα 2». Ωστόσο, οι Σουλιώτισσες δεν ήταν οι µόνες που αντιστάθηκαν στον οθωµανικό ζυγό. Ξακουστή είναι η στάση των γυναικών του Μεσολογγίου, οι οποίες, κατά τη µεγάλη Εξοδο, πολεµούσαν κρατώντας από το ένα χέρι το σπαθί και από το άλλο το µωρό τους 3, ενώ µετά τη φοβερή σφαγή των κατοίκων της Χίου, το 1822, οι αιχµάλωτες γυναίκες δεν δέχονταν τροφή, ώστε πεθαίνοντας από την πείνα να µην εξευτελιστούν στα σκλαβοπάζαρα. Μόνο ενδεικτικές είναι αυτές οι αναφορές για τον ηρωισµό της Ελληνίδας του 21, τον οποίο συναντούµε σε όλες τις εστίες της Επανάστασης. 2 Καίτη Ντόγκα, Γυναίκες. 3 Α. Πράσσα, Οι ηρωίδες της Επανάστασης του Εικοσιένα, Ε Ιστορικά, τ. 175, σ

26 ύο κορυφαία σύµβολα της γυναικείας µαχητικότητας µε αναµφίβολο κύρος είναι η Λασκαρίνα Μπουµπουλίνα ( ) και η Μαντώ Μαυρογένους ( ). Η πρώτη, ενθουσιώδης και δυναµική, ρίχτηκε στον Αγώνα προσφέροντας µέρος της περιουσίας της και διαθέτοντας τα πλοία της, ενώ η δεύτερη έκανε γνωστούς τους σκοπούς της Επανάστασης, απευθυνόµενη σε Αγγλίδες και Γαλλίδες Φιλέλληνες. Αξίζει να σηµειωθεί πως η περίφηµη Μαυρογένους, που ηγήθηκε σε σηµαντικές εκστρατείες, όπως αυτές της Καρύστου, του Πηλίου, της Φθιώτιδας και της Βοιωτίας, πέθανε σε καθεστώς απόλυτης ένδειας, αφού διέθεσε ολόκληρη την περιουσία της στην Επανάσταση. Η γυναίκα, που ο Καποδίστριας ονόµασε επίτιµο αντιστράτηγο, κατά τη διήγηση του φιλέλληνα Περιβιάνο Τζεκίνι, «περιέπεσεν εις εσχάτην πενίαν - σκληρώς λησµονηθείσα και εγκαταλειφθείσα υπό πάντων... 4». Η Μανιάτισσα αγωνίστρια Σταυριάνα Σάββαινα, η οποία είχε πάρει µέρος σε πλήθος σηµαντικών µαχών, αιτούµενη κοινωνική πρόνοια από τον Καποδίστρια, αναφέρει, µεταξύ άλλων: «Το στάδιον της πολεµικής δόξας είναι βέβαια διά τους άνδρας, όταν όµως είναι λόγος περί σωτηρίας της πατρίδος, όταν όλη σχεδόν η φύσις συντρέχει προς υπεράσπισίν της, αι γυναίκες της Ελλάδος έδειξαν πάντοτε ότι έχουν καρδίαν να κινδυνεύσουν συναγωνιζόµεναι ως οι άνδρες, ηµπορούν να ωφελήσουν µεγάλως εις τας πλέον δεινάς περιστάσεις». 4 Καίτη Ντόγκα, ό. π. 5 Κ. Ξηραδάκη, Ηρωίδες στα... αζήτητα της Ιστορίας!, εφημ. Αυγή, 24/03/

27 «Ηπειρώτισσα» Eθνική βιβλιοθήκη Παρισίων

28

29 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Κολοκοτρώνης κάθεται στης Ζακύνθου το κάστρο βλέπει τα πέλαγα πλατιά και το Μοριά καµένο τον πήρε το παράπονο και σαν παιδάκι κλαίει Δικαίος τον παρηγορεί 29

30 O Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, µια από τις κορυφαίες µορφές της Ελληνικής Επανάστασης, γεννήθηκε στο Ραµαβούνι της Μεσσηνίας το Μόλις δέκα χρόνια µετά τη γέννησή του, έχασε τον πατέρα του, Κωνσταντή, κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Μοριά, την περίοδο των Ορλωφικών. Αφού τα στρατεύµατα του Χασάν πασά Τζεζαερλή σκότωσαν τον ξακουστό αρµατολό Κωνσταντή και δεκάδες συντρόφους του (µεταξύ των οποίων και δύο αδέρφια του), ο νεαρός Θεόδωρος κατάφερε να διαφύγει, µαζί µε µία αδερφή του. Μετά τα τραγικά γεγονότα, τα εναποµείναντα µέλη της οικογένειας κατέφυγαν στη Μηλιά της Μάνης, αργότερα στην Αλωνίσταινα Μαντινείας, έπειτα στα Σαµπάζικα και τέλος στο Ακοβο Μεγαλόπολης. Εκεί, ο Θεόδωρος, σε ηλικία 15 ετών, έγινε οπλαρχηγός της περιοχής και στα 20 χρόνια του παντρεύτηκε την κόρη του προεστού Καρούτσου. Οταν, το 1806, εκδόθηκε διάταγµα δίωξής του, ο Κολοκοτρώνης, έπειτα από πολλές δυσκολίες, κατάφερε να διαφύγει στα Επτάνησα. Στη Ζάκυνθο, οι Ρώσοι τού πρότειναν να ενταχθεί στο στράτευµά τους και έλαβαν την εξής απάντηση: «εν εµβαίνω εις την δούλευσιν, διότι έχω σκοπόν να υπάγω πάλιν εις τον Μωρέα, για να εκδικηθώ διά τον θάνατον των συγγενών µου και διά τας ζηµίας όπου έλαβα». Αργότερα, όµως, κατατάσσεται στο ελληνικό στρατιωτικό σώµα, που είχαν δηµιουργήσει οι Αγγλοι κατακτητές, και λαµβάνει το βαθµό του ταγµατάρχη. Μετά το 1817, και την αποχώρησή του από το αγγλικό σώµα, µυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία, ενώ είχε συναντήσεις µε σηµαντικές προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Ι. Καποδίστριας. Παράλληλα, στη Ζάκυνθο του δόθηκε η ευκαιρία να µελετήσει ελληνική και ευρωπαϊκή Ιστορία: 30

31 «Η Γαλλική Επανάστασις και ο Ναπολέων έκαµε, κατά την γνώµην µου, να ανοίξη τα µάτια του κόσµου. Πρωτύτερα τα έθνη δεν εγνωρίζοντο, τους βασιλείς τούς ενόµιζαν ως θεούς της γης, και ό,τι και αν έκαµναν, το έλεγαν καλά καµωµένο». Από τις αρχές του 1821, ο Γέρος του Μοριά άρχισε την προετοιµασία του αγώνα. Στα αποµνηµονεύµατά του, θυµάται τη συγκινητική οµοθυµία και τον ενθουσιασµό της πρώτης ηµέρας: «Μου ήρχετο πότε να κλαύσω... από την προθυµίαν που έβλεπα». Αλλού, περιγράφει την αποφασιστικότητα των επαναστατών: «Μία φορά εβαπτισθήκαµεν µε το λάδι, βαπτιζόµεθα και µίαν µε το αίµα και άλλη µίαν διά την ελευθερίαν της πατρίδος µας». Παράλληλα, γνωστή ήταν και η ικανότητά του να σαγηνεύει τα, κάποιες φορές διστακτικά, πλήθη και να διασπείρει τον επαναστατικό ενθουσιασµό. Ηδη από την απελευθέρωση της Καλαµάτας (23 Μαρτίου) και τις πρώτες νίκες, εδραιώθηκε η ηγετική φυσιογνωµία του Κολοκοτρώνη και διακρίθηκε η στρατηγική του ικανότητα. Οδήγησε τους Ελληνες σε µερικές από τις πλέον κρίσιµες µάχες της Επανάστασης όπως εκείνες του Βαλτετσίου, των ερβενακίων και της Τριπολιτσάς. Λόγω της σπουδαίας συµβολής του, έλαβε το βαθµό του αρχιστρατήγου της Πελοποννήσου. Παράλληλα, εντάσσεται στην πολιτική ζωή της χώρας, µετά την αποδοχή της αντιπροεδρίας του εκτελεστικού (πρόεδρος ήταν ο Πετρόµπεης Μαυροµιχάλης). Ωστόσο, οι οξυµµένες αντιθέσεις ανάµεσα στους στρατιωτικούς και τους κοτζαµπάσηδες δεν άργησαν να οδηγήσουν σε εµφύλιο πόλεµο, όπου έπεσε νεκρός ο γιος του Κολοκοτρώνη, Πάνος. Ο Γέρος του Μοριά, συντετριµµένος και πικραµένος, φυλακίσθηκε στο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία της Υδρας. 31

32 Στο µεταξύ, τον Φεβρουάριο του 1825, καταφθάνει στη Μεθώνη ο Ιµπραήµ πασάς, γιος του πασά της Αιγύπτου, µε στόχο να καταστείλει την Επανάσταση. Μετά από κάποιες σηµαντικές νίκες των Τουρκοαιγυπτίων, η κυβέρνηση έδωσε αµνηστία στον Κολοκοτρώνη για να συντονίσει την άµυνα της Πελοποννήσου, µαζί µε τον Πετρόµπεη Μαυροµιχάλη. Ο Γέρος του Μοριά, µε άνδρες και τη συνεργασία σηµαντικών οπλαρχηγών, αγωνίστηκε απέναντι σε έναν εχθρό, ο οποίος υπερτερούσε αριθµητικά. Ωστόσο, µε την τακτική του κλεφτοπολέµου και προσπαθώντας µε κάθε µέσο να αποτρέψει το προσκύνηµα, κατάφερε να κρατήσει ζωντανό τον Αγώνα. ΟΟ Κολοκοτρώνης δεν παύει να συµµετέχει ενεργά στα πολιτικά πράγµατα, µε έντονη παρουσία στην Τρίτη Εθνοσυνέλευση και υποστηρίζοντας θερµά την εκλογή του Ι. Καποδίστρια. Επίσης, αξίζει να αναφερθεί πως ασκώντας κριτική στις πρακτικές της αντιβασιλείας, οδηγήθηκε στις φυλακές του Ιτς-Καλέ, στο Ναύπλιο. Παρά την απουσία ενοχοποιητικών στοιχείων, κρίθηκε ένοχος, µε την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και καταδικάσθηκε σε θάνατο. Οπως σηµείωνε ο ίδιος στα Αποµνηµονεύµατά του: «Ισως η Κυβέρνησις βλέποντας την υπόληψιν όπου έχει ο λαός προς εµένα, µε φυλακώνουν διά να µου κόψουν την επιρροήν». 32

33 «Θε οδωρος Κολοκοτρώνης» Eθνολογικό Ιστορικό Μουσείο Η λαϊκή κατακραυγή που ακολούθησε ανάγκασε το παλάτι να µετατρέψει την ποινή σε ισόβια κάθειρξη. Μετά την ενηλικίωση του Οθωνα, ο Γέρος του Μοριά έλαβε χάρη, ονοµάστηκε αντιστράτηγος και διορίστηκε σύµβουλος της Επικρατείας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε στην Αθήνα, όπου πέθανε στις 4 Φεβρουαρίου του

34

35 Οι κλέφτες του Ολύµπου Βγήκα ψηλά στον Όλυµπο κ αγνάντεψα τριγύρω τριγύρω µάνα µου θάλασσα στη µέση πεδιάδες κ από µεριά κλεφτόπουλα 35

36

37

38 Το φαινόµενο των κλεφτών έχει ιδιαίτερη σηµασία για τη µελέτη της οθωµανικής κατοχής. Από πολύ νωρίς, οι σκλαβωµένοι Ελληνες µετοίκησαν προς ορεινότερες περιοχές, µε στόχο να αποφύγουν τη γειτνίαση µε τις τουρκικές Αρχές. Από αυτά τα χωριά προήλθαν οι περισσότεροι κλέφτες, οι οποίοι, συνηθισµένοι στη σκληρή ζωή του βουνού, επιδίωκαν να ζήσουν ελεύθεροι. Οι κλέφτες της πρώτης περιόδου είχαν κατά βάση οικονοµικά εφαλτήρια, ενώ παράλληλα απέφευγαν τους συχνούς εξευτελισµούς που υφίσταντο οι τοπικές κοινωνίες από τον κατακτητή. Ωστόσο, αξίζει να σηµειώσουµε ότι η εικόνα του ηρωικού κλεφταρµατολού των αρχών του 19ου αιώνα θα αργήσει να σχηµατισθεί. Κατά την πρώτη περίοδο της οθωµανικής κατοχής, έχουµε να κάνουµε περισσότερο µε σποραδικές επιχειρήσεις µικρών οµάδων, τοπικού χαρακτήρα, που αποσκοπούσαν σε προσωπικά οφέλη. Παράλληλα µε τους κλέφτες δηµιουργείται ο συναφής θεσµός των αρµατολών, ο οποίος παγιοποιείται το 16ο αιώνα. Οι αρµατολοί στελεχώνονταν από ντόπιο πληθυσµό και επιφορτίζονταν µε τη φύλαξη σηµαντικών οδών, αλλά και γενικότερα µε τη διασφάλιση της οθωµανικής τάξης. Λογικά υποθέτει κανείς πως κλέφτες και αρµατολοί ανήκαν σε αντίπαλα «στρατόπεδα». Ωστόσο, αν και πράγµατι συγκρούονταν συχνά, ιδιαίτερα κατά το 16ο και το 17ο αιώνα, οι δύο πλευρές ανέπτυσσαν µια όλο και στενότερη «συγγένεια». Ετσι, η εικόνα του 18ου αιώνα είναι σαφώς διαφορετική. Ξακουστοί κλέφτες γίνονται συχνά αρµατολοί, ενώ δεν σπανίζουν οι στασιάσεις ολόκληρων οικογενειών αρµατολών απέναντι στις τουρκικές Αρχές. 38

39 Πρόκειται, ακριβώς, για την εποχή της σύνδεσης του Αγώνα για την ελευθερία µε την κλεφτουριά. Παρατηρώντας την Ελλάδα του 1782, ο Choiseul Gouffier γράφει: «Οχι στην πρωτεύουσα, αλλά στις επαρχίες και µακριά από την έδρα της αυτοκρατορίας πρέπει να ιδή κανείς τους Ελληνες. Ο έρωτας της ελευθερίας ποτέ δεν έσβησε από τις καρδιές τους. Στους ορεσίβιους διατηρείται το πνεύµα της ελευθερίας που ζωογόνησε τους αρχαίους Ελληνες 1». ΑΟι κλεφταρµατολοί της προεπαναστικής περιόδου δεν βοήθησαν µόνο στην εµψύχωση των αγωνιστών του 21, αλλά επίσης τους µετέδωσαν πολύτιµη στρατιωτική γνώση. Αρκεί να αναλογισθούµε πόσες κρίσιµες νίκες του Αγώνα οφείλονται στην τακτική του κλεφτοπόλεµου, για να σταθµίσουµε την κλέφτικη συµβολή. υστυχώς, δεν σώζονται πολλά στοιχεία για τη ζωή και τη δράση των κλεφτών. Οι βασικές πηγές που διαθέτουµε σήµερα αφορούν σε σκόρπιες αναφορές καπεταναίων του 21 και δηµοτικά τραγούδια. Τα περίφηµα κλέφτικα, τα πιο λιτά τραγούδια της δηµοτικής µας παράδοσης, µας θυµίζουν µε σύντοµο και απέριττο τρόπο ηρωικά κατορθώµατα, συµφορές, αλλά και καθηµερινές εικόνες από τη ζωή των κλεφτών. Κατά την Κ. Παρρέν, «τα δηµώδη άσµατα είναι διά τους πολέµους των αρµατολών ό,τι είναι σήµερον τα δελτία των µαχών 2». 1 Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τ. ΙΑ, σ Κ. Παρρέν, Ιστορία της γυναικός, Εκ του τυπογραφείου Παρασκευά Λεωνή, Αθήνα, σ

40 Από τους πλέον παλυτραγουδισµένους είναι οι κλέφτες του Ολύµπου. Το µυθικό βουνό αποτέλεσε το σπίτι πολλών απείθαρχων Ελλήνων, που προσπάθησαν να διάγουν έναν πιο ελεύθερο βίο. Πολλές είναι οι αναφορές σε κλέφτες της περιοχής, αρχίζοντας ήδη από το 15ο αιώνα, µε τα κατορθώµατα του Καρά Μιχάλη. Ωστόσο, όπως προαναφέραµε, όσο πλησιάζουµε στην εποχή της Επανάστασης, πληθαίνουν οι αρµατολοί που µνηµονεύονται στα δηµοτικά τραγούδια για τις ηρωικές τους πράξεις εναντίον του κατακτητή. Ενας απ αυτούς είναι ο περίφηµος Πάνος Ζήδρος ή Ζιούδρος, ο οποίος ανέλαβε το αρµατολίκι του Ολύµπου, µετά από σουλτανική διαταγή, το Σαράντα χρόνια αργότερα, υποκίνησε, µαζί µε άλλους, µεγάλη επίθεση σε τσιφλίκι, στα Σέρβια Κοζάνης, που απέφερε σηµαντική λεία στους Ελληνες. Ο καπετάν Ζήδρος, που πέθανε σε ασυνήθιστα µεγάλη ηλικία για κλεφταρµατολό, προσέβαλε για δεύτερη φορά τη «συµφωνία» του µε τους Τούρκους, πολεµώντας τους σκληρά στα Ορλωφικά. 40

41 Μια επίσης γνωστή οικογένεια που έδρασε στον προεπαναστατικό Ολυµπο, συχνά σε συνεργασία µε τον Ζήδρο, είναι οι Λαζαίοι. Με πιθανολογούµενο γενάρχη τον Τόλιο Λάζο, η ξακουστή οικογένεια ανέλαβε για ένα διάστηµα το αρµατολίκι του Ολύµπου, ενώ αργότερα κυνηγήθηκε άγρια από τον Αλή πασά και το γιο του, Βελή. Οι µαρτυρικοί θάνατοι δεκάδων Λαζαίων υµνούνται από τη λαϊκή µούσα: Τι ναι τούτο το κακό, που πάθαµε οι Λαζαίοι; Μας χάλασε ο Βελή πασάς, µας έκαψε τα σπίτια, µας πήρε τις γυναίκες µας, µας πήρε τα παιδιά µας. Στην εν λόγω οικογένεια βρίσκουµε και τον Νικοτσάρα -επίσης ξακουστό καπετάνιο του βουνού- µετά το θάνατο του πατέρα του. 41

42 Τζαβέλαινα Κορίτσια από τα Γιάννενα νυφάδες απ το Σούλι το Σούλι θα χαρατσωθεί χαράτσι θα πληρώσει Τζαβέλαινα σαν τ άκουσε πολύ της κακοφάνη πιάνει και ζώνει τ άρµατα 42

43 «Σουλιώτισσες» Μουσείο Βούρου ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ Μ έρος 2 2ο 43

44 Στον εθνικό ξεσηκωµό του 1821 δεν έλειψε η ενθουσιώδης και ηρωική συµµετοχή των γυναικών. Αγωνίστριες από κάθε κοινωνική τάξη και κάθε τόπο έσπευσαν να συµβάλουν στην εξέγερση, αψηφώντας τον πανίσχυρο οθωµανικό στρατό. Για πολύ µεγάλο διάστηµα, η παρουσία των γυναικών στον Αγώνα είχε υποτιµηθεί. Οι περισσότεροι ιστορικοί και ερευνητές του 19ου αιώνα επικέντρωναν το ενδιαφέρον τους στο στρατηγικό νου και τη µαχητικότητα των ανδρών, αδικώντας το γυναικείο παράγοντα. Οι λόγοι πρέπει να αναζητηθούν στο ανδροκρατικό πλαίσιο σκέψης της εποχής. Παράλληλα, η κατώτερη θέση της γυναίκας ήταν και η κοινωνική πραγµατικότητα της εποχής. Ο Τζούλιους Μίλινγκεν, γιατρός του Καραϊσκάκη, αναφερόµενος στο ταξίδι τους από το Αργοστόλι στο Μεσολόγγι, θυµάται: «Μόλις φάγαµε µας στείλανε για χαµάληδες γυναίκες να µας κουβαλήσουν τα µπαγκάζια µας 1». Επίσης, είναι γνωστό ότι οι γυναίκες ήταν ο πρώτος στόχος των εχθρών αφού αυτό θεωρείται η µεγαλύτερη ατίµωση για τους ηττηµένους 2, ενώ, όταν απέφευγαν την αιχµαλωσία, κατέφευγαν σε ορεινές περιοχές για να σώσουν τα παιδιά τους, ζώντας σε σπηλιές και άλλες κρυψώνες, υπό ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες. Στο πλαίσιο της συζυγικής ζωής, οι γυναίκες ήταν σαφώς κατώτερες, περιοριζόµενες συχνά στο ρόλο του εντολοδόχου. Ενας από τους δολοφόνους του Καποδίστρια, ο Γιώργης Μαυροµιχάλης, την παραµονή της εκτέλεσής του αναφέρει στη διαθήκη του: 1 Καίτη Ντόγκα, Γυναίκες 2 Ό. π. 44

45 «Σε εξορκίζω πάλι εις την χάριν της να µην υπανδρευτείς Ιδού, λοιπόν, τώρα όπου αποθνήσκω και σε παρακαλώ θερµώς και σε εξορκίζω εκ τρίτον εις την κυρίαν µας Θεοτόκον, να µην υπανδρευτείς, αλλά να σταθείς χήρα µε σωφροσύνη και τιµιότητα, νηστεία και προσευχή, αγαπητή µου γυναίκα, διότι τούτου του κόσµου όλα είναι πρόσκαιρα και µάταια. Και συ, ω αγαπητή µου γυναίκα, να φυλάξεις σε παρακαλώ θερµώς τα όσα σας παραγγέλλω, δηλαδή να µην υπανδρευτείς, να µε ενθυµείσαι και να µε λειτουργείς... Εάν κάµεις διαφορετικά, να γίνω βάτος να σε πιάσω και να σε κρίνω εις άλλον κόσµον». Ωστόσο, αψηφώντας την απειλή της βάτου, η σύζυγος του Μαυροµιχάλη πανδρεύτηκε άλλες δύο φορές. Παρά τη δεινή κοινωνική θέση της γυναίκας, η λαϊκή µούσα εξύµνησε τη φιλοπατρία, την αγωνιστικότητα και τον ηρωισµό της, είτε όταν πρωταγωνιστούσε στα πεδία των µαχών είτε όταν περίµενε τα τέκνα ή το σύζυγό της να επιστρέψουν απ τις συγκρούσεις. Το πλήθος των ηρωίδων που συναντούµε στη δηµοτική µας παράδοση µας αφήνει ίχνη της µεγάλης συµβολής της γυναίκας στην Επανάσταση. 3 Ό. π. 45

46 Οι γυναίκες δεν έπαιξαν σηµαντικό ρόλο µόνο κατά τον επταετή ξεσηκωµό, αλλά και κατά την προηγούµενη περίοδο: «Τι ήθελε γίνει το ελληνικόν έθνος υπό τον βαρύν των κατακτητών ζυγόν, εάν δεν είχε την ιεράν αιγίδα των γυναικών εκείνων, αι οποίαι το εβάστασαν; 4». Γαλουχηµένες στη σκληρή εποχή της οθωµανικής κατοχής, αγωνίστηκαν ισάξια µε τους άντρες, όταν έφθασε η ώρα της Επανάστασης. Κατά την Καλλιρρόη Παρρέν, οι Σουλιώτισσες έλυσαν µε τα ξίφη τους το ζήτηµα της ισότητας των δύο φύλων 5. Πράγµατι, όπως µας θυµίζει και η δηµοτική µας παράδοση, ο ηρωισµός τους είναι µνηµειώδης: «Οι Σουλιώτισσες δε ζούνε µες στη µαύρη τη σκλαβιά». Ο χορός του Ζαλόγγου, τις παραµονές των Χριστουγέννων του 1803, αποτελεί ένα γεγονός που συγκλόνισε την Ελλάδα, αλλά και την Ευρώπη της εποχής. Στο Σούλι, «η γυνή δεν εκλείετο εις γυναικωνίτην, αλλ ούτε εθεωρείτο ασθενεστέρα του ανδρός ύπαρξις. Ητο η σύντροφος, η συνεργάτις, η σύµµαχος του ήρωος ανδρός. Ο της ελευθερίας τον θρόνον εις τα απρόσιτα όρη της πατρίδος του υψώσας Σουλιώτης έδωκε µόνος το όπλον εις την χείρα της συζύγου και της θυγατρός του και την έταξεν ως άγγελον φύλακα προ του θρόνου αυτής 6». Πολλά ήταν τα παραδείγµατα ατρόµητων γυναικών. Η Μόσχω Τζαβέλα, σύζυγος του Λάµπρου, αντιστάθηκε γενναία, τον Ιούλιο του 1792, όταν ο Αλή πασάς έστειλε ισχυρό απόσπασµα για να καταλάβει το Σούλι. 4 Σ. Αλιμπέρτη, Μαντώ Μαυρογένους, Τύποις Στεφ. Ταρουσόπουλου, Αθήναι, 1931, σ Κ. Παρρέν, Ιστορία της γυναικός, Εκ του τυπογραφείου Παρασκευά Λεωνή, Αθήνα, σ Ό. π., σ

47 Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της µάχης, τα όπλα των ανδρών περιήλθαν σε αχρηστία λόγω υψηλής θερµοκρασίας, µε αποτέλεσµα οι δύο πλευρές να κηρύξουν προσωρινή ανακωχή. Η Τζαβέλα, η οποία µέχρι τότε κρατούσε απόσταση από το σηµείο της µάχης, παρατηρώντας τη διακοπή των πυροβολισµών, υπέθεσε πως οι Οθωµανοί σκότωσαν τους Σουλιώτες. Τότε, επικεφαλής 400 γυναικών, επιτέθηκε στους Τουρκαλβανούς του Αλή, αναγκάζοντάς τους να υποχωρήσουν. Το µέγα επίτευγµά της γέµισε δέος τους Οθωµανούς, ενώ ενέπνευσε τη λαϊκή µούσα. «Ορεινή Μωραΐτισσα». Νίκος Εγγονόπουλος. Μετά την καταστροφή του Σουλίου κατέφυγε στα Επτάνησα και πέθανε το

48 48 «Μάχη Κατσαντώνη µε Τούρκους». Πολεµικό Μουσείο.

49 49

50 Κατσαντώνης έχετε γεια ψηλά βουνά και σεις κοντοραχούλες γεια σου Κατσαντώνη µου γεια σου καπετάνιε µου κ εσείς Τζουµέρκα κ άγραφα παλικαριών ληµέρια γεια σου Κατσαντώνη µου γεια σου καπετάνιε µου µην πείτε πως µε πιάσανε µε προδοσία και δόλο γεια σου Κατσαντώνη µου γεια σου καπετάνιε µου αρρωστηµένο µ ήβρανε ξαρµάτωτο στο στρώµα γεια σου Κατσαντώνη µου γεια σου καπετάνιε µου 50

51 Ο θρυλικός καπετάνιος Κατσαντώνης γεννήθηκε πιθανότατα στα µέσα της δεκαετίας του 1770 στο Μάραθο Αγράφων, τόπο καταγωγής της µητέρας του. Ο πατέρας του καταγόταν από το Βασταβέτσι της Ηπείρου, ενώ και οι δύο γονείς του ήταν Σαρακατσαναίοι. Αν και το βαπτιστικό του όνοµα ήταν Αντώνης, «ονοµάσθη ούτω (σ.σ.: Κατσαντώνης) διότι ότε προπαρεσκευάζετο να τραπή εις τον των αρµατολών βίον, τον παρεκάλει η µήτηρ του να ησυχάση λέγουσα αυτώ, Κάτζε Αντώνη µου, κάτζε, και εντεύθεν επονοµάσθη Κατζαντώνης 1». Ωστόσο, παρά την αντίθετη επιθυµία της µητέρας του, δεν άργησε να ακολουθήσει το βίο των κλεφτών, όταν ένας µπουλούκµπασης Αλβανός τον κατηγόρησε για ζωοκλοπή και, αφού τον φυλάκισε, τον υπέβαλε σε βασανιστήρια. Τότε, η οικογένειά του υποχρεώθηκε να πληρώσει αδρά τον Αλβανό, ώστε να ελευθερωθεί ο νεαρός Κατσαντώνης. Μετά την αποφυλάκισή του, σε ηλικία 25 ετών, πήρε εκδίκηση σκοτώνοντας τον µπουλούκµπαση και, φλεγόµενος υπ αγνού προς την ελευθερίαν έρωτος 2, εντάχθηκε στο κλέφτικο του καπετάνιου Βασίλη ίπλα, µαζί µε τα τρία του αδέρφια. Οταν ο Αλή πασάς έµαθε για τη δολοφονία του Αλβανού, συνέλαβε τους γονείς του και, αφού τους µετέφερε στις φυλακές των Ιωαννίνων, τους σκότωσε µε βασανιστήρια. 1 Επ. Φραγγίστας, Βίος Κατζαντώνη, Τύποις Π. Σούτσα και Α. Κτενά, Αθήνα 1862, σ Οπως παραπάνω, σ

52 Ο ίπλας, αναγνωρίζοντας τις ικανότητες του Κατσαντώνη, σύντοµα τον έχρισε επικεφαλής της οµάδας. Ο νεαρός καπετάνιος µαχόταν µε µεγάλο ενθουσιασµό, ενώ ξακουστοί έγιναν οι στρατιωτικοί του χειρισµοί. Οταν έµαθε την τραγική τύχη των γονέων του, ορκίστηκε να πάρει εκδίκηση από τον Αλή. Πράγµατι, την άνοιξη του 1803 αντιµετώπισε µε επιτυχία τους άνδρες του Ελιάζ Μπέη, σκοτώνοντας και τον ίδιο τον αρχηγό τους. Ο πρώτος θρίαµβος του Κατσαντώνη επέφερε την οργή του Αλή και τον πολλαπλασιασµό των αποστολών εναντίον του. Ωστόσο, κατά τις επόµενες µάχες, οι Τούρκοι δεν είχαν καλύτερη τύχη. Ο τροµερός Γιουσούφ Αράπης εστάλη στην περιοχή όπου δρούσε η οµάδα του Κατσαντώνη και τιµωρούσε ανηλεώς όποιον υποπτευόταν πως βοηθούσε τους κλέφτες: «τους συνέτριβεν τα σκέλη και τους απηγχόνιζεν άνευ τινός εξετάσεως και χωρίς να είναι υπόχρεος να δώση εις ουδένα λόγον των πράξεών του 3». Ο Κατσαντώνης, µαθαίνοντας την τροµοκράτηση των χωριατών από τον Γιουσούφ, του επιτέθηκε, ελευθερώνοντας τους αιχµάλωτους και συντρίβοντας τις δυνάµεις του: από τους 150 Τούρκους, επέζησαν µόνον οι πέντε οι οποίοι κατάφεραν να διαφύγουν. Από την πλευρά των Κατσαντωναίων, σκοτώθηκαν τρεις πολεµιστές και τραυµατίσθηκαν πέντε. Παράλληλα µε τις σηµαντικές νίκες του, ο Σαρακατσάνος καπετάνιος διεύρυνε τη δύναµη της οµάδας του, ερχόµενος σε επαφή µε τον Νικοτσάρα και άλλους κλέφτες της περιοχής. 3 Ο. π., σ

53 Η πολεµόχαρη στάση του δεν αµβλυνόταν. Αντιθέτως, επιδίωκε να συγκρούεται µε τους Τούρκους σε κάθε ευκαιρία που του παρουσιαζόταν 4.Ετσι, µέσα σε δύο µήνες (Ιούλιο- Αύγουστο) του 1806, έδωσε δύο νικηφόρες µάχες απέναντι στις δυνάµεις του Χασάν Μπελούση και του Αλή Μπεράτη. Και στις δύο συγκρούσεις, οι απώλειες των Τούρκων ήταν βαριές. Μόλις δύο µήνες αργότερα, ο εξοργισµένος Αλή πασάς έστειλε νέο στράτευµα στα Αγραφα, αποτελούµενο από 500 Αρβανίτες αυτή τη φορά. Η µάχη µε τις πολυάριθµες δυνάµεις του Αλή ήταν σκληρή, κράτησε περίπου µία ώρα και, κατά τη διάρκειά της, ο Κατσαντώνης τραυµατίστηκε αναγκαζόµενος να αποσύρει τους άνδρες του. Μετά την ανεπιτυχή θεραπεία που δέχτηκε από κάποιον ντόπιο πρακτικό γιατρό, κατέφυγε στα Επτάνησα, όπου νοσηλεύτηκε για τρεις µήνες και θεραπεύτηκε πλήρως. Στην Κέρκυρα είχε µια σηµαντική επαφή µε το στρατηγό του ρωσικού στρατού, Παπαδόπουλο, ο οποίος, εκφράζοντας το θαυµασµό του προς το πρόσωπο του Ελληνα καπετάνιου, υποστήριξε πως οι κλέφτες θα έπρεπε να παρακινήσουν τον ελληνικό λαό σε γενικευµένη εξέγερση κατά του Σουλτάνου. Παράλληλα, τον διαβεβαίωσε πως λόγω της θέσης του θα µπορούσε να υποστηρίξει τους Ελληνες επαναστάτες. Επιστρέφοντας στον τόπο του, ο Κατσαντώνης έκανε περιοδεία στα χωριά, παρακινώντας τον πληθυσµό να επαναστατήσει εναντίον του τουρκικού ζυγού. 4 Σύμφωνα με την εξιστόρηση του Φραγγίστα, συχνά έλεγε «αρκετός χρόνος παρήλθε χωρίς να πολεμήσωσιν», παρακινώντας τους συντρόφους του να ξαναριχτούν, το συντομότερο, στη μάχη. 53

54 Παράλληλα, προκαλούσε και έβριζε δηµοσίως τον Αλή πασά. Οι πράξεις του προκάλεσαν την άµεση αντίδραση του τυράννου της Ηπείρου, ο οποίος απέστειλε τον ισχυρό και ευφυή Βεληγκέκα, µε δύναµη χιλίων Αρβανιτών, για να αντιµετωπίσει αποφασιστικά τον απείθαρχο Κατσαντώνη. Ωστόσο, ο Βεληγκέκας, ο οποίος προπορευόταν του στρατεύµατος, εντοπίστηκε έγκαιρα από τον 25χρονο, τότε, Καραϊσκάκη και εξοντώθηκε. Ακολούθησαν πολλές απώλειες για τον τουρκικό στρατό, ο οποίος, σύντοµα, αναγκάστηκε να υποχωρήσει προς τα Γιάννενα. Ο θρίαµβος των Ελλήνων αγωνιστών πείσµωσε περισσότερο τον Αλή, ο οποίος πολλαπλασίασε τις επιθέσεις στα Αγραφα, χωρίς, ωστόσο, να σηµειώσει καµία επιτυχία. Επειτα από νέα πρόσκληση του στρατηγού Παπαδόπουλου, ο Κατσαντώνης πήγε στα Επτάνησα, τον Ιούλιο του 1807, όπου συναντήθηκε µε πολλούς Ελληνες οπλαρχηγούς, σε κλίµα έντονης συγκίνησης. Στη συγκέντρωση, στην οποία συµµετείχε και ο Καποδίστριας, εξασφαλίστηκε επισήµως η βοήθεια που θα προσέφεραν οι Ρώσοι στον ελληνικό Αγώνα, ενώ ανατέθηκε στον Κατσαντώνη η γενική αρχηγία των κλεφτών. Αυτές οι εξελίξεις χαροποίησαν τον καπετάνιο, ο οποίος, ωστόσο, αρρώστησε από ευλογιά και αναγκάστηκε να περιορίσει τη δραστηριότητά του. Μετά τη νικηφόρα µάχη απέναντι στους 300 Αρβανίτες του Χασάν Μπελούση, τον Ιανουάριο του 1808, η κατάστασή του άρχισε να επιδεινώνεται δραµατικά, µε αποτέλεσµα να αποσυρθεί σε µια δυσπρόσιτη περιοχή των Αγράφων, κοντά στο Παλιοκάτουνο, ώστε να δεχθεί τη φροντίδα του γιατρού του. 54

55 Ωστόσο, η τοποθεσία προδόθηκε στους Τούρκους, µάλλον από τον έµπιστό του Γιάννη Γκούρλια, µε αποτέλεσµα να συλληφθεί µαζί µε τον αδερφό του, Χασιώτη, έπειτα από καταδίωξη και σκληρή µάχη. Οταν τα δύο αδέρφια µεταφέρθηκαν στα Γιάννενα, ο Αλή πασάς τούς πρότεινε συνεργασία, την οποία αρνήθηκαν αµέσως. Αν και, όπως φαίνεται 5, ο τύραννος δεν ήθελε να τους θανατώσει, στο τέλος υποχώρησε, υπό το βάρος της δυσαρέσκειας των Τουρκαλβανών. Ο Χασιώτης αποκεφαλίστηκε ενώ ο αδερφός του υπέστη το µαρτύριο της συντριβής των οστών του. Οι δυο αγωνιστές πέθαναν ηρωικά τον Σεπτέµβριο του 1808, συγκινώντας και εµπνέοντας όλους τους κλεφταρµατολούς και τους υπόδουλους Ελληνες της προεπαναστατικής Ελλάδας. 5 Σύμφωνα με τον Φραγγίστα, όταν ο Αλή είδε τον αιχμάλωτο Κατσαντώνη είπε «είναι κρίμα να φονευθεί τέτοιο Παλικάρι!. 55

56

57 Γεώργιος Καραϊσκάκης Παρασκευή ξηµέρωµα µην είχε ξηµερώσει που ρίξαν και σε λάβωσαν στη µάχη του Φαλήρου σήκω να πας στην Κούλουρη και στη Φανερωµένη για να σου γειάνουν τις πληγές 57

58 Πόλεµος θ άρχιζε. Στα ξάγναντα, µπροστά µου, κορφή, γκρεµός το βουνό µαύρο. Ξαφνικά το βουνό αστράφτει µεσ στην υπνοφαντασιά µου σαν από φάσγανα γυµνά για φονικά. Οσο κι αν έγερν εµέ δείλια προς τα χάµου, µε µάτια πρόσµενα υψωµένα εκστατικά τα πρώτα βόλια να σφυρίξουνε στ αυτιά µου κ ένιωθα κάτι σα φτερά στα σωθικά. Και να! Από του βουνού την κορωµένη ράχη δε χύµησε µουγγρίζοντας η αντάρα η µάχη. Το βουνό χρυσή σκάλα, κλέφτες και κουρσάροι την κατεβαίνανε, και σ όλους µέσα ποιος; Ενας ξεχώριζε, του Γένους το καµάρι, της Καλογριάς ο Γιος! Κωστής Παλαµάς ( ) Από τα «εκατετράστιχα» (/93/), «Για τον Καραϊσκάκη». 58

59 Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, µία από τις πιο εµβληµατικές µορφές της Ελληνικής Επανάστασης, γεννήθηκε το 1782, σε µια σπηλιά κοντά στο Μαυροµµάτι Καρδίτσας. Ηταν νόθος γιος της Ζωής Ντιµισκή ή ιµισκή, ανιψιάς του αρµατολού της Αρτας Γώγου Μπακόλα. Μετά το θάνατο του πρώτου της συζύγου, η Ντιµισκή αποσύρθηκε στο µοναστήρι του Αγίου Γεωργίου. Ως προς το πρόσωπο του πατέρα τού αρχιστράτηγου, υπάρχει ασυµφωνία στις ιστορικές πηγές. Ωστόσο, πιθανότερος θεωρείται ο αρµατολός του Βάλτου ηµήτριος Ισκος ή Καραΐσκος. Ο «γιος της καλογριάς» είχε σκληρά παιδικά χρόνια. Η µητέρα του πέθανε 8 χρόνια µετά τη γέννησή του, αφήνοντας τον Καραϊσκάκη µόνο, χωρίς κανένα συγγενικό πρόσωπο. Ο κοινωνικός στιγµατισµός και οι κακουχίες που υπέστη σ αυτή την ηλικία διαµόρφωσαν τον τραχύ και ευέξαπτο χαρακτήρα του. Μάλιστα, γνωρίζοντας αυτές τις συνθήκες ζωής, θα δηλώσει αργότερα: «Οποιος γίνεται αφέντης χωρίς να γίνει δούλος, είναι µπάσταρδος αφέντης κι αλίµονο στο δούλο». Στη σκληρότητα αυτών των πρώτων χρόνων αποδίδεται συχνά το «χούι» -όπως το ονόµαζαν οι συναγωνιστές τουτης βωµολοχίας. Ο Καραϊσκάκης, αν και δεν ήταν ο µόνος αγωνιστής του 21 απ όσους ξάφνιαζαν τους συνοµιλητές τους µε ύβρεις, ήταν µάλλον ο πιο ευρηµατικός. Απαντώντας σε πρόταση συµφιλίωσης του Στουρνάρη, οπλαρχηγού της Ρούµελης, λέει: «Γενναιότατε αδελφέ καπετάν Νικόλα, είδα όσα µε γράφεις. Εχει και τουµπλέκια ο πούτζος µου, έχει και τρουµπέτες. Οποια θέλω από τα δύο θα µεταχειρισθώ 1». 1 Μαρία Ευθυμίου, Βρίζοντας και Πολεμώντας, Γεώργιος Καραϊσκάκης, Ε Ιστορικά, σ

60 Επίσης, περίφηµη είναι η απάντηση του Γεώργιου στον Τούρκο απεσταλµένο του Σιλιχτάρ Μπόδα, όταν του µετέφερε τουρκική πρόταση για συνεργασία: «Ελα, σκατότουρκε..., έλα, Εβραίε, απεσταλµένε από τους γύφτους, έλα ν ακούσεις τα κέρατά σας, γαµώ την πίστιν σας και τον µωχαµέτη σας. Τι θαρρεύσατε, κερατάδες εν εντρέπεσθε να ζητείτε από ηµάς συνθήκην µε έναν κοντζιά σκατο-σουλτάν µαχµούτην -να τον χέσω και αυτόν και τον βεζίρην σας και τον Εβραίον Σιλιχτάρ Μπόδα την πουτάνα! 2». Μετά την κατηγορία του από τον Μαυροκορδάτο, ο άρρωστος οπλαρχηγός γύρισε στη Ρούµελη, πάνω σ ένα ξυλοκρέβατο. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, δέχθηκε πυρά από τους άνδρες των Στουρνάρη και Ράγγου. Εστειλε άµεση απάντηση: «Εις ελόγου σας όπου ρίχνετε την µπαταργιά εις την ράχην. Τι σας χρειάζεται η µπαταργιά, κερατάδες, ή θέλετε να γυρίσω πίσω να κάψω εσάς και τα παιδιά σας; Να γκρεµισθήτε απ αυτού να µη σας πάρη ο διάολος. Οχι άλλο. Γ. Καραϊσκάκης 3». Πολύ νωρίς φυλακίσθηκε από τον Αλή πασά των Ιωαννίνων λόγω της δράσης του µε οµάδα κλεφτών. Αργότερα, στην αυλή του τυράννου, απέκτησε στοιχειώδεις γραµµατικές γνώσεις, ενώ εντάχθηκε στην προσωπική του σωµατοφυλακή. Παρ όλα αυτά, ο Καραϊσκάκης δεν άργησε να επιστρέψει στα βουνά, εντασσόµενος στο κλέφτικο του Κατσαντώνη, ο οποίος, διακρίνοντας τις ικανότητές του, τον έκανε πρωτοπαλίκαρο. Κατά την περίοδο αυτή, µυήθηκε στον ανταρτοπόλεµο, αποκτώντας σηµαντική εµπειρία για την Επανάσταση που θα ξεσπούσε σε λίγα χρόνια. 2 Ό. π. 3 Κυριάκος Σιμόπουλος, Η γλώσσα και το Εικοσιένα, εκδ. Στάχυ, σ

61 Μετά το θάνατο του Κατσαντώνη, αλλά και του Λεπενιώτη, οι εναποµείναντες κλέφτες των Αγράφων, ανάµεσά τους και ο Καραϊσκάκης, δήλωσαν υποταγή στον Αλή πασά, ο οποίος δεν τους φυλάκισε, αλλά, αντιθέτως, τους χρησιµοποίησε στις στρατιωτικές του επιχειρήσεις. Την περίοδο αυτή, ο Καραϊσκάκης παντρεύτηκε την Γκόλφω Ψαρογιάννη, µε την οποία απέκτησε δύο κόρες και ένα γιο. Εχοντας µυηθεί στη Φιλική Εταιρεία, ήταν έτοιµος να ριχθεί στον Αγώνα από τις πρώτες µέρες. Τον Απρίλιο του 1821, µετέβη στη Βόνιτσα για να ξεσηκώσει τους κατοίκους της περιοχής. Αφού δεν συνάντησε την αναµενόµενη προθυµία από τους τοπικούς οπλαρχηγούς, συσπειρώθηκε µαζί µε άλλους επαναστάτες στο Πέτα, όπου οργάνωσε στρατόπεδο. Ακολούθησαν πολλές νικηφόρες µάχες, µε αποκορύφωµα εκείνη του Σοβολάκου, στην οποία οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να καταφύγουν στο Αγρίνιο. Ως αποτέλεσµα αυτών των επιτυχιών, ο Καραϊσκάκης κερδίζει το σεβασµό των οπλαρχηγών και εκφράζει την επιθυµία να αναλάβει τη διοίκηση των αρµατολών των Αγράφων. Κάτι τέτοιο, όµως, δεν συµφωνούσε µε τα σχέδια του Μαυροκορδάτου που ήθελαν τον Γιαννάκη Ράγκο διοικητή της περιοχής. Πρόκειται για την αρχή της διένεξης Μαυροκορδάτου-Καραϊσκάκη που θα καταλήξει στη διαβόητη δίκη του δεύτερου. Ο Μαυροκορδάτος, συστήνοντας µια ανακριτική επιτροπή από φιλικά του πρόσωπα, κατηγόρησε τον Καραϊσκάκη για συνεργασία µε τον Οµέρ Βρυώνη, η οποία προέβλεπε την παράδοση του Μεσολογγίου και του Αιτωλικού, µε αντάλλαγµα το αρµατολίκι των Αγράφων. 61

62 Αν και κατά τη διάρκεια της δίκης διαπιστώθηκε πως οι ισχυρισµοί του Μαυροκορδάτου ήταν αβάσιµοι, ο «γιος της καλογριάς» έχασε τα αξιώµατά του, υποχρεώθηκε να φύγει από το Αιτωλικό και αντιµετωπίσθηκε ως προδότης. Χαρακτηριστική είναι η κατακλείδα της απόφασης: «Πάντες, δε, οι λοιποί Ελληνες να αποµακρυνθούν της συναναστροφής του και να τον στοχασθούν ως εχθρόν, εν όσω να µετανoήση και να προσπέση εις τo έλεoς του έθνους και ζητήση συγχώρησιν». Επειτα από αρκετές προσπάθειες, αναγνωρίσθηκε η «µεταµέλεια» του Καραϊσκάκη και, αφού επανέκτησε τα στρατιωτικά του αξιώµατα, αφιερώθηκε στις µάχες της Επανάστασης. Στις αρχές Μαΐου 1825, πραγµατοποιείται προσπάθεια αναζωπύρωσης του Αγώνα στη Ρούµελη. Για το σκοπό αυτό, ο Καραϊσκάκης δίνει µάχες στο ίστοµο, στο Καρπενήσι και σε άλλες περιοχές, αλλά κυρίως κατευθύνεται στο ηρωικό Μεσολόγγι για να υποστηρίξει τους πολιορκηµένους. Εκεί, σε συνεργασία µε άλλες δυνάµεις, κατάφερε ισχυρά πλήγµατα σε πολλαπλούς στόχους των Τούρκων, µε αποτέλεσµα να αναπτερωθεί το ηθικό των Μεσολογγιτών. Ωστόσο, το σχέδιό του για από κοινού δράση των δυνάµεων της περιοχής µε στόχο τον αποκλεισµό του στρατού του Κιουταχή δεν έγινε δεκτό από τους Μεσολογγίτες. Η έξοδος βρήκε τον Καραϊσκάκη βαριά άρρωστο από φυµατίωση, µια αρρώστια που δεν τον άφησε ποτέ µέχρι το τέλος της ζωής του. Τον Ιούνιο του 1826, ο Καραϊσκάκης διορίζεται αρχιστράτηγος µε πλήρη δικαιοδοσία από τον πρόεδρο του Εκτελεστικού, Ανδρέα Ζαΐµη. Τον ίδιο µήνα, οργανώνει το στρατόπεδο της Ελευσίνας, µε στόχο να επιτεθεί στις δυνάµεις του Κιουταχή που βρίσκονταν στην Ακρόπολη της Αθήνας. Το διάστηµα που ακολουθεί χαρακτηρίζεται από µεγάλες νίκες του αρχιστράτηγου. 62

63 Η νίκη στην Αράχωβα, η δεύτερη µεγαλύτερη ήττα των Τούρκων µετά τα ερβενάκια, ήταν η αιχµή µιας λαµπρής πορείας(µάχες ιστόµου, Τουρκοχωρίου Βοιωτίας κ.ά.) που κατέληξε στην αποχώρηση των Τούρκων από την Κεντρική Στερεά Ελλάδα. Ο θάνατος θα βρει τον αρχιστράτηγο στο πεδίο της µάχης. Την παραµονή µιας συντονισµένης επίθεσης κατά των Τούρκων, οµάδα µισθοφόρων Ελλήνων επιτέθηκε ανοργάνωτα στον Κιουταχή, γεγονός που ανησύχησε τον Καραϊσκάκη. Βαριά άρρωστος, κατέφθασε στην περιοχή της µάχης, όπου τραυµατίστηκε θανάσιµα από σφαίρα στο βουβώνα. «Καραϊσκάκης κατανικά τους Τούρκους στην Αράχωβα». Εθνική βιβλιοθήκη Παρισίων. 63

64

65 Οδυσσέας Ανδρούτσος Δυσσέα µ πού ξεχείµασες το φετινό χειµώνα που ήσαν τα χιόνια τα πολλά και τα βαριά χαλάζια στην Πρέβεζα ξεχείµασα µες στ αγγλικά καράβια είχα συντρόφους διαλεχτούς 65

66 Ο ξακουστός οπλαρχηγός της Επανάστασης, Οδυσσέας Ανδρούτσος, γεννήθηκε πιθανότατα στην Ιθάκη στα τέλη της δεκαετίας του Ηταν γιος του Αρβανίτη αρχικλέφτη και συνεργάτη του Λάµπρου Κατσώνη, Ανδρέα Βαρούση, από τις Λιβανάτες της Λοκρίδας, και της Ακριβής Τσαρλαµπά, κόρης προεστού της Πρέβεζας. Οταν ήταν ακόµα σε µικρή ηλικία, ο πατέρας του θανατώθηκε από τους Τούρκος λόγω της συµµετοχής του στην οµάδα του Κατσώνη. Ακολούθησαν δύσκολα χρόνια µέχρι να τον καλέσει ο Αλή πασάς στα Ιωάννινα µε σκοπό να του προσφέρει εκπαίδευση και προστασία, τιµώντας τη φιλική σχέση που είχε µε τον πατέρα του. Στα Ιωάννινα, η οικογένεια του Ανδρούτσου κατάφερε να βρει διέξοδο στα σηµαντικά βιοποριστικά προβλήµατα που αντιµετώπιζε. Παράλληλα, στην αυλή του Αλή, διαµορφώθηκε ο σκληρός χαρακτήρας του Ανδρούτσου και καλλιεργήθηκε η οξυθυµία του, ιδιαίτερα σε ζητήµατα προσωπικής προσβολής. Οταν έφτασε σε µεγαλύτερη ηλικία, εντάχθηκε στην προσωπική φρουρά του Αλή, της οποίας αργότερα θα προΐστατο, ενώ έγινε µέλος της αίρεσης των δερβίσηδων Μπεχτασήδων, ευρέως διαδεδοµένης στους Αλβανούς µουσουλµάνους. Το τελευταίο είναι ένα δείγµα του κλίµατος ανεξιθρησκίας που επικρατούσε στα Ιωάννινα και που, αδιαµφισβήτητα, επηρέασε τη σκέψη του Ανδρούτσου. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, ο Οδυσσέας ήταν ανυπότακτος και οξύθυµος, χαρακτηριστικά που συχνά δηµιουργούσαν εντάσεις στις σχέσεις του µε τον Αλή, κυρίως µε τους αξιωµατικούς του. Οταν σε έναν καβγά ο Οδυσσέας πυροβόλησε τον αρχιαστυνόµο Ταχήρ Αµπάζη, λίγο έλειψε να υποστεί κυρώσεις από τον οργισµένο Αλή. Παρ όλα αυτά, ο τύραννος της Ηπείρου τον εµπιστευόταν και, λίγο καιρό αργότερα, το 1816, του έδωσε το αρµατολίκι της Λιβαδειάς, µε εντολή να καταστείλει τη ληστεία και να επιβάλει τη θέλησή του στην περιοχή. 66

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας Η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Το πρώτο ελεύθερο Ελληνικό κράτος (1800) με συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς

Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς Επώνυµο Χατζηπέτρος Όνοµα Χριστόδουλος Προσωνυµία Βλάχµπεης - Χατζή Πασάς Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Ιδιότητα Πρόκριτος, έµπορος, Φιλικός, στρατιωτικός Τόπος

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ 22/02/2009 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ Αγαπητοί συμπατριώτες, Κυρίες και κύριοι Ευχαριστώ τον Σύλλογο Αιτ/νων και τον φίλο δραστήριο Πρόεδρό του Χρ. Χούτα για

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

«Κλαίει μια Λαλιώτισα και μια Λαλιωτοπούλα, την Κυριακή να φύγουμε, στου Λάλα μη σταθούμε, γιατί έφτασε η Κλεφτουριά, ο Κόλιας ο Πλαπούτας.

«Κλαίει μια Λαλιώτισα και μια Λαλιωτοπούλα, την Κυριακή να φύγουμε, στου Λάλα μη σταθούμε, γιατί έφτασε η Κλεφτουριά, ο Κόλιας ο Πλαπούτας. Είμαστε εδώ σήμερα, ημέρα μνήμης, για να τιμήσουμε όσους αγωνίσθηκαν για την απελευθέρωση του γένους από τον Οθωμανικό ζυγό και ειδικότερα τους συγχωριανούς μας ήρωες, αρχηγούς καπεταναίους και απλούς

Διαβάστε περισσότερα

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943

Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 1 of 5 14/10/2014 12:12 µµ Καλάβρυτα. 13 εκεµβρίου 1943 Γονική Κατηγορία: Ιστορική Βιβλιοθήκη Κατηγορία: Έπος 1940-2ος Παγκόσµιος Πόλεµος ηµοσιευµένο στις Τρίτη, 13 εκέµβριος 2011 05:25 Από τον/την http://users.sch.gr/pchaloul/kalavrita.htm

Διαβάστε περισσότερα

Επώνυµο Οικογένειας. Κοντογιάννης. 1. Μήτζος Κοντογιάννης

Επώνυµο Οικογένειας. Κοντογιάννης. 1. Μήτζος Κοντογιάννης Επώνυµο Οικογένειας Κοντογιάννης Ισχυρή οικογένεια αρµατολών του Πατρατζικίου (Υπάτη), γενάρχης της οποίας ήταν ο "ένδοξος και µεγαλοπρεπής" Γιάννης (Γερο) Κοντογιάννης (Χαλκιόπουλο, Βάλτου, 1710 - Χαλκιόπουλο,

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Δούκας (Ζώτος ή Ζώτογλου)

Δούκας (Ζώτος ή Ζώτογλου) Επώνυµο Όνοµα Υπογραφή Δούκας (Ζώτος ή Ζώτογλου) Αδάµ Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείο Εθνικών Κτηµάτων [1833-1869], Σειρά #001- Πολιτικές Προικοδοτήσεις και προικίσεις-στρατιωτικές και ναυτικές προικοδοτήσεις-εκποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΟ ΒΟΥΠΠΕΡΤΑΛ e.v. Μέλος της Οµοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων στη Γερµανία Ο.Ε.Κ.στη Βόννη

ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΟ ΒΟΥΠΠΕΡΤΑΛ e.v. Μέλος της Οµοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων στη Γερµανία Ο.Ε.Κ.στη Βόννη Εορταστική εκδήλωση 2 5 ης Μαρτίου 1821 στις 22 Μαρτίου 2015 ηµέρα Κυριακή 16:00 ώρα στην Färb e r e i S t e n n e r t / E c k e B e r l i n e r S t r a s s e 4 2 2 7 5 W u p p e r t a l. Στην φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου (Όπως τα κατέθεσε προφορικά η κ. Ιωάννα Τσαλίκη, εγγονή του Εμμανουήλ Τσαλίκη, τον Αύγουστο του 2011) Οικογενειακή φωτογραφία στη Λέρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Μαρτυρία Κωνσταντίνου Λοΐζου

Μαρτυρία Κωνσταντίνου Λοΐζου 132 ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΓΙΩΡΚΑΤΖΗΣ (1955-1959) Μαρτυρία Κωνσταντίνου Λοΐζου ΟΝΟΜΑ: Κωνσταντίνος Λοΐζου (σύζυγος Ελενίτσας Σεραφείµ) ΗΜΕΡΟΜ. ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 1 Μαρτίου 1921 ΗΜΕΡΟΜ. ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚΑ: ΨΕΥ ΩΝΥΜΟ: ΠΕΡΙΟΧΗ/ΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου Θέμα Α1 Να σημειώσετε στο τέλος κάθε πρότασης Σ (Σωστό) αν θεωρείτε ότι η πρόταση είναι σωστή ή Λ(Λάθος) αν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ 2000 ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1776-1831)

ΤΑΞΗ 2000 ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1776-1831) ΤΑΞΗ 2000 ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1776-1831) Πολιτική, Διπλωματική και Ηγετική Προσωπικότητα των αρχών του 19 ου αιώνα. Πρώτος κυβερνήτης του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους («Ελληνικής Πολιτείας») μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗΕΠΙΣΤΗΜΩΝΤΗΣΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΤΜΗΜΑΔΗΜΟΤΙΚΗΣΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV :. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΙΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Α.Μ.: 4918 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ: Z Μάθημα:Φυσική Τάξη:Ε'Μαθητές:19

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2013-14 «ΚΩΝ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ» ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2013-14 «ΚΩΝ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ» ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΛΙΑΣ Ο βασιλιάς του σκάκι είμαι εγώ με ανεκτίμητη αξία θεωρώ μόνο με ΜΑΤ μπορείς να με εγκλωβίσεις κι έτσι την παρτίδα να κερδίσεις. Βήματα πολλά δεν κάνω είμαι από όλους υπεράνω. Τη μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Επανάσταση του 1821

Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ελληνική Επανάσταση του 1821 1 Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ελληνική Επανάσταση Δοξολογία στην Αγία Λαύρα, Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί την σημαία της επανάστασης, Φανταστική σύνθεση του Θεόδωρου

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

εν θέλω να µου δέσετε τα µάτια Αδερφέ Ισραηλίτη τον ήλιο π' ανατέλλει να χαρώ κι αν κάνετε τα στήθια µου

εν θέλω να µου δέσετε τα µάτια Αδερφέ Ισραηλίτη τον ήλιο π' ανατέλλει να χαρώ κι αν κάνετε τα στήθια µου ε θέλω να µου δέσετε τα µάτια Το αστέρι που φοράς Φως ανέσπερο θα ρίχνει Στους βωµούς της λευτεριάς Το αστέρι που φοράς Θα ναι σάλπισµα ειρήνης Που για εκείνη µαρτυράς Όσες πίκρες κι αν γευτείς εν σε νίκησε

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΜΥΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ

Ο ΜΥΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ 48 Ο ΜΥΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ Αυτός ο μύλος ευρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο από τον μύλο του ΛΑΓΟΥ και απέχει από αυτόν 300 περίπου μέτρα, βορειότερα.σύμφωνα με την βιβλιογραφία και την τοπική παράδοση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

>ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ

>ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ >ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΕΟΚΑ 1955-59 ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΌΤΕΡΑ ΚΡΗΣΦΎΓΕΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΊΗΣΕ Ο ΗΡΟΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΑΥΖΕΝΤΙΟΥ TOΝ ΚΑΙΡΟ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α, ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗ Μ ΚΑΡΔΙΑ ΧΩΡΙΟΥ, ΔΙΠΛΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΥ4691ΩΓ-ΠΗΛ. Αναρτητέα στο διαδίκτυο Βαθμός Ασφαλείας. Αθήνα, 8 Μαΐου 2014

ΑΔΑ: ΒΙΦΥ4691ΩΓ-ΠΗΛ. Αναρτητέα στο διαδίκτυο Βαθμός Ασφαλείας. Αθήνα, 8 Μαΐου 2014 Αναρτητέα στο διαδίκτυο Βαθμός Ασφαλείας Αθήνα, 8 Μαΐου 2014 ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΑΠΛ/ΣΗΣ ΔΙΑΔ/ΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Ταχ. Δ/νση :Μενάνδρου 41-43 Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΑΣΥΝ-3ΡΞ. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2011. Αριθμ. Πρωτ.: 34486

ΑΔΑ: 4ΑΣΥΝ-3ΡΞ. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2011. Αριθμ. Πρωτ.: 34486 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤ/ΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΟΤΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δ/ΣΗΣ ΟΤΑ Ταχ. Δ/νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κωδ.: 10183 ΑΘΗΝΑ Πληροφορίες: Μ. Δαφνά, Λ. Δουληγέρη

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Μονάδα Ανάλυσης & Τεκμηρίωσης, Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας Ομάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Όταν το 1912 δειλά συγκροτείτο ο πρώτος αεροπορικός στόλος

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α [[ Α1.1. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: α. Εθνικά Κινήματα (19 ος αιώνας) β. Τρίτος Κόσμος γ. Συμφωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Mικρό αρχείο αγωνιστών της Επανάστασης του 1821

Mικρό αρχείο αγωνιστών της Επανάστασης του 1821 Αναγνωσταράς ('Aγριλος Αρκαδίας 1760 Σφακτηρία 1825) Φιλικός και αγωνιστής. Αρχηγός κλεφτών στα 1785 στην επαρχία Λεονταρίου καταφεύγει στα Επτάνησα και υπηρετεί µε το βαθµό του ταγµατάρχη στο γαλλικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση του Αριστείδη Ξ. Καβάγια, εκπαιδευτικού Για το βιβλίο του ΛΕΥΤΕΡΗ ΣΑΚΚΑ : «ΕΞΟΔΟΣ»

Εισήγηση του Αριστείδη Ξ. Καβάγια, εκπαιδευτικού Για το βιβλίο του ΛΕΥΤΕΡΗ ΣΑΚΚΑ : «ΕΞΟΔΟΣ» Εισήγηση του Αριστείδη Ξ. Καβάγια, εκπαιδευτικού Για το βιβλίο του ΛΕΥΤΕΡΗ ΣΑΚΚΑ : «ΕΞΟΔΟΣ» To Λευτέρη Σακκά, το νέο πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα από το Περιστέρι Αττικής, δεν τον γνώριζα. Γνωριστήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 1 Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 2 Η Κρήτη και η διαχρονική παρουσία των Κρητών στην Αθήνα. Ένα μεγάλο θέμα που δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β434Ν-ΑΓΝ. Αθήνα, 8 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

ΑΔΑ: Β434Ν-ΑΓΝ. Αθήνα, 8 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΟΤΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ /ΣΗΣ ΟΤΑ Ταχ. /νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κωδ.: 10183 ΑΘΗΝΑ Πληροφορίες: Αν. Καραµατσούκης Τηλέφωνο:

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η Επανάσταση του 1821. Εκπαιδευτήριο «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» Σχολικό έτος 2008-2009 Εκδήλωση και συνθετική εργασία των μαθητών του Στ1 Δημοτικού

Η Επανάσταση του 1821. Εκπαιδευτήριο «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» Σχολικό έτος 2008-2009 Εκδήλωση και συνθετική εργασία των μαθητών του Στ1 Δημοτικού Η Επανάσταση του 1821 Εκπαιδευτήριο «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» Σχολικό έτος 2008-2009 Εκδήλωση και συνθετική εργασία των μαθητών του Στ1 Δημοτικού 1453 Μια εποχή που για όλη την Ευρώπη σήμανε το τέλος του Μεσαίωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤ/ΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΟΤΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δ/ΣΗΣ ΟΤΑ Ταχ. Δ/νση: Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα