Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρονικής & Υπολογιστών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρονικής & Υπολογιστών"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρονικής & Υπολογιστών Διπλωματική εργασία Συγχρονισμός δικτύου ασύρματων έξυπνων αισθητήρων και εφαρμογές Κωνσταντίνος Καραϊλανίδης Επιβλέπων Καθηγητής Πέτρου Λουκάς Οκτώβριος 2010

2 2

3 Ευχαριστίες Ευχαριστώ τον επιβλέποντα καθηγητή κ.λουκά Πέτρου για τις συμβουλές και την καθοδήγησή του, τον κ. Σεραφείμ Κατσικά, διευθυντή του τμήματος έρευνας και ανάπτυξης της Πρίσμα, για την πρόθυμη συνεργασία του, και τον κ. Γιώργο Βουκαλή, υπεύθυνο του εργαστηρίου αρχιτεκτονικής υπολογιστών, για την βοήθειά του στο εργαστήριο. Επίσης ευχαριστώ τον συμφοιτητή Μαλακούδη Δημήτρη για την βοήθειά του και την πολύ καλή διπλωματική του εργασία, η οποία ήτανε η βάση και για την παρούσα. Η εργασία αυτή αφιερώνεται στους φίλους μου, που μου έδειξαν πως ο κόσμος είναι πολύ μικρός για να τον χωρίζουμε σε κομμάτια. Θεσσαλονίκη, 1 Οκτωβρίου 2010 i

4 ii

5 Πρόλογος Σε όλα τα σχήματα που χρησιμοποιήθηκαν αναφέρεται η πηγή τους. Τα σχήματα στα οποία δεν αναφέρεται πηγή είναι του συγγραφέα. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά διαφόρων συσκευών που εμφανίζονται στην εργασία λήφθηκαν από τα φύλλα δεδομένων ( datasheets) ή τα εγχειρίδια χρήσης των συσκευών. iii

6 iv

7 Περιεχόμενα I Εισαγωγικές Πληροφορίες 1 1 Ασύρματα δίκτυα αισθητήρων Γενικά περί WSN Σύντομος ορισμός Δυνατότητες Εφαρμογές Μελλοντική Εξέλιξη Σημερινές τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται Μικροελεγκτές Αισθητήρια Ασύρματη επικοινωνία Πηγή ενέργειας Το ασύρματο δίκτυο αισθητήρων PrismaSense Ασύρματη επικοινωνία Το πρότυπο Το πρωτόκολλο ZigBee Η μονάδα MaxStream Xbee Pro Μικροελεγκτής και αισθητήρια Ο MSP430 F Αισθητήρια Το λειτουργικό σύστημα ISOS της Prisma v

8 vi ΠΕΡΙΕΧŸΟΜΕΝΑ II Συγχρονισμός του δικτύου 17 3 Πρωτόκολλα συγχρονισμού Το πρόβλημα του συγχρονισμού Ρολόγια Ρολόι Υλικού(hardware clock) Ρολόι Λογισμικού(software clock) Ακρίβεια Πηγές συγχρονισμού Εφαρμογές που απαιτούν ρολόι Πρωτόκολλα πομπού/δέκτη LTS-Lightweight Time Synchronization Διαδικασία Υπολογισμός διαφοράς Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο TPSN-Timesync Protocol for Sensor Networks Διαδικασία Υπολογισμός διαφοράς Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Πρωτόκολλα δέκτη/δέκτη RBS-Reference Broadcast Synchronization Διαδικασία Υπολογισμός διαφοράς Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο HRTS-Hierarchy Referencing Time Synchronization Διαδικασία Υπολογισμός διαφοράς Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Υλοποίηση του πρωτοκόλλου συγχρονισμού Περιγραφή

9 ΠΕΡΙΕΧŸΟΜΕΝΑ vii Διαδικασία Υπολογισμός διαφοράς Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Ανάλυση Λεπτομέρειες Υλοποίησης Υλοποίηση Ρολογιού Υλοποίηση υπολογισμών Υλοποίηση μηνυμάτων επικοινωνίας Υλοποίηση της χρονοσήμανσης Λοιπές πληροφορίες και σχόλια Ελεγχος και επιβεβαίωση καλής λειτουργίας III Παράδειγμα Εφαρμογής και Συμπεράσματα 43 5 Ενα ασύρματο δίκτυο εντοπισμού πυρκαγιάς Εισαγωγή Το πρόβλημα Το δίκτυο-οφέλη Το δίκτυο-απαιτήσεις Το πρόβλημα στη δομή ενός δικτύου ZigBee - Αντιμετώπιση Περιγραφή της εφαρμογής Εφαρμογή επίδειξης Προβλεπόμενη χρήση Υλοποίηση Ελεγχος του ρολογιού Εκτέλεση προγραμματισμένων λειτουργιών Προβλήματα Προβλήματα στην υλοποίηση του πρωτοκόλλου συγχρονισμού Συνεργασία με το λειτουργικό Επανάληψη εκπομπής

10 viii ΠΕΡΙΕΧŸΟΜΕΝΑ Δένδρο δρομολόγησης Προβλήματα στην υλοποίηση της εφαρμογής-παραδείγματος Διορθώσεις Ρολογιού Συνεργασία με το λειτουργικό Παρατηρήσεις και Συμπεράσματα Παρατηρήσεις Γενικά στο θέμα του συγχρονισμού Δυνατότητες και περιορισμοί του πρωτοκόλλου συγχρονισμού Παρατηρήσεις για την εφαρμογή-παράδειγμα Σύνοψη και Συμπεράσματα Περί συγχρονισμού Περί εφαρμογής IV Παράρτημα 63 ΑʹΚώδικας πρωτοκόλλου συγχρονισμού 65 Αʹ.1 Συγχρονισμός: Time_sync.h Αʹ.2 Συγχρονισμός: Time_sync.c Αʹ.3 Συγχρονισμός: Application.h Αʹ.4 Συγχρονισμός: Application.c Βʹ Κώδικας εφαρμογής-παραδείγματος 79 Βʹ.1 Εφαρμογή:Application.h Βʹ.2 Εφαρμογή:Application.c Βιβλιογραφία 81

11 Κατάλογος Σχημάτων 1.1 Δίκτυα ασύρματων αισθητήρων (πηγή: αναφορά [2]) Πρωτογενής Μπαταρία Λιθίου, LiMnO2 (πηγή: αναφορά [3]) Ενας αισθητήρας Quax του πακέτου PrismaSense (πηγή: αναφορά [13]) Η στοίβα πρωτοκόλλων του ZigBee. (πηγή: αναφορά [9]) Τοπολογίες δικτύου ZigBee (πηγή: αναφορά [10]) κάθε συσκευή έχει το δικό της ρολόι... (πηγή: αναφορά [14]) Το πρωτόκολλο LTS Το πρωτόκολλο TPSN (πηγή: αναφορά [16]) Το πρωτόκολλο RBS (πηγή: αναφορά [16]) Δρομολόγηση πακέτου σε δίκτυο με RBS (πηγή: αναφορά [16]) Το πρωτόκολλο HRTS (πηγή: αναφορά [16]) Το προτεινόμενο πρωτόκολλο Λήψη μετρήσεων Χρήση WSN για παρακολούθηση δάσους (πηγή: αναφορά [18]) Debugging Μετρήσεις ανά 10 δευτ. με συγχρονισμό αρχικά ανά 30 και τελικά ανά 100 δευτ Μετρήσεις ανά 30 δευτ. με συγχρονισμό αρχικά ανά 2 λεπτά και τελικά ανά 1 ώρα ix

12 x ΚΑΤŸΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜŸΑΤΩΝ

13 Μέρος I Εισαγωγικές Πληροφορίες 1

14

15 ΚΕΦŸΑΛΑΙΟ 1 Ασύρματα δίκτυα αισθητήρων 1.1 Γενικά περί WSN Σύντομος ορισμός Ενα ασύρματο δίκτυο αισθητήρων (WSN, Wireless Sensor Network[1]) αποτελείται από ένα μεγάλο αριθμό αισθητήρων ικανών να λαμβάνουν μετρήσεις και να επικοινωνούν ασύρματα μεταξύ τους. Συνήθως έχουν μικρό μέγεθος, μπορούν να κάνουν κάποιους υπολογισμούς, και είναι τροφοδοτούμενοι από μπαταρίες Δυνατότητες Ενα τέτοιο ασύρματο δίκτυο μπορεί να παρακολουθεί το περιβάλλον με εύκολο και αποδοτικό τρόπο. Το μικρό μέγεθος των αισθητήρων, σε συνδυασμό με την ενεργειακή τους αυτονομία και έλλειψη καλωδίων, επιτρέπει την εύκολη τοποθέτησή τους οπουδήποτε. Το μικρό τους κόστος διευκολύνει την τοποθέτηση μεγάλου αριθμού αισθητήρων. Ετσι, με σωστή σχεδίαση, το δίκτυο είναι απρόσβλητο από βλάβες και λανθασμένες μετρήσεις. Η αποκεντρωμένη 3

16 4 1. ΑΣŸΥΡΜΑΤΑ ΔŸΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ Σχήμα 1.1: Δίκτυα ασύρματων αισθητήρων (πηγή: αναφορά [2]) λογική του το κάνει ένα ιδιαίτερα ευέλικτο και χρήσιμο εργαλείο Εφαρμογές Τα WSN έχουν ένα ευρύτατο πεδίο εφαρμογών[1], όπως φαίνεται σχηματικά στο σχήμα 1.1. Ενα τέτοιο δίκτυο μπορεί να παρακολουθεί ένα βιομηχανικό εργαλείο, μετρώντας θερμοκρασίες, δονήσεις, τάσεις σύνθλιψης ή έκτασης κ.α., μέσω των οποίων μπορεί να διαγνωστεί η κατάστασή του και να γίνει συντήρηση πριν παρουσιαστεί κάποια βλάβη. Μπορεί να παρακολουθεί θερμοκρασία, υγρασία και ηλιοφάνεια στο εξωτερικό και εσωτερικό ενός κτιρίου, επιτρέποντας τον αποδοτικό κλιματισμό του. Μπορεί σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα, να παρακολουθεί την χημική σύσταση του εδάφους σε μεγάλα χωράφια, για το σωστό πότισμα και χρήση λιπάσματος στις κατάλληλες περιοχές και με τις ποσότητες που χρειάζονται. Τέλος, μια εφαρμογή η οποία θα χρησιμοποιηθεί και για παράδειγμα στο τέλος της εργασίας, μπορεί να παρακολουθεί τις θερμοκρασίες σε ένα δάσος και να σημάνει τον συναγερμό σε περίπτωση πυρκαγιάς.

17 1.2. ΣΗΜΕΡΙΝŸΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓŸΙΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟŸΥΝΤΑΙ Μελλοντική Εξέλιξη Οι ασύρματοι αισθητήρες προβλέπεται στο μέλλον να έχουν ακόμη μικρότερο μέγεθος, κόστος και κατανάλωση, ενώ παράλληλα μεγαλύτερες δυνατότητες. Η τεχνολογία συγκλίνει προς την υλοποίηση του λεγόμενου smart dust, αισθητήρες μικροί όσο κόκκοι άμμου. Η εξέλιξη τείνει προς την ανάπτυξη του πανταχού παρόντος υπολογιστή (Ubiquitous Computing)[4] και της διάχυτης νοημοσύνης (Ambient Intelligence)[5] 1.2 Σημερινές τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται Μικροελεγκτές Για να είναι εφικτή η υλοποίηση έξυπνων αισθητήρων, είναι απαραίτητη η ύπαρξη ικανών μικροελεγκτών με χαμηλή κατανάλωση ισχύος. Οι σύγχρονοι μικροελεγκτές έχουν ταχύτητα στην περιοχή των MIPS (Million Instructions Per Second), με κατανάλωση μικρότερη του 1mW, ενώ υποστηρίζουν διάφορες καταστάσεις οικονομικής λειτουργίας ( sleep modes) και έναν ικανό αριθμό περιφερειακών. Στον πίνακα 1.1 αναφέρονται ενδεικτικά ορισμένοι μικροελεγκτές που προορίζονται για χρήση και σε έξυπνους αισθητήρες. Πίνακας 1.1: Μικροελεγκτές για έξυπνους αισθητήρες Κατασκευαστής Μοντέλο Κατανάλωση Μέγ. Ταχύτητα Atmel ATmega128L 1mW 1MHz (1MIPS) Cypress CY8C21*** 15mW 24MHz (4MIPS) Microchip PIC16F87*A 22mW 20MHz (5MIPS) TI MSP430 1mW 8MHz (2MIPS) Silicon Labs C8051F92*-F93* 10mW 25MHz (25MIPS) Αισθητήρια Η βασική λειτουργία ενός WSN είναι η παρακολούθηση του περιβάλλοντος και πιθανόν η λήψη αποφάσεων για κάποια δράση. Αισθητήρια με μικρό μέγεθος και χαμηλή κατανάλωση είναι απαραίτητα για τέτοιες εφαρμογές. Η τεχνολογία των αισθητηρίων έχει ωριμάσει

18 6 1. ΑΣŸΥΡΜΑΤΑ ΔŸΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ από τις προηγούμενες δεκαετίες, και υπάρχουν σε μεγάλη ποικιλία και με ιδιαίτερα καλά χαρακτηριστικά ακρίβειας και κατανάλωσης. Ενδεικτικά αναφέρονται στον πίνακα 1.2 τύποι αισθητηρίων και τυπικές επιδόσεις. Πίνακας 1.2: Αισθητήρια χαμηλής κατανάλωσης Κατασκευαστής Μοντέλο Τύπος Κατανάλωση ST STLM20 θερμοκρασίας (αναλογικό) 0.02mW Sensirion SHT21 σχετικής υγρασίας (ψηφιακό) 1mW ROHM Semiconductor BH1780GLI φωτός (ψηφιακό) 0.3mW VTI Technologies SCP1000 απόλυτης πίεσης (ψηφιακό) 0.07mW Bosch Sensortec SMB380 επιτάχυνσης (ψηφιακό) 0.7mW Ασύρματη επικοινωνία Η ασύρματη επικοινωνία είναι ένα από τα πιο αδύνατα σημεία των δικτύων WSN. Είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας σε έναν αισθητήρα, και ο κυριότερος λόγος που καθυστέρησε την επέκταση των δικτύων αυτών μέχρι σήμερα. Με την αλματώδη ανάπτυξη των ασύρματων επικοινωνιών τα τελευταία 20 χρόνια, έγινε δυνατή η υλοποίησή τους. Ευαίσθητοι δέκτες, αποδοτικές κεραίες, και ασύρματα πρωτόκολλα χαμηλής κατανάλωσης είναι βασικά στοιχεία των σημερινών WSN. Ενδεικτικά πρωτόκολλα ασύρματης επικοινωνίας φαίνονται στον πίνακα 1.3. Πίνακας 1.3: Πρωτόκολλα ασύρματης επικοινωνίας Ονομα Τύπος Μέγ. Εμβέλεια Μέγ. Ταχύτητα Κατανάλωση WiFi WAN 250m 600Mbit/s μεγάλη WiMAX WAN 10km 70Mbit/s μεγάλη Bluetooth(v3.0+) PAN 100m 3(24)Mbit/s μικρή(μέτρια) ZigBee PAN 1.5km 0.25Mbits/s μικρή

19 1.2. ΣΗΜΕΡΙΝŸΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓŸΙΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟŸΥΝΤΑΙ Πηγή ενέργειας Το τελευταίο συστατικό στοιχείο ενός έξυπνου αισθητήρα είναι η πηγή ενέργειας. Συνήθως οι ασύρματοι αισθητήρες τροφοδοτούνται από μπαταρίες, συχνά μικρού μεγέθους ό- πως η μπαταρία της εικόνας 1.2, και έτσι έχουν περιορισμένο ποσό ενέργειας στην διάθεσή τους. Η εξέλιξη των μπαταριών προχωράει με αργά βήματα συγκριτικά με άλλους τομείς της τεχνολογίας, και έτσι δίνεται πολύ μεγάλο βάρος στην εξοικονόμηση ενέργειας στα άλλα υποσυστήματα ενός αισθητήρα. Επίσης ερευνώνται λύσεις που αξιοποιούν την ενέργεια του περιβάλλοντος, όπως φωτοβολταϊκά, θερμοστήλες και άλλες πηγές. Στον πίνακα 1.4 φαίνονται οι πυκνότητες ισχύος ορισμένων τύπων μπαταριών. Πίνακας 1.4: Τεχνολογίες μπαταρίας Ονομα Τύπος Ενεργειακή Πυκνότητα Αλκαλική (ZnMnO 2 ) πρωτογενής MJ/kg Λιθίου (LiMnO 2 ) πρωτογενής MJ/kg Ψευδαργύρου-αέρος (Zinc air) πρωτογενής 1.59MJ/kg Νικελίου-Καδμίου (NiCd) επαναφορτιζόμενη 0.14MJ/kg Νικελίου-Υδριδίου Μετάλλου (NiMH) επαναφορτιζόμενη 0.36MJ/kg Ιόντων Λιθίου (Li ion) επαναφορτιζόμενη 0.46MJ/kg Σχήμα 1.2: Πρωτογενής Μπαταρία Λιθίου, LiMnO2 (πηγή: αναφορά [3])

20 8 1. ΑΣŸΥΡΜΑΤΑ ΔŸΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ

21 ΚΕΦŸΑΛΑΙΟ 2 Το ασύρματο δίκτυο αισθητήρων PrismaSense Οι αισθητήρες Prismasense (εικόνα 2.1) παρουσιάζονται αναλυτικά στην αναφορά [6], και εδώ θα γίνει μόνο μια συνοπτική παρουσίαση. Σχήμα 2.1: Ενας αισθητήρας Quax του πακέτου PrismaSense (πηγή: αναφορά [13]) 9

22 10 2. ΤΟ ΑΣŸΥΡΜΑΤΟ ΔŸΙΚΤΥΟ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ PRISMASENSE 2.1 Ασύρματη επικοινωνία Οι αισθητήρες Prismasense επικοινωνούν μέσω της μονάδας MaxStream Xbee Pro, η οποία υλοποιεί το πρωτόκολλο ZigBee, βασισμένο στο πρότυπο Το πρότυπο Η ομάδα εργασίας της IEEE έχει σαν αντικείμενο την ανάπτυξη προτύπων για δίκτυα προσωπικής περιοχής ή ασύρματα δίκτυα μικρής απόστασης. Χωρίζεται σε διάφορες υποομάδες, εκ των οποίων η [7] έχει στόχο να βρει λύσεις ασύρματης επικοινωνίας χαμηλής ταχύτητας και πολυπλοκότητας με μικρή κατανάλωση ενέργειας. Το πρότυπο καθορίζει δύο φυσικά επίπεδα (PHY), ένα στην ζώνη των 868/915MHz και έ- να στην ζώνη των 2.4GHz. Επίσης καθορίζει το επίπεδο ελέγχου πρόσβασης στο μέσο (MAC), που χρησιμοποιεί πρόσβαση καναλιού CSMA-CA, και προαιρετικά μπορεί να εκπέμψει πακέτα-φάρους(beacon Frames), να αναλάβει τον συγχρονισμό και να παρέχει έναν αξιόπιστο μηχανισμό μετάδοσης μηνυμάτων. Χαρακτηριστικά του προτύπου είναι η εξαιρετικά χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, η ευελιξία στην μορφή του δικτύου και η αξιόπιστη επικοινωνία, με κόστος τις χαμηλές ταχύτητες Το πρωτόκολλο ZigBee Το πρωτόκολλο ZigBee[8] υλοποιεί το πρότυπο και προσθέτει δύο επιπλέον επίπεδα, το επίπεδο δικτύου(zigbee Network Layer) και το επίπεδο εφαρμογής (ZigBee Application Layer), όπως φαίνεται στο σχήμα 2.2. Χρησιμοποιεί τεχνολογία δικτυωτής δικτύωσης ( mesh networking), δυναμικής δρομολόγησης και επιβεβαίωσης λήψης πακέτου σε διάφορα επίπεδα, με αποτέλεσμα να μπορεί να σχηματίσει αξιόπιστα, ευέλικτα δίκτυα, με καλή ανοχή σε σφάλματα και εύκολα επεκτάσιμα. Οι δυνατές τοπολογίες φαίνονται στο σχήμα 2.3. Το πρωτόκολλο χωρίζει τις συσκευές στις εξής κατηγορίες: Συντονιστής (ZigBee coordinator, ZC) Ο συντονιστής είναι η ρίζα του δένδρου του δικτύου, η πιο ικανή συσκευή, και είναι υπεύθυνη για τον σχηματισμό του. Υπάρχει πάντα μόνο ένας συντονιστής σε κάθε δίκτυο. Απαιτεί συνεχή τροφοδοσία.

23 2.1. ΑΣŸΥΡΜΑΤΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝŸΙΑ 11 Δρομολογητής (ZigBee Router, ZR ή Full Function Device) Οι δρομολογητές μπορούν να προωθούν μηνύματα από τις υπόλοιπες συσκευές στους αντίστοιχους προορισμούς τους. Παράλληλα μπορούν να εκτελούν την εκάστοτε εφαρμογή που τρέχει στο δίκτυο. Απαιτεί συνεχή τροφοδοσία. Τελική συσκευή (ZigBee End Device, ZED ή Reduced Function Device) Οι τελικές συσκευές είναι πολύ βασικές με λιγότερες δυνατότητες, και απαραίτητα συνδέονται σε έναν γονέα, είτε δρομολογητή είτε τον συντονιστή. Δεν προωθούν μηνύματα, αλλά μπορούν να περνάνε πολύ χρόνο στην αναμονή, εξοικονομώντας ενέργεια και έτσι μπορούν να λειτουργούν με μπαταρίες. Σχήμα 2.2: Η στοίβα πρωτοκόλλων του ZigBee. (πηγή: αναφορά [9]) Η μονάδα MaxStream Xbee Pro Η μονάδα που υλοποιεί το πρωτόκολλο ZigBee είναι η Xbee Pro της MaxStream. Τα βασικότερα τεχνικά χαρακτηριστικά[11] της φαίνονται στον πίνακα 2.1.

24 12 2. ΤΟ ΑΣŸΥΡΜΑΤΟ ΔŸΙΚΤΥΟ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ PRISMASENSE Σχήμα 2.3: Τοπολογίες δικτύου ZigBee (πηγή: αναφορά [10]) Πίνακας 2.1: Τεχνικά Χαρακτηριστικά του MaxStream XBee Pro Εμβέλεια Εσωτ.Χώρου 100m Εμβέλεια Εξωτ.Χώρου Ισχύς Εκπομπής Ευαισθησία Λήψης Ρεύμα Λειτουργίας (Εκπομπή) Ρεύμα Λειτουργίας (Λήψη) 1500m 100mW(20dB) -100dB 55mA

25 2.2. ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤŸΗΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΙΑ 13 Εδώ να σημειωθεί πως ενώ το πρωτόκολλο ZigBee υποστηρίζει ακριβή συγχρονισμό μεταξύ των πομπών μέσω δεδομένων (Superframes) που υπάρχουν σε κάθε πακέτο, το χαρακτηριστικό αυτό είναι προαιρετικό και χρησιμοποιείται σε δίκτυα με φάρο ( beacon-enabled networks). Η παραπάνω μονάδα δεν το υποστηρίζει στην παρούσα έκδοση του firmware, με συνέπεια οι πομποί να μην συγχρονίζονται από μόνοι τους. Στην εργασία αυτή θα παρουσιαστούν διάφορα πρωτόκολλα συγχρονισμού, η υλοποίηση ενός πρωτοκόλλου και μια ενδεικτική εφαρμογή όπου αξιοποιείται ο συγχρονισμός αυτός, για ακριβώς την περίπτωση αυτή όπου η μονάδα δεν παρέχει δεδομένα συγχρονισμού από μόνη της. 2.2 Μικροελεγκτής και αισθητήρια Ο MSP430 F1611 Ο μικροελεγκτής που χρησιμοποιείται στους αισθητήρες είναι ο MSP430 F1611 της Texas Instruments. Είναι σχεδιασμένος ειδικά για τέτοιου είδους χαμηλής κατανάλωσης εφαρμογές, και έχει πολύ καλά χαρακτηριστικά([12]): ˆ Χαμηλή κατανάλωση ισχύος ( 1mW). ˆ Καταστάσεις λειτουργίας χαμηλής κατανάλωσης (με ελάχιστη κατανάλωση 0.2 µw). ˆ Καλή ταχύτητα επεξεργασίας, που φτάνει τα 2 MIPS. ˆ Υψηλής ακρίβειας 12-bit ADC. ˆ Δύο UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter) συνδέσεις για σύνδεση με διάφορα αισθητήρια Αισθητήρια Οι έξυπνοι αισθητήρες έχουν αισθητήρια θερμοκρασίας, υγρασίας, φωτισμού και επιτάχυνσης [13]. Επίσης, έχουν την δυνατότητα να επικοινωνήσουν με οποιοδήποτε εξωτερικό αισθητήριο μέσω σύνδεσης UART.

26 14 2. ΤΟ ΑΣŸΥΡΜΑΤΟ ΔŸΙΚΤΥΟ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ PRISMASENSE Αισθητήριο θερμοκρασίας Το TMP101 της Burr-Brown μετρά θερμοκρασίες , με ακρίβεια και τις μεταδίδει ψηφιακά μέσω του διαύλου I2C (Inter- Integrated Circuit 1 ). Αισθητήριο υγρασίας Το SHT11 της Sensirion μετρά θερμοκρασία και σχετική υγρασία, με μέγιστη ακρίβεια 14 και 12 bit αντίστοιχα, και μεταδίδει ψηφιακά την μέτρηση μέσω μιας δισύρματης σειριακής σύνδεσης. Αισθητήριο φωτός Το TSL2550 της TAOS μετρά την ένταση του φωτός σε Lux και έχει απόκριση παρόμοια με του ανθρώπινου ματιού. Μεταδίδει την μέτρηση, μέγιστης ακρίβειας 12 bit, μέσω της δισύρματης σύνδεσης SMBus. Επιταχυνσιόμετρο Το ADXL320 της Analog Devices είναι ένα χαμηλού κόστους και κατανάλωσης επιταχυνσιόμετρο δύο αξόνων, με εύρος μέτρησης -5 με 5 g και αναλογικές εξόδους. Είναι ικανό να μετρήσει στατικές (βαρύτητα) και δυναμικές (κραδασμοί) επιταχύνσεις. 2.3 Το λειτουργικό σύστημα ISOS της Prisma Οι αισθητήρες έρχονται εξοπλισμένοι με το λειτουργικό σύστημα ISOS της Prisma. Το ISOS είναι ένα λειτουργικό σύστημα πραγματικού χρόνου, που επιτρέπει πολλές εφαρμογές να τρέχουν ταυτόχρονα αν έχουν την μορφή καταστάσεων μηχανής ( finite state machine). Αυτό είναι απαραίτητο σε εφαρμογές έξυπνων αισθητήρων, καθώς πολύς χρόνος ξοδεύεται σε αναμονή, είτε τάξης msec για να είναι έτοιμα τα αποτελέσματα κάποιας μέτρησης, είτε τάξης λεπτών, για να ληφθεί η επόμενη μέτρηση. Το λειτουργικό σύστημα έχει μια λίστα με εργασίες που πρέπει να γίνουν στις κατάλληλες χρονικές στιγμές με την κατάλληλη προτεραιότητα. Μια συνοπτική περιγραφή του λειτουργικού συστήματος βρίσκεται στην αναφορά [6]. Το πρωτόκολλο συγχρονισμού που παρουσιάζεται σε αυτήν την διπλωματική εργασία υλοποιείται στη μορφή μιας τέτοιας εφαρμογής, και κρατάει ενημερωμένο ένα εικονικό ρολόι 1 Υλοποιείται πάνω από μία σύνδεση UART.

27 2.3. ΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚŸΟ ΣŸΥΣΤΗΜΑ ISOS ΤΗΣ PRISMA 15 (software clock), το οποίο συγχρονίζεται με μια κεντρική πηγή, στην περίπτωση αυτή τον συντονιστή του δικτύου.

28 16 2. ΤΟ ΑΣŸΥΡΜΑΤΟ ΔŸΙΚΤΥΟ ΑΙΣΘΗΤŸΗΡΩΝ PRISMASENSE

29 Μέρος II Συγχρονισμός του δικτύου 17

30

31 ΚΕΦŸΑΛΑΙΟ 3 Πρωτόκολλα συγχρονισμού 3.1 Το πρόβλημα του συγχρονισμού Σε δίκτυα ασύρματων συσκευών, κάθε συσκευή έχει το δικό της ρολόι. Τα ρολόγια αυτά δεν είναι απαραίτητα συγχρονισμένα, ούτε λειτουργούν με την ίδια ακρίβεια. Αν η εφαρμογή χρειάζεται να γνωρίζει τον χρόνο, τότε είναι απαραίτητη κάποια μορφή συγχρονισμού Ρολόγια Το ρολόι μπορεί να υλοποιείται είτε με λογισμικό είτε με υλικό, αλλά το πιο συνηθισμένο είναι με συνδυασμό και των δύο Ρολόι Υλικού(hardware clock) Σε υλικό τα ρολόγια υλοποιούνται με έναν ταλαντωτή και έναν απαριθμητή. Ο ταλαντωτής μπορεί να είναι ένας κρύσταλλος ή ένα κύκλωμα RC. Οι κρύσταλλοι έχουν υψηλή ακρίβεια και καλή σταθερότητα στον χρόνο και στην θερμοκρασία, ενώ τα κυκλώματα RC είναι πολύ 19

32 20 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ Σχήμα 3.1:...κάθε συσκευή έχει το δικό της ρολόι... (πηγή: αναφορά [14]) φθηνότερα και ενσωματώνονται εύκολα στον μικροελεγκτή χωρίς κανένα εξωτερικό εξάρτημα. Ο απαριθμητής μετράει τους παλμούς που παράγει ο ταλαντωτής. Η ανάλυση του ρολογιού εξαρτάται από την ταχύτητα του ταλαντωτή, ενώ η μέγιστη χρονική περίοδος που μπορεί να μετρήσει εξαρτάται από τον αριθμό των bits του απαριθμητή. Τυπικές τιμές είναι για τον κρύσταλλο τα 32,768kHz και τα 16-bit για τον απαριθμητή, που δίνουν ανάλυση περίπου 30µsec και περίοδο 2sec Ρολόι Λογισμικού(software clock) Σε λογισμικό το ρολόι δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα ακέραιο αριθμό. Ο αριθμός αυτός, που έχει τον ρόλο του απαριθμητή, δηλώνει την χρονική στιγμή, σύμφωνα με μια σύμβαση. Για παράδειγμα, ο τύπος Unix Time μετρά τα δευτερόλεπτα από τα μεσάνυχτα της 1 Ιανουαρίου 1970 (UTC), και έτσι ο αριθμός συμβολίζει την ώρα 9 Σεπτεμβρίου 2001, 01:46:40 (UTC). Τον ρόλο του ταλαντωτή τον έχουν διάφορα γεγονότα, όπως π.χ. η εκτέλεση εντολών, ή κάποιο σήμα, που συμβαίνουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Το πιο συνηθισμένο είναι ένα σήμα που προέρχεται από ένα ρολόι υλικού.

33 3.1. ΤΟ ΠΡŸΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ Ακρίβεια Η ακρίβεια ενός ρολογιού μπορεί να οριστεί ως εξής: L t < δ, όπου L το τοπικό ρολόι, t το ρολόι αναφοράς και δ η ακρίβεια. Χαρακτηριστικά της ακρίβειας ενός ρολογιού είναι: ˆ Ολίσθηση(Clock Drift): Η συχνότητα του ταλαντωτή δεν είναι η ονομαστική, αλλά κάποια κοντά στην ονομαστική. Η απόκλιση αυτή μετριέται συνήθως σε ppm. Για παράδειγμα, η πραγματική συχνότητα ενός κρυστάλλου Hz με ±20ppm ακρίβεια (τυπική τιμή, βλέπε αναφορά [15]) είναι μεταξύ ,345Hz και ,655Hz. Η τιμή της ολίσθησης εξαρτάται όχι μόνο από τις κατασκευαστικές ατέλειες, αλλά και από την θερμοκρασία περιβάλλοντος και την γήρανση των υλικών. ˆ Τρεμόπαιγμα(Clock Jitter): Η συχνότητα του ταλαντωτή δεν είναι πάντα σταθερή, αλλά κυμαίνεται σε μια περιοχή τιμών με απρόβλεπτο και ευμετάβλητο τρόπο. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται τρεμόπαιγμα. Σε έναν τυπικό κρύσταλλο Hz με Jitter 10ps p p (δηλαδή αλλαγή του ρολογιού μπορεί να γίνει οποτεδήποτε μέσα σε ένα χρονικό διάστημα ±5ps από την σωστή στιγμή), η συχνότητα μεταβάλλεται ανάμεσα στις τιμές ,995Hz και ,005Hz. ˆ Θόρυβος Κβαντοποίησης(Quantization Noise): Καθώς το ρολόι μετρά τον χρόνο σε διακριτά διαστήματα, υπάρχει πάντα το σφάλμα κβαντοποίησης. Αυτό είναι κατά μέσο όρο ίσο με την μισή περίοδο του ταλαντωτή, δηλαδή σε έναν κρύσταλλο των Hz είναι ίσο με 15,258µs Πηγές συγχρονισμού Ολα τα ρολόγια συγχρονίζονται ως προς ένα ρολόι αναφοράς. Αυτό το ρολόι μπορεί να προέρχεται από διάφορες πηγές, όπως: ˆ GPS ˆ Ραδιοφωνικά Σήματα Ρολογιού (WWV, DCF77, TDF, BPC και πολλά άλλα ανάλογα με την χώρα και περιοχή) ˆ Internet (Network Time Protocol)

34 22 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ Μερικές φορές δεν χρειάζεται να είναι όλα τα ρολόγια συγχρονισμένα στην σωστή ώρα, απλά να είναι συγχρονισμένα μεταξύ τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις το ρολόι αναφοράς μπορεί να είναι ένα οποιοδήποτε, σχετικά σταθερό, ρολόι Εφαρμογές που απαιτούν ρολόι Ανάλογα με την εφαρμογή, απαιτείται μια ελάχιστη ακρίβεια του ρολογιού. Για παράδειγμα: ˆ Εφαρμογές μικρής ακρίβειας Παρακολούθηση θερμοκρασίας (ή άλλων χαρακτηριστικών περιβάλλοντος) για πρόβλεψη καιρού. Χρειάζεται μόνο προσεγγιστικά η ώρα της ημέρας. ˆ Εφαρμογές μέσης ακρίβειας Παρακολούθηση φωτισμού, θερμοκρασίας και χρόνου για οικιακούς αυτοματισμούς (άνοιγμα/κλείσιμο παραθύρων ανάλογα με ώρα της ημέρας και εξωτερικών συνθηκών) Χρονοπρογραμματισμένες λειτουργίες αισθητήρων, όπως π.χ. αναφορά κατάστασης αισθητήρα κάθε μία ώρα. ˆ Εφαρμογές υψηλής ακρίβειας Υπολογισμός τροχιάς κινούμενου αντικειμένου. Ο υπολογισμός της ταχύτητας σύμφωνα με δεδομένα από διαφορετικούς αισθητήρες απαιτεί ακριβείς μετρήσεις του χρόνου. Μετρήσεις Doppler όπου συμμετέχουν πολλαπλοί αισθητήρες. Η απαιτούμενη ακρίβεια στην μέτρηση του χρόνου καθορίζει την απαιτούμενη ποιότητα του ρολογιού, όπως επίσης και την συχνότητα και ακρίβεια του συγχρονισμού. 3.2 Πρωτόκολλα πομπού/δέκτη Μία κατηγορία πρωτοκόλλων συγχρονισμού είναι τα πρωτόκολλα πομπού/δέκτη, όπου ο δέκτης συγχρονίζει το εσωτερικό του ρολόι με αυτό του πομπού. Θα παρουσιαστούν ενδει-

35 3.2. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΠΟΜΠΟŸΥ/ΔŸΕΚΤΗ 23 κτικά δύο πρωτόκολλα, το LTS και το TPSN. Μια πιο λεπτομερής περιγραφή βρίσκεται στην αναφορά [16] LTS-Lightweight Time Synchronization Διαδικασία Σχήμα 3.2: Το πρωτόκολλο LTS Η όλη διαδικασία φαίνεται συνοπτικά στο σχήμα 3.2. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο αυτό, τον συγχρονισμό τον ξεκινάει ο δέκτης i με την αποστολή ενός πακέτου έναρξης, το οποίο

36 24 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ περιέχει τον χρόνο δημιουργίας του L i (t 1 ). Το πακέτο παραδίδεται στο λειτουργικό σύστημα και αποστέλλεται την άγνωστη χρονική στιγμή t 2. Λαμβάνεται από τον πομπό j την στιγμή t 3, και το λειτουργικό του σύστημα το αντιλαμβάνεται την στιγμή t 4. Την στιγμή t 5 το πακέτο χρονοσημαίνεται με την τιμή L j (t 5 ) και η απάντηση σχηματίζεται την στιγμή t 6 και χρονοσημαίνεται με L j (t 6 ). Το πακέτο απάντησης, που περιέχει επίσης τους χρόνους L i (t 1 ) και L j (t 5 ), παραδίδεται στο λειτουργικό σύστημα για αποστολή στον δέκτη. Ο δέκτης λαμβάνει την απάντηση και ειδοποιεί το λειτουργικό σύστημα την στιγμή t 7. Τέλος, το ληφθέν πακέτο απάντησης χρονοσημαίνεται την στιγμή t 8 με την τιμή L i (t 8 ) Υπολογισμός διαφοράς Ο δέκτης, έχει τώρα στην διάθεσή του όλους τους παραπάνω χρόνους. Γνωρίζουμε επίσης πως: 1. Ο χρόνος L j (t 5 ) είναι ανάμεσα στον t 1 και στον t Ο χρόνος μετάδοσης t p και ο χρόνος εκπομπής ενός πακέτου τ είναι ίσοι και προς τις δύο κατευθύνσεις επικοινωνίας, και μάλιστα t t = t 3 t 2 = t p + τ. 3. Ο μέσος χρόνος που περνά από την αποστολή του στο λειτουργικό σύστημα μέχρι την έναρξη εκπομπής είναι t s = t 2 t Ο μέσος χρόνος που περνά από την λήψη ενός πακέτου μέχρι την ενημέρωση του λειτουργικού συστήματος είναι t r = t 4 t Ισχύει η σχέση t 8 t 6 = t s + t t + t r αν οι μέσοι χρόνοι t s, t t και t r είναι ίσοι για τον πομπό και τον δέκτη. Επίσης t 5 t 1 = t s + t t + t r = t 8 t Το διάστημα t 6 t 5 είναι γνωστό. Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε πως L i (t 5 ) = L i(t 8 )+L i (t 1 ) (L j (t 6 ) L j (t 5 )) 2, και ο χρόνος που πρέπει να προστεθεί στο ρολόι του δέκτη είναι O = L i (t 5 ) L j (t 5 ) = L i(t 8 )+L i (t 1 ) L j (t 6 ) L j (t 5 ) 2. Μετά από πολλές τέτοιες μετρήσεις της διαφοράς φάσης των ρολογιών, είναι εύκολο να υ- πολογιστεί και ο ρυθμός ολίσθησης (Drift Rate).

37 3.2. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΠΟΜΠΟŸΥ/ΔŸΕΚΤΗ Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Η παραπάνω διαδικασία συγχρονίζει έναν αισθητήρα με το ρολόι ενός δεύτερου. Ο συγχρονισμός μπορεί να επεκταθεί στο υπόλοιπο δίκτυο με συγκεντρωτική ή με διανεμημένη μέθοδο. Σύμφωνα με την συγκεντρωτική μέθοδο, κατασκευάζεται ένα δέντρο ελάχιστου βάθους, με την πηγή του συγχρονισμού στην ρίζα. Η πηγή συγχρονίζει τα παιδιά της, τα οποία συγχρονίζουν τα δικά τους παιδιά, μέχρι όλο το δέντρο να είναι συγχρονισμένο. Σύμφωνα με την διανεμημένη μέθοδο, αν ο κόμβος 4 χρειάζεται να συγχρονιστεί με την ρίζα 0, και το μονοπάτι (που δημιουργείται από το πρωτόκολλο δρομολόγησης) περνάει από τους κόμβους 3, 2 και 1 για να φτάσει στην ρίζα 0, τότε συγχρονίζεται πρώτα ο 1 με τον 0, έπειτα ο 2 με τον 1 κ.ο.κ. μέχρι να συγχρονιστεί ο 4. Παρενέργεια αυτού του συγχρονισμού είναι ο συγχρονισμός των ενδιάμεσων κόμβων TPSN-Timesync Protocol for Sensor Networks Διαδικασία Η ανταλλαγή μηνυμάτων για το πρωτόκολλο TPSN φαίνεται συνοπτικά στο σχήμα 3.3. Ο δέκτης ξεκινά τον συγχρονισμό, όμοια με το πρωτόκολλο LTS που αναλύθηκε προηγουμένως. Ομως το πακέτο δεν χρονοσημαίνεται όταν σχηματίζεται, αλλά αμέσως πριν την αποστολή, την στιγμή t 2 με την τιμή L i (t 2 ). Ο πομπός δέχεται το πακέτο και ειδοποιεί το λειτουργικό σύστημα. Την ίδια στιγμή t 4, το πακέτο χρονοσημαίνεται με την τιμή L j (t 4 ). Αργότερα σχηματίζεται το πακέτο απάντησης, που περιέχει τις τιμές L i (t 2 ) και L j (t 4 ), και αμέσως πριν σταλεί χρονοσημαίνεται με την τιμή L j (t 6 ). Τέλος, ο δέκτης χρονοσημαίνει το πακέτο απάντησης το νωρίτερο δυνατό, δηλαδή μόλις το λειτουργικό ενημερωθεί για την λήψη του πακέτου, με την τιμή L i (t 7 ). Η συνολική διαδικασία είναι όμοια με του πρωτοκόλλου LTS, με βασική διαφορά πως η χρονοσήμανση των πακέτων γίνεται όσο το δυνατόν πιο κοντά στην αποστολή και στην λήψη τους, παρακάμπτοντας τις καθυστερήσεις του λειτουργικού συστήματος και του πρωτοκόλλου MAC.

38 26 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ Σχήμα 3.3: Το πρωτόκολλο TPSN (πηγή: αναφορά [16])

39 3.2. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΠΟΜΠΟŸΥ/ΔŸΕΚΤΗ Υπολογισμός διαφοράς Ο δέκτης έχει στην διάθεσή του τους παραπάνω χρόνους και θα υπολογίσει την διαφορά του από το ρολόι του πομπού γνωρίζοντας ότι: 1. Αν O = L i (t) L j (t) η ζητούμενη διαφορά των ρολογιών, έχουμε: L j (t 4 ) = L i (t 2 ) + O + τ + t p + δ s,i + δ r,j (3.1) όπου τ ο χρόνος εκπομπής ενός πακέτου και t p ο χρόνος μετάδοσης του σήματος στον αέρα, και δ s,i, δ r,j οι χρόνοι από την χρονοσήμανση του πακέτου ως την έναρξη εκπομπής και από την ολοκλήρωση της λήψης ως την χρονοσήμανσή του αντίστοιχα. 2. Για την λήψη του πακέτου απάντησης έχουμε: L i (t 7 ) = L j (t 6 ) O + τ + t p + δ s,j + δ r,i (3.2) Αφαιρώντας την δεύτερη σχέση από την πρώτη, καταλήγουμε πως: και τελικά: L j (t 4 ) L i (t 7 ) = L i (t 2 ) + 2 O + (δ s,i δ s,j ) + (δ r,j δ r,i ) (3.3) O = (L j(t 4 ) L i (t 2 )) (L i (t 7 ) L j (t 6 )) 2 δ s,i δ s,j 2 δ r,j δ r,i 2 (3.4) Οι διαφορές δ s,i δ s,j και δ r,j δ r,i είναι ιδιαίτερα μικρές, συνήθως τάξης µs και εύκολα αγνοούνται. Ετσι μένουν μόνο οι γνωστές τιμές, και η διαφορά Ο των δύο ρολογιών υπολογίζεται με ακρίβεια. Το πρωτόκολλο αυτό φέρνει αρκετά καλύτερα αποτελέσματα από το LTS, αλλά απαιτεί πρόσβαση σε χαμηλότερα επίπεδα της στοίβας πρωτοκόλλων για να υλοποιηθεί Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Το πρωτόκολλο TPSN επεκτείνει τον συγχρονισμό στο υπόλοιπο δίκτυο με συγκεντρωτικό τρόπο. Ο κόμβος με το ρολόι αναφοράς κατασκευάζει ένα δένδρο, το οποίο είναι προσεγγιστικά ελάχιστου βάθους. Ο κάθε γονέας συγχρονίζει τα παιδιά του. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο, η κατασκευή του δένδρου και ο συγχρονισμός είναι συνυφασμένα, και έτσι αν ένας κόμβος δεν μπορέσει να συγχρονιστεί με τον γονέα, πράγμα που δηλώνει ότι ίσως ο γονέας δεν λειτουργεί πια, το δένδρο τροποποιείται για να βρεθεί εναλλακτικός γονέας.

40 28 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ 3.3 Πρωτόκολλα δέκτη/δέκτη Στα πρωτόκολλα δέκτη/δέκτη πολλοί δέκτες συγχρονίζονται μεταξύ τους, λαμβάνοντας ένα χρονοσημασμένο πακέτο από έναν πομπό. Θα παρουσιαστούν δύο ενδεικτικά πρωτόκολλα, το RBS και το HRTS. Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να βρεθούν στην αναφορά [16] RBS-Reference Broadcast Synchronization Διαδικασία Σχήμα 3.4: Το πρωτόκολλο RBS (πηγή: αναφορά [16]) Η βασική ιδέα, που φαίνεται στο σχήμα 3.4, είναι η εξής: ένας πομπός εκπέμπει ένα πακέτο, το οποίο όλοι οι δέκτες χρονοσημαίνουν. Επειτα ανταλλάζουν αυτήν την πληροφορία μεταξύ τους, και έτσι γνωρίζει ο καθένας τα ρολόγια των υπολοίπων. Το ρολόι δεν διορθώνεται, αλλά σχηματίζεται ένας πίνακας που μετατρέπει το ρολόι το τοπικού δέκτη στις τιμές των γειτονικών δεκτών. Συγκεκριμένα, ο πομπός R εκπέμπει ένα πακέτο την χρονική στιγμή t 0. Ο δέκτης i λαμβάνει το πακέτο την στιγμή t 1,i, ενώ ο δέκτης j την στιγμή t 2,j. Η λήψη ανακοινώνεται στο λειτουργικό μέσω διακοπής τις στιγμές t 2,i και t 2,j αντίστοιχα, και τα πακέτα χρονοσημαίνονται τις στιγμές t 3,i και t 3,j. Οι δέκτες ανταλλάζουν αυτές τις πληρο-

41 3.3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΔŸΕΚΤΗ/ΔŸΕΚΤΗ 29 φορίες, και θεωρώντας ότι οι στιγμές t 3,i και t 3,j αντιστοιχούν στον ίδιο χρόνο υπολογίζεται η διαφορά των ρολογιών Υπολογισμός διαφοράς Η διαφορά των ρολογιών υπολογίζεται πολύ απλά ως εξής:o(t 3,i ) = L i (t 3,i ) L j (t 3,j ). Η τιμή αυτή αν αφαιρεθεί από ρολόι του κόμβου i δίνει το ρολόι του j. Η ακρίβεια αυτής της διαδικασίας είναι αρκετά καλή, καθώς ο χρόνος μετάδοσης και εκπομπής του πακέτου αναφοράς είναι πρακτικά ο ίδιος για όλους τους δέκτες, και ο χρόνος που μεσολαβεί από την λήψη του πακέτου ως την σήμανσή του είναι στατιστικά επίσης ίδιος σε δέκτες με όμοιο υλικό Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Η επέκταση της παραπάνω διαδικασίας στο υπόλοιπο δίκτυο είναι πιο περίπλοκη από ότι στα πρωτόκολλα πομπού/δέκτη. Η προώθηση ενός πακέτου είναι σχετικά απλή: Κάθε κόμβος που προωθεί ένα πακέτο, μετατρέπει την χρονοσήμανση του πακέτου στο ρολόι του δέκτη. Ετσι, μετά από μια σειρά προωθήσεων, το πακέτο φτάνει στον προορισμό του με την σωστή χρονοσήμανση. Για να είναι αυτό δυνατό, πρέπει ο κάθε κόμβος να έχει στοιχεία για το ρολόι των γύρω κόμβων, που σημαίνει πως πρέπει να ανήκουν στην ίδια περιοχή εκπομπής (broadcast domain). Για να υπάρχει μονοπάτι όπου μπορεί να γίνει η διόρθωση του χρόνου, πρέπει να υπάρχουν κόμβοι που ανήκουν σε δύο ή περισσότερες περιοχές εκπομπής κατά μήκος του μονοπατιού, για να υπάρχει συνέχεια στην διαδρομή καθώς το πακέτο αλλάζει περιοχές. Ο τρόπος κατασκευής τέτοιων περιοχών δεν ορίζεται στο πρωτόκολλο, έχουν προταθεί όμως αρκετοί. Μία λύση είναι να υπάρχουν εξειδικευμένοι πομποί, οι οποίοι επίσης κατασκευάζουν τους πίνακες μετατροπής για την περιοχή εκπομπής τους, με βάση τα δεδομένα που λαμβάνουν από τους γύρω κόμβους. Ετσι, όταν ο κόμβος i θέλει να στείλει ένα πακέτο στον κόμβο j, αν είναι γειτονικοί απλά το μετατρέπει και το στέλνει, αλλιώς το στέλνει στον πομπό ο οποίος αναλαμβάνει το μετατρέψει και να το στείλει μέσω ενός κατάλληλου μονοπατιού. Στο σχήμα 3.5 φαίνεται η πρώτη περίπτωση με καμπύλη γραμμή και η δεύτερη με ευθεία. Για να λειτουργήσει αυτή η διαδικασία, πρέπει να δημιουργηθούν περιοχές εκπομπής τέτοιες, που

42 30 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ οι γειτονικές να έχουν τουλάχιστον έναν κόμβο-πύλη, για να μπορούν να δημιουργηθούν μονοπάτια. Αυτό όμως αποτελεί ένα πρόβλημα ομαδοποίησης κόμβων με αλληλεπικάλυψη ομάδων, που αντιμετωπίζεται συχνά σε δίκτυα ασύρματων αισθητήρων. Σχήμα 3.5: Δρομολόγηση πακέτου σε δίκτυο με RBS (πηγή: αναφορά [16]) Μια δεύτερη λύση είναι ο περιορισμός των περιοχών εκπομπής αυστηρά στην άμεση γειτονιά του πομπού. Αυτό σημαίνει όμως πως για να έχουμε αλληλεπικάλυψη, πρέπει όλοι οι κόμβοι να είναι και πομποί. Ο κάθε κόμβος διαλέγει για την προώθηση του πακέτου του κάποιον κόμβο με τον οποίο μοιράζεται τουλάχιστον μία περιοχή εκπομπής, και έτσι μπορούν να γίνουν οι μετατροπές της χρονοσήμανσης. Γενικά, όσο λιγότερες είναι οι μετατροπές, τόσο μικρότερη απώλεια ακρίβειας υπάρχει, αλλά αυτό απαιτεί μεγάλες περιοχές εκπομπής. Οι μεγάλες περιοχές εκπομπής χρειάζονται μεγαλύτερη ισχύ εκπομπής, και πρέπει να ανταλλαχθούν περισσότερα πακέτα για την κατασκευή των πινάκων μετατροπής HRTS-Hierarchy Referencing Time Synchronization Διαδικασία Το πρωτόκολλο αυτό καταφέρνει να συγχρονίσει ένα δίκτυο με ανταλλαγή πολύ λίγων πακέτων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σχήμα 3.6, ο αρχικός κόμβος αναφοράς R εκπέμπει σε όλους το πακέτο έναρξης συγχρονισμού την στιγμή t 1, το οποίο περιέχει μια μεταβλητή επίπεδο και το όνομα ενός από τους άμεσους γείτονες του R, για παράδειγμα τον i. Ο κόμβος i χρονοσημαίνει το πακέτο την στιγμή t 2 με L i (t 2 ), ενώ ένας άλλος (άμεσος γείτονας του R) κόμβος π.χ. j το χρονοσημαίνει την στιγμή t 2 με L j(t 2). Ο κόμβος i που βλέπει το όνομά του στο πακέτο, σχηματίζει την απάντηση στον R και την χρονοσημαίνει με L i (t 3 ). Την στιγμή t 4 ο κόμβος R λαμβάνει και χρονοσημαίνει την απάντηση με L R (t 4 ).

43 3.3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΔŸΕΚΤΗ/ΔŸΕΚΤΗ 31 Σχήμα 3.6: Το πρωτόκολλο HRTS (πηγή: αναφορά [16])

44 32 3. ΠΡΩΤŸΟΚΟΛΛΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ Υπολογισμός διαφοράς Ο κόμβος αναφοράς μπορεί να υπολογίσει την διαφορά του από τον κόμβο i όπως ακριβώς στα πρωτόκολλα LTS καιtpsn, σύμφωνα με τον τύπο: O R,i = (L i(t 2 L R (t 1 )) (L R (t 4 ) L i (t 3 )) 2 (3.5) Μόλις υπολογίσει την διαφορά, εκπέμπει προς όλους ένα πακέτο με τις τιμές L i (t 2 ) και O Ri. Ο κόμβος i απλά αφαιρεί το O Ri από το ρολόι του. Ενας τυχαίος κόμβος j όμως, που λαμβάνει το πακέτο, και έχει ήδη την τιμή L j (t 2) μπορεί να υπολογίσει την διόρθωση O R,j στο δικό του ρολόι ως εξής: Θεωρούμε ότι t 2 = t 2, και έτσι: L i (t 2 ) = L j (t 2) + O j,i O j,i = L i (t 2 ) L j (t 2) (3.6) Αλλά καθώς L i (t 2 ) = L R (t 2 ) + O R,i, υπολογίζουμε: O R,j = L j (t 2 ) L R (t 2 ) = L j (t 2 ) L i (t 2 ) + O R,i (3.7) Τελικά, ο κόμβος j κατάφερε να συγχρονίσει το ρολόι του με αυτό του κόμβου αναφοράς R χωρίς να στείλει κανένα πακέτο Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Ο αλγόριθμος κατασκευάζει ένα δένδρο συγχρονισμού χρησιμοποιώντας την μεταβλητή ε- πίπεδο. Ο κόμβος (ή κόμβοι) αναφοράς έχουν επίπεδο 0, ενώ όλοι οι υπόλοιποι κόμβοι μια πολύ μεγάλη τιμή. Με την έναρξη του συγχρονισμού, ο κάθε κόμβος θέτει το επίπεδό του ίσο με το επίπεδο που λαμβάνει από το πακέτο συγχρονισμού αυξημένο κατά ένα. Αν αργότερα λάβει ένα νέο πακέτο συγχρονισμού με μικρότερο επίπεδο, μειώνει το επίπεδό του ανάλογα. Επειτα αναλαμβάνει να συγχρονίσει την γειτονιά του, ξεκινώντας έναν νέο κύκλο συγχρονισμού. Ετσι κατασκευάζεται ένα δένδρο που καλύπτει όλο το δίκτυο, και ο κάθε κόμβος συγχρονίζεται με τον κοντινότερο κόμβο αναφοράς.

45 ΚΕΦŸΑΛΑΙΟ 4 Υλοποίηση του πρωτοκόλλου συγχρονισμού 4.1 Περιγραφή Το πρωτόκολλο που περιγράφεται παρακάτω είναι ένα πρωτόκολλο συγχρονισμού πομπούδέκτη, βασισμένο σε ιδέες από το πρωτόκολλο LTS και της εργασίας [17]. Είναι ουσιαστικά μια απόπειρα να γίνει η χρονοσήμανση των πακέτων όσο το δυνατόν πιο κοντά στην εκπομπή τους, χωρίς επέμβαση στο ίδιο το πρωτόκολλο ZigBee. Επιτυγχάνει τον συγχρονισμό δύο κόμβων με την ανταλλαγή δύο μόνο πακέτων, χρησιμοποιώντας τα πακέτα επιβεβαίωσης λήψης ACK Διαδικασία Η διαδικασία φαίνεται συνοπτικά στο σχήμα 4.1.Αρχικά ο κόμβος i ζητά την έναρξη του συγχρονισμού από τον κόμβο j. Αυτό γίνεται με την αποστολή ενός πακέτου sync_req(sq) που περιέχει έναν αριθμό πακέτου. Το πακέτο στέλνεται στο λειτουργικό σύστημα την στιγμή t 0, και η εκπομπή του ξεκινά την στιγμή t 1. Μετά από χρόνο μετάδοσης σήματος 33

46 34 4. ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚŸΟΛΛΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ Σχήμα 4.1: Το προτεινόμενο πρωτόκολλο

47 4.1. ΠΕΡΙΓΡΑΦŸΗ 35 t p και χρόνο εκπομπής του πακέτου τ, ο κόμβος j λαμβάνει το πακέτο την στιγμή t 2. Με την επιτυχή ολοκλήρωση της εκπομπής, ο j στέλνει το πακέτο επιβεβαίωσης λήψης ACK την στιγμή t 3, το οποίο μετά από χρόνο t p και τ ACK λαμβάνεται από τον i την στιγμή t 4, ο οποίος το χρονοσημαίνει την στιγμή t 5 με L i (t 5 ). Εν τω μεταξύ, το λειτουργικό σύστημα του j αντιλαμβάνεται το πακέτο sync_req(sq) την στιγμή t 6 και το χρονοσημαίνει την στιγμή t 7 με L j (t 7 ). Επειτα, ο j σχηματίζει το πακέτο απάντησης sync_res(sr) το οποίο περιέχει την τιμή L j (t 7 ) και τον αριθμό πακέτου του sync_req(sq) και το στέλνει πίσω στον i Υπολογισμός διαφοράς Ο υπολογισμός της διαφοράς των ρολογιών γίνεται υπό την υπόθεση ότι: t 5 t 7 (4.1) Ο χρόνος t 7 t 5 είναι ο χρόνος που μεσολαβεί από την στιγμή που το ZigBee Module τελειώνει την αποστολή του ACK μέχρι να σημάνει την διακοπή στο λειτουργικό σύστημα του αισθητήρα, και είναι ιδιαίτερα μικρός, στην τάξη των µs. Ο δέκτης βρίσκει την διαφορά του ρολογιού του πολύ απλά με την εξής σχέση: O = L i (t 5 ) L j (t 7 ) (4.2) Με επιπλέον μετρήσεις μπορεί να υπολογιστεί και ο ρυθμός ολίσθησης του ρολογιού, σύμφωνα με την εξίσωση: drift = L i(t 5 ) L j (t 7 ) L i (t 5 ) L j (t 7) (4.3) όπου το L j (t 7) συμβολίζει την τιμή L j (t 7 ) που λήφθηκε κατά τον προηγούμενο συγχρονισμό. Δηλαδή L i (t 5 ) L j (t 7) είναι ο χρόνος που πέρασε, σύμφωνα με το τοπικό ρολόι, από τον προηγούμενο συγχρονισμό ως τον τωρινό. Να σημειωθεί πως αμέσως μετά τον προηγούμενο συγχρονισμό, το τοπικό ρολόι άλλαξε από την τιμή L i (t 5) στην L j (t 7), για αυτό η ο χρόνος που πέρασε δίνεται από την σχέση L i (t 5 ) L j (t 7) αντί της αναμενόμενης L i (t 5 ) L i (t 5) Επέκταση στο υπόλοιπο δίκτυο Το πρωτόκολλο συγχρονισμού εκμεταλλεύεται το δένδρο που σχηματίζεται από το ZigBee, και κάθε παιδί συγχρονίζεται με τον γονέα του. Ο γονέας απαντά στα μηνύματα συγχρονι-

48 36 4. ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚŸΟΛΛΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ σμού μόνο αν ο ίδιος είναι συγχρονισμένος, καθορίζοντας έτσι την φορά του συγχρονισμού από την ρίζα του δένδρου προς τα φύλλα Ανάλυση Τα πρωτόκολλα τύπου LTS βασίζονται στην ομοιομορφία των αισθητήρων και στην στατιστική αλληλεξουδετέρωση των λαθών. Οπως έχει αναφερθεί και νωρίτερα, η μείωση της διαφοράς μεταξύ της χρονοσήμανσης και την πραγματικής αποστολής ή λήψης ενός πακέτου, αυξάνει την ακρίβεια του συγχρονισμού. Το προτεινόμενο πρωτόκολλο αξιοποιεί το γεγονός ότι το ZigBee Module, και οποιοδήποτε ZigBee Module, είναι ταχύτερο από τον όποιο μικροελεγκτή το ελέγχει, καθώς έχει εξειδικευμένο υλικό. Ετσι ο χρόνος που περνά από την λήψη του αρχικού πακέτου από τον j μέχρι την ενημέρωση του ZigBee Module του i είναι πρακτικά t p + τ ACK, καθώς το λειτουργικό σύστημα δεν εμπλέκεται καθόλου. Εχουμε δηλαδή: t 4 t 2 = t 3 t 2 + t p + τ ACK (4.4) αλλά πρακτικά t 3 t 2 0 λόγω της υψηλής ταχύτητας αντίδρασης του ZigBee Module και το t p + τ ACK είναι μετρήσιμο και αμελητέο( 1ms). Ακόμη, υποθέτοντας ότι ο χρόνος από την λήψη ενός μηνύματος ως την ειδοποίηση του λειτουργικού μέσω διακοπής είναι παρόμοιος, και πως ο μικροελεγκτής είναι σχετικά γρήγορος στο να χρονοσημάνει αυτήν την διακοπή, υποθέσεις που ισχύουν στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, έχουμε t 5 t 4 t 7 t 2. Άρα μπορούμε με ασφάλεια να πούμε πως t 5 t Λεπτομέρειες Υλοποίησης Το πρωτόκολλο συγχρονισμού υλοποιήθηκε σαν μια εφαρμογή που τρέχει στο λειτουργικό σύστημα ISOS της Prisma. Τα αρχεία Time_sync.h και Time_sync.c περιέχουν όλες τις απαραίτητες συναρτήσεις βιβλιοθήκης. Καταβλήθηκε προσπάθεια να μείνει το λειτουργικό σύστημα όσο το δυνατόν ανέπαφο, έτσι ώστε να είναι εύκολη η ενσωμάτωση της βιβλιοθήκης και σε επόμενες εκδόσεις του λειτουργικού. Παρόλα αυτά, κρίθηκε αναγκαία η επέμβαση σε ορισμένα κρίσιμα σημεία, τα οποία αναφέρονται παρακάτω στις αντίστοιχες παραγράφους.

49 4.2. ΛΕΠΤΟΜŸΕΡΕΙΕΣ ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗΣ Υλοποίηση Ρολογιού Το λειτουργικό σύστημα ISOS στην έκδοση 1.7, δεν περιλαμβάνει ρολόι γενικής χρήσης. Ετσι, για να έχει νόημα η εφαρμογή του συγχρονισμού, υλοποιήθηκε ξεχωριστά ένα ρολόι, που αξιοποιεί τον κρύσταλλο Hz που έχει συνδεθεί στον μικροελεγκτή και το ρολόι πραγματικού χρόνου. Το ρολόι αυτό, λόγω της συχνότητας του κρυστάλλου, έχει ανάλυση περίπου 30,5µs. Με κύκλους το δευτερόλεπτο, ένας απαριθμητής των 16 bit θα φτάνει από το 0 στο = κάθε δύο δευτερόλεπτα. Ανεβάζοντας το μήκος στα 32 bit, ο μηδενισμός του απαριθμητή συμβαίνει κάθε = δευτερόλεπτα, ή αλλιώς περίπου κάθε 36,4 ώρες. Ο χρόνος λειτουργίας των αισθητήρων προβλέπεται να είναι χρόνια, έτσι χρησιμοποιήθηκε τελικά για ρολόι ένας απαριθμητής 47 bit+1bit προσήμου, που μηδενίζει κάθε = δευτερόλεπτα, ή αλλιώς περίπου 136 χρόνια. Το μεγάλο μέγεθος του απαριθμητή εξασφαλίζει την μέγιστη δυνατή ακρίβεια και ταυτόχρονα την συνεχή λειτουργία του πρακτικά χωρίς να μηδενίσει ποτέ. Ο compiler της C δεν υποστηρίζει τύπους ακεραίων μεγαλύτερους των 32 bit, έτσι το ρολόι υλοποιήθηκε σαν δομή (struct) αποτελούμενη από έναν 32μπιτο (χαμηλής αξίας) ακέραιο και έναν 16μπιτο (υψηλής αξίας) προσημασμένο ακέραιο. Το λειτουργικό σύστημα λειτουργεί σε κύκλους των 10 ms, δηλαδή επαναφέρει τον μικροελεγκτή κάθε 10ms, εκτελεί τυχόν εργασίες, και τον θέτει πάλι σε λειτουργία χαμηλής κατανάλωσης. Για να το κάνει αυτό, χρησιμοποιεί τον χρονομετρητή Α (Timer A), ο οποίος ειδοποιεί μέσω διακοπής τον μικροελεγκτή κάθε 328 κύκλους. Κατά την εξυπηρέτηση της διακοπής, αυξάνει την τιμή του ρολογιού επίσης κατά 328 1, έτσι ώστε να είναι πάντα ενημερωμένο. Η παραπάνω αλλαγή έγινε στο αρχείο TimerA.c, όπου βρίσκεται η ρουτίνα εξυπηρέτησης της διακοπής του μετρητή Α. Η ανάγνωση της τιμής του ρολογιού γίνεται από μια συγκεκριμένη συνάρτηση, την get_time(), η οποία επιστρέφει την τρέχουσα τιμή του ρολογιού (τιμή βάσης) αυξημένη κατά την τιμή του υλικού απαριθμητή την συγκεκριμένη χρονική στιγμή Υλοποίηση υπολογισμών Οπως αναφέρθηκε νωρίτερα, ο δέκτης στέλνει πακέτα αίτησης συγχρονισμού που περιέχουν έναν αριθμό πακέτου. Οταν ληφθεί το ACK της λήψης του πακέτου από τον πομπό, απο- 1 Προσαρμοσμένο ανάλογα με τον ρυθμό ολίσθησης.

50 38 4. ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚŸΟΛΛΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ θηκεύεται σε έναν πίνακα ο αριθμός πακέτου (ID) και ο χρόνος λήψης (t l ) του ACK. Ο πίνακας μπορεί να κρατήσει μέχρι έναν προκαθορισμένο αριθμό καταχωρίσεων, εδώ 8. Οταν αργότερα ληφθεί η απάντηση από τον πομπό, αν η απάντηση περιέχει έναν από τους αριθμούς πακέτων στον προσωρινό πίνακα, οι αντίστοιχες τιμές ID και t l, μαζί με την νεοληφθείσα τιμή t r τοποθετούνται σε έναν νέο πίνακα, τον πίνακα σύγκρισης χρόνων, μαζί με τον τότε ρυθμό ολίσθησης. Ο αλγόριθμος υπολογισμού της διόρθωσης ρολογιού χρησιμοποιεί τον πίνακα σύγκρισης χρόνων. Κάνει τις αφαιρέσεις των χρόνων σύμφωνα με την εξίσωση (4.2), και αποθηκεύει τα αποτελέσματα στον πίνακα διόρθωσης με μήκος αριθμών 48 bit. Επειτα, με βάση αυτόν τον πίνακα, υπολογίζει τον ρυθμό ολίσθησης σύμφωνα με την εξίσωση (4.3). Τέλος θέτει την σωστή τιμή 2 στο τοπικό ρολόι Υλοποίηση μηνυμάτων επικοινωνίας Σύμφωνα με το πρωτόκολλο, υπάρχουν μόνο δύο τύποι μηνυμάτων που ανταλλάσσονται, μηνύματα αίτησης συγχρονισμού και μηνύματα απάντησης. Τα μηνύματα αίτησης συγχρονισμού αποτελούνται από τρεις χαρακτήρες: SQ και ένα byte που είναι ο αριθμός πακέτου, μπορεί να είναι από 33 ως Τα μηνύματα αίτησης στέλνονται όποτε χρειάζεται να γίνει συγχρονισμός, αλλά επίσης και επαναληπτικά σε περίπτωση που δεν ληφθεί απάντηση. Τα μηνύματα απάντησης αποτελούνται από τους χαρακτήρες SR, τον αριθμό πακέτου του μηνύματος αίτησης στο οποίο αναφέρονται, και την χρονοσήμανση μήκους 6 bytes Υλοποίηση της χρονοσήμανσης Τα εισερχόμενα μηνύματα πρέπει να χρονοσημανθούν όσο το δυνατόν νωρίτερα, για την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια του συγχρονισμού. Ετσι δημιουργήθηκε μια μεταβλητή last_rx_time η οποία τίθεται στην τωρινή χρονική στιγμή μόλις ο μικροελεγκτής ξεκινήσει την λήψη ενός πακέτου από το ZigBee Module. Μόλις βρεθεί και το FrameID, ένας αριθμός που χαρα- 2 Δηλαδή αλλαγμένη σύμφωνα με το offset, αλλά λαμβάνοντας υπόψιν και την ολίσθηση που μπορεί να επηρέασε το ρολόι από την στιγμή που έγινε η ανταλλαγή των μηνυμάτων ως την στιγμή που γίνονται οι υπολογισμοί της διόρθωσης. 3 Ετσι ο αριθμός μπορεί να αντιστοιχηθεί σε χαρακτήρα ASCII, πράγμα που επιτρέπει τον εύκολο χειρισμό του.

51 4.2. ΛΕΠΤΟΜŸΕΡΕΙΕΣ ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗΣ 39 κτηρίζει το πακέτο, αποθηκεύεται μαζί με τον χρόνο λήψης. Ετσι έχουμε τον χρόνο λήψης και αριθμό ταυτότητας του πιο πρόσφατα απεσταλμένου πακέτου. Ο αριθμός ταυτότητας χρησιμοποιείται για να αναγνωριστεί το πακέτο στον Buffer αποστολής. Διαβάζοντας το πακέτο από τον Buffer, γνωρίζουμε τα πάντα για το τι πακέτο είναι. Αν το πακέτο βρεθεί ότι είναι η αναφορά επιτυχούς αποστολής ενός μηνύματος αίτησης (ACK ), ή ότι το μήνυμα είναι ένα μήνυμα αίτησης, η last_rx_time χρησιμοποιείται για τον χρόνο λήψης. Αλλιώς η τιμή της αγνοείται. Η αλλαγή αυτή έγινε στο αρχείο xbee_802_15_4.c, διότι εκεί ορίζονται οι λειτουργίες που γίνονται κατά την λήψη ή αποστολή πακέτων Λοιπές πληροφορίες και σχόλια Λόγω της ιδιαίτερης φύσης του ρολογιού, χρειάστηκε να ορισθούν συναρτήσεις που να κάνουν τις τέσσερις βασικές αριθμητικές πράξεις σε 48-μπιτους αριθμούς, και ορισμένες βοηθητικές συναρτήσεις. Συγκεκριμένα: ˆ Πρόσθεση και αφαίρεση. Η υλοποίηση είναι απλή και εύκολη. ˆ Ο πολλαπλασιασμός γίνεται μόνο με έναν αριθμό κινητής υποδιαστολής, και η ακρίβειά του περιορίζεται από την ακρίβεια των πράξεων κινητής υποδιαστολής. ˆ Η διαίρεση δύο 48-μπιτων αριθμών γίνεται με την μετατροπή τους σε αριθμούς κινητής υποδιαστολής, με απώλεια ακρίβειας, και την πραγματοποίηση της διαίρεσης. Το αποτέλεσμα είναι επίσης κινητής υποδιαστολής. ˆ Δύο βοηθητικές συναρτήσεις για την μετατροπή των 48-μπιτων αριθμών σε κινητής υποδιαστολής και αντίστροφα. Η απώλεια σε ακρίβεια κρίθηκε αμελητέα για την συγκεκριμένη εφαρμογή. ˆ Μια συνάρτηση για την σύγκριση 48-μπιτων αριθμών Ελεγχος και επιβεβαίωση καλής λειτουργίας Για τον έλεγχο της καλής λειτουργίας του πρωτοκόλλου συγχρονισμού χρειάστηκαν ακόμη δύο τύποι πακέτων, το πακέτο δοκιμής Sync_Test (ST) και η απάντηση δοκιμής Test_Reply (TR). Η μορφή των πακέτων είναι:

52 40 4. ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚŸΟΛΛΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ STxAT-y-zEND όπου x είναι ένας αριθμός ταυτότητας του πακέτου σε απεικόνιση ASCII, y είναι τα 16 σημαντικά bit και z τα 32 λιγότερο σημαντικά bit μιας τιμής χρόνου, σε δεκαεξαδική απεικόνιση. Ο χρόνος είναι ο χρόνος σχηματισμού του πακέτου, που είναι λίγα µs πριν αποσταλεί στο λειτουργικό σύστημα. TRx-y-z-DdEND όπου x είναι ένας αριθμός ταυτότητας του πακέτου σε απεικόνιση ASCII, και είναι ίδιος με τον αριθμό ταυτότητας του πακέτου ST στο οποίο είναι απάντηση. Το y είναι τα 16 σημαντικά bit και z τα 32 λιγότερο σημαντικά bit μιας τιμής χρόνου, σε δεκαεξαδική απεικόνιση. Ο χρόνος είναι ο χρόνος λήψης του πακέτου ST, που είναι λίγα µs αφού η μονάδα ZigBee δώσει σήμα στον μικροελεγκτή μέσω διακοπής ότι έχει λάβει ένα πακέτο. Το d είναι η τιμή της ολίσθησης, εκφρασμένη με τον επιστημονικό συμβολισμό 4, είναι δηλαδή η διαφορά της ταχύτητας του τοπικού ρολογιού από το ρολόι αναφοράς σύμφωνα με την σχέση (4.3). Για τον έλεγχο του συγχρονισμού εφαρμόζεται μία μέθοδος που περιγράφηκε και στο πρωτόκολλα δέκτη-δέκτη στο κεφάλαιο 3.3. Ο κόμβος με το ρολόι αναφοράς στέλνει πακέτα δοκιμής ανά τακτά χρονικά διαστήματα, με μορφή broadcast, χωρίς δηλαδή να τα απευθύνει σε κάποιον αποδέκτη. Αποστολές τύπου broadcast λαμβάνονται από όλους τους δέκτες εντός εμβέλειας, και επανεκπέμπονται αυτούσια από τυχόν δρομολογητές στο δίκτυο. Δεν στέλνεται καμιά επιβεβαίωση λήψης, ούτε το πακέτο αποθηκεύεται για να σταλεί σε ανενεργές συσκευές αργότερα. Ετσι, μόνο οι δέκτες που είναι ενεργοί εκείνη την στιγμή θα λάβουν το πακέτο. Ολοι οι δέκτες θα λάβουν το πακέτο την ίδια στιγμή, και θα το χρονοσημάνουν επίσης σχεδόν ταυτόχρονα, ειδικά αν είναι πανομοιότυποι όπως στην περίπτωση των αισθητήρων Quax. Οι δέκτες θα στείλουν αυτήν την πληροφορία στον συντονιστή δικτύου μέσω της απάντησης δοκιμής, και ο συντονιστής το προωθεί στον υπολογιστή. Συγκρίνοντας τις τιμές του χρόνου στα πακέτα απάντησης δοκιμής από τους διαφορετικούς κόμβους, βλέπουμε πόσο καλά συγχρονισμένα είναι τα ρολόγια τους. Η διαφορά του χρόνου στο πακέτο δοκιμής από τους χρόνους στα πακέτα απάντησης δοκιμής μας δίνει μια ιδέα για το πόσο περίπου χρόνο χρειάζεται το λειτουργικό για να στείλει ένα πακέτο. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας μετρήσεων φαίνεται στο σχήμα 4.2. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων από τις διάφορες μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν βρίσκεται στην παράγραφο 4 Για παράδειγμα 1.234e-04, που είναι ίσο με

53 4.2. ΛΕΠΤΟΜŸΕΡΕΙΕΣ ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗΣ Τα προγράμματα που χρησιμοποιήθηκαν είναι το PrismaSense Server Data Manipulation και το Lantronix CPR Manager, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στο PrismaSense Development Kit. Σχήμα 4.2: Λήψη μετρήσεων

54 42 4. ΥΛΟΠΟŸΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚŸΟΛΛΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟŸΥ

55 Μέρος III Παράδειγμα Εφαρμογής και Συμπεράσματα 43

56

57 ΚΕΦŸΑΛΑΙΟ 5 Ενα ασύρματο δίκτυο εντοπισμού πυρκαγιάς 5.1 Εισαγωγή Η υλοποίηση ενός πρωτοκόλλου συγχρονισμού κοστίζει αφενός σε ανθρωποώρες και χρόνο ανάπτυξης εφαρμογών, και αφετέρου σε χώρο μνήμης προγράμματος, χρόνο εκπομπής πακέτων και κατανάλωσης ενέργειας. Για να έχει νόημα μια τέτοια υλοποίηση πρέπει να φέρνει πλεονεκτήματα στην εφαρμογή που θα δικαιολογούν το κόστος. Η εφαρμογή-παράδειγμα που θα παρουσιαστεί παρακάτω, έχει σκοπό να δείξει την χρησιμότητα ενός τέτοιου πρωτοκόλλου Το πρόβλημα Η δασοπροστασία έχει μεγάλη σημασία στην Ελλάδα, καθώς οι δασικές εκτάσεις που έχουν απομείνει βρίσκονται υπό μεγάλη περιβαλλοντική και ανθρωπογενή πίεση. Το ξηρό και θερμό κλίμα το καλοκαίρι ευνοεί τις πυρκαγιές που, είτε ξεκινάν από λάθος (σκουπίδια, αναμμένα τσιγάρα κ.α.) είτε από εμπρησμό, μειώνουν κάθε χρόνο την καλυπτόμενη με δάσος επιφά- 45

58 46 5. ŸΕΝΑ ΑΣŸΥΡΜΑΤΟ ΔŸΙΚΤΥΟ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟŸΥ ΠΥΡΚΑΓΙŸΑΣ Σχήμα 5.1: Χρήση WSN για παρακολούθηση δάσους (πηγή: αναφορά [18])

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη Σειρά Ασκήσεων

Δεύτερη Σειρά Ασκήσεων Δεύτερη Σειρά Ασκήσεων ΑΣΚΗΣΗ 1 Από ένα αθόρυβο κανάλι 4 khz παίρνουμε δείγματα κάθε 1 msec. - Ποιος είναι ο μέγιστος ρυθμός μετάδοσης δεδομένων; - Πώς μεταβάλλεται ο μέγιστος ρυθμός μετάδοσης δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.5 Πρωτόκολλο IP 38. Τι είναι το πρωτόκολλο ιαδικτύου (Internet Protocol, IP); Είναι το βασικό πρωτόκολλο του επιπέδου δικτύου της τεχνολογίας TCP/IP. Βασίζεται στα αυτοδύναµα

Διαβάστε περισσότερα

devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac

devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac dlan 1200+ WiFi ac 2 dlan 1200+ WiFi ac Υφιστάμενη κατάσταση Οι φορητές συσκευές όλο πληθαίνουν καθημερινά. Όλο και περισσότεροι χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 201 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 16/11/2011 10:31 (31) καθ. Τεχνολογίας ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ (ANALOGUE) ΨΗΦΙΑΚΟ (DIGITAL) 16/11/2011 10:38 (38) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects) ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Τίτλος Μαθήματος Μικροελεγκτές και Ενσωματωμένα συστήματα Ανάπτυξη και Εφαρμογές Κωδικός Μαθήματος Μ2 Θεωρία / Εργαστήριο Θεωρία + Εργαστήριο Πιστωτικές μονάδες 4 Ώρες Διδασκαλίας 2Θ+1Ε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) Σύγχρονα Υπολογιστικά Συστήματα τους υπερυπολογιστές (supercomputers) που χρησιμοποιούν ερευνητικά εργαστήρια τα μεγάλα συστήματα (mainframes)

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ Η Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (Central Processing Unit -CPU) ή απλούστερα επεξεργαστής αποτελεί το μέρος του υλικού που εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Επικοινωνίες

Ψηφιακές Επικοινωνίες Τεχνική Εκπαίδευση Ψηφιακές Επικοινωνίες Παναγιώτης Γεώργιζας BEng Cybernetics with Automotive Electronics MSc Embedded Systems Engineering Θέματα που θα αναλυθούν Στόχοι του σεμιναρίου Λίγη Θεωρία για

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators)

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) 1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) Οι επαναλήπτες λειτουργούν στο φυσικό επίπεδο του OSI μοντέλου. Χρησιμεύουν για την ενίσχυση των σημάτων που μεταφέρονται στο δίκτυο. Ένα σήμα μπορεί να ταξιδέψει

Διαβάστε περισσότερα

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Το δυαδικό σύστημα αρίθμησης χρησιμοποιεί δύο ψηφία. Το 0 και το 1. Τα ψηφία ενός αριθμού στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης αντιστοιχίζονται σε δυνάμεις του 2. Μονάδες, δυάδες, τετράδες,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Το υλικό του υπολογιστή

Το υλικό του υπολογιστή Το υλικό του υπολογιστή Ερωτήσεις 1. Τι αντιλαμβάνεστε με τον όρο υλικό; Το υλικό(hardware) αποτελείται από το σύνολο των ηλεκτρονικών τμημάτων που συνθέτουν το υπολογιστικό σύστημα, δηλαδή από τα ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ.

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Ερασιτεχνικής Αστρονομίας ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Κυριάκος Πανίτσας Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP Άσκηση 1 η : Καθυστερήσεις Θεωρείστε μία σύνδεση μεταξύ δύο κόμβων Χ και Υ. Το εύρος ζώνης του συνδέσμου είναι 10Gbits/sec

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ. ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ. ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΦΩΤΙΑ ΗΣ Α. ΗΜΗΤΡΗΣ M.Sc. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε. ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ (Σ.Τ.ΕΦ.) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr Ασύγχρονη σειριακή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο ίκτυα Η/Υ ΙΙΙ

Εργαστήριο ίκτυα Η/Υ ΙΙΙ Εργαστήριο ίκτυα Η/Υ ΙΙΙ ρ. Κ. Σ. Χειλάς Στόχος του εργαστηρίου Στόχος του εργαστηρίου είναι : (α) η εµβάθυνση σε θέµατα λειτουργίας δικτύων καθώς και (β) η εξοικείωση των σπουδαστών µε ένα από τα συχνότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις ΗY335: Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό Εξάμηνο 2011-20112 Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλη 15 Δεκεμβρίου 2011 Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις 1. Θεωρήσετε

Διαβάστε περισσότερα

FIRE PROTECTION NETWORK

FIRE PROTECTION NETWORK Assignment 2 FIRE PROTECTION NETWORK Μάριος Σούνδιας ΑΜ:2633 Ηλίας Ζαραφίδης ΑΜ:2496 Κωνσταντίνος Σολωμός ΑΜ: 2768 Θεμιστοκλής Θεολογίτης ΑΜ: 2775 soundias@csd.uoc.gr zarafid@csd.uoc.gr solomos@csd.uoc.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 3ο Αναπαράσταση Αριθμών www.di.uoa.gr/~organosi 1 Δεκαδικό και Δυαδικό Δεκαδικό σύστημα 2 3 Δεκαδικό και Δυαδικό Δυαδικό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα : Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Τεχνολογία ΙΙ Τεχνικών Σχολών, Θεωρητικής Κατεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Πτυχιακή Εργασία Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Σκοπός της σημερινής παρουσίασης είναι να παρουσιαστεί και να αναλυθεί η δομή και ο τρόπος λειτουργίας ενός δικτύου Hot Spot. Υπεύθυνος Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2014

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2014 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2014 POLYMECHANICS Μπενάκη 5 Πεύκα Θεσσαλονίκη Τηλ: +302315 318802 www.polymechanics.gr info@polymechanics.gr ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2014 Σειρά καταγραφικών συστήµατων Ultima Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές μικροελεγκτών

Εφαρμογές μικροελεγκτών Μικροελεγκτές Έναν ορισμό που θα μπορούσαμε να δώσουμε για τους μικροελεγκτές είναι ο εξής: Μικροελεγκτής είναι ένα προγραμματιζόμενο ολοκληρωμένο κύκλωμα το οποίο διαθέτει επεξεργαστή, μνήμη, διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH).

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). Η σχετική υγρασία είναι ο λόγος επί τοις εκατό (%) της μάζας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ΙΑ ΙΚΤΥΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (Kεφ. 16) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ Αυτόνοµα Συστήµατα Πρωτόκολλο Συνοριακών Πυλών OSPF ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (ISA) Κίνηση ιαδικτύου Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike Πολυπλεξία Ανάλυση σημάτων στο πεδίο χρόνου, συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης χρόνου (1.6 ενότητα σελ 19-20, 29-30 και στοιχεία από 2.1 ενότητα σελ. 52-58). http://diktya-epal-b.ggia.info

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Κεφάλαιο 7 3 κατώτερα επίπεδα OSI 7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Σελ. 220-224 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Επικοινωνία σταθμών

Διαβάστε περισσότερα

WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs

WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η φθορά των έργων τέχνης λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης Οι περιβαλλοντικές αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing)

Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing) Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing) Καθ. Σωτήρης Νικολετσέας 1,2 1 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών 2 Ινστιτούτο Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Αναπαράσταση δεδοµένων. Αναπαράσταση πληροφορίας. υαδικοί αριθµοί. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Αναπαράσταση δεδοµένων. Αναπαράσταση πληροφορίας. υαδικοί αριθµοί. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Ενότητα 4 Εισαγωγή στην Πληροφορική Κεφάλαιο 4Α: Αναπαράσταση πληροφορίας Κεφάλαιο 4Β: Επεξεργαστές που χρησιµοποιούνται σε PCs Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πολυμέσων. Εισαγωγή Υλικό συστημάτων πολυμέσων Λογισμικό συστημάτων πολυμέσων Συστήματα πραγματικού χρόνου Χρονοπρογραμματισμός

Συστήματα πολυμέσων. Εισαγωγή Υλικό συστημάτων πολυμέσων Λογισμικό συστημάτων πολυμέσων Συστήματα πραγματικού χρόνου Χρονοπρογραμματισμός Συστήματα πολυμέσων Εισαγωγή Υλικό συστημάτων πολυμέσων Λογισμικό συστημάτων πολυμέσων Συστήματα πραγματικού χρόνου Χρονοπρογραμματισμός Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 03-1 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013. Στόχος: 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013 Άσκηση 4 Η κατανόηση βασικών εννοιών όσον αφορά τη μετάδοση πολυμεσικής πληροφορίας,

Διαβάστε περισσότερα

WDT και Power Up timer

WDT και Power Up timer Ο ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΗΣ PIC O μικροελεγκτής PIC κατασκευάζεται από την εταιρεία Microchip. Περιλαμβάνει τις τρεις βασικές κατηγορίες ως προς το εύρος του δίαυλου δεδομένων (Data Bus): 8 bit (σειρές PIC10, PIC12,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο. Ο Προσωπικός Υπολογιστής

Κεφάλαιο 4 ο. Ο Προσωπικός Υπολογιστής Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.3 Ο Επεξεργαστής - Εισαγωγή - Συχνότητα λειτουργίας - Εύρος διαδρόμου δεδομένων - Εύρος διαδρόμου διευθύνσεων - Εύρος καταχωρητών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Τεχνολογία Ι Θεωρητικής Κατεύθυνσης Τεχνικών Σχολών Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού Wifi O όρος WIFI (Wireless Fidelity) χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τις συσκευές που βασίζονται στην προδιαγραφή και εκπέμπουν σε συχνότητες 2.4GHz.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για το ασύρματο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ραδιοφωνία

ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ραδιοφωνία ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Ραδιοφωνία Περιέχομενα 1.Ιστορική Αναδρομή 2.Μονοφωνικό Σήμα 3.Στερεοφωνικό Σήμα 4.Σύγκριση Μονοφωνικό και Στερεοφωνικό σήματος 5.Ψηφιακή Μετάδοση Μηνύματος - Radio

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΜΕΤΡΟ 1.2 Κοινοπραξίες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης σε τομείς Εθνικής Προτεραιότητας Παροχή υπηρεσιών τουριστικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος μέσω πλατφόρμας

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα.1/1 www.1999.gr

Σελίδα.1/1 www.1999.gr Σελίδα.1/1 LXT-4 WATCH GPS GSM TRACKER ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Κεφάλαιο 1 γενική εισαγωγή 1.1 Εμφάνιση 1.2 Λειτουργίες Ο κάθε επιλεγμένος αριθμός μπορεί να πάρει τις πληροφορίες θέσης άμεσα μέσω της ερώτησης SMS,

Διαβάστε περισσότερα

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer.

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer. Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου Medium Access Control Sub-layer. Πρόβλημα Υπάρχει ένα κανάλι το οποίο «μοιράζονται» πολλοί κόμβοι. Πρόβλημα: Ποίος μεταδίδει και πότε; Περίληψη Κανάλια πολλαπλής πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΩΝ» Τεχνική έκθεση Προδιαγραφές Προϋπολογισμός

«ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΩΝ» Τεχνική έκθεση Προδιαγραφές Προϋπολογισμός Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ «ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΩΝ» Τεχνική έκθεση Προδιαγραφές Προϋπολογισμός Προϋπολογ. : 9.963,00 Με ΦΠΑ 23% Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΩΝ MICROBOT

ΣΕΙΡΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΩΝ MICROBOT ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2015 ΣΕΙΡΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΩΝ MICROBOT POLYMECHANICS Τηλ: +302315 318802 www.polymechanics.gr info@polymechanics.gr Χαρακτηριστικά συστηµάτων MICROBOT H σειρά καταγραφικών συστηµάτων Microbot

Διαβάστε περισσότερα

Υδρόμετρα. Συστήματα Ανάγνωσης Μετρητών από Απόσταση AMR

Υδρόμετρα. Συστήματα Ανάγνωσης Μετρητών από Απόσταση AMR Υδρόμετρα Συστήματα Ανάγνωσης Μετρητών από Απόσταση AMR Ο σχεδιασμός των Ηλεκτρονικών Προϊόντων μας Ανταγωνίζεται τις Καλύτερες Μάρκες του Κόσμου. Είναι προφανές ότι στη σημερινή αγορά τα υδρόμετρα αναμένεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ UTC ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ, ΣΕ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ UTC ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ, ΣΕ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΕΩΔΑΙΣΙΑΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ UTC ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ, ΣΕ ΓΕΩΔΑΙΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11. Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25. Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11. Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25. Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης... Περιεχόμενα Εισαγωγή...7 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή σε Έννοιες των Δικτύων Υπολογιστών...11 Κεφάλαιο 2 Αξιοπιστία...25 Κεφάλαιο 3 Αλγόριθμοι Πολλαπλής Πρόσβασης...65 Κεφάλαιο 4 Μεταγωγή Δεδομένων και Δρομολόγηση...

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 006 Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Τεχνολογία Ι, Πρακτικής Κατεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΒΟΥΡΔΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Α.Μ: 30086 ΙΩΑΝΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ Α.Μ: 33359 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 5ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 Σύνδεση με το Internet PSTN, ISDN, xdsl, Leased Line 5-2 Τρόποι Σύνδεσης 1. Σύνδεση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες και γραφικά. Τεχνολογία Πολυµέσων 05-1

Εικόνες και γραφικά. Τεχνολογία Πολυµέσων 05-1 Εικόνες και γραφικά Περιγραφή στατικών εικόνων Αναπαράσταση γραφικών Υλικό γραφικών Dithering και anti-aliasing Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Μετάδοση εικόνας Τεχνολογία Πολυµέσων 05-1 Περιγραφή στατικών

Διαβάστε περισσότερα

! Εάν ο αριθμός διαθέτει περισσότερα bits, χρησιμοποιούμε μεγαλύτερες δυνάμεις του 2. ! Προσοχή στη θέση του περισσότερο σημαντικού bit!

! Εάν ο αριθμός διαθέτει περισσότερα bits, χρησιμοποιούμε μεγαλύτερες δυνάμεις του 2. ! Προσοχή στη θέση του περισσότερο σημαντικού bit! Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 25-6 Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς (αριθμητικές ) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Αριθμοί Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Ανάπτυξης Ασύρµατων Αισθητήρων και Πληροφοριακού Ελέγχου µέσω Ενσωµατωµένου Συστήµατος

Μοντέλο Ανάπτυξης Ασύρµατων Αισθητήρων και Πληροφοριακού Ελέγχου µέσω Ενσωµατωµένου Συστήµατος Μοντέλο Ανάπτυξης Ασύρµατων Αισθητήρων και Πληροφοριακού Ελέγχου µέσω Ενσωµατωµένων Συστηµάτων Development Model of Wireless Sensor and Information Control via Embedded Systems Ανάγκη χρήση ασύρµατων αισθητήρων

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα Ηλεκτρική Ενέργεια Σημαντικές ιδιότητες: Μετατροπή από/προς προς άλλες μορφές ενέργειας Μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις με μικρές απώλειες Σημαντικότερες εφαρμογές: Θέρμανση μέσου διάδοσης Μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΗΣ 19.5.013 ΘΕΜΑ 1 Ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας τεχνολογίας GSM, με μέγεθος συστάδας (cluster) κυψελών επαναληψιμότητας συχνοτήτων 1, είναι εγκατεστημένο σε μια γεωγραφική περιοχή και

Διαβάστε περισσότερα

Γ ε ν ι κ ό Λ ύ κ ε ι ο Ε λ ε υ θ ε ρ ο ύ π ο λ η ς. Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι

Γ ε ν ι κ ό Λ ύ κ ε ι ο Ε λ ε υ θ ε ρ ο ύ π ο λ η ς. Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι Αριθμητικοί τελεστές Οι αριθμητικοί τελεστές είναι: πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός και διαίρεση +,-,*,/ ύψωση σε δύναμη ^ πηλίκο ακέραιης διαίρεσης δύο ακεραίων αριθμών div υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Διάλειψη (fading) είναι η παραμόρφωση ενός διαμορφωμένου σήματος λόγω της μετάδοσης του σε ασύρματο περιβάλλον. Η προσομοίωση μίας τέτοιας μετάδοσης γίνεται με την μοντελοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI

Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI Πρωτόκολλο TCP Διάλεξη ΙΙI Χρόνος επαναμετάδοσης Στην προηγούμενη διάλεξη είδαμε ότι: Η πρόβλεψη του χρόνου επαναμετάδοσης ενός πακέτου βάσει του εκθετικού μέσου παρατηρημένου χρόνου παράδοσης παλιότερων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής Βασικές Έννοιες Πληροφορικής 1. Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι οποιαδήποτε συσκευή μεγάλη ή μικρή που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Μελέτη της αρχιτεκτονικής και της λειτουργίας των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών. Το αντικείμενο είναι τεράστιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: ΠΡΑΚΤΙΚΗ Κλάδος: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τάξη: A Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΠ/ΠΛΗ22/ΑΘΗ.3 5 η ΟΣΣ 10/05/2014. Νίκος Δημητρίου ΣΕΠ/ΘΕ ΠΛΗ22

ΕΑΠ/ΠΛΗ22/ΑΘΗ.3 5 η ΟΣΣ 10/05/2014. Νίκος Δημητρίου ΣΕΠ/ΘΕ ΠΛΗ22 ΕΑΠ/ΠΛΗ22/ΑΘΗ.3 5 η ΟΣΣ 10/05/2014 Νίκος Δημητρίου ΣΕΠ/ΘΕ ΠΛΗ22 Λύσεις ΓΕ4 ΕΑΠ/ΠΛΗ22/ΑΘΗ.3/5η 2 3 A D 4 1 B 2 3 C 1. Μετάδοση A-D 2. Ο Α αποστέλλει ένα πακέτο με τη MAC address του D 3. O πίνακας του switch

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρονισµός πολυµέσων

Συγχρονισµός πολυµέσων Συγχρονισµός πολυµέσων Έννοια του συγχρονισµού Απαιτήσεις παρουσίασης Ποιότητα υπηρεσίας συγχρονισµού Πλαίσιο αναφοράς συγχρονισµού Κατανεµηµένος συγχρονισµός Προδιαγραφές συγχρονισµού Τεχνολογία Πολυµέσων

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας Κέντρο εκπαίδευσης ISC July 2009 > Ανίχνευση κίνησης και παρουσίας Περιεχόμενα Τι είναι ο ανιχνευτής κίνησης? Ανιχνευτές κίνησης & οφέλη για τον πελάτη Ανιχνευτές κίνησης στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανάγκη των ανθρώπων για ασύρματη επικοινωνία από απόσταση έδωσε το έναυσμα στους επιστήμονες της εποχής, πριν περίπου 116 χρόνια, να ασχοληθούν περαιτέρω με την εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτο Κεφάλαιο. Εισαγωγή στα Ψηφιακά Συστήματα. Δεύτερο Κεφάλαιο. Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες

Περιεχόμενα. Πρώτο Κεφάλαιο. Εισαγωγή στα Ψηφιακά Συστήματα. Δεύτερο Κεφάλαιο. Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες Πρώτο Κεφάλαιο Εισαγωγή στα Ψηφιακά Συστήματα 1.1 Αναλογικά και Ψηφιακά Σήματα και Συστήματα... 1 1.2 Βασικά Ψηφιακά Κυκλώματα... 3 1.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα... 4 1.4 Τυπωμένα κυκλώματα... 7 1.5 Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Χειρισµός εδοµένων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Χειρισµός εδοµένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Χειρισµός εδοµένων 2.1 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2.1 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2.2 Γλώσσα Μηχανής 2.3 Εκτέλεση προγράµµατος 2.4 Αριθµητικές και λογικές εντολές 2.5 Επικοινωνία µε άλλες συσκευές

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Γέφυρες

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Γέφυρες ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ Γέφυρες Γενικά Οι γέφυρες (bridges) είναι συσκευές που επιτυγχάνουν τη διασύνδεση ενός απλού τοπικού δικτύου με άλλα παρόμοια τοπικά δίκτυα. Μια γενικότερη συσκευή και για τη διασύνδεση με

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση 10: Προηγμένες Τηλεματικές Υπηρεσίες Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Δίκτυο Τ.Ε.Ι. Ηπείρου ΙΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ MODEM

Πρόσκληση 10: Προηγμένες Τηλεματικές Υπηρεσίες Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Δίκτυο Τ.Ε.Ι. Ηπείρου ΙΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ MODEM ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ MODEM To Modem (Modulator-Demodulator) είναι μια συσκευή που επιτρέπει σε υπολογιστές να επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω τηλεφωνικών γραμμών, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στους χρήστες να έχουν

Διαβάστε περισσότερα

81722 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ. Μαζί με το BC-228 ένας ενήλικας θα πρέπει να ελέγχει το βρέφος σε τακτά διαστήματα. Παροχή ρεύματος (Α) Πομπός

81722 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ. Μαζί με το BC-228 ένας ενήλικας θα πρέπει να ελέγχει το βρέφος σε τακτά διαστήματα. Παροχή ρεύματος (Α) Πομπός 81722 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Σας ευχαριστούμε που επιλέξατε το baby phone της Hama BC-228. Αυτή η συσκευή κατασκευάστηκε σύμφωνα με τα πιο αυστηρά ποιοτικά πρότυπα ελέγχου. Ελέγχθηκε και έφυγε από το εργοστάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ. Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα;

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ. Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα; ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα; Τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μόνο κατά την διάρκεια της τηλεφωνικής μας επικοινωνίας. Επίσης, όταν ένα κινητό βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα