ΚΙΝΟΛΟΝΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΙΝΟΛΟΝΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ."

Transcript

1 ανασκοπησεισ ΚΙΝΟΛΟΝΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ. Καμπάς Νικόλαος 1, Μαντζαβίνος Σπυρίδων 2, Κατσάκος Ιωάννης 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι κινολόνες αποτελούν μια πολύτιμη κατηγορία φαρμάκων για την αντιμετώπιση πλήθους λοιμώξεων. Εμφανίζουν βακτηριοκτόνο δράση έναντι όλων των εντεροβακτηριδίων, των ναϊσσεριών και του σταφυλοκόκκου. Στο αντιμικροβιακό φάσμα των φθοριοκινολονών περιλαμβάνονται επίσης τα: Acinetobacter, Pseudomonas, Rickettsia conorii, Coxiella burnettii, αρκετά στελέχη Mycobacterium tuberculosis, χλαμυδίων και Mycoplasma hominis. Δεν έχουν δράση έναντι σταφυλοκοκκικών στελεχών ανθεκτικών στη μεθικιλλίνη και έχουν μικρή ή ανύπαρκτη δράση έναντι στρεπτoκόκκων και αναερόβιων. Διέρχονται τον πλακούντα και έχει διαπιστωθεί ότι οι περισσότερες απεκκρίνονται στο γάλα. Οι μελέτες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν αντικρουόμενα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά στην ενδεχόμενη πρόκληση συγγενών ανωμαλιών όταν χορηγούνται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Θα ήταν προτιμότερο να αποφεύγονται κατά την κύηση, χωρίς να είναι απαραίτητη η διακοπή της σε τυχαία λήψη τους, ενώ θεωρούνται συμβατές με το θηλασμό. Κρίνεται όμως απαραίτητη η χορήγησή τους σε περιπτώσεις λοιμώξεων από ανθεκτικά στελέχη στα αντιβιοτικά πρώτης επιλογής, καθώς και σε επιπλεγμένες λοιμώξεις του αναπνευστικού και του ουροποιητικού. Όροι ευρετηρίου: κινολόνες, φθοριοκινολόνες, σιπροφλοξασίνη, νορφλοξασίνη, οφλοξασίνη, εγκυμοσύνη, συγγενείς ανωμαλίες. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κινολόνες είναι συνθετικά αντιβιοτικά, τα οποία εκφράζουν τη δράση τους αναστέλλοντας τη σύνθεση του βακτηριδιακού δεσοξυριβονουκλεϊνικού οξέος (DNA), δρώντας στην υποομάδα Α της γυράσης αυτού. Η γυράση είναι ένζυμο υπεύθυνο για την υπερελίκωση, την κατάτμηση και την επανασύνδεση του βακτηριδιακού DNA. Το πρώτο φάρμακο της κατηγορίας αυτής ήταν το ναλιδιξικό οξύ, το οποίο λόγω της σχετικά χαμηλής δραστικότητας και της ταχείας εμφάνισης αντοχής, είχε περιορισμένη κλινική αξία. Με την προσθήκη ενός ατόμου φθορίου στη θέση 6 του πυρήνα της κινολόνης αυξήθηκε σημαντικά η δραστικότητα κατά των Gram - αρνητικών βακτηρίων και δημιουργήθηκε η δεύτερη γενεά κινολονών, που ονομάσθηκαν φθοριοκινολόνες. Οι φθοριοκινολόνες (σιπροφλοξασίνη, νορφλοξασίνη, οφλοξασίνη, πεφλοξασίνη) είναι σημαντικά δραστικές κατά των Gram - αρνητικών βακτηρίων, με βακτηριοκτόνο δράση έναντι όλων των εντεροβακτηριδίων, ναϊσσεριών και σταφυλόκοκκου. Δεν φαίνεται όμως να έχουν δράση έναντι των σταφυλοκοκκικών στελεχών που είναι ανθεκτικά στη μεθικιλλίνη. Επίσης η δραστικότητά τους έναντι στρεπτοκόκκων και αναερόβιων είναι εν γένει μικρή ή ανύπαρκτη. Εκτός από τα παραπάνω μικρόβια στο αντιμικροβιακό φάσμα των φθοριοκινολονών περιλαμβάνονται επίσης τα: Acinetobacter, Pseudomonas, Rickettsia conorii, Coxiella burnettii, αρκετά στελέχη Mycobacterium tuberculosis, χλαμυδίων και Mycoplasma hominis. Επιπτώσεις των κινολονών κατά την κύηση Οι φθοριοκινολόνες διέρχονται τον πλακούντα κατά την κύηση. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα με διάχυση διαφόρων φθοριοκινολονών σε ανθρώπινους πλακούντες, μόνο ένα μικρό κλάσμα των ουσιών διερχόταν από την κυκλοφορία της μητέρας στο έμβρυο 1. Όσον αφορά στις επιπτώσεις από τη χορήγηση των φθοριοκινολονών κατά την κύηση, κρίνουμε σκόπιμο να 114

2 Πίνακας 1. Συγκεντρωτικός πίνακας συγγενών ανωμαλιών προγεννητικής έκθεσης στις κινολόνες 2. Α. Μελέτη ENTIS. Μελέτη / Ανωμαλία [αναφέρονται οι συγγενείς ανωμαλίες κάθε νεογνού] Προοπτική μελέτη ENTIS: Ομάδα ζώντων νεογνών: 1. καρδιακές βλάβες και τρισωμία διάσταση ορθού, υποσπαδίας μετρίου βαθμού. 3. ανοικτός αρτηριακός πόρος. 4. καταρράκτης, ασβεστώσεις εγκεφάλου. 5. πρόωρο νεογνό 33 εβδομάδων με ανωμαλίες ουρογεννητικού με απουσία μήτρας και ωοθηκών. 6. υποπλασία οπίσθιου κρανιακού βόθρου. 7. υδρονέφρωση με αμφοτερόπλευρη κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση. 8. ετερόπλευρος κρυψορχία. 9. υδροκέφαλο, μυελομηνιγγοκήλη. 10. ουρητηροστένωση. 11. κρυψορχία. 12. υποσπαδίας. 13. αριστερή βουβωνοκήλη. 14. αμφοτερόπλευρη δυσπλασία ισχίων. 15. έλλειμμα μεσοκολπικού διαφράγματος. 16. αγγείωμα δεξιού κάτω άκρου. 17. δυσπλασία αριστερού ισχίου. 18. φαινυλοκετονουρία. 19. δυσπλασία πνευμονικής βαλβίδος. Ομάδα αποβολών-παλίνδρομων εμβρύων: 1. έμβρυο με πολλαπλές ανωμαλίες: γαστρόσχιση, υποτυπώδης ομφάλιος λώρος, βαριά κυφοσκολίωση, απουσία διαφράγματος και περικαρδίου, εκτοκαρδία, ατρησία πρωκτού, μικτά εξωτερικά γεννητικά όργανα. Έγινε διακοπή της κύησης. Βιβλιογραφική αναφορά Bach C, μακρογλωσσία [διακοπή για άλλους λόγους]. 3. ανεγκεφαλία [διακοπή]. 4. μη καθορισμένη τρισωμία [διακοπή]. 5. στένωση ομφαλίου λώρου [αποβολή]. Κινολόνη Πεφλοξασίνη Πεφλοξασίνη Πεφλοξασίνη Προγεννητική έκθεση ( ή >1 ο τρίμηνο) >. >. επικεντρωθούμε στα αποτελέσματα της πολυκεντρικής μελέτης του Ευρωπαϊκού δικτύου καταγραφής τερατογόνων ουσιών, γνωστού με τα αρχικά ENTIS (European Network of Teratology Information Servis) 2. Η μελέτη αυτή ήταν προοπτική αλλά μη ελεγχόμενη, αφού περιγράφονται τα ευρήματα των γυναικών που εκτέθηκαν στις ανωτέρω ουσίες, χωρίς να συγκρίνονται με τα αντίστοιχα ευρήματα ομάδας ελέγχου μη εκτεθειμένης στις κινολόνες. Στην ανωτέρω μελέτη έλαβαν μέρος συνολικά επτά χώρες με δέκα Πανεπιστημιακά ιδρύματα. Για την Ελλάδα συμμετείχε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στη μελέτη αυτή επί συνόλου 549 κυήσεων εκτέθηκαν στη νορφλοξασίνη 325 γυναίκες, 95 στην οφλοξασίνη, 71 στη σιπροφλοξασίνη και 58 στη πεφλοξασίνη. Εκτέθηκαν κατά το πρώτο τρίμηνο 509 εγκυμονούσες, 22 κατά τα υπόλοιπα τρίμηνα και για 18 γυναίκες δεν αναφέρεται η χρονική στιγμή της έκθεσης. Όσον αφορά στην έκβαση της κύησης, αναφέρονται 415 ζώντα νεογνά εκ των οποίων: 356 τελειόμηνα, 15 πρόωρα (<37 εβδομάδες), 6 με υπολειπόμενη ανάπτυξη (IUGR <10 η εκατοστιαία θέση), 18 περιπτώσεις με διάφορες παθήσεις, όπως θρομβοκυττοπενία, προβλήματα ακοής, αναπνευστική δυσχέρεια, ίκτερος κ.λπ. και 20 νεογνά με συγγενείς ανωμαλίες. Εκτός των 415 ζώντων νεογνών αναφέρονται και 56 περιπτώσεις παλίνδρομων κυήσεων ή αποβολών με 5 έμβρυα με συγγενείς ανωμαλίες (βλ. Πίνακα 1). Τα δοσολογικά σχήματα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν για τη νορφλοξασίνη mg/ημ, για τη σιπροφλοξασί- 115

3 Πίνακας 1( συνέχεια) Β. Αρχείο εταιρείας Bayer. Μελέτη / Ανωμαλία [αναφέρονται οι συγγενείς ανωμαλίες κάθε νεογνού] Κινολόνη Προγεννητική έκθεση (1 ο τρίμηνο ή >) 1. Υλικό από προοπτική μελέτη έκθεσης στη σιπροφλοξασίνη [επί συνόλου 116 εκτεθέντων νεογνών κατά το είχαμε 6 περιπτώσεις συγγενών ανωμαλιών]: 1. υποσπαδίας. 2. δυσπλασία ισχίου, οδόντωση ωτικού πτερυγίου. 3. υποπλασία παρεγκεφαλίδος, πάρεση οπτικού νεύρου, αναπτυξιακή καθυστέρηση. 4. υπερμεγέθης ακροποσθία [ hooded foreskin]. 5. ακρωτηριασμός δεξιού πήχυ. 6. υποσπαδίας και αμφοτερόπλευρος βουβωνοκήλη. 2. Υλικό από αναδρομική καταγραφή: 1. αχονδροπλασία [διακοπή κύησης]. 2. ελλείμματα κοιλιακού και θωρακικού τοιχώματος, πνευμονικό παρέγχυμα έξωθεν θωρακικής κοιλότητας, εμφανές περικάρδιο [διακοπή κύησης] 3. μικροοπισθογναθία. 4. αγενεσία νεφρών ουρητήρων, πνευμονική υποπλασία. 5. δυσπλασία ισχίων. 6. υπερτελορισμός, κρυψορχία, μικρό πέος, στενός θώρακας, δυσπλασία καρδιακών βαλβίδων. 7. υπερομφαλική κήλη. 8. κυστικός εντερικός διπλασιασμός. 9. μελαγχρωματικοί σπίλοι. 10. βλαισσοποδία. 11. συνδακτυλία άνω και κάτω άκρων. 12. ανωμαλίες ουραχού. 13. τρισωμία έλλειμμα μεσοκοιλιακού διαφράγματος. 15. μικρομελία. 16. οσχεοπεϊκός υποσπαδίας. 17. υποπλασία ωτικού πτερυγίου, απουσία έξω ακουστικού πόρου. 18. σύνδρομο Rubinstein-Taybi. 19. απλασία μηριαίου. 20. σύμπλεγμα μηριαίο-κνήμη-περόνη. 21. λιποδακτυλία. 22. πολλαπλές οργανικές βλάβες [καρδιάς, τραχείας, οισοφάγου κλπ]. 23. καρδιακές βλάβες. 24. δυσχρωμία οδόντων. 25. δολιχοκεφαλία. [σε όλες τις περιπτώσεις] Πεφλοξασίνη [σε όλες τις περιπτώσεις ] > > > > > > > > δεν αναφέρεται νη mg/ημ μέχρι και 2000 mg/ημ και για την οφλοξασίνη mg/ημ. Οι δόσεις της πεφλοξασίνης δεν αναφέρονται. Η διάρκεια της θεραπείας δεν υπερέβαινε σε όλες τις περιπτώσεις τις 10 ημέρες. Πρέπει να αναφέρουμε ότι σε αυτή την εργασία εκτός από τα αποτελέσματα των 549 γυναικών, έχουμε και τα αποτελέσματα των 155 περιπτώσεων που εκτέθηκαν στη σιπροφλοξασίνη, όπως αναφέρονται στα στοιχεία του Αρχείου της Εταιρείας Bayer. Μερικές από τις περιπτώσεις αυτές μνημονεύονται επίσης και στην εργασία του Bromford JAL., Από τις επιπλέον αναφορές είχαμε 116 περιπτώσεις με προοπτική καταγραφή και 25 αναφορές συγγενών ανωμαλιών από αναδρομική μελέτη, δηλαδή εντοπισμό των ανωμαλιών μετά τον τοκετό. Από τις 549 διαπιστωμένες κυήσεις της μελέτης ENTIS που εκτέθηκαν στις φθοριοκινολόνες καταγράφονται, όπως αναφέραμε, συνολικά 25 περιπτώσεις νεογνών με συγγενείς ανωμαλίες, ποσοστό 4,8%. Οι 20 περιπτώσεις αφορούσαν ζώντα νεογνά και οι 5 ήταν από υλικό αποβολών ή διακοπών κυήσεως. Το μεγαλύτερο ποσοστό συγγενών ανωμαλιών (19 περιπτώσεις, 4,9%) καταγράφηκε μετά από έκθεση κατά το πρώτο τρίμηνο στις κινολόνες. Από τις 116 προοπτικές καταγραφές (91 ζώντα νεογνά και 15 αποβολές) της Bayer περιγράφονται 6 νεογνά με συγγενείς ανωμαλίες και μία περίπτωση, από το υλικό των αποβολών, νεογνού με ακαρδία. Στον πίνακα 1 δίδονται συγκεντρωτικά οι συγγενείς ανωμαλίες των εκτεθέντων νεογνών της προοπτικής μελέτης ENTIS, καθώς επίσης των προοπτικών και αναδρομικών περιπτώσεων της Bayer, η χορηγούμενη κινολόνη και το 116

4 Πίνακας 2. Κινολόνες και κύηση. Συμπεράσματα 2,4,5 1. Η προγεννητική χορήγηση των ουσιών αυτών δε φαίνεται να αυξάνει το ποσοστό συγγενών ανωμαλιών. Οι ανωμαλίες που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα δεν παρουσιάζουν κάποια συγκεκριμένη μορφή. Στις περιπτώσεις δε που επαναλαμβάνονται δεν έχουν ομοιογένεια. 2. Για την αντιμετώπιση λοιμώξεων του ουροποιητικού και του αναπνευστικού συνιστάται η χρησιμοποίηση ασφαλέστερων ουσιών για το έμβρυο όπως: πενικιλλίνες, κεφαλοσπορίνες και ερυθρομυκίνη. Οι κινολόνες πρέπει να χορηγούνται μόνο στις περιπτώσεις ανθεκτικών στελεχών και σε επιπλεγμένες λοιμώξεις. 3. Στις περιπτώσεις ανθεκτικών στελεχών στα ασφαλή αντιβιοτικά και σε επιπλεγμένες περιπτώσεις συνιστάται μέχρι τη 15 η εβδομάδα κύησης η δοξυκυκλίνη. Μετά την ανωτέρω περίοδο, η οποία συμπίπτει με την ολοκλήρωση της οργανογέννεσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν η σιπροφλοξασίνη ή η νορφλοξασίνη για τις οποίες έχουμε μεγαλύτερη εμπειρία. 4. Η τυχαία λήψη των ανωτέρω ουσιών, ακόμη και στο δεν αποτελεί ένδειξη διακοπής της κύησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται αναλυτικός υπερηχογραφικός έλεγχος. 5. Χρειάζονται περισσότερες μελέτες οι οποίες να εξετάζουν τυχόν συσχέτιση των φθοριοκινολονών με τις παρακάτω συγγενείς ανωμαλίες: Μείζονα ελλείμματα προσθίου κοιλιακού τοιχώματος. Ελάσσονες ανωμαλίες ουρογεννητικού συστήματος. Μικρομελία. Ελλείμματα μεσοκοιλιακού και μεσοκολπικού διαφράγματος. 6. Καθότι τα στοιχεία μας δεν είναι ακόμη επαρκή, κυρίως στην παρακολούθηση των εκτεθέντων νεογνών για τυχόν βλάβες του αρθρικού χόνδρου, όπως αυτό έχει επιβεβαιωθεί στα νεαρά πειραματόζωα, φρόνιμο θα ήταν να αποφεύγονται κατά την κύηση και το θηλασμό. 7. Σε πρόσφατη εργασία η χορήγηση των φθοριοκινολονών δεν επέφερε μυοσκελετικές δυσλειτουργίες στα εκτεθέντα νεογνά και δεν αύξησε τα ποσοστά των συγγενών ανωμαλιών. τρίμηνο έκθεσης (για καλύτερη περιγραφή χωρίστηκαν οι περίοδοι έκθεσης σε και >1 ο τρίμηνο). Από την ανάλυση των παραπάνω στοιχείων μπορούμε να κάνουμε ορισμένες παρατηρήσεις. Καταρχάς δε διαπιστούται συγκεκριμένης μορφής επαναλαμβανόμενη ανωμαλία, η οποία να ισχυροποιεί τη συσχέτιση με συγκεκριμένη ουσία. Στην υποομάδα που εκτέθηκε στην οφλοξασίνη, αν και παρατηρείται μια αυξημένη συχνότητα (11,9% μεταξύ των εκτεθέντων νεογνών) ανωμαλιών του ουρογεννητικού συστήματος, εντούτοις και εδώ υπάρχει μεγάλη ετερογένεια και κυρίως είναι ελάσσονος μορφής ανωμαλίες (κρυψορχία, βουβωνοκήλη κ.λπ.). Στην αναδρομική καταγραφή αναφέρονται τρεις περιπτώσεις με μικρομελία διαφόρου μορφής, όμως η χρονική στιγμή έκθεσης δεν ενισχύει τη σχέση αιτίας - βλάβης. Εκτός από τις ανωτέρω συγγενείς ανωμαλίες (βλάβες ουρογεννητικού, μικρομελία), οι οποίες αν και ετερογενείς παρουσιάσθηκαν με κάπως αυξημένη συχνότητα, αναφέρονται επίσης τρεις περιπτώσεις με μείζονες και δύο με ελάσσονες ανωμαλίες προσθίου κοιλιακού τοιχώματος (οι δύο μείζονες είναι οι περιπτώσεις που αναφέρονται από τους Bach C. και συν. 3 ). Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία της ανωτέρω μελέτης, καθώς και αυτών από την ανάλυση 38 περιπτώσεων της προοπτικής ελεγχόμενης μελέτης των Berkovitch M. και συν., η προγεννητική χορήγηση των νεότερων κινολονών δεν φαίνεται να συσχετίζεται με αύξηση του ποσοστού συγγενών ανωμαλιών 4,5. Σύμφωνα με τους συγγραφείς της πολυκεντρικής μελέτης του Ευρωπαϊκού Δικτύου Τερατογόνων ουσιών, η τυχαία προγεννητική έκθεση στις κινολόνες δεν αποτελεί ένδειξη διακοπής της κύησης. Πάρα ταύτα, όπως φαίνεται και στον πίνακα 2, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για την ανεύρεση πιθανής συσχέτισης των ουσιών αυτών με τις προαναφερθείσες ανωμαλίες (κοιλιακού τοιχώματος, ουρογεννητικού και άκρων). Σύμφωνα όμως με τους συγγραφείς, καθώς τα υπάρχοντα στοιχεία είναι ανεπαρκή και κυρίως επειδή δεν υπάρχουν δεδομένα από παρακολούθηση των εκτεθέντων νεογνών, όσον αφορά κυρίως στις επιπτώσεις των κινολονών στον αρθρικό χόνδρο (όπως έδειξαν μελέτες σε νεαρά πειραματόζωα) φρόνιμο θα ήταν να αποφεύγονται κατά την κύηση. Στις, περιπτώσεις δε λοιμώξεων του αναπνευστικού και ουροποιητικού, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ασφαλέστερες ουσίες όπως οι πενικιλλίνες, οι κεφαλοσπορίνες και η ερυθρομυκίνη 4,5. Σε μεγάλη ανασκόπηση που έγινε στις ΗΠΑ το 2006 και αφορούσε την πιθανή τοξική δράση διαφόρων αντιβιοτικών που χορηγούνται κατά την κύηση και το θηλασμό, διεπιστώθη ότι οι φθοριοκινολόνες υφίστανται σημαντικές φαρμακοκινητικές αλλαγές στον οργανισμό της εγκύου και ενδεχομένως απαιτείται προσαρμογή των δόσεων, ενώ θεωρούνται συμβατές με το θηλασμό 6. Σε νεότερη προοπτική μελέτη με ομάδα ελέγχου, η προγεννητική χορήγηση των φθοριοκινολονών κατά την περίοδο της οργανογένεσης (4 η μέχρι και 13 η εβδομάδα της κύησης) δεν αύξησε τα ποσοστά συγγενών ανωμαλιών σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (3 περιπτώσεις σε 133 νεογνά στην ομάδα μελέτης έναντι 5 σε 188 νεογνά της ομάδας ελέγχου) 5. Σύμφωνα με τη μελέτη των Loebstein L. και συν. (πίνακας 3), αν και δεν υπάρχει στατιστικό αποτέλεσμα [p=0,54, RR=0,85, 95% CI=0,21-3,49], αξίζει να σημειωθεί ότι η πλέον συχνή συγγενής βλάβη και στις δύο ομάδες αφορά στο καρδιαγγειακό σύστημα (3 περιπτώσεις με μεσοκοιλακή επικοινωνία, 1 με μεσοκολπική επικοινωνία, ανοικτό αρτηριακό πόρο και στένωση πνευμονικής αρτηρίας). Αντίθετα δεν παρατηρήθηκε καμία περίπτωση με μείζονες ή ελάσσονες ανωμαλίες κοιλιακών τοιχωμάτων. Οι συγγραφείς παρακολούθησαν τη μυοσκελετική ανάπτυξη των νεογνών σύμφωνα με τη κλίμακα Denver. Και στις δύο ομάδες τα αποτελέσματα ήταν συγκρίσιμα. Όπως προαναφέρθηκε, μία από τις σημαντικότερες παρενέργειες των κινολονών, τουλάχιστον στα πειραματόζωα 117

5 και κυρίως σε νεαρούς σκύλους, είναι η αρθροπάθεια λόγω κυστικής εκφύλισης στους αρθρικούς χόνδρους, με απώτερο αποτέλεσμα τη μυοσκελετική δυσλειτουργία. Η βλάβη αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί στον άνθρωπο, σύμφωνα και με την ανωτέρω εργασία 5. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η κλίμακα Denver ανιχνεύει τυχόν μυοσκελετική δυσλειτουργία επί εγκατεστημένης βλάβης. Μπορεί, σύμφωνα και με τα αποτελέσματα στα πειραματόζωα, οι αρχικές βλάβες του αρθρικού χόνδρου να μην αλλοιώνουν τη λειτουργία της άρθρωσης και συνεπώς χρειάζονται νέες μέθοδοι, όπως η μαγνητική τομογραφία, οι οποίες θα μπορέσουν να ανακαλύψουν με μεγαλύτερη αξιοπιστία τις αρχικές αλλοιώσεις του αρθρικού χόνδρου μετά τη χορήγηση των κινολονών. Σε ανασκόπηση της δράσης διαφόρων αντιβιοτικών ουσιών κατά την κύηση και το θηλασμό στους ανθρώπους (Αϊόβα, ΗΠΑ), οι συγγραφείς επισημαίνουν την ενδεχόμενη πρόκληση αρθροπαθειών στα νεογνά, των οποίων οι μητέρες έλαβαν φθοριοκινολόνη κατά την κύηση και ως εκ τούτου συνιστούν την αποφυγή λήψης της. Επιπλέον, εκφράζουν και την επιφύλαξή τους σε ό,τι αφορά στις επιπτώσεις από τη χορήγηση της ουσίας κατά το θηλασμό 7. Σε μελέτη, εξάλλου, που δημοσιεύθηκε το 2005 και αφορούσε τη λήψη φθοριοκινολόνης σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή της κύησης, σημειώνεται αυξημένος κίνδυνος οστικών δυσμορφιών στα νεογνά (ποσοστό επιπολασμού 2,2) 8. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, οι κινολόνες δεν είναι φάρμακα πρώτης επιλογής κατά την κύηση. Η χρήση τους συνιστάται μόνο στις επιπλεγμένες περιπτώσεις και εκεί όπου τα αντιβιοτικά πρώτης επιλογής (πενικιλλίνες, κεφαλοσπορίνες και ερυθρομυκίνη) έχουν αποτύχει λόγω ανθεκτικών στελεχών. Ωστόσο, τα οφέλη είναι σαφώς μεγαλύτερα από τους τυχόν κινδύνους της προγεννητικής χορήγησης των κινολονών στις παρακάτω περιπτώσεις: 1. Λοιμώξεις από ανθεκτικά στελέχη στα αντιβιοτικά πρώτης επιλογής. 2. Επιπλεγμένες λοιμώξεις ουροποιητικού και αναπνευστικού συστήματος. 3. Τυχαία λήψη. Στις περιπτώσεις αυτές η έκθεση του εμβρύου στις κινολόνες δεν αποτελεί ένδειξη θεραπευτικής διακοπής της κύησης. Παρακάτω δίδονται περισσότερα στοιχεία για την κάθε κινολόνη ξεχωριστά. ΣΙΠΡΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗ, εμπορική ονομασία: Ciproxin, Ladinin, Limox, κ.λπ. Κατηγορία κύησης C και γαλουχίας L4 (βλ. πιν.4). Ανήκει στις κινολόνες δεύτερης γενεάς ή φθοριοκινολόνες μαζί με τη νορφλοξασίνη, οφλοξασίνη και πεφλοξασίνη. Είναι η ευρύτερα χρησιμοποιούμενη φθοριοκινολόνη με εξαιρετική από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα. Κύηση Η δίοδός της από τον πλακούντα έχει επιβεβαιωθεί σε πειραματόζωα 1. Σε μελέτη σε 6 ανθρώπινους πλακούντες, η μέση διαπλακουντιακή μεταφορά της σιπροφλοξασίνης από το μητρικό στο εμβρυϊκό διαμέρισμα ήταν 3,2% (±0,7%). Το μικρό αυτό ποσοστό μεταφοράς υποδηλώνει έναν ενδεχόμενο φραγμό του πλακούντα στη δίοδο της ουσίας 2. Η χορήγηση υψηλών δόσεων της ουσίας σε πιθήκους κατά την 20 η μέχρι 50 η ημέρα της κύησης δεν επέφερε παρενέργειες στη μητέρα και στην ανάπτυξη και μορφολογία του εμβρύου 3,4. Σε άλλη έρευνα, η χορήγηση σιπροφλοξασίνης σε εγκύμονα ποντίκια (Wistar albino rats) μεταξύ 8 ης 18 ης ημέρας κύησης, σε δόση 20mg/kg βάρους σώματος/ημ (διπλάσια από τη θεραπευτική δόση), προκάλεσε εκφυλιστικές βλάβες στο ήπαρ των νεογνών 5. Οι κινολόνες της ομάδας της σιπροφλοξασίνης έχουν μεγάλη συγγένεια με τον οστίτη ιστό. Η χορήγηση της ουσίας σε νεαρά πειραματόζωα δημιούργησε αρθροπάθεια με λύση της συνέχειας του χόνδρου. Σε νεαρά άτομα έχουν αναφερθεί μετά τη χορήγηση των ανωτέρω ουσιών, αρθραλγίες και τενοντίτιδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η χρήση των αντιβιοτικών αυτών δεν συνιστάται σε άτομα κάτω των 18 ετών και σε εγκυμονούσες. Από τις υπάρχουσες αναφορές στον άνθρωπο, η προγεννητική χορήγηση των φθοριοκινολονών δεν φαίνεται να αυξάνει τα ποσοστά των συγγενών ανωμαλιών. Η δυνητική τερατογενετική δράση της σιπροφλοξασίνης στα ανθρώπινα έμβρυα χαρακτηρίζεται «απίθανη» σε πρόσφατη ανασκόπηση στις ΗΠΑ 6. Σε μία αναφορά, η προγεννητική έκθεση 38 κυήσεων στις κινολόνες περί την 6 η εβδομάδα δεν επέφερε συγγενείς ανωμαλίες ή μυοσκελετικές βλάβες στα εκτεθέντα νεογνά. Τα μοναδικά ευρήματα σε αυτή την αναφορά ήταν μία αύξηση του ποσοστού των καισαρικών τομών, λόγω εμβρυϊκής δυσχέρειας και το μεγαλύτερο βάρος των εκτεθέντων νεογνών. Η παρακολούθηση των παιδιών διήρκησε κατά μέσο όρο 34 μήνες και ήταν αρνητική για πιθανές μυοσκε- 118

6 Πίνακας 3. Συγγενείς ανωμαλίες μελέτης Loebstein L., και συν. 5 Ομάδα μελέτης [3 ανωμαλίες σε 133 νεογνά] Έλλειμμα μεσοκοιλιακού διαφράγματος [2 νεογνά]. Ανοικτός Βοτάλλειος πόρος. Ομάδα ελέγχου [5 σε 188] p=0.54, RR=0.85, 95%CI= Έλλειμμα μεσοκοιλιακού διαφράγματος [2 νεογνά]. Έλλειμμα μεσοκολπικού διαφράγματος με στένωση πνευμονικής βαλβίδος. Υποσπαδίας. Εξάρθρημα ισχίου. λετικές επιπτώσεις. Πάρα ταύτα δεν είναι ξεκάθαρο αν οι βλάβες στις αρθρώσεις από τις ουσίες αυτές εκφράζονται σε τόσο μικρή ηλικία κύησης 7. Σε μελέτη εγκύων που έλαβαν μεταξύ άλλων φαρμάκων σιπροφλοξασίνη για την αντιμετώπιση φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (ελκώδους κολίτιδος, νόσου Crohn), δεν διεπιστώθησαν δυσμενείς επιπτώσεις από τη χρήση της ουσίας στα νεογνά 8. Στα ίδια συμπεράσματα καταλήγουν και άλλες μελέτες, σύμφωνα με τις οποίες μετά την έκθεση στις ανωτέρω ουσίες κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης, όπως και στα άλλα τρίμηνα, ακόμα και σε περιπτώσεις μακροχρόνιας χορήγησης (από 3 εβδομάδες μέχρι και 3 μήνες), το ποσοστό των ανωμαλιών και ο χαρακτήρας αυτών δεν διαφέρει από το γενικό πληθυσμό 4,7,9-14. Από την επιμέρους ανάλυση των σημαντικότερων αναφορών, έχουμε τα παρακάτω στοιχεία, τα οποία εξετάζουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, τις επιπτώσεις των διαφόρων φθοριοκινολονών και όχι της κάθε ουσίας ξεχωριστά. Ως εκ τούτου τα εξαγχθέντα συμπεράσματα ισχύουν και για τις υπόλοιπες κινολόνες. Από τη μελέτη των φθοριοκινολονών κατά την κύηση, η οποία διενεργήθηκε από την ομάδα του προγράμματος Motherisk του Τορόντο, αναφέρεται μόνο μια ελαφρά αύξηση του βάρους (162gr) και της διάρκειας της κύησης (1 εβδομάδα) στην ομάδα μελέτης σε σχέση με τα νεογνά της ομάδας ελέγχου. Αντίθετα, δεν υπήρξε διαφορά στα ποσοστά ζώντων νεογνών, αποβολών και συγγενών ανωμαλιών 15. Το 1996 είχαμε τα αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης του Ευρωπαϊκού Δικτύου πληροφόρησης Τερατογόνων ουσιών (ENTIS, από τα αρχικά του European Network of Teratology Information Services). Όπως τονίσθηκε, στη μελέτη αυτή, η οποία ήταν μεν προοπτική αλλά δίχως ομάδα ελέγχου, προέκυψε ένα ποσοστό συγγενών ανωμαλιών 4,8%, χωρίς ωστόσο κάποια συγκεκριμένης μορφής επαναλαμβανόμενη ανωμαλία ικανής να ισχυροποιήσει τη συσχέτιση. Σύμφωνα με προηγούμενα επιδημιολογικά στοιχεία, οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό αυτό των ανωμαλιών δεν υπερβαίνει τη συχνότητα εμφάνισης των ανωμαλιών στο γενικό πληθυσμό 14. Μεταξύ των ανωμαλιών που καταγράφηκαν στα 18 εκτεθέντα κατά το πρώτο τρίμηνο στη σιπροφλοξασίνη νεογνά (10 εκ των προοπτικών και 8 εκ των αναδρομικών μελετών), είναι οι ήδη περιγραφείσες ανωμαλίες της μελέτης Bomford JAL, όπως υποσπαδίας, υπερμεγέθης ακροποσθία, δυσπλασία ισχίου, υποπλασία παρεγκεφαλίδος, αμφοτερόπλευρη βουβωνοκήλη, σωματική καθυστέρηση και μία περίπτωση με ακαρδία. Από τη μελέτη του ENTIS και την αναδρομική μελέτη (περιπτώσεις καταγεγραμμένες μετά τη γέννα), υπήρξαν μεταξύ των ανωμαλιών τα εξής: αιμαγγείωμα δεξιού κάτω άκρου, δυσπλασία ισχίου αριστερού σκέλους, μία περίπτωση με τρισωμία 18 [ENTIS], δυσχρωμία οδόντων, σύνδρομο Rubinstein - Taybi, απλασία μηριαίου, έλλειμμα μεσοκοιλιακού διαφράγματος, σύμπλεγμα μηριαίου - κνήμης - περόνης, βλάβες καρδιάς, τραχείας, οισοφάγου, ουρήθρας, πρωκτού, χοληδόχου κύστεως, σκελετού, αχονδροπλασία, συνδακτυλία κ.λπ. Στην ανωτέρω μελέτη δεν έγινε περαιτέρω παρακολούθηση των εκτεθέντων νεογνών (follow - up), για τυχόν τοξικές βλάβες στους χόνδρους, όπως έχουν επιβεβαιωθεί από μελέτες στα πειραματόζωα14. Στην καταγραφή του Michigan Medicaid μετά από προγεννητική έκθεση κατά το πρώτο τρίμηνο 132 νεογνών στη σιπροφλοξασίνη, αναφέρονται τρεις (3) περιπτώσεις με συγγενή ανωμαλία (ποσοστό 2,3%), ενώ στατιστικά αναμένοντο έξι (6). Μεταξύ των ανωμαλιών ήταν και μια περίπτωση δισχιδούς ράχης17. Συμπερασματικά πρέπει να τονίσουμε ότι αν και από τα υπάρχοντα στοιχεία δεν φαίνεται η χρήση της σιπροφλοξασίνης κατά την κύηση να αυξάνει τον κίνδυνο μείζονων συγγενών ανωμαλιών, τόσο οι ελάσσονες ανωμαλίες (παρότι δεν έχουν κάποια συγκεκριμένη μορφή) όσο και τα στοιχεία από τα πειραματόζωα, μας προτρέπουν στην αποφυγή των ουσιών της κατηγορίας αυτής, δεδομένης της ύπαρξης ασφαλέστερων ουσιών, όπως οι πενικιλλίνες, οι κεφαλοσπορίνες και η ερυθρομυκίνη, που θα μπορούσαν να χορηγηθούν κατά τη κύηση Γαλουχία Η σιπροφλοξασίνη απεκκρίνεται στο γάλα Σε μια μελέτη 10 γυναικών μετά από χορήγηση 750 mg κάθε 12 ώρες, τα επίπεδα της ουσίας (μέση μέγιστη συγκέντρωση) στο γάλα κυμάνθηκαν από τα μέγιστα 3,79 μg/ml δύο ώρες μετά τη λήψη, στα ελάχιστα 0,02 μg/ml 24 ώρες 119

7 αργότερα. Η μέση αναλογία γάλα : πλάσμα της ουσίας κυμαίνεται μεταξύ 0,85-2,14, με τις μέγιστες συγκεντρώσεις να επιτυγχάνονται 4 ώρες μετά την τελευταία δόση του φαρμάκου 20. Σε ανασκόπηση στις ΗΠΑ που δημοσιεύτηκε το 2006, η χρήση της σιπροφλοξασίνης θεωρείται συμβατή με το θηλασμό, αν και συστήνεται να συνεκτιμάται ο κίνδυνος τοξικότητας σε σχέση με την ένδειξη χορήγησης αντιβίωσης 6. Μέχρι σήμερα υπάρχουν δύο αναφορές με πιθανές παρενέργειες από τη χορήγηση της ουσίας κατά τη γαλουχία. Η μία αφορά σε βαριά μορφή ψευδομεμβρανώδους κολίτιδας σε νεογνό, του οποίου η μητέρα ελάμβανε σιπροφλοξασίνη για 6 ημέρες 24. Η δεύτερη αφορά σε παρενέργειες του φαρμάκου μετά από θεραπεία νεογνών με σιπροφλοξασίνη, λόγω βαριάς πνευμονίας από Klebsiella pneumoniae. Σε αυτή τη μελέτη το follow - up των νεογνών έδειξε ότι δύο από τα πέντε νεογνά παρουσίασαν έντονη δυσχρωμία οδόντων 25. Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία από τις μελέτες σε πειραματόζωα, όπου φαίνεται η ουσία να είναι ιδιαίτερα τοξική για τον αρθρικό χόνδρο των νεαρών κυρίως ζώων, φρόνιμο θα ήταν να αποφεύγεται κατά το θηλασμό. Στις περιπτώσεις που επιβάλλεται η χορήγηση, συνιστάται η έναρξη του θηλασμού 48 ώρες μετά την τελευταία δόση. Πάρα ταύτα, σύμφωνα με την Αμερικάνικη Ακαδημία Παιδιατρικής, η σιπροφλοξασίνη θεωρείται συμβατή με το θηλασμό 26. ΝΟΡΦΛΟΞΑΣΙΝΗ, εμπορική ονομασία: Norocin, Ovinol, Sofasin κ.λπ. Κατηγορία κύησης C και γαλουχίας L3. Κύηση Στους επίμυς, υψηλές δόσεις της ουσίας (>500 mg ημερησίως peros) πριν και κατά τη διάρκεια της κυοφορίας, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου οργανογένεσης, δεν αύξησαν τα ποσοστά συγγενών ανωμαλιών, ούτε παρουσίασαν παρενέργειες στη γονιμότητα και στην ανάπτυξη του εμβρύου 1,2. Στα κουνέλια δόση 100 mg/kg/ημ, ενώ δεν αύξησε τα ποσοστά των συγγενών ανωμαλιών, εντούτοις αύξησε τον αριθμό των ενδομήτριων θανάτων. Αύξηση της εμβρυϊκής θνησιμότητας, καθώς και εμφάνιση τοξικών παρενεργειών στη μητέρα, παρατηρήθηκαν και στους πιθήκους με δόσεις mg/kg ημερησίως κατά τη διάρκεια των 29 ημερών της οργανογένεσης. Τα επίπεδα της ουσίας στο πλάσμα των πιθήκων, με τις ανωτέρω δόσεις, βρέθηκαν τριπλάσια των θεραπευτικών δόσεων του ανθρώπου (5,7 mg/kg). Σύμφωνα με επόμενη μελέτη του ιδίου συγγραφέα η εμβρυϊκή τοξικότητα πιθανόν οφείλεται στη μείωση της πλακουντιακής παραγωγής προγεστερόνης 3,4. Από τα υπάρχοντα στοιχεία των παραπάνω ερευνών, τουλάχιστον σε πειραματικό επίπεδο, οι υψηλές δόσεις της νορφλοξασίνης κατά την περίοδο της οργανογένεσης φαίνεται να σχετίζονται με αύξηση της εμβρυϊκής θνησιμότητας. Όσον αφορά στις μελέτες γονιμότητας, η χορήγηση της νορφλοξασίνης στους μύς αυξάνει τη συχνότητα ανωμαλιών του σπέρματος 5. Αντίθετα ο κίνδυνος μετάλλαξης και καρκινογένεσης μετά τη χορήγηση της ουσίας, φαίνεται να είναι μηδενικός 6. Στον άνθρωπο η νορφλοξασίνη διέρχεται τον πλακούντα. Τα επίπεδα στον ομφάλιο λώρο είναι περίπου το 50% αυτών του πλάσματος της μητέρας. Μετά από χορήγηση 200mg εφ άπαξ, τα επίπεδα στο πλάσμα της μητέρας, στον ομφάλιο λώρο και στο αμνιακό υγρό ήταν αντίστοιχα 1,1, 0,38 και 0,92μg/ml. Και για αυτή την ουσία τα δεδομένα είναι σχεδόν ταυτόσημα με αυτά της σιπροφλοξασίνης, καθ ότι οι διάφορες μελέτες - αν εξαιρέσουμε ορισμένες περιγραφές περιπτώσεων (case reports) με χορήγηση νορφλοξασίνης - έγιναν κυρίως συγκρίνοντας προοπτικά τις φθοριοκινολόνες, μόνες ή με ομάδες ελέγχου Σε μία μελέτη 38 κυήσεων, η έκθεση στις κινολόνες (28 νορφλοξασίνη και 10 σιπροφλοξασίνη) κυρίως κατά το λόγω ουρολοιμώξεων, δεν αύξησε τα ποσοστά συγγενών ανωμαλιών και μυοσκελετικών παθήσεων στην ομάδα των εκτεθέντων νεογνών σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αντίθετα, στην ομάδα των κινολονών σημειώθηκε αύξηση του βάρους των νεογνών και του ποσοστού καισαρικών τομών, λόγω εμβρυϊκής δυσχέρειας 7. Αύξηση του βάρους των νεογνών υπήρξε και στη μελέτη 134 περιπτώσεων, εκ των οποίων 61 εκτέθηκαν κατά το στη νορφλοξασίνη. Εκτός από το βάρος (μέση αύξηση 162gr), στην ομάδα των κινολονών παρατηρήθηκε αύξηση της διάρκειας της κύησης κατά μία εβδομάδα. Αντίθετα, οι παράμετροι έκβασης των κυήσεων (αριθμός ζώντων νεογνών, αριθμός αποβολών, διακοπές κυήσεως, ποσοστό καισαρικών τομών, λόγω εμβρυϊκής δυσχέρειας και απόκτησης βάρους κατά την κύηση) ήταν συγκρίσιμες με την ομάδα ελέγχου (Pastuszak A, 1995) 10. Από την προοπτική μελέτη του Ευρωπαϊκού Δικτύου καταγραφής τερατογόνων ουσιών (ENTIS), αναφέρονται, επί 549 περιπτώσεων γνωστής έκβασης που εκτέθηκαν στις φθοριοκινολόνες, 25 νεογνά με συγγενείς ανωμαλίες (ποσοστό 4,8%) 8. Μεταξύ των ανωμαλιών των εκτεθέντων νεογνών στη νορφλοξασίνη, αναφέρονται: διάσταση ορθού, μέτριος 120

8 Πίνακας 4. Κατηγορίες κινδύνου φαρμάκων κατά την κύηση και τη γαλουχία ΚΥΗΣΗ (ποιο φάρμακο μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια κατά την κύηση;) Κατηγορία κινδύνου Σχόλιο Α Ελεγχόμενες έρευνες, controlled trials, σε εγκύους δε μπόρεσαν να αποδείξουν πιθανό κίνδυνο για το έμβρυο κατά το πρώτο τρίμηνο (δε φαίνεται να υπάρχει κίνδυνος και για τα υπόλοιπα τρίμηνα). Στην κατηγορία αυτή υπάρχουν μόνο λίγες ουσίες, όπως οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες σε συνήθεις δόσεις, η ινσουλίνη και η θυροξίνη. Β Σε πειραματόζωα δεν εμφανίζουν εμβρυοτοξικότητα, αλλά δεν υπάρχουν ελεγχόμενες έρευνες σε εγκύους ή φαίνεται να παρουσιάζουν παρενέργειες σε πειραματόζωα (εκτός της μείωσης της γονιμότητας), οι οποίες δεν επιβεβαιώθηκαν σε ελεγχόμενες έρευνες κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης (καθώς και στα υπόλοιπα τρίμηνα). Παράδειγμα αυτής της κατηγορίας είναι οι πενικιλλίνες. C Παρουσίασαν παρενέργειες στα πειραματόζωα. Δεν υπάρχουν ελεγχόμενες έρευνες στον άνθρωπο. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν οι περισσότερες ουσίες που χρησιμοποιούνται κατά την κύηση, όπως: ασπιρίνη, γενταμυκίνη, ντοπαμίνη κλπ. Οι ουσίες αυτής της κατηγορίας πρέπει να χορηγούνται μόνο στις περιπτώσεις που η θετική δράση τους υπερέχει του δυνητικού εμβρυϊκού κινδύνου. D Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο το έμβρυο, αλλά στις περιπτώσεις που η χρήση τους θεωρείται επιβεβλημένη μπορεί να χρησιμοποιηθούν παρά τους κινδύνους, όπως στις περιπτώσεις που κινδυνεύει η ζωή της γυναίκας λόγω σοβαρών παθήσεων, κατά τις οποίες ασφαλέστερες ουσίες δε μπορεί να χρησιμοποιηθούν ή έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές. Παράδειγμα αυτής της ομάδας είναι οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου, όπως η καπτοπρίλη. Χ Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις τερατογένεσης. Τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής αντενδείκνυνται κατά την εγκυμοσύνη. Παράδειγμα αυτής της ομάδας αποτελεί η θαλιδομίδη, ισοτρετινοϊνη, οιστρογόνα κ.λπ. ΓΑΛΟΥΧΙΑ (ποιο φάρμακο μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια κατά τη γαλουχία;) Κατηγορία κινδύνου Σχόλιο L1 «Απόλυτα ασφαλή» Ελεγχόμενες έρευνες δε μπόρεσαν να αποδείξουν πιθανό κίνδυνο. Παράδειγμα αυτής της ομάδας είναι η ακεταμινοφαίνη. L2 «Ασφαλή» Τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής έχουν μελετηθεί σε μικρό πληθυσμό γυναικών και δεν παρουσίασαν παρενέργειες στο νεογνό. L3 «Σχετικά ασφαλή» Δεν υπάρχουν ελεγχόμενες έρευνες κατά τη διάρκεια του θηλασμού, ωστόσο ο κίνδυνος παρενεργειών στο νεογνό μπορεί να υφίσταται. L4 «Πιθανόν επιβλαβή» Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής είναι επιβλαβή για το νεογνό. Μπορούν όμως να χρησιμοποιηθούν σε περιπτώσεις που κινδυνεύει η ζωή της μητέρας. Παράδειγμα αυτής της ομάδας είναι το λίθιο και τα παράγωγα εργοταμίνης. L5 «Επιβλαβή» Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρές παρενέργειες στο θηλάζον νεογνό. Τα φάρμακα της κατηγορίας αυτής αντενδείκνυνται κατά το θηλασμό. υποσπαδίας, ανοικτός αρτηριακός πόρος, καταρράκτης, εγκεφαλικές ασβεστώσεις, ανωμαλίες ουρογεννητικού με απουσία ωοθηκών και μήτρας, υδρονέφρωση με κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση, γαστρόσχιση, υποτυπώδης ομφάλιος λώρος, βαριά κυφοσκολίωση, απουσία διαφράγματος και περικαρδίου, εκτοκαρδία, μικτά εξωτερικά γεννητικά όργανα, μακρογλωσσία, ανεγκεφαλία, τρισωμία 18 και Το ποσοστό, σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία, δεν φαίνεται να υπερβαίνει αυτό του γενικού πληθυσμού. Επιπλέον, δεν παρατηρήθηκε ορισμένη μορφή μείζονων συγγενών ανωμαλιών. Πάρα ταύτα οι συγγραφείς συστήνουν την αποφυγή αυτών των ουσιών κατά τη κύηση και προτείνουν την επιλογή ασφαλέστερων αντιβιοτικών στις περιπτώσεις λοιμώξεων αναπνευστικού και ουροποιητικού (πενικιλλίνες, κεφαλοσπορίνες και ερυθρομυκίνη). Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στη μελέτη ENTIS δεν έγινε μακροχρόνια παρακολούθηση των νεογνών, για τυχόν απώτερες επιπτώσεις στον αρθρικό χόνδρο από την προγεννητική έκθεση στις κινολόνες 8. Σε άλλη προοπτική μελέτη, στην οποία είχαμε και ομάδα ελέγχου, η χορήγηση των κινολονών κατά την περίοδο της οργανογένεσης δεν αύξησε τα ποσοστά τερατογένεσης, ενώ η μετέπειτα παρακολούθηση των νεογνών με την κλίμακα του Denver δεν έδειξε μυοσκελετική δυσλειτουργία 9. Φυσικά νεότερες μέθοδοι, όπως η μαγνητική τομογραφία, θα μας δείξουν με περισσότερη αξιοπιστία τις πρώιμες αλλοιώσεις του αρθρικού χόνδρου 9. Στην καταγραφή του Michigan Medicaid της περιόδου αναφέρονται συνολικά 139 νεογνά, τα οποία εκτέθηκαν στη νορφλοξασίνη, 79 εκ των οποίων κατά το. Σε αυτή την ομάδα παρατηρήθηκαν 5 μείζονες ανωμαλίες, ποσοστό 6,3% (στατιστικά αναμένοντο 3), ενώ υπάρχουν στοιχεία για ένα μόνο νεογνό με εγκεφαλικές ανωμαλίες 11. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η προγεννητική έκθεση στη νορφλοξασίνη δεν αυξάνει τον κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών. Αν και έχουν αναφερθεί διάφορες ανωμαλίες σε εκτεθέντα νεογνά, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια συγκεκριμένης μορφής ανωμαλία που να ισχυροποιεί μια συσχέτιση με τη ληφθείσα ουσία. 121

9 Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η πιθανή σχέση της κινολόνης με τη συγγενή ανωμαλία δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Επίσης μέχρι σήμερα με τις μεθόδους που έχουν εφαρμοσθεί δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τις απώτερες επιπτώσεις των φθοριοκινολονών στον αρθρικό χόνδρο του ανθρώπου. Νεότερες μελέτες με περισσότερο ευαίσθητες μεθόδους, όπως η μαγνητική τομογραφία, θα μπορέσουν να επιβεβαιώσουν ή να αποκλείσουν την τοξική δράση των ουσιών στις αρθρώσεις, όπως έδειξαν οι μελέτες σε νεαρά πειραματόζωα 9,12. Γαλουχία Για τη νορφλοξασίνη δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την απέκκρισή της στο γάλα. Υπάρχει μόνο μία αναφορά, σύμφωνα με την οποία μετά την ενδοφλέβια χορήγηση σε πρόβατα 25mg/kg νορφλοξασίνης, ανιχνεύθηκαν στο γάλα υψηλές συγκεντρώσεις, οι οποίες σε μερικές περιπτώσεις ήταν 40πλάσιες των αντιστοίχων επιπέδων του πλάσματος 13. Σε αυτά τα στοιχεία αν προστεθεί το χαμηλό μοριακό της βάρος (σχεδόν 319), όπως και η απέκκριση των υπολοίπων κινολονών, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι και η νορφλοξασίνη απεκκρίνεται στο γάλα. Όμως ορισμένοι συγγραφείς, καθώς και η εταιρεία παραγωγής της ουσίας, υποστηρίζουν ότι η νορφλοξασίνη δεν απεκκρίνεται ή απεκκρίνεται σε μη ανιχνεύσιμες ποσότητες στο γάλα 14,15. Ασχέτως αν η ουσία απεκκρίνεται ή όχι στο γάλα και σε τι ποσότητα, φρόνιμο θα ήταν να αποφεύγεται κατά το θηλασμό, λαμβάνοντας υπόψη τη τοξικότητα των ουσιών αυτών (αρθροπάθεια, φωτοευαισθησία) 15. ΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗ, εμπορική ονομασία: Tabrin. Κατηγορία κύησης C και Γαλουχίας L3. Κύηση Η ουσία αυτή, όπως και οι παραπάνω κινολόνες, ανήκει στις φθοριοκινολόνες και μοιράζεται κοινές δράσεις και επιπτώσεις. Και εδώ ισχύουν τα στοιχεία που έχουν επισημανθεί στην αρχική μας αναφορά. Στα πειραματόζωα (επίμυς, κουνέλια) και σε υψηλές δόσεις (1600mg/kg στους επίμυς και 160mg/kg στα κουνέλια, ήτοι 11 και 4 φορές αντίστοιχα μεγαλύτερες της μέγιστης συνιστώμενης δόσης στον άνθρωπο ανά mg/m 2 ) δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο τερατογενέσεων. Αντίθετα, οι δοσολογίες αυτές παρουσιάζουν εμβρυοτοξική δράση, καθ ότι μειώνουν το βάρος και αυξάνουν τη θνησιμότητα των νεογνών. Στους δε επίμυς δημιουργούν ελάσσονες σκελετικές δυσμορφίες 1. Μικρότερες δόσεις στους επίμυς (360mg/kg - 5 φορές μεγαλύτερες της μέγιστης συνιστώμενης δόσης στον άνθρωπο ανά mg/m 2 ) δεν παρουσιάζουν εμβρυοτοξική δράση 2. Η οφλοξασίνη στον άνθρωπο, όπως εξάλλου και οι λοιπές κινολόνες, διέρχεται τον πλακούντα. Μετά από χορήγηση δύο δόσεων των 400 mg ενδοφλεβίως ανά 12ωρο, η αναλογία συγκέντρωσης ουσίας στο αμνιακό υγρό : συγκέντρωση ουσίας στο πλάσμα μητέρας την 6 η, 10 η και 12 η ώρα από τη χορήγηση ήταν 0,37, 0,71 και 1,86 αντίστοιχα 3. Σε πρόσφατη έρευνα με 6 ανθρώπινους πλακούντες, η μέση διαπλακουντιακή μεταφορά της οφλοξασίνης ήταν 3,7% (±2,4%), ήτοι ένα μικρό κλάσμα που αναδεικνύει έναν ενδεχόμενο περιορισμό από τον πλακούντα στη μεταφορά της ουσίας 4. Στη μελέτη ENTIS, επί 549 κυήσεων εκτεθέντων στις φθοριοκινολόνες, αναφέρεται ένα ποσοστό 4,8% συγγενών ανωμαλιών. Οι κυριότερες ανωμαλίες που παρατηρήθηκαν στα νεογνά, τα οποία εκτέθηκαν κατά το πρώτο τρίμηνο στην οφλοξασίνη ήταν: ετερόπλευρη κρυψορχία, μηνιγγομυελοκήλη, υδροκέφαλος, ουρητηροστένωση, αριστερή βουβωνοκήλη, αμφοτερόπλευρη δυσπλασία ισχίων και μια περίπτωση με μεσοκολπική επικοινωνία. Το ανωτέρω ποσοστό δεν υπερβαίνει το αντίστοιχο του γενικού πληθυσμού, όπως προκύπτει από επιδημιολογικά στοιχεία 5. Και στη μελέτη των Loebstein R. και συν. 1998, δεν βρέθηκε αύξηση των συγγενών ανωμαλιών και της μυοσκελετικής δυσλειτουργίας στην ομάδα των εκτεθέντων νεογνών σε σχέση με την ομάδα ελέγχου 6. Όπως και για τις άλλες δύο φθοριοκινολόνες, μπορούμε να πούμε ότι η προγεννητική έκθεση στην οφλοξασίνη δεν αυξάνει το κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών. Στις προηγούμενες πολυκεντρικές προοπτικές μελέτες, αν και έχουν αναφερθεί διάφορες ανωμαλίες σε νεογνά που εκτέθηκαν στην ουσία κατά την κύηση, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ανωμαλία, η οποία να ισχυροποιεί τη συσχέτιση με τη ληφθείσα ουσία 5,6. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν μπορεί να αποκλεισθεί η πιθανή σχέση της κινολόνης με την ανωμαλία, ενώ με τις μέχρι σήμερα μεθόδους δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τις απώτερες επιπτώσεις τον φθοριοκινολονών στον αρθρικό χόνδρο του ανθρώπου 6,7. Φρόνιμο θα ήταν να αποφεύγεται η χρήση των ουσιών αυτών κατά την κύηση, καθ ότι υπάρχουν ασφαλέστερες ουσίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

10 Γαλουχία Η οφλοξασίνη απεκκρίνεται στο γάλα σε συγκεντρώσεις περίπου συγκρίσιμες με αυτές του πλάσματος της μητέρας. Η μέγιστη συγκέντρωση παρατηρήθηκε 2 ώρες μετά τη χορήγηση της οφλοξασίνης (2,45μg/ml). Η μέση αναλογία γάλα : πλάσμα κυμάνθηκε, μετά τρεις δόσεις των 400mg, από 0,98 μέχρι 1,66 3. Σύμφωνα με την εταιρεία παραγωγής, μετά τη χορήγηση 200mg σε εφάπαξ δόση, οι συγκεντρώσεις της ουσίας στο γάλα και στο πλάσμα της μητέρας είναι ταυτόσημες 8. Η οφλοξασίνη, όπως και οι άλλες κινολόνες, αντενδείκνυται κατά το θηλασμό, καθ ότι υπάρχει ο δυνητικός κίνδυνος αρθροπάθειας και φωτοευαισθησίας από υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Ωστόσο, σε μια πρόσφατη μελέτη, η έκθεση κατά τη γαλουχία στην οφλοξασίνη δεν δημιούργησε αλλοιώσεις στους αρθρικούς χόνδρους των εκτεθέντων επιμύων 9. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, πιθανώς το ασβέστιο και το μαγνήσιο που περιέχονται στο γάλα, συνδέονται με την ουσία και εμποδίζουν την απορρόφησή της 9. Στον άνθρωπο όμως δεν φαίνεται να υπάρχει αυτή η προστασία, καθ ότι οι συγκεντρώσεις των ανωτέρω ιχνοστοιχείων στο γάλα είναι σαφώς μικρότερες σε σχέση με τις αντίστοιχες των επιμύων και επομένως φρόνιμο θα ήταν να αποφεύγεται η χορήγηση οφλοξασίνης κατά τη γαλουχία 10. SUMMARY Quinolones represent a valuable category of drugs against a variety of infections, with bactericidal action against Staphylococci, Neisseriae and enterobacteria. Their antibiotic action also includes Acinetobacter, Pseudomonas, Rickettsia conorii, Coxiella burnettii and many strains of Mycobacterium tuberculosis. However, they have no action against strains of Staphylococcus resistant to methicilline and little or no action against Streptococcus and anaerobes. They surpass the placenta and most of them are secreted to breast milk. Recent studies show different results regarding their potential teratogenic effect to the fetus. It is preferred to avoid their use during pregnancy, without recommending an abortion when accidentally prescribed. However, their use is considered necessary in cases of resistance to first line antibiotics or in complicated infections of respiratory and genitourinary system. There is no concern reported of their use in lactation. Key words: quinolones, fluoroquinolones, ciprofloxacin, norfloxacin, ofloxacin, pregnancy, congenital abnormalities. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΙΝΟΛΟΝΕΣ - ΓΕΝΙΚΑ 1. Polachek H, Holcberg G, Sapir G, Tsadkin - Tamir M, Polachek J, Katz M, Ben-Zvi Z. Transfer of ciprofloxacin, ofloxacin and levofloxacin across the perfused human placenta in vitro. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol Sep 1; 122(1): Schaefer C, Amoura-Elefant E, Vial T et al. Pregnancy outcome after prenatal quinolone exposure. Evaluation of a case registry of the European Network of Teratology Information Services (ENTIS). Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 1996; 69: Bach C, Lopez E, Sabria J. Defectos congenitos de la pared abdominal poco frequentes. Aproposito de dow casos en los que se constata la exposicion embrionaria precoz a las quinolonas. (English abstract). Progresos Diagnostico Prenatal 1993; 5: Berkovitch M, Pastuszak A, Gazarian M, Lewis M, Koren G. Safety of the new quinolones in pregnancy. Obstet Gynecol 1994; 84: Loebstein R, Addis A, Ho E, Andreou R, Sage S, Donnenfeld AE, Schick B, Bonati M, Mortetti M, Lalkin A, Pastuszak A, Koren G. Pregnancy outcome following gestational exposure to fluoroquinolones: a multicenter prospective controlled study. Antimicrob Ag Chemother 1998; 42: Nahum GG, Uhl K, Kennedy DL. Antibiotic use in pregnancy and lactation: what is and is not known about teratogenic and toxic risks. Obstet Gynecol May; 107(5): Niebyl JR. Antibiotics and other anti - infective agents in pregnancy and lactation. Am J Perinatol Nov; 20(8): Wogelius P, Norgaard M, Gislum M, Pedersen L, Schonheyder HC, Sorensen HT. Further analysis of the risk of adverse birth outcome after maternal use of fluoroquinolones. Int J Antimicrob Agents 2005 Oct; 26(4): Gerenutti M, Del Fiol FS, Groppo FC. Reproductive performance of pregnant rats and embryotoxic effects of ciprofloxacin. Pharmazie 2006 Jan; 61(1): ΣΙΠΡΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗ 1. Aramayona JJ, Garcia MA, Fraile LJ, Abadia AR, Bregante MA. Placental transfer of enrofloxacin and ciprofloxacin in rabbits. Am J Vet Res 1994 Sep; 55(9): Polachek H, Holcberg G, Sapir G, Tsadkin -Tamir M, Polachek J, Katz M, Ben-Zvi Z. Transfer of ciprofloxacin, ofloxacin and levofloxacin across the perfused human placenta in vitro. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol Sep 1; 122(1): Bach C, Lopez E, Sabria J. Defectos congenitos de la pared abdominal poco frequentes. Aproposito de dow casos en los que se constata la exposicion embrionaria precoz a las quinolonas. (English abstract). Progresos Diagnostico Prenatal 1993; 5: Schluter G: Ciprofloxacin: toxicologic evaluation of additional safety data. Am J Med. 1989; 87:5A(37s)-5A(39s). 123

11 5. Channa MA, Janjua MZ. Effects of ciprofloxacin on foetal hepatocytes. J Pak Med Assoc Oct; 53(10): Nahum GG, Uhl K, Kennedy DL. Antibiotic use in pregnancy and lactation: what is and is not known about teratogenic and toxic risks. Obstet Gynecol May; 107(5): Berkovitch M, Pastuszak A, Gazarian M, Lewis M, Koren G. Safety of the new quinolones in pregnancy. Obstet Gynecol 1994; 84: Moskovitz DN, Bodian C, Chapman ML, Marion JF, Rubin PH, Scherl E, Present DH. The effect on the fetus of medications used to treat pregnant inflammatory bowel - disease patients. Am J Gastroenterol Apr; 99(4): Koul PA, Wani JI, Wahid A. Ciprofloxacin for multiresistant enteric fever in pregnancy. Lancet 1995; 346: Leung D, Venkatesan P, Boswell T, Innes JA, Wood MJ. Treatment of typhoid during pregnancy. Lancet 1995; 346: Baroncini A, Calzolari E, Calabrese O, Zanetti A. First - trimester exposure to ciprofloxacin. Teratology 1996; 53:24A. 12. Wilton LV, Pearce GL, Mann RD. A comparison of ciprofloxacin, norfloxacin, ofloxacin, azithromycin and cefixime examined by observational cohort studies. Br J Clin Pharmacol 1996; 41: Wilton LV, Pearce GL, Martin RM, Mackay FJ, Mann RD. The outcomes of pregnancy in women exposed to newly marketed drugs in general practice in England. Br J Obstet Gynaecol 1998; 105: Schaefer C, Amoura - Elefant E, Vial T et al. Pregnancy outcome after prenatal quinolone exposure. Evaluation of a case registry of the European Network of Teratology Information Services (ENTIS). Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1996; 69: Pastuszak A, Andreou R, Schick B, Sage S, Cook L, Donnenfeld A, Koren G. New postmarketing surveillance data supports a lack of association between quinolone use in pregnancy and fetal and neonatal complications. Reprod Toxicol 1995; 9: Bomford JAL, Ledger JC, O'Keeffe BJ, Reiter CH. Ciprofloxacin use during pregnancy. Drugs 1993; 45(Suppl 3): Briggs GG, Freeman RK, Yaffe SJ. Drugs in pregnancy and lactation. 6th ed. Baltimore. Williams & Wilkins 2002; p Loebstein R, Addis A, Ho E, Andreou R, Sage S, Donnenfeld AE, Schick B, Bonati M, Mortetti M, Lalkin A, Pastuszak A, Koren G. Pregnancy outcome following gestational exposure to fluoroquinolones: a multicenter prospective controlled study. Antimicrob Ag Chemother 1998; 42: Norrby SR, Lietman PS. Safety and tolerability of fluoroquinolones. Drugs 1993; 45(Suppl 3): Giamarellou H, Kolokythas E, Petrikkos G, Gazis J, Aravantinos D, Sfikakis P. Pharmacokinetics of three newer quinolones in pregnant and lactating women. Am J Med 1989; 87(Suppl 5A):49S-51S. 21. Cover DL, Mueller BA. Ciprofloxacin penetration into human breast milk: a case report. DICP 1990; 24: Gardner DK, Gabbe SG, Harter C. Simultaneous concentrations of ciprofloxacin in breast milk and in serum in mother and breast - fed infant. Clin Pharm 1992; 11: Aramayona JJ, Mora J, Fraile LJ, Garcia MA, Abadia AR, Bregante MA. Penetration of enrofloxacin and ciprofloxacin into breast milk and pharmacokinetics of the drugs in lactating rabbits and neonatal offspring. Am J Vet Res 1996; 57: Harmon T, Burkhart G, and Applebaum H. Perforated pseudomembranous colitiw in the breast fed infant. J Ped Surg. 1992; 27: Lumbiganon P, Pengsaa K, Sookpranee T. Ciprofloxacin in neonates and its possible effect on the teeth. Pediatr Infect Dis J 1991; 10: American Academy of Pediatrics, Committee on Drugs: The Transfer of Drugs and other chemicals into Human Milk. Pediatrics 2001; vol.108(no.3): ΝΟΡΦΛΟΞΑΣΙΝΗ 1. IrikuraT, Suzuki H, SugimotoT. Reproductive studies of AM Chemotherapy 1981; Β:29:886-94, , As cited in Shepard TH. Catalog of Teratogenic Agents. 10th ed. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press 2001; : Irikura T, Imada Ο, Suzuki Η, Abe Υ. Teratological study of 1-ethyl-6-fluoro-1, 4-dihydro-4-oxo-7-(1-piperazinyl)-3-quinolinecarboxilic acid (AM-715). Kiso to Rinsho 1981Α; 15: As cited in Shepard TH. Catalog of Teratogenic Agents. 7th ed. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press 2001; Cukierski MA, Prahalada S, Zacchei AG, Peter CP, Rodgers JD, Hess DL, Cukierski MJ, Tarantal AF, Nyland T, Robertson RT, Hendrickx AG. Embryotoxicity studies of norfloxacin in cynomolgus monkeys. I. Teratology studies and norfloxacin plasma concentrations in pregnant and non - pregnant monkeys. Teratology 1989; 39: Cukierski MA, Hendrickx AG, Prahalada S, Tarantal AF, Hess DL, Lasley BL, Peter CP, Tarara R,Robertson RT. Embryotoxicity studies of norfloxacin in cynomolgus monkeys. II. Role of progesterone. Teratology 1992; 46: Maura A, Pino A. Induction of sperm abnormalities in mice by norfloxacin. Mutat Res 1991; 264: Pino A, Maura A, Villa F, Masciangelo L. Evaluation of DNA damage induced by norfloxacin in liver and kidney of adult rats and in fetal tissues after transplacental exposure. Mutat Res Lett 1991; 264: Berkovitch M, Pastuszak A, Gazarian M, Lewis M, Koren G. Safety of the new quinolones in pregnancy. Obstet Gynecol 1994; 84: Schaefer C, Amoura - Elefant E, Vial T et al. Pregnancy outcome after prenatal quinolone exposure. Evaluation of a case registry of the European Network of Teratology Information Services (ENTIS). Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1996; 69: Loebstein R, Addis A, Ho E, Andreou R, Sage S, Donnenfeld AE, Schick B, Bonati M, Mortetti M, Lalkin A, Pastuszak A, Koren G. Pregnancy outcome following gestational exposure to fluoroquinolones: a multicenter prospective controlled study. Antimicrob Ag Chemother 1998; 42: Pastuszak A, Andreou R, Schick B, Sage S, Cook L, Donnenfeld A, Koren G. New postmarketingsurveillance data supports a lack of association between quinolone use in pregnancy and fetal and neonatal complications. Reprod Toxicol 1995; 9: Briggs GG, Freeman RK, Yaffe SJ. Drugs in pregnancy and lactation. 6th ed. Baltimore: Williams & Wilkins 2002; p Norrby SR, Lietman PS. Safety and tolerability of fluoroquinolones. Drugs 1993; 45(Suppl 3): Soback S, Gips M, Bialer M, Bor A. Effect of lactation on single - dose pharmacokinetics of norfloxacin nicotinate in ewes. Antimicrob Agents Chemother 1994; 38: Wise R: Norfloxacin - a review of pharmacology and tissue penetration. J Antimicrob Chemother 1984; 13:

12 15. Product information. Noroxin. Merck & Company ΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗ 1. Watanabe T, Fujikawa K, Harada S, et al. Reproductive toxicity of the new quinolone antibacterial agent levofloxacin in rats and rabbits. Arzneimittelforschung 1992; 43: Takayama S, Watanabe T, Akiyama Y, Ohura K, Harada S, Matsuhashi K, Mochida K, Yamashita N. Reproductive toxicity of ofloxacin. Arzneimittelforschung 1986 Aug; 36(8): As cited in Shepard TH. Catalog of Teratogenic Agents. 10th ed. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press 2001; Giamarellou H, Kolokythas E, Petrikkos G, Gazis J, Aravantinos D, Sfikakis P. Pharmacokinetics of three newer quinolones in pregnant and lactating women. Am J Med 1989 Nov 30; 87(5A):49S-51S. 4. Polachek H, Holcberg G, Sapir G, Tsadkin-Tamir M, Polachek J, Katz M, Ben-Zvi Z. Transfer of ciprofloxacin, ofloxacin and levofloxacin across the perfused human placenta in vitro. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol Sep 1; 122(1): Schaefer C, Amoura - Elefant E, Vial T et al. Pregnancy outcome after prenatal quinolone exposure. Evaluation of a case registry of the European Network of Teratology Information Services (ENTIS). Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 1996; 69: Loebstein R, Addis A, Ho E, Andreou R, Sage S, Donnenfeld AE, Schick B, Bonati M, Mortetti M, Lalkin A, Pastuszak A, Koren G. Pregnancy outcome following gestational exposure to fluoroquinolones: a multicenter prospective controlled study. Antimicrob Ag Chemother 1998; 42: Norrby SR, Lietman PS. Safety and tolerability of fluoroquinolones. Drugs 1993; 45(Suppl 3): Product information. Floxin. Ortho - McNeil Pharmaceutical, Kociok K, Lozo E, Forster C et al. Chondrotoxicity of ofloxacin in immature rats is not detectable with a segment III - type study. Teratology 1996; 53:32A. 10. Stahlmann R, Chahoud I, Thiel R, Klug S, Forster C. The developmental toxicity of three antimicrobial agents observed only in nonroutine animal studies. Reprod Toxicol 1997; 11: Καμπάς Νικόλαος, Επιμελητής Α Γ.Ν.Ν. Κορίνθου 2 Μαντζαβίνος Σπυρίδων, Ειδικευόμενος Μαιευτικής Γυναικολογίας Γ.Ν.Ν. Κορίνθου 2 Κατσάκος Ιωάννης, Ειδικευόμενος Μαιευτικής Γυναικολογίας Γ.Ν.Ν. Κορίνθου 125

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση:

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: επιπτώσεις στην έκβαση της κύησης και στο έμβρυο Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Ριαλά Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές φαρμακοκινητικής φαρμακοδυναμικής

Εφαρμογές φαρμακοκινητικής φαρμακοδυναμικής Φαρμακοκινητική Φαρμακοδυναμική Αντιμικροβιακών Εφαρμογές φαρμακοκινητικής φαρμακοδυναμικής Διαμαντής Πλαχούρας Λέκτορας Παθολογίας Λοιμώξεων Δ Παθολογική Κλινική Φαρμακοκινητική Δείκτες PK/PD Concentration

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Θεραπεία Στόχοι : Περιορισμός της οξείας λοίμωξης Πρόληψη άμεσων επιπλοκών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Μαρία Σουλή Επ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Λοιμώξεων Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ Γυναίκα 25 ετών προσέρχεται λόγω δυσουρίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΔΡΩΝ ΔΟΜΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΔΡΩΝ ΔΟΜΩΝ 1 ΙΑΤΡΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ (MED. EDUC.) 1996: 4 (1) 74-79 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΔΙΑΚΟΙΛΙΑΚΗΣ - ΚΟΛΠΙΚΗΣ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΉ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΔΡΩΝ ΔΟΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΠΡΑΠΑΣ Ν., ΠΡ ΑΠΑΣ Ι., ΒΛΑΣΣΗΣ Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d

Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d Ε. Λυδάκη, Αιματολόγος, επιμ Α Υπηρεσία αιμοδοσίας ΠΑΓΝΗ Γυναίκα, έγκυος, 37 ετών, Α (-), Kell (-) (σύζυγος

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΝΤΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Α ΜΕΘ «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

ΚΟΝΤΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Α ΜΕΘ «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» ΚΟΝΤΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Α ΜΕΘ «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» Am J Respir Crit Care Med 2005 Ενδονοσοκομειακή πνευμονία (HAP): ηπνευμονία που εκδηλώνεται σε >48 ώρες από την εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

2. Βασικές Αρχές Αντιμικροβιακής Αγωγής στην Κύηση και το Θηλασμό

2. Βασικές Αρχές Αντιμικροβιακής Αγωγής στην Κύηση και το Θηλασμό 2. Βασικές Αρχές Αντιμικροβιακής Αγωγής στην Κύηση και το Θηλασμό 73 Ν. Καμπάς 2, Ι. Κυριαζής 2, Ε. Μπελιώτης 1, Π. Μητσέας 1, Θ. Καλογήρου 1 1 Παθολογικό Τμήμα ΓΝ «Ασκληπιείου» Βούλας 2 Μαιευτικό Γυναικολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. VERAFLOX δισκία των 15 mg για σκύλους & γάτες ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. VERAFLOX δισκία των 15 mg για σκύλους & γάτες ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Λεπτομερείς πληροφορίες για τo παρόν προϊόν διατίθενται στο δικτυακό τόπο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) στη διεύθυνση http://www.ema.europa.eu/. ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ VERAFLOX δισκία των 15 mg

Διαβάστε περισσότερα

Eρωτήσεις Εξέτασης στη Φαρµακολογία IΙ

Eρωτήσεις Εξέτασης στη Φαρµακολογία IΙ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ Πανεπιστηµιούπολη, Ζωγράφου 157 71, Αθήνα Πρόεδρος: Καθηγητής Παναγιώτης Μαχαίρας Τηλ.: 210 7274367, Φαξ: 210 7274027 Ονοµατεπώνυµο: Eρωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ TΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ. Ενα g ρινικής αλοιφής περιέχει 21,5mg Mupirocin calcium που αντιστοιχεί σε 20mg (2% w/w) Mupirocin.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ TΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ. Ενα g ρινικής αλοιφής περιέχει 21,5mg Mupirocin calcium που αντιστοιχεί σε 20mg (2% w/w) Mupirocin. ΠΕΡΙΛΗΨΗ TΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ BACTROBAN Ρινική αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ενα g ρινικής αλοιφής περιέχει 21,5mg Mupirocin calcium που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΞΙΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΞΙΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΞΙΦΛΟΞΑΣΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Κ. Χατζίκα, Π. Κοντού, Κ. Μανίκα, Μ. Σιωνίδου, Μ. Παπαϊωάννου, Κ. Ζαρογουλίδης, Ι. Κιουµής Μονάδα Αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 83 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Επιμέλεια: Π. Καδιλτζόγλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ CLIMYCEN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: Κλινδαµυκίνη φωσφορική 23,800mg που ισοδυναµεί µε 20mg κλινδαµυκίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλή, Δ Πλαχούρας )

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλή, Δ Πλαχούρας ) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλ, Δ Πλαχούρας ) Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστματος είναι από τις πλέον συχνές βακτηριακές λοιμώξεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ

ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ Ιωάννης Π.Κιουμής Αναπληρωτής Καθηγητής Α.Π.Θ. Για την καλύτερη κατανόηση της δέουσας αντιμικροβιακής θεραπείας στις λοιμώξεις της Ορθοπαιδικής ουσιαστική

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ευάγγελος Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας, Δ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Professor Center for Sepsis Control and Care,

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου Εργαστήριο Ιστολογίας και Εμβρυολογίας AΡΧΕΓΟΝΟ ΕΝΤΕΡΟ : - πρόσθιο έντερο, - μέσο έντερο, - οπίσθιο έντερο. `σχηματίζεται την 4η εβδομάδα (από

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014

Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014 Παθητικό κάπνισμα Θεοτοκά Σοφία Α1 6/5/2014 Παθητικό Κάπνισμα Το παθητικό κάπνισμα θεωρείται σήμερα η τρίτη προλήψιμη αιτία θνησιμότητας. «Ο εισπνεόμενος και εκπνεόμενος από τους καπνιστές καπνός (καπνός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΧΩΡΟ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΧΩΡΟ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟ ΧΩΡΟ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ BPharm, MPH, PhD ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. BAYTRIL 50 mg/ml ενέσιμο διάλυμα ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ. BAYTRIL 50 mg/ml ενέσιμο διάλυμα ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Τα στοιχεία του παρόντος Φ.Ο.Χ. αφορούν στα εγκεκριμένα από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.) στην Ελλάδα. ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ BAYTRIL 50 mg/ml ενέσιμο διάλυμα ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά»

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Ελληνική Μικροβιολογική Εταιρεία «Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Προτάσεις για όρια Ευαισθησίας στις Καρμπαπενέμες. Θεραπευτικές Οδηγίες Πρόταση Απόφαση: Με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βασιλική Δηµ. Μιχαλίτση Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, MD, PhD, MSc, RCR/RCOG in Maternal Medicine, Heart Disease and Pregnancy Specialist, Υπότροφος ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΛΙΓΟΘΕΡΜΙΔΙΚΩΝ ΓΛΥΚΑΝΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ ΚΡΑΝΟΥ MSc ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΛΙΓΟΘΕΡΜΙΔΙΚΩΝ ΓΛΥΚΑΝΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ ΚΡΑΝΟΥ MSc ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΛΙΓΟΘΕΡΜΙΔΙΚΩΝ ΓΛΥΚΑΝΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΩΑΝΝΑ ΚΡΑΝΟΥ MSc ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ ΣΥΓΚΡΟΥΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ 90% των ερευνών χρηματοδοτήθηκαν από τις ίδιες τις επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ

ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΒΑΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΝΕΟΓΝΙΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΜΦΡΑΚΤΟ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ¹,ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΕΦΡΟΣΥΝΗ²,ΧΡΕΛΙΑ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ²,ΣΙΔΕΡΗ ΝΑΤΑΛΙ¹,ΠΑΣΤΡΩΜΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ¹,ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ¹,ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΘΙΛΔΗ¹

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας 16 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Zinacef και των λοιπών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Η προγεννητική διάγνωση Ενδείξεις: -Προχωρημένη ηλικία μητέρας (πιο συχνό: σύνδρομο Down) -Προγενέστερο παιδί με de novo χρωμοσωμική ανωμαλία -Ύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

Για τα φάρμακα ισχύoυν οι γενικές διατυπώσεις Συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη λήψη στο πρώτο τρίμηνο"

Για τα φάρμακα ισχύoυν οι γενικές διατυπώσεις Συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη λήψη στο πρώτο τρίμηνο Για τα φάρμακα ισχύoυν οι γενικές διατυπώσεις Συνιστάται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη λήψη στο πρώτο τρίμηνο" ή Προσοχή στη χορήγηση: Κύηση-Γαλουχία ή Προσοχή στη χορήγηση: Κύηση- Γαλουχία: Δεν υπάρχουν δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων χορήγησης των αδειών κυκλοφορίας 25 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Zinnat και των λοιπών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

6η Σύνοδος. Τρόπος διενέργειας του τοκετού ως παράµετρος αύξησης ή ελάττωσης του κινδύνου µόλυνσης του νεογνού. της Ελληνικής HPV Εταιρείας

6η Σύνοδος. Τρόπος διενέργειας του τοκετού ως παράµετρος αύξησης ή ελάττωσης του κινδύνου µόλυνσης του νεογνού. της Ελληνικής HPV Εταιρείας Τρόπος διενέργειας του τοκετού ως παράµετρος αύξησης ή ελάττωσης του κινδύνου µόλυνσης του νεογνού 6η Σύνοδος της Ελληνικής HPV Εταιρείας Αλέξανδρος Ι. Σωτηριάδης Επ. Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Δ. Βραχνής. και Εμβρυομητρικής. Αρεταίειο Νοσοκομείο

Νικόλαος Δ. Βραχνής. και Εμβρυομητρικής. Αρεταίειο Νοσοκομείο Υπερηχογραφικά καθοδηγούμενος επεμβατικός έλεγχος στη Μαιευτική Νικόλαος Δ. Βραχνής Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Εμβρυομητρικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Αρεταίειο Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Οστεόλυση Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Αύξηση αριθμού οστεοκλαστών Αύξηση Μείωση διάρκειας του δράσης χρόνου για τους ασβεστοποίηση του οστού Αύξηση ενεργοποιημένων μονάδων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π&Α.Κυριακού»

Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π&Α.Κυριακού» Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Π&Α.Κυριακού» Συγγενής Δυσπλασία του Ισχίου (CDH) Αναπτυξιακή Δυσπλασία του Ισχίου (DDH) Μη φυσιολογική σχέση και ανάπτυξη μηριαίας κεφαλής κοτύλης Αναπτυξιακή Δυσπλασία του Ισχίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΑ ΙΙI ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ DNA/RNA

ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΑ ΙΙI ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ DNA/RNA ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΑ ΙΙI ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ DNA/RNA Αντιμικροβιακά ΙΙI: εξέλιξη και αντίσταση Quinolones Fluoroquinolones Αναστολή σε επίπεδο νουκλεινικών οξέων Κινολόνες Σουλφοναμίδες Τριμεθοπρίμη Μετρονιδαζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Ουρολοιµώξεις στην κύηση. Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 14 Δεκεµβρίου 2013

Ουρολοιµώξεις στην κύηση. Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 14 Δεκεµβρίου 2013 Ουρολοιµώξεις στην κύηση Βάιος Παπαδηµητρίου Ουρολόγος, Λαµία 14 Δεκεµβρίου 2013 Ουρολοιµώξεις στην κύηση Συχνές στην κύηση- αυξηµένος κίνδυνος! Πολλές γυναίκες έχουν ή αποκτούν κατά τη διάρκεια της κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ 1. Η θεραπεία των ασθενών με φυματίωση και αποκατάσταση της παραγωγικότητας και της ποιότητας ζωής τους 2. Η πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Δρ. Παναγιώτης Κηπουρός Φυσικός Ιατρικής - Ακτινοφυσικός Εισαγωγή Τα βιολογικά αποτελέσματα στο κύημα λόγω ακτινοβόλησης του εξαρτώνται από : Το στάδιο της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακολογία Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ.

Φαρμακολογία Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Α.Π.Θ. Ενότητα 6: Αντιμικροβιακά χημειοθεραπευτικά φάρμακα Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ Α) Εισαγωγή ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2009 Σε αρκετές χώρες με την ευρεία διασπορά του πανδημικού ίου γρίπης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Otospon, ωτικές σταγόνες, διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε ml του διαλύματος περιέχει: Ciprofloxacin

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι σχετικές παράγραφοι της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του

Διαβάστε περισσότερα

Αντιβιοτικά- Χρήση και κατάχρηση

Αντιβιοτικά- Χρήση και κατάχρηση Αντιβιοτικά- Χρήση και κατάχρηση Παιδί 4 χρόνων Πυρετό για 24 ώρες Εξέταση από παιδίατρο λαιμός-αυτιά λ ίγο κόκκινα cefuroxime Δ ρ Μαρκέλλα Μάρκου Ειδική Μικροβιολόγος-Λοιμωξιολόγος Παιδί 4 χρόνων Πυρετό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία λανθάνουσας και ενεργού ΤΒ. Σταματούλα Τσικρικά Πνευμονολόγος -Φυματιολόγος

Θεραπεία λανθάνουσας και ενεργού ΤΒ. Σταματούλα Τσικρικά Πνευμονολόγος -Φυματιολόγος Θεραπεία λανθάνουσας και ενεργού ΤΒ Σταματούλα Τσικρικά Πνευμονολόγος -Φυματιολόγος Λανθάνουσα φυματίωση Περισσότερο ευαίσθητες κατηγορίες ασθενών: Μικρά παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα