ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ"

Transcript

1 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Α. Α. Χατζόπουλος ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙAKEΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Vcc Vin c + - out s Vs in 2 r in E + - C E L ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009

2 2 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1. Δηλώσεις συμμετοχής Δηλώσεις για συμμετοχή στα εργαστήρια Ηλεκτρονικής Ι γίνονται μετά από σχετική ανακοίνωση πριν την έναρξη των μαθημάτων. Οι εργαστηριακές ασκήσεις είναι υποχρεωτικές και διεξάγονται κατά τη διάρκεια του εξαμήνου σε ομάδες των 30 φοιτητών (15 δυάδες φοιτητών) σε μέρες και ώρες που ανακοινώνονται. Το εργαστήριο, εκτός από την πρακτική άσκηση, περιλαμβάνει και εκμάθηση του προγράμματος ανάλυσης κυκλωμάτων SPICE. Η παρουσίαση του προγράμματος γίνεται σε μέρες και ώρες που ανακοινώνονται. Η παρακολούθηση δεν είναι υποχρεωτική, είναι όμως υποχρεωτική η προφορική εξέταση στο τέλος του εξαμήνου. Η παρακολούθηση των εργαστηριακών ασκήσεων, η παράδοση σχετικής εργασίας στο τέλος του εξαμήνου, η επιτυχής πρακτική εξέταση στο εργαστήριο και η επιτυχής εξέταση στη χρήση του προγράμματος SPICE είναι οι αναγκαίες προϋποθέσεις για τη συμμετοχή στις εξετάσεις του μαθήματος. 2. Υποβολή Εργασίας Η υποβολή εργασίας με τις εργαστηριακές ασκήσεις και με τις ασκήσεις προσομοίωσης γίνεται στο τέλος του εξαμήνου σε μέρες και ώρες που ανακοινώνονται. Προϋπόθεση για την παράδοση εργασίας είναι η συμμετοχή στις εργαστηριακές ασκήσεις. Η εργασία που παραδίνεται περιλαμβάνει εξώφυλλο (όνομα / επώνυμο, ακαδημαϊκό έτος) και τα αποτελέσματα των αναλύσεων σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κάθε άσκησης. 3. Πρακτική εξέταση στο εργαστήριο Μετά την ολοκλήρωση όλων των εργαστηριακών ασκήσεων θα ακολουθήσει πρακτική εξέταση ατομικά για κάθε φοιτητή. Για να θεωρηθεί επιτυχής η εξέταση πρέπει να πάρει βαθμό ίσο ή μεγαλύτερο του πέντε (5). Ο βαθμός του εργαστηρίου αποτελεί το 10% του τελικού βαθμού του μαθήματος. 4. Προφορική εξέταση στη χρήση του προγράμματος SPICE Μετά την ολοκλήρωση όλων των εργαστηριακών ασκήσεων θα ακολουθήσει προφορική εξέταση στη χρήση του προγράμματος SPICE ατομικά για κάθε φοιτητή, σε μέρες και ώρες που θα ανακοινωθούν. Για να θεωρηθεί επιτυχής η εξέταση πρέπει να πάρει βαθμό ίσο ή μεγαλύτερο του πέντε (5). Ο βαθμός της εξέτασης στο SPICE αποτελεί το 10% του τελικού βαθμού του μαθήματος. 5. Οι εξετάσεις στο εργαστήριο και στη χρήση του προγράμματος SPICE είναι υποχρεωτική για όλους όσους δεν έχουν περάσει το μάθημα μέχρι τώρα. Οσοι φοιτητές παρακολούθησαν τα εργαστήρια ή εξετάστηκαν στο πρόγραμμα SPICE σε προηγούμενα εξάμηνα δεν υποχρεούνται να τα παρακολουθήσουν ξανά, αλλά θα πρέπει να συμμετέχουν υποχρεωτικά στις σχετικές εξετάσεις.

3 3 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Οι αντιστάτες (resistors) χρησιμοποιούνται στα ηλεκτρονικά κυκλώματα για τη ρύθμιση, γενικά, του ρεύματος και κατασκευάζονται από διάφορα υλικά και σε διαφορετικές μορφές ανάλογα με την εφαρμογή. Συνηθέστεροι τύποι αντιστατών είναι οι γνωστοί ωμικοί αντιστάτες άνθρακος (γραφίτη) και σύρματος. Οι αντιστάτες άνθρακος κατασκευάζονται για σχετικά μικρή ισχύ (0.25 W - 3 W) και οι τιμές τους είναι από μερικά δέκατα του Ω μέχρι περίπου 50 ΜΩ. Οι τιμή αντίστασης αναγράφεται πάνω στο εξάρτημα είτε με αριθμούς είτε με ειδικά χρώματα, όπως περιγράφεται στον κώδικα χρωμάτων του πίνακα 1 και στο παράδειγμα του σχήματος 1. Εμφανίζονται συνήθως 4 έγχρωμες λωρίδες α, β, γ και δ, όπως φαίνεται στο σχήμα 1. Η τιμή της αντίστασης είναι: ενώ η ανοχή της καθορίζεται από το δ. ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Κώδικας χρωμάτων αντιστάσεων 0 μαύρο 1 καφέ 2 κόκκινο 3 πορτοκαλί 4 κίτρινο 5 πράσινο 6 μπλέ 7 μώβ 8 γκρί 9 άσπρο ±5 % ανοχή χρυσαφί ±10% ανοχή ασημί = (10α+β)*10 γ (1) α β γ 1ο ΨΗΦΙΟ 2ο ΨΗΦΙΟ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΟΧΗ ΜΗΔΕΝΙΚΩΝ Παράδειγμα: ΚΙΤΡΙΝΟ ΜΩΒ ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΥΣΑΦΙ (Ω) ±5% ( 4.7 kω ) Σχήμα 1. Χρωματικός κώδικας αντιστάτη άνθρακος. δ Η ακρίβεια της τιμής κάθε αντίστασης κυμαίνεται σε κάποια όρια που καθορίζονται από την ανοχή και αναγράφονται επίσης πάνω στο εξάρτημα είτε με αριθμούς είτε με ειδικά χρώματα. Οι συνήθεις ανοχές είναι ±10%, ±5%, ±2% ή ±1%. Για να γίνει κατανοητή η έννοια της ανοχής αναφέρεται ένα απλό παράδειγμα: αντίσταση 100 Ω με ανοχή ±5% σημαίνει ότι η πραγματική της τιμή μπορεί να είναι από 95 μέχρι 105 Ω. Οι καλύτεροι ποιοτικά αντιστάτες είναι εκείνοι με ανοχή ±1% ή ±0.5%. Στη συνήθη σειρά ωμικών αντιστατών του εμπορίου (Ε12) με ανοχή ±5% υπάρχουν οι εξής ονομαστικές τιμές αντίστασης: 1.0, 1.2, 1.5, 1.8, 2.2, 2.7, 3.3, 3.9, 4.7, 5.6, 6.8, 8.2 Ω, καθώς και όλες οι πολλαπλάσιες τιμές (π.χ. 33 kω, 5.6 kω). Στις σειρές αντιστατών με ανοχή ±2% ή ±1% (Ε24 και Ε96) διατίθενται και άλλες τιμές, θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι η τιμή της αντίστασης δίνεται με τέσσερεις έγχρωμες λωρίδες α, β, γ, δ και υπάρχει επιπλέον λωρίδα ε για την ανοχή. Η τιμή της αντίστασης θα είναι: = (100α+10β+γ)*10 δ (2) ενώ η ανοχή της καθορίζεται από το ε. Μπορεί επίσης να υπάρχει και λωρίδα για τον συντελεστή θερμοκρασιακής μεταβολής. Οι αντιστάτες σύρματος κατασκευάζονται για μεγαλύτερες ισχείς 4 W-1000 W και οι τιμές τους είναι από λίγα Ω μέχρι περίπου 50 kω με ανοχές ±5% ή ±10%. Ο πυκνωτής είναι εξάρτημα που αποτελείται από δύο αγωγούς (οπλισμούς) τοποθετημένους σε μικρή απόσταση ο ένας από τον άλλο, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται αέρας ή άλλο μονωτικό υλικό (διηλεκτρικό). Η χωρητικότητα ενός πυκνωτή δίνεται από τον τύπο: C = Q / V (3)

4 4 όπου Q είναι το φορτίο του πυκνωτή και V η τάση που εφαρμόζεται στους οπλισμούς του. Η μιγαδική αντίσταση που παρουσιάζει σε ημιτονικό σήμα συχνότητας ω είναι: Ζ = j (1 / Cω) (4) Η χωρητικότητα εξαρτάται από: α) το μέγεθος των αγωγών (μεταλλικών επιφανειών), β) την απόσταση μεταξύ τους και γ) το είδος του διηλεκτρικού. Μονάδα μέτρησης της χωρητικότητας είναι το Farad (F). Είναι όμως πολύ μεγάλη και στις εφαρμογές χρησιμοποιούνται τα υποπολλαπλάσια της (mf, μf, nf, pf). Η τιμή της χωρητικότητας αναγράφεται πάνω στο εξάρτημα είτε με αριθμούς (για παράδειγμα, 4n7 που σημαίνει 4.7 nf), είτε με χρώματα, όπως και στους αντιστάτες. Η τιμή με τον χρωματικό κώδικα είναι συνήθως σε pf. Υπάρχουν πολλά είδη πυκνωτών: χάρτου, κεραμικοί, πολυεστερικοί, ηλεκτρολυτικοί, μεταβλητοί κ.α. Τα βασικά χαρακτηριστικά κάθε τύπου είναι η περιοχή χωρητικοτήτων (Capacitance range), η μέγιστη τάση (maximum voltage), η ακρίβεια της τιμής (Accuracy), η σταθερότητα με τη θερμοκρασία (Temperature stability) και η διαρροή (Leakage). Τα πολλαπλάσια και υποπολλαπλάσια των διαφόρων μονάδων μέτρησης έχουν ιδιαίτερα ονόματα και συμβολισμό που δίνoνται στον πίνακα 2. Στις εργαστηριακές ασκήσεις θα χρησιμοποιηθούν διάφορα ημιαγωγικά εξαρτήματα. Στο σχήμα 2 δίνονται οι ακροδέκτες ορισμένων από αυτά. Στο σχήμα 3 δίνεται η σχηματική παράσταση ενός board συνδέσεων (mini-board ή raster) που θα χρησιμοποιηθεί. Στο σχήμα εμφανίζεται σκιασμένη η μία οριζόντια ομάδα θέσεων, που είναι ηλεκτρικά συνδεδεμένες μεταξύ τους, καθώς και 4 (τυχαίες) κάθετες ομάδες (πέντε) θέσεων. Οι οριζόντιες ομάδες χρησιμοποιούνται συνήθως για τις τάσεις τροφοδοσίας και τη γείωση. ΠΙΝΑΚΑΣ 2 ΟΝΟΜΑ ΣΥΜΒΟΛΟ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ 10 Peta P Tera T Giga G 10 9 Mega M 10 6 Kilo K 10 3 Hecto h 10 2 Deca da 10 1 Deci d 10 1 Centi c 10 2 Milli m 10 3 Micro μ (ή u) 10 6 Nano n 10 9 Pico p Femto f Atto a 10 18

5 5 Κάθοδος Άνοδος 1N4002 E B C BC140 2Ν 3904 Ε Β C BD 139 E C B S 2Ν 3819 G D Σχήμα 2. Ακροδέκτες εξαρτημάτων. Σχήμα 3. Σχηματική παράσταση ενός board συνδέσεων (raster). ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ Ο παλμογράφος είναι το πιό σημαντικό όργανο οπτικού ελέγχου και μετρήσεων σε πάρα πολλούς τομείς, κυρίως όμως στα ηλεκτρονικά. Μας δείχνει την οπτική παράσταση ενός ηλεκτρονικού σήματος που εφαρμόζεται στην είσοδό του, ως προς ένα σήμα ή ως προς το χρόνο. Υπάρχουν παλμογράφοι "μονής" και "διπλής" δέσμης. Οι μονής δέσμης απεικονίζουν στην οθόνη μία μόνο κυματομορφή ενώ οι διπλής δέσμης απεικονίζουν στην οθόνη συγχρόνως δύο διαφορετικές κυματομορφές. Υπάρχουν επίσης ψηφιακοί, που λειτουργούν με δειγματοληψία και διαθέτουν μνήμη για την καταχώρηση των κυματομορφών. Λειτουργούν με δύο, τρία ή και τέσσερα κανάλια εισόδου. Ενας κοινός παλμογράφος αποτελείται από πέντε βασικά μέρη (σχήμα 4): 1. Toν καθοδικό σωλήνα 2. Το σύστημα κατακόρυφης απόκλισης (σάρωσης) 3. Το σύστημα οριζόντιας απόκλισης (σάρωσης) 4. Τη γεννήτρια πριονωτής τάσης και το συγχρονισμό 5. Το τροφοδοτικό

6 6 Σχήμα 4 Στο σχήμα 5 φαίνεται ένας παλμογράφος διπλής δέσμης. Oι χρήσεις των σημαντικότερων επιλογέων και εισόδων δίνονται στη συνέχεια. Σχήμα 5 Ρύθμιση INTENSITY (2): Ρυθμίζουμε την φωτεινότητα της δέσμης Ρύθμιση FUCUS (3): Μετά το ρύθμισμα της φωτεινότητας, ρυθμίζουμε την εστίαση (FOCUS) μέχρι η απεικόνιση να είναι η δυνατόν καθαρότερη. Επιλογέας VOLT/DIV (24, 30): Είναι ένας βηματικός εξασθενητής ο οποίος επιλέγει τον κάθετο συντελεστή απόκλισης. Ρυθμίστε τον έτσι ώστε να παρακολουθείται εύκολα στην οθόνη

7 7 όλη η κυματομορφή. Για εξασθένηση της κυματομορφής 1/10 χρησιμοποιείστε το POBE στην θέση 10:1. Επιλογέας TIME/DIV (12): Ο χρόνος σάρωσης έχει 18 βήματα από 0.2 μsec/div μέχρι 100 msec/div. Χ-Υ: Στη θέση αυτή ο παλμογράφος χρησιμοποιείται σε λειτουργία Χ-Υ. Η είσοδος Χ είναι το κανάλι 1 (οριζόντιο) και η είσοδος Υ είναι το κανάλι 2 (κάθετο) με κλίμακα απόκλισης από τo λιγότερο ένα μιλιβόλτ μέχρι 5 V/DIV σε περιορισμένη συχνότητα των 500 KHZ. Ελεγχος POSITION (6): Χρησιμοποιείτε για την μετακίνηση (δεξιά ή αριστερά) της κυματομορφής κατά μήκος του οριζόντιου άξονα. Η μετακίνηση αυτή δεν επηρεάζει τις ρυθμίσεις χρόνου του παλμογράφου. Για να μετρηθεί DC τάση τοποθετούμε τον διακόπτη εισόδου στη θέση GND και ρυθμίζουμε με το position τη γραμμή που εμφανίζεται στην οθόνη να είναι ακριβώς στη μέση της οθόνης. Τοποθετούμε το διακόπτη στη θέση DC και βάζουμε στην είσοδο του καναλιού τάση DC. Η ευθεία γραμμή μετακινείται προς τα επάνω (για θετική τάση) ή προς τα κάτω (για αρνητική τάση). Εστω ότι η ευθεία στην οθόνη ανέβηκε 3 τετράγωνα και ο διακόπτης Volts/Div είναι στη θέση 2. Τότε VDC = 3 X 2 = 6 V Για να μετρηθεί ένα σήμα AC με τον παλμογράφο εισάγεται (συνδέεται) σε μια από τις δύο εισόδους του (σε ένα κανάλι εισόδου). Τοποθετείται ο διακόπτης (ΑC-DC-GND) εισόδου στη θέση AC. Το εσωτερικό ποτενσιόμετρο του διακόπτη (επιλογέα) Volts/Div θα πρέπει να είναι στη θέση cal (calibrated). Ρυθμίζονται οι διακόπτες - επιλογείς Time/Div και Volts/Div έτσι, ώστε να φαίνεται στην οθόνη σταθερή κυματομορφή και να εμφανίζονται στην οθόνη δύο ή τρεις πλήρεις περίοδοι του σήματος. Με τα ρυθμιστικά Position τοποθετείται η κυματομορφή έτσι, ώστε οι πάνω (ή οι κάτω) κορυφές της να εφάπτονται σε μιά οριζόντια γραμμή της οθόνης και μία πάνω (ή κάτω) κορυφή να είναι ακριβώς στον κάθετο κεντρικό άξονα της οθόνης που έχει και τις υποδιαιρέσεις (σχήμα 6). Για τη μέτρηση του πλάτους V m ή του πλάτους από-κορυφή-σε-κορυφή (V p-p ) σημειώνονται τα τετράγωνα της οθόνης που καταλαμβάνει η κυματομορφή κατακόρυφα. Ο αριθμός αυτός πολλαπλασιάζεται επί την τιμή που δείχνει ο διακόπτης Volts/Div. Για τη μέτρηση της περιόδου Τ του σήματος σημειώνονται τα τετράγωνα της οθόνης μεταξύ δύο σημείων της ίδιας φάσης (για παράδειγμα, μεταξύ δύο διαδοχικών θετικών κορυφών). Ο αριθμός αυτός πολλαπλασιάζεται επί τoν χρόνο που δείχνει ο διακόπτης Time/Div και βρίσκεται η περίοδος. Η συχνότητα f του σήματος είναι το αντίστροφο της περιόδου: f = 1 / T. T V p-p V m = V p-p 2 Σχήμα 6. Κυματομορφή στην οθόνη παλμογράφου. Για τη απεικόνιση χαρακτηριστικών I V χρησιμοποιείται η λειτουργία Χ Υ. Με την ενεργοποίηση του αντίστοιχου διακόπτη, ο οριζόντιος άξονας της οθόνης αντιστοιχεί στην Χ είσοδο του παλμογράφου, ενώ ο κατακόρυφος στην Υ είσοδο. Η βαθμολόγηση των αξόνων γίνεται με βάση τις θέσεις των αντιστοίχων επιλογέων Volts/Div.

8 8 A Σ Κ Η Σ Η 1 ΔΙΟΔΟΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ Α. Θεωρητική εισαγωγή. Ο λόγος τάσης προς ένταση για τα γραμμικά στοιχεία κυκλώματος παραμένει σταθερός, σύμφωνα με το νόμο του Ohm. Οι δίοδοι ημιαγωγοί σαν στοιχεία κυκλώματος δεν ακολουθούν το νόμο του Ohm, είναι δηλαδή μη γραμμικά στοιχεία, όπως φαίνεται και από τη χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης I V, που είναι μη γραμμική. Η δίοδος περιλαμβάνει μια επαφή pn και επομένως επιτρέπει την δίοδο του ρεύματος κατά τη μία διεύθυνση (σχήμα 1.1α). Το άκρο που συνδέεται με τη περιοχή p της ένωσης pn ονομάζεται άνοδος, ενώ το άκρο που συνδέεται με την περιοχή n ονομάζεται κάθοδος. H μαθηματική έκφραση που περιγράφει τη χαρακτηριστική της διόδου, που δίνεται στο σχήμα 1.1β είναι: i D = I s ( e qv D / nkt 1 ) όπου I s είναι το ανάστροφο ρεύμα, q το φορτίο του ηλεκτρονίου (= 1.6 x10 19 C), k η σταθερά Boltzman ( = 1.38 x J/ K), T η θερμοκρασία της ένωσης pn σε K και n είναι η σταθερά εκπομπής με τυπική τιμή 1 για το Ge και 2 για το Si. Ανοδος ο p n Κάθοδος ο i D (ma) Ανοδος ο + i D Κάθοδος ο _ Vγ υ D (V) (α) (β) Σχήμα 1.1. Σχηματική παράσταση και σύμβολο της διόδου (α) και χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης (β). Όταν το δυναμικό της ανόδου είναι θετικότερο από το δυναμικό στην κάθοδο, τότε η δίοδος χαρακτηρίζεται ως ορθά πολωμένη και άγει (διαρρέεται από ρεύμα ορθής φοράς). Όταν η κάθοδος είναι θετικότερη από την άνοδο, τότε η δίοδος είναι ανάστροφα πολωμένη και δεν άγει (δεν διαρρέεται από ρεύμα). Κατά την ορθή πόλωση μιας διόδου, η ορθή τάση πρέπει να ξεπεράσει το κατώφλι τάσης V γ (που για το Si είναι 0.6 ως 0.7 Volts, ενώ για το Ge είναι 0.2 ως 0.3 Volts) για να αρχίσει η διέλευση σημαντικού ορθού ρεύματος. Έτσι, για μια ιδανική δίοδο θεωρείται ότι για τάσεις μικρότερες από το κατώφλι το ρεύμα είναι μηδενικό, ενώ για την τάση κατωφλίου ή και ελάχιστα μεγαλύτερες το ρεύμα αυξάνεται απότομα και μπορεί να έχει οποιαδήποτε μεγάλη τιμή, ανάλογα με τη μέγιστη επιτρεπτή ισχύ για το εξάρτημα. Η στατική αντίσταση μιας διόδου μπορεί να μετρηθεί με ωμόμετρο. Συνδέοντας τους ακροδέκτες του ωμομέτρου, έτσι ώστε η δίοδος να πολώνεται ορθά, το όργανο θα δείχνει μια μικρή τιμή αντίστασης (εκατοντάδες Ω). Αντιστρέφοντας την πολικότητα των ακροδεκτών το όργανο θα δείχνει πολύ μεγάλη αντίσταση (άπειρη). Με τις παραπάνω μετρήσεις μπορεί να γίνει ένας αρχικός έλεγχος καλής λειτουργίας μιας διόδου. Η σχεδίαση της χαρακτηριστικής ρεύματος-τάσης I V μπορεί να γίνει σημείο προς σημείο με μετρήσεις στο κύκλωμα του σχήματος 1.2. Μεταβάλλοντας το ποτενσιόμετρο σημειώνονται οι τιμές της ορθής τάσης στα άκρα της διόδου και του ορθού ρεύματος που τη διαρρέει. Η αντίσταση π είναι αντίσταση προστασίας και τίθεται για να περιορίζεται το μέγιστο ρεύμα της διόδου.

9 9 Αντιστρέφοντας τα άκρα της διόδου μπορεί να συμπληρωθεί η χαρακτηριστική για την περιοχή ανάστροφης πόλωσης. π V DC ma V Σχήμα 1.2. Κύκλωμα για τη μέτρηση ρεύματος-τάσης σε δίοδο. Η χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης I V μπορεί να εμφανιστεί απ' ευθείας στην οθόνη παλμογράφου με τη χρήση του κυκλώματος του σχήματος 1.3. Στον οριζόντιο άξονα του παλμογράφου (Χ) μετράται η τάση στα άκρα της διόδου, ενώ στον κατακόρυφο (Υ) δίνεται η τάση στα άκρα της αντίστασης που είναι ανάλογη (γραμμικά) του ρεύματος της διόδου. Για δεδομένη αντίσταση το ρεύμα της διόδου είναι: i (ma) = υ (V) / (kω) i D Y Vs Σχήμα 1.3. Κύκλωμα για την εμφάνιση χαρακτηριστικής ρεύματος-τάσης διόδου σε παλμογράφο. X Β. Πειραματικό μέρος. 1. Να συνδεθεί το κανάλι 1 του παλμογράφου με την έξοδο της γεννήτριας. Για ένα τυχόν ημιτονικό σήμα χαμηλής συχνότητας (π.χ. 10 V, 100 Ηz) να σχεδιαστεί η εικόνα του παλμογράφου σε βαθμολογημένους άξονες. 2. Να μετρηθούν το πλάτος του Vm και το πλάτος Vp-p. Nα γράψετε βήμα προς βήμα τις μετρήσεις σας. 3. Να μετρηθεί το ίδιο σήμα με ένα πολύμετρο και να συγκριθεί η ένδειξη του πολυμέτρου με εκείνη του παλμογράφου. Εξηγείστε τις πιθανές διαφορές. Υπενθυμίζεται ότι το πολύμετρο δείχνει την ενεργό τιμή (rms) του σήματος και η ένδειξη είναι σωστή μόνο για χαμηλές συχνότητες (για παράδειγμα, μέχρι 100 Ηz). 4. Να μετρηθεί η περίοδος του σήματος και να βρεθεί η συχνότητά του. 5. Να κατασκευαστεί το κύκλωμα του σχήματος 1.2 με πηγή συνεχούς τάσης VDC = 5 V, ποτενσιόμετρο = 4.7 kω, π =120 Ω και τη δίοδο (1N4007) συνδεδεμένη κατά την ορθή φορά. Να υπολογιστεί θεωρητικά το μέγιστο ρεύμα διόδου που επιτρέπει αυτή η τιμή της π, καθώς και η μέγιστη ισχύς στην π. 6. Μεταβάλλοντας το ποτενσιόμετρο ρυθμίζεται η ανοδική τάση V D από την τιμή 0 μέχρι να γίνει το ανοδικό ρεύμα I D =20 ma και σημειώνονται οι αντίστοιχες τιμές σύμφωνα με τον πίνακα Να αντιστραφεί η πολικότητα της διόδου. Με τη δίοδο συνδεδεμένη στο κύκλωμα κατά την ανάστροφη φορά και τάση VDC = 30 V, να ρυθμιστεί η τάση στο βολτόμετρο (που ισούται με την τάση στα άκρα της διόδου, αφού V (αμπερόμετρου) =0 ) από 0 μέχρι 25 Volt και να συμπληρωθεί ο

10 10 πίνακας Με τις μετρήσεις των πινάκων 1 και 2 να σχεδιαστεί η χαρακτηριστική της διόδου κατά την ορθή και ανάστροφη φορά. 9. Να κατασκευαστεί το κύκλωμα του σχήματος 1.3 με Vs = 30 Vp-p και = 1 kω, και να σχεδιαστεί η χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης της διόδου όπως φαίνεται στον παλμογράφο. Γ. Θεωρητική ανάλυση και προσομοίωση με τον υπολογιστή (πρόγραμμα PSpice) 10. Δίνεται το κύκλωμα του ανορθωτή του Σχ Για το κύκλωμα αυτό, να παρασταθεί γραφικά η τάση εισόδου και εξόδου για 2 περιόδους. Τι παρατηρείτε; Σχήμα 1.4 Κύκλωμα Απλού Ανορθωτή 11. Να επαναληφθεί το βήμα 10 για τις τιμές της θερμοκρασίας: 0 ο C, 27 o C, 50 o C, 100 o C και 200 ο C. 12. Να παρασταθεί γραφικά η κυματομορφή της ισχύος που καταναλώνει το φορτίο. 13. Χρησιμοποιώντας το κύκλωμα του Σχ. 1.5 και με τη βοήθεια της Συνεχούς Σάρωσης (DC Sweep), να παρασταθεί γραφικά η χαρακτηριστική της διόδου. Σχήμα 1.5 Κύκλωμα για την απεικόνιση της χαρακτηριστικής της διόδου

11 11 ΑΣΚΗΣΗ 1 ΔΙΟΔΟΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΠΩΝΥΜΟ : ΟΝΟΜΑ : ΑΕΜ : Ημερ/νία : Ομάδα : Βήμα 1: Βήμα 2: V m = V p-p = Βήμα 3: V με πολύμετρο = Συσχέτιση με το βήμα 2: Βήμα 4: Τ = f = Βήματα 5, 6 και 7: (θεωρητικά) Ι dmax = P max = Πίνακας 1. I D (ma) V D (volts)

12 12 Πίνακας 2. V D (volts) I D (μa)

13 13 Βήμα 8: Βήμα 9:

14 14 A Σ Κ Η Σ Η 2 ΠΟΛΩΣΗ, ΔΙΑΚΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ 1. Διπολικό τρανζίστορ Το διπολικό τρανζίστορ επαφής (Βipolar Junction Transistor, BJT) είναι κρύσταλλος ημιαγωγού με τρεις περιοχές προσμίξεων τύπου p ή n στη σειρά που δημιουργούν δύο εσωτερικές επαφές pn, όπως φαίνεται στο σχήμα 2.1. Η μεσαία περιοχή ονομάζεται βάση (base), ενώ οι άλλες δύο λέγονται εκπομπός (emitter) και συλλέκτης (collector). Υπάρχουν διπολικά τρανζίστορ τύπου pnp (σχήμα 2.1α) και τύπου npn (σχήμα 2.1β) με αντίστοιχο συμβολισμό. C C B C B p n B C B n p Ε p E n Ε Ε (α) (β) Σχήμα 2.1. Σύμβολο και σχηματικό διάγραμμα τρανζίστορ τύπου pnp (α) και npn (β). Για την κανονική λειτουργία του το τρανζίστορ πρέπει να πολωθεί κατάλληλα με εξωτερικές πηγές τάσης. Η επαφή βάσης-συλλέκτη πρέπει να είναι ανάστροφα πολωμένη, ενώ η επαφή βάσης-εκπομπού πρέπει να πολωθεί ορθά. Στην πράξη επιτυγχάνεται με διάφορες μεθοδολογίες η πόλωση και των δύο επαφών χρησιμοποιώντας μια και μόνο πηγή. Σε τρανζίστορ τύπου npn το ρεύμα οφείλεται κυρίως σε κίνηση ηλεκτρονίων, όπως φαίνεται στο σχήμα 2.2, ενώ σε τρανζίστορ τύπου pnp οφείλεται κυρίως στις οπές. Για τα ρεύματα μέσα στο τρανζίστορ ισχύουν οι εξής σχέσεις: Ι C + ai E I CO = 0 I C = ai E + I CO (1) και Ι Β + (1 a)i E + I CO = 0 I E = Ι Β /(1 a) I CO / (1 a) (2) O συντελεστής a προκύπτει: Ι C I CO a = (3) I E ενώ ο συντελεστής β είναι: β = a / (1 a) (4) Από τις σχέσεις (1), (2) και (4) προκύπτει: Ι C = βι Β + (β+1)i CO (5)

15 15 I E n I n E E B C p n Ηλεκτρόνια ai E (1-a)I E Επανασύνδεση I C -I pe οπές I CO Ηλεκτρόνια I B V EE V CC Σχήμα 2.2. Τα ρεύματα σε τρανζίστορ npn. Για τα τρανζίστορ πυριτίου το Ι CO θεωρείται αμελητέο, οπότε: a Ι C /I E (6) και β Ι C / Ι Β (7) Επίσης, επειδή το a είναι περίπου μοναδιαίο, μπορεί να θεωρηθεί κατά προσέγγιση ότι τα ρεύματα Ι C και I E είναι αριθμητικά ίσα. Για τη συνδεσμολογία του τρανζίστορ σε κύκλωμα πρέπει ο ένας από τους τρείς ακροδέκτες να είναι κοινός στην είσοδο και στην έξοδο. Ετσι προκύπτουν τρείς τρόποι συνδεσμολογίας του τρανζίστορ, όπως φαίνεται στο σχήμα 2.3: α) συνδεσμολογία κοινού εκπομπού (common emitter, CE), β) συνδεσμολογία κοινής βάσης (common base, CB), γ) συνδεσμολογία κοινού συλλέκτη (common collector, CC). Στην κανονική λειτουργία η τάση της επαφής βάσης-εκπομπού σε τρανζίστορ πυριτίου είναι: V BE 0.7 Volt (Si) (8) ενώ για τρανζίστορ γερμανίου είναι: V BE 0.2 Volt (Ge) (9) B C E C B C E B E (α) (β) (γ) Σχήμα 2.3. Συνδεσμολογίες τρανζίστορ npn: α) κοινού εκπομπού, β) κοινής βάσης, γ) κοινού συλλέκτη. H λειτουργία του τρανζίστορ σε κάθε συνδεσμολογία μπορεί να περιγραφεί για διάφορες συνθήκες με τις χαρακτηριστικές εισόδου και εξόδου. Στο σχήμα 2.4 δίνονται οι χαρακτηριστικές εισόδου (2.4α) και εξόδου (2.4β) για συνδεσμολογία κοινού εκπομπού. Στις χαρακτηριστικές εξόδου διακρίνονται οι περιοχές κόρου (saturation), αποκοπής (cut-off) και η περιοχή γραμμικής λειτουργίας.

16 16 I b Γραμμική Κόρου Αποκοπής (α) (β) Σχήμα 2.4. Χαρακτηριστικές εισόδου (α) και εξόδου (β) για συνδεσμολογία κοινού εκπομπού. Η γραμμική περιοχή για τη λειτουργία του διπολικού τρανζίστορ περιορίζεται στο διάγραμμα των χαρακτηριστικών εξόδου από τις μέγιστες επιδόσεις του εξαρτήματος. Οπως φαίνεται στο σχήμα 2.5, αυτή η περιοχή καθορίζεται από: 1. Το μέγιστο επιτρεπτό ρεύμα συλλέκτη i cmax. 2. Την ευθεία κόρου κοντά στο υ CE 0 3. Την ευθεία αποκοπής για i B =0 κοντά στον άξονα υ CE. 4. To μέγιστο επιτρεπτό δυναμικό υ CE. 5. Tις υπερβολικές καμπύλες επιτρεπτής ισχύος P D = V CΕ I C που δείχνουν τη μέγιστη αντοχή στη θερμοκρασία. Αν ξεπεραστεί η ισχύς P D, τότε το τρανζίστορ θα υπερθερμανθεί και κινδυνεύει να καταστραφεί. Σχήμα 2.5. Περιοχές λειτουργίας στις χαρακτηριστικές εξόδου κοινού εκπομπού. Για τη λειτουργία του τρανζίστορ απαιτείται ρεύμα βάσης i B (πόλωση), οπότε το κύκλωμα του συλλέκτη (εξόδου) θα διαρρέεται από ρεύμα i C = βi B. Για το κύκλωμα συλλέκτη στο σχήμα

17 17 (2.6α) ισχύει η σχέση: V CC = i C C + υ CE i C = υ CE / C + V CC / C (10) H σχέση i C υ CE είναι μία ευθεία που σχεδιάζεται όπως στο σχήμα (2.6β) και ονομάζεται ευθεία φόρτου ή φορτίου (load line). Το σημείο όπου η ευθεία φόρτου τέμνει την χαρακτηριστική εξόδου για το επιλεγμένο ρεύμα βάσης i B λέγεται σημείο ηρεμίας ή σημείο λειτουργίας και συμβολίζεται με το Q. Για γραμμική λειτουργία το σημείο ηρεμίας πρέπει να βρίσκεται στην κεντρική περιοχή, όπου οι καμπύλες είναι περισσότερο γραμμικές και ομοιόμορφα κατανεμημένες. Λειτουργία κοντά στα σημεία Α ή Β των χαρακτηριστικών (σχήμα 2.6β) μπορεί να δημιουργήσει παραμόρφωση του σήματος εξόδου (ψαλιδισμό), που οφείλεται σε κόρο ή αποκοπή. Επίσης, η ευθεία φόρτου δεν πρέπει να τέμνει την υπερβολή της P D (σχήμα 2.5). Η θέση του Q ορίζει τις τιμές των I C, I B και V CE. Επειδή ισχύει ότι I C = βi B, το σημείο Q στο σχήμα (2.6β) θα αλλάζει θέση όταν στο κύκλωμα τοποθετούνται διαφορετικά τρανζίστορ. Στις χαμηλές θερμοκρασίες στις οποίες λειτουργούν τα τρανζίστορ με μικρά σήματα, τη μετακίνηση του σημείου Q επηρεάζουν ιδιαίτερα η μεταβολή της υ ΒE με τη θερμοκρασία και οι αλλαγές στο β. Ετσι, με τα κυκλώματα πόλωσης παρέχεται κάποια σταθεροποίηση στα ρεύματα που αντιστοιχούν στο σημείο Q. Σε υψηλές θερμοκρασίες λειτουργίας, πράγμα που συμβαίνει στους ενισχυτές ισχύος, τη μεγαλύτερη μεταβολή στο I C την προκαλεί το ευαίσθητο στη θερμοκρασία ρεύμα I CΒΟ. Vcc i C i c c V CC /c A V CE I CQ Q i B 0 V υ CQ V CC CE (α) (β) Σχήμα 2.6. Κύκλωμα κοινού εκπομπού (α) και ευθεία φόρτου (β). Ενα τρανζίστορ λειτουργεί σωστά αν έχει τα κατάλληλα και σωστά χαρακτηριστικά κέρδους (ικανότητα να ενισχύει), δε διασπάται από τις τάσεις λειτουργίας, διατηρεί τη διαρροή ρευμάτων μέσα στα όρια των ανοχών και στην περίπτωση κυκλωμάτων παλμών, έχει τα ορθά χαρακτηριστικά, όπως είναι η καθυστέρηση (delay) και ο χρόνος αποθήκευσης. Οι δοκιμές μπορούν να γίνουν με εμπορικές εργαστηριακές συσκευές δοκιμής τρανζίστορ (curve tracers), ή με γεννήτρια και παλμογράφο. Είναι επίσης δυνατόν να δοκιμασθεί αν ένα τρανζίστορ είναι ανοικτό ή βραχυκυκλωμένο μόνο με ωμόμετρο. Οι απλές δοκιμές με ωμόμετρο δείχνουν επίσης αν είναι τύπου pnp ή npn και αν έχει σημαντική διαρροή Γνωρίζοντας ότι το τρανζίστορ έχει δύο επαφές pn, μία μεταξύ βάσης-εκπομπού και μία μεταξύ βάσης-συλλέκτη, ο έλεγχος του γίνεται μετρώντας την ωμική αντίσταση μεταξύ των συνδυασμών (Β-Ε), (Ε-C) και (C-B) και με τις δύο πολικότητες ακροδεκτών. Η αντίσταση ορθής φοράς κυμαίνεται συνήθως από 20 Ω μέχρι 500 Ω σε διάφορους τύπους τρανζίστορ, ενώ τυπικές τιμές για την ανάστροφη αντίσταση είναι από 10 kω ως και 10 ΜΩ. Η αντίσταση μεταξύ συλλέκτη και εκπομπού πρέπει να είναι πολύ μεγάλη (άπειρη), αφού δεν υπάρχει εσωτερική επαφή pn μεταξύ αυτών των δύο ακροδεκτών. Το τρανζίστορ μπορεί να λειτουργεί σαν διακόπτης και να επιτρέπει ή όχι τη ροή ρεύματος στο κύκλωμα εξόδου (φορτίου). Αυτό γίνεται όταν το τρανζίστορ λειτουργεί εναλλακτικά στον κόρο και την αποκοπή. Στο κύκλωμα του σχήματος 2.7 όταν το ρεύμα Ι Β είναι μηδέν, το τρανζίστορ είναι σε αποκοπή και η LED (Light Emitting Diode) δεν φωτίζει. Αν δοθεί κατάλληλη τάση στην είσοδο ΙΝ, τότε το τρανζίστορ λειτουργεί στην περιοχή κόρου και η LED ανάβει. Η τάση V CE όταν το τρανζίστορ είναι στον κόρο είναι: V CE(SAT) 0.2 Volt (11) B

18 18 Vcc= 5 V i c 270 Ω ΙΝ B LED i B Σχήμα 2.7. Κύκλωμα διακοπτικής λειτουργίας τρανζίστορ. To πιο συνηθισμένο στην πράξη κύκλωμα πόλωσης για τη λειτουργία στη γραμμική περιοχή είναι το κύκλωμα πόλωσης εκπομπού που σχεδιάζεται στο σχήμα 2.8. Οι αντιστάσεις 1 και 2 δίνουν μια σταθερή πόλωση, ενώ η αντίσταση E του εκπομπού οδηγεί σε αρνητική ανάδραση ρεύματος, που τείνει να διατηρήσει σταθερό το Ι Ε. Ετσι, αν το Ι Ε αυξηθεί, η πτώση τάσης στην Ε αυξάνει, ελαττώνεται η V BE και επομένως (από τις καμπύλες εισόδου) ελαττώνεται το ρεύμα Ι Β, οπότε το Ι Ε σταθεροποιείται στην αρχική του τιμή. Για να τεθεί το σημείο λειτουργίας Q στο μέσο της dc ευθείας φόρτου, πρέπει το δυναμικό V CQ στο συλλέκτη να γίνει: V CQ = (V CC /2)(1 + Ε /( Ε + C )) (12) οπότε το ρεύμα Ι C θα είναι: I C = (V CC V CQ ) / C (13) Vcc 1 c V out V in 2 E Σχήμα 2.8. Κύκλωμα πόλωσης εκπομπού. 2. Ενισχυτής κοινού εκπομπού Όπως ήδη αναφέρθηκε, τo πιο συνηθισμένο στην πράξη κύκλωμα πόλωσης είναι το κύκλωμα πόλωσης εκπομπού (σχήματα 2.8, 2.9). Η παρουσία της Ε στο κύκλωμα εξόδου του ενισχυτή οδηγεί σε ανεπιθύμητη κατανάλωση ωφέλιμης ισχύος, όταν στην είσοδο εφαρμόζεται εναλλασσόμενο σήμα. Επιπλέον οδηγεί σε ελάττωση της ενίσχυσης. Για την αποφυγή των τελευταίων μη επιθυμητών καταστάσεων, συνδέεται παράλληλα προς την Ε ένας πυκνωτής

19 19 διαρροής C E. Η τιμή του εκλέγεται έτσι ώστε, για τη κατώτερη συχνότητα του προς ενίσχυση σήματος, να δρα σαν βραχυκύκλωμα για την αντίσταση Ε. Vcc Vin c + - out s Vs in 2 r in E + - C E L Σχήμα 2.9. Ενισχυτής κοινού εκπομπού Χωρίς τον πυκνωτή C Ε και το φορτίο L, στο βρόχο συλλέκτη-εκπομπού ισχύει η σχέση: V CC = i C ( C + Ε ) + υ CE i C = υ CE /( C + Ε ) + V CC /( C + Ε ) (14) H σχέση (14) παριστάνει την εξίσωση της dc ευθείας φόρτου του ενισχυτή. Η dc ευθεία φόρτου καθορίζεται από τα σημεία V CC στο άξονα υ CE και V CC /( C + Ε ) στον άξονα i C. Η ευθεία αυτή συμπίπτει και με την ac ευθεία φόρτου του ενισχυτή στο κύκλωμα χωρίς τον πυκνωτή C Ε και το φορτίο L. Η ύπαρξη του πυκνωτή C Ε διαφοροποιεί τις dc και ac ευθείες φόρτου. Θέτοντας ac = ( C // L ), για το εναλλασσόμενο η ac ευθεία φόρτου προκύπτει: Η ευθεία αυτή τέμνει τον άξονα i C στο σημείο: i C(max) = I CQ + V CEQ / ac = και τον άξονα υ CE στο σημείο: i c = υ ce / ac (15) = (V CC E I CQ ) / ac (16) υ CE(max) = V CC E I CQ = = V CEQ + ac I CQ (17) Στο σχήμα 2.10 φαίνονται τα σημεία τομής της dc και της ac ευθείας φόρτου με τους άξονες. Η θέση του σημείου Q πάνω στην ευθεία φόρτου εξαρτάται από τα στοιχεία του κυκλώματος. To σημείο λειτουργίας Q επιλέγεται στο μέσο της ac ευθείας φόρτου, ώστε να λαμβάνεται στην έξοδο η μεγαλύτερη δυνατή διακύμανση χωρίς να συμβαίνει "ψαλλίδιση" του σήματος. Η αντίστοιχη τάση V CΕQ τότε είναι: V CΕQ = V CC / (1 + dc / ac) (18) όπου dc = ( C + Ε ). Το ρεύμα λειτουργίας Ι CQ θα είναι: I CQ = V CΕQ / ac (19)

20 20 i C i C(max) ΑC ευθεία φόρτου i = υ C CE ac V CC C +E I CQ Q(I,V ) CEQ CQ DC ευθεία φόρτου 0 V CEQ υ CE(max) V CC υ CE Σχήμα Ευθείες φόρτου ac και dc. Γραφικά, το σημείο Q προσδιορίζεται από την τομή της dc ευθείας φορτίου και της ευθείας που περιγράφεται από τη σχέση: i C ac = υ CE (20) και διέρχεται από την αρχή των αξόνων i C και υ CE (σχήμα 2.10). Η αντίσταση εισόδου in του ενισχυτή του σχήματος 2.9 είναι ο παράλληλος συνδυασμός των αντιστάσεων 1, 2 και της αντίστασης r in που φαίνεται από τη βάση του τρανζίστορ. H αντίσταση r in με τον πυκνωτή C E είναι: in = 1 // 2 // r in (21) r in = r bb' + r b'e = r bb' + (β+1)r d (22) όπου η αντίσταση r bb' είναι η αντίσταση που παρουσιάζει το υλικό στην επαφή της βάσης (περίπου 50 ως 100 Ω) και η δυναμική αντίσταση r d είναι: r d = nkt/ qi E (23) Για θερμοκρασία Τ=300 Κ η σχέση (23) γίνεται: n 26 (mv) r d = (24) I E (ma) Για παράδειγμα, για I E =1 ma και για τρανζίστορ πυριτίου (n = 2), η r d είναι ίση με 52 Ω. Χωρίς τον πυκνωτή C E, η αντίσταση r in γίνεται: r in = r bb' + (β+1)(r d + Ε ) (β+1) Ε (25) Η αντίσταση εξόδου out του ενισχυτή είναι περίπου ίση με την αντίσταση C. Το κέρδος τάσης (ενίσχυση) του ενισχυτή είναι: Α υ = V out / V in = όπου Α είναι η ενίσχυση τάσης μεταξύ βάσης και συλλέκτη: out C (26) = A ( in / ( in + s )) ( L / ( L + out )) (27) Α = β C / r in (28)

21 21 Είναι προφανές ότι αν χρησιμοποιηθεί ο πυκνωτής διέλευσης C E στον εκπομπό, τότε η αντίσταση r in θα δίνεται από τη σχέση (22), ενώ χωρίς τον πυκνωτή C E ισχύει η σχέση (25) και η ενίσχυση γίνεται: Α C / Ε (29) Για να βρεθεί η συχνοτική απόκριση του ενισχυτή χρησιμοποιούνται συνήθως τα λογαριθμικά συχνοτικά διαγράμματα ή διαγράμματα Bode και η μονάδα Decibel (db) που ορίζεται σαν: A υ (σε db) = 20 log( V out / V in ) (30) Το διάγραμμα Bode (συχνότητας-πλάτους) σχεδιάζεται σε ημιλογαριθμικό ή λογαριθμικό χαρτί (ο άξονας της συχνότητας είναι πάντα λογαριθμικός). Στο διάγραμμα σημειώνονται οι αποκρίσεις για διάφορες συχνότητες στην περιοχή που ενδιαφέρει. Τα σημεία όπου η έξοδος γίνεται μικρότερη κατά 3 db (ή στο 70.7%) της τιμής της στις μέσες συχνότητες (A o ), ορίζουν την κατώτερη (f L ) και την ανώτερη (f H ) συχνότητα αποκοπής (σχήμα 2.11). Aυ Ao 0.707A o 0 f L f H Σχήμα Συχνοτική απόκριση πλάτους. f (Hz) 3. Μέτρηση αντιστάσεων εισόδου και εξόδου. Για τη μέτρηση της αντίστασης εισόδου in μιας ηλεκτρονικής, γενικά, διάταξης σημειώνεται αρχικά το πλάτος του σήματος Vs, όταν αυτό συνδέεται απ' ευθείας στην είσοδο της διάταξης. Στη συνέχεια παρεμβάλλεται σε σειρά στην είσοδο μεταβλητή αντίσταση ή κιβώτιο αντιστάσεων (σχήμα 2.12). Η αντίσταση μεταβάλλεται μέχρι να ελαττωθεί το σήμα στην είσοδο της διάταξης (κόμβος 1) στο μισό της τιμής που είχε χωρίς την. Η τιμή αυτή της ισούται με την αντίσταση εισόδου in του ενισχυτή, όπως εύκολα προκύπτει από τον διαιρέτη τάσης των αντιστάσεων in και. Για τη μέτρηση της αντίστασης εξόδου out μιας ηλεκτρονικής διάταξης, σημειώνεται αρχικά το πλάτος της εξόδου χωρίς την ύπαρξη φορτίου. Στη συνέχεια συνδέεται στην έξοδο μία μεταβλητή αντίσταση ή κιβώτιο αντιστάσεων (σχήμα 2.13) ρυθμισμένο στη μέγιστη τιμή του. Η τιμή της μεταβάλλεται μέχρι να ελαττωθεί το σήμα εξόδου (κόμβος 1) στο μισό της τιμής που είχε χωρίς την. Η τιμή αυτή της είναι ίση με την αντίσταση εξόδου out της διάταξης, όπως εύκολα προκύπτει από τον διαιρέτη τάσης των αντιστάσεων out και.

22 V s in Ηλεκτρονική Διάταξη Ηλεκτρονική Διάταξη out Σχήμα Σχήμα Μέτρηση αντίστασης εισόδου in. Μέτρηση αντίστασης εξόδου out. Β. Πειραματικό μέρος. 1. Να κατασκευαστεί το κύκλωμα του σχήματος 2.9, χωρίς τον πυκνωτή C E στον εκπομπό, με 2 = 33 kω, C = 4.7 kω, E = 1.5 kω, L = 10 kω, πυκνωτές σύζευξης 10 μf (προσοχή στην πολικότητα, αν είναι ηλεκτρολυτικοί) και τρανζίστορ BC238 με β=130, r bb' =50 Ω. Στη θέση της αντίστασης 1 να τοποθετηθεί ο συνδυασμός αντίστασης και ροοστάτη του σχήματος 2.14β. Να ελεγχθεί προσεκτικά η συνδεσμολογία του τρανζίστορ και στη συνέχεια να τροφοδοτηθεί το κύκλωμα με τάση V CC = 15 Volts. 2. Να μεταβληθεί η 1 (ο ροοστάτης), ώστε το σημείο λειτουργίας να είναι στο μέσο της ευθείας φόρτου. Θα πρέπει να ισχύει: V CE = V CC / 2. Η μέτρηση της V CE να γίνει με πολύμετρο. ΒC 238 (α) (β) 47 kω 220 kω C Β E 1 Σχήμα (α) Ακροδέκτες τρανζίστορ (β) Συνδυασμός αντίστασης και ροοστάτη στη θέση της αντίστασης Nα συνδεθεί μιλλιαμπερόμετρο στο συλλέκτη (σε σειρά) και να μετρηθεί το ρεύμα I C. Μετά να τοποθετηθεί μικροαμπερόμετρο σε σειρά στη βάση και να μετρηθεί το ρεύμα Ι Β. Να υπολογιστεί το β του τρανζίστορ. 4. Να δοθεί στην είσοδο του κυκλώματος ημιτονικό σήμα συχνότητας 1 khz από τη γεννήτρια. Nα μεταβληθεί το πλάτος εισόδου και να μετρηθεί το μέγιστο πλάτος εισόδου και εξόδου ώστε να μην υπάρχει παραμόρφωση στην έξοδο. Nα προστεθεί στο κύκλωμα ο πυκνωτής διέλευσης C E =100μF και να επαναληφθούν οι μετρήσεις. Nα υπολογιστεί σε κάθε περίπτωση η ενίσχυση του κυκλώματος. 5. Με το μέγιστο πλάτος να μετρηθούν με τη βοήθεια κιβωτίου αντιστάσεων οι αντιστάσεις εισόδου in και εξόδου out του ενισχυτή χωρίς τον πυκνωτή C E. Για τη μέτρηση της out να απομακρυνθεί προσωρινά η L. Να υπολογιστούν θεωρητικά οι τιμές των αντιστάσεων in και out και να συγκριθούν με εκείνες των μετρήσεων. Nα προστεθεί στο κύκλωμα ο πυκνωτής διέλευσης C E και να επαναληφθούν οι μετρήσεις. 6. Να δοθεί στην είσοδο του κυκλώματος (χωρίς τον πυκνωτή C E ) ημιτονικό σήμα πλάτους 100 mv p-p, συχνότητας 1 khz από τη γεννήτρια. Να μετρηθεί η έξοδος και να υπολογιστεί η ενίσχυση του κυκλώματος. Είναι ίση με εκείνη που υπολογίζεται στο βήμα 4; Να υπολογιστεί θεωρητικά η ενίσχυση (εξίσωση 29) και να συγκριθεί η τιμή της με εκείνη των μετρήσεων. Nα προστεθεί στο κύκλωμα ο πυκνωτής διέλευσης C E και να επαναληφθούν οι μετρήσεις. 7. Να μεταβληθεί η συχνότητα του σήματος εισόδου από 50 Ηz μέχρι 1 ΜΗz (με βήματα 50 Ηz, 100 Hz, 200 Hz, 500 Hz, κ.λ.π.). Να μετρηθεί το πλάτος εισόδου και εξόδου του ενισχυτή χωρίς τον πυκνωτή C E και να συμπληρωθεί πίνακας τιμών της ενίσχυσης. Nα προστεθεί στο κύκλωμα ο πυκνωτής διέλευσης C E και να επαναληφθούν οι μετρήσεις.

23 23 8. Να γίνει το διάγραμμα συχνοτικής απόκρισης του ενισχυτή (σε ημιλογαριθμικό χαρτί μιλλιμετρέ) χωρίς τον πυκνωτή C E και με τον πυκνωτή και να σημειωθούν οι συχνότητες αποκοπής f L και f H. Γ. Θεωρητική ανάλυση και προσομοίωση με τον υπολογιστή (πρόγραμμα PSpice) 9. Να υπολογιστεί θεωρητικά η αναμενόμενη τιμή της αντίστασης 1 και η ενίσχυση και να συγκριθεί με εκείνη των μετρήσεων. 10. Να σχεδιαστούν οι DC και AC ευθείες φόρτου. Τι κλίση σχηματίζουν με τον άξονα της V CE ; Τέμνονται στο σημείο πόλωσης που βρέθηκε πειραματικά; Ποιά μεγέθη μεταβάλλονται με την προσθήκη στο κύκλωμα του πυκνωτή διέλευσης C E και πώς; Επηρεάζεται το σημείο πόλωσης και κατά ποιο τρόπο; 11. Δίνεται το κύκλωμα του ενισχυτή κοινού εκπομπού του Σχ. 2.15, με 2 = 33 kω, C = 4.7 kω, E = 1.5 kω, L = 10 kω, πυκνωτές σύζευξης 10 μf, πυκνωτή διέλευσης C E =100μF και transistor BC238 με περιγραφή μοντέλου:.model BC238 NPN (Bf=130 b=50 CJE=13E-12 CJC=4E-12 VJE=0.7) Σχήμα 2.15 Σχεδίαση Ενισχυτή Κοινού Εκπομπού με το πρόγραμμα Capture Μέσω παραμετρικής ανάλυσης, να βρεθεί η τιμή της αντίστασης 1 για την οποία ισχύει ότι V CE = V CC / 2. Για αυτήν την τιμή της αντίστασης 1 να γίνουν τα παρακάτω βήματα 12 ως Nα απεικονιστούν οι κυματομορφές των τάσεων εισόδου και εξόδου του κυκλώματος για 2 περιόδους, ξεκινώντας από τη χρονική στιγμή t o =0s. 13. Να επαναληφθεί το βήμα 12 για χρονική στιγμή έναρξης της προσομοίωσης t o = 100ms. Τι παρατηρείτε; Ποια ρύθμιση πρέπει να τροποποιήσετε για τη σωστή απεικόνιση των κυματομορφών; 14. Να βρεθεί η ακριβής τιμή του κέρδους τάσης του κυκλώματος. 15. Να παρασταθεί γραφικά η απόκριση συχνότητας του κυκλώματος σε db. Σε ποιες συχνότητες το κύκλωμα παρουσιάζει το μέγιστο κέρδος και πόσο είναι αυτό; 16. Να παρασταθεί γραφικά η αντίσταση εισόδου του κυκλώματος συναρτήσει της συχνότητας. 17. Χρησιμοποιώντας το κύκλωμα του Σχ και με τη βοήθεια της Συνεχούς Σάρωσης (DC Sweep), να παρασταθεί γραφικά η χαρακτηριστική του transistor.

24 Σχήμα 2.16 Κύκλωμα για την απεικόνιση της χαρακτηριστικής του διπολικού transistor 24

25 25 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΠΟΛΩΣΗ, ΔΙΑΚΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΩΝΥΜΟ : ΟΝΟΜΑ : ΑΕΜ : Ημερ/νία : Ομάδα : ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Βήματα 1, 2, 3: Ι C = Ι B = β= Βήμα 4: χωρίς τον πυκνωτή C E : V out-max = V in = με τον πυκνωτή C E : V out-max = V in = Βήμα 5: χωρίς τον πυκνωτή C E : αντίσταση εισόδου in = αντίσταση εξόδου out = με τον πυκνωτή C E : αντίσταση εισόδου in = αντίσταση εξόδου out = Βήμα 6: χωρίς τον πυκνωτή CE : V out = V in =100 mv p-p Α u = με τον πυκνωτή CE : V out = V in =100 mv p-p Α u = Βήμα 7: χωρίς τον πυκνωτή CE : f (Hz) Vin Vout k 5 k 10 k 100 k 500 k 1 M

26 26 με τον πυκνωτή CE : f (Hz) Vin Vout k 5 k 10 k 100 k 500 k 1 M

27 A Σ Κ Η Σ Η 3 ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΠΕΔΙΟΥ (FET) ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Α. Θεωρητική εισαγωγή. Το τρανζίστορ επίδρασης πεδίου (Field Effect Transistor, FET) είναι εξάρτημα με τρεις ακροδέκτες, όπως και το διπολικό τρανζίστορ. H λειτουργία του βασίζεται στον έλεγχο ενός εσωτερικού ηλεκτρικού πεδίου με την εφαρμογή εξωτερικού δυναμικού στον ακροδέκτη που ονομάζεται πύλη (gate, G). Το πεδίο αυτό ελέγχει την αγωγιμότητα μεταξύ των άλλων δύο ακροδεκτών, της εκροής (drain, D) και της πηγής (source, S) και επομένως και το ρεύμα που θα διέρχεται από αυτούς. Ετσι, ενώ στα διπολικά τρανζίστορ ο έλεγχος του ρεύματος στην έξοδο γίνεται με το ρεύμα βάσης, στα FETs ο έλεγχος γίνεται με το δυναμικό της πύλης. Eπίσης, η αγωγιμότητα γίνεται με ένα τύπο φορέων (οπές ή ηλεκτρόνια) ανάλογα με την πολικότητα τους, οπότε τα τρανζίστορ αυτά χαρακτηρίζονται σαν μονοπολικά (unipolar). Yπάρχουν δύο τύποι FET που ονομάζονται FET επαφής, (Junction FET, JFET) και FET μονωμένης πύλης ή μετάλλου-οξειδίου-ημιαγωγού, (Metal-Oxide-Semiconductor FET, MOSFET) Kάθε τύπος μπορεί να κατασκευαστεί με κανάλι αγωγιμότητας ημιαγωγού τύπου n ή τύπου p, oπότε χαρακτηρίζεται αντίστοιχα σαν δίαυλου n (n - channel) ή δίαυλου p (p - channel). Επιπλέον, τα MOSFETs κατασκευάζονται για να λειτουργούν σαν FET αραίωσης (depletion mode) ή FET πύκνωσης (enhancement mode) ή και κατά τους δύο αυτούς τρόπους (όχι ταυτόχρονα). FETs 27 JFET MOSFET Διαύλου n Διαύλου p Αραίωσης Πύκνωσης Διαύλου n Διαύλου p Διαύλου n Σχήμα 3.1. Ταξινόμηση των FETs. 1. Το FET επαφής (JFET) Στο σχήμα 3.2 δίνεται μία απλοποιημένη τομή ενός JFET διαύλου n καθώς και τα σύμβολα των JFET (n - channel και p - channel). Η περιοχή αραίωσης φορέων (depletion region) είναι συνάρτηση του δυναμικού μεταξύ πύλης και πηγής V GS. Η αύξηση του ανάστροφου αυτού δυναμικού αυξάνει το εύρος της περιοχής αραίωσης, μειώνει το πλάτος του καναλιού και επομένως μειώνεται και το ρεύμα που διέρχεται από αυτό (μεταξύ εκροής και πηγής). Για σταθερή τάση V DS, η αύξηση της ανάστροφης τάσης V GS θα οδηγήσει κάποια στιγμή στη πλήρη κάλυψη του καναλιού από την περιοχή αραίωσης, οπότε ο δίαυλος "κλείνει". Το δυναμικό για το οποίο συμβαίνει η φραγή του καναλιού ονομάζεται δυναμικό φραγής (pinch-off voltage) και συμβολίζεται με V p. G D S n channel G D S p channel (α) (β)

28 28 Σχήμα 3.2. Aπλοποιημένη δομή JFET διαύλου n (α) και τα σύμβολα των JFET διαύλου n και p (β). Στο σχήμα 3.2α παρατηρείται μία διεύρυνση της περιοχής αραίωσης προς την πλευρά της εκροής, γεγονός που οφείλεται στην ύπαρξη του δυναμικού V DS. Για σταθερή τάση V GS, η αύξηση της τάσης V DS θα οδηγήσει και πάλι κάποια στιγμή στη πλήρη κάλυψη του καναλιού από την περιοχή αραίωσης, οπότε ο δίαυλος "κλείνει" και οποιαδήποτε παραπάνω αύξηση της V DS. θα προκαλέσει ανεπαίσθητη αύξηση στο ρεύμα Ι D. Στο σχήμα (3.3β) φαίνεται αυτή η χαρακτηριστική για τάση V GS = 0 Volt, oπότε το αντίστοιχο ρεύμα Ι D χαρακτηρίζεται σαν ρεύμα κορεσμού Ι DSS. Για τιμές της V DS μέχρι τη φραγή, το ρεύμα που διέρχεται από το FET μεταβάλλεται σχεδόν με τον νόμο του Ohm (Ωμική περιοχή λειτουργίας). Η αύξηση της V DS πέρα από την περιοχή κορεσμού προκαλεί διάσπαση του FET (φαινόμενο χιονοστιβάδας) και απότομη αύξηση του ρεύματος Ι D (δεν εμφανίζεται στο διάγραμμα). H ύπαρξη της ανάστροφης τάσης V GS (< 0) μειώνει την τιμή του ρεύματος κορεσμού Ι D για δοθείσα V DS. Αυτό φαίνεται στις χαρακτηριστικές του σχήματος (3.3β). Η περιοχή όπου η χαρακτηριστικές είναι σχεδόν οριζόντιες ονομάζεται περιοχή μετά τη φραγή και αντιστοιχεί στη γραμμική περιοχή λειτουργίας. Για V GS < V P επέρχεται η φραγή του καναλιού οπότε το ρεύμα I D μηδενίζεται (βλέπε σχήμα 3.3α) Στον πίνακα 3.1 δίνονται οι βασικές συνθήκες και οι σχέσεις που ισχύουν για τη λειτουργία των JFET στις δύο περιοχές λειτουργίας τους. Η αντίσταση DS του διαύλου είναι συνάρτηση του μήκους του L (σε μέτρα), της ενεργού διατομής Α (σε m 2 ), και της ειδικής αγωγιμότητας του υλικού σ (σε Ω 1 m 1 ). H σταθερά k εξαρτάται από το FET και υπολογίζεται από την τιμή του Ι DSS για V GS = 0 V. (α) (β) Σχήμα 3.3. Χαρακτηριστικές μεταφοράς (α) και εξόδου (β) JFET διαύλου n. Πίνακας 3.1 Δίαυλος Ωμική περιοχή Περιοχή μετά τη φραγή p V DS V GS V p 0 V GS V p V DS < V GS V p 0 > V GS V p n V DS V GS V p 0 V GS V p V DS > V GS V p 0 < V GS V p SD = L /σα Ι D = k[(v GS V p )V DS V DS 2 /2] Ι D = Ι DSS (1 V GS /V p ) 2 g m = (2Ι DSS /V p )(1 V GS /V p )

29 29 Η επαφή πύλης-πηγής είναι ανάστροφα πολωμένη, οπότε το ρεύμα που εισέρχεται είναι αμελητέο (na ή pa). Ετσι η σύνθετη αντίσταση εισόδου στα FETs είναι χαρακτηριστικά πολύ μεγάλη. Σε μεγάλες όμως συχνότητες η χωρητικότητα εισόδου γίνεται σημαντική και περιορίζει τις εφαρμογές στις συχνότητες αυτές. 2. Eνισχυτής με JFET Τα JFET χρησιμοποιούνται σε βασικές ενισχυτικές διατάξεις, όπως και τα διπολικά τρανζίστορ, σε συνδεσμολογίες κοινής πηγής, κοινής πύλης και κοινής εκροής (σχήμα 3.4). Για τη σωστή λειτουργία κάθε ενισχυτή πρέπει να σχεδιαστεί σωστά η πόλωση του FET, έτσι ώστε να προκύπτει γραμμική ενίσχυση του σήματος εισόδου χωρίς παραμόρφωση. Πρακτικά, η ανάστροφη πόλωση μεταξύ πύλης και πηγής πρέπει να διατηρείται για όλες τις τιμές του σήματος εισόδου. G D S S D G D S G (α) (β) (γ) Σχήμα 3.4. Συνδεσμολογίες κοινής πηγής (α), κοινής πύλης (β), και κοινής εκροής (γ). Για την πόλωση στους ενισχυτές χρησιμοποιούνται δύο βασικές διατάξεις: η πόλωση πύλης με σταθερή πηγή τάσης (σχ. 3.5α) και η αυτοπόλωση (πόλωση πηγής) που είναι και η συνηθέστερη, αφού δεν απαιτείται επιπλέον τροφοδοσία (σχ. 3.5β). H πόλωση στο κύκλωμα (3.5γ) παρουσιάζει καλύτερη ανεξαρτησία στις μεταβολές των χαρακτηριστικών των διαφόρων FETs. V DD V DD V DD G D D G D D 1 G D D V G G S G S S 2 S S (α) (β) (γ) Σχήμα 3.5. Kυκλώματα πόλωσης των FETs. Στο κύκλωμα του σχήματος (3.5α) ο ενισχυτής κοινής πηγής JFET n-διαύλου έχει σταθερή πόλωση V GS μέσω της αντίστασης G που είναι συνήθως πολύ μεγάλης τιμής (ΜΩ) διατηρώντας υψηλή την αντίσταση εισόδου. Το σήμα εισόδου μέσω ενός πυκνωτή Cc μεταβάλλει το δυναμικό της πύλης και προκαλεί ανάλογη μεταβολή στο ρεύμα εκροής. Ετσι, μεταβάλλεται η πτώση τάσης στην αντίσταση D και εμφανίζεται στην έξοδο (μεταξύ εκροής και πηγής) το σήμα εισόδου ενισχυμένο και με διαφορά φάσης 180. Τα βασικά μειονεκτήματα αυτής της πόλωσης είναι η απαίτηση επιπλέον τροφοδοσίας και η σημαντική εξάρτηση του σημείου πόλωσης από τα

30 30 χαρακτηριστικά του JFET. Στην αυτοπόλωση (σχήμα 3.5β) χρησιμοποιείται μία αντίσταση G που γειώνει την πύλη και μια αντίσταση S που δημιουργεί το κατάλληλο δυναμικό στην πηγή, έτσι ώστε να εμφανιστεί η απαιτούμενη ανάστροφη τάση V GS. Στη διάταξη αυτή παρατηρείται καλή ανεξαρτησία του σημείου πόλωσης από τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου JFET. Αν, για παράδειγμα, το αρχικό JFET αντικατασταθεί από ένα άλλο με μεγαλύτερο ρεύμα εκροής κορεσμού Ι DSS, το αυξημένο ρεύμα θα προκαλέση μεγαλύτερη αρνητική τάση V GS. Η αύξηση της V GS συνεπάγεται μείωση του ρεύματος εκροής, αντισταθμίζοντας έτσι τη διαφορά χαρακτηριστικών των FETs. Στα κυκλώματα αυτά χρησιμοποιείται συνήθως πυκνωτής διέλευσης C S, ώστε να ελαχιστοποιείται η αρνητική ανάδραση και ελάττωση του κέρδους στο εναλλασόμενο μέσω της S, όπως και στα αντίστοιχα κυκλώματα με διπολικά τρανζίστορ. Το κέρδος τάσης A υ στους ενισχυτές κοινής πηγής με JFET με αυτοπόλωση και πυκνωτή διέλευσης στην πηγή (σχήμα 3.6) είναι συνάρτηση της διαγωγιμότητας g m του FET και του παράλληλου συνδυασμού των αντιστατών D και φορτίου L, και δίνεται από τον τύπο: A υ = g m ( D // L ) = = g m ( D L ) / ( D + L ) (1) όπου το αρνητικό πρόσημο σημαίνει την αντιστροφή της φάσης του σήματος εισόδου. H διαγωγιμότητα g m είναι ο λόγος της μεταβολής του ρεύματος εκροής I D προς την αντίστοιχη μεταβολή της τάσης V GS για σταθερή τιμή τάσης V DS. V DD D C 2 Vin C1 G D out in G S S + - C S L Σχήμα 3.6. Ενισχυτής κοινής πηγής. g m = ΔI D / ΔV GS VDS = σταθερό (2) Η αντίσταση εισόδου in είναι περίπου ίση με την G, in G (3) ενώ η αντίσταση εξόδου out είναι ίση με την D : out D (4) Οι εφαρμογές των ενισχυτών με JFET είναι πολλές, όπως για παράδειγμα, σε προενισχυτές για μικρόφωνα υψηλής αντίστασης εισόδου, σε ενισχυτές χαμηλού θορύβου κ.α. 3. Το FET σε εφαρμογές αντίστασης ελεγχόμενης από τάση. Στην περιοχή ωμικής λειτουργίας του FET η αντίσταση του διαύλου δίνεται από τη σχέση (βλέπε πίνακα 3.1): DS = L / σα (5)

31 31 όπου Α είναι η ενεργός διατομή του διαύλου που εξαρτάται από τις τάσεις υ DS και υ GS. Στο σχήμα 3.7 φαίνεται μια ομάδα χαρακτηριστικών i D υ DS που ουσιαστικά αποτελούν λεπτομερέστερη απεικόνιση των χαρακτηριστικών του σχήματος 3.3β στην περιοχή του μηδενός. Οι χαρακτηριστικές αυτές για μικρές τιμές της τάσης υ DS είναι ευθείες και η κλίση κάθε μιας αντιπροσωπεύει την αντίσταση του καναλιού για την αντίστοιχη τιμή υ GS. (μα) i D υ GS (V) υ DS (V) Σχήμα 3.7. Λεπτομέρεια χαρακτηριστικών JFET στην περιοχή του μηδενός. Φίλτρο ελεγχόμενο από τάση. Στο κύκλωμα του σχήματος 3.8 δίνεται ένα απλό κύκλωμα C, όπου στη θέση της αντίστασης υπάρχει ένα JFET. Eίναι γνωστό ότι το κύκλωμα αυτό είναι ένα υψηπερατό φίλτρο και η διαφορά φάσης της εξόδου από την είσοδο για ημιτονικό σήμα συχνότητας ω δίνεται από τη σχέση: Δφ = tan 1 (1/Cω) (6) Η τιμή της αντίστασης μπορεί να ελεγχθεί από την τάση πόλωσης υ GS, οπότε ελέγχεται έτσι και η συμπεριφορά του φίλτρου. Βέβαια, το σήμα εισόδου πρέπει να είναι μικρό, ώστε να παραμένει μικρή η τάση υ DS. C V in V out G D V GS S Σχήμα 3.8. Κύκλωμα φίλτρου ελεγχόμενου από τάση. 4. To FET σε λειτουργία διακόπτη. Το διπολικό τρανζίστορ μπορεί να θεωρηθεί σαν διακόπτης όταν λειτουργεί εναλλάξ στις καταστάσεις αποκοπής και κόρου. Οι σημαντικότεροι περιορισμοί στις εφαρμογές του τίθενται από τη μέγιστη ανάστροφη τάση διάσπασης, από τη μονή κατεύθυνση του ρεύματος, από τη σημαντική απόκλιση τάσης V CE(SAT) και από τη μικρή ταχύτητα διακοπής (ύπαρξη χωρητικότητας). Τα FET πλεονεκτούν σε σχέση με τα διπολικά τρανζίστορ σε λειτουργία διακόπτη: α) έχουν πολύ μεγάλο λόγο αντιστάσεων στις καταστάσεις ON και OFF ( OFF / ON >10 9 ), β) έχουν απλό παθητικό ισοδύναμο στην κατάσταση αγωγιμότητας και διπλής κατεύθυνσης αγωγή ρεύματος, γ) γρήγορη μετάβαση ON-OFF, δ) ελέγχονται με πολύ μικρή ισχύ, ε) έχουν αμελητέα απόκλιση της τάσης V DS(ON). Στο σχήμα 3.9 δίνεται ένα απλό κύκλωμα διακόπτη σειράς με JFET. Οταν το δυναμικό ελέγχου V C V G είναι αρνητικότερο από την τάση V S με διαφορά τουλάχιστον ίση με την τάση

32 32 φραγής V p, τότε το JFET είναι σε αποκοπή (OFF). Aυτό φαίνεται και από τη χαρακτηριστική μεταφοράς του JFET διαύλου n του σχήματος Ο διακόπτης γίνεται αγώγιμος (ΟΝ) όταν ισχύει ότι V GS = 0. Η αντίσταση που παρουσιάζει σημειώνεται σαν ON και για το κύκλωμα του σχήματος 3.9 προφανώς ισχύει: Vout L V = + + (7) S S ON L S D Αντίσταση εξόδου της s V s ON OFF G V control L Σχήμα 3.9. Κύκλωμα διακόπτη με JFET. I D (ma) I DSS 3 2 V p V GS (Volts) Σχήμα Χαρακτηριστική μεταφοράς JFET διαύλου n. 5. Aνάλυση και προσομοίωση με τον υπολογιστή (πρόγραμμα SPICE). Στο σχήμα 3.11α δίνεται η σχεδίαση στο SPICE του φίλτρου C με JFET στη θέση της αντίστασης (σχ. 3.8). Στο κύκλωμα εφαρμόζεται παραμετρική ανάλυση (για AC sweep) για μεταβολή της τάσης V GS (V1 στο σχέδιο) από 0 V μέχρι 3.95 V με τιμές 0, 1V, 2V, 3V, 3.5V, 3.95V. Όπως φαίνεται από το σχ. 3.11β, η συχνότητα αποκοπής του φίλτρου μεταβάλλεται από 0.8 khz (για V1= 3.95 V) μέχρι 64 khz περίπου (για V1= 0 V). (α) (β) Σχήμα Σχεδίαση στο SPICE του φίλτρου C με JFET (α) και αποκρίσεις συχνότητας για τιμές V1 από 0 V μέχρι 3.95 V (β).

33 33 Στο σχήμα 3.12 (α,β) δίνεται το απλό κύκλωμα διακόπτη σειράς με JFET όπως σχεδιάζεται στο SPICE. Από την dc ανάλυση προκύπτει ότι το ρεύμα διαρροής όταν το FET είναι κοντά στην αποκοπή (V GS κοντά στα 4 V) είναι περίπου 5 μα ή και μικρότερο, ενώ η αντίσταση του (στο συνεχές) όταν είναι ΟΝ (σχ. 12α) είναι περίπου 330 Ω. (α (β Σχήμα Kύκλωμα διακόπτη σειράς με JFET στο SPICE. Στο σχήμα 3.13 δίνονται οι αποκρίσεις του διακόπτη (σχ. 3.12β) με JFET : α) διακόπτης ΟΝ, σήμα εισόδου 1V p-p (± 500mV), 1kHz, σήμα στην έξοδο 0.35V p-p.οπότε προκύπτει ON = 285 Ω περίπου. β) διακόπτης ΟFF αλλά άγει όταν είναι αρνητική η είσοδος. γ) διακόπτης ΟΝ, σήμα εισόδου 1V p-p (0-1V, dc offset 500mV), 1kHz, σήμα στην έξοδο 0.4V p-p δ) διακόπτης ΟFF σε όλη την περίοδο της εισόδου. (α) (β) (γ) (δ) Σχήμα Αποκρίσεις του διακόπτη με JFET.

34 34 Β. Πειραματικό μέρος. 1. Να συνδεθεί το κύκλωμα του σχήματος 3.14, με V DD = 0 V. ma V DD 100 Ω D G D S ΒF245 G ΒF 245 S D Σχήμα Να αυξηθεί η τάση V DD μέχρις ότου η V DS γίνει 0.5 Volts. Να σημειωθεί το αντίστοιχο ρεύμα Ι D. 3. Αυξάνοντας την V DD, για τιμές της V DS = 1, 1.5, 2, 2.5, 3, 3.5, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 15 και 20 Volts, να σημειωθούν τα αντίστοιχα ρεύματα Ι D (πίνακας 3.1). Με τα παραπάνω δεδομένα να σχεδιαστεί η χαρακτηριστική Ι D V DS σε βαθμολογημένους άξονες (ma - V). Στην καμπύλη αυτή να σημειωθεί το δυναμικό φραγής V p και το ρεύμα κορεσμού Ι DSS. 4. Να συνδεθεί το κύκλωμα του ενισχυτή του σχήματος 3.6 με V DD =15 V, τρανζίστορ BF245, D = 2,2 kω, G = 1 MΩ, S = 220 Ω, L = 4.7 kω, C 1 = C 2 = 10μF, χωρίς τον πυκνωτή διέλευσης C S. 5. Nα μετρηθούν οι συνεχείς τάσεις στην εκροή V D, στην πηγή V S και στην πύλη V G (ως προς τη γείωση) και να υπολογιστούν οι διαφορές δυναμικού V GS και V DS. 6. Nα τεθεί στην είσοδο του ενισχυτή ημιτονικό σήμα πλάτους 100 mv p-p, συχνότητας 1 kηz, από τη γεννήτρια και να μετρηθούν με τη βοήθεια του κιβωτίου αντιστάσεσων οι αντιστάσεις εισόδου και εξόδου του ενισχυτή. Είναι σωστή η μέτρηση της αντίστασης εισόδου που γίνεται και γιατί; Εάν το σήμα στην έξοδο δεν είναι ημιτονικό, αλλά έχει παραμόρφωση (ψαλιδισμό), τότε να ελαττωθεί το πλάτος εισόδου. 7. Να δοθεί στην είσοδο ημιτονικό σήμα από τη γεννήτρια, πλάτους 100 mv p-p, συχνότητας 1 kηz. Nα μετρηθεί το πλάτος της εισόδου ei και της εξόδου eo και να σχεδιαστούν σε κοινό διάγραμμα η είσοδος και η έξοδος του ενισχυτή καθώς και η κυματομορφή στην πηγή. Υπάρχει διαφορά φάσης μεταξύ τους; Εάν το σήμα στην έξοδο δεν είναι ημιτονικό, αλλά έχει παραμόρφωση (ψαλιδισμό), τότε να ελαττωθεί και πάλι το πλάτος εισόδου. Να υπολογιστεί το κέρδος τάσης Α υ. 8. Nα συνδεθεί ο πυκνωτής διέλευσης C S =100μF (προσοχή στην πολικότητα) και να επαναληφθεί το βήμα 7. Να υπολογιστεί πάλι το κέρδος τάσης Α υ. Είναι μεγαλύτερο από εκείνο του βήματος 7; 9. Nα μεταβληθεί η συχνότητα του σήματος εισόδου από 50 Ηz μέχρι 1 ΜΗz (με βήματα 50 Hz, 100 Hz, 200 Hz, 500 Ηz, κ.λ.π.). Να μετρηθεί το πλάτος εισόδου και εξόδου του ενισχυτή για κάθε συχνότητα και να υπολογιστεί η ενίσχυση. Να γίνει το διάγραμμα απόκρισης συχνότητας σε ημιλογαριθμικό χαρτί και να σημειωθούν οι συχνότητες αποκοπής f L και f H. 10. (Προαιρετικό) Να κατασκευαστεί το κύκλωμα φίλτρου του σχήματος 3.8 με τρανζίστορ BF245 και C=10nF. Με ημιτονική είσοδο (1V p-p, 1kHz) να γίνουν μετρήσεις διαφοράς φάσης μεταξύ εισόδου και εξόδου για διάφορες τιμές V GS. (0, -0.5V, -1.5V, -2.5V, -3.5V, -4.5V). Nα υπολογιστεί από τη σχέση 6 η αντίστοιχη τιμή DS και να σχεδιαστούν οι καμπύλες μεταβολής της φάσης και της αντίστασης DS με την τάση V GS. 11. (Προαιρετικό) Με τετραγωνική είσοδο να σχεδιαστεί η έξοδος για δύο τιμές της τάσης V GS (-0.2V, -4.5V). 12. Να κατασκευαστεί το κύκλωμα διακόπτη με FET του σχήματος 3.9 με τρανζίστορ BF245. Με ημιτονική είσοδο V in =1V, 1 khz να μετρηθεί η αντίσταση εξόδου της πηγής και η τάση

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ).

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και. 2. τρανζίστορ πυριτίου (Si ). 7. Εισαγωγή στο διπολικό τρανζίστορ-ι.σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 7. TΟ ΙΠΟΛΙΚΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ Ανάλογα µε το υλικό διπολικά τρανζίστορ διακρίνονται σε: 1. τρανζίστορ γερµανίου (Ge) και 2. τρανζίστορ πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου.

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. 12. ΤΟ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)-Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ ιαφάνεια 1 12. ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Tρανζίστορ στο οποίο το ρεύµα εξόδου ελέγχεται όχι από το ρεύµα αλλά από την τάση εισόδου. Αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET)

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ΕΤΥ-482) 1 ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ (FET) ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΠΕ ΙΟΥ ΕΠΑΦΗΣ (JFET) Τα τρανζίστορ επίδρασης πεδίου είναι ηλεκτρονικά στοιχεία στα οποία οι φορείς του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΤΑΞΗΣ Α ME TO MULTISIM

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΤΑΞΗΣ Α ME TO MULTISIM ΜΑΘΗΜΑ : ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΤΑΞΗΣ Α ME TO MULTISIM Σκοπός: Η Εξέταση λειτουργίας του ενισχυτή κοινού εκπομπού και εντοπισμός βλαβών στο κύκλωμα με τη χρήση του προγράμματος προσομοίωσης

Διαβάστε περισσότερα

9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ. Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να

9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ. Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να 9. Ενισχυτικές ιατάξεις- Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 9. ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΞΕΙΣ Βασική λειτουργία ενισχυτικής διάταξης: να ενισχύσει ένα σήµα (δηλ. να αυξήσει ονοµαστικά το µέγεθος της τάσης ή του ρεύµατος).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ 4.1 ΑΣΚΗΣΗ 4 ΜΕΛΕΤΗ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜΕ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ A. ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΘΕΤΩΝ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥΣ Η σύνθεση δύο καθέτων ταλαντώσεων, x x0 t, y y0 ( t ) του ίδιου πλάτους της ίδιας συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ

Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ (μέσω προσομοίωσης) Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΔΙΟΔΟΙ Επαφή ΡΝ Σε ένα κομμάτι κρύσταλλο πυριτίου προσθέτουμε θετικά ιόντα 5σθενούς στοιχείου για τη δημιουργία τμήματος τύπου Ν από τη μια μεριά, ενώ από την

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ

ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡΣ 1. ΟΜΗ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΠΟΛΙΚΟΥ ΤΡΑΝΖΙΣΤΟΡ ΟΜΗ Το διπολικό τρανζίστορ (bipolar junction transistor-bjt) είναι ένας κρύσταλλος µε τρεις περιοχές εµπλουτισµένες µε προσµίξεις, δηλ. αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Σχ.6.1. Απλή συνδεσµολογία καθρέπτη ρεύµατος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 6.1 ΚΑΘΡΕΠΤΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σε ένα καθρέπτη ρεύµατος, το ρεύµα του κλάδου της εξόδου είναι πάντα ίσο µε το ρεύµα του κλάδου της εισόδου, αποτελεί δηλαδή το είδωλο του. Μία τέτοια διάταξη δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3 Η ΔΙΟΔΟΣ ΩΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ

Άσκηση 3 Η ΔΙΟΔΟΣ ΩΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ Άσκηση 3 Η ΔΙΟΔΟΣ ΩΣ ΗΜΙΑΓΩΓΟΣ Αυτό έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike Greece 3.0. Ονοματεπώνυμο: Μητρόπουλος Σπύρος Α.Ε.Μ.: 3215 Εξάμηνο: Β' Σκοπός της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Α. Θεωρητικό Μέρος MM205 ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Εργαστήριο 1 ο Όργανα μέτρησης ηλεκτρικών μεγεθών Μετρήσεις στο συνεχές ρεύμα

Διαβάστε περισσότερα

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού

5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση. Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού 5. Τροφοδοτικά - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 5. ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΑ 220 V, 50 Hz. 0 V Μετασχηµατιστής Ανορθωµένη τάση Εξοµαλυµένη τάση Σταθεροποιηµένη τάση 0 V 0 V Ανορθωτής Σχηµατικό διάγραµµα τροφοδοτικού Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1. Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής. ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν ΤΕΙ ΧΑΛΚΙ ΑΣ 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 3. ΙΟ ΟΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΙΟ ΩΝ Kρυσταλλοδίοδος ή δίοδος επαφής ίοδος: συνδυασµός ηµιαγωγών τύπου Ρ και Ν 3. ίοδος-κυκλώµατα ιόδων - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις 1. Σκοπός Σκοπός της εισαγωγικής άσκησης είναι η εξοικείωση του σπουδαστή με τη χρήση του πολύμετρου για τη μέτρηση βασικών μεγεθών ηλεκτρικού κυκλώματος, όπως μέτρηση της έντασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΜΕ ΣΥΖΕΥΞΗ ΜΕΣΩ ΠΥΚΝΩΤΗ

ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΜΕ ΣΥΖΕΥΞΗ ΜΕΣΩ ΠΥΚΝΩΤΗ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΜΕ ΣΥΖΕΥΞΗ ΜΕΣΩ ΠΥΚΝΩΤΗ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ Α.Μ. ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ:.... /..../ 20.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ:.... /..../ 20.. ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΣΤΟΧΟΙ η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ;

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ; Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές Κινητά τηλέφωνα Τηλεπικοινωνίες Δίκτυα Ο κόσμος της Ηλεκτρονικής Ιατρική Ενέργεια Βιομηχανία Διασκέδαση ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ Τι περιέχουν οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Βασικά στοιχεία κυκλωμάτων Ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα αποτελείται από: Πηγή ενέργειας (τάσης ή ρεύματος) Αγωγούς Μονωτές

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Παράρτημα Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Σκοπός του παραρτήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ/ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: Θεωρητική Μάθημα: Τεχνολ.& Εργ. Ηλεκτρονικών Τάξη: Β Αρ. Μαθητών: 8 Κλάδος: Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι. Σημειώσεις Εργαστηριακών Ασκήσεων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρικών Βιομηχανικών Διατάξεων και Συστημάτων Αποφάσεων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Ι Σημειώσεις Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο τελεστικός ενισχυτής είναι ένα προκατασκευασμένο κύκλωμα μικρών διαστάσεων που συμπεριφέρεται ως ενισχυτής τάσης, και έχει πολύ μεγάλο κέρδος, πολλές φορές της τάξης του 10 4 και 10 6. Ο τελεστικός

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 3 (2 µον.) Ε 1. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004

Ερώτηση 3 (2 µον.) Ε 1. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι,2 η ΕΞΕΤ. ΠΕΡΙΟ. ΕΑΡ. ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2003-2004 Ερώτηση 1 (2 µον.) Το σχ. (α) δείχνει το κύκλωµα ενός περιοριστή. Από τη χαρακτηριστική καµπύλη τάσης εισόδου-εξόδου V out =

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ

Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Εισαγωγή στη Μικροηλεκτρονική (ETY-482) 1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΗΣ-ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΕΙΑ ΦΟΡΤΟΥ Σχήµα 1. Κύκλωµα DC πόλωσης ηλεκτρονικού στοιχείου Στο ηλεκτρονικό στοιχείο του σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 περιόδους

ΘΕΜΑ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 περιόδους ΘΕΜΑ : ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 περιόδους 11/10/2011 08:28 καθ. Τεχνολογίας Τι είναι Ηλεκτρισμός Ηλεκτρισμός είναι η κατευθυνόμενη κίνηση των ηλεκτρονίων μέσα σ ένα σώμα το οποίο χαρακτηρίζεται σαν αγωγός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. παθητικά: προκαλούν την απώλεια ισχύος ενός. ενεργά: όταν τροφοδοτηθούν µε σήµα, αυξάνουν 1. Εισαγωγικά στοιχεία ηλεκτρονικών - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 1. ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Ηλεκτρικό στοιχείο: Κάθε στοιχείο που προσφέρει, αποθηκεύει και καταναλώνει

Διαβάστε περισσότερα

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2)

R 1. Σχ. (1) Σχ. (2) Ηλ/κά ΙΙ, Σεπτ. 05 ΘΕΜΑ 1 ο (2,5 µον.) R 1 (Ω) R B Ρελέ R2 R3 Σχ. (1) Σχ. (2) Φωτεινότητα (Lux) Ένας επαγγελµατίας φωτογράφος χρειάζεται ένα ηλεκτρονικό κύκλωµα για να ενεργοποιεί µια λάµπα στο εργαστήριό

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα

Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Σημειώσεις για την Άσκηση 2: Μετρήσεις σε RC Κυκλώματα Ένας πυκνωτής με μία αντίσταση σε σειρά αποτελούν ένα RC κύκλωμα. Τα RC κυκλώματα χαρακτηρίζονται για την απόκρισή τους ως προς τη συχνότητα και ως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ

ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΙ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΖΑΝΗ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Για τον καλύτερο προσδιορισµό των µεγεθών που χρησιµοποιούµε στις εξισώσεις, χρησιµοποιούµε τους παρακάτω συµβολισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα ΑΣΚΗΣΗ 0 Κύκλωμα Όργανα ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ: Ένα τροφοδοτικό GP 4303D, δύο πολύμετρα FLUKE 179 ένα λαμπάκι πυρακτώσεως, ένα πυκνωτή και καλώδια. ΣΚΟΠΟΣ: α) Να μάθουμε να φτιάχνουμε ένα κύκλωμα στον πάγκο β)

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 6 ΔΙΟΔΟΣ ZENER ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΣ ΤΑΣΗΣ

Άσκηση 6 ΔΙΟΔΟΣ ZENER ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΣ ΤΑΣΗΣ Άσκηση 6 ΔΙΟΔΟΣ ZENER ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΕΣ ΤΑΣΗΣ Αυτό έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike Greece 3.0. Ονοματεπώνυμο: Μητρόπουλος Σπύρος Α.Ε.Μ.: 3215 Εξάμηνο: Β'

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 - ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ 1 - ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΣΚΟΠΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 - ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι η ενημέρωση και εξοικείωση με τα βασικά όργανα μέτρησης ηλεκτρικών μεγεθών, όπως το αμπερόμετρο, το βολτόμετρο, το πολύμετρο και ο παλμογράφος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ

ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Πάτρα 0 ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Ενότητες του μαθήματος Η πιο συνηθισμένη επεξεργασία αναλογικών σημάτων είναι η ενίσχυση τους, που επιτυγχάνεται με

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογίστε τη Vout. Aπ: Άγει η κάτω δίοδος:

Υπολογίστε τη Vout. Aπ: Άγει η κάτω δίοδος: Παράδειγµα 8 Υπολογίστε τη Vout. Aπ: Άγει η κάτω δίοδος: 0,7 + 2200I 5V = 0 V D 4,3 I D = = 1, 95mA 2200 + 5 2200I D + Vout = 0 Vout=-0,7V Παράδειγµα 9 Το παρακάτω σχήµα παριστάνει κύκλωµα φόρτισης µιας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ θεωρία και ασκήσεις. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ θεωρία και ασκήσεις. Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ θεωρία και ασκήσεις Σπύρος Νικολαΐδης Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Ηλεκτρονικής & ΗΥ Τμήμα Φυσικής ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ένα ηλεκτρικό κύκλωμα αποτελείται από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC

ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC ΑΣΚΗΣΗ-2: ΚΥΚΛΩΜΑ RC Ημερομηνία:. ΤΜΗΜΑ:.. ΟΜΑΔΑ:. Ονομ/νυμο: Α.Μ. Συνεργάτες Ονομ/νυμο: Α.Μ. Ονομ/νυμο: Α.Μ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (καθένας με δικά του λόγια, σε όλες τις γραμμές) ΒΑΘΜΟΣ#1: ΥΠΟΓΡΑΦΗ: ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ 1 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ 2 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ Θερμική ενέργεια Q και Ισχύς Ρ Όταν μια αντίσταση R διαρρέεται από ρεύμα Ι για χρόνο t, τότε παράγεται θερμική ενέργεια Q. Για το συνεχές ρεύμα η ισχύς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΕΤΡΟ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΕΤΡΟ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ.. ΟΜΑΔΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΕΤΡΟ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ.. Μέτρηση αντιστάσεων με ωμόμετρο 1. Ρυθμίζουμε το πολύμετρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΗ ΙΟ ΟΣ 1 1-1 Ενεργειακές Ζώνες 3 1-2 Αµιγείς και µη Αµιγείς Ηµιαγωγοί 5 ότες 6 Αποδέκτες 8 ιπλοί ότες και Αποδέκτες 10 1-3 Γένεση, Παγίδευση και Ανασύνδεση Φορέων 10 1-4 Ένωση pn

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΜΑΘ.. 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Οι μετατροπείς συνεχούς ρεύματος επιτελούν τη μετατροπή μιας τάσης συνεχούς μορφής, σε συνεχή τάση με ρυθμιζόμενο σταθερό πλάτος ή και πολικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 14. Τριφασική γεννήτρια εναλλασσόμενου ρεύματος. Δυναμική συμπεριφορά

Άσκηση 14. Τριφασική γεννήτρια εναλλασσόμενου ρεύματος. Δυναμική συμπεριφορά 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ. ΗΜΕΡΑ. ΩΡΑ. ΟΜΑΔΑ... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ Άσκηση 1 Σύστημα φόρτισης αυτοκινήτου Τριφασική γεννήτρια εναλλασσόμενου ρεύματος. Δυναμική συμπεριφορά ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Ηλεκτρονικών Κυκλωμάτων RF

Σχεδίαση Ηλεκτρονικών Κυκλωμάτων RF ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Σχεδίαση Ηλεκτρονικών Κυκλωμάτων F Ενότητα: Φίλτρα και Επαναληπτικές Ασκήσεις Στυλιανός Μυτιληναίος Τμήμα Ηλεκτρονικής, Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

PWM (Pulse Width Modulation) Διαμόρφωση εύρους παλμών

PWM (Pulse Width Modulation) Διαμόρφωση εύρους παλμών PWM (Pulse Width Modulation) Διαμόρφωση εύρους παλμών Μία PWM κυματομορφή στην πραγματικότητα αποτελεί μία περιοδική κυματομορφή η οποία έχει δύο τμήματα. Το τμήμα ΟΝ στο οποίο η κυματομορφή έχει την μέγιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ. ίοδος zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου Zener

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ. ίοδος zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener. Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου Zener 4. Ειδικές ίοδοι - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφάνεια 1 4. ΕΙ ΙΚΕΣ ΙΟ ΟΙ ίοδος zener Χαρακτηριστική καµπύλη διόδου zener Τάση Zener ( 100-400 V για µια απλή δίοδο) -V Άνοδος Ι -Ι Κάθοδος V Τάση zener V Z I Ζ 0,7V

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ - ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ - ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικού & Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών ΒΑΣΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ - ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1.1 Τελεστικοί ενισχυτές 1.1.1 Εισαγωγή: Αντικείµενο της εργαστηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1-3 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε FET s 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ 1 1-1 Κέρδος Τάσης του ιαφορικού Ενισχυτή µε BJT s 1 και ιπλή Έξοδο Ανάλυση µε το Υβριδικό Ισοδύναµο του Τρανζίστορ 2 Ανάλυση µε βάση τις Ενισχύσεις των Βαθµίδων CE- 4

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 11 Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ua741 ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ

Άσκηση 11 Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ua741 ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ Άσκηση 11 Ο ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ua741 ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ Αυτό έργο χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike Greece 3.0. Ονοματεπώνυμο: Μητρόπουλος Σπύρος Α.Ε.Μ.: 3215

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Όπως θα δούμε και παρακάτω το φίλτρο είναι ένα σύστημα του οποίου η απόκριση συχνότητας παίρνει σημαντικές τιμές μόνο για συγκεκριμένες ζώνες του άξονα συχνοτήτων, δηλαδή «κόβουν» κάποιες ανεπιθύμητες

Διαβάστε περισσότερα

Δίοδοι Zener. Οι Zener χρησιμοποιούνται σε ρυθμιστές τάσεως (voltage. I s regulators) δηλαδή συσκευές όπου η τάση του φορτίου

Δίοδοι Zener. Οι Zener χρησιμοποιούνται σε ρυθμιστές τάσεως (voltage. I s regulators) δηλαδή συσκευές όπου η τάση του φορτίου ontrol Systems Laboratory Δίοδοι Zener συνεχ. Οι Zener χρησιμοποιούνται σε ρυθμιστές τάσεως (voltage I s regulators) δηλαδή συσκευές όπου η τάση του φορτίου I V Z υ διατηρείται σταθερή για μία ευρεία περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωμάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο 8 Κυκλώματα RLC και Σταθερή Ημιτονοειδής Κατάσταση Λευκωσία, 2010 Εργαστήριο 8

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ, ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OHM, ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ KIRCHOFF

ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ, ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OHM, ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ KIRCHOFF ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ. ΗΜΕΡΑ. ΩΡΑ. ΟΜΑΔΑ... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΥΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ, ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ OHM, ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ KICHOFF 1 I. Συνεχές ρεύμα Αντιστάσεις, Νόμος του Ohm, κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ :

ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1 ΠΥΚΝΩΤΗ : ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Α/Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ : ΑΣΚΗΣΗ 5 η Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΚΑΙ ΕΜΜΕΣΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Θεωρητική Ανάλυση Πυκνωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. (Silicon Controlled Rectifier). πυριτίου (TRlAC). (Silicon Controll ed Switch). - 0 ελεγχόµενος ανορθωτής πυριτίου SCR

ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. (Silicon Controlled Rectifier). πυριτίου (TRlAC). (Silicon Controll ed Switch). - 0 ελεγχόµενος ανορθωτής πυριτίου SCR 6. Θυρίστορ - Ι.Σ. ΧΑΛΚΙΑ ΗΣ διαφανεια 1 6. ΤΑ ΘΥΡΙΣΤΟΡ - 0 ελεγχόµενος ανορθωτής πυριτίου SCR (Silicon Controlled Rectifier). - Η αµφίδροµη δίοδος THYRlSTOR (DIAC). - 0 αµφίδροµος ελεγχόµενος ανορθωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενισχυτής ισχύος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενισχυτής ισχύος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Ενισχυτές ισχύος Γενικά Σε αρκετές περιπτώσεις ο τελικός σκοπός της ενίσχυσης μιας ενισχυτικής διάταξης είναι το να διεγείρει σωστά μια τελική διάταξη που αποτελεί το φορτίο εξόδου. Γενικά όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος Άνοιξη 2008 Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Ηλεκτρικό ρεύμα Το ρεύμα είναι αποτέλεσμα της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Ισχύος. ίοδος

Ηλεκτρονικά Ισχύος. ίοδος Ηλεκτρονικά Ισχύος Πρόκειται για στοιχεία κατασκευασμένα από υλικά με συγκεκριμένες μη γραμμικές ηλεκτρικές ιδιότητες (ημιαγωγά στοιχεία) Τα κυριότερα από τα στοιχεία αυτά είναι: Η δίοδος Το thyristor

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τµήµα Ηλεκτρονικής Ηλεκτρονική Ι Εαρινό εξάµηνο 2005 Πρακτική ανάλυση ενισχυτή κοινού εκποµπού Τransstors βασικές αρχές Τι κάνουν τα transstors Πώς αναλύoνται τα κυκλώµατα των transstors Μικρά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΤΡΑ ΜΕ ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΦΙΛΤΡΑ ΜΕ ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΙΛΤΡΑ ΜΕ ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα φίλτρα είναι ηλεκτρικά δικτυώματα που αφήνουν να περνούν απαραμόρφωτα ηλεκτρικά σήματα μέσα σε συγκεκριμένες ζώνες συχνοτήτων και ταυτόχρονα μηδενίζουν κάθε άλλο ηλεκτρικό

Διαβάστε περισσότερα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα

(α) Σχ. 5/30 Σύμβολα πυκνωτή (α) με πολικότητα, (β) χωρίς πολικότητα 5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι ( ΠΥΚΝΩΤΕΣ) Πυκνωτές O πυκνωτής είναι ένα ηλεκτρικό εξάρτημα το οποίο έχει την ιδιότητα να απορροφά και να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια και να την απελευθερώνει, σε προκαθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Κύπρου. Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Εισαγωγή στην Τεχνολογία

Πανεπιστήµιο Κύπρου. Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Εισαγωγή στην Τεχνολογία Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΗΜΥ100 Εισαγωγή στην Τεχνολογία Εργαστήριο: Εισαγωγή στην Μέτρηση Βασικών Σηµάτων Συνοπτική Περιγραφή Εξοπλισµού και Στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

1η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ:

1η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ι η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εισαγωγή. Η διεξαγωγή της παρούσας εργαστηριακής άσκησης προϋποθέτει την μελέτη τουλάχιστον των πρώτων παραγράφων του

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (Σημειώσεις)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (Σημειώσεις) ΗΜΗΤΡΗΣ Α. ΦΩΤΙΑ ΗΣ Ηλεκτρονικός Μηχανικός M.Sc. Καθηγητής Εφαρμογών Τ.Ε.Ι. υτικής Μακεδονίας - Παράρτημα Καστοριάς Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Τ.Ε. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (Σημειώσεις) Καστοριά

Διαβάστε περισσότερα

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF

8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1. ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON ΤΕΙ - ΧΑΛΚΙ ΑΣ. περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία Τρανζίστορ- Ι.Σ. Χαλκιάδης διαφάνεια 1 8. ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Ο ΗΓΗΣΗΣ ΦΟΡΤΙΟΥ Το τρανζίστορ σαν διακόπτης ιακοπτική λειτουργία: περιοχή κόρου: ON περιοχή αποκοπής: OFF 8. ιακοπτική Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12

Μνήμες RAM. Διάλεξη 12 Μνήμες RAM Διάλεξη 12 Δομή της διάλεξης Εισαγωγή Κύτταρα Στατικής Μνήμης Κύτταρα Δυναμικής Μνήμης Αισθητήριοι Ενισχυτές Αποκωδικοποιητές Διευθύνσεων Ασκήσεις 2 Μνήμες RAM Εισαγωγή 3 Μνήμες RAM RAM: μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων

Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Κυκλωµάτων και Μετρήσεων Εργαστήριο Εισαγωγή στις Μετρήσεις Σηµάτων και Επίδραση Οργάνου στις Μετρήσεις Λευκωσία, 04

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χειρισμού παλμογράφου

Οδηγίες χειρισμού παλμογράφου Οδηγίες χειρισμού παλμογράφου Οι σημειώσεις αυτές στόχο έχουν την εξοικείωση του φοιτητή με το χειρισμό του παλμογράφου. Για εκπαιδευτικούς λόγους θα δοθούν οδηγίες σχετικά με τον παλμογράφο Hameg HM 203-6

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Επαφή p- Στάθμη Fermi Χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης Ορθή και ανάστροφη πόλωση Περιεχόμενο της άσκησης Οι επαφές p- παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον επειδή βρίσκουν εφαρμογή στη

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗ ΩΜΙΚΟΥ ΑΝΤΙΣΤΑΤΗ ΚΑΙ ΛΑΜΠΤΗΡΑ ΠΥΡΑΚΤΩΣΗΣ

1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗ ΩΜΙΚΟΥ ΑΝΤΙΣΤΑΤΗ ΚΑΙ ΛΑΜΠΤΗΡΑ ΠΥΡΑΚΤΩΣΗΣ 1 ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου Αττικής Σχ έτος 2011-2012 Εργαστήριο Φυσικής Υπεύθυνος : χ τζόκας 1 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΜΠΥΛΗ ΩΜΙΚΟΥ ΑΝΤΙΣΤΑΤΗ ΚΑΙ ΛΑΜΠΤΗΡΑ ΠΥΡΑΚΤΩΣΗΣ Η γραφική παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός ρυθμιστής ταχύτητας

Ηλεκτρονικός ρυθμιστής ταχύτητας ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Ηλεκτρονικός ρυθμιστής ταχύτητας ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Πασχαλέρης Βασίλειος ΦΟΙΤΗΤΕΣ Γεωργίου Θεόδωρος Κατσιρντή Άννα ΣΕΡΡΕΣ 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή

ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ 1. Εισαγωγή ΠΟΛΩΣΗ ΘΕΡΜΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα µιλήσουµε για ενισχυτές µιας βαθµίδας µε διπολικά τρανζίστρ. Σε επόµενα κεφάλαια θα µιλήσουµε για ενισχυτές µε FET, όπως και για ενισχυτές µε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1

Εργαστηριακή άσκηση 1 Εργαστηριακή άσκηση 1 Α. Εισαγωγή στα ηλεκτρικά όργανα και μετρήσεις ΣΚΟΠΟΣ Η απόκτηση βασικών γνώσεων γύρω από τα διάφορα όργανα των ηλεκτρικών μετρήσεων (εξαρτήματα οργάνων, διάκριση οργάνων, συμβολισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ Ηλεκτρικό κύκλωμα ονομάζεται μια διάταξη που αποτελείται από ένα σύνολο ηλεκτρικών στοιχείων στα οποία κυκλοφορεί ηλεκτρικό ρεύμα. Τα βασικά ηλεκτρικά στοιχεία είναι οι γεννήτριες,

Διαβάστε περισσότερα

0 Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα - 3.2. Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα. Κώστας Παρασύρης - Φυσικός

0 Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα - 3.2. Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα. Κώστας Παρασύρης - Φυσικός 0 Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα - 3. Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα -. Ηλεκτρική πηγή Ηλεκτρικό ρεύμα Ο ρόλος της ηλεκτρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Σχ.7.1. Σύµβολο κοινού τελεστικού ενισχυτή και ισοδύναµο κύκλωµα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 7. ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΙ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ Ο τελεστικός ενισχυτής εφευρέθηκε κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσµίου πολέµου και. χρησιµοποιήθηκε αρχικά στα συστήµατα σκόπευσης των αντιαεροπορικών πυροβόλων για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙO ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙO ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙO ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 Δίοδοι-Επαφή pn Α. Στατική χαρακτηριστική της διόδου. Αν και η δίοδος είναι μία απλή διάταξη, αποτελεί τη βάση για έναν ολόκληρο κλάδο της Ηλεκτρονικής. Τα τρανζίστορς,

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 1 Απόκλιση στον πυκνωτή (σωλήνας Braun)

Σχήμα 1 Απόκλιση στον πυκνωτή (σωλήνας Braun) Άσκηση Η3 Επαλληλία κινήσεων (Μετρήσεις με παλμογράφο) Εκτροπή δέσμης ηλεκτρονίων Όταν μια δέσμη ηλεκτρονίων εισέρχεται με σταθερή ταχύτητα U0=U,0 (παράλληλα στον άξονα z) μέσα σε έναν πυκνωτή, του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος

Φωτοδίοδος. 1.Σκοπός της άσκησης. 2.Θεωρητικό μέρος Φωτοδίοδος 1.Σκοπός της άσκησης Ο σκοπός της άσκησης είναι να μελετήσουμε την συμπεριφορά μιας φωτιζόμενης επαφής p-n (φωτοδίοδος) όταν αυτή είναι ορθά και ανάστροφα πολωμένη και να χαράξουμε την χαρακτηριστική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Αγγελική Αραπογιάννη Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Ηλεκτρονική. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Αγγελική Αραπογιάννη Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Ενότητα : Εισαγωγή Αγγελική Αραπογιάννη Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Περιεχόμενα ενότητας Ανασκόπηση των βασικών εννοιών, κανόνων και θεωρημάτων των γραμμικών δικτυωμάτων: κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Επαφή / ίοδος p- n. Σχήµα 1: Επαφή / ίοδος p-n

Επαφή / ίοδος p- n. Σχήµα 1: Επαφή / ίοδος p-n Επαφή / ίοδος p- n 1. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΙΟ ΟΥ p-n ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Επαφή p-n ή ένωση p-n δηµιουργείται στην επιφάνεια επαφής ενός ηµιαγωγού-p µε έναν ηµιαγωγό-n. ίοδος p-n ή κρυσταλλοδίοδος είναι το ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙ- ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α Α1. Για τις ημιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα σε κάθε αριθμό το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Τελευταία(μεταβολή:(Αύγουστος(2013( 11

Τελευταία(μεταβολή:(Αύγουστος(2013( 11 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Χ.Γ.ΜΠΑΧΑΡΙΔΗΣ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Ο παλμογράφος είναι το πιο πολύπλοκο όργανο που θα συναντήσει ένας φοιτητής στα εργαστήρια ηλεκτρισμού. Η πλήρης εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή

Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή Ηλεκτρονική Φυσική & Οπτικο-ηλεκτρονική Εισαγωγή Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ α/α Τίτλος Μαθήματος Ωρες Διδασκαλίας ΣΥΝΟΛΟ Θεωρία Ασκ. Πράξης Εργαστ. 1 Μαθηματικά Ι 4 3 1 0 2 Φυσική 6 3 1 2 3 Η//N Φυσική & Οπτικοηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου. Τράπεζα θεμάτων

Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου. Τράπεζα θεμάτων Φυσική Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Τράπεζα θεμάτων Φώτης Μπαμπάτσικος www.askisopolis.gr Συνεχές Ηλεκτρικό ρεύμα Β Θέμα Συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα Θέμα Β _005 Β.1 Διαθέτουμε μια ηλεκτρική πηγή με ηλεκτρεγερτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΑΣΚΗΣΗ 7 Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΣΥΣΚΕΥΕΣ : Πηγή συνεχούς 0-50 Volts, πηγή 6V/2A, βολτόµετρο συνεχούς, αµπερόµετρο συνεχούς, βολτόµετρο, ροοστάτης. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν η θερµοκρασία ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ A1. Για τις ημιτελείς προτάσεις Α1.1 και Α1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΙΟΔΟΥ ΣΤΟΧΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΙΟΔΟΥ ΣΤΟΧΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Εφαρμογές Διόδου 61 ΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΙΟΔΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ.1..3.4.5.6.7.8.9.1.11.1.13.14 Εισαγωγή Ανάλυση Ευθείας Φόρτου Συνδεσμολογίες Διόδων σε Σειρά Συνδεσμολογίες Διόδων Παράλληλα και σε Σειρά/Παράλληλα Πύλες AND/O

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα 1. Να αναφέρετε τρεις τεχνολογικούς τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται οι τελεστικοί ενισχυτές. Τρεις τεχνολογικοί τομείς που οι τελεστικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ-3: ΣΧΗΜΑΤΑ LISSAJOUS

ΑΣΚΗΣΗ-3: ΣΧΗΜΑΤΑ LISSAJOUS ΑΣΚΗΣΗ-3: ΣΧΗΜΑΤΑ LISSAJOUS ΣΤΟΧΟΙ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ Δημιουργία σχημάτων Lissajous με ψηφιακό παλμογράφο για την μέτρηση της διαφοράς φάσης μεταξύ των κυματομορφών της ημιτονοειδούς τάσης εισόδου και τάσης εξόδου

Διαβάστε περισσότερα

2η Α Σ Κ Η Σ Η ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ D.C. ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2η Α Σ Κ Η Σ Η ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ D.C. ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2η Α Σ Κ Η Σ Η ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ D.C. ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Α. ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ ΧΩΡΙΣ ΦΟΡΤΙΟ ΣΚΟΠΟΣ : Σκοπός της άσκησης είναι η χάραξη των χαρακτηριστικών ταχύτητας / εισόδου του D.C. κινητήρα με έλεγχο στο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ WHEATSTONE

Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ WHEATSTONE ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ Α/Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ : ΑΣΚΗΣΗ 3 η Τίτλος Άσκησης : ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ WHEATSTONE Σκοπός Η κατανόηση της λειτουργίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης

Ψηφιακά Ηλεκτρονικά. Μάθηµα 4ο.. Λιούπης Ψηφιακά Ηλεκτρονικά Μάθηµα 4ο. Λιούπης Λογική συζευγµένου εκποµπού Emitter-coupled logic (ECL) Χρησιµοποιούνται BJT transistor, µόνο στην ενεργή περιοχή Εµφανίζονται µικρές αλλαγές δυναµικού µεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα

τα μεταλλικά Μια στρώμα. Για την έννοια πως αν και νανοσωματίδια (με εξάχνωση Al). πρέπει κανείς να τοποθετήσει τα μερικές δεκάδες nm πράγμα Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν νανοσωματίδια. Ι. Φραγή Coulomb σε διατάξεις που περιέχουν μεταλλικά νανοσωματίδια 1. Περιγραφή των διατάξεων Μια διάταξη που περιέχει νανοσωματίδια μπορεί να αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα