ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού"

Transcript

1 Τελευταία ενημέρωση: 16 Οκτωβρίου 2012 Last updated: October 16, 2012 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού ADAPTED PHYSICAL ACTIVITY NEW TECHNOLOGIES Short Papers 20 th International Congress of Physical Education & Sport Υπεύθυνη Επιστημονικών Εργασιών - Επιμέλεια Ύλης: Τσίτσκαρη Ε. Content Administration Manuscripts: E. Tsitskari Υπεύθυνος Ανάρτησης Εργασιών & Διαχείρισης του Ιστοχώρου Βερναδάκης Ν. Webmaster: N. Vernadakis Επιστημονική Επιτροπή/Scientific Committee: Αλμπανίδης Ε./E. Almpanidis Γαργαλιάνος Δ./D. Gargalianos Γιοφτσίδου Α./A. Gioftsidou Γουλιμάρης Δ./D. Goulimaris Γούργουλης Β./V. Gourgoulis Δέρρη Β./V. Derri Ζέτου Ε./E. Zetou Καμπάς Α./A. Kampas Κούλη Ο./O. Kouli Κουρτέσης Θ./T. Kourtessis Λαπαρίδης Κ./K. Laparidis Μαχαιρίδου Μ./M. Mahairidou Μαυρίδης Γ./G. Mavridis Μιχαλοπούλου Μ./M. Michalopoulou Μπεμπέτσος Ε./E. Bebetsos Μπενέκα Α./A. Mpeneka Παπαδημητρίου Κ./K. Papadimitriou Σμήλιος Η./I. Smilios Τριγώνης Ι./I. Trigonis Τουμπέκης Α/A. Toumpekis Τσίτσκαρη Ε./E. Tsitskari Φατούρος Ι./I. Fatouros Χατζηνικολάου Θ./Th. Chatzinikolaou Χριστοφορίδης Χ./Ch. Christoforidis * Η συμμετοχή στο συνέδριο με προφορική ανακοίνωση πιστοποιείται από το παρόν ηλεκτρονικό αρχείο. * The participation in the congress with an oral presentation is certified through this electronic file. 1

2 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ADAPTED PHYSICAL ACTIVITY 1. Καλλιαρδού Ι., Μπάτσιου Σ., Δούδα Ε., Λαπαρίδης Κ. Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Ι. Kalliardou, S. Batsiou, E. Douda, K. Laparidis THE INVESTIGATION OF OBESITY RATES AND DIETARY HABITS OF STUDENTS WITH MENTAL RETARDATION 2. Διρχαλίδου Σ., Μπάτσιου Σ., Παπαϊωάννου Α., Μπεμπέτσος Ε. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΝΟΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ S. Dirchalidou, S. Batsiou, A. Papaioannou, E. Mpempetsos IMPLEMENTATION OF A SPECIAL INTERVENTIONAL PROGRAM FOR SETTING GOALS TO IMPROVE EFFICIENCY OF ADOLESCENTS WITH MENTAL RETARDATION 3. Πολίτη Χ., Μπάτσιου Σ., Δούδα Ε., Τζιαμούρτας Α. H ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Ch. Politi, S. Βatsiou, E. Douda, Α.Tziarmourtas THE EFFECT OF AN EXERCISE PROGRAMME ON THE FUNCTIONAL ABILITY, THE DYNAMIC BALANCE AND THE VISUAL- MOTOR COORDINATION OF PEOPLE WITH MENTAL RETARDATION 4. Πάτση Χ., Αντωνίου Π., Λάγιου Κ., Μπάτσιου Σ¹, Μπεμπέτσος Ε¹, Κούση Ε. ΨΗΦΙΑΚΑ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ C. Patsi, P. Antoniou, K. Lagiou, S. Batsiou, E. Bebetsos, E. Kousi DIGITAL INTERACTIVE GAMES AND THEIR EFFECT IN PHYSICAL ACTIVITY ON PEOPLE WITH SCHIZOPHRENIA 2

3 Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Καλλιαρδού Ι., Μπάτσιου Σ., Δούδα Ε., Λαπαρίδης Κ. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Κομοτηνή. Περίληψη Τα τελευταία χρόνια, στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν δημοσιευτεί αρκετές έρευνες που αναφέρονται στην αξιολόγηση των παραμέτρων που σχετίζονται με την υγεία, όπως η ανθυγιεινή διατροφή και η παχυσαρκία στην ομάδα των ατόμων με Νοητική Υστέρηση (ΝΥ). Τα αποτελέσματά τους συγκλίνουν ότι τα άτομα αυτά αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου και για τους δύο αυτούς παράγοντες εμφάνισης προβλημάτων υγείας. Στον Ελλαδικό χώρο αν και έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές μελέτες που διερεύνησαν το πρόβλημα παχυσαρκίας καθώς και των διατροφικών συνηθειών των Ελληνόπουλων, δεν υπάρχουν δεδομένα για τους δείκτες παχυσαρκίας και τις διατροφικές συνήθειες των ατόμων με ΝΥ. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνήσει αφενός εάν υφίσταται το πρόβλημα της παχυσαρκίας μεταξύ των εφήβων και νεαρών ενηλίκων με ΝΥ και αφετέρου τις διατροφικές τους συνήθειες. Το δείγμα αποτέλεσαν 65 μαθητές (30 κορίτσια, 35 αγόρια) με ΝΥ, που φοιτούν σε ειδικό σχολείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Οι μαθητές, που χωρίστηκαν σε τέσσερις ηλικιακές ομάδες (13-15, 16-18, και ετών), αξιολογήθηκαν ως προς τον Δείκτη Μάζας Σώματος. Η αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών των μαθητών έγινε με τη χρήση του ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, (Aston University Nutritional Supplement Study- UK), το οποίο συμπληρώθηκε από τους γονείς. Με βάση τον ΔΜΣ οι μαθητές κατατάχθηκαν σε τέσσερις ομάδες.(1: λιποβαρής, 2: φυσιολογικό βάρος, 3: υπέρβαρος και 4: παχύσαρκος). Από την ανάλυση (descriptive- crosstabs) των δεδομένων προέκυψε ότι το 3,1% ανήκε στην ομάδα 1, το 56,9% στη 2, το 21,5% στην 3 και το 18,5% στην 4. Δεν υπήρξε σημαντική διαφορά (p<0.05) στο ΔΜΣ μεταξύ μαθητριών (25,63±5,81) και μαθητών (23,91±5,79). Από το διατροφικό ερωτηματολόγιο υπολογίστηκε η εβδομαδιαία συχνότητα κατανάλωσης των έξι ομάδων τροφίμων. Από την ανάλυση διακύμανσης δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά (p<0.05) στην εβδομαδιαία συχνότητα κατανάλωσης των έξι ομάδων των τροφίμων ως προς το φύλο, αλλά ούτε και ως προς την ηλικία των μαθητών. Από τη μελέτη των αποτελεσμάτων προέκυψε ότι οι μαθητές με ΝΥ στην πλειονότητά τους έχουν φυσιολογικό βάρος. Το φύλο και η ηλικία δεν επηρεάζουν την εβδομαδιαία συχνότητα κατανάλωσης των τροφίμων- κρέατος, πρωινού, φρούτων, λαχανικών, διαφόρων άλλων τροφίμων και δημητριακών-. Ωστόσο για τη γενίκευση των αποτελεσμάτων απαιτείται η διενέργεια ερευνών σε μεγαλύτερο δείγμα ατόμων με νοητική υστέρηση. Λέξεις κλειδιά: νοητική υστέρηση, παχυσαρκία, διατροφή Καλλιαρδού Ιωάννα: THE INVESTIGATION OF OBESITY RATES AND DIETARY HABITS OF STUDENTS WITH MENTAL RETARDATION Ι. Kalliardou, S. Batsiou, E. Douda, K. Laparidis Democritus University of Thrace, Department of Physical Education and Sport Science, Komotini Abstract In recent years, the literature has been published several studies mentioned in the evaluation of parameters related to health, such as unhealthy diet and obesity in the group of people with mental retardation (MR). Their results 3

4 concur that these individuals are high risk group for both of these factors show health problems. In Greece while a number of studies investigating the problem of obesity and eating habits of Greek children, there are no data on obesity and eating habits of people with MR. The purpose of this study was to investigate whether there is one problem of obesity among adolescents and young adults with MR and other dietary habits. The sample consisted of 65 students (30 girls, 35 boys) in NY, attending a special secondary school. The students, who were divided into four age groups (13-15, 16-18, and years) were evaluated for BMI. The assessment of dietary habits of the students were using the food frequency questionnaire, (Aston University - Nutritional Supplement Study-UK), which was completed by parents. Based on the BMI of the students were divided into four groups. (1: underweight, 2: normal weight, 3: Overweight and 4 obese). The analysis (descriptive-crosstabs) data showed that 3.1% belonged to group 1, 56.9% at 2, 3 in 21.5% and 18.5% at 4. There was no significant difference (p <0.05) in BMI among girls (25,63 ± 5,81) and students (23,91 ± 5,79). Since dietary questionnaire estimated the weekly frequency of consumption of six food groups. Analysis of variance found no statistically significant difference (p <0.05) in the weekly frequency of consumption of six food groups for sex, nor for age and BMI group of students. The study results showed that students with MR in the majority have normal weight. The weekly frequency of consumption of food, meat, breakfast, fruits, vegetables, and various other food-grains does not depend on gender, age and BMI. But the generalization of results is required to perform investigations in a larger sample of persons with mental retardation. Key words: mental retardation, obesity, dietary habits Ioanna Kalliardou Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Εισαγωγή Η ανθυγιεινή διατροφή, η έλλειψη άσκησης και η παχυσαρκία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων (World Health Organization, 2002). Τα άτομα με νοητική υστέρηση (ΝΥ) παρουσιάζουν αρκετούς παράγοντες κινδύνου για την υγεία τους, οι οποίοι οφείλονται τόσο σε συγκεκριμένα γενετικά αίτια (παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί) (Καστανιάς & Τοκμακίδης, 2010) όσο και στην υιοθέτηση λανθασμένων προτύπων συμπεριφοράς (π.χ. καθιστικός τρόπος ζωής, υπερλιπιδαιμική διατροφή κα.). Εμφανίζουν μεγάλα ποσοστά παχυσαρκίας και υιοθέτηση ανθυγιεινών συμπεριφορών (Robertson et al, 2000). Οι λίγοι ερευνητές που μελέτησαν τα παιδιά και τους εφήβους με ΝΥ διαπίστωσαν ότι η συχνότητα εμφάνισης του προβλήματος της παχυσαρκίας είναι η ίδια ή υψηλότερη από την επικράτηση στο γενικό πληθυσμό (Ells et al, 2008). Παρόλα αυτά υπάρχει ένα βιβλιογραφικό κενό όσον αφορά τους δείκτες παχυσαρκίας και τις διατροφικές συνήθειες στον πληθυσμό των ατόμων με νοητική υστέρηση. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση αφενός της συχνότητας εμφάνισης του προβλήματος της παχυσαρκίας μεταξύ των εφήβων και νεαρών ενηλίκων με ΝΥ και αφετέρου των διατροφικών τους συνηθειών. Μέθοδος Εξεταζόμενοι Στην έρευνα συμμετείχαν 65 μαθητές (nαγ=35, nκορ=30), ηλικίας ετών, με μέτρια και ελαφρά νοητική υστέρηση, που φοιτούσαν σε ειδικό σχολείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Οι συμμετέχοντες δεν παρουσίαζαν κάποια κινητική αναπηρία ούτε πρόβλημα υγείας που να εμποδίζει τη συμμετοχή τους στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής. Στο δείγμα συμπεριλήφθησαν παιδιά με σύνδρομο Down (n=7) και με διαταραχές στο φάσμα του 4

5 αυτισμού (n=6). Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 4 ομάδες ως προς την ηλικία: Ομάδα 1: ετών, N: 21 (Α=12, Κ=9)-Ομάδα 2: ετών, Ν: 24 (Α=14, Κ=10)- Ομάδα 3: ετών, Ν: 11 (Α=5, Κ=6)- Ομάδα 4: ετών Ν: 9 (Α=4, Κ=5). Μέσα συλλογής των δεδομένων Η αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών των μαθητών έγινε με τη χρήση του ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, από το Aston University Nutritional Supplement Study- UK, το οποίο περιλαμβάνει 55 ερωτήσεις, ομαδοποιημένες σε 6 τομείς (κατανάλωση κρέατος, πρωινού, φρούτων, λαχανικών, διαφόρων άλλων τροφίμων και δημητριακών). Κάθε κατηγορία τροφίμου βαθμολογήθηκε με μία κλίμακα οκτώ σημείων ( ) ανάλογα με τη συχνότητα κατανάλωσης ανά εβδομάδα. Διαδικασία συλλογής δεδομένων Α) Οι σωματομετρήσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του μαθήματος της φυσικής αγωγής στο γυμναστήριο του σχολείου. Το βάρος του σώματος μετρήθηκε στο πλησιέστερο 0.1 kg (Seca Beam Balance 710), ενώ το ύψος από όρθια θέση στο πλησιέστερο 0.5 cm (Seca Stadiometer 208). O Δείκτης Μάζας Σώμα τος (ΔΜΣ) υπολογίστηκε ως το πηλίκο του βάρους δια του ύψους στο τετράγωνο (kg/m2). Με βάση τον ΔΜΣ οι μαθητές κατατάχθηκαν σε τέσσερις ομάδες: 1. λιποβαρής, 2. φυσιολογικό βάρος, 3. υπέρβαρος και 4. παχύσαρκος. Η ταξινόμηση στις τέσσερις ομάδες βάρους έγινε βάση των ορίων του IOTF κατά ηλικία και φύλο (Cole, Bellizi, Flegal, & Dietz, 2000) και των ορίων για λιποβαρή παιδιά των Cole., Flegal, Nicholls και Jackson (2007). Β) Τα διατροφικά ερωτηματολόγια συμπληρώθηκαν από τους γονείς στο σπίτι. Στατιστική ανάλυση Για την στατιστική ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS 11. Πραγματοποιήθηκε έλεγχος t για το ΔΜΣ ως προς το φύλο των συμμετεχόντων (μη συσχετιζόμενα δείγματα). Για τον έλεγχο της επίδρασης του φύλου και της ηλικίας για κάθε εξαρτημένη μεταβλητή (ομάδα τροφίμων) χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση διακύμανσης ως προς δύο παράγοντες (ηλικία και φύλο) (two way anova). Για τις μεταβλητές που δεν υπήρξε ομοιογένεια (λαχανικά και φρούτα) πραγματοποιήθηκε έλεγχος t ως προς το φύλο και ανάλυση διακύμανσης (one-way anova) ως προς την ηλικιακή ομάδα. Το επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε στο p<0,05. Αποτελέσματα Από την επεξεργασία των δεδομένων προέκυψε ότι το 3,1% του δείγματος ήταν λιποβαρές, το 56,9% εμφάνιζε φυσιολογικό βάρος, ενώ το 39.9% ήταν υπέρβαρο ή παχύσαρκο (21,55% και 18,45% αντίστοιχα). Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στο ΔΜΣ μεταξύ των συμμετεχόντων διαφορετικού φύλου (t=1.015, df=63, δίπλευρη p=0.314). Διαπιστώθηκε ότι εβδομαδιαία από τους συμμετέχοντες το 83.1% κατανάλωνε μέχρι δεκατέσσερις φορές κρέας, το 44.6% λαχανικά, το 27.7%φρούτα, το 16.9% άλλα τρόφιμα, 63.1% δημητριακά. Το 13.8% των συμμετεχόντων δεν λάμβανε πρωινό καμία μέρα της εβδομάδας. Η διπλή μη συσχετισμένη Anova,έδειξε ότι δεν υπήρχε σημαντική επίδραση του φύλου και της ηλικίας αλλά ούτε και της αλληλεπίδρασης τους στη συχνότητα κατανάλωσης κρέατος, πρωινού, των διαφόρων άλλων τροφίμων και δημητριακών (Πίνακας 1). Η κατανάλωση λαχανικών (F3,61=0.470, p=0.704) και φρούτων (F3,61=0.628, p=0.600), δεν επηρεάστηκε σημαντικά από την ηλικία. Μεταξύ ατόμων διαφορετικού φύλου δε σημειώθηκε σημαντική διαφορά στην κατανάλωση λαχανικών (t=222, df=63, δίπλευρη p=0.825) και φρούτων (t=-0.345, df=63, δίπλευρη p=0.735). Συζήτηση - Συμπεράσματα Τα αποτελέσματα από την επεξεργασία των δεδομένων σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης του προβλήματος της παχυσαρκίας, έρχονται σχεδόν σε συμφωνία με τα αποτελέσματα της διεθνούς βιβλιογραφίας, ανασκόπηση της οποίας κατέληξε ότι το ποσοστό των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών και νέων με ΝΥ κυμαίνονταν από % και από % αντίστοιχα (Maino, 2011). Δε διαπιστώθηκε επίδραση του φύλου στο ποσοστό παχυσαρκίας των εφήβων και νέων με ΝΥ, συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν και άλλοι ερευνητές (Mikulovic et al., 2011). Όσον αφορά στην ηλικία, παρατηρήθηκε μια αυξητική τάση των υπέρβαρων και παχύσαρκων μαθητών με 5

6 την αύξηση της ηλικίας, χωρίς όμως η διαφορά να είναι στατιστικά σημαντική. Σε αντίθετα συμπεράσματα κατέληξαν άλλοι ερευνητές, οι οποίοι διαπίστωσαν στατιστικά σημαντική αύξηση της συχνότητας εμφάνισης της παχυσαρκίας μεταξύ παιδιών και εφήβων (Lin,Yen, Li & Wu, 2005), εφήβων και νεαρών ενηλίκων (Begarie, Maïano, Ninot & Azema, 2009). Αξιοσημείωτο συμπέρασμα που προέκυψε από την έρευνα είναι το γεγονός ότι το 13.8% των μαθητών δεν κατανάλωνε πρωινό καμία ημέρα της εβδομάδας, σε αντίθεση με τα αποτελέσματα των Mikulovic και συν. (2011), οι οποίοι δήλωσαν ότι η κατανάλωση πρωϊνού ήταν συχνή από τα άτομα που συμμετείχαν στη δική τους έρευνα. Το φύλο αλλά και η ηλικία δεν επηρεάζουν σημαντικά τη συχνότητα κατανάλωσης κρέατος, λαχανικών, φρούτων, δημητριακών, άλλων τροφίμων και πρωινού. Πολύ συχνή ήταν η κατανάλωση κόκκινου κρέατος αντίθετα με το πρότυπο της μεσογειακής διατροφής. Ωστόσο, για τη γενίκευση των συμπερασμάτων της παρούσας έρευνας απαιτείται η διενέργεια ερευνών με μεγαλύτερο δείγμα, καθώς και η διεξαγωγή έρευνας για τη διερεύνηση της αποτελεσματικότητας ενός παρεμβατικού προγράμματος διατροφής, διατροφής άσκησης στο ΔΜΣ των μαθητών με ΝΥ Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης καθώς και ενηλίκων με ΝΥ. ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Συνοπτικός πίνακας διπλής ανάλυσης διακύμανσης Κρέας Πρωινό Άλλα τρόφιμα Δημητριακά Προέλευση διακύμανσης Άθροισμα τετραγώνων Βαθμοί ελευθερίας Μέσο τετράγωνο Λόγος F Πιθανότητα Φύλο Ηλικία Φύλο με ηλικία Σφάλμα Φύλο Ηλικία Φύλο με ηλικία Σφάλμα Φύλο Ηλικία Φύλο με ηλικία Σφάλμα Φύλο Ηλικία Φύλο με ηλικία Σφάλμα Βιβλιογραφία BEGARIE J., MAÏANO C., NINOT G. & AZEMA B. (2009). Overweight prevalence in preadolescents, adolescents and young adults with intellectual disability schooled in specialized institutions in Southeast of France. Revue d'epidemiologie et de Sante Publique, 57, (5): COLE T., FLEGAL K., NICHOLLS D. & JACKSON A. (2007). Body mass index cut offs to define thinness in children and adolescents: international survey. British Medical Journal. 335,194. COLE T., BELLIZZI M., FLEGAL K., & DIETZ W. (2000). Establishing a standard definition for child overweight and obesity worldwide. International survey. British Medical Journal DIETARY GUIDELINES FOR ADULTS IN GREECE (1999). Supreme Scientific Health Council, Ministry of Health and Welfare of Greece, Archive of Hellenic Medicine, 16: ELLS L., SHIELD J., LIDSTONE J., TREGONNING D., WHITTAKER V., BATTERHAM A., WILKINSON J. & SUMMERBELL S. (2008). Teesside Schools Health Study: Body mass index surveillance in special needs and mainstream school children. Journal of the Royal Institute of bublic health,122:

7 ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ Θ. & ΤΟΚΜΑΚΙΔΗΣ Σ. (2010). Στοιχεία παθοφυσιολογίας ατόμων με νοητική υστέρηση και η σημασία της συστηματικής άσκησης στην προαγωγή της υγείας τους. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, 27, (5): LIN J.D., YEN C.F., LI C.V., WU J.L. (2005). Patterns of obesity among children and adolescents with intellectual disabilities in Taiwan. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 18: MAIANO C. (2010). Prevalence and risk factors of overweight and obesity among children and adolescents with intellectual disabilities. International Association for the study of obesity, 12: MIKULOVIC J., MARCELLINI A., COMPTE R., DUCHATEAU G., VANHELST J., FARDY P. & BUI-XUAN G. (2011). Prevalence of overweight in adolescents with intellectual deficiency. Differences in socio-educative context, physical activity and dietary habits. Appetite, 56: ROBERTSON J., EMERSON E., GREGORY N., HATTON C., TURNER S., KESSISSOGLOU S. & HALLAM A. (2000). Lifestyle related risk factors for poor health in residential settings for people with intellectual disabilities. Research in Developmental Disabilities, 21: WORLD HEALTH ORGANIZATION (2002). World Health Report. Reducing risks, promoting healthy life. Geneva. 7

8 Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΝΟΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Διρχαλίδου Σ., Μπάτσιου Σ., Παπαϊωάννου Α., Μπεμπέτσος Ε. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Κομοτηνή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Τρίκαλα Περίληψη Ένα από τα ζητήματα που απασχολεί γονείς και επαγγελματίες εκπαίδευσης παιδιών με Νοητική Υστέρηση (Ν.Υ) είναι οι σοβαρές δυσκολίες μάθησης που αντιμετωπίζουν τα παιδιά αυτά. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να αξιολογηθεί η επίδραση ενός προσαρμοσμένου προγράμματος καθορισμού μακροπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων βραχυπρόθεσμων στόχων στην απόδοση των εφήβων με ΝΥ σε παραμέτρους της φυσικής κατάστασης. Το δείγμα αποτέλεσαν 9 έφηβοι, ηλικίας ετών, με Δ.Ν , οι οποίοι εκπαιδεύονταν στο Σωματείο Ειδικής Αγωγής και Προστασίας Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες «Η ΖΩΗ»,στη Θεσσαλονίκη. Το δείγμα μετά την αρχική μέτρηση χωρίστηκε σε τρεις ισοδύναμες και ισάριθμες ομάδες. Τυχαία επιλέχτηκε η πειραματική Α (n = 3) - ομάδα καθορισμού μακροπρόθεσμων στόχων, η πειραματική Β (n = 3) - ομάδα καθορισμού μακροπρόθεσμων - βραχυπρόθεσμων στόχων και η ομάδα ελέγχου Γ (n = 3). Και οι τρεις ομάδες ακολουθούσαν το πρόγραμμα του κέντρου. Οι πειραματικές Α και Β ακολούθησαν πρόγραμμα εξάσκησης κοιλιακών και κάτω άκρων με βάση τους καθοριζόμενους στόχους. Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε για 12 εβδομάδες, με συχνότητα 2 φορές/εβδομάδα και διάρκεια/συνεδρία 50 λεπτά. Κατά τη διάρκεια της περιόδου παρέμβασης πραγματοποιήθηκαν για την πειραματική Β συνολικά τέσσερις μετρήσεις αξιολόγησης της απόδοσης στην ικανότητα στατικής και δυναμικής ισορροπίας, χρησιμοποιώντας το τεστ στο ένα πόδι και το τεστ βάδισης προς τα εμπρός και πίσω αντίστοιχα (από τη δέσμη του MABC), την ικανότητα εκρηκτικής δύναμης, άλμα μήκους χωρίς φορά, και την ικανότητα δύναμης του κορμού, αναδιπλώσεις στο χρόνο των 30 (από τη δέσμη του Eurofit). Η ομάδα ελέγχου Γ και η πειραματική Α συμμετείχαν μόνο στην αρχική και τελική μέτρηση. Από την ανάλυση των δεδομένων (Kruskal Wallis test) μεταξύ των επιδόσεων των τριών ομάδων τόσο στην αρχική όσο και στην τελική μέτρηση δε διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά (p>0,05). Δεν υπήρξε σημαντική διαφορά στις επιδόσεις των τριών ομάδων μεταξύ αρχικής και τελικής τους μέτρησης (έλεγχος Wilcoxon ). Ωστόσο οι επιδόσεις των δύο πειραματικών ήταν καλύτερες από την αρχική μέτρηση.το Kruskal Wallis test μεταξύ των ποσοστών διαφοροποίησης των τριών ομάδων από την αρχική - τελική μέτρηση έδειξε ότι υπήρξε σημαντική διαφορά στην ισορροπία στο αριστερό πόδι (p<0,05). Η διαφορά σημειώθηκε μεταξύ των πειραματικών ομάδων. Συμπερασματικά το παρεμβατικό πρόγραμμα άσκησης δε βελτίωσε αισθητά τις επιδόσεις των εφήβων με ΝΥ, στις εξεταζόμενες παραμέτρους. Δε σημειώθηκε διαφορά μεταξύ των ομάδων που έθεσαν μακροπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους βραχυπρόθεσμους στόχους. Ωστόσο για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων προτείνεται η διενέργεια ερευνών με μεγαλύτερο δείγμα. Λέξεις Κλειδιά: Νοητική Υστέρηση (Ν.Υ), καθορισμός στόχων, παράμετροι φυσικής κατάστασης Διρχαλίδου Σοφία Διεύθυνση: Μανούκα 2 Α Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκη Τηλέφωνο: IMPLEMENTATION OF A SPECIAL INTERVENTIONAL PROGRAM FOR SETTING GOALS TO IMPROVE EFFICIENCY OF ADOLESCENTS WITH MENTAL RETARDATION S. Dirchalidou, S. Batsiou, A. Papaioannou, E. Mpempetsos 8

9 Democritus University of Thrace, Department of Physical Education and Sport Science, Komotini, University of Thessaly, Department of Physical Education and Sport Science, Trikala Abstract One of the issues that concern parents and professionals of education of children with Mental Retardation are the severe learning difficulties that these children do face. The purpose of this study was to evaluate the effect of a goal setting programme for determining long-term and long-term and short-term goals on the performance of the adolescents with Mental Retardation along with the parameters of the physical fitness. The sample was constituted of nine adolescents, aged years old, with I.Q , who were trained in Life, Association of Special Education and Protection of People with Special Needs, which is located in Thessaloniki. After the initial measurement, the sample was divided into three equal in strength and number groups. Randomly were selected the experimental group A (n=3)-group of setting long-term goals, the experimental group B (n=3) - group of determining long-term and short-term goals and the control group C (n=3). All of these three groups were assigned to follow the programme of the centre. The experimental groups A and B pursued a training programme of exercising their abdominals and lower limps in accordance with the primarily stated objectives. The programme was implemented for 12 weeks, with frequency of 2 times per week and duration of 50 minutes per training session. During the intervention period, four measurements of performance evaluation in total were carried out for the experimental group B on the ability of static and dynamic balance by using the single leg balance test and the gait test forward and backward respectively (from the set of MABC), the ability of explosive power, the standing broad jump, and the ability of the trunk strength with sit-ups in 30 (from the set of Eurofit). The control group C and the experimental group A participated only in the initial and the final measurement. From the data analysis of the Kruskal Wallis test between the performances of the three groups in both initial and final measurement, there was statistically not remarked any significant difference (p<0, 05). No significant difference was either noted on the performances of these three groups among the initial and the last measurement (Wilcoxon control). However, the performances of the two experimental groups were better than the initial one. The Kruskal Wallis test modulation rates between the three groups, from the initial to the final measurement, indicated that there was a remarkable difference in the balance on the left leg (p <0, 05). Thus, the difference was noted within the experimental groups. In conclusion, the intervention training exercise program did not meliorate importantly the performances of the adolescents with Intellectual Disability on the testing parameters. Hence, no difference was found between the groups that had set long-term and long-term and short-term goals. Nevertheless for the establishment of reliable outcomes, the conduction of a research applied to a larger and more broadly based sample is strongly recommended. Key Words: Mental Retardation, Goal Setting, parameters of physical fitness Dirchalidou Sofia Address: Manouka 2 A Ampelokipoi Thessaloniki Telephone number: e- mail: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΝΟΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Εισαγωγή Η Νοητική Υστέρηση (ΝΥ) ορίζεται ως μία δυσλειτουργία, η οποία εμφανίζεται πριν το 18ο έτος της ηλικίας και χαρακτηρίζεται από σημαντικούς περιορισμούς στη νοητική λειτουργία και στην προσαρμοστική συμπεριφορά 9

10 (Wehmeyer, 2003). Ένα από τα ζητήματα που απασχολεί γονείς και επαγγελματίες εκπαίδευσης ατόμων με ΝΥ είναι οι σοβαρές δυσκολίες μάθησης που αντιμετωπίζουν. Μία αποτελεσματική μέθοδος στα άτομα χωρίς ΝΥ αποδείχτηκε ο καθορισμός στόχων. Οι στόχοι ρυθμίζουν άμεσα την προσπάθεια, την ενέργεια και τη δράση του ίδιου του ατόμου, με αποτέλεσμα να αποδίδει καλύτερα. Οι στόχοι είναι, μακροπρόθεσμοι και βραχυπρόθεσμοι. Οι βραχυπρόθεσμοι στόχοι είναι αποτελεσματικότεροι γιατί παρακινούν περισσότερο υποδεικνύοντας άμεσα την κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθούν οι μαθητές, ενώ οι μακροπρόθεσμοι επιτυγχάνονται μέσω των βραχυπρόθεσμων (Παπαϊωάννου και συν., 2003). Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να αξιολογήσει την επίδραση ενός παρεμβατικού προγράμματος καθορισμού μακροπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων βραχυπρόθεσμων στόχων, στη βελτίωση παραμέτρων της φυσικής κατάστασης (μυϊκή αντοχή κοιλιακών, δύναμη κάτω άκρων, ισορροπία) εφήβων με ΝΥ. Μέθοδος Εξεταζόμενοι Στην έρευνα συμμετείχαν 9 αγόρια με ΝΥ, ηλικίας ετών, με Δ.Ν Προϋπόθεση συμμετοχής των ατόμων ήταν να μην αντιμετωπίζουν κάποιο κινητικό πρόβλημα όπως και η συστηματική προσέλευση τους στο κέντρο εκπαίδευσής κατά το τελευταίο έτος. Μέσα συλλογής των δεδομένων Για την επίδραση του παρεμβατικού προγράμματος αξιολογήθηκαν α. η δοκιμασία μυϊκής ισχύος των κάτω άκρων με το «άλμα μήκους χωρίς φορά», από τη δέσμη EUROFIT (1992). Επίδοσή τους (εκατοστά) θεωρήθηκε η καλύτερη των τριών προσπαθειών β. η μυϊκή αντοχή των κοιλιακών με το τεστ «αναδιπλώσεις από την κατάκλιση), από τη δέσμη EUROFIT (1992). Η μέτρηση περιελάμβανε το μέγιστο αριθμό σωστά εκτελεσμένων αναδιπλώσεων που ήταν δυνατό να εκτελεστούν στο χρόνο των 30sec (συνεχόμενη προσπάθεια), γ. η ισορροπία (στατική) με το τεστ στήριξης στο ένα πόδι. δ. η δυναμική ισορροπία με το τεστ βάδισης (ποδαράκι) πάνω σε μία γραμμή στο πάτωμα με κίνηση προς τα εμπρός και ε. προς τα πίσω. Τα τεστς ισορροπίας ήταν από τη δέσμη «Movement Assessment Battery for Children» (Henderson & Sugden 1992). Επίδοση ήταν ο μέγιστος αριθμός σωστά εκτελεσμένων βημάτων στη γραμμή. Για τη βάδιση προς τα πίσω ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία. Διαδικασία συλλογής των δεδομένων Οι 9 συμμετέχοντες μετά την αρχική μέτρηση χωρίστηκαν σε τρεις ισοδύναμες και ισάριθμες ομάδες: α. πειραματική Ομάδα Α ομάδα καθορισμού μακροπρόθεσμων στόχων, β. πειραματική Ομάδα Β ομάδα καθορισμού μακροπρόθεσμων - βραχυπρόθεσμων στόχων, και γ. ομάδα Ελέγχου Γ, η οποία δε συμμετείχε σε πρόγραμμα εξάσκησης. Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης οι δύο πειραματικές (Α και Β), λάμβαναν μέρος σε δύο διαφορετικά προγράμματα:1. ανάπτυξης ταχυδύναμης κάτω άκρων και 2. ανάπτυξης της αντοχής στη δύναμη κοιλιακών, τα οποία εφαρμόζονταν εναλλάξ, με συχνότητα 2 φορές/εβδομάδα, διάρκειας 50 /συνεδρία, για χρονικό διάστημα 12 εβδομάδων. Όλες οι ομάδες αξιολογήθηκαν πριν και μετά την εφαρμογή του παρεμβατικού προγράμματος. Μακροπρόθεσμος στόχος ήταν η βελτίωση 30% από εκείνη της αρχικής μέτρησης για τις πειραματικές Α και Β. Η ομάδα Β αξιολογήθηκε επιπλέον μετά την 4η (ποσοστό βελτίωσης 10%) και 8η (ποσοστό βελτίωσης 20%) εβδομάδα. Και οι τρεις ομάδες συμμετείχαν στο πρόγραμμα του κέντρου. Στατιστική ανάλυση Για την επεξεργασία των δεδομένων πραγματοποιήθηκαν μη παραμετρικοί έλεγχοι. Για τον έλεγχο μεταξύ των επιδόσεων των τριών ομάδων, τόσο στην αρχική όσο και στην τελική μέτρηση, πραγματοποιήθηκε το Kruskal Wallis test, ενώ για την κάθε ομάδα έλεγχος Wilcoxon, μεταξύ των επιδόσεων της αρχικής και τελικής μέτρησης. Το επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε p<0,05. Αποτελέσματα Οι επιδόσεις των συμμετεχόντων ήταν χαμηλές σε όλες τις παραμέτρους, με αποκλίσεις μεταξύ των ατόμων της ίδιας ομάδας. Από την ανάλυση των δεδομένων, σύμφωνα με το Kruskal Wallis test μεταξύ των επιδόσεων των 10

11 τριών ομάδων τόσο στην αρχική όσο και στην τελική μέτρηση δε διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά (p>0,05) (Πίνακας 1). Από τον έλεγχο Wilcoxon, μεταξύ των επιδόσεων της αρχικής και τελικής μέτρησης της κάθε ομάδας, δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική διαφορά (δίπλευρη p>0,05) σε όλες τις παραμέτρους που ελέγχθηκαν (Πίνακας 1). Οι δύο πειραματικές ομάδες βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στις περισσότερες παραμέτρους σε μεγαλύτερο ποσοστό από το στόχο του 30%. Οι επιδόσεις που παρουσίασαν μεγαλύτερη αύξηση ήταν της ισορροπίας - στατικής και δυναμικής. Μεγαλύτερο ποσοστό βελτίωσης είχε η ομάδα με τους μακροπρόθεσμους στόχους (Πίνακας 1) Συζήτηση- Συμπεράσματα Από την ανάλυση των δεδομένων δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική διαφορά στις επιδόσεις των τριών ομάδων τόσο στην αρχική όσο και στη τελική τους μέτρηση. Σημειώθηκε ωστόσο μία υπεροχή, μεγαλύτερη από 30%, στις επιδόσεις των πειραματικών ομάδων κατά την τελική μέτρηση έναντι της αρχικής. Αυτό επιβεβαιώνει το συμπέρασμα των Κοντού και Καραγιώργου (2006), ότι υπάρχει βελτίωση της απόδοσης των παιδιών με νοητική υστέρηση με την εφαρμογή της μεθόδου «καθορισμού στόχων». Το ποσοστό διαφοροποίησης της ομάδας με τους μακροπρόθεσμους στόχους ήταν μεγαλύτερο από της ομάδας με τους μακροπρόθεσμους.-βραχυπρόθεσμους σε όλες τις παραμέτρους. Το συμπέρασμα αυτό δεν επιβεβαιώνει τη σχέση που παρατηρήθηκε στα άτομα χωρίς ΝΥ (Παπαϊωάννου και συν., 2003), και στα άτομα με προβλήματα συμπεριφοράς (Bar-Eli, Hartman & Levy- Kolker, 1994), ότι δηλ. οι μακροπρόθεσμοι στόχοι επιτυγχάνονται μέσω των βραχυπρόθεσμων στόχων γιατί αυτοί παρακινούν περισσότερο τους μαθητές. Πιθανά το συμπέρασμα αυτό να ερμηνεύεται από το επίπεδο σοβαρότητας της ΝΥ του κάθε ατόμου, παράμετρος που δεν υπήρχε δυνατότητα να ελεγχθεί πλήρως(περιορισμός της έρευνας). Μία άλλη παράμετρος που επηρεάζει την επίτευξη των στόχων είναι εάν αυτοί έχουν τεθεί από τους ίδιους τους ασκούμενους (προσωπικοί) ή από τους εκπαιδευτές τους. Όταν οι ασκούμενοι κατανοούν και θέτουν προσωπικούς στόχους τότε δεσμεύονται και προσπαθούν περισσότερο (Παπαϊωάννου και συν., 1999). Τα άτομα με ΝΥ δεν έχουν τις ικανότητες να θέτουν τους δικούς τους στόχους (Wehmeyer & Metzler, 1995). Οι ικανότητες αυτές έχουν άμεση σχέση με την ωριμότητα, την εμπειρία και την εμπιστοσύνη που έχουν τα άτομα στον εαυτό τους (Παπαϊωάννου και συν., 1999), τομείς στους οποίους τα άτομα με ΝΥ υπολείπονται σημαντικά. Το συμπέρασμα που προέκυψε από την παρούσα έρευνα είναι ότι η εφαρμογή ενός προγράμματος άσκησης για την ανάπτυξη παραμέτρων της φυσικής κατάστασης με την εκπαιδευτική μέθοδο του «καθορισμού στόχων» προάγει το επίπεδο φυσικής κατάστασης των εφήβων με Ν.Υ. Ωστόσο δεν έγινε σαφές ποια μέθοδος είναι περισσότερο αποτελεσματική, αυτή των μακροπρόθεσμων στόχων ή ο συνδυασμός βραχυπρόθεσμων- μακροπρόθεσμων. Γι αυτό απαιτούνται έρευνες με μεγαλύτερο δείγμα ατόμων με ΝΥ και μεγαλύτερο χρόνο εφαρμογής του παρεμβατικού προγράμματος άσκησης. Βιβλιογραφία EUROFIT (1992). Για την αξιολόγηση της φυσικής κατάστασης. Επιμέλεια Τοκμακίδης, Σ., Εκδ. Σάλτο, Θεσσαλονίκη. HENDERSON S.E., & SUGDEN D.A. (1992). Movement assessment battery for children. London: The Psychological Corporation, Harcourt Brace Jovanovich. ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ Α., ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ Ι., & ΓΟΥΔΑΣ Μ. (2003). Για μια καλύτερη Φυσική Αγωγή. Θεσσαλονίκη : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη. WEHMEYER M. L. (2003) Defining Mental Retardation and Ensuring Access to the General Curriculum Education and Training in Developmental Disabilities 38: S WEHMEYER M. L., AGRAN M., & HUGHES C. (1998). Teaching self-determination to students with disabilities. Baltimore: Brookes 11

12 Τελευταία ενημέρωση: 16 Οκτωβρίου 2012 Last updated: October 16, 2012 ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Ποσοστό διαφοροποίησης στις επιδόσεις των τριών ομάδων μεταξύ των δύο μετρήσεων, δείκτες ανάλυσης Wilcoxon και Kruskal Wallis Test. Παρά-μετροι Ομάδα Α Ομάδα Β Ομάδα ελέγχου Ν Μ.Ο Σ.Α z Ν Μ.Ο Σ.Α z Ν Μ.Ο Σ.Α z Άλμα(cm.) 3 48,29 53,48-3 1,60 Κοιλιακοί(επαν.) 3 49,44 30,29-3 Στατική ισορ. Δεξί (sec.) 3 216, ,3 4 1,60-1,60 3 Square Kruskal Wallis Test 1 η μέτρηση df Asymp. Sig Kruskal Wallis Test 2 η μέτρηση Chi- Chi- Square df Asymp. 22,38 19,91-1,60 3 2,13 13,44 0,00 2,49 2,288 5,51 2,06 37,52 4,87-1,60 3 4,17 7,22 -,272,62 2,735 2,32 2,31 154,26 122,1 1-1,60 3-2,77 8,24-1,00 5,60 2,061 4,62 2,09 Sig Στατική 3 213,2 110,4-3 64,93 42,27-1,60 3 = 56,75-1,00 4,62 2,099 3,81 2,15 ισορ.αριστ. (sec.) 5 1 1,60 34,61 Δυν. ισορ ,6 125,0-3 28,77 27,83-1,34 2,00,00-1,07 5,26 2,072 2,06 2,36 Εμπρός(sec.) 7 3 1,60 Δυν. ισορ ,0 35, ,33 64,29-1,34 2-8,33 11,79-0,45 3,93 2,140 2,69 2,26 Πίσω(sec.) 0 1,34 * Η συμμετοχή στο συνέδριο με προφορική ανακοίνωση πιστοποιείται από το παρόν ηλεκτρονικό αρχείο. * The participation in the congress with an oral presentation is certified through this electronic file. 12

13 Τελευταία ενημέρωση: 16 Οκτωβρίου 2012 Last updated: October 16, 2012 H ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Πολίτη Χ., Μπάτσιου Σ., Δούδα Ε., Τζιαμούρτας Α. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Κομοτηνή Περίληψη Τα άτομα με νοητική υστέρηση (ΝΥ) υπολείπονται σημαντικά στην κινητική ανάπτυξη από τους συνομηλίκους τους χωρίς ΝΥ. Οι χαμηλές επιδόσεις αποδίδονται κυρίως στον αργό ρυθμό απόκτησης των βασικών τους δεξιοτήτων και στην ελλιπή εξάσκηση και λιγότερο σε βιολογικούς παράγοντες. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να μελετήσει την επίδραση ενός προγράμματος άσκησης στη λειτουργική ικανότητα, τη δυναμική ισορροπία, τη στατική ισορροπία και τον οπτικοκινητικό συντονισμό των ατόμων με ΝΥ διαφορετικής ηλικίας. Στην έρευνα συμμετείχαν 6 άτομα, ηλικίας ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 2 ομάδες, την παιδική (Α=2) και των ενηλίκων (Β=4). Και οι δύο ομάδες ακολούθησαν πρόγραμμα εξάσκησης 10 εβδομάδων, με συχνότητα 3 φορές την εβδομάδα, διάρκειας 40 λεπτών. Πραγματοποιήθηκαν τρεις μετρήσεις: πριν την έναρξη, αμέσως μετά το τέλος του προγράμματος και η τρίτη τέσσερις εβδομάδες μετά τη λήξη του. Η λειτουργική ικανότητα αξιολογήθηκε με το The timed up and go, η δυναμική ισορροπία με τη βάδιση του ατόμου προς τα εμπρός επάνω σε μία χρωματιστή αυτοκόλλητη ταινία μήκους 4,5m, ενώ η στατική με τον χρόνο παραμονής του ατόμου πάνω σε δύο βάσεις ισορροπίας. Ο οπτικοκινητικός συντονισμός αξιολογήθηκε με την ικανότητα του ατόμου να κυλάει ένα μπαλάκι σε στόχο, να ρίχνει το σακουλοφάσουλο σε στόχο στο πάτωμα και το μπαλάκι σε στόχο στον τοίχο. Από την ανάλυση των δεδομένων (κριτήριο Friedman) δεν προέκυψαν στατιστικά σημαντικές διαφορές (p<0,05) σε καμία από τις δύο ομάδες μεταξύ των μετρήσεων. Οι επιδόσεις των ενηλίκων υπολείπονταν στο τεστ της λειτουργικής ικανότητας από τις αντίστοιχες των παιδιών. Οι επιδόσεις των ομάδων (διάμεσος) ήταν καλλίτερες στη μέτρηση αμέσως μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος άσκησης. Το συμπέρασμα από την παρούσα έρευνα ήταν: ότι τα άτομα με ΝΥ πρέπει να συμμετέχουν σε προγράμματα άσκησης μεγάλης διάρκειας για να εξασφαλίσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο φυσικής κατάστασης και λειτουργικής ικανότητας. Ωστόσο για τη γενίκευση των συμπερασμάτων απαιτείται η διεξαγωγή ερευνών με μεγαλύτερο δείγμα, διαφορετικές περιόδους εξάσκησης και έλεγχο του χρόνου διατήρησης της απόδοσης μετά την απομάκρυνση από τα προγράμματα άσκησης. Λέξεις κλειδιά: νοητική υστέρηση, λειτουργική ικανότητα, οπτικοκινητικός συντονισμός Πολίτη Χριστίνα Διεύθυνση: Παναγή Τσαλδάρη 32, Κομοτηνή, Τ.Κ Τηλέφωνο : , THE EFFECT OF AN EXERCISE PROGRAMME ON THE FUNCTIONAL ABILITY, THE DYNAMIC BALANCE AND THE VISUAL-MOTOR COORDINATION OF PEOPLE WITH MENTAL RETARDATION Ch. Politi, S. Βatsiou, E. Douda, Α.Tziarmourtas Democritus University of Thrace, Department of Physical Education and Sports, Komotini * Η συμμετοχή στο συνέδριο με προφορική ανακοίνωση πιστοποιείται από το παρόν ηλεκτρονικό αρχείο. * The participation in the congress with an oral presentation is certified through this electronic file. 13

14 Abstract Individuals with mental retardation (MR) are significantly limited in terms of physical development compared to individuals of the same age without MR. Their unsatisfactory performance can be linked mostly to their slower pace in achieving their basic skills and to insufficient exercise, rather than biological factors. The present study aims to investigate the effect of an exercise programme on the functional ability, the dynamic balance, the static balance and the visual-motor coordination of different age groups of people with MR. The study had 6 participants, who were 11 to 40 years old. The participants were divided into two sub-groups, the child (A=2) and the adult (B=4) group. Both groups followed a 40 minute exercise programme for 10 weeks, 3 times per week. There were three measurements, before the initiation of the programme, at the end of the programme and 4 weeks after the programme had ended. The functional ability was tested with the The timed up and go, the dynamic balance with the person walking forward on a 4,5 cm coloured line, while the static balance was tested by measuring the amount of time the individual can stand on two different balancing platforms. The visual-motor coordination was tested through the individuals ability to roll a ball on target, to throw the bean bag on a target on the floor and the ball on a target on a wall. The data analysis (Friedman criterion) did not reveal statically significant differences (p<0,05) in any of the two subgroups between the measurements. The adults performed worse on the test of the functional ability compared to the children. The groups performed better after the exercise programme was completed. The conclusion of the present study was that individuals with MR should participate in exercise programmes for a long period of time to ensure a satisfactory level of fitness and functional ability. However for the generalisation of the results, studies with more participants are needed, as well as a variety of exercise periods and the participants should be tested after the exercise programmes are completed in order to confirm that their performance remains improved. Key words: mental retardation, functional ability, visual-motor coordination Christine Polity Adress: Panagi Tsaldari 32, Komotini, Telephone number: H ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Εισαγωγή Νοητική υστέρηση είναι μία κατάσταση που χαρακτηρίζεται από νοητική ανεπάρκεια και χρονολογείται από τα πρώτα χρόνια της ιστορίας του ανθρώπου. Τα άτομα με Ν.Υ. παρουσιάζουν τρία χαρακτηριστικά: νοητική λειτουργία κάτω από το μέσο όρο, ανεπάρκεια προσαρμοστικής συμπεριφοράς και εκδήλωση της καθυστέρησης κατά την περίοδο ανάπτυξης του ατόμου (Πολυχρονοπούλου, 2001). Σύμφωνα με τους Καστανιά και Τοκμακίδη (2010), η απουσία συστηματικής άσκησης στα άτομα με Ν.Υ. συμβάλλει στην έκπτωση των παραμέτρων της φυσικής τους κατάστασης με αποτέλεσμα την πτωχή καρδιοαναπνευστική ικανότητα, τη μειωμένη μυϊκή δύναμη και αντοχή και την περιορισμένη λειτουργική ικανότητα ενώ οι Varela, Sandrina και Pitetti (2001) απέδειξαν ότι τα άτομα με βαριά νοητική υστέρηση με τη συμμετοχή τους σε αερόβια προγράμματα άσκησης εξασφαλίζουν τη βελτίωση της λειτουργικής ικανότητας αλλά και των παραμέτρων της φυσικής τους κατάστασης. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να μελετήσει την επίδραση της ενεργούς συμμετοχής σε πρόγραμμα εξάσκησης στη λειτουργική ικανότητα και στον οπτικοκινητικό συντονισμό ατόμων με νοητική υστέρηση διαφορετικής ηλικίας. 14

15 Μεθοδολογία Εξεταζόμενοι Στην έρευνα συμμετείχαν 6 άτομα, εκ των οποίων οι δύο αποτέλεσαν, την παιδική ομάδα (ηλικίας ετών) και οι τέσσερις την ομάδα των ενηλίκων (ηλικίας ετών). Ο δείκτης νοημοσύνης τους ήταν Μέσα συλλογής των δεδομένων Η λειτουργική ικανότητα αξιολογήθηκε με το The timed up and go, η δυναμική ισορροπία με τη βάδιση του ατόμου προς τα εμπρός επάνω σε μία χρωματιστή αυτοκόλλητη ταινία μήκους 4,5m, ενώ η στατική με το χρόνο παραμονής του ατόμου πάνω σε δύο βάσεις ισορροπίας έχοντας την πτέρνα του μπροστινού ποδιού σε επαφή με τα δάχτυλα του πίσω ποδιού. Ο οπτικοκινητικός συντονισμός αξιολογήθηκε με την ικανότητα του ατόμου να κυλάει ένα μπαλάκι σε στόχο, να ρίχνει το σακουλοφάσουλο στο πάτωμα σε στόχο και το μπαλάκι στον τοίχο σε στόχο. Διαδικασία συλλογής των δεδομένων Οι δύο ομάδες ακολούθησαν πρόγραμμα εξάσκησης 10 εβδομάδων, με συχνότητα 3 φορές την εβδομάδα, διάρκειας 40 λεπτών. Πραγματοποιήθηκαν τρεις μετρήσεις: πριν την έναρξη, αμέσως μετά το τέλος του προγράμματος και η τρίτη τέσσερις εβδομάδες μετά τη λήξη του. Στατιστική ανάλυση Για τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν μη παραμετρικοί έλεγχοι. Για τις μεταξύ των μετρήσεων διαφορές της κάθε ομάδας χρησιμοποιήθηκε το κριτήριο Friedman ενώ οι επιμέρους διαφορές ανά δύο εκ των τριών μετρήσεων μελετήθηκαν με το κριτήριο Wilcoxon. Για τις διαφορές μεταξύ των ομάδων σε κάθε μέτρηση χρησιμοποιήθηκε το κριτήριο Mann -Whitney. Αποτελέσματα Για τον έλεγχο διαπίστωσης διαφορών μεταξύ των επιδόσεων της κάθε ομάδας στις τρεις μετρήσεις για όλες τις παραμέτρους πραγματοποιήθηκε ανάλυση με το κριτήριο Friedman. Διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές και για τις δύο ομάδες, των παιδιών και των ενηλίκων αντίστοιχα (Πίνακας 1). Σημαντική διαφορά σημειώθηκε στις επιδόσεις των ενηλίκων στον οπτικοκινητικό συντονισμό στη ρίψη της μπάλας στον τοίχο (Πίνακας 1). Για την εύρεση των επιμέρους σημαντικών διαφορών μεταξύ των μετρήσεων πραγματοποιήθηκε έλεγχος Wilcoxon μεταξύ 1 ης -2 ης, 1 ης -3 ης και 2 ης -3 ης μέτρησης των επιδόσεων της παραμέτρου αυτής, από τον οποίο δεν προέκυψαν σημαντικές διαφορές (z=-1,841 p=0,066- z=-1289 p=0,197, z=-1,826, p=0,068). Για τον έλεγχο διαφορών μεταξύ των επιδόσεων των δύο ομάδων, σε όλες τις παραμέτρους στην πρώτη, δεύτερη και τρίτη μέτρηση πραγματοποιήθηκε έλεγχος Mann-Whitney, από τον οποίο προέκυψε ότι αυτές δε διέφεραν σημαντικά (Πίνακας 2). Συζήτηση Συμπεράσματα Από τη μελέτη των αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε ότι τα άτομα με ΝΥ έχουν χαμηλές επιδόσεις στην ισορροπία, στον οπτικοκινητικό συντονισμό και στη λειτουργική τους ικανότητα. Η ηλικία δε φάνηκε να επηρεάζει σημαντικά το επίπεδο των επιδόσεών τους. Τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες δε βελτίωσαν σημαντικά τις επιδόσεις τους στην ισορροπία (στατική και δυναμική) και στη λειτουργική τους ικανότητα μετά από τη συμμετοχή τους στο παρεμβατικό πρόγραμμα άσκησης. Το συμπέρασμα αυτό συμφωνεί με παρόμοια άλλων ερευνητών, των οποίων το δείγμα ήταν μεγαλύτερο (Carmeli, Bar-Chad, Lotan, Merrick & Coleman, 2003) αλλά διαφωνεί με τα συμπεράσματα άλλων, οι οποίοι διαπίστωσαν σημαντική βελτίωση στον τομέα της ισορροπίας (Tsimaras & Fotiadou, 2004). Η βελτίωση αυτή πιθανά να οφείλονταν στη μεγαλύτερη διάρκεια του παρεμβατικού τους προγράμματος (12 εβδομάδες), παράμετρος που δεν μπορούσε να εξασφαλιστεί στην παρούσα έρευνα γιατί μεσολαβούσε περίοδος διακοπών μεγαλύτερης των 15 ημερών (περιορισμός της έρευνας). Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία τα άτομα με ΝΥ, μπορούν να βελτιώσουν τον οπτικοκινητικό τους συντονισμό με τη συμμετοχή τους σε φυσικές δραστηριότητες, γεγονός που παρατηρήθηκε και στην παρούσα έρευνα. Ωστόσο η βελτίωση αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική 15

16 (Guidetti, Franciosi, Gallota, & Emerziani, 2010). Στην παρούσα έρευνα τα ενήλικα άτομα βελτίωσαν σημαντικά τις επιδόσεις τους μόνο στη δοκιμασία της ρίψης της μπάλας σε στόχο. Αυτό ερμηνεύεται από τη μεγάλη εξοικείωση των ατόμων με την μπάλα και τις δραστηριότητες (καλαθοσφαίριση και πετοσφαίριση) στις οποίες συμμετείχαν στη διάρκεια του παρεμβατικού προγράμματος. Στην τρίτη μέτρηση υπήρξε διατήρηση των επιδόσεων των ατόμων σε σχέση με τη δεύτερη μέτρηση εκτός από τη στατική ισορροπία, τη ρίψη φασουλοσάκουλου και τη ρίψη σε στόχο όπου παρατηρήθηκαν χαμηλότερες επιδόσεις. Αυτό δηλώνει ότι τα θετικά αποτελέσματα της άσκησης μετά από τη διακοπή της σταδιακά εξαφανίζονται (αρχή αντιστρεψιμότητας). Συμπερασματικά τα άτομα με ΝΥ επειδή εμφανίζουν φτωχό κινητικό και λειτουργικό επίπεδο θα πρέπει να παίρνουν μέρος σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης μεγάλης διάρκειας για να εξασφαλίσουν ένα καλό επίπεδο φυσικής κατάστασης και λειτουργικής ικανότητας και κατ επέκταση μία καλύτερη ποιότητα ζωής. ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Διάμεσοι επιδόσεων των δύο ομάδων σε όλες τις παραμέτρους στις τρεις μετρήσεις και δεδομένα ανάλυσης Friedman. TIMED UP & GO (sec) ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΤΑΤΙΚΗ (sec) ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ (αριθμός) ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΜΑΔΑ 1η 2η 3η Friedman 1η 2η 3η Friedman 1η 2η 3η Friedman Παιδική 8,5 9,2 9,8 Ενηλίκων 10,5 10,8 11,5 (χ 2 (2)=3,000, p=0,223) (χ 2 (4)=1,733, p=0,420) 2,0 3,0 1,50 1,0 2,0 1,50 (χ 2 (2)=1,000, p=0,607) (χ 2 (4)=4,500, p=0,105) 2.0 3,0 1,5 1,0 2,0 1,5 (χ 2 (2)=3,714, p=0,156) (χ 2 (4)=5,571, p=0,062) ΚΥΛΙΣΜΑ ΜΠΑΛΑΣ (αριθμός) ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΣΑΚΟΥΛΟΦΑΣΟΥΛΟ (αριθμός) ΡΙΨΗ ΜΠΑΛΑΣ (αριθμός ) ΟΜΑΔΑ 1η 2η 3η Friedman 1η 2η 3η Friedman 1η 2η 3η Friedman Παιδική 4,0 8,0 8,5 Ενηλίκων 6,5 8,5 8,5 (χ 2 (2)=3,714, p=0,156) (χ 2 (4)=1,714, p=0,424) 5,0 6,9 5,5 6,0 7,5 5,5 (χ 2 (2)=0,286, p=0,867) (χ 2 (4)=1,273, p=0,529) 3,0 5,5 4,0 2,0 6,0 3,0 (χ 2 (2)=3,714, p=0,156) (χ 2 (4)=6,500, p=0,039) ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Δεδομένα ανάλυσης Mann-Whitney. Παρά με τροι Timed up and go Ισορροπία δυναμική Ισορροπία στατική Οπτικοκινητικός συντονισμός Kύλισμα Σακ/λο Tοίχος z -1,389-0,953-1,389-1,476-0,492-0,953 1 η p 0,165 0,340 0,165 0,140 0,623 0,340 2η z -0,463-1,00-0,235-0,500-0,939-0,559 p 0,643 0,317 0,814 O,617 0,348 0,576 3η z -0,463 0,00-0,463-0,250-0,238-0,500 p 0,643 1,00 0,643 0,803 0,812 0,617 Βιβλιογραφία ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΥ Σ. (2001). Παιδιά και έφηβοι με ειδικές ανάγκες και δυνατότητες. Σύγχρονες τάσεις εκπαίδευσης και ειδικής υποστήριξης. Εκδόσεις Άτροπος, Αθήνα. 16

17 ΤΟΚΜΑΚΙΔΗΣ Σ. & ΚΑΣΤΑΝΙΑΣ Θ. (2010). Στοιχεία παθοφυσιολογίας ατόμων με νοητική υστέρηση και η σημασία της συστηματικής άσκησης στην προαγωγής της υγείας τους. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, 27 (5): CARMELΙ E., MERRICK J., KESSEL S., MASHARAWI Y. & CARMELI V. (2003). Elderly persons with intellectual disability: a study of clinical characteristics, functional status and sensory capacity. Scientific World Journal, 3, GUIDETTI L., FRANCIOSI E., GALLOTTA M.C. & EMERENZIANI G.P. (2010). Contributions of selected fundamental factors to basketball performance in adult players with mental retardation. Journal of strength and Conditioning Research, 24 (8): TSIMARAS V.K. & FOTIADOU E.G. (2004). Effect of Training on the Muscle Strength and Dynamic Balance Ability of Adults With Down Syndrome. Journal of Strength & Conditioning Research, 18(2) : VARELA A.M., SARDINHA L.B., MORAD M. & MERRICK J.(2001). Effects of an aerobic rowing training regimen in young adults with Down Syndrome. American Journal on Mental Retardation, 106(3):

18 ΨΗΦΙΑΚΑ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ Πάτση Χ.¹, Αντωνίου Π.¹, Λάγιου Κ.², Μπάτσιου Σ.¹, Μπεμπέτσος Ε.¹, Κούση Ε.³ ¹Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, 69100, Κομοτηνή ²Επιμελήτρια Α, Ψυχίατρος ³Προϊσταμένη Ξενώνα Περίληψη Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), έχουν διεισδύσει σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τα ψηφιακά παιχνίδια αποτελούν μια ιδιαίτερη πτυχή των ΤΠΕ, εξελίσσονται συνεχώς, γίνονται πιο ελκυστικά με αποτέλεσμα να απορροφούν την προσοχή όλο και περισσότερων ατόμων. Η νέα γενιά των ψηφιακών διαδραστικών παιχνιδιών, τείνει να επηρεάσει τη φυσική δραστηριότητα των ατόμων. Τα πλέον σύγχρονα ψηφιακά παιχνίδια που απαιτούν κίνηση και σωματική άσκηση και επηρεάζουν τη φυσική δραστηριότητα των ατόμων, ονομάζονται "exergames". Τα "exergames" συνδυάζουν την άσκηση με το παιχνίδι και αποτελούν μία δημοφιλή εναλλακτική λύση στην ενασχόληση των ατόμων με φυσικές δραστηριότητες. Συμβάλλουν στην αύξηση της συμμετοχής τους σε προγράμματα άσκησης και μπορεί να επιδράσουν θετικά στη βελτίωση και στη διατήρηση της φυσικής κατάστασης και της υγείας. Ο τρόπος ζωής και οι συνήθειες των ατόμων με σχιζοφρένεια έχουν σαν συνέπεια την εμφάνιση χρόνιων ασθενειών. Ασθένειες που εμφανίζονται συχνά σε αυτά τα άτομα, είναι o διαβήτης, καρδιαγγειακές παθήσεις, ηπατίτιδα, HIV και ορισμένες μορφές καρκίνου. Ακόμη ένα μεγάλο ποσοστό είναι καπνιστές, δε συμμετέχουν σε προγράμματα άσκησης, ακολουθούν κακή διατροφή και παρουσιάζουν διαταραχές ύπνου. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνηθεί η επίδραση ενός ψηφιακού διαδραστικού παιχνιδιού στη συγκινησιακή κατάσταση των ατόμων με σχιζοφρένεια. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 8 άτομα με σχιζοφρένεια, ηλικίας από 30 έως 60 ετών. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι Nintendo Wii και πραγματοποιήθηκαν προσωπικές δομημένες συνεντεύξεις από ψυχίατρο, για να εξεταστεί η διάθεση των ατόμων από την ενασχόλησή τους με το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι. Στην ψυχιατρική συνέντευξη, ο ψυχίατρος είχε ενεργό ρόλο και έθετε συγκεκριμένα ερωτήματα στα άτομα. Η εμπειρία και η ικανότητα του ψυχίατρου ήταν σημαντικός παράγοντας για την ερμηνεία και την κατανόηση των απαντήσεων των ατόμων. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν 18 εβδομάδες, με συχνότητα 3 φορές/εβδομάδα και διάρκεια ενασχόλησης με το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι για 40 λεπτά. Από τα αποτελέσματα της έρευνας φάνηκε ότι το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι συνέβαλε στη βελτίωση της διάθεσης των ατόμων. Τα άτομα ασχολούνταν με ενθουσιασμό με το παιχνίδι και ανέφεραν ότι τους παρακινούσε να ασκούνται και ότι ήταν διατεθειμένοι να συνεχίσουν να ασκούνται με ψηφιακά διαδραστικά παιχνίδια ή και σε πραγματική διάσταση μετά το πέρας της παρέμβασης. Συμπερασματικά τα ψηφιακά διαδραστικά παιχνίδια πιθανόν να συμβάλλουν θετικά στη θεραπεία αυτών των ατόμων και να προωθούν ένα δραστήριο και υγιεινό τρόπο ζωής. Λέξεις Κλειδιά: Ψηφιακά Διαδραστικά Παιχνίδια, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας, Φυσική Δραστηριότητα, Σχιζοφρένεια Πάτση Χαρίκλεια Διεύθυνση: ΤΕΦΑΑ, Δ.Π.Θ., Πανεπιστημιούπολη Κομοτηνής, Τ.Κ DIGITAL INTERACTIVE GAMES AND THEIR EFFECT IN PHYSICAL ACTIVITY ON PEOPLE WITH SCHIZOPHRENIA 18

19 C. Patsi¹, P. Antoniou¹, K. Lagiou², S. Batsiou¹, E. Bebetsos¹, E. Kousi³ ¹Democritus University of Thrace, Department of Physical Education and Sport Science ²A Curator, Psychiatrist ³Head of Hostel Abstract Information and Communication Technologies (ICT) have permeated in all areas of human activity. Digital games are a particular aspect of ICT, constantly evolving, becoming more attractive and as a result attracting the attention of more and more people. The new generation of digital interactive games, tends to affect people s physical activity. The most contemporary digital games that require movement and physical exercise and affect people s physical activity, are called exergames. Exergames combine exercise with the game and are a popular alternative solution of people s involvement with physical activities. Moreover they contribute to increased participation in exercise programs and can have a positive effect on improving and maintaining fitness and health. The way of life and the habits of people with schizophrenia lead to the appearance of various chronic diseases. Diseases that often appear in those people are diabetes, cardiovascular diseases, hepatitis, HIV, and some types of cancer. Additionally, a significant number of them are heavy smokers; they do not participate in exercise programs, have unhealthy nutritional habits and frequently have sleeping disorders. The purpose of the present study was to investigate the effect of a digital interactive game in the emotional condition of people with schizophrenia. The sample of the research was 8 people with schizophrenia, aged 30 to 60 years old. The digital interactive game Nintento Wii was used for this purpose. A private structured interview from the psychiatrist was carried out in order to investigate the affect of the people from their involvement with the digital interactive game. In the psychiatric interview, the psychiatrist had an active role and asked the participants specific questions. The experience and the ability of the psychiatrist were an important factor for the explanation and understanding of the answers that were given by the people. The duration of the research was 18 weeks, with a frequency of 3 times/week and time spending with the digital interactive game for 40 minutes. The results of the research showed that the digital interactive game improved the emotional state of the people. People dealt with the game with enthusiasm and they reported that the game motivated them to exercise and they were willing to continue to exercise with the digital interactive game even after the end of the research. Conclusively digital interactive games possible affects positively on the rehabilitation process of people with schizophrenia and promote an active and healthy way of life. Key Words: Digital Interactive Games, Information and Communication Technologies, Physical Activity, Schizophrenia Charikleia Patsi Address: Department of Physical Education and Sport Science, Democritus University of Thrace, University Campus, Komotini, ΨΗΦΙΑΚΑ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ Εισαγωγή Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) έχουν διεισδύσει σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και τα ψηφιακά παιχνίδια αποτελούν μια ιδιαίτερη πτυχή των ΤΠΕ. Ψηφιακό ορίζεται το παιχνίδι το οποίο παρέχει οπτική ψηφιακή πληροφορία σε έναν ή περισσότερους χρήστες, δέχεται εισαγωγή δεδομένων 19

20 από παίκτες, διαχειρίζεται τα δεδομένα αυτά με βάση κάποιους προγραμματισμένους για το παιχνίδι κανόνες, τροποποιεί τις ψηφιακές πληροφορίες στους παίκτες και παίζεται: α) σε κονσόλες (πχ Playstation, Xbox, Wii) που συνδέονται με την τηλεόραση, β) σε υπολογιστές, γ) σε φορητές συσκευές (πχ κινητά τηλέφωνα, συσκευές όπως το Game Boy Advance) (Kirriemuir & McFarlane, 2004). Ως διαδραστικά παιχνίδια ορίζονται τα παιχνίδια που απαιτούν κίνηση και σωματική άσκηση από το χρήστη (Trout & Christie, 2007). Συνδυάζουν την άσκηση με τα ψηφιακά παιχνίδια με τη συμμετοχή του ατόμου κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, εστιάζοντας στις μεγάλες μυϊκές ομάδες και όχι στη βελτίωση της επιδεξιότητας και της λεπτής κινητικότητας. Έχουν σχεδιαστεί κυρίως για την αύξηση των καρδιακών παλμών καθώς και για τη βελτίωση της αερόβιας και της αναερόβιας ικανότητας (Staiano & Calvert, 2011). Τα διαδραστικά παιχνίδια που προωθούν τη δραστηριότητα όπως το Wii Sports, αποτελούν ελκυστικά εργαλεία για τη βελτίωση των καθημερινών επιπέδων δραστηριότητας και για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης των ατόμων με χρόνιες σωματικές αναπηρίες. Οι Hurkmans, Emons και Stam (2010), μελέτησαν την ενεργειακή δαπάνη ενηλίκων με εγκεφαλική παράλυση (σπαστικής μορφής) κατά την ενασχόλησή τους με το Nintendo Wii Sports στα παιχνίδια τένις και μποξ. Από το πόρισμα της έρευνας φάνηκε ότι και τα δύο παιχνίδια παρείχαν μέτριας έντασης άσκηση στους ενήλικες με εγκεφαλική παράλυση σπαστικής μορφής. Η σχιζοφρένεια είναι η βασίλισσα των ψυχώσεων και κατέχει δεσπόζουσα θέση στο φάσμα των ψυχικών διαταραχών (Χριστοδούλου & Ραμπαβίλας, 2006). Ο τρόπος ζωής των ατόμων με σχιζοφρένεια είναι καθιστικός, δεν είναι κινητικά δραστήρια και δύσκολα παρακινούνται να ασκηθούν και να εκτεθούν σε δραστηριότητες σε εξωτερικό περιβάλλον. Αυτό σχετίζεται με την έλλειψη ενδιαφέροντος να βελτιώσουν την υγεία τους και την εικόνα τους λόγω των καταθλιπτικών και αγχωδών διαταραχών που συχνά συνυπάρχουν. Ένα μεγάλο ποσοστό είναι παχύσαρκοι και καπνιστές και αυτό σύμφωνα με έρευνες σχετίζεται με το γεγονός ότι τους ευχαριστεί αυτή η βλαβερή συνήθεια. Ο συνηθισμένος τρόπος άσκησης δεν είναι ελκυστικός για αυτά τα άτομα, διότι γρήγορα μειώνεται το ενδιαφέρον τους και έχουν δυσκολία στο να κοινωνικοποιηθούν και να αφήσουν την ασφάλεια του χώρου τους. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνηθεί η επίδραση ενός ψηφιακού διαδραστικού παιχνίδιου στη συγκινησιακή κατάσταση των ατόμων με σχιζοφρένεια. Μέθοδος Εξεταζόμενοι Στην έρευνα συμμετείχαν 8 άτομα με σχιζοφρένεια, ηλικίας από 30 έως 60 ετών. Μέσα συλλογής δεδομένων Χρησιμοποιήθηκε για τις μετρήσεις το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι Nintendo Wii (Wii Sports Game, Wii Sports Resort). Τα άτομα με σχιζοφρένεια ασχολούνταν με τα εξής παιχνίδια: τένις, μποξ, πινγκ πονγκ, ξιφασκία και ποδηλασία. Ακόμη πραγματοποιήθηκαν προσωπικές δομημένες συνεντεύξεις από ψυχίατρο, για να εξεταστεί η διάθεση των ατόμων από την ενασχόλησή τους με το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι. Οι ερωτήσεις που υποβλήθηκαν στα άτομα ήταν οι εξής: 1) Πώς είναι η διάθεσή σου από την ενασχόλησή σου με το παιχνίδι; 2) Σε κούρασε η ενασχόληση με το παιχνίδι; 3) Σου αρέσει να ασκείσαι με το ψηφιακό παιχνίδι ή με το πρόγραμμα άσκησης του ξενώνα; 4) Βρίσκεις ενδιαφέρον αυτό τον τρόπο άσκησης; 5) Θα συνεχίσεις να ασκείσαι με το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι; 6) Η ενασχόληση με το παιχνίδι σε παρακινεί να συνεχίσεις να ασκείσαι και ακόμη να ασχοληθείς με κάποιο άθλημα; Διαδικασία συλλογής δεδομένων Όλοι οι εξεταζόμενοι ασχολούνταν με το ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι για 18 εβδομάδες, με συχνότητα 3 φορές/εβδομάδα και διάρκεια ενασχόλησης για 40 λεπτά. Στατιστική Ανάλυση 20

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ Φ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ Φ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Τελευταία ενημέρωση: 16 Οκτωβρίου 2012 Last updated: October 16, 2012 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ Φ.Α. ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού TEACHING PHYSICAL

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΣΚΗΣΗ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΣΚΗΣΗ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Τελευταία ενημέρωση: 16 Οκτωβρίου 2012 Last updated: October 16, 2012 ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΣΚΗΣΗ Τρισέλιδες Εργασίες 20 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού EXERCISE & NUTRITION Short Papers 20 th International

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αγοραστού Χ., Τσούμος I., Αυγερινός A. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Υ.ΖΗ.Ν. (Εθνική Δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Ε.Υ.ΖΗ.Ν. (Εθνική Δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ε.Υ.ΖΗ.Ν (Εθνική Δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 1990-2007: Πρόγραμμα Ανίχνευσης Ταλέντων Συμμετείχε το σύνολο των μαθητών των Β (1990-2002) και Γ τάξεων Δημοτικού της χώρας (70-80.000 ετησίως),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2004 έως σήμερα 1998-2004 2001-04: 2001-02: 2002-03:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2004 έως σήμερα 1998-2004 2001-04: 2001-02: 2002-03: ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ H Γιαγκάζογλου Παρασκευή είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής στο ΤΕΦΑΑ Σερρών Α.Π.Θ. Αποφοίτησε από το ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ το 1996 και αναγορεύθηκε διδάκτορας της Ανθρώπινης απόδοσης και

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Ενότητα: Άσκηση σε Άτομα με Αναπηρία Αναρτημένες Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Θεματική Ενότητα: Άσκηση σε Άτομα με Αναπηρία Αναρτημένες Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Θεματική Ενότητα: Άσκηση σε Άτομα με Αναπηρία Αναρτημένες Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Section: Exercise for people with disabilities Poster Presentations of the 18

Διαβάστε περισσότερα

12/3/2012. Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University of Athens

12/3/2012. Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University of Athens Pre-adolescents obesity in Cyprus CYKIDS Study Intervention programs for the prevention of childhood obesity at the community level Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΕΤΣΕΛΗ ΜΑΡΙΝΑ. ΑΙΣΧΥΛΟΥ 30, Υμηττός, 172 36 ΑΘΗΝΑ 210 9754156, 6936 830525. mtsetsel@phyed.duth.gr ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2002 ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΕΤΣΕΛΗ ΜΑΡΙΝΑ. ΑΙΣΧΥΛΟΥ 30, Υμηττός, 172 36 ΑΘΗΝΑ 210 9754156, 6936 830525. mtsetsel@phyed.duth.gr ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2002 ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΈΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ Ονοματεπώνυμο Διεύθυνση Τηλέφωνο Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ΤΣΕΤΣΕΛΗ ΜΑΡΙΝΑ ΑΙΣΧΥΛΟΥ 30, Υμηττός, 172 36 ΑΘΗΝΑ 210 9754156, 6936 830525 mtsetsel@phyed.duth.gr Υπηκοότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ Διατροφική Πολιτική Αντωνία Τριχοπούλου ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Υγείας 27 Απριλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση;

Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση; Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση; Παγώνα Λάγιου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Scientific

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ΓΓΕΤ ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ Ε. Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ΠΕΠ Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Ενότητα: Διατροφή Προφορικές Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Θεματική Ενότητα: Διατροφή Προφορικές Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Θεματική Ενότητα: Διατροφή Προφορικές Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Section: Nutrition Oral Presentations of the 18 th International Congress of Physical Education &

Διαβάστε περισσότερα

Συμπόσιο Πάλης Wrestling Symposium 10:00 14:00

Συμπόσιο Πάλης Wrestling Symposium 10:00 14:00 Συμπόσιο Πάλης Wrestling Symposium Προφορικές Ανακοινώσεις Oral Presentations Σάββατο, 21 Μαΐου 2011 Saturday, 21 st May 2011 10:00 14:00 ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ TELE CONFERENCE CONGRESS ROOM «Συμπόσιο Πάλης»

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου Εισαγωγή Ρόλος της εικόνας και της φήµης των τουριστικών προορισµών, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 LEGISLATIVE FRAMEWORK Regulation 1083/2006 (general provisions for ERDF). Regulation 1080/2006 (ERDF) Regulation 1028/2006 (Implementing

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 ιστοσελίδα GENDER: 2 Female 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 Mean of TV 3,0 2,5 2,0 elementary graduate high school graduate university or colleg mother's educational background Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Participating

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Professional Tourism Education EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ministry of Tourism-Υπουργείο Τουρισμού

Professional Tourism Education EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ministry of Tourism-Υπουργείο Τουρισμού Professional Tourism Education EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ministry of Tourism-Υπουργείο Τουρισμού Need for Professional Tourism Education Η Ανάγκη για Επαγγελματική Τουριστική Εκπαίδευση Tourism:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΟΒΟΥΛΙ. Επιδημιολογία Παραγόντων Κινδύνου για Διατροφικές Διαταραχές σε 1900 Παιδιά και Έφηβους της Κύπρου

ΑΝΕΡΟΒΟΥΛΙ. Επιδημιολογία Παραγόντων Κινδύνου για Διατροφικές Διαταραχές σε 1900 Παιδιά και Έφηβους της Κύπρου ΑΝΕΡΟΒΟΥΛΙ Επιδημιολογία Παραγόντων Κινδύνου για Διατροφικές Διαταραχές σε 1900 Παιδιά και Έφηβους της Κύπρου Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου MD, Μιχάλης Τορναρίτης PhD, Σάββας Χρ Σάββα MD, Αντώνης Καφάτος MD

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Μη Παραµετρικά Κριτήρια. Παραµετρικά Κριτήρια

Μη Παραµετρικά Κριτήρια. Παραµετρικά Κριτήρια Κεφάλαιο 7 Μη Παραµετρικά Κριτήρια Παραµετρικά Κριτήρια Τα παραµετρικά κριτήρια είναι στατιστικά κριτήρια που απαιτούν την ικανοποίηση συγκεκριµένων προϋποθέσεων είτε αναφορικά µε συγκεκριµένες παραµέτρους

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Συµµαχία για την υγεία:διατροφη Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Χασαπίδου Μαρία Καθηγήτρια Διατροφής ΑΤΕΙΘ -. Σχέδιο δράσης για την εφαρµογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πρόληψη και τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Πρόγραμμα Διδακτορικών Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Προχωρημένη Στατιστική 2. ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%)

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%) Αποτελέσματα από «Επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος βάρους στην Κύπρο και διαπίστωση των διατροφικών συνηθειών του Κύπριου πολίτη" του Συνδέσμου ιαιτολόγων και ιατροφολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ονοματεπώνυμο: Μαγδαληνή Βασιλάκη Σειρά: MSM 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος Δεκέμβριος 2011 Σκοπός Έρευνας και Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β Μ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ 1 & Θ. ΜΠΑΡΤΖΑΝΑΣ" Περίληψη Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η μηχανογραφημένη μορφή των δεδομένων και η στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Αξιολόγησης Μαθητών

Στοιχεία Αξιολόγησης Μαθητών Στοιχεία Αξιολόγησης Μαθητών ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΝΟΜΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Με την επιστημονική ευθύνη του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Στοιχεία Αξιολόγησης Μαθητών Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ Ι. Ενότητα 5: Dealing with Academic Abstracts. Ζωή Κανταρίδου Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής

ΑΓΓΛΙΚΑ Ι. Ενότητα 5: Dealing with Academic Abstracts. Ζωή Κανταρίδου Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ενότητα 5: Dealing with Academic Abstracts Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που

Διαβάστε περισσότερα

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology Setting the Standard since 1977 Quality and Timely Reports Med-Legal Evaluations Newton s Pyramid of Success AME SAMPLE REPORT Locations: Oakland & Sacramento SCHEDULING DEPARTMENT Ph: 510-208-4700 Fax:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και προθέσεις ως προς τη φυσική δραστηριότητα μαθητών δημοτικού σχολείου με διαφορετικό δείκτη μάζας σώματος

Στάσεις και προθέσεις ως προς τη φυσική δραστηριότητα μαθητών δημοτικού σχολείου με διαφορετικό δείκτη μάζας σώματος Στάσεις και προθέσεις ως προς τη φυσική δραστηριότητα μαθητών δημοτικού σχολείου με διαφορετικό δείκτη μάζας σώματος Σπυρίδων Κάμτσιος, 2 ο Δημοτικό Σχολείο Φιλιατών Ηγουμενίτσας Νικόλαος Διγγελίδης, Τ.Ε.Φ.Α.A.

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Να δοθούν οι βασικές αρχές των µη παραµετρικών ελέγχων (non-parametric tests). Να παρουσιασθούν και να αναλυθούν οι γνωστότεροι µη παραµετρικοί έλεγχοι Να αναπτυχθεί η µεθοδολογία των

Διαβάστε περισσότερα

Μη Παραµετρικοί Έλεγχοι

Μη Παραµετρικοί Έλεγχοι Μη Παραµετρικοί Έλεγχοι Επιστηµονική Επιµέλεια: ρ. Γεώργιος Μενεξές Τοµέας Φυτών Μεγάλης Καλλιέργειας και Οικολογίας Εργαστήριο Γεωργίας Viola adorata Καταρχήν Μη Παραµετρικοί Έλεγχοι εν απαιτούν κανονικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Ενότητα: Η Διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής Προφορικές Ανακοινώσεις 21 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Θεματική Ενότητα: Η Διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής Προφορικές Ανακοινώσεις 21 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Τελευταία ενημέρωση: Δευτέρα 3 Ιουνίου 2013 Last updated: Monday, June 3, 2013 Θεματική Ενότητα: Η Διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής Προφορικές Ανακοινώσεις 21 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Αν οι προϋποθέσεις αυτές δεν ισχύουν, τότε ανατρέχουµε σε µη παραµετρικό τεστ.

Αν οι προϋποθέσεις αυτές δεν ισχύουν, τότε ανατρέχουµε σε µη παραµετρικό τεστ. ΣΤ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΑΣΠΟΡΑΣ (ANALYSIS OF VARIANCE - ANOVA) ΣΤ 1. Ανάλυση ιασποράς κατά µία κατεύθυνση. Όπως έχουµε δει στη παράγραφο Β 2, όταν θέλουµε να ελέγξουµε, αν η µέση τιµή µιας ποσοτικής µεταβλητής διαφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Ενότητα: Αθλητικός Τουρισμός Αθλητική Αναψυχή Προφορικές Ανακοινώσεις 20ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Θεματική Ενότητα: Αθλητικός Τουρισμός Αθλητική Αναψυχή Προφορικές Ανακοινώσεις 20ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Τελευταία ενημέρωση: Πέμπτη 24 Μαΐου 2012 Last updated: Thursday, May 24, 2012 Θεματική Ενότητα: Αθλητικός Τουρισμός Αθλητική Αναψυχή Προφορικές Ανακοινώσεις 20ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΛΕΓΧΩΝ (STUDENT S T).. 21

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΛΕΓΧΩΝ (STUDENT S T).. 21 Πίνακας Περιεχομένων Πρόλογος... 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΛΕΓΧΩΝ (STUDENT S T).. 21 (Basic Sampling Techniques and Questionnaire Analysis using

Διαβάστε περισσότερα

Post graduate studies in the primary production sector

Post graduate studies in the primary production sector Post graduate studies in the primary production sector Prof. Dr Constantin VAMVAKAS Faculty of Bioscience Engineering - Dpt. of Animal Production Laboratory of Aquaculture & Artemia Reference Center University

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

Κανάρη 5, Δάφνη Τ.Κ: 17235 Ελλάδα 6977016530 & 215 5105501 msahanidi@gmail.com. Ημερομηνία γέννησης 08/10/1982 Εθνικότητα Ελληνική

Κανάρη 5, Δάφνη Τ.Κ: 17235 Ελλάδα 6977016530 & 215 5105501 msahanidi@gmail.com. Ημερομηνία γέννησης 08/10/1982 Εθνικότητα Ελληνική ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΑΧΑΝΙΔΗ ΜΑΡΙΑ Κανάρη 5, Δάφνη Τ.Κ: 17235 Ελλάδα 6977016530 & 215 5105501 msahanidi@gmail.com Ημερομηνία γέννησης 08/10/1982 Εθνικότητα Ελληνική ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμης Τσαταλάς, BSc, MSc ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Θέμης Τσαταλάς, BSc, MSc ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Θέμης Τσαταλάς, BSc, MSc ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Σπουδές 2006- Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (PhD σε εξέλιξη). Τίτλος Διδακτορικής Διατριβής: Η επίδραση του μυικού τραυματισμού

Διαβάστε περισσότερα