Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ POSIDONIA OCEANICA ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Π.Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ POSIDONIA OCEANICA ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Π.Ε."

Transcript

1 Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ POSIDONIA OCEANICA ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Π.Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Κ. 1, και ΚΟΥΡΤΗ Ι. 1 1 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ακράτας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα υποθαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας Posidonia oceanica (τα γνωστά «φύκια»), προσφέρουν εξαιρετικές ευκαιρίες υλοποίησης σχολικών δραστηριοτήτων Π.Ε. επειδή συνδυάζουν τρεις σημαντικές ιδιότητες: 1)Αποτελούν οικοσύστημα κορυφαίας οικολογικής αξίας και οικότοπο προτεραιότητας για προστασία σε επίπεδο Ε.Ε. Συνεπώς η ενασχόληση με αυτήν συμβάλει σε έναν εθνικό στόχο.2) Είναι διαδεδομένα στις περισσότερες ελληνικές ακτές και οι περισσότεροι μαθητές έχουν προσωπικές εμπειρίες με αυτά, 3) Οι ποσειδωνίες αφήνουν άφθονα σημάδια στην παραλία όπως παχύ στρώμα από νεκρά φύλλα, θύσανοι από τις βάσεις των φυτών, ολόκληρα κομμάτια ριζών και «μπάλες του Ποσειδώνα». Έτσι εξασφαλίζεται η άμεση βιωματική προσέγγιση των παιδιών με το αντικείμενο. Στην παρουσίαση αναφέρονται οι εμπειρίες από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΠΕ Ακράτας «Γνωρίζοντας τις ακτές μας». Παρουσιάζονται συμπεράσματα που αφορούν την πρακτική εφαρμογή δραστηριοτήτων στο πεδίο, ειδικές δραστηριότητες στην παραλία με αντικείμενο την ποσειδωνία και προτάσεις για διαθεματική προσέγγιση του αντικειμένου στο σχολείο. Τα προγράμματα για τις ποσειδωνίες είναι καλό να συνδυάζονται με άλλες δραστηριότητες στην παραλία, όπως για τη βλάστηση. Η ποσειδωνία θα πρέπει να λαμβάνεται πάντα υπόψη στο σχεδιασμό σχολικών δραστηριοτων Π.Ε. που ασχολούνται με θάλασσα και ακτές. PAPACONSTANTINOU C. 1, and KOURTI I. 1, 1 Akrata Environmental Education Centre ABSTRACT The underwater meadows of Neptune Grass Posionia oceanica, offer excellent opportunities for implementing Environmental Education activities due to the combination of three factors: 1) They have high conservation value and are of priority for protection in EU level. Therefore they area a priority target for school activities, 2) They are widely distributed along the Mediterranean coasts and most students know them, 3)They leave numerous signs along the coasts in the form of thick layers of dead leaves, rhizomes, uprooted plants and the well known brownish spheres made from fibres of Posidonia leaves rolled into balls by the movements of the waves. All these offer great opportunities for in situ studies by the children and a close contact with an underwater habitat without the need to dive or to posses sophisticated equipment. This presentation includes much of the experience gained from the four year implementation of a project for the coastal environment by the Akrata Environmental Educaion Centre. It includes practical information for working with Posidonia on the beach, a simple set of activities for small children and ideas for interdisciplinary school activities with Posidonia. Λέξεις κλειδιά: Ποσειδωνία, Posidonia oceanica, σχολικά προγράμματα για θάλασσα και ακτές 590

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι η σύνδεσή της με την επίλυση συγκεκριμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων ενώ παράλληλα προϋποθέτει το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία και τη ζωή γενικότερα (Φλογαΐτη 1998, Καλαϊτζίδης και Ουζούνης 2000, Αθανασάκης 1996, βλ. επίσης Διακήρυξη της Τιφλίδας ΠΕΕΚΠΕ 1999). Με αυτή την έννοια, τα σχολικά προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι σκόπιμο να επιλέγουν θέματα που σχετίζονται με σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα και τα οποία ταυτόχρονα αποτελούν κοινωνικές προτεραιότητες. Όσον αφορά την άγρια φύση, η θεματολογία είναι σκόπιμο να σχετίζεται με είδη ζώων, φυτών ή οικοτόπων που είναι πραγματικά απειλούμενα και χρήζουν προστασίας. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Ελλάδα, τα απειλούμενα και χρήζοντα προστασίας είδη ζώων και φυτών αλλά και οικοτόπων περιγράφονται από την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ και τα Παραρτήματά της (εκτός από τα πουλιά που περιλαμβάνονται σε ξεχωριστή Οδηγία, την 79/409/ΕΟΚ). Στην Οδηγία αυτή (προς την οποία έχει εναρμονιστεί η ελληνική νομοθεσία) περιγράφονται τα σημαντικά είδη, ενώ κάποια από αυτά θεωρούνται είδη προτεραιότητας για προστασία. Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι από τη στιγμή που ένα είδος ζώου, φυτού ή οικοτόπου περιλαμβάνεται στην Οδηγία, τα κράτη μέλη στα οποία απαντά είναι υποχρεωμένα να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του. Συνεπώς τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που επιλέγουν να ασχοληθούν με είδη που περιλαμβάνονται στις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, όχι μόνο θίγουν ένα αποδεδειγμένα σημαντικό περιβαλλοντικό ζήτημα αλλά ταυτόχρονα συμβάλουν άμεσα σε έναν εθνικό στόχο, διότι σαφέστατα τέτοιος είναι η προστασία του εν λόγω είδους. Άλλα πρακτικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν από αυτή την επιλογή θέματος είναι η πιθανότητα να τύχουν ευρύτερης υποστήριξης (επιστημονικής, οικονομικής κλπ.). Ένας πολύ σημαντικός τύπος οικοτόπου προτεραιότητας για προστασία είναι τα υποθαλάσσια λιβάδια που σχηματίζονται από το φυτό Ποσειδωνία Posidonia oceanica. Τα λιβάδια αυτά προστατεύονται και από τη Συνθήκη της Βαρκελώνης για την προστασία της βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο. Πρόκειται για τις γνωστές «φυκιάδες» και τα «φύκια» που εκβράζονται στις παραλίες (αν και στην πραγματικότητα η ποσειδωνία δεν πρόκειται για φύκι αλλά για ανώτερο φυτό ένα από τα λίγα παγκοσμίως που προσαρμόστηκαν στο θαλάσσιο περιβάλλον). Τα λιβάδια αυτά διακρίνονται εύκολα από το σκούρο χρώμα τους ενώ βρίσκουμε άφθονα ίχνη τους στις ακτές από τα φύλλα που εκβράζονται το φθινόπωρο, από τις θυσανώδεις βάσεις των φύλλων αλλά και από ολόκληρα ξεριζωμένα φυτά. Πολύ γνωστές είναι επίσης οι λεγόμενες «μπάλες του ποσειδώνα» που βρίσκουμε στις αμμώδεις παραλίες, που είναι ίνες από φύλλα ποσειδωνίας τις οποίες τα θαλάσσια ρεύματα έχουν σταδιακά συγκεντρώσει σε σφαιρικό σχήμα. Τα λιβάδια της ποσειδωνίας είναι περιορισμένα στη Μεσόγειο και είναι διαδεδομένα στις αμμώδεις ελληνικές ακτές σε βάθη από ένα μέχρι 50 μέτρα (στην Κρήτη, Orfanidis κ.α. 2005). Αποτελούν εξαιρετικά πολύτιμο οικοσύστημα και η σημασία τους εντοπίζεται σε τρία κυρίως στοιχεία: 1. με τα πυκνά τους ριζώματα συγκρατούν τον θαλάσσιο πυθμένα και αποτρέπουν τη διάβρωση ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζουν το νερό με οξυγόνο (παίζουν το ρόλο των δασών στη θάλασσα) 2. προσφέρουν καταφύγιο και βιότοπο σε εκατοντάδες είδη θαλάσσιων ζώων και φυτών που ζουν σχεδόν αποκλειστικά σε αυτό το βιότοπο 3. προσφέρουν προσωρινό καταφύγιο στο γόνο πολλών ψαριών, που περνούν τα πρώτα στάδια ανάπτυξής τους σε αυτά. Τα λιβάδια ποσειδωνίας απειλούνται έντονα κυρίως από τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία (μηχανότρατες) που ξεριζώνουν μεγάλες εκτάσεις. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να έχουν οι 591

3 άγκυρες των πλοίων, ενώ τοπικά, πρόβλημα μπορεί να είναι και η ρύπανση. Πολύ καλές περιγραφές και αναφορές στην αξία των λιβαδιών ποσειδωνίας, στην κατανομή τους και στις απειλές που αντιμετωπίζουν μπορεί να βρεθεί στους Σαλωμίδη (2006), Mojetta (1996), Greenpeace (1996), Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (2005), Παναγιωτίδης και Χατζημπίρος (2004) και Orfanidis κ.α (2005). Με βάση τα παραπάνω διατυπώθηκε η υπόθεση ότι εφόσον τα λιβάδια ποσειδωνίας - Αποτελούν οικοσύστημα κορυφαίας οικολογικής αξίας και οικότοπο προτεραιότητας σε επίπεδο Ε.Ε. - Είναι διαδεδομένα στην Ελλάδα - Αφήνουν άφθονα σημάδια στην παραλία. - πληρούν όλες τις προϋποθέσεις για να αποτελούν προνομιούχο θέμα για δραστηριότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης αφού και σημαντικό ως θέμα είναι αλλά ταυτόχρονα είναι προσιτό σε μαθητικές ομάδες σχεδόν σε όλες τις ελληνικές ακτές. Με αυτό το σκεπτικό σχεδιάστηκαν εκπαιδευτικές δραστηριότητες με θέμα την ποσειδωνία, οι οποίες εντάχθηκαν σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΠΕ Ακράτας. Σε αυτή την εργασία παρουσιάζονται: 1. κάποια βασικά συμπεράσματα που αφορούν την πρακτική εφαρμογή δραστηριοτήτων με την ποσειδωνία στην ακτή, 2. κάποιες εξελιγμένες και δοκιμασμένες δραστηριότητες και 3. γενικές διαπιστώσεις που αφορούν την εκπόνηση διαθεματικών δραστηριοτήτων στο σχολείο με θέμα την ποσειδωνία Τονίζεται ότι η εργασία αναφέρεται βασικά σε δραστηριότητες πεδίου. Αναφορά για κάποιες δραστηριότητες στην τάξη μπορούν να βρεθούν στις Βασάλα και Φλογαΐτη (2004). 2. ΜΕΘΟΔΟΣ Οι δραστηριότητες πεδίου είναι προσαρμοσμένες από το ημερήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΠΕ Ακράτας «Γνωρίζοντας τις Ακτές μας». Βασίζονται στην επίσκεψη των παιδιών σε μία παραλία όπου υπάρχουν εκβρασμένα φύλλα και άλλα υπολείμματα ποσειδωνίας. Στο πρόγραμμα, εκτός από την ποσειδωνία και το άμεσο περιβάλλον της ακτής, περιλαμβάνονται δραστηριότητες γενικά για τη θάλασσα, τα σκουπίδια στη θάλασσα και τα λιμάνια. Οι δραστηριότητες γίνονται σύμφωνα με την διδακτική μέθοδο «Μετακίνηση στο προς μελέτη Πεδίο» (Γεωργόπουλος και Τσαλίκη 1993). Το πρόγραμμα αρχικά εφαρμόστηκε σε μαθητές των μεσαίων και μεγάλων τάξεων του Δημοτικού και τάξεων του Γυμνασίου που έκαναν προγράμματα για τη θάλασσα. Κατόπιν επεκτάθηκε σε μαθητικές ομάδες Νηπιαγωγείου και πρώτων τάξεων Δημοτικού. Σε όλες τις περιπτώσεις γινόταν αρχική ενημέρωση στους χώρους του Κ.Π.Ε. και στη συνέχεια μετάβαση των παιδιών στην παραλία με το λεωφορείο τους, χωρισμένα σε τρεις ομάδες. Ο χρόνος εργασίας πεδίου μπορούσε να ποικίλει από μία έως τρεις ώρες. Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης, το προσωπικό του Κ.Π.Ε. ρωτούσε τα παιδιά αν είχαν προηγούμενη εμπειρία με την ποσειδωνία (αν ξέρουν ή έχουν δει «φύκια» ή τις «φυκιάδες») και αν είχαν θετικές ή αρνητικές στάσεις απέναντί στα λιβάδια της ποσειδωνίας (αν τους άρεσαν να τα βλέπουν μέσα στη θάλασσα όταν κολυμπούσαν). Η διερεύνηση αυτή γινόταν με βάση τη γενική αντίδραση των παιδιών στην ερώτηση καθώς δεν υπήρχε χρόνος, στα πλαίσια μιας ολιγόωρης εκπαιδευτικής επίσκεψης, να διερευνηθεί η στάση του κάθε μαθητή. Η περιοχή στην οποία εφαρμόστηκαν οι δραστηριότητες πεδίου είναι η παραλία «Κρυονέρι» κοντά στην Ακράτα, σε απόσταση περίπου 6 χιλιομέτρων (15 λεπτά) από το Κ.Π.Ε. Ακράτας. Πρόκειται για μια φυσική αμμουδιά μήκους περίπου 150 μέτρων, η οποία αποτελεί δημοφιλή πλαζ. Λιβάδια ποσειδωνίας υπάρχουν σε απόσταση περίπου 80 μ. από την ακτή. Η παραλία 592

4 διατηρεί ίχνη φυσικής βλάστησης της άμμου. Στη μία άκρη της παραλίας αρχίζει φυσική βραχώδης ακτή, ενώ στο άλλο άκρο βρίσκεται μικρό αλιευτικό καταφύγιο στο οποίο ελλιμενίζονται μερικές δεκάδες αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής. Τα προγράμματα εφαρμόστηκαν από τη σχολική χρονιά και καθ όλη τη διάρκειά της. Συνολικά, μέχρι και τη σχολική χρονιά εκπόνησαν το πρόγραμμα 45 μαθητικές ομάδες και 1091 μαθητές.. 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 3.1 Οι προηγούμενες εμπειρίες των μαθητών για την ποσειδωνία. Από τις απαντήσεις των παιδιών στο ερώτημα αν γνωρίζουν την ποσειδωνία (τα «φύκια») έγινε σαφές ότι στο 100% των περιπτώσεων τα παιδιά (ή, τουλάχιστον, πολλά απιδιά από την τάξη) γνώριζαν για αυτήν. Αυτό ίσχυε και σε περιπτώσεις που προέρχονταν από μακρινές από τη θάλασσα περιοχές. Όσον αφορά τη στάση προς τις «φυκιάδες» τα συμπεράσματα δεν ήσαν τόσο καθαρά διότι δεν ήταν δυνατό να αποδελτιωθούν σαφείς απαντήσεις κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις ωστόσο τα παιδιά παραδέχονταν ότι ένιωθαν άβολα ή τρόμαζαν από τις φυκιάδες όταν τις έβλεπαν κάτω από τα πόδια τους όταν κολυμπούσαν. Διαπιστώθηκε έτσι ένα πολύ σημαντικό κενό γνώσης και θετικής στάσης γι αυτό το τόσο σημαντικό οικοσύστημα. 3.2 Βασικές διαπιστώσεις σχετικά με τις δραστηριότητες για την ποσειδωνία Το βασικό υλικό: Τα ίχνη ποσειδωνίας που βρίσκουμε στην παραλία είναι τα εξής: 1. Νεκρά φύλλα (καφέ). Είναι το πιο γνωστό σημάδι ποσειδωνίας και εκβράζονται με φυσιολογικό τρόπο, συχνά δημιουργώντας παχιά στρώματα στην παραλία. Μέσα στη μάζα των φυκών που αποσυντίθεται ζουν διάφορα ασπόνδυλα της παραλίας. 2. Βάσεις φυτών. Είναι καφεκίτρινοι θύσανοι που επίσης εκβράζονται σε μεγάλες ποσότητες. Αποτελούν το καλύτερο υλικό για κατασκευές στην τάξη. 3. Φρέσκα φύλλα (πράσινα), που συχνά εκβράζονται ως ολόκληρα φυτά μαζί με το θύσανο της βάσης.. Είναι πολύ λιγότερα από τα νεκρά φύλλα και μπορεί να έχουν αποκοπεί από φυσικά ή ανθρωπογενή (δίχτυα, άγκυρες) αίτια. Πάνω σε αυτά εντοπίζουμε συχνά ίχνη οργανισμών που ζουν στα υποθαλάσσια λιβάδια (είναι χρήσιμος ο μεγεθυντικός φακός). 4. Συμπλέγματα ριζωμάτων ποσειδωνίας. Πρόκειται για μεγάλα «κομμάτια» από ρίζες, βάσεις φυτών και πράσινα φύλλα ποσειδωνίας, τα οποία συνήθως έχουν αποκολληθεί βίαια από το πυθμένα από ανθρωπογενή αίτια. Αν περάσει καιρός τα φύλλα αποσυντίθενται και μένουν μόνο οι μάζες από τα ριζώματα που δύσκολα αντιλαμβάνεται ο ανυποψίαστος παρατηρητής για το τι πρόκειται. Αποτελούν το καλύτερο υλικό για έρευνα στην παραλία. Τα συμπλέγματα αυτά είναι γεμάτα από ίχνη οργανισμών που ζουν στις ποσειδωνίες αλλά και από πολλά όστρακα που βρίσκονται ανάμεσα στις ρίζες. Τα παιδιά, ιδιαίτερα οι μικρές ηλικίες, μπορεί να περάσουν πολύ χρόνο ψάχνοντας και συλλέγοντας διάφορους (νεκρούς) οργανισμούς μέσα σε αυτά. 5. Μπάλες του Ποσειδώνα. Είναι φυτικές ίνες (τα νεύρα των φύλλων) ποσειδωνίας που έχουν συγκεντρωθεί σε σφαιρικούς σχηματισμούς με την επίδραση των υποθαλάσσιων ρευμάτων και των κυμάτων. Εκβράζονται στην παραλία το χειμώνα. Είναι το πιο γνωστό και εντυπωσιακό ίχνος ποσειδωνίας, που φυσικά προκαλεί εντύπωση στα παιδιά. Ωστόσο οι μπάλες αυτές δεν εμφανίζονται σε όλες τις παραλίες, όπου αντίθετα παρατηρούμε σχεδόν πάντα τα υπόλοιπα τέσσερα ίχνη. Γι αυτό το λόγο πρέπει πρώτα να διαπιστώσουμε την ύπαρξή τους με επιτόπια επίσκεψη πριν ασχοληθούμε με αυτές. Όλα τα παραπάνω ίχνη ποσειδωνίας αποδείχτηκε ότι αποτελούν άριστο υλικό για ενασχόληση των παιδιών στην παραλία, προσφέροντας ταυτόχρονα ευκαιρία για άμεση βιωματική προσέγγιση ενός υποθαλάσσιου «θέματος», χωρίς να χρειάζονται καταδύσεις ούτε ειδικός εξοπλισμός. 593

5 Πρέπει να τονισθεί ότι εκτός από την ποσειδωνία, υπάρχουν μερικά ακόμη θαλάσσια φυτά, τα οποία, σε γενικές γραμμές, μοιάζουν με αυτή (βλ., για παράδειγμα, Castro & Humber, σελ 138). Στις ελληνικές θάλασσες, το πιο συνηθισμένο είδος, που μπορεί να μπερδευτεί με Ποσειδωνία, είναι η Cymodocea nodosa που σχηματίζει επίσης αραιά λιβάδια σε ρηχά νερά σε κόλπους, λιμνοθάλασσες κλπ. Μοιάζει με μικρή, καχεκτική ποσειδωνία και τα φύλλα της μπορεί να βρεθούν σε ακτές όπου μπερδεύονται με την ποσειδωνία (Mojetta 1996). Δεν δημιουργεί ωστόσο κανένα άλλο ίχνος όπως η ποσειδωνία (θύσανοι κλπ.). Ηλικία μαθητών: στη συγκεκριμένη παραλία, ίσως λόγω του μικρού της μεγέθους, οι δραστηριότητες πεδίου για την ποσειδωνία φάνηκε ότι ταιριάζουν περισσότερο στις μικρές ηλικίες, και ιδιαίτερα στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Για μεγαλύτερα παιδιά χρειάζεται σημαντικά μεγαλύτερος ζωτικός χώρος ώστε, χωρισμένα πάντα σε ομάδες, να έχουν περιθώρια έρευνας πεδίου. Επίσης, τα μικρά παιδιά φάνηκε να ενδιαφέρονται περισσότερο για λεπτομερή εξέταση των κομματιών ριζωμάτων ποσειδωνίας. Ο χρόνος παραμονής στην παραλία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Σε γενικές γραμμές μπορεί να είναι από 45 λεπτά έως δύο ώρες. Εποχή και συνθήκες διεξαγωγής των δραστηριοτήτων: η καλύτερη εποχή για δραστηριότητες πεδίου με ποσειδωνίες είναι το φθινόπωρο και οι αρχές χειμώνα, όταν οι ακτές γεμίζουν με τα νεκρά φύλλα και άλλα ίχνη φυτών. Ωστόσο νέο υλικό εκβράζεται συνεχώς και δραστηριότητες μπορούν να γίνουν καθ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Προβλήματα μπορεί να υπάρξουν από εργασίες καθαρισμού των ακτών με μηχανικά μέσα, στις οποίες, μαζί με τα σκουπίδια απομακρύνονται και τα «φυσικά» υλικά που βρίσκονται στην παραλία. Επίσης, σε περίπτωση πραγματοποίησης πολλών επισκέψεων (από την ίδια ή διαφορετικές μαθητικές ομάδες) είναι σημαντικό να μεσολαβήσει διάστημα τουλάχιστον μερικών ημερών ώστε να συγκεντρωθεί νέο υλικό στην παραλία, δεδομένου ότι τα παιδιά απομακρύνουν κάθε φορά τα πιο ενδιαφέροντα «ευρήματα». Αν ωστόσο πνέουν ισχυροί άνεμοι, η νέα επίσκεψη μπορεί να γίνει ακόμη και την επόμενη μέρα. Καιρικές συνθήκες: ο καιρός είναι παράγοντας ζωτικής σημασίας για εργασία στην παραλία. Ο δυνατός άνεμος είναι συχνά περιοριστικός παράγοντας αλλά όχι απαγορευτικός όταν η παραλία έχει ικανό πλάτος. Επιπλέον, ο δυνατός άνεμος είναι απαραίτητος για να εκβραστεί νέο υλικό στην παραλία. Συνεπώς οι καλύτερες ημέρες διεξαγωγής προγραμμάτων είναι αυτές που έπονται κακοκαιρίας και ισχυρών ανέμων. Συνδυασμός με άλλες δραστηριότητες: Από το πρώτο έτος πειραματικής εφαρμογής διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά, κατά την έρευνά τους στην παραλία, εστιάζουν την προσοχή τους σε όλα τα φυσικά στοιχεία που συναντούν (φυτά της άμμου, όστρακα, πολύχρωμες πέτρες κλπ.) και δεν είναι δυνατή ούτε επιθυμητή η απόσπασή τους από κάτι που με φυσικό τρόπο έχουν ανακαλύψει. Συνεπώς, ακόμη και αν μας αφορά μόνο η ποσειδωνία, οι δραστηριότητες γι αυτήν δεν μπορούν να διαχωριστούν από τις δραστηριότητες για τα υπόλοιπα φυσικά στοιχεία της αμμουδιάς. 3.3 Οι δραστηριότητες στο πεδίο Παρακάτω περιγράφουμε μερικές απλές αλλά δοκιμασμένες δραστηριότητες που κατά κανόνα μπορούν να περιλαμβάνονται κατά τη διάρκεια υλοποίησης επισκέψεων στην παραλία. Αφορούν τόσο τις δραστηριότητες για ποσειδωνία, όσο και δραστηριότητες για άλλα θέματα που εντοπίζουμε στην παραλία και, όπως είπαμε, δεν μπορούν να διαχωριστούν. Αφορούν τις μικρές τάξεις του Δημοτικού και το Νηπιαγωγείο (εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά). Άφιξη στην παραλία. Γίνονται παιχνίδια γνωριμίας τα οποία ταυτόχρονα βοηθούν τα παιδιά να συγκεντρωθούν και να παρατηρήσουν πιο προσεκτικά το χώρο που είναι προς μελέτη. Αφού τα παιδιά σχηματίσουν έναν μεγάλο κύκλο, παίρνουμε πέτρες και χτυπώντας τις με ρυθμό λέμε το όνομά μας και κάτι που μας αρέσει πολύ από τον περιβάλλοντα χώρο π.χ. «Με λένε Μαρία και 594

6 μου αρέσει πολύ η θάλασσα». Το παιχνίδι μπορεί να γίνει πιο διασκεδαστικό όταν ο ρυθμός κάθε φορά αλλάζει. Παιχνίδια με τις αισθήσεις. Ζητάμε από τα παιδιά να κλείσουν τα μάτια και να μας πουν τι ήχοι έρχονται στα αυτιά τους. Συνήθως ακούν το κύμα, τον αέρα, ήχο από μηχανή βάρκας, ανθρώπινες φωνές κ.λ.π. Ρωτάμε ποιοι ήχοι τους είναι ευχάριστοι και ποιοι όχι. Κατόπιν ζητάμε να νοιώσουν από πού «έρχεται» ο άνεμος και να μας δείξουν με το χέρι τους την κατεύθυνση. Αφού θυμηθούμε τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, βρίσκουμε την κατεύθυνση του ανέμου. Αυτό έχει σαν στόχο να μάθουν τα παιδιά ποιος είναι ο κυρίαρχος άνεμος στην περιοχή και τι ρόλο παίζει στη μελέτη μας. Για παράδειγμα εκβράζει στην ακτή τα ίχνη της πσειδωνίας ή επηρεάζει την κατασκευή των λιμανιών. Αναζήτηση δειγμάτων από Ποσειδωνίες. Τα παιδιά «σαρώνουν» την παραλία και βρίσκουν δείγματα ποσειδωνίας. Κατόπιν γίνεται παρατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών του φυτού (μπορεί να χρησιμοποιηθεί μεγεθυντικός φακός, εργαλείο που θα ενθουσίαζε περισσότερο μικρότερες ηλικίες μαθητών), αναζητώντας συγχρόνως πιθανά ίχνη ζωής. Στην περίπτωση πράσινων φυτών ή ολόκληρων συμπλεγμάτων ριζωμάτων ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν «πώς μπορεί αυτό το κομμάτι να ξεριζώθηκε και να βρέθηκε εκεί». Ζητάμε επίσης να συλλέξουν ρίζες, φύλλα και φυτά ολόκληρα Ποσειδωνίας για να φτιάξουν το αντίστοιχο φυτολόγιο. Η δραστηριότητα έχει σαν στόχο να γνωρίσουν τα παιδιά από κοντά την ποσειδωνία, να μάθουν με βιωματικό τρόπο την σημαντικότητα της ύπαρξης των υποθαλάσσιων λιβαδιών και να ξεπεράσουν το φόβο που πολλές φορές τους προκαλεί η σκοτεινή τους παρουσία κάτω από το νερό. Μακροσκοπική εξέταση των λιβαδιών. Σε μέρες με άπνοια (ή άνεμο μέχρι το πολύ 3 μποφόρ) δεν πρέπει να χάσουμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε από ένα ψηλό σημείο τα λιβάδια της ποσειδωνίας πριν φτάσουμε στην ακτή. Σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορούμε να ζητήσουμε τη σχεδίαση ενός χάρτη της κατανομής τους, να ρωτήσουμε πόσο μακριά βρίσκονται από την ακτή, το βάθος που φαίνεται να βρίσκονται. Μπορούμε να καταλήξουμε σε πολλές διαπιστώσεις όπως ότι βρίσκονται σε ρηχά νερά, ότι εμφανίζονται σε συστάδες κλπ. Σε πιο μικρές ηλικίες μπορεί να ξαναμιλήσουμε για τα σημασία τους και ιδιαίτερα για το ρόλο τους ως καταφύγια ψαριών. Κολάζ από την παραλία. Ζητάμε από τα παιδιά να μαζέψουν σε σακουλάκια ό,τι τα ευχαριστεί από το χώρο της παραλίας (άμμο, πέτρες, Ποσειδωνία κ.ά) ώστε να φτιάξουν ένα κολάζ με θέμα την ακτή του Κρυονερίου. Η δραστηριότητα ολοκληρώνεται στους χώρους του ΚΠΕ Ακράτας. «Παλέτα του Ζωγράφου». Είναι μία παλέτα από χαρτόνι με διάφορα χρώματα και ζητάμε από τα παιδιά να την συμπληρώσουν με υλικά από το φυσικό περιβάλλον της ακτής. Είναι μια δραστηριότητα αντιστοίχησης που σαν στόχο έχει να οξύνει την παρατηρητικότητά των παιδιών στον περιβάλλοντα χώρο ψάχνοντας λεπτομέρειες στη φύση που συνήθως περνούν απαρατήρητες. Για την ποσειδωνία φροντίζουμε να υπάρχουν τουλάχιστον το καφέ (καφε γκρί), το κιτρινοκαφέ και το πράσινο, ώστε να αντιστοιχίσουν σε αυτά ίχνη ποσειδωνίας. Οι πέτρες στην παραλία. Πρόκειται για ένα υλικό που πάντα γοητεύει τα μικρά παιδιά και αποτελούν παιχνίδι για αυτά. Δίνουμε στα παιδιά μία καρτέλα με φωτογραφίες από πετρώματα της ακτής. Αφού πούμε τις ονομασίες τους και λίγα λόγια για τα φυσικά τους χαρακτηριστικά, ζητάμε να τα βρουν και να τα πάρουν μαζί τους. Πολλά από αυτά γίνονται η βάση για καλλιτεχνικές δημιουργίες των παιδιών ζωγραφίζοντας επάνω σε αυτά. Φυτολόγιο. Δίνουμε στα παιδιά μία καρτέλα - φυτολόγιο με φωτογραφίες από τα λουλούδια ή άλλα χαρακτηριστικά φυτά που φυτρώνουν στην αμμουδιά. Ζητάμε από την ομάδα να τα βρουν και με πολλή προσοχή να κόψουν ένα μικρό δείγμα από το κάθε ένα και να συμπληρώσουν το φυτολόγιο. Η δραστηριότητα έχει σαν στόχο την παρατήρηση και την ευαισθητοποίηση των 595

7 παιδιών, ώστε να μην προκαλούνται προσοχής μας. καταστροφές σε φυτά που συνήθως διαφεύγουν της Σκουπίδια: Στις πολύ μικρές ηλικίες δεν είναι σκόπιμο να απομονώσουμε τα σκουπίδια (που πάντα υπάρχουν) από το υπόλοιπο αντικείμενο έρευνας. Δίνουμε στα νήπια μία καρτέλα με τρεις εικόνες: Η μία απεικονίζει λουόμενους, η δεύτερη ψαράδες και η τρίτη ένα καράβι που ταξιδεύει. Ζητάμε από τα παιδιά να ερευνήσουν την παραλία και για κάθε σκουπιδάκι που βρίσκουν να μαντεύουν την προέλευσή του και να το «καταγράφουν» στην καρτέλα δίπλα από την αντίστοιχη εικόνα ένα απαγορευτικό σήμα που είναι γνωστό σε αυτά για την σημασία του. Στο τέλος μετράμε τα σήματα και καταλήγουμε σε συμπεράσματα. 3.4 Προτάσεις για διαθεματικές δραστηριότητες στο σχολείο Σύμφωνα με το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ, ΦΕΚ 303/ , ΥΠ.Ε.Π.Θ. 2002) προτείνουμε ως παράδειγμα μία προσέγγιση του θέματος «Ποσειδωνία», που μπορεί να δουλευτεί στο σχολείο μέσα από τη διαθεματική (Θεματικές Ενότητες) οργάνωση του περιεχομένου του διδακτικού αντικειμένου (Διάγραμμα 1). Διάγραμμα 1. Παράδειγμα διαθεματικής οργάνωσης του διδακτικού αντικειμένου «Ποσειδωνία» Ελληνική Ευρωπαϊκή - «Μεσογειακή» Νομοθεσία Προέλευσηονόματος Φράσεις με φύκια. Στάσεις και συμπεριφορές Κλίμακαι άλλες προϋποθέσεις ύπαρξης και ανάπτυξης του φυτού Φυσικά χαρακτηριστικά του φυτού (περιγραφή) Σύγκριση με άλλα Θαλάσσια είδη «φυτών» Εξέλιξητης Ποσειδωνίας. Διαφορά ανώτερων φυτών και φυκιών ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑ Ηζωή στο βυθό Οργανισμοί τροφικές αλυσίδες (ψάρια, αχινοί, αστερίες, κοχύλια κ.λ.π) Ηαξία των λιβαδιών Ποσειδωνίας Ομοιότητες με τα δάση της στεριάς Απειλές Τρόποι προστασίας Χρηστικές και άλλες ιδιότητες του φυτού Χρήσεις του φυτού από τον άνθρωπο από τα παλαιότερα χρόνια έως σήμερα Η δυνατότητα επεξεργασίας του θέματος από την πλευρά διαφορετικών επιστημών και στη συνέχεια η σύνθεση της γνώσης που προκύπτει από τη διαδικασία αυτή (διεπιστημονική προσέγγιση) θα επιτευχθεί μέσα από προγράμματα δραστηριότητες που θα επιλεγούν και θα αξιοποιηθούν από τους εκπαιδευτικούς και τις μαθητικές ομάδες. Η ανάπτυξη των παραπάνω θεματικών ενοτήτων είναι πολύ μεγάλη και ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτής της εργασίας. Σε τοπικό επίπεδο μπορούν να βρεθούν πολλές ασυνήθιστες πτυχές του θέματος, όπως για παράδειγμα, η χρήση των ξερών και στεγνωμένων φύλλων της ποσειδωνίας 596

8 σαν μονωτικό υλικό στις στέγες των σπιτιών σε πολλά νησιά (προσ. παρατήρηση, Σαλωμίδη 2006) ή η χρήση της ως βάση για οργανικό λίπασμα. Μπορούν επίσης να προστεθούν και άλλες θεματικές ενότητες ανάλογα με τα ενδιαφέροντα των παιδιών και τις επιλογές τους, ιδιαίτερα μετά από την πρώτη επαφή με το αντικείμενο. 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από την εφαρμογή του προγράμματος έγινε σαφές ότι η ποσειδωνία αποτελεί ένα ιδιαίτερα προνομιούχο αντικείμενο για δραστηριότητες πεδίου. Πέρα από την οικολογική της αξία και το γεγονός ότι κάθε δράση που την αφορά αποτελεί εθνική προτεραιότητα, είναι διαδεδομένη, και οι περισσότεροι μαθητές γνωρίζουν αυτά τα «φύκια» και έχουν σχεδόν πάντα προσωπικές εμπειρίες με αυτά, είτε μέσα στη θάλασσα είτε στην παραλία. Ταυτόχρονα όμως οι μαθητές αγνοούν εντελώς την αξία αυτών των λιβαδιών και συχνά έχουν αρνητικές στάσεις απέναντί τους. Συνεπώς υπάρχει το μέγιστο ενδιαφέρον για ενασχόληση με αυτό το θέμα και είναι ιδιαίτερα σκόπιμο να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε σχεδιασμό προγράμματος που αφορά θάλασσα, ακτές ή ακόμη και απειλούμενα οικοσυστήματα. Επειδή οι δραστηριότητες για την ποσειδωνία γίνονται σε παραλίες (συνήθως αμμουδιές) είναι σκόπιμο αυτές να συνδυάζονται και με άλλες δραστηριότητες που αφορούν οργανισμούς και φυσικά χαρακτηριστικά των ακτών όπως η βλάστηση της παραλίας, η οποία είναι επίσης σημαντική, μοναδική και συχνά έντονα απειλούμενη. Για πολύ μικρές ηλικίες (νήπια) είναι σκόπιμο να περιλαμβάνονται και δραστηριότητες που αφορούν μη φυσικά στοιχεία όπως τα σκουπίδια. Μολονότι όλες οι εποχές προσφέρονται για διεξαγωγή προγραμμάτων για ποσειδωνία, η καλύτερη περίοδος είναι η φθινοπωρινή καθώς εκβράζονται μεγάλες ποσότητες από φύλα και άλλα ίχνη. Προϋπόθεση είναι να μην έχει πρόσφατα καθαριστεί η ακτή με μηχανήματα. Ιδανικές είναι οι ημέρες κατά τις οποίες έχει προηγηθεί δυνατός αέρας, έτσι ώστε να έχουν εκβρασθεί στις ακτές περισσότερα δείγματα από ποσειδωνίες και να μην έχουν συλλεχτεί. Από αυτά τα δείγματα, τα πιο ενδιαφέροντα είναι τα συμπλέγματα από ριζώματα και φύλλα στα οποία εντοπίζονται πολλά ίχνη οργανισμών που ζουν στα λιβάδια ποσειδωνίας. Από παιδαγωγικής πλευράς, η ενασχόληση με τη ποσειδωνία συνδυάζει τη θεματική της θάλασσας με αυτή των ακτών και εξασφαλίζει την άμεση επαφή των παιδιών με το αντικείμενο χωρίς να χρειαστούν καταδύσεις και ειδικός εξοπλισμός. Με μια απλή επίσκεψη σε μια παραλία με ποσειδωνίες υπάρχει άφθονο υλικό για να εργαστούν οι μαθητές. Αυτό κάνει την ποσειδωνία ιδιαίτερα προσιτή για προγράμματα σε πολύ μικρές ηλικίες όπου είναι απαραίτητη η άμεση βιωματική προσέγγιση κάτι πρακτικά αδύνατο με άλλα «θαλασσινά» θέματα. Οι περισσότερες δραστηριότητες που περιγράφηκαν είναι για νηπιαγωγείο και πρώτες τάξεις του Δημοτικού αλλά μπορεί να αναπτυχθούν και για τις υπόλοιπες τάξεις του Δημοτικού, ακόμη και για μεγαλύτερα παιδιά, αρκεί να υπάρχει εκτεταμένη παραλιακή περιοχή στην οποία θα εργαστούν. Η διεξαγωγή προγραμμάτων στο πεδίο απαιτεί, σε κάθε περίπτωση, προσεκτική μελέτη της παραλίας ώστε να είναι γνωστό τι περίπου θα συναντήσουν τα παιδιά. Για παράδειγμα, οι γνωστές «μπάλες του Ποσειδώνα» δεν απαντούν σε όλες τις παραλίες και υπάρχει κίνδυνος αποτυχίας των δραστηριοτήτων αν έχουν βασιστεί πάνω σε αυτές. Τέλος, ως ένα ευρύτατα κατανεμημένο αντικείμενο και με πολλές οικολογικές και κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις, η ποσειδωνία προσφέρεται για διαθεματική προσέγγιση, η οποία μπορεί να προσαρμοσθεί σε όλες τις ηλικίες, αρχίζοντας από την προσχολική. 597

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Αθανασάκης Α. (1996). Οικοπεριβαλλοντική Παιδαγωγική. Δαρδανος, Αθήνα. 2. Βασάλα, Π., & Φλογαΐτη Ε., (2004), Ο κόσμος της Θάλασσας, εκπαίδευση για το περιβάλλν και την αειφορία. Αθήνα: Μεταίχμιο. 3. Castro P & Humber M.E. (1999). Θαλάσσια Βιολογία. University Studio Press. Θεσσαλονίκη. 4. Γεωργόπουλος Α. & Τσαλίκη Ε. (1993). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Αρχές Φιλοσοφία Μεθοδολογία. Παιχνίδια και Ασκήσεις. Αθήνα: Gutenberg. 5. Greenpeace (1996). Αλιεία: Πηγή Ζωής ή απειλή; Αθήνα. 6. Καλαϊτζίδης Δ. & Ουζούνης Κ. (2000). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Θεωρία και πράξεις. Σπανίδης, Ξάνθη. 7. Mojetta A. (1996). Mediterranean Sea, Guide to the underwater world. Shrewsbury: Swan Hill Press. 8. Orfanidis S., Panayiotidis P. & Eleftheriou A. (2005). Benthic macrophytes: main trends in diversity and distribution, ιn E. Papathanassiou & A. Zenetos (eds) State of the Hellenic Marine Environment HCMR publ., Athens 9. Παναγιωτίδης Π. & Χατζγμπίρος Κ. (2004). Παράκτια Οκοσυστήματα και Ανθρωπογενείς πιέσεις στις ακτές, παραδείγματα από την Ελλάδα. Ελληνικό Κέντρο Θαλασίων Ερευνών και Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Αθήνα, Νοέμβριος Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. (1999). Βασικά κείμανα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Η διακύρηξη της Τιφλίδας. Αθήνα. 11. Σαλωμίδη Μ. (2006 in press), Posidonia oceanica: Χίλια μικρά σπίτια στο λιβάδι ΥΠ.Ε.Π.Θ. (2002) Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το Νηπιαγωγείο και προγράμματα σχεδιασμού και ανάπτυξης δραστηριοτήτων. Αθήνα 13. Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (2005). Ο παράδεισος στο βυθό του Σαρωνικού. Ανασύρθηκε στις 16/9/2005 από: http//www.minenv.gr/4/41/4110/saronikos_text7.html. 14. Φλογαΐτη Ε. (1998). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. 598

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σχέδιο Εργασίας με θέμα:«θαλασσα» Υπεύθυνες δασκάλες: Τάπα Σοφία Σαραλιώτη Έφη 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΥΒΙΩΝ (ΛΑΓΟΝΗΣΙΟΥ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το θέμα «θάλασσα» πραγματοποιήθηκε από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μήπως η Γη αποτελεί ενιαίο υδατικό οικοσύστηµα ; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Northern Aegean Dolphin Project

Northern Aegean Dolphin Project Northern Aegean Dolphin Project Corporate Traveling Πρόταση Συνεργασίας MOm / Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Γενική Περίληψη του Προγράμματος: Το Northern Aegean Dolphin Project

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητάτε καθαρές θάλασσες για µπάνιο; Συµβουλευτείτε τα φύκη, αυτά ξέρουν!

Αναζητάτε καθαρές θάλασσες για µπάνιο; Συµβουλευτείτε τα φύκη, αυτά ξέρουν! Αναζητάτε καθαρές θάλασσες για µπάνιο; Συµβουλευτείτε τα φύκη, αυτά ξέρουν! Από τους Κώστα Τσιάµη, Σωτήρη Ορφανίδη και Κατερίνα Αλιγιζάκη, µέλη του Σ της Ελληνικής Φυκολογικής Εταιρίας (www.phycology gr)

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια Ποσειδώνιας Mια όαση ζωής στη Μεσόγειο

Λιβάδια Ποσειδώνιας Mια όαση ζωής στη Μεσόγειο Ένα σηµαντικό και ιδιαίτερο παράκτιο οικοσύστηµα στη Μεσόγειο θάλασσα σχηµατίζεται από το θαλάσσιο φυτό Posidonia oceanica (ή στην κοινή ελληνική του ονοµασία Ποσειδώνια). Παρότι ο καθένας µας έχει δει

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή στην ακτή. Κόλλες, ψαλίδια, συρραπτικά, σπάγκος, πετονιά για κατασκευές. Χαρτιά και μολύβια. συνοδούς εκπαιδευτικούς ή και γονείς.

Η ζωή στην ακτή. Κόλλες, ψαλίδια, συρραπτικά, σπάγκος, πετονιά για κατασκευές. Χαρτιά και μολύβια. συνοδούς εκπαιδευτικούς ή και γονείς. Η ζωή στην ακτή Την ακροθαλασσιά την έχουμε συνδέσει με ξεκούραση, όχι με εργασία πεδίου με τους μαθητές. Ίσως μας φοβίζει η εγγύτητα με τη θάλασσα, μη γίνει κανένα ατύχημα. Στην πραγματικότητα όμως μία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ Τίτλος προγρ/τος : «Μελετώ και διερευνώ το χώρο του λιμανιού του Κουφονησίου» Σχ. χρονιά : 2005-06 Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί : Ντέμσια Γεωργία (συντονίστρια) Χριστοδούλου Τριανταφυλλιά

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

4-6 ετών. Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη

4-6 ετών. Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη 4-6 ετών Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη Σειρά: Μαθηματικά Παραμύθια, Ηράκλειο 2011-12 Τίτλος: Ο Κύκλος που έψαχνε για ταίρι -Δεληκανάκη Νίκη, Δρ Επιστημών Αγωγής, Σχολική Σύμβουλος 19 ης Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

POLICY ORIENTED MARINE ENVIRONMENTAL RESEARCH IN THE SOUTHERN EUROPEAN SEAS

POLICY ORIENTED MARINE ENVIRONMENTAL RESEARCH IN THE SOUTHERN EUROPEAN SEAS POLICY ORIENTED MARINE ENVIRONMENTAL RESEARCH IN THE SOUTHERN EUROPEAN SEAS Αειφόρος διαχείριση των Θαλασσών - Η επιστήμη συναντά την πολιτική και την κοινωνία για τις ανάγκες των νοτίων Eυρωπαϊκών θαλασσών:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ νηπιαγωγοί: Αγγελική Ντέρτη Γιώτα Σταυροπούλου Αριθμός νηπίων: 17 Το περιβάλλον είναι υπόθεση όλων μας και οφείλουμε να το προστατέψουμε. Στο νηπιαγωγείο μας κάναμε μια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

epanoriou@ornithologiki.gr Σερρών, serreschools@gmail.com Σερρών sofiaeft@gmail.com ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Δίκτυα ΠΕ και Σχολικά Προγράμματα ΠΕ

epanoriou@ornithologiki.gr Σερρών, serreschools@gmail.com Σερρών sofiaeft@gmail.com ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Δίκτυα ΠΕ και Σχολικά Προγράμματα ΠΕ Ο σχεδιασμός Προγράμματος ΠΕ για την προστασία ενός απειλούμενου είδους και η συμβολή του θεσμού των Δικτύων. Το Τοπικό Θεματικό Δίκτυο ΠΕ «Η Νανόχηνα στην Κερκίνη» Ευγενία Πανώριου 1, Ιωάννης Πούλιος

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα

Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα Τοποθέτηση & Λειτουργία Μηχανών Θαλάσσιας Ενέργειας: Επιπτώσεις στη Βιοποικιλότητα και τα Οικοσυστήματα Αναστασία Μήλιου Αρχιπέλαγος Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας www.archipelago.gr Αρχικό στάδιο ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΓΛΩΣΣΑ-ΜΕΛΕΤΗ-ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ (ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ)

ΤΑΞΗ Γ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΓΛΩΣΣΑ-ΜΕΛΕΤΗ-ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ (ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ) ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΑΝΩ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ 4ηςΟΚΤΩΒΡΙΟΥ ΩΣ ΗΜΕΡΑΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΤΑΞΗ Γ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) ονομάζεται η διδασκαλία του τρόπου λειτουργίας του οικοσυστήματος και στόχος της είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς των ανθρώπων προς μια αειφορική κατεύθυνση Εκπαίδευση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE AMMOS Δράσεις Β2 & D1

Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE AMMOS Δράσεις Β2 & D1 Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο του έργου LIFE AMMOS Δράσεις Β2 & D1 Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Οκτώβριος 2013 1 Το έργο LIFE AMMOS Ολοκληρωμένη εκστρατεία ενημέρωσης για τον περιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ PROJECT Την Πέμπτη 30 Απριλίου 2009 έκανα για 20 λεπτά περίπου μάθημα για να γνωρίσω καλύτερα τους/τις μαθητές/τριες, για να τους/τις χωρίσω σε ομάδες και για να τους γνωστοποιήσω πώς θα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ 98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» ΤΟ ΝΕΡΟ - Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης

3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης 3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Διαχείριση απορριμμάτων Τα απομεινάρια μιας ημέρας» Μαθητικές Ομάδες των Τμημάτων Ε1, Ε2, Ε3 Παιδαγωγική Ομάδα: Καραναστάση Άννα, Χαϊλατζίδου

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

Θάλασσες της Ναυπάκτου. Εργασία Β Τετραμήνου

Θάλασσες της Ναυπάκτου. Εργασία Β Τετραμήνου Θάλασσες της Ναυπάκτου Εργασία Β Τετραμήνου Το project αυτό δημιουργήθηκε από μαθητές της Α τάξης του 2 ου Γενικού Λυκείου Ναυπάκτου και έχει στόχο να προβάλλει hobby, αθλήματα καθώς και δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας 9-12 ετών (Δ, Ε,

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Ερευνητικό Έργο:

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Ερευνητικό Έργο: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ Ερευνητικό Έργο: Διερεύνηση των επιπτώσεων της διασποράς αδρανών υλικών στο θαλάσσιο περιβάλλον των βόρειο-ανατολικών ακτών της Κιμώλου DRAFT 27/11/2006 Τεχνική Έκθεση με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (κάρτες «υπερατού») για την άγρια πανίδα

Ανάπτυξη προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (κάρτες «υπερατού») για την άγρια πανίδα Ανάπτυξη προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (κάρτες «υπερατού») για την άγρια πανίδα Δ. Βάσσιος, Μ. Γεωργιάδου Πασαλίδη 41, 54453 Θεσσαλονίκη Περίληψη Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.) είναι η σχετική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας με χρήση του λογισμικού «Δημιουργός Μοντέλων»

Ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας με χρήση του λογισμικού «Δημιουργός Μοντέλων» Ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας με χρήση του λογισμικού «Δημιουργός Μοντέλων» Η ανάπτυξη των φυτών Τάξη: Ε Δημοτικού Μάθημα: Φυσικές Επιστήμες (το βιβλίο του κ. Κόκκοτα Παναγιώτη) Ενότητα: «Τι χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Άννα Δογούλη 1, Ευγενία Φλογαΐτη 2 1. Med, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το νέο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Υλικό περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολικές ομάδες: Ανακαλύπτοντας τη φύση της λίμνης Κάρλας και του Μαυροβουνίου

Υλικό περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολικές ομάδες: Ανακαλύπτοντας τη φύση της λίμνης Κάρλας και του Μαυροβουνίου Υλικό περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολικές ομάδες: Ανακαλύπτοντας τη φύση της λίμνης Κάρλας και του Μαυροβουνίου Ευγενία Πανώριου Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εξερευνήστε τη μυστηριώδη νήσο La Isla, και κυνηγήστε ζώα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν εξαφανισμένα. Το ευγενές Ντόντο, το προσεκτικό Γιγάντιο Φόσα, τον άπιαστο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 2 ο 2/θ Νηπιαγωγείο Αιγινίου Τμήμα 1 ο Κλασικό Αριθμός νηπίων προνηπίων: 13 Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Το σποράκι πηγή Ζωής «Σποράκι εδώ - σποράκι εκεί χτίζεται μια νέα ζωή» Υπεύθυνη Νηπιαγωγός:

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση και ο περιορισμός της χρήσης ενέργειας Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ο/Η κάθε εκπαιδευτικός µπορεί να επιλέξει να ακολουθήσει το προτεινόµενο πρόγραµµα, ή να το διαµορφώσει ανάλογα µε το πώς επιθυµεί και ταιριάζει στις ανάγκες και τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό»

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Παντελής Μάναλης Υπεύθυνος Π.Ε. Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Πειραιά pmanalhs@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα