Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ POSIDONIA OCEANICA ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Π.Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ POSIDONIA OCEANICA ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Π.Ε."

Transcript

1 Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ POSIDONIA OCEANICA ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Π.Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Κ. 1, και ΚΟΥΡΤΗ Ι. 1 1 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ακράτας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα υποθαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας Posidonia oceanica (τα γνωστά «φύκια»), προσφέρουν εξαιρετικές ευκαιρίες υλοποίησης σχολικών δραστηριοτήτων Π.Ε. επειδή συνδυάζουν τρεις σημαντικές ιδιότητες: 1)Αποτελούν οικοσύστημα κορυφαίας οικολογικής αξίας και οικότοπο προτεραιότητας για προστασία σε επίπεδο Ε.Ε. Συνεπώς η ενασχόληση με αυτήν συμβάλει σε έναν εθνικό στόχο.2) Είναι διαδεδομένα στις περισσότερες ελληνικές ακτές και οι περισσότεροι μαθητές έχουν προσωπικές εμπειρίες με αυτά, 3) Οι ποσειδωνίες αφήνουν άφθονα σημάδια στην παραλία όπως παχύ στρώμα από νεκρά φύλλα, θύσανοι από τις βάσεις των φυτών, ολόκληρα κομμάτια ριζών και «μπάλες του Ποσειδώνα». Έτσι εξασφαλίζεται η άμεση βιωματική προσέγγιση των παιδιών με το αντικείμενο. Στην παρουσίαση αναφέρονται οι εμπειρίες από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΠΕ Ακράτας «Γνωρίζοντας τις ακτές μας». Παρουσιάζονται συμπεράσματα που αφορούν την πρακτική εφαρμογή δραστηριοτήτων στο πεδίο, ειδικές δραστηριότητες στην παραλία με αντικείμενο την ποσειδωνία και προτάσεις για διαθεματική προσέγγιση του αντικειμένου στο σχολείο. Τα προγράμματα για τις ποσειδωνίες είναι καλό να συνδυάζονται με άλλες δραστηριότητες στην παραλία, όπως για τη βλάστηση. Η ποσειδωνία θα πρέπει να λαμβάνεται πάντα υπόψη στο σχεδιασμό σχολικών δραστηριοτων Π.Ε. που ασχολούνται με θάλασσα και ακτές. PAPACONSTANTINOU C. 1, and KOURTI I. 1, 1 Akrata Environmental Education Centre ABSTRACT The underwater meadows of Neptune Grass Posionia oceanica, offer excellent opportunities for implementing Environmental Education activities due to the combination of three factors: 1) They have high conservation value and are of priority for protection in EU level. Therefore they area a priority target for school activities, 2) They are widely distributed along the Mediterranean coasts and most students know them, 3)They leave numerous signs along the coasts in the form of thick layers of dead leaves, rhizomes, uprooted plants and the well known brownish spheres made from fibres of Posidonia leaves rolled into balls by the movements of the waves. All these offer great opportunities for in situ studies by the children and a close contact with an underwater habitat without the need to dive or to posses sophisticated equipment. This presentation includes much of the experience gained from the four year implementation of a project for the coastal environment by the Akrata Environmental Educaion Centre. It includes practical information for working with Posidonia on the beach, a simple set of activities for small children and ideas for interdisciplinary school activities with Posidonia. Λέξεις κλειδιά: Ποσειδωνία, Posidonia oceanica, σχολικά προγράμματα για θάλασσα και ακτές 590

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι η σύνδεσή της με την επίλυση συγκεκριμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων ενώ παράλληλα προϋποθέτει το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία και τη ζωή γενικότερα (Φλογαΐτη 1998, Καλαϊτζίδης και Ουζούνης 2000, Αθανασάκης 1996, βλ. επίσης Διακήρυξη της Τιφλίδας ΠΕΕΚΠΕ 1999). Με αυτή την έννοια, τα σχολικά προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι σκόπιμο να επιλέγουν θέματα που σχετίζονται με σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα και τα οποία ταυτόχρονα αποτελούν κοινωνικές προτεραιότητες. Όσον αφορά την άγρια φύση, η θεματολογία είναι σκόπιμο να σχετίζεται με είδη ζώων, φυτών ή οικοτόπων που είναι πραγματικά απειλούμενα και χρήζουν προστασίας. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Ελλάδα, τα απειλούμενα και χρήζοντα προστασίας είδη ζώων και φυτών αλλά και οικοτόπων περιγράφονται από την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ και τα Παραρτήματά της (εκτός από τα πουλιά που περιλαμβάνονται σε ξεχωριστή Οδηγία, την 79/409/ΕΟΚ). Στην Οδηγία αυτή (προς την οποία έχει εναρμονιστεί η ελληνική νομοθεσία) περιγράφονται τα σημαντικά είδη, ενώ κάποια από αυτά θεωρούνται είδη προτεραιότητας για προστασία. Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι από τη στιγμή που ένα είδος ζώου, φυτού ή οικοτόπου περιλαμβάνεται στην Οδηγία, τα κράτη μέλη στα οποία απαντά είναι υποχρεωμένα να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του. Συνεπώς τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που επιλέγουν να ασχοληθούν με είδη που περιλαμβάνονται στις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, όχι μόνο θίγουν ένα αποδεδειγμένα σημαντικό περιβαλλοντικό ζήτημα αλλά ταυτόχρονα συμβάλουν άμεσα σε έναν εθνικό στόχο, διότι σαφέστατα τέτοιος είναι η προστασία του εν λόγω είδους. Άλλα πρακτικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν από αυτή την επιλογή θέματος είναι η πιθανότητα να τύχουν ευρύτερης υποστήριξης (επιστημονικής, οικονομικής κλπ.). Ένας πολύ σημαντικός τύπος οικοτόπου προτεραιότητας για προστασία είναι τα υποθαλάσσια λιβάδια που σχηματίζονται από το φυτό Ποσειδωνία Posidonia oceanica. Τα λιβάδια αυτά προστατεύονται και από τη Συνθήκη της Βαρκελώνης για την προστασία της βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο. Πρόκειται για τις γνωστές «φυκιάδες» και τα «φύκια» που εκβράζονται στις παραλίες (αν και στην πραγματικότητα η ποσειδωνία δεν πρόκειται για φύκι αλλά για ανώτερο φυτό ένα από τα λίγα παγκοσμίως που προσαρμόστηκαν στο θαλάσσιο περιβάλλον). Τα λιβάδια αυτά διακρίνονται εύκολα από το σκούρο χρώμα τους ενώ βρίσκουμε άφθονα ίχνη τους στις ακτές από τα φύλλα που εκβράζονται το φθινόπωρο, από τις θυσανώδεις βάσεις των φύλλων αλλά και από ολόκληρα ξεριζωμένα φυτά. Πολύ γνωστές είναι επίσης οι λεγόμενες «μπάλες του ποσειδώνα» που βρίσκουμε στις αμμώδεις παραλίες, που είναι ίνες από φύλλα ποσειδωνίας τις οποίες τα θαλάσσια ρεύματα έχουν σταδιακά συγκεντρώσει σε σφαιρικό σχήμα. Τα λιβάδια της ποσειδωνίας είναι περιορισμένα στη Μεσόγειο και είναι διαδεδομένα στις αμμώδεις ελληνικές ακτές σε βάθη από ένα μέχρι 50 μέτρα (στην Κρήτη, Orfanidis κ.α. 2005). Αποτελούν εξαιρετικά πολύτιμο οικοσύστημα και η σημασία τους εντοπίζεται σε τρία κυρίως στοιχεία: 1. με τα πυκνά τους ριζώματα συγκρατούν τον θαλάσσιο πυθμένα και αποτρέπουν τη διάβρωση ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζουν το νερό με οξυγόνο (παίζουν το ρόλο των δασών στη θάλασσα) 2. προσφέρουν καταφύγιο και βιότοπο σε εκατοντάδες είδη θαλάσσιων ζώων και φυτών που ζουν σχεδόν αποκλειστικά σε αυτό το βιότοπο 3. προσφέρουν προσωρινό καταφύγιο στο γόνο πολλών ψαριών, που περνούν τα πρώτα στάδια ανάπτυξής τους σε αυτά. Τα λιβάδια ποσειδωνίας απειλούνται έντονα κυρίως από τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία (μηχανότρατες) που ξεριζώνουν μεγάλες εκτάσεις. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να έχουν οι 591

3 άγκυρες των πλοίων, ενώ τοπικά, πρόβλημα μπορεί να είναι και η ρύπανση. Πολύ καλές περιγραφές και αναφορές στην αξία των λιβαδιών ποσειδωνίας, στην κατανομή τους και στις απειλές που αντιμετωπίζουν μπορεί να βρεθεί στους Σαλωμίδη (2006), Mojetta (1996), Greenpeace (1996), Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (2005), Παναγιωτίδης και Χατζημπίρος (2004) και Orfanidis κ.α (2005). Με βάση τα παραπάνω διατυπώθηκε η υπόθεση ότι εφόσον τα λιβάδια ποσειδωνίας - Αποτελούν οικοσύστημα κορυφαίας οικολογικής αξίας και οικότοπο προτεραιότητας σε επίπεδο Ε.Ε. - Είναι διαδεδομένα στην Ελλάδα - Αφήνουν άφθονα σημάδια στην παραλία. - πληρούν όλες τις προϋποθέσεις για να αποτελούν προνομιούχο θέμα για δραστηριότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης αφού και σημαντικό ως θέμα είναι αλλά ταυτόχρονα είναι προσιτό σε μαθητικές ομάδες σχεδόν σε όλες τις ελληνικές ακτές. Με αυτό το σκεπτικό σχεδιάστηκαν εκπαιδευτικές δραστηριότητες με θέμα την ποσειδωνία, οι οποίες εντάχθηκαν σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΠΕ Ακράτας. Σε αυτή την εργασία παρουσιάζονται: 1. κάποια βασικά συμπεράσματα που αφορούν την πρακτική εφαρμογή δραστηριοτήτων με την ποσειδωνία στην ακτή, 2. κάποιες εξελιγμένες και δοκιμασμένες δραστηριότητες και 3. γενικές διαπιστώσεις που αφορούν την εκπόνηση διαθεματικών δραστηριοτήτων στο σχολείο με θέμα την ποσειδωνία Τονίζεται ότι η εργασία αναφέρεται βασικά σε δραστηριότητες πεδίου. Αναφορά για κάποιες δραστηριότητες στην τάξη μπορούν να βρεθούν στις Βασάλα και Φλογαΐτη (2004). 2. ΜΕΘΟΔΟΣ Οι δραστηριότητες πεδίου είναι προσαρμοσμένες από το ημερήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΠΕ Ακράτας «Γνωρίζοντας τις Ακτές μας». Βασίζονται στην επίσκεψη των παιδιών σε μία παραλία όπου υπάρχουν εκβρασμένα φύλλα και άλλα υπολείμματα ποσειδωνίας. Στο πρόγραμμα, εκτός από την ποσειδωνία και το άμεσο περιβάλλον της ακτής, περιλαμβάνονται δραστηριότητες γενικά για τη θάλασσα, τα σκουπίδια στη θάλασσα και τα λιμάνια. Οι δραστηριότητες γίνονται σύμφωνα με την διδακτική μέθοδο «Μετακίνηση στο προς μελέτη Πεδίο» (Γεωργόπουλος και Τσαλίκη 1993). Το πρόγραμμα αρχικά εφαρμόστηκε σε μαθητές των μεσαίων και μεγάλων τάξεων του Δημοτικού και τάξεων του Γυμνασίου που έκαναν προγράμματα για τη θάλασσα. Κατόπιν επεκτάθηκε σε μαθητικές ομάδες Νηπιαγωγείου και πρώτων τάξεων Δημοτικού. Σε όλες τις περιπτώσεις γινόταν αρχική ενημέρωση στους χώρους του Κ.Π.Ε. και στη συνέχεια μετάβαση των παιδιών στην παραλία με το λεωφορείο τους, χωρισμένα σε τρεις ομάδες. Ο χρόνος εργασίας πεδίου μπορούσε να ποικίλει από μία έως τρεις ώρες. Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης, το προσωπικό του Κ.Π.Ε. ρωτούσε τα παιδιά αν είχαν προηγούμενη εμπειρία με την ποσειδωνία (αν ξέρουν ή έχουν δει «φύκια» ή τις «φυκιάδες») και αν είχαν θετικές ή αρνητικές στάσεις απέναντί στα λιβάδια της ποσειδωνίας (αν τους άρεσαν να τα βλέπουν μέσα στη θάλασσα όταν κολυμπούσαν). Η διερεύνηση αυτή γινόταν με βάση τη γενική αντίδραση των παιδιών στην ερώτηση καθώς δεν υπήρχε χρόνος, στα πλαίσια μιας ολιγόωρης εκπαιδευτικής επίσκεψης, να διερευνηθεί η στάση του κάθε μαθητή. Η περιοχή στην οποία εφαρμόστηκαν οι δραστηριότητες πεδίου είναι η παραλία «Κρυονέρι» κοντά στην Ακράτα, σε απόσταση περίπου 6 χιλιομέτρων (15 λεπτά) από το Κ.Π.Ε. Ακράτας. Πρόκειται για μια φυσική αμμουδιά μήκους περίπου 150 μέτρων, η οποία αποτελεί δημοφιλή πλαζ. Λιβάδια ποσειδωνίας υπάρχουν σε απόσταση περίπου 80 μ. από την ακτή. Η παραλία 592

4 διατηρεί ίχνη φυσικής βλάστησης της άμμου. Στη μία άκρη της παραλίας αρχίζει φυσική βραχώδης ακτή, ενώ στο άλλο άκρο βρίσκεται μικρό αλιευτικό καταφύγιο στο οποίο ελλιμενίζονται μερικές δεκάδες αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής. Τα προγράμματα εφαρμόστηκαν από τη σχολική χρονιά και καθ όλη τη διάρκειά της. Συνολικά, μέχρι και τη σχολική χρονιά εκπόνησαν το πρόγραμμα 45 μαθητικές ομάδες και 1091 μαθητές.. 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 3.1 Οι προηγούμενες εμπειρίες των μαθητών για την ποσειδωνία. Από τις απαντήσεις των παιδιών στο ερώτημα αν γνωρίζουν την ποσειδωνία (τα «φύκια») έγινε σαφές ότι στο 100% των περιπτώσεων τα παιδιά (ή, τουλάχιστον, πολλά απιδιά από την τάξη) γνώριζαν για αυτήν. Αυτό ίσχυε και σε περιπτώσεις που προέρχονταν από μακρινές από τη θάλασσα περιοχές. Όσον αφορά τη στάση προς τις «φυκιάδες» τα συμπεράσματα δεν ήσαν τόσο καθαρά διότι δεν ήταν δυνατό να αποδελτιωθούν σαφείς απαντήσεις κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις ωστόσο τα παιδιά παραδέχονταν ότι ένιωθαν άβολα ή τρόμαζαν από τις φυκιάδες όταν τις έβλεπαν κάτω από τα πόδια τους όταν κολυμπούσαν. Διαπιστώθηκε έτσι ένα πολύ σημαντικό κενό γνώσης και θετικής στάσης γι αυτό το τόσο σημαντικό οικοσύστημα. 3.2 Βασικές διαπιστώσεις σχετικά με τις δραστηριότητες για την ποσειδωνία Το βασικό υλικό: Τα ίχνη ποσειδωνίας που βρίσκουμε στην παραλία είναι τα εξής: 1. Νεκρά φύλλα (καφέ). Είναι το πιο γνωστό σημάδι ποσειδωνίας και εκβράζονται με φυσιολογικό τρόπο, συχνά δημιουργώντας παχιά στρώματα στην παραλία. Μέσα στη μάζα των φυκών που αποσυντίθεται ζουν διάφορα ασπόνδυλα της παραλίας. 2. Βάσεις φυτών. Είναι καφεκίτρινοι θύσανοι που επίσης εκβράζονται σε μεγάλες ποσότητες. Αποτελούν το καλύτερο υλικό για κατασκευές στην τάξη. 3. Φρέσκα φύλλα (πράσινα), που συχνά εκβράζονται ως ολόκληρα φυτά μαζί με το θύσανο της βάσης.. Είναι πολύ λιγότερα από τα νεκρά φύλλα και μπορεί να έχουν αποκοπεί από φυσικά ή ανθρωπογενή (δίχτυα, άγκυρες) αίτια. Πάνω σε αυτά εντοπίζουμε συχνά ίχνη οργανισμών που ζουν στα υποθαλάσσια λιβάδια (είναι χρήσιμος ο μεγεθυντικός φακός). 4. Συμπλέγματα ριζωμάτων ποσειδωνίας. Πρόκειται για μεγάλα «κομμάτια» από ρίζες, βάσεις φυτών και πράσινα φύλλα ποσειδωνίας, τα οποία συνήθως έχουν αποκολληθεί βίαια από το πυθμένα από ανθρωπογενή αίτια. Αν περάσει καιρός τα φύλλα αποσυντίθενται και μένουν μόνο οι μάζες από τα ριζώματα που δύσκολα αντιλαμβάνεται ο ανυποψίαστος παρατηρητής για το τι πρόκειται. Αποτελούν το καλύτερο υλικό για έρευνα στην παραλία. Τα συμπλέγματα αυτά είναι γεμάτα από ίχνη οργανισμών που ζουν στις ποσειδωνίες αλλά και από πολλά όστρακα που βρίσκονται ανάμεσα στις ρίζες. Τα παιδιά, ιδιαίτερα οι μικρές ηλικίες, μπορεί να περάσουν πολύ χρόνο ψάχνοντας και συλλέγοντας διάφορους (νεκρούς) οργανισμούς μέσα σε αυτά. 5. Μπάλες του Ποσειδώνα. Είναι φυτικές ίνες (τα νεύρα των φύλλων) ποσειδωνίας που έχουν συγκεντρωθεί σε σφαιρικούς σχηματισμούς με την επίδραση των υποθαλάσσιων ρευμάτων και των κυμάτων. Εκβράζονται στην παραλία το χειμώνα. Είναι το πιο γνωστό και εντυπωσιακό ίχνος ποσειδωνίας, που φυσικά προκαλεί εντύπωση στα παιδιά. Ωστόσο οι μπάλες αυτές δεν εμφανίζονται σε όλες τις παραλίες, όπου αντίθετα παρατηρούμε σχεδόν πάντα τα υπόλοιπα τέσσερα ίχνη. Γι αυτό το λόγο πρέπει πρώτα να διαπιστώσουμε την ύπαρξή τους με επιτόπια επίσκεψη πριν ασχοληθούμε με αυτές. Όλα τα παραπάνω ίχνη ποσειδωνίας αποδείχτηκε ότι αποτελούν άριστο υλικό για ενασχόληση των παιδιών στην παραλία, προσφέροντας ταυτόχρονα ευκαιρία για άμεση βιωματική προσέγγιση ενός υποθαλάσσιου «θέματος», χωρίς να χρειάζονται καταδύσεις ούτε ειδικός εξοπλισμός. 593

5 Πρέπει να τονισθεί ότι εκτός από την ποσειδωνία, υπάρχουν μερικά ακόμη θαλάσσια φυτά, τα οποία, σε γενικές γραμμές, μοιάζουν με αυτή (βλ., για παράδειγμα, Castro & Humber, σελ 138). Στις ελληνικές θάλασσες, το πιο συνηθισμένο είδος, που μπορεί να μπερδευτεί με Ποσειδωνία, είναι η Cymodocea nodosa που σχηματίζει επίσης αραιά λιβάδια σε ρηχά νερά σε κόλπους, λιμνοθάλασσες κλπ. Μοιάζει με μικρή, καχεκτική ποσειδωνία και τα φύλλα της μπορεί να βρεθούν σε ακτές όπου μπερδεύονται με την ποσειδωνία (Mojetta 1996). Δεν δημιουργεί ωστόσο κανένα άλλο ίχνος όπως η ποσειδωνία (θύσανοι κλπ.). Ηλικία μαθητών: στη συγκεκριμένη παραλία, ίσως λόγω του μικρού της μεγέθους, οι δραστηριότητες πεδίου για την ποσειδωνία φάνηκε ότι ταιριάζουν περισσότερο στις μικρές ηλικίες, και ιδιαίτερα στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Για μεγαλύτερα παιδιά χρειάζεται σημαντικά μεγαλύτερος ζωτικός χώρος ώστε, χωρισμένα πάντα σε ομάδες, να έχουν περιθώρια έρευνας πεδίου. Επίσης, τα μικρά παιδιά φάνηκε να ενδιαφέρονται περισσότερο για λεπτομερή εξέταση των κομματιών ριζωμάτων ποσειδωνίας. Ο χρόνος παραμονής στην παραλία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Σε γενικές γραμμές μπορεί να είναι από 45 λεπτά έως δύο ώρες. Εποχή και συνθήκες διεξαγωγής των δραστηριοτήτων: η καλύτερη εποχή για δραστηριότητες πεδίου με ποσειδωνίες είναι το φθινόπωρο και οι αρχές χειμώνα, όταν οι ακτές γεμίζουν με τα νεκρά φύλλα και άλλα ίχνη φυτών. Ωστόσο νέο υλικό εκβράζεται συνεχώς και δραστηριότητες μπορούν να γίνουν καθ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Προβλήματα μπορεί να υπάρξουν από εργασίες καθαρισμού των ακτών με μηχανικά μέσα, στις οποίες, μαζί με τα σκουπίδια απομακρύνονται και τα «φυσικά» υλικά που βρίσκονται στην παραλία. Επίσης, σε περίπτωση πραγματοποίησης πολλών επισκέψεων (από την ίδια ή διαφορετικές μαθητικές ομάδες) είναι σημαντικό να μεσολαβήσει διάστημα τουλάχιστον μερικών ημερών ώστε να συγκεντρωθεί νέο υλικό στην παραλία, δεδομένου ότι τα παιδιά απομακρύνουν κάθε φορά τα πιο ενδιαφέροντα «ευρήματα». Αν ωστόσο πνέουν ισχυροί άνεμοι, η νέα επίσκεψη μπορεί να γίνει ακόμη και την επόμενη μέρα. Καιρικές συνθήκες: ο καιρός είναι παράγοντας ζωτικής σημασίας για εργασία στην παραλία. Ο δυνατός άνεμος είναι συχνά περιοριστικός παράγοντας αλλά όχι απαγορευτικός όταν η παραλία έχει ικανό πλάτος. Επιπλέον, ο δυνατός άνεμος είναι απαραίτητος για να εκβραστεί νέο υλικό στην παραλία. Συνεπώς οι καλύτερες ημέρες διεξαγωγής προγραμμάτων είναι αυτές που έπονται κακοκαιρίας και ισχυρών ανέμων. Συνδυασμός με άλλες δραστηριότητες: Από το πρώτο έτος πειραματικής εφαρμογής διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά, κατά την έρευνά τους στην παραλία, εστιάζουν την προσοχή τους σε όλα τα φυσικά στοιχεία που συναντούν (φυτά της άμμου, όστρακα, πολύχρωμες πέτρες κλπ.) και δεν είναι δυνατή ούτε επιθυμητή η απόσπασή τους από κάτι που με φυσικό τρόπο έχουν ανακαλύψει. Συνεπώς, ακόμη και αν μας αφορά μόνο η ποσειδωνία, οι δραστηριότητες γι αυτήν δεν μπορούν να διαχωριστούν από τις δραστηριότητες για τα υπόλοιπα φυσικά στοιχεία της αμμουδιάς. 3.3 Οι δραστηριότητες στο πεδίο Παρακάτω περιγράφουμε μερικές απλές αλλά δοκιμασμένες δραστηριότητες που κατά κανόνα μπορούν να περιλαμβάνονται κατά τη διάρκεια υλοποίησης επισκέψεων στην παραλία. Αφορούν τόσο τις δραστηριότητες για ποσειδωνία, όσο και δραστηριότητες για άλλα θέματα που εντοπίζουμε στην παραλία και, όπως είπαμε, δεν μπορούν να διαχωριστούν. Αφορούν τις μικρές τάξεις του Δημοτικού και το Νηπιαγωγείο (εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά). Άφιξη στην παραλία. Γίνονται παιχνίδια γνωριμίας τα οποία ταυτόχρονα βοηθούν τα παιδιά να συγκεντρωθούν και να παρατηρήσουν πιο προσεκτικά το χώρο που είναι προς μελέτη. Αφού τα παιδιά σχηματίσουν έναν μεγάλο κύκλο, παίρνουμε πέτρες και χτυπώντας τις με ρυθμό λέμε το όνομά μας και κάτι που μας αρέσει πολύ από τον περιβάλλοντα χώρο π.χ. «Με λένε Μαρία και 594

6 μου αρέσει πολύ η θάλασσα». Το παιχνίδι μπορεί να γίνει πιο διασκεδαστικό όταν ο ρυθμός κάθε φορά αλλάζει. Παιχνίδια με τις αισθήσεις. Ζητάμε από τα παιδιά να κλείσουν τα μάτια και να μας πουν τι ήχοι έρχονται στα αυτιά τους. Συνήθως ακούν το κύμα, τον αέρα, ήχο από μηχανή βάρκας, ανθρώπινες φωνές κ.λ.π. Ρωτάμε ποιοι ήχοι τους είναι ευχάριστοι και ποιοι όχι. Κατόπιν ζητάμε να νοιώσουν από πού «έρχεται» ο άνεμος και να μας δείξουν με το χέρι τους την κατεύθυνση. Αφού θυμηθούμε τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, βρίσκουμε την κατεύθυνση του ανέμου. Αυτό έχει σαν στόχο να μάθουν τα παιδιά ποιος είναι ο κυρίαρχος άνεμος στην περιοχή και τι ρόλο παίζει στη μελέτη μας. Για παράδειγμα εκβράζει στην ακτή τα ίχνη της πσειδωνίας ή επηρεάζει την κατασκευή των λιμανιών. Αναζήτηση δειγμάτων από Ποσειδωνίες. Τα παιδιά «σαρώνουν» την παραλία και βρίσκουν δείγματα ποσειδωνίας. Κατόπιν γίνεται παρατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών του φυτού (μπορεί να χρησιμοποιηθεί μεγεθυντικός φακός, εργαλείο που θα ενθουσίαζε περισσότερο μικρότερες ηλικίες μαθητών), αναζητώντας συγχρόνως πιθανά ίχνη ζωής. Στην περίπτωση πράσινων φυτών ή ολόκληρων συμπλεγμάτων ριζωμάτων ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν «πώς μπορεί αυτό το κομμάτι να ξεριζώθηκε και να βρέθηκε εκεί». Ζητάμε επίσης να συλλέξουν ρίζες, φύλλα και φυτά ολόκληρα Ποσειδωνίας για να φτιάξουν το αντίστοιχο φυτολόγιο. Η δραστηριότητα έχει σαν στόχο να γνωρίσουν τα παιδιά από κοντά την ποσειδωνία, να μάθουν με βιωματικό τρόπο την σημαντικότητα της ύπαρξης των υποθαλάσσιων λιβαδιών και να ξεπεράσουν το φόβο που πολλές φορές τους προκαλεί η σκοτεινή τους παρουσία κάτω από το νερό. Μακροσκοπική εξέταση των λιβαδιών. Σε μέρες με άπνοια (ή άνεμο μέχρι το πολύ 3 μποφόρ) δεν πρέπει να χάσουμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε από ένα ψηλό σημείο τα λιβάδια της ποσειδωνίας πριν φτάσουμε στην ακτή. Σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορούμε να ζητήσουμε τη σχεδίαση ενός χάρτη της κατανομής τους, να ρωτήσουμε πόσο μακριά βρίσκονται από την ακτή, το βάθος που φαίνεται να βρίσκονται. Μπορούμε να καταλήξουμε σε πολλές διαπιστώσεις όπως ότι βρίσκονται σε ρηχά νερά, ότι εμφανίζονται σε συστάδες κλπ. Σε πιο μικρές ηλικίες μπορεί να ξαναμιλήσουμε για τα σημασία τους και ιδιαίτερα για το ρόλο τους ως καταφύγια ψαριών. Κολάζ από την παραλία. Ζητάμε από τα παιδιά να μαζέψουν σε σακουλάκια ό,τι τα ευχαριστεί από το χώρο της παραλίας (άμμο, πέτρες, Ποσειδωνία κ.ά) ώστε να φτιάξουν ένα κολάζ με θέμα την ακτή του Κρυονερίου. Η δραστηριότητα ολοκληρώνεται στους χώρους του ΚΠΕ Ακράτας. «Παλέτα του Ζωγράφου». Είναι μία παλέτα από χαρτόνι με διάφορα χρώματα και ζητάμε από τα παιδιά να την συμπληρώσουν με υλικά από το φυσικό περιβάλλον της ακτής. Είναι μια δραστηριότητα αντιστοίχησης που σαν στόχο έχει να οξύνει την παρατηρητικότητά των παιδιών στον περιβάλλοντα χώρο ψάχνοντας λεπτομέρειες στη φύση που συνήθως περνούν απαρατήρητες. Για την ποσειδωνία φροντίζουμε να υπάρχουν τουλάχιστον το καφέ (καφε γκρί), το κιτρινοκαφέ και το πράσινο, ώστε να αντιστοιχίσουν σε αυτά ίχνη ποσειδωνίας. Οι πέτρες στην παραλία. Πρόκειται για ένα υλικό που πάντα γοητεύει τα μικρά παιδιά και αποτελούν παιχνίδι για αυτά. Δίνουμε στα παιδιά μία καρτέλα με φωτογραφίες από πετρώματα της ακτής. Αφού πούμε τις ονομασίες τους και λίγα λόγια για τα φυσικά τους χαρακτηριστικά, ζητάμε να τα βρουν και να τα πάρουν μαζί τους. Πολλά από αυτά γίνονται η βάση για καλλιτεχνικές δημιουργίες των παιδιών ζωγραφίζοντας επάνω σε αυτά. Φυτολόγιο. Δίνουμε στα παιδιά μία καρτέλα - φυτολόγιο με φωτογραφίες από τα λουλούδια ή άλλα χαρακτηριστικά φυτά που φυτρώνουν στην αμμουδιά. Ζητάμε από την ομάδα να τα βρουν και με πολλή προσοχή να κόψουν ένα μικρό δείγμα από το κάθε ένα και να συμπληρώσουν το φυτολόγιο. Η δραστηριότητα έχει σαν στόχο την παρατήρηση και την ευαισθητοποίηση των 595

7 παιδιών, ώστε να μην προκαλούνται προσοχής μας. καταστροφές σε φυτά που συνήθως διαφεύγουν της Σκουπίδια: Στις πολύ μικρές ηλικίες δεν είναι σκόπιμο να απομονώσουμε τα σκουπίδια (που πάντα υπάρχουν) από το υπόλοιπο αντικείμενο έρευνας. Δίνουμε στα νήπια μία καρτέλα με τρεις εικόνες: Η μία απεικονίζει λουόμενους, η δεύτερη ψαράδες και η τρίτη ένα καράβι που ταξιδεύει. Ζητάμε από τα παιδιά να ερευνήσουν την παραλία και για κάθε σκουπιδάκι που βρίσκουν να μαντεύουν την προέλευσή του και να το «καταγράφουν» στην καρτέλα δίπλα από την αντίστοιχη εικόνα ένα απαγορευτικό σήμα που είναι γνωστό σε αυτά για την σημασία του. Στο τέλος μετράμε τα σήματα και καταλήγουμε σε συμπεράσματα. 3.4 Προτάσεις για διαθεματικές δραστηριότητες στο σχολείο Σύμφωνα με το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ, ΦΕΚ 303/ , ΥΠ.Ε.Π.Θ. 2002) προτείνουμε ως παράδειγμα μία προσέγγιση του θέματος «Ποσειδωνία», που μπορεί να δουλευτεί στο σχολείο μέσα από τη διαθεματική (Θεματικές Ενότητες) οργάνωση του περιεχομένου του διδακτικού αντικειμένου (Διάγραμμα 1). Διάγραμμα 1. Παράδειγμα διαθεματικής οργάνωσης του διδακτικού αντικειμένου «Ποσειδωνία» Ελληνική Ευρωπαϊκή - «Μεσογειακή» Νομοθεσία Προέλευσηονόματος Φράσεις με φύκια. Στάσεις και συμπεριφορές Κλίμακαι άλλες προϋποθέσεις ύπαρξης και ανάπτυξης του φυτού Φυσικά χαρακτηριστικά του φυτού (περιγραφή) Σύγκριση με άλλα Θαλάσσια είδη «φυτών» Εξέλιξητης Ποσειδωνίας. Διαφορά ανώτερων φυτών και φυκιών ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑ Ηζωή στο βυθό Οργανισμοί τροφικές αλυσίδες (ψάρια, αχινοί, αστερίες, κοχύλια κ.λ.π) Ηαξία των λιβαδιών Ποσειδωνίας Ομοιότητες με τα δάση της στεριάς Απειλές Τρόποι προστασίας Χρηστικές και άλλες ιδιότητες του φυτού Χρήσεις του φυτού από τον άνθρωπο από τα παλαιότερα χρόνια έως σήμερα Η δυνατότητα επεξεργασίας του θέματος από την πλευρά διαφορετικών επιστημών και στη συνέχεια η σύνθεση της γνώσης που προκύπτει από τη διαδικασία αυτή (διεπιστημονική προσέγγιση) θα επιτευχθεί μέσα από προγράμματα δραστηριότητες που θα επιλεγούν και θα αξιοποιηθούν από τους εκπαιδευτικούς και τις μαθητικές ομάδες. Η ανάπτυξη των παραπάνω θεματικών ενοτήτων είναι πολύ μεγάλη και ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτής της εργασίας. Σε τοπικό επίπεδο μπορούν να βρεθούν πολλές ασυνήθιστες πτυχές του θέματος, όπως για παράδειγμα, η χρήση των ξερών και στεγνωμένων φύλλων της ποσειδωνίας 596

8 σαν μονωτικό υλικό στις στέγες των σπιτιών σε πολλά νησιά (προσ. παρατήρηση, Σαλωμίδη 2006) ή η χρήση της ως βάση για οργανικό λίπασμα. Μπορούν επίσης να προστεθούν και άλλες θεματικές ενότητες ανάλογα με τα ενδιαφέροντα των παιδιών και τις επιλογές τους, ιδιαίτερα μετά από την πρώτη επαφή με το αντικείμενο. 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από την εφαρμογή του προγράμματος έγινε σαφές ότι η ποσειδωνία αποτελεί ένα ιδιαίτερα προνομιούχο αντικείμενο για δραστηριότητες πεδίου. Πέρα από την οικολογική της αξία και το γεγονός ότι κάθε δράση που την αφορά αποτελεί εθνική προτεραιότητα, είναι διαδεδομένη, και οι περισσότεροι μαθητές γνωρίζουν αυτά τα «φύκια» και έχουν σχεδόν πάντα προσωπικές εμπειρίες με αυτά, είτε μέσα στη θάλασσα είτε στην παραλία. Ταυτόχρονα όμως οι μαθητές αγνοούν εντελώς την αξία αυτών των λιβαδιών και συχνά έχουν αρνητικές στάσεις απέναντί τους. Συνεπώς υπάρχει το μέγιστο ενδιαφέρον για ενασχόληση με αυτό το θέμα και είναι ιδιαίτερα σκόπιμο να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε σχεδιασμό προγράμματος που αφορά θάλασσα, ακτές ή ακόμη και απειλούμενα οικοσυστήματα. Επειδή οι δραστηριότητες για την ποσειδωνία γίνονται σε παραλίες (συνήθως αμμουδιές) είναι σκόπιμο αυτές να συνδυάζονται και με άλλες δραστηριότητες που αφορούν οργανισμούς και φυσικά χαρακτηριστικά των ακτών όπως η βλάστηση της παραλίας, η οποία είναι επίσης σημαντική, μοναδική και συχνά έντονα απειλούμενη. Για πολύ μικρές ηλικίες (νήπια) είναι σκόπιμο να περιλαμβάνονται και δραστηριότητες που αφορούν μη φυσικά στοιχεία όπως τα σκουπίδια. Μολονότι όλες οι εποχές προσφέρονται για διεξαγωγή προγραμμάτων για ποσειδωνία, η καλύτερη περίοδος είναι η φθινοπωρινή καθώς εκβράζονται μεγάλες ποσότητες από φύλα και άλλα ίχνη. Προϋπόθεση είναι να μην έχει πρόσφατα καθαριστεί η ακτή με μηχανήματα. Ιδανικές είναι οι ημέρες κατά τις οποίες έχει προηγηθεί δυνατός αέρας, έτσι ώστε να έχουν εκβρασθεί στις ακτές περισσότερα δείγματα από ποσειδωνίες και να μην έχουν συλλεχτεί. Από αυτά τα δείγματα, τα πιο ενδιαφέροντα είναι τα συμπλέγματα από ριζώματα και φύλλα στα οποία εντοπίζονται πολλά ίχνη οργανισμών που ζουν στα λιβάδια ποσειδωνίας. Από παιδαγωγικής πλευράς, η ενασχόληση με τη ποσειδωνία συνδυάζει τη θεματική της θάλασσας με αυτή των ακτών και εξασφαλίζει την άμεση επαφή των παιδιών με το αντικείμενο χωρίς να χρειαστούν καταδύσεις και ειδικός εξοπλισμός. Με μια απλή επίσκεψη σε μια παραλία με ποσειδωνίες υπάρχει άφθονο υλικό για να εργαστούν οι μαθητές. Αυτό κάνει την ποσειδωνία ιδιαίτερα προσιτή για προγράμματα σε πολύ μικρές ηλικίες όπου είναι απαραίτητη η άμεση βιωματική προσέγγιση κάτι πρακτικά αδύνατο με άλλα «θαλασσινά» θέματα. Οι περισσότερες δραστηριότητες που περιγράφηκαν είναι για νηπιαγωγείο και πρώτες τάξεις του Δημοτικού αλλά μπορεί να αναπτυχθούν και για τις υπόλοιπες τάξεις του Δημοτικού, ακόμη και για μεγαλύτερα παιδιά, αρκεί να υπάρχει εκτεταμένη παραλιακή περιοχή στην οποία θα εργαστούν. Η διεξαγωγή προγραμμάτων στο πεδίο απαιτεί, σε κάθε περίπτωση, προσεκτική μελέτη της παραλίας ώστε να είναι γνωστό τι περίπου θα συναντήσουν τα παιδιά. Για παράδειγμα, οι γνωστές «μπάλες του Ποσειδώνα» δεν απαντούν σε όλες τις παραλίες και υπάρχει κίνδυνος αποτυχίας των δραστηριοτήτων αν έχουν βασιστεί πάνω σε αυτές. Τέλος, ως ένα ευρύτατα κατανεμημένο αντικείμενο και με πολλές οικολογικές και κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις, η ποσειδωνία προσφέρεται για διαθεματική προσέγγιση, η οποία μπορεί να προσαρμοσθεί σε όλες τις ηλικίες, αρχίζοντας από την προσχολική. 597

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Αθανασάκης Α. (1996). Οικοπεριβαλλοντική Παιδαγωγική. Δαρδανος, Αθήνα. 2. Βασάλα, Π., & Φλογαΐτη Ε., (2004), Ο κόσμος της Θάλασσας, εκπαίδευση για το περιβάλλν και την αειφορία. Αθήνα: Μεταίχμιο. 3. Castro P & Humber M.E. (1999). Θαλάσσια Βιολογία. University Studio Press. Θεσσαλονίκη. 4. Γεωργόπουλος Α. & Τσαλίκη Ε. (1993). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Αρχές Φιλοσοφία Μεθοδολογία. Παιχνίδια και Ασκήσεις. Αθήνα: Gutenberg. 5. Greenpeace (1996). Αλιεία: Πηγή Ζωής ή απειλή; Αθήνα. 6. Καλαϊτζίδης Δ. & Ουζούνης Κ. (2000). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Θεωρία και πράξεις. Σπανίδης, Ξάνθη. 7. Mojetta A. (1996). Mediterranean Sea, Guide to the underwater world. Shrewsbury: Swan Hill Press. 8. Orfanidis S., Panayiotidis P. & Eleftheriou A. (2005). Benthic macrophytes: main trends in diversity and distribution, ιn E. Papathanassiou & A. Zenetos (eds) State of the Hellenic Marine Environment HCMR publ., Athens 9. Παναγιωτίδης Π. & Χατζγμπίρος Κ. (2004). Παράκτια Οκοσυστήματα και Ανθρωπογενείς πιέσεις στις ακτές, παραδείγματα από την Ελλάδα. Ελληνικό Κέντρο Θαλασίων Ερευνών και Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Αθήνα, Νοέμβριος Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. (1999). Βασικά κείμανα για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Η διακύρηξη της Τιφλίδας. Αθήνα. 11. Σαλωμίδη Μ. (2006 in press), Posidonia oceanica: Χίλια μικρά σπίτια στο λιβάδι ΥΠ.Ε.Π.Θ. (2002) Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το Νηπιαγωγείο και προγράμματα σχεδιασμού και ανάπτυξης δραστηριοτήτων. Αθήνα 13. Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (2005). Ο παράδεισος στο βυθό του Σαρωνικού. Ανασύρθηκε στις 16/9/2005 από: http//www.minenv.gr/4/41/4110/saronikos_text7.html. 14. Φλογαΐτη Ε. (1998). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. 598

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια Ποσειδώνιας Mια όαση ζωής στη Μεσόγειο

Λιβάδια Ποσειδώνιας Mια όαση ζωής στη Μεσόγειο Ένα σηµαντικό και ιδιαίτερο παράκτιο οικοσύστηµα στη Μεσόγειο θάλασσα σχηµατίζεται από το θαλάσσιο φυτό Posidonia oceanica (ή στην κοινή ελληνική του ονοµασία Ποσειδώνια). Παρότι ο καθένας µας έχει δει

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητάτε καθαρές θάλασσες για µπάνιο; Συµβουλευτείτε τα φύκη, αυτά ξέρουν!

Αναζητάτε καθαρές θάλασσες για µπάνιο; Συµβουλευτείτε τα φύκη, αυτά ξέρουν! Αναζητάτε καθαρές θάλασσες για µπάνιο; Συµβουλευτείτε τα φύκη, αυτά ξέρουν! Από τους Κώστα Τσιάµη, Σωτήρη Ορφανίδη και Κατερίνα Αλιγιζάκη, µέλη του Σ της Ελληνικής Φυκολογικής Εταιρίας (www.phycology gr)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Λ.Τ. ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΟΥ Τίτλος προγρ/τος : «Μελετώ και διερευνώ το χώρο του λιμανιού του Κουφονησίου» Σχ. χρονιά : 2005-06 Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί : Ντέμσια Γεωργία (συντονίστρια) Χριστοδούλου Τριανταφυλλιά

Διαβάστε περισσότερα

Northern Aegean Dolphin Project

Northern Aegean Dolphin Project Northern Aegean Dolphin Project Corporate Traveling Πρόταση Συνεργασίας MOm / Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Γενική Περίληψη του Προγράμματος: Το Northern Aegean Dolphin Project

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ 98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» ΤΟ ΝΕΡΟ - Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ νηπιαγωγοί: Αγγελική Ντέρτη Γιώτα Σταυροπούλου Αριθμός νηπίων: 17 Το περιβάλλον είναι υπόθεση όλων μας και οφείλουμε να το προστατέψουμε. Στο νηπιαγωγείο μας κάναμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Τι είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου Φαινόµενο του θερµοκηπίου ονοµάζεται η φυσική διαδικασία κατά την οποία η ατµόσφαιρα ενός πλανήτη συµβάλει στην θέρµανσή του. Ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) ονομάζεται η διδασκαλία του τρόπου λειτουργίας του οικοσυστήματος και στόχος της είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς των ανθρώπων προς μια αειφορική κατεύθυνση Εκπαίδευση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό»

Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Εκπαιδευτικό υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης / Εκπαίδευσης για την αειφορία «Ταξιδεύοντας με την αειφορία στον Αργοσαρωνικό» Παντελής Μάναλης Υπεύθυνος Π.Ε. Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Πειραιά pmanalhs@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ευαισθητοποίησης για τα Θαλάσσια Απορρίμματα

ΕΚΘΕΣΗ ευαισθητοποίησης για τα Θαλάσσια Απορρίμματα ΕΚΘΕΣΗ ευαισθητοποίησης για τα Θαλάσσια Απορρίμματα MARine LItter in Europe Seas: Social AwarenesS and CO-Responsibility www.marlisco.eu ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Πρόγραμμα Ενημέρωσης εκπαιδευτικών για INDUCTION 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Κατά την υλοποίηση του Π.Π.Ε.

Κατά την υλοποίηση του Π.Π.Ε. Πριν την υλοποίηση του Π.Π.Ε. Κατά την υλοποίηση του Π.Π.Ε. Μετά την υλοποίηση του Π.Π.Ε. Έκδοση: Κυπριακό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Εκπαίδευσης Σχολική Χρονιά: 2013 2014 Εκτύπωση: Τυπογραφείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

«Το νερό - η θάλασσα»: μεθοδολογική και εννοιολογική ανάλυση του εκπαιδευτικού προγράμματος του ΚΠΕ Αργυρούπολης

«Το νερό - η θάλασσα»: μεθοδολογική και εννοιολογική ανάλυση του εκπαιδευτικού προγράμματος του ΚΠΕ Αργυρούπολης «Το νερό - η θάλασσα»: μεθοδολογική και εννοιολογική ανάλυση του εκπαιδευτικού προγράμματος του ΚΠΕ Αργυρούπολης Γιώργος Φαραγγιτάκης 1, Θεμιστοκλής Σμπαρούνης 2, Αφροδίτη Κατσιγιάννη 3, Μιχάλης Φωτιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ο/Η κάθε εκπαιδευτικός µπορεί να επιλέξει να ακολουθήσει το προτεινόµενο πρόγραµµα, ή να το διαµορφώσει ανάλογα µε το πώς επιθυµεί και ταιριάζει στις ανάγκες και τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παπαστεργίου Σ. Κωνσταντινιά Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Α.Π.Θ. M.Sc. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Παπαστεργίου Σ. Κωνσταντινιά Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Α.Π.Θ. M.Sc. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Παπαστεργίου Σ. Κωνσταντινιά Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Α.Π.Θ. M.Sc. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Οι αμμοθίνες ή θίνες, είναι μικροί λόφοι από άμμο που συνήθως βρίσκονται στις παράκτιες περιοχές. Αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βόρειες Κυκλάδες. θαλάσσιο καταφύγιο ζωής. www.greenpeace.gr

Βόρειες Κυκλάδες. θαλάσσιο καταφύγιο ζωής. www.greenpeace.gr Βόρειες Κυκλάδες θαλάσσιο καταφύγιο ζωής www.greenpeace.gr Σύνταξη: Άντζελα Λάζου, Γιάννης Ίσσαρης Σχεδιασμός-προσαρμογή: Λένα Καρβουνάκη, Στεύη Παναγιωτάκη Εκδόθηκε τον Αύγουστο του 2009 Από τo Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Σχινιά Μαραθώνα. Συνοπτικά συμπεράσματα των αποτελεσμάτων της υλοποίησης του Προγράμματος Ελέγχου/Φύλαξης.

Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Σχινιά Μαραθώνα. Συνοπτικά συμπεράσματα των αποτελεσμάτων της υλοποίησης του Προγράμματος Ελέγχου/Φύλαξης. Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Σχινιά Μαραθώνα Συνοπτικά συμπεράσματα των αποτελεσμάτων της υλοποίησης του Προγράμματος Ελέγχου/Φύλαξης. ΦΟΔΕΠΑΣΜ: Ολυμπιακό Κωπηλατοδρόμιο Σχινιά 2294099158, 6936660412

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ Διαδίκτυο και συνεργατική μάθηση. Συνεργασία σχολείων, μαθητών για την εκπόνηση εργασιών με τη χρήση του Διαδικτύου, στο πλαίσιο προγράμματος etwinning.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός και περιβάλλον

Τουρισμός και περιβάλλον Τουρισμός και περιβάλλον Γουγούλη Ελένη, Κασσαμανώλη Μαρία, Κλαδάς Θανάσης, Τσιπούρας Άγγελος, Χριστοδούλου Ελένη 1 Γενικό Λύκειο Αριστοτελείου Κολλεγίου Θεσσαλονίκης lykeio@aristotelio.edu.gr Δρ. Κοκκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô;

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; È Ô ÌÂ Ó È Ï Ô; ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; Τι έκανε ο καθένας; Συγγραφέας Εικονογράφος Μεταφραστής Διορθωτής Βιβλιοδέτης Τυπογράφος Εκδότης Ο Charles Fuge είναι άγγλος συγγραφέας και έγραψε στα αγγλικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εξερευνήστε τη μυστηριώδη νήσο La Isla, και κυνηγήστε ζώα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν εξαφανισμένα. Το ευγενές Ντόντο, το προσεκτικό Γιγάντιο Φόσα, τον άπιαστο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΒΥΘΟΜΕΤΡΑ/ΑΝΙΧΝΕΥΤΕΣ ΨΑΡΙΩΝ FISHFINDER 90/140

Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΒΥΘΟΜΕΤΡΑ/ΑΝΙΧΝΕΥΤΕΣ ΨΑΡΙΩΝ FISHFINDER 90/140 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΒΥΘΟΜΕΤΡΑ/ΑΝΙΧΝΕΥΤΕΣ ΨΑΡΙΩΝ FISHFINDER 90/140 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΤΟ ΒΥΘΟΜΕΤΡΟ Αισθητήριο Τα «µάτια» και τα «αυτιά» του βυθοµέτρου σας. Το αισθητήριο εκπέµπει ηχητικά κύµατα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής γής Τρέξτε τώρα που μπορείτε για να μην. «τρέχετε» όταν δεν μπορείτε Ποια είναι η κατάσταση στη χώρα μας; Αριθμός σταδίων (μέση τιμή)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

«Κάνοντας κλικ στα φυτά της περιοχής μας Δημιουργώντας εικονικό φυτολόγιο με μαθητές της Δ Δημοτικού»

«Κάνοντας κλικ στα φυτά της περιοχής μας Δημιουργώντας εικονικό φυτολόγιο με μαθητές της Δ Δημοτικού» «Ψηφιακές και Διαδικτυακές εφαρμογές στην Εκπαίδευση» «Κάνοντας κλικ στα φυτά της περιοχής μας Δημιουργώντας εικονικό φυτολόγιο με μαθητές της Δ Δημοτικού» Γιάννης Ανδρουλιδάκης 1, Μαίρη Τουρκομανώλη 2,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 Ο μαθητής μου σύμφωνα με συστηματική παρατήρηση διαπίστωσα ότι: είχε δυσκολία στην κοινωνική επαφή. Δεν ήξερε πώς να προσεγγίσει τα υπόλοιπα παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΥΛΙΚΟΥ ΑΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: 6 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η Επισκόπηση χωρίζεται σε δύο μέρη: Α. Γενικό μέρος (συμπληρώνεται από όλα τα Σχολεία) Β. Ειδικό Μέρος που αντιστοιχεί στο θέμα που επιλέγεται κάθε χρόνο (Νερό,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ. Γνωρίζω τον υπολογιστή

ΕΝΟΤΗΤΑ. Γνωρίζω τον υπολογιστή ΕΝΟΤΗΤΑ Γνωρίζω τον υπολογιστή . Κεφάλαιο 1 Βασικές έννοιες της Πληροφορικής Εισαγωγή Τι είναι οι πληροφορίες στις οποίες βασιζόμαστε για να παίρνουμε αποφάσεις ή για να οργανώνουμε καλύτερα τις δραστηριότητές

Διαβάστε περισσότερα

[CE312] Διδακτική της πληροφορικής

[CE312] Διδακτική της πληροφορικής [CE312] Διδακτική της πληροφορικής Αντωνόπουλος Εμμανουήλ-Άρης Βασιλειάδης Βασίλειος Ελευθεριάδης Χαράλαμπος Θεοδωρίδης Αθανάσιος Παρασύρης Κωνσταντίνος Σκρέκα Λαμπρινή Τάτση Μαρία November 29, 2011 1

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Στόχοι: Να εκφραστεί ο μαθητής μέσω των χρωμάτων, να γνωρίσει ότι υπάρχουν αγριοκάτσικα και να ενεργοποιηθεί συναισθηματικά προς αυτά. Παράλληλα να αναπτύξει

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

MIO-ECSDE, MEdIES Ποιοι είμαστε, Δράσεις & Πρωτοβουλίες

MIO-ECSDE, MEdIES Ποιοι είμαστε, Δράσεις & Πρωτοβουλίες ΚΠΕ Ελευσίνας Υπεύθυνοι Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Α/θμιας και Β/θμιας Δυτικής Αττικής Μεσογειακό Γραφείο Πληροφόρησης (ΜΙΟ-ECSDE) Διεθνές Δίκτυο Εκπαιδευτικών «MEdIES» Δήμος Ελευσίνας MIO-ECSDE, MEdIES

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ Ξένια I. Λοϊζίδου, ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και έρευνας Γαλάζια Ανάπτυξη (1): Γαλάζια Ανάπτυξη δεν είναι ΜΟΝΟ η ναυτιλία! Ενδεικτικοί άλλοι τομείς: Ενέργεια Θαλάσσια

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 2.6: Προγράμματα Προστασίας Περιβάλλοντος & Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Ενέργεια: 2.6.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Το παρόν Μέτρο έχει οριζόντια δομή και διατρέχει όλες τις βαθμίδες

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ενοικιάσεις Σκαφών. Γίνετε για λίγο καπετάνιος. νοικιάζοντας ένα σκάφος ( δεν απαιτείται δίπλωμα ταχυπλόου σκάφους αν η μηχανή είναι μέχρι 30 ίππων)

Ενοικιάσεις Σκαφών. Γίνετε για λίγο καπετάνιος. νοικιάζοντας ένα σκάφος ( δεν απαιτείται δίπλωμα ταχυπλόου σκάφους αν η μηχανή είναι μέχρι 30 ίππων) Ενοικιάσεις Σκαφών Γίνετε για λίγο καπετάνιος νοικιάζοντας ένα σκάφος ( δεν απαιτείται δίπλωμα ταχυπλόου σκάφους αν η μηχανή είναι μέχρι 30 ίππων) και εξερευνήστε τις παραλίες της Αμμουλιανής και των νησιών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου)

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ηλικίες: Προαπαιτούμενες δεξιότητες: Χρόνος: Μέγεθος ομάδας: 8 ενήλικες Καμία 15 λεπτά για τη βασική δραστηριότητα, περισσότερο για τις επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα Ref. Ares(2014)1496263-12/05/2014 Ονομάζομαι Μανιάτης Ερμόλαος,είμαι ψαράς από την Ελλάδα και στέλνω αυτό το έγγραφο προς την Ευρωπαική Επιτροπή, σχετικά με τη διαβούλευση που θα γίνει για να συγκεντρωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η εταιρική κοινωνική ευθύνη αναφέρεται στις ενέργειες των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην συμβολή αντιμετώπισης περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας. Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας. Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 Με τη συγκέντρωση του πληθυσμού στις πόλεις και την τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Μια κατάδυση στη Μεσόγειο...

Μια κατάδυση στη Μεσόγειο... Μια κατάδυση στη Μεσόγειο... Ένα μοναδικό πάρκο, ένα από τα μεγαλύτερα κτιριακά συγκροτήματα Έρευνας, τεχνολογίας, εκπαίδευσης, πολιτισμού και αναψυχής στη Μεσόγειο. Τμήμα του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα από ένα ταξιδάκι, έγραψα βιβλιαράκι!!!

Μέσα από ένα ταξιδάκι, έγραψα βιβλιαράκι!!! Μέσα από ένα ταξιδάκι, έγραψα βιβλιαράκι!!! Καραπά Βασιλική Προϊσταμένη και Νηπιαγωγός του 2/θ Ολοήμερου Νηπιαγωγείου Τρικάλων Ε-mail:vasilikikarapa@gmail.com Αλεξοπούλου Άννα Νηπιαγωγός του 2/θ Ολοήμερου

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Έρση Γιαννουλάτου Καλλιτέχνιδα Full Time BA(Ηοns) The Surrey Institute

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ 58 Εκπαιδευτικά παιχνίδια Β Μέρος / Εκπαιδευτικά Φάκελοι ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Οι εκπαιδευτικοί φάκελοι που παρουσιάζονται στο Β μέρος αυτού του βιβλίου έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποιώντας τις δυνατότητες των νέων Τεχνολογιών µέσα από το πρόγραµµα etwinning «Me and my world»

Αξιοποιώντας τις δυνατότητες των νέων Τεχνολογιών µέσα από το πρόγραµµα etwinning «Me and my world» Αξιοποιώντας τις δυνατότητες των νέων Τεχνολογιών µέσα από το πρόγραµµα etwinning «Me and my world» Αγγή ήµητρα, Γεωργιάδου Γεωργία, Γεωργιάδου Θεοδώρα, Ιωάννου Ελένη, Σωµαράκης Αριστοτέλης 1 1 Μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 2013 Γυμνάσια - Λύκεια Δρ Μιχάλης Ιερείδης Γενικός Γραμματέας ΧΟΡΗΓΟΙ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 2013 Γυμνάσια - Λύκεια Δρ Μιχάλης Ιερείδης Γενικός Γραμματέας ΧΟΡΗΓΟΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 2013 Γυμνάσια - Λύκεια Δρ Μιχάλης Ιερείδης Γενικός Γραμματέας ΧΟΡΗΓΟΙ Τι αλλάζει φέτος; www.cymepa.net χρονοδιάγραμμα ΣΤΑΔΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΛΥΚΕΙΑ Hλεκτρονική αίτηση 15-25/10/13 Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα