Βηβιία γηα κηθξά παηδηά ζε κηα πνιππνιηηηζκηθή θνηλσλία Α. Α. Γηαλληθνπνύινπ Επίθνπξε Καζεγήηξηα ΣΕΠΑΕ Παλεπηζηεκίνπ Αηγαίνπ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βηβιία γηα κηθξά παηδηά ζε κηα πνιππνιηηηζκηθή θνηλσλία Α. Α. Γηαλληθνπνύινπ Επίθνπξε Καζεγήηξηα ΣΕΠΑΕ Παλεπηζηεκίνπ Αηγαίνπ"

Transcript

1 Βηβιία γηα κηθξά παηδηά ζε κηα πνιππνιηηηζκηθή θνηλσλία Α. Α. Γηαλληθνπνύινπ Επίθνπξε Καζεγήηξηα ΣΕΠΑΕ Παλεπηζηεκίνπ Αηγαίνπ Με ηελ αιιαγή ησλ θνηλσληθώλ θαη νηθνλνκηθώλ ζπλζεθώλ, πξνβάιιεη επηηαθηηθόηεξε ε αλάγθε επαηζζεηνπνίεζεο ησλ κηθξώλ καζεηώλ, αθόκε θαη ηνπ λεπηαγσγείνπ, ζε ζέκαηα πνιππνιηηηζκηθήο ζπλύπαξμεο θαη δηαπνιηηηζκηθά ελδεδεηγκέλεο ζπκπεξηθνξάο. Με ζύκκαρν ηε ινγνηερλία, ε λεπηαγσγόο έρεη ηελ επθαηξία λα ζέζεη πξνβιεκαηηζκνύο θαη λα αληαιιάμεη απόςεηο κε ηα παηδηά ζε ζέκαηα πνπ αθνξνύλ ηηο δπζθνιίεο θαη ηα πιενλεθηήκαηα ηνπ ζρνιείνπ, ηεο γεηηνληάο, ηεο θνηλσλίαο πνπ θηινμελεί αλζξώπνπο από δηαθνξεηηθέο εζληθόηεηεο, ζξεζθείεο, πνιηηηζκνύο. Ζ ινγνηερλία ζα ζπληειέζεη ώζηε λα θαηαζηεί δπλαηό γηα δηδάζθνληεο θαη καζεηέο λα ζπδεηήζνπλ ρσξίο λα θεξύμνπλ, λα πξνβιεκαηηζηνύλ ρσξίο λα θξαπγάζνπλ, λα ζπλεηδεηνπνηήζνπλ ηηο δπζθνιίεο ρσξίο λα πιεγώζνπλ θαη λα πιεγσζνύλ, θαη λα αλαζεσξήζνπλ ηηο απόςεηο ηνπο ρσξίο λα εμαλαγθαζηνύλ. ε απηό ην ζεκείν ζπλίζηαηαη θαη ε πνιύηηκε ζπλεηζθνξά ηεο ινγνηερλίαο ζην πιαίζην ηεο δηαπνιηηηζκηθήο αγσγήο, αθνύ θαηνξζώλεη λα πιεξνθνξεί γνεηεύνληαο θαη λα επαηζζεηνπνηεί καγεύνληαο. Γηαηί, όπσο ήδε έρεη επηζεκαλζεί, ε πνιππνιηηηζκηθά νξζή ζπκπεξηθνξά δελ δηδάζθεηαη κε ηππηθά θαη θαινζρεδηαζκέλα καζήκαηα, αιιά θαηαθηάηαη it is caught rather than taught - κέζα από θαζεκεξηλέο πξάμεηο θαη εκπεηξίεο (Boutte, McComick, 1992). Δλζσκαηώλνληαο ζηελ θαζεκεξηλόηεηα ηεο ηάμεο βηβιία κε πνιππνιηηηζκηθό πεξηερόκελν όρη κόλν ινγνηερληθά εηθνλνγξαθεκέλα, αιιά θαη βηβιία γλώζεσλ (Garcia, & Pugh, 1992), πνίεζεο ή αθόκε θαη ιανγξαθηθά θείκελα (Galda & Cotter, 1992) - νη λεπηαγσγνί εζίδνπλ ηα παηδηά ζηελ πνιπθσλία θαη ηνλ πινπξαιηζκό (Taylor, 2000) θαη ελζαξξύλνπλ ηελ θαηαλόεζε θαη ηελ αλεθηηθόηεηα αλάκεζα ζηνπο καζεηέο (Bainbridge et al., 1999). Σα παηδηά πιεξνθνξνύληαη, πξνβιεκαηίδνληαη, βειηηώλνπλ ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο. H θπξίαξρε θνηλσληθή νκάδα καζαίλεη λα ζέβεηαη ηνπο άιινπο, ελώ παξάιιεια παξέρεηαη ην δηθαίσκα ζηα κεηνλνηηθά άηνκα λα αλαπηύμνπλ ζεηηθή εηθόλα γηα ηνλ εαπηό ηνπο (Ford et al., 2000). Γηα κηα αθόκε θνξά ε ινγνηερλία θαηνξζώλεη λα 1

2 ιεηηνπξγήζεη σο «θαζξέπηεο θαη σο παξάζπξν», αθνύ νη κηθξνί αλαγλώζηεο ηεο ή θνιαθεύνληαη κε ηελ εηθόλα ηνπ εαπηνύ ηνπο πνπ πξνβάιιεη ζηα βηβιία ηνπο ή έρνπλ ηε δπλαηόηεηα λα θνηηάμνπλ κέζα ζηε δσή θάπνηνπ άιινπ (Sims Bishop, 1997). O όξνο «πνιππνιηηηζκηθή ινγνηερλία» (multicultural literature) θαληάδεη κάιινλ αδόθηκνο ζηα ειιεληθά, ελώ αθόκε θαη όηαλ ρξεζηκνπνηείηαη δηεζλώο δελ παύεη λα ππξνδνηεί ζπδεηήζεηο γηα κηα επαξθή νξηνζέηεζε (Καλαηζνύιε, 2002: , Cai, 1998). Φπζηθά, ν ηξόπνο πνπ ε ινγνηερλία γηα παηδηά αληηκεησπίδεη ην δήηεκα εληάζζεηαη κέζα ζηα πιαίζηα ησλ γεληθόηεξσλ ζεσξεηηθώλ αλαδεηήζεσλ γύξσ από ζέκαηα πνιππνιηηηζκηθόηεηαο (Smith, 1993) θαη ζπλδέεηαη κε ηνλ επξύηεξν πξνβιεκαηηζκό γηα ηελ πνιηηηθή νξζόηεηα ησλ θεηκέλσλ παηδηθήο ινγνηερλίαο (Taxel, 1994). Ζ επηινγή παηδηθώλ βηβιίσλ γηα ηε δεκηνπξγία ελόο πνιππνιηηηζκηθνύ πξνγξάκκαηνο απνηειεί έλαλ πνιύ επαίζζεην ηνκέα, ζηνλ νπνίν ε ζπκθσλία όισλ ησλ εκπιεθνκέλσλ θαζίζηαηαη ηδηαίηεξα δύζθνιε (Stotsky, 1994). Αθόκε θαη ζε ρώξεο ηνπ εμσηεξηθνύ πνπ, ιόγσ θνηλσληθώλ ηδηαηηεξνηήησλ, ρξόληα ηώξα ηνπο απαζρνινύζαλ παξόκνηα ζέκαηα, ε θαηάζηαζε δελ είλαη ηδαληθή, ηόζν αλαθνξηθά κε ηα ινγνηερληθά βηβιία -ρσξίο λα εμαηξνύληαη νύηε ηα βξαβεπκέλα (Albers, 1996)- όζν θαη ζρεηηθά κε ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα (Reimer, 1992). Αθόκε θαη ζηελ Ακεξηθή όπνπ ε πξνζπάζεηα αλίρλεπζεο ξαηζηζηηθώλ απόςεσλ ζε παηδηθά βηβιία κπνξεί λα αλαρζεί ζην 1948, όηαλ ζε ζρεηηθό θεθάιαην απαξηζκνύληαη κηα ζεηξά θξηηεξίσλ αμηνιόγεζεο παηδηθώλ βηβιίσλ κε βάζε ηελ απεηθόληζε ησλ λέγξσλ ζε απηά (Rollins, 1948), έλαο κεγάισλ αξηζκόο παηδηθώλ βηβιίσλ, ελώ επαηλέζεθαλ από θξηηηθνύο πνπ αλήθαλ ζηελ θπξίαξρε νκάδα, απεηέιεζαλ αληηθείκελν ζθιεξήο θξηηηθήο από ηνπο εθπξνζώπνπο ηεο κεηνλνηηθήο νκάδαο. Μάιηζηα, γηα λα ελεκεξσζεί ην αγνξαζηηθό θνηλό γηα ηνλ θαηάινγν απηώλ ησλ βηβιίσλ δεκηνπξγήζεθαλ θαη ζρεηηθνί θόκβνη ζην δηαδίθηπν (δεο γηα παξάδεηγκα απηά πνπ αθνξνύλ ηνπο Γεγελείο Ακεξηθάλνπο, Native Americans): Παξόιν πνπ ε ειιεληθή βηβιηνγξαθία, εθηόο ειάρηζησλ, θσηεηλώλ εμαηξέζεσλ (Καλαηζνύιε, 2002, 2000, 1994), ζηεξείηαη αληίζηνηρσλ κειεηώλ, δηεζλώο θπθινθνξνύλ αξθεηέο εξεπλεηηθέο εξγαζίεο πνπ πξνζπαζνύλ λα θαζνξίζνπλ θξηηήξηα επηινγήο (Council on Interracial Books for Children, 1980) ή ζπλνδεύνληαη από ζρνιηαζκέλνπο 2

3 θαηαιόγνπο παηδηθώλ βηβιίσλ κε δηαπνιηηηζκηθό πεξηερόκελν (Yokota, 1993, Strehle, 2001). Μάιηζηα, έρνπλ ήδε δηαηππσζεί ελδηαθέξνπζεο πξνηάζεηο, όπσο απηή πνπ ζέιεη λα κειεηώληαη ζε ηάμεηο κεγαιύηεξσλ παηδηώλ ζέκαηα θνηλσληθήο δηαθνξεηηθόηεηαο θαη πξνθαηάιεςεο κέζα από εηθνλνγξαθεκέλα παηδηθά βηβιία (Farris, 1995), ή άιιεο πνπ εληάζζνπλ παξόκνηα βηβιία ζε δηάθνξεο πεξηνρέο ηνπ αλαιπηηθνύ πξνγξάκκαηνο, όπσο γηα παξάδεηγκα ηελ εηζαγσγή ζην γξακκαηηζκό (Hillman, 1995, Barry, 1990, Opitz, 1999), ηδηαίηεξα όηαλ δεηείηαη ε βνήζεηα ηεο νηθνγέλεηαο (Quiroa, 2001). Από ηελ άιιε, ηόζν ν αξηζκόο όζν θαη ην πεξηερόκελν ησλ βηβιίσλ κε πνιππνιηηηζκηθό πεξηερόκελν εμαξηάηαη από πνηθίινπο παξάγνληεο, κε θπξίαξρνπο ηνπο νηθνλνκηθνύο, πνπ θαίλεηαη λα θαζνξίδνπλ κέρξη θαη ηε δηακόξθσζε ησλ εθδνηηθώλ επηινγώλ (Harris, 1996), θαη ηνπο θνηλσληθνύο, όπσο ην είδνο ησλ κεηνλνηήησλ πνπ βξίζθνληαη ζηελ ρώξα (Cooper, 1980), ρσξίο θπζηθά λα απνθιείνληαη θαη άιινη όπσο πνιηηηζκηθνί, πνιηηηθνί, ηδενινγηθνί ή εθπαηδεπηηθνί. Πξνζπαζώληαο λα ζθηαγξαθήζνπκε ηελ θαηάζηαζε πνπ επηθξαηεί ζήκεξα ζηε ινγνηερλία γηα κηθξόηεξα παηδηά ζηελ Διιάδα ζα ιέγακε όηη εθείλν πνπ ζίγνπξα ηελ ραξαθηεξίδεη είλαη ε απνπζία παηδηθώλ βηβιίσλ κε ζαθώο δηαπνιηηηζκηθό πεξηερόκελν. Ζ Διιάδα, κηα ρώξα πνπ ηα ηειεπηαία ρξόληα δέρεηαη έλα κεγάιν κεηαλαζηεπηηθό ξεύκα, δείρλεη αθόκε κνπδηαζκέλε απέλαληη ζηηο λέεο ζπλζήθεο πνπ δηακνξθώλνληαη, γεγνλόο πνπ θαλεξώλεηαη θαη ζηε ινγνηερληθή παξαγσγή ηεο ρώξαο. Γπζηπρώο, ηα πεξηζζόηεξα από ηα νκνινγνπκέλσο ιίγα βηβιία πνπ θπθινθνξνύλ κε δηαπνιηηηζκηθό πεξηερόκελν, δελ θαηνξζώλνπλ λα μεπεξάζνπλ ηνλ ύπνπιν ζθόπειν ηνπ δηδαθηηζκνύ. Αθόκε θαη αλ ν ζθνπόο είλαη ηεξόο, όπσο είλαη ε αξκνληθή ζπλύπαξμε όισλ ησλ θαηνίθσλ κηαο θνηλσλίαο αλεμαξηήησο εζλόηεηαο, ζξεζθείαο ή πνιηηηζκηθήο θιεξνλνκηάο, πνηέ νη πξνζέζεηο δελ είλαη αξθεηέο ώζηε λα δηθαηώζνπλ έλα ινγνηερληθό έξγν. Βηβιία πνπ κνλαδηθό ηνπο ζθνπό έρνπλ λα επαηζζεηνπνηήζνπλ ηε λέα γεληά, λα πεξάζνπλ κελύκαηα θαη λα δηαηπκπαλίζνπλ ελδεδεηγκέλεο κνξθέο ζπκπεξηθνξάο, εηζαγάγνπλ ζην ρώξν ηνπ παηδηθνύ βηβιίνπ κηα λέα κνξθή δηδαθηηζκνύ. Κη ελώ ν παιηόο δηδαθηηζκόο ησλ εζηθνπιαζηηθώλ αλαθνξώλ θαη ηνπ θαζσζπξεπηζκνύ εθδηώρζεθε από ην ρώξν ηεο παηδηθήο ινγνηερλίαο, από ην παξάζπξν εηζρώξεζε ν δηδαθηηζκόο ησλ πξννδεπηηθώλ ηδεώλ. Βηβιία πνπ κηινύλ γηα ηελ ηζόηεηα ησλ θύισλ, κεηαθέξνπλ εηξεληθά κελύκαηα, ή πξνπαγαλδίδνπλ κηα αληηξαηζηζηηθή ζπκπεξηθνξά, ρξεηάδεηαη λα 3

4 ηθαλνπνηνύλ θαη θαζαξώο αηζζεηηθά θξηηήξηα πξηλ επηιεγνύλ από ηε λεπηαγσγό θαη δηαβαζηνύλ ζε κηθξά παηδηά. Παξόκνηα δηδαθηηθά βηβιία γίλνληαη εύθνια αληηιεπηά από ηελ θξαπγαιέα παξνπζία ηνπ κελύκαηνο ζε θάζε ηνπο ζειίδα, θαζώο ζπγγξαθέαο θαη εηθνλνγξάθνο αγσλίδνληαη λα ππνζηεξίμνπλ ηα πιενλεθηήκαηα κηαο πνιππνιηηηζκηθήο θνηλσλίαο. Γηα ην ιόγν απηό, ηα πξώηα εκπόδηα εμαθαλίδνληαη γξήγνξα θαη αλώδπλα, νη δηαθσλνύληεο πείζνληαη κέζα από έλα γόληκν δηάινγν θαη ε ηζηνξία ηειεηώλεη κε ην θιαζηθό επηπρηζκέλν ηέινο όπνπ όινη ειενύληαη κε ηελ αηώληα επηπρία (π.ρ. Σν ραξνύκελν ιηβάδη). Μάιηζηα, νξηζκέλεο θνξέο, νη ζπληειεζηέο ηνπ βηβιίνπ ζεσξνύλ απαξαίηεην λα θαηαθύγνπλ θαη ζε άιινπο, πην άκεζνπο ηξόπνπο ελεκέξσζεο ηνπ αγνξαζηηθνύ θνηλνύ, αλαθνξηθά κε ην πξννδεπηηθό πεξηερόκελό ηνπ. Χαξαθηεξηζηηθόηεξν παξάδεηγκα Ο Ρίθν Κνθνξίθν, όπνπ ην αληηξαηζηζηηθό κήλπκα εμππεξεηείηαη κε θάζε κέζνλ, ηόζν ζρεηηθά κε ην πεξηερόκελν π.ρ. ην επηπρηζκέλν ηέινο ή ε αλαθνξά ζηνλ Έιιελα κεηαλάζηε ηεο Ακεξηθήο- όζν θη εληειώο πεξηζσξηαθά, όπσο ε αθηέξσζε ηνπ βηβιίνπ ή ην βηνγξαθηθό ζεκείσκα ηεο ζπγγξαθέσο πνπ αλαθέξεηαη κόλν ζηηο πνιππνιηηηζκηθέο ηεο θηιίεο θαη εκπεηξίεο. Σν ίδην βηβιίν κάιηζηα θαηαθεύγεη αθόκε θαη ζηελ πηνζέηεζε δηαθνξεηηθήο, πνιύρξσκεο γξακκαηνζεηξάο γηα ηελ ππνγξάκκηζε ησλ κελπκάησλ ηνπ θεηκέλνπ: «Ζ παηξίδα ε ζεηή είλαη ζαλ αιεζηλή» θαη «Από ηελ αξραία αθόκα επνρή μέλνο ζεκαίλεη θίινο θη επηζθέπηεο καο καδί». Σν απνθνξύθσκα όκσο ηεο πξνβνιήο ηεο θεληξηθήο ηδέαο βξίζθεηαη ζην εμώθπιιν, όπνπ ελζσκαησκέλεο εηηθέηεο πιεξνθνξνύλ ηνλ ππνςήθην αγνξαζηή θαη επίδνμν αλαγλώζηε γηα ην ζέκα θαη ηε ρξεζηκόηεηα ηνπ παξόληνο: «Ξελνθνβία» ή «Καηάιιειν γηα ηελ αληηξαηζηζηηθή εθπαίδεπζε». ηελ πξαγκαηηθόηεηα όκσο, νύηε ηα πξνβιήκαηα είλαη ηόζν απιά νύηε ε θαηάζηαζε ηόζν ξόδηλε. Ζ ζπλύπαξμε αλζξώπσλ δηαθνξεηηθώλ εζληθνηήησλ κέζα ζηελ ίδηα πόιε, γεηηνληά, νηθνγέλεηα, δεκηνπξγεί ζνβαξά πξνβιήκαηα επηθνηλσλίαο. Δθείλν πνπ πξαγκαηηθά ηζρύεη δελ είλαη ε επθνιία ηεο ζπλύπαξμεο αιιά, ζε πξώηε θάζε, ε αλάγθε ηεο, θαη, αξγόηεξα, ε επράξηζηε έθπιεμε όηη ε πξνζπάζεηα άμηδε, αθνύ ε δηαθνξεηηθόηεηα θαη ε πνιπρξσκία έθαλε ηε δσή πην όκνξθε. Γη απηό απαηηείηαη κεγάιε πξνζπάζεηα θαη απέξαληε θαηαλόεζε, κηα θαη ε εύθνιε ιύζε είλαη πάληα ε απόξξηςε, ε γθεηνπνίεζε, θαη ε έιιεηςε επηθνηλσλίαο. 4

5 Καη αλ θάπνηνο παξαηεξήζεη όηη παξόκνηεο αιήζεηεο είλαη πνιύ δύζθνιν λα γίλνπλ θαηαλνεηέο από κηθξά παηδηά, ζα αλαθέξνπκε έλα βηβιίν όπνπ ε επαηζζεζία θαη ην ηαιέλην ηεο Βνύιαο Μάζηνξε θαηνξζώλνπλ λα κηιήζνπλ ζηε γιώζζα ησλ παηδηώλ θαη ηεο αιήζεηαο γηα αθαλζώδε δεηήκαηα, όπσο νη κηθηνί γάκνη, ηα πξνβιήκαηα ηαπηόηεηαο πνπ αληηκεησπίδνπλ ηα παηδηά πνπ πξνέξρνληαη από απηνύο, νη πνιππνιηηηζκηθέο ηάμεηο θαη ην δηαδύγην. ε κηα ηζηνξία κε θαθό ηέινο, ν ηξίρξνλνο Γηάλλεο/ Σδόλλπ δηεγείηαη ζε πξώην πξόζσπν ηηο δηθέο ηνπ εκπεηξίεο, ελώ ε ελδηαθέξνπζα εηθνλνγξάθεζε ηεο Έθε Λαδά παξαθνινπζεί θαη ζρνιηάδεη εύζηνρα όζα ζπκβαίλνπλ (Ο ρηνλάλζξσπνο πήξε ηε κακά). Δθηόο όκσο από ηα βηβιία έζησ θαη ιίγα- κε εκθαλώο δηαπνιηηηζκηθό πεξηερόκελν, ππάξρνπλ θαη άιια όπνπ, αλεμάξηεηα από ην ζέκα θαη ηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο, κηα πθέξπνπζα ηδενινγία δηαηππώλεη ηηο δηθέο ηεο πξνηάζεηο πάλσ ζην επίθαηξν δήηεκα ησλ δηαθνξεηηθώλ αηόκσλ. Οξηζκέλεο θνξέο κάιηζηα παξαηεξείηαη δηάζηαζε αλάκεζα ζηνλ άκεζν θαη ηνλ έκκεζν ηδενινγηθό ρξσκαηηζκό ηνπ ίδηνπ έξγνπ πνπ ζπρλά πξαγκαηώλεηαη κε δύν δηαθνξεηηθέο ηξνπηθόηεηεο, όπσο γηα παξάδεηγκα ζπκβαίλεη ζηηο δηαθεκίζεηο όπνπ έλα ζπλήζσο κε ζεμηζηηθό θείκελν έξρεηαη ζε αληίζεζε κε κηα άθξσο ζεμηζηηθή εηθόλα (Kress, & van Leeuwen, 1996: 18). Ζ έκκεζε κεηάδνζε κελπκάησλ ζεσξείηαη κάιηζηα θαη ε πιένλ επηθίλδπλε, θαζώο ζε αξθεηέο πεξηπηώζεηο ην πξόζσπν πνπ εθθξάδεη ηηο ξαηζηζηηθέο απόςεηο δελ αληηιακβάλεηαη όηη πξνζβάιιεη κηα ζπγθεθξηκέλε θνηλσληθή νκάδα (δεο ζρεηηθό θόκβν ζην δηαδύθηην πνπ ζπκβάιιεη ζηνλ έιεγρν ηεο ζπκπεξηθνξάο θαη ηεο νκηιίαο, Southern Poverty Law Center, 2001). ηελ εηθνλνγξάθεζε ησλ βηβιίσλ ε ξαηζηζηηθή πξνθαηάιεςε πνιύ ζπρλά ππεηζέξρεηαη κε ηε κνξθή ζηεξενηππηθώλ ραξαθηεξηζηηθώλ ζε αλζξώπνπο πνπ αλήθνπλ ζε άιιεο θπιέο. πλήζσο, ε έιιεηςε ιεπηνκεξεηώλ δεκηνπξγεί ππεξαπινπζηεπηηθέο εηθόλεο γεκάηεο ζπκβάζεηο, όπνπ πνιιέο θνξέο ην ζθίηζν νδεγεί ζηελ θαξηθαηνύξα θαη ελώ νη Δπξσπαίνη δηαηεξνύλ αθέξαηε ηελ αηνκηθόηεηά ηνπο, όινη νη ππόινηπνη απιώο θαηεγνξηνπνηνύληαη ζε εθπξνζώπνπο θπιήο κε ηα ίδηα αθξηβώο ραξαθηεξηζηηθά. Έηζη, όινη νη θάηνηθνη ηεο Αθξηθήο εκθαλίδνληαη κε δπζαλάινγα επκεγέζε, ζαξθώδε ρείιε, ελώ όινη νη Κηλέδνη θνξνύλ αθξηβώο ηα ίδηα ξνύρα, παλνκνηόηππα θαπέια θαη θπζηνγλσκηθά κνηάδνπλ κεηαμύ ηνπο ζαλ ηηο ζηαγόλεο ηνπ λεξνύ (Aoki, 1980). 5

6 Αθόκε θαη ην ηνπίν ηεο ρώξαο είλαη δπλαηόλ λα αληαλαθιά ζηεξενηππηθέο απόςεηο βαζηζκέλεο ζηελ ηνπξηζηηθή άπνςε γηα απηήλ. Έηζη ε Διιάδα παξνπζηάδεηαη σο ζαιαζζηλό ηνπίν ινπζκέλν ζην θσο ηνπ ήιηνπ, ε Διβεηία σο ρηνληζκέλν ζαιέ θαη ην Βέιγην ηόζν αθόξεηα επίπεδν ώζηε ζπκίδεη ηελ απάληεζε ησλ θαηνίθσλ ηνπ ζε ζρεηηθή απνξία ηνπ Μνλαξρίμ: «Δδώ ηα βνπλά είλαη ππόγεηα γηα λα κελ θνπξαδόκαζηε». Αμίδεη λα αλαθεξζεί όηη αθόκε θαη ζηελ ίδηα εηθόλα είκαζηε ζε ζέζε λα δηαθξίλνπκε ζαθείο ηδενινγηθέο πξνεθηάζεηο, νξηζκέλεο θνξέο δηακεηξηθά αληίζεηεο κεηαμύ ηνπο. Έηζη, ελώ ππάξρνπλ εηθόλεο πνπ ην θπξίαξρν κήλπκα θαίλεηαη λα δηαηπκπαλίδεη ηελ ηζόηεηα ησλ ιαώλ, ν πθέξπσλ ηδενινγηθόο ρξσκαηηζκόο ηνπο είλαη ζαθώο ξαηζηζηηθόο. Σν ραξαθηεξηζηηθόηεξν παξάδεηγκα πξνέξρεηαη από ην ρώξν ηεο δηαθήκηζεο, ζηελ εηθόλα εθείλε όπνπ δύν παηδηά, εθπξόζσπνη ηεο ιεπθήο θαη καύξεο θπιήο, ζπλππάξρνπλ αξκνληθά. Καη ελώ κηα πξώηε καηηά βεβαηώλεη όηη πξόθεηηαη γηα κηα αληηξαηζηζηηθή πξόηαζε αθνύ ηα παηδηά θσηνγξαθίδνληαη ζθηρηαγθαιηαζκέλα, πξνζερηηθόηεξε παξαηήξεζε θαλεξώλεη εκθαλέζηαηε πξνθαηάιεςε ζε βάξνο ηνπ έγρξσκνπ παηδηνύ. Σα αγγειηθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ιεπθνύ παηδηνύ μαλζηέο κπνύθιεο, ιακπεξό ρακόγειν- ζε αληίζεζε κε ζηνηρεία πνπ παξαπέκπνπλ ζε παξαδνζηαθέο εηθνλνγξαθηθέο απεηθνλίζεηο ηνπ ζαηαλά θαη παξαηεξνύληαη απνθιεηζηηθά ζην έγρξσκν απνθνξύθσκα ην ρηέληζκα κε ηε κνξθή δύν θεξάησλ πνπ πξνεμέρνπλ- δηθαηνινγνύλ ηνλ ηίηιν ηεο δηαθήκηζεο «Άγγεινη θαη δηάβνινη» πνπ δεκηνύξγεζε ην 1991 ν επθπέζηαηνο Oliviero Toscani κε ζθνπό λα πξνθαιέζεη ην θνηλό αίζζεκα ππνγξακκίδνληαο ην γεγνλόο όηη νη ξαηζηζηηθέο πξνθαηαιήςεηο είλαη ηόζν βαζηά ξηδσκέλεο κέζα καο ώζηε δελ αξθεί έλαο επηθαλεηαθόο αθνξηζκόο ηνπο. Καη γηα ηνπ ιόγνπ ην αιεζέο, αξθεί λα ζθεθηεί θαλείο αθόκε θαη θαζεκεξηλέο καο εθθξάζεηο, όπνπ ε αλαθνξά ζε άιινπο ιανύο έρεη έληνλα κεησηηθό ραξαθηήξα. Αο αλαινγηζηνύκε γηα παξάδεηγκα ηα γλσζηά: Έγηλε Σνύξθνο, Γπθηηέο, Βνύιγαξνη (ζηελ πνδνζθαηξηθή δηάιεθην), Μαο πεξλάο γηα Ακεξηθαλάθηα; Αξάπεο, Κάλεηο ηνλ Κηλέδν, Καιά, Πόληηνο είζαη; Από ηελ άιιε, ν απνθιεηζκόο από ηηο εηθόλεο ησλ βηβιίσλ πνπ δηαβάδνπλ ηα παηδηά εξώσλ κε δηαθνξεηηθά από ηα δηθά ηνπο θπιεηηθά ραξαθηεξηζηηθά κεηαβηβάδεη ηδενινγηθά κελύκαηα ζηνπο αλήιηθνπο ζεαηέο-αλαγλώζηεο ηνπο. Όηαλ γηα παξάδεηγκα, ε εηθνληζηηθή εθδνρή κηαο ζρνιηθήο ηάμεο δελ εμαληιείηαη κόλν ζε μαλζά, κειαρξηλά θαη 6

7 θνθθηλνκάιιηθα θεθαιάθηα αγνξηώλ θαη θνξηηζηώλ, αιιά ζπκπεξηιακβάλεη θαη έλα έγρξσκν παηδάθη, αθόκε θαη όηαλ δελ αλαθέξεηαη ξεηώο ζην θείκελν, ε πνιππνιηηηζκηθή θνηλσλία αληηθαηνπηξίδεηαη ζην βηβιίν, παξέρνληαο ην δηθαίσκα θαη ζηνλ δηαθνξεηηθό λα δεη ηε ζέζε ηνπ κέζα ζε απηήλ (π.ρ. Η επίζεζε ηεο ςείξαο). Ηδηαίηεξε ζεκαζία απνθηά θαη ε πεξίπησζε ηνπ δηαθνξεηηθνύ κελύκαηνο - ειιεληθόηεηα; δηαπνιηηηζκηθόηεηα; - έηζη όπσο πξαγκαηώλεηαη από ηελ θεηκεληθή θαη εηθνληζηηθή εθδνρή ηνπ ίδηνπ βηβιίνπ. Ζ Μ. Καλαηζνύιε, ζε κηα άθξσο ελδηαθέξνπζα κειέηε, επηζεκαίλεη ηελ πεξίπησζε ηνπ βηβιίνπ ηεο Εαξακπνύθα Ο Μεγαιέμαλδξνο, όπνπ ην θείκελν δίλεη έκθαζε ζηελ πνιππνιηηηζκηθή πνιηηηθή ηνπ ζηξαηειάηε ζε αληίζεζε κε κηα άθξσο ειιελνθεληξηθή εηθνλνγξάθεζε. Με άιια ιόγηα, ε εηθνλνγξάθεζε αθεγείηαη κηα ειιεληθή ηζηνξία ζε ύθνο δηαθνξεηηθό, από εθείλν, ην δηαπνιηηηζκηθό, ηνπ θεηκεληθνύ ιόγνπ ην παηρλίδη αλάκεζά ηνπο θαζηζηά ην βηβιίν έλα επηδέμην ζρόιην πάλσ ζε δύν ηόζν δηαθνξεηηθέο, ζρεδόλ αιιεινζπγθξνύνκελεο, έλλνηεο, ηελ ειιεληθόηεηα θαη ηε δηαπνιηζκηθόηεηα (Καλαηζνύιε, 2002: ). Παξάιιεια κε ηελ εηθόλα, θαη ε πινθή, ε νπηηθή γσλία ή ε ζθηαγξάθεζε ησλ ραξαθηήξσλ απνηεινύλ ηξόπν έθθξαζεο δηαπνιηηηζκηθώλ ή ξαηζηζηηθώλ απόςεσλ. Αθόκε θαη ν απνθιεηζκόο ζπληζηά κνξθή ινγνθξηζίαο (Hopkins & Tastad, 1997). ε κηα ρώξα όπνπ ζπλαληάο Αιβαλνύο, Σνύξθνπο, θαη θάζε ινγήο Βαιθάληνπο, ε απνπζία ηνπο από ηηο θαληαζηηθέο πόιεηο ησλ βηβιίσλ ηεο έρεη ζαθώο ηδενινγηθό πεξηερόκελν θαη απνηειεί εκθαλή πξνθαηάιεςε εηο βάξνο ηνπο. Παξόκνηα ήηαλ θαη ε θαηάζηαζε ζηηο δηαρξνληθά πνιππνιηηηζκηθέο ΖΠΑ, όπνπ, πξηλ από 1960, είηε απνπζίαδαλ από ηε ινγνηερλία είηε παξνπζηάδνληαλ σο αξλεηηθά πξόηππα όινη όζνη δελ είραλ ηελ ηύρε λα είλαη Ακεξηθάλνη-Δπξσπαίνη ή Δπξσπαίνη (Aoki, 1993). Γηα απηό, αλάκεζα ζηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο αληηξαηζηζηηθήο ινγνηερλίαο ζπγθαηαιέγεηαη θαη ε ύπαξμε ινγνηερληθώλ εξώσλ από δηαθνξεηηθνύο ιανύο ζε ξόινπο πξσηαγσληζηηθνύο, ρσξίο ζηεξενηππηθνύο ραξαθηήξεο, θαη κε ζεηηθά ραξαθηεξηζηηθά (Harris, 1993). Όινη απηνί νη ήξσεο θαιό είλαη λα παξνπζηάδνληαη λα αζθνύλ κηα επξεία γθάκα επαγγεικάησλ, ρσξίο λα πεξηνξίδνληαη κόλν ζε ζηεξενηππηθέο αζρνιίεο ή ζε ζέζεηο βνεζεηηθέο γηα ηελ θπξίαξρε εζληθή νκάδα. Από ηελ άιιε, θαιό είλαη ηα νλόκαηά ηνπο λα παξακέλνπλ μεληθά, νη δηαηξνθηθέο ηνπο ζπλήζεηεο κε ζηεξενηππηθέο (π.ρ. ξύδη γηα Κηλέδνπο), ε ακθίεζή ηνπο ζύγρξνλε (π.ρ. νη Ηλδηάλνη δελ δνπλ αθόκε ζε ζθελέο 7

8 ζηνιηζκέλνη κε θηεξά, Moore, & Hirschfelder, 1999), ελώ ε αηνκηθόηεηά ηνπο, θεηκεληθά (Norton, 1985) θαη εηθνλνγξαθηθά, λα κελ ζπλζιίβεηαη θάησ από ην βάξνο ηεο εζληθήο ηνπο θαηαγσγήο (π.ρ. όινη νη θνηζέδνη ηζηγθνύλεδεο, όινη νη Αιβαλνί θιέθηεο). Ηδηαίηεξε πξνζνρή ζα πξέπεη λα δνζεί θαη ζην ζέκα ηεο νκηιίαο ηνπο αθνύ γισζζηθόο ξαηζηζκόο ελδέρεηαη λα εθδεισζεί κε δηαθόξνπο ηξόπνπο. ε πνιιέο πεξηπηώζεηο νη θσλέο ησλ κεηνλνηήησλ πνπ θαληάδνπλ παηδηάζηηθα αζηείεο κέζα από ηα ζηξαπαηζαξηζκέλα ειιεληθά ηνπο ιεηηνπξγνύλ σο κεησηηθό ζρόιην εηο βάξνο ησλ ιαώλ πνπ ηηο κηινύλ. Δπηπιένλ, ε θαηά ιέμε κεηάθξαζε ραξαθηεξηζηηθώλ εθθξάζεσλ ηεο γιώζζαο ηνπο, αζπλήζηζηεο γηα ηα Διιεληθά (π.ρ. «Δπηπρήο λα ζαο θνπλήζσ ην ρέξη», κεηάθξαζε ηεο αγγιηθήο θξάζεο shake hands), ή ε θαηάρξεζε ηππηθώλ επηθσλεκάησλ (π.ρ. νιέ γηα ηνπο Ηζπαλνύο), θάηη πνπ εθκεηαιιεύεηαη κε ζαπκαζηή επηηπρία ν γλσζηόο καο Αζηεξίμ, παξά ηελ θσκηθόηεηά ηνπο θαη ηελ άκεζε αλαγλσξηζηκόηεηά ηνπο δελ παύνπλ λα ζπληζηνύλ κηα θάπνηα κνξθή γισζζηθνύ ξαηζηζκνύ. Ο ζεβαζκόο ηεο αηνκηθόηεηαο απνηειεί ην κεγάιν δεηνύκελν όηαλ γξάθνληαη βηβιία γηα άιιεο εζληθέο νκάδεο. Ζ ηζηνξία δηεγείηαη ηα ζπγθεθξηκέλα βηώκαηα ελόο ζπγθεθξηκέλνπ αηόκνπ θαη όρη ζπιιήβδελ ηελ εκπεηξία ησλ Αιβαλώλ πνπ ήξζαλ ζηε ρώξα καο. Όπσο ζπκβαίλεη ζε όινπο καο, έηζη αθξηβώο θαη απηνί δελ μεθηλνύλ από ηελ ίδηα βάζε, δελ αληηκεησπίδνπλ ηηο ίδηεο ζπλζήθεο, νύηε δεκηνπξγνύλ ηελ ίδηα δσή. Καη όπσο αθνξηζκνί ηνπ ηύπνπ όινη νη Ρνπκάλνη είλαη εγθιεκαηίεο απνηεινύλ ξαηζηζηηθέο αληηιήςεηο, θαη ε αληίζεηε αγσλία, λα παξνπζηαζηνύλ δειαδή νη μέλνη, νη άιινη, ζεηηθά, ην ιεγόκελν ζύλδξνκν ηνπ Χνξεύνληαο κε ηνπο ιύθνπο (Instructor, 1996) από ην νπνίν πάζρνπλ θάπνηεο θνξέο νη πξννδεπηηθνί δεκηνπξγνί, απνηειεί κηα εμίζνπ κεγάιε ππεξαπινύζηεπζε θαη κηα επηθίλδπλε πξνθαηάιεςε. Δηδηθά γηα ηελ ειιεληθή εθδνηηθή αγνξά, παξαηεξνύκε όηη νη άιινη πνιηηηζκνί θαη νη δηαθνξεηηθνί ιανί γίλνληαη γλσζηνί είηε από ζπιινγέο δηθώλ ηνπο παξακπζηώλ (π.ρ. Ιαπσληθά παξακύζηα), είηε κέζα από βηβιία ζηα νπνία νη ήξσέο ηνπο είλαη εθπξόζσπνη άιισλ θπιώλ (π.ρ. Ο Χηόλη-πνπ-πέθηεη). Μηα ζεηξά πξνβιεκάησλ θαηαλεκεκέλσλ ζε ηξεηο δηαθνξεηηθνύο άμνλεο αλαθύνληαη θαη εδώ: Καηά πόζνλ ε αλάπιαζε ελόο άιινπ πνιηηηζκνύ απνκαθξπζκέλνπ ζε ρώξν θαη ρξόλν είλαη δπλαηόλ λα είλαη αθξηβήο; ε δηεζλέο επίπεδν, νη θξηηηθέο εηθνλνγξαθεκέλσλ παηδηθώλ βηβιίσλ ζηειηηεύνπλ κηα ζεηξά από απηά εμαηηίαο ηεο 8

9 αλαθξίβεηαο, θεηκεληθήο θαη εηθνλνγξαθηθήο, αλαθνξηθά κε ηελ απνηύπσζε άιισλ ιαώλ. Γηα παξάδεηγκα, ζηελ πεξίπησζε ησλ Δζθηκώσλ έρνπλ παξαηεξεζεί εζθαικέλεο θαηαγξαθέο ζε επίπεδν εηθόλαο πνπ αθνξνύλ ζηελ παλίδα, ηε ρισξίδα, ηα αλζξώπηλα ραξαθηεξηζηηθά αιιά θαη είδε θαζεκεξηλά, όπσο ηα θεληήκαηα (Stott, 1995: 12-15). Γηα παξόκνηεο αλαθξίβεηεο, αξθεηέο θνξέο επζύλεηαη ε γελίθεπζε πνπ ζπγρσλεύεη ζηελ ίδηα ηζηνξία, ζην ίδην πξόζσπν, ραξαθηεξηζηηθά, γεγνλόηα, θαηαζηάζεηο πνπ απέρνπλ πνιύ κεηαμύ ηνπο ρξνληθά ή γεσγξαθηθά. Οη Ηλδηάλνη, γηα παξάδεηγκα, όζν εμσηηθά ίδηνη θαη αλ θαληάδνπλ ζηα κάηηα καο, δηαθέξνπλ ηόζν πνιύ κεηαμύ ηνπο, πνπ είλαη αδύλαην λα βνιεπηνύλ ζηηο ζηεξενηππηθέο θόξκνπιεο πνπ έρνπκε δεκηνπξγήζεη γηα απηνύο (Stott, 1995, Stedman, 1982, Hirschfelder, 1982). Γηα ην ιόγν απηό αλαθύεηαη θαη ην δήηεκα ηνπ ειέγρνπ ησλ πεγώλ. Δθεί ε παξάζεζε ελόο θαηαιόγνπ κε ηηο πεγέο ηνπ ζπγγξαθέα ζα βνεζνύζε ηνλ ελήιηθν ζπλ-αλαγλώζηε λα δηακνξθώζεη γλώκε γηα ηελ αιήζεηα θαη ηελ αθξίβεηα ηεο δηήγεζεο (Stott, 1995: 26). Καηά πόζνλ είλαη δπλαηόλ λα απνηππσζεί νξζά έλαο πνιηηηζκόο, ή λα θαηαγξαθεί ε ινγνηερληθή ηνπ παξάδνζε από θάπνηνλ πνπ δελ αλήθεη ζε απηόλ; Πνιύ ζπρλά παηδηθά βηβιία έρνπλ θαηεγνξεζεί γηα ηε δεκηνπξγία κε απζεληηθώλ εξώσλ, αθνύ αλαπαξάγνπλ ηελ άπνςε ησλ Δπξσπαίσλ γηα απηνύο (βιέπε ηελ πεξίπησζε ηνπ «Ηλδηάλνπ ησλ Λεπθώλ», «white man s Indian», Stott, 1995: 18). Απόςεηο άιισλ ιαώλ θαληάδνπλ αδηαλόεηεο ζηα κάηηα ηνπ Δπξσπαίνπ αθεγεηή, ελώ νη ηζηνξίεο ηνπο κνηάδνπλ θξππηνγξαθηθέο γηα ηνπο ακύεηνπο. Γηα απηό, πνιιέο από απηέο γλσξίδνπλ ηελ πξνθξνύζηεηα θιίλε ηεο επξσπατθήο εζηθήο θαη κεηαιιάζζνληαη ζε δηεγήζεηο γηα παηδηά, αθνύ πξώηα θαζαξηζηνύλ από ην αθαηαλόεην αιιά θαη ην αδηαλόεην (π.ρ. αηκνκηθηηθέο ζρέζεηο). Θα ήηαλ επρήο έξγν λα ππάξμνπλ βηβιία γξακκέλα από ζπγγξαθείο κεηνλνηήησλ ώζηε λα πάςνπλ λα κηινύλ άιινη γηα απηνύο θαη λα παξνπζηαζηεί ε δηθή ηνπο απζεληηθή άπνςε (Lewis, 1994, Hamanaka, 1994). Καη απηό όρη κόλν επεηδή ελδέρεηαη λα ακθηζβεηεζνύλ αθόκε θαη ηα θίλεηξα ζπγγξαθέσλ θαη εηθνλνγξάθσλ πνπ αλαιακβάλνπλ εθείλνη λα δηεγεζνύλ ηηο εκπεηξίεο (Slapin & Seale, 1998), ηα ζπλαηζζήκαηα θαη ηε δσή πεξηζσξηαθώλ θνηλσληθώλ νκάδσλ, αιιά θαη επεηδή νη δπλαηόηεηεο πνπ παξέρνληαη ζε απηά ηα 9

10 άηνκα λα ζπκκεηέρνπλ ζηε δηακόξθσζε θαη παγίσζε εηθόλσλ πνπ ηνπο αθνξνύλ είλαη κάιινλ κεδακηλέο (McCarthy & Crichlow, 1993). Καηά πόζνλ έλαο πνιηηηζκόο κε πξνθνξηθή ινγνηερληθή παξάδνζε είλαη δπλαηόλ λα κεηαθεξζεί ζην ραξηί δηαηεξώληαο ηε δσληάληα θαη ηνλ παικό ηνπ, ρσξίο λα επηειηζηεί ζε θνύθηεο ιέμεηο κνπζεηαθήο αμίαο; Πώο είλαη δπλαηόλ ν αλαγλώζηεο λα ληώζεη ηε καγεία ηεο ζπλδεκηνπξγίαο κηαο πξνθνξηθήο ηζηνξίαο, κε ηνλ αθεγεηή λα εθζέηεη, θαη ην αθξναηήξην λα ζρνιηάδεη, λα ζπκπιεξώλεη, λα κνξθνπνηεί, λα κνηξάδεηαη κηα ηζηνξία πνπ ζε θάζε ζπλάληεζε θαηνξζώλεη λα δηαθνξνπνηείηαη παξακέλνληαο ζπλάκα ε ίδηα; Παξόιν πνπ ην πξόβιεκα ησλ ζύγρξνλσλ ζπγγξαθέσλ θαληάδεη δπζεπίιπην, εληνύηνηο θαηά θαηξνύο θαηεγξάθεζαλ δηάθνξεο πξνζπάζεηεο επηηπρνύο αληηκεηώπηζήο ηνπ. Αλαθέξνπκε κόλν ηελ πεξίπησζε ηνπ Goble (Goble, 1988, 1989, 1990, 1991) πνπ θαηνξζώλεη λα δηεγεζεί πνιπθσληθά ηελ ηζηνξία ελόο κεηνλνηηθνύ αηόκνπ (Itkomi). ηα ηέζζεξα βηβιία ηεο ζεηξάο ππάξρεη ν ιεπθόο ζπγγξαθέαο, ν ίδηνο ν πξσηαγσληζηήο πνπ από ηελ αξρή ελεκεξώλεη ηνπο αλαγλώζηεο όηη ζα είλαη παξώλ γηα λα ειέγμεη θάζε αλαθξίβεηα ηνπ ζπγγξαθέσο, θαη -όπσο ζπκβαίλεη ζε θάζε εηθνλνγξαθεκέλν βηβιίν- θαη ε άπνςε ηνπ εηθνλνγξάθνπ γηα ηα πξάγκαηα. Μάιηζηα, ν πινπξαιηζκόο απηόο δειώλεηαη θαη γξαθνηερληθά κε ηελ πηνζέηεζε ηξηώλ δηαθνξεηηθώλ γξακκαηνζεηξώλ: ε πξώηε αλαιακβάλεη ηελ ηξηηνπξόζσπε, άκεζε δηήγεζε ησλ γεγνλόησλ, ε δεύηεξε ηελ απεπζείαο ζπλνκηιία, εξσηήζεηο, παξαηεξήζεηο, ηνπ ζπγγξαθέα κε ην αλαγλσζηηθό ηνπ θνηλό, θαη ε ηξίηε ην ζρνιηαζκό ηνπ πξσηαγσληζηή γηα όζα ηνλ αθνξνύλ. Μέζα από ηξεηο δηαθνξεηηθέο αθεγεκαηηθέο θσλέο, ηνπ ζπγγξαθέα πνπ απηναλαηξείηαη ακθηζβεηώληαο ν ίδηνο ηελ απόιπηε αληηθεηκεληθόηεηα όζσλ γεγνλόησλ αλέπιαζε θαη εμέζεζε, ηνπ θαληαζηηθνύ πξσηαγσληζηή πνπ, ζε κηα απεπζείαο ζπλνκηιία ηνπ κε ην θνηλό ή ζε έλαλ εζσηεξηθό κνλόινγν, αγσληά γηα ηνλ ηξόπν πνπ παξνπζηάζηεθε, θαη ηνπ εηθνλνγξάθνπ, ν αλαγλώζηεο πεγαηλνέξρεηαη αλάκεζα ζε δηαθνξεηηθέο νπηηθέο δεκηνπξγώληαο κηα άιιε ηζηνξία, ηε δηθή ηνπ, θαη δώληαο κηα πινπξαιηζηηθή αθεγεκαηηθή εκπεηξία πνπ πξνζηδηάδεη ζηε δεκνθξαηηθόηεηα κηαο πξνθνξηθήο δηήγεζεο. Αλ θαη ζηελ Διιάδα απνπζηάδνπλ αθόκε ηα βηβιία κε ζαθώο δηαπνιηηηζκηθό πεξηερόκελν, εληνύηνηο ππάξρνπλ πνιιά πνπ, όηαλ δηαβάδνληαη ζηελ ηάμε, εγείξνπλ 10

11 δεηήκαηα πνπ ε ζπδήηεζή ηνπο ζα επαηζζεηνπνηήζεη ηα παηδηά ζε επηκέξνπο ζέκαηα πνπ αθνξνύλ πνιιέο από ηηο παξακέηξνπο ηνπ θαηλνκέλνπ: Η δπζηπρία ηνύ λα είζαη δηαθνξεηηθόο (Ελζπλαίζζεζε). Γελ είλαη ιίγα ηα ινγνηερληθά βηβιία πνπ κέζα από πεξηπέηεηεο παξακπζηθώλ εξώσλ παξνπζηάδνληαη ηα πξνβιήκαηα πνπ αληηκεησπίδεη ν δηαθνξεηηθόο, θαη ν θαηαηγηζκόο ησλ αξλεηηθώλ ζπλαηζζεκάησλ πνπ ηνλ θαηαθιύδνπλ, ηδηαίηεξα όηαλ απηόο γίλεηαη αληηθείκελν θνξντδίαο ή βηώλεη ηνλ θνηλσληθό απνθιεηζκό. Σν γλσζηό αζρεκόπαπν ηνπ Άληεξζελ δνθίκαζε ηνλ άγξην δησγκό θαη ηελ απόξξηςε αθόκε θαη από εθείλνπο πνπ ιηγόηεξν αλακελόηαλ -κεηέξα, αδέιθηα- θαη γλώξηζε ηε δηθαίσζε θαη ηελ έληαμε κόλν όηαλ ε θαιή ηνπ κνίξα ην θεξε λα αλήθεη ζε κία από ηηο πιένλ θαηαμησκέλεο νκάδεο. Παξόκνηα, έλαο άιινο ήξσαο πνπ αθόκε θαη ην όλνκά ηνπ καξηπξά ηε δηαθνξεηηθόηεηά ηνπ, ην Κάηη Άιιν, παξόιν πνπ θάλεη ό,ηη κπνξεί γηα λα κνηάζεη ζηνπο άιινπο, απνηπγράλεη θαη δηώθεηαη αιύπεηα, βξίζθνληαο ηε ζπληξνθηά θαη ηε δηθαίσζε κόλν κέζα από ηε θηιία ηνπ Καηηηί θαη ελόο άιινπ πιάζκαηνο. Δλδηαθέξνλ παξνπζηάδεη ην γεγνλόο όηη ην Κάηη Άιιν, αλ θαη έρεη βηώζεη ηε κνλαμηά θαη ηνλ θνηλσληθό απνθιεηζκό, δε δηζηάδεη λα αλαπαξαγάγεη ηε ζπκπεξηθνξά πνπ δέρζεθε ην ίδην ζην άηπρν πιαζκαηάθη πνπ ηνπ ρηύπεζε ηελ πόξηα. Ζ δηθαίσζε θαη ε επηπρία έξρεηαη όηαλ ην Κάηη Άιιν ζπλεηδεηνπνηεί όηη «Ήηαλ δηαθνξεηηθνί, αιιά ηα πήγαηλαλ κηα ραξά», θαη παξόιν πνπ δελ εληάρζεθαλ πνηέ ζηελ θπξίαξρε θνηλσληθή νκάδα ησλ δώσλ, ε πξνζζήθε ελόο παηδηνύ ζηελ παξέα ηνπο ιεηηνύξγεζε ιπηξσηηθά δηθαηώλνληαο όινπο ηνπο δηαθνξεηηθνύο. Άιισζηε, ε έλλνηα ηνπ μέλνπ, ηνπ δηαθνξεηηθνύ είλαη κάιινλ ζρεηηθή θαη αξθεηά επηζθαιήο. Δλώ κε ηηο ζεκεξηλέο ζπλζήθεο νη Έιιελεο ζηελ Διιάδα απνηεινύλ ηελ θπξίαξρε εζλνηηθή νκάδα, ιίγα ρξόληα πξηλ ν αγώλαο γηα βειηίσζε ηεο νηθνλνκηθήο ηνπο θαηάζηαζεο έζηεηιε πνιινύο ζπκπαηξηώηεο καο ζηηο θάκπξηθεο ηεο Γεξκαλίαο θαη ζηελ άιιε άθξε ηνπ Αηιαληηθνύ, αλαγθάδνληάο ηνπο, πνιιέο θνξέο, λα ππνζηνύλ ηε ξαηζηζηηθή ζπκπεξηθνξά ησλ ιαώλ ππνδνρήο. Γηα ην ιόγν απηό ν εθπαηδεπηηθόο νθείιεη λα θαηαδεηθλύεη, ζην βαζκό πνπ ε ειηθία ησλ καζεηώλ ηνπ ην επηηξέπεη- ηηο ηζηνξηθέο ζπλζήθεο πνπ γελλνύλ ηνλ μέλν (Χνληνιίδνπ, 2000). Σν βηβιίν ηεο Γαιάηεηαο νπξέιε Παηρλίδη ρσξίο θαλόλεο, πνπ δηεγείηαη ηελ ηζηνξία ελόο λεαξνύ γθαζηαξκπάηηεξ, παξόιν πνπ δελ απεπζύλεηαη ζε κηθξά παηδηά, ζα ήηαλ θαιό λα δηαβαζηεί από όινπο καο. 11

12 ε κηα θνηλσλία ιεπθώλ, νη καύξνη γίλνληαη δαθηπινδεηθηνύκελνη θαη ην ρξώκα ηνπ δέξκαηόο ηνπο θάλεη νξηζκέλνπο από απηνύο λα ληξέπνληαη. ε κηα θνηλσλία καύξσλ όκσο, απηνκάησο ε θαηάζηαζε αλαηξέπεηαη, ην ζθνύξν δέξκα είλαη ν θαλόλαο θαη ε επώδπλε εμαίξεζε ην ιεπθό. Σν γεγνλόο ππνγξακκίζηεθε θαη ζε γλσζηή δηαθήκηζε όπνπ κηα νκάδα καύξσλ γπλαηθώλ θνηηνύλ κε πεξηέξγεηα θαη θαρππνςία έλα ιεπθό θνξίηζη πνπ βξίζθεηαη αλάκεζά ηνπο. Ζ δεθηηθόηεηα απέλαληη ζην δηαθνξεηηθό δελ είλαη εύθνιε ππόζεζε, αλεμάξηεηα από ηε κνξθή ηεο. Πξνο απηήλ ηελ θαηεύζπλζε θαη ην εηθνλνγξαθεκέλν παηδηθό βηβιίν Λεπθή θαη Μαύξε νθνιάηα, πνπ δηεγείηαη ηνλ πόλν θαη ηελ αγσλία κηαο ιεπθήο ζνθνιάηαο, θαζώο αγσλίδεηαη λα γίλεη απνδεθηή από ηηο θπξίαξρεο, ζθνπξόρξσκεο εθπξνζώπνπο ηνπ είδνπο ηεο. Βηώλνληαο ηελ ερζξόηεηα θαη ηελ απόξξηςε ησλ ζπλνκειίθσλ ηεο, θαηαιήγεη λα απνκνλσζεί θαη, ην ρεηξόηεξν, λα απνξξίςεη θαη ε ίδηα ηνλ εαπηό ηεο. Ζ θσκηθή αλαηξνπή ηνπ γλσζηνύ κνηίβνπ πνπ απνηππώλεηαη ζηε ξαηζηζηηθά θνξηηζκέλε δεκνθηιή παξνηκία «Σνλ αξάπε θη αλ ηνλ πιέλεηο ην ζαπνύλη ζνπ ραιάο», παίξλεη ηε κνξθή κηαο απέιπηδνο πξνζπάζεηαο αιιαγήο ρξώκαηνο πξνο ην ζθνπξόηεξν. ε κηα ηζηνξία, πνπ, παξά ηηο θσκηθέο ηεο δπλαηόηεηεο, δελ θαηαθέξλεη λα απνθύγεη ηα άκεζα θεξύγκαηα, ζηειηηεύεηαη έληνλα ν παξαινγηζκόο ησλ θξίζεσλ πνπ ζηεξίδνληαη απνθιεηζηηθά ζε εμσηεξηθά γλσξίζκαηα. Όπσο ραξαθηεξηζηηθά δηαθεξύζζεη θαη ε κακά καύξε ζνθνιάηα πνπ θαηνξζώλεη, κε κηα ηεο κόλν παξέκβαζε, λα αλαηξέςεη, σο δηα καγείαο, θάζε ξαηζηζηηθή ζπκπεξηθνξά: «δελ ληξεπόκαζηε γη απηό πνπ είκαζηε, αιιά γη απηά πνπ θάλνπκε». πλήζσο απαμηνύκε ό,ηη δε γλσξίδνπκε. Ζ γλσξηκία κε ιανύο δηαθνξεηηθνύο από ην δηθό καο ζπληειεί ώζηε λα εμαιεηθζνύλ αξθεηέο από ηηο πξνθαηαιήςεηο θαη ηνπο θόβνπο πνπ επζύλνληαη γηα εθδήισζε ξαηζηζηηθήο λννηξνπίαο θαη ζπκπεξηθνξάο (Derman- Sparks & The ABC Task Force, 1989). Σα παηδηά πνπ έρνπλ ηε δπλαηόηεηα λα γλσξίζνπλ πξαγκαηηθά έλα ιαό, γξήγνξα αληηιακβάλνληαη όηη πνιιέο από ηηο ζηεξενηππηθέο εηθόλεο πνπ είραλ ζρεκαηίζεη δελ αληαπνθξίλνληαη ζηελ αιήζεηα. Από ηελ άιιε πάληα ππάξρνπλ ζηνηρεία ηνπ πνιηηηζκνύ θαη ηεο παξάδνζήο ηνπ πνπ ζα ήζειαλ λα πηνζεηήζνπλ, όπσο γηα παξάδεηγκα ηνλ παληειώο άγλσζην ζηελ Διιάδα αιιά ηδηαίηεξα δεκνθηιή ζηελ Ηζπαλία Ραηνζίην Πέξεζ, έλα ζπκπαζέο πνληηθάθη πνπ έξρεηαη θξπθά ην 12

13 βξάδπ, παίξλεη ην δόληη πνπ έραζε ην παηδί ηελ πξνεγνύκελε εκέξα, θαη ηνπ αθήλεη ζην καμηιάξη ηνπ έλα κηθξό δσξάθη. Από ηελ άιιε, ηα παηδηά πνπ δελ αλήθνπλ ζηελ θπξίαξρε νκάδα, όηαλ αθνύλ ηζηνξίεο από ηνλ δηθό ηνπο πνιηηηζκό, ζπλεηδεηνπνηνύλ όηη έρνπλ θαη απηνί κηα πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά γηα ηελ νπνία κπνξνύλ λα είλαη πεξήθαλνη, αθνύ θαη απηή έρεη ζπλεηζθέξεη ζεηηθά ηόζν ζηελ θνπιηνύξα ηεο ρώξαο πνπ ηνπο θηινμελεί όζν θαη ηνπ θόζκνπ νιόθιεξνπ (Norton, 1995: 561). Άιισζηε, θαη απηά ηα παηδηά έρνπλ ην δηθαίσκα λα γλσξίζνπλ, λα δηδαρζνύλ, ην δηθό ηνπο πνιηηηζηηθό παξειζόλ, αθνύ «ε θνπιηνύξα θαη νη ηδέεο, καζαίλνληαη, δελ θιεξνλνκνύληαη κε ηε γέλλεζε» (Anthropology Outreach Office Smithsonian Institution, 1999: 3). ε απηό ην ζεκείν αμίδεη λα ππνγξακκηζηεί ε ζεκαζία ηεο γλώζεο πνπ νθείινπλ λα έρνπλ νη εθπαηδεπηηθνί γηα ην πνιηηηζηηθό παξειζόλ θαη ην παξόλ αηόκσλ κεηνλνηηθώλ νκάδσλ, ηδηαίηεξα απηώλ πνπ ζπγθαηαιέγνληαη αλάκεζα ζηνπο καζεηέο ηνπο ή ηνπο ήξσεο ησλ βηβιίσλ πνπ δηαβάδνληαη ζηελ ηάμε. Δλεκεξσηηθά ζεκεηώκαηα ζπγγξαθέσλ ή εθδνηώλ ζε βηβιία κε ήξσεο εθπξνζώπνπο άιισλ πνιηηηζκώλ (Perini, 2002), θαζώο θαη ε δεκηνπξγία βηβιηνζήθεο κε βηβιία αο ππνγξακκηζηεί ν πιεζπληηθόο αθνύ έλα βηβιίν πνηέ δελ αξθεί (Mendoza & Reese, 2001: 10) - πνπ αλαθέξνληαη ζηελ πνιηηηζηηθή θιεξνλνκηά άιισλ ιαώλ ζπληειεί ώζηε δάζθαινη θαη καζεηέο λα γλσξίζνπλ δηαθνξεηηθνύο πνιηηηζκνύο. Ηδηαίηεξε πξνζνρή πξέπεη λα θαηαβιεζεί από ηνλ εθπαηδεπηηθό ώζηε ηα βηβιία πνπ ζα επηιεγνύλ λα αθνξνύλ δηαθνξεηηθέο πιεπξέο ηεο δσήο απηώλ ησλ ιαώλ. Αλ, γηα παξάδεηγκα (δεο Beaty, 1997: 22), όια ηα βηβιία κε Αθξηθαλνύο ήξσεο πεξηνξίδνληαη απνθιεηζηηθά ζε ζθελέο ηεο αγξνηηθήο ηνπο δσήο, ηα παηδηά ηείλνπλ λα δεκηνπξγήζνπλ ζηεξενηππηθέο εηθόλεο γηα απηνύο ηνπο ιανύο, αθνύ ζεσξνύλ όηη όινη νη Αθξηθαλνί δνπλ ζε θαιύβεο ζηε δνύγθια, βαδίδνπλ μππόιπηνη, όιεο νη γπλαίθεο ηνπο θνξνύλ ηνπξκπάληα ζην θεθάιη, ελώ δελ ππάξρεη άιινο ηξόπνο κεηάβαζεο ζε θάπνηνλ ηόπν πιελ ηνπ πνδαξόδξνκνπ. Σν ίδην ηζρύεη γηα όινπο ηνπο ιανύο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη ησλ Κηλέδσλ, αθνύ ν πνιηηηζκόο ηνπο δελ είλαη κόλν ξύδη, μπιαξάθηα θαγεηνύ θαη πνιύρξσκνη δξάθνη (Pang, et al., 1992). Ζ κνληέξλα όςε ηεο δσήο άιισλ ιαώλ, κε ηελ πνιπρξσκία θαη ηε δηαθνξεηηθόηεηά ηεο, ζπληειεί ζηελ απνδπλάκσζε ησλ εζληθώλ ζηεξενηύπσλ. Με απηόλ ηνλ ηξόπν, 13

14 απνθεύγεηαη θαη έλαο αθόκε ύπνπινο ζθόπεινο ε αληηκεηώπηζε άιισλ ιαώλ σο απιώο γξαθηθώλ θαη ειθπζηηθά εμσηηθώλ. Γηα απηό ζα ήηαλ ηδηαίηεξα ρξήζηκν αλ κπνξνύζε λα εθπξνζσπεζεί ηζόηηκα ζηε ζπιινγή ησλ βηβιίσλ ηεο ηάμεο, ην παξειζόλ θαη ην παξόλ ελόο ιανύ (Beaty, 1997: 24). Μέζα ζην γεληθόηεξν πιαίζην ηεο γλσξηκίαο ησλ ιαώλ εληάζζεηαη θαη ε επαθή ησλ παηδηώλ κε ηηο άιιεο γιώζζεο ησλ δίγισζζσλ ζπκκαζεηώλ ηνπο. Δθηόο ίζσο από ηε ρξεζηκνπνίεζε θάπνησλ ζπλεζηζκέλσλ εθθξάζεσλ, π.ρ. ραηξεηηζκόο, ζηελ άιιε γιώζζα ησλ καζεηώλ, βηβιία γξακκέλα ζε πεξηζζόηεξεο ηεο κίαο γιώζζαο, κε ζθνπό όρη θπζηθά ηελ εθκάζεζή ηεο, αιιά ηε ζπλεηδεηνπνίεζε ηνπ γεγνλόηνο όηη ηα ίδηα πξάγκαηα ιέγνληαη από δηαθνξεηηθνύο ιανύο εληειώο δηαθνξεηηθά, απνηεινύλ κηα εύθνιε ιύζε πξνο απηήλ ηελ θαηεύζπλζε. ην εμσηεξηθό θπθινθνξεί ην ραξηησκέλν θαη ηδηαίηεξα αγαπεηό ζηα παηδηά βηβιίν Margaret and Margarita (Margaret y Margarita), όπνπ έλα αγγιόθσλν θαη έλα ηζπαλόθσλν θνξίηζη πξνζπαζνύλ λα επηθνηλσλήζνπλ κεηαμύ ηνπο θαη ην θαηνξζώλνπλ, παξόιν πνπ θαζέλα κηιά ηε δηθή ηνπ γιώζζα. Από ηελ ειιεληθή εθδνηηθή αγνξά αλαθέξνπκε ην βηβιίν Οη δηάθνξνη δηαθνξεηηθνί θίινη, κε θείκελν γξακκέλν ζε ηέζζεξηο γιώζζεο, ειιεληθά, βνπιγαξηθά, αιβαληθά, αγγιηθά, θαη πεξηερόκελν πνπ, κε ζύκκαρν ηελ αιιεγνξία, θαηαδεηθλύεη ηε ζεκαζία θαη ηελ νκνξθηά ηεο αηνκηθόηεηαο ησλ κειώλ κηαο θνηλσλίαο. Μάιηζηα πξόηαζε λεπηαγσγνύ 1 γηα ηελ αλάγλσζή ηνπ ζηελ ηάμε από ηξεηο κακάδεο πξνεξρόκελεο από ηηο αληίζηνηρεο ρώξεο θαη ηε δαζθάια ζεσξείηαη ηδηαίηεξα εύζηνρε. Από ηελ άιιε, ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ παξνπζηάδεη θαη ην βηβιίν ηεο Χνξηηάηε Σνπ ιαγνύ πνπ μέξεη ηόζα ιάραλν ηνπ ηξσλ ηε γιώζζα, όπνπ επηγξαθέο ζε δηάθνξεο γιώζζεο ζπλσζηίδνληαη ζηηο εηθόλεο, θαηνξζώλνληαο «λα κεηαηξέςνπλ ηε ζειίδα ζε έλα ηαπηόρξνλν ιεθηηθό θαη εηθνληθό ινγνπαίγλην» (Καλαηζνύιε, 1999: 243). Αθειείο είλαη νη θξίζεηο πνπ ζηεξίδνληαη ζε ζηεξεόηππα θαη πξνθαηαιήςεηο. Όηαλ ηα παηδηά αληηιεθζνύλ όηη ηδέεο θαη ζπληαγέο ηνπ ηύπνπ «Οη θνηζέδνη είλαη ηζηγθνύλεδεο, νη Ηζπαλνί είλαη πεξήθαλνη ή όια ηα θνξίηζηα ηεο Πνισλίαο είλαη όκνξθα» απνηεινύλ ππεξαπινπζηεπηηθέο πξνηάζεηο πνπ ζηεξνύληαη αληηθεηκεληθόηεηαο 1 Δξγαζία Κιεάλζεο, 2002, εμάκελν Γηαπνιηηηζκηθή Δθπαίδεπζε, Χξ. Γθόβαξεο ζην Γηδαζθαιείν Νεπηαγσγώλ «Κ. Καξαζεσδνξήο». 14

15 -«βιαθν-ζνθία» ηηο νλνκάδεη εθλεπξηζκέλνο ν αθεγεηήο ηεο Ιζηνξίαο ηνπ θαινύ ιύθνπνη ξαηζηζηηθέο αληηιήςεηο δέρνληαη ηζρπξόηαην πιήγκα. Μέζα από βηβιία πνπ αληηδξνύλ απέλαληη ζηελ θνηλή αληίιεςε πνπ ζέιεη ηηο αιεπνύδεο πνλεξέο (Δγώ είκαη ν πην πνλεξόο), ηα γνπξνύληα βξόκηθα (Ο γείηνλαο καο ην γνπξνύλη), ηηο πξηγθίπηζζεο άβνπιεο θαη ππνηαθηηθέο (Η Πξηγθίπηζζα ίθνπλαο, Η πξηγθίπηζζα θαη ε θνινθύζα), ηηο κάγηζζεο αηκνβόξεο θαη αλαίηηα εθδηθεηηθέο, ηνπο γίγαληεο απεηιεηηθνύο θαη επηθίλδπλνπο (Καιηαθάηζνπ & Κνπδέιε, 2000) θαη ηνπο ιύθνπο αηώληα θαθνύο (Γηαλληθνπνύινπ, 2000, Γηαλληθνπνύινπ, 2002), ηα παηδηά καζαίλνπλ όηη θαζέλαο θξίλεηαη θαη αμηνινγείηαη από ηηο δηθέο ηνπ πξάμεηο. Από ηελ άιιε ελδηαθέξνλ παξνπζηάδνπλ ηα βηβιία πνπ αληίθεηληαη ζηε ζεκεηνινγία ησλ ρξσκάησλ πνπ νδεγεί ζε βηαζηηθέο θξίζεηο θαη εκθαλείο πξνθαηαιήςεηο. Παξόιν πνπ ζηελ θνηλή νκηιία θαη ηδηαίηεξα ζε κεηαθνξηθέο εθθξάζεηο (Hibbitts, 1994), ην καύξν ρξώκα ζρεηίδεηαη κε αξλεηηθέο θξίζεηο θαη ζπλαηζζήκαηα (π.ρ. καύξε ώξα, καύξηζε ε ςπρή κνπ), θάηη πνπ αλαπαξάγεηαη θαη ζηελ εηθνλνγξάθεζε ησλ βηβιίσλ, όπνπ νη θαθνί είλαη ζπλήζσο ληπκέλνη ζηα καύξα, ζα ήηαλ θαιό αλ ε λεπηαγσγόο δηάβαδε θαη ζπδεηνύζε κε ηα παηδηά βηβιία πνπ, ελώ μεθηλνύλ κε ηελ απαμίσζε ηνπ καύξνπ πξσηαγσληζηή, θαηαιήγνπλ ζηε δηθαίσζή ηνπ (π.ρ. Σν θαβνπξάθη πνπ ήζειε λα αγαπάεη, Η Μαύξε Κόηα). Χαξαθηεξηζηηθόηεξν όισλ, ν Μαύξνο θόηζπθαο θαη ν άζπξνο γιάξνο, πνπ αθεγείηαη κηα ηζηνξία όπνπ ην ρξώκα ηνπ δέξκαηνο -ησλ θηεξώλ ζηελ πξνθεηκέλε πεξίπησζεείλαη θπξίσο ππεύζπλν γηα ηελ ερζξόηεηα θαη ηελ δπζπηζηία κε ηελ νπνία νη ιεπθνί πεξηβάιινπλ ηνλ έγρξσκν επηζθέπηε ηνπο. Όκσο, ε επαθή καδί ηνπ ζα αλαδείμεη αξεηέο, όπσο πλεπκαηηθόηεηα, επαηζζεζία, θηιηθή δηάζεζε, θαη ζα νδεγήζεη ζηελ πιήξε απνδνρή ηνπ καύξνπ από ηελ θνηλόηεηα ησλ ιεπθώλ. Αμίδεη εδώ λα αλαθεξζεί όηη ε άξλεζε ησλ ινγνηερληθώλ ζηεξενηύπσλ σο κεηαιιαγκέλε πνιεκηθή ελαληίνλ ξαηζηζηηθώλ πξνθαηαιήςεσλ βξήθε κηα πνιύ ελδηαθέξνπζα έθθξαζε ζηε δηαθεκηζηηθή θακπάληα ηεο Benetton, πνπ όρη κόλν επηκέλεη ζηελ παξνπζίαζε ηεο εηξεληθήο ζπλύπαξμεο ιύθνπ θαη αξληνύ αιιά επηηείλεη ηελ αλαηξνπή κε ηελ επηινγή ηνπ ιεπθνύ ρξώκαηνο γηα ηνλ παξαδνζηαθό θαθό θαη ην καύξν γηα ην αζών ζύκα. 15

16 Καλέλαο καο δελ είλαη ίδηνο κε ηνλ άιιν αθόκε θαη αλ αλήθεη ζηελ ίδηα θπιή, έρεη ηελ ίδηα ζξεζθεία ή δεη ζηνλ ίδην ηόπν. Ζ ηδέα όηη όινη είκαζηε δηαθνξεηηθνί κεηαμύ καο, αθόκε θαη αλ κνηξαδόκαζηε ραξαθηεξηζηηθά όπσο ην όκαηκνλ, ην νκόεζλνλ, θαη ην νκόζξεζθνλ, νδεγεί ηα παηδηά ζηε ζπλεηδεηνπνίεζε ηεο κνλαδηθόηεηαο θάζε αηόκνπ θαη ζηελ απνθπγή αθειώλ θαηεγνξηνπνηήζεσλ κε βάζε ηε θπιή ή ην ρξώκα ηνπ δέξκαηνο. Έηζη νδεγνύκαζηε «από ηε δνγκαηηθή δηαθνξά ελόο απόιπηνπ εγώ θαη ελόο απόιπηνπ μέλνπ ζηελ αλαγλώξηζε ηνπ μέλνπ σο δνκηθνύ ζηνηρείνπ ηεο ηαπηόηεηάο καο» (Γθόβαξεο, 2001: 28). Παξόκνηεο αληηιήςεηο ππνγξακκίδνληαη ζε έλα κάιινλ πνιπεπίπεδν βηβιίν -κπνξεί λα δηαβαζηεί σο κηα ραξηησκέλε ηζηνξία αλάκεζα ζε πξνζσπνπνηεκέλεο καξγαξίηεο θαη παπαξνύλεο, κηα νηθνινγηθή δηήγεζε ή έλα παξακύζη κε ζαθείο αληηξαηζηζηηθέο πξνεθηάζεηο- κε εκθαλή ηελ πξόζεζε ηεο ζπγγξαθέσο λα επαηζζεηνπνηήζεη ηα παηδηά ζε ζέκαηα κεηαλαζηώλ θαη εηξεληθήο ζπλύπαξμεο ησλ ιαώλ. ην Χαξνύκελν ιηβάδη ηεο Νηθνινύδε ν ιαόο ππνδνρήο, νη καξγαξίηεο, βξίζθνπλ όηη, παξά ην ιεπθό ηνπο ρξώκα, δηαθέξνπλ κεηαμύ ηνπο όρη κόλν ζηνλ αξηζκό ησλ θύιισλ θαη ησλ πεηάισλ, ζην κέγεζνο ή ην πάρνο ηνπ κίζρνπ ηνπο, ζην βαζκό δηεηζδπηηθόηεηαο ηνπ ξηδηθνύ ηνπο ζπζηήκαηνο, αιιά θαη ζηηο επηζπκίεο θαη ηηο ζπλήζεηεο. Από ηελ άιιε, ε παξνπζίαζε ζπλαθώλ παξαδόζεσλ θαη παξαιιαγώλ ηεο ίδηαο ηζηνξίαο πξνεξρόκελεο από δηαθνξεηηθέο πεξηνρέο ηεο Διιάδαο θέξλεη ηα παηδηά ζε επαθή κε ηε δηαθνξεηηθόηεηα κέζα ζηελ ίδηα ηνπο ηελ παηξίδα. Γελ είλαη κόλν ν μέλνο πνπ δηαθέξεη από εκάο, αιιά θαη εκείο νη ίδηνη θνπβαιάκε έλα ηδηαίηεξν πνιηηηζκηθό παξειζόλ ζηελά ζπλπθαζκέλν κε ηνλ ηόπν θαηαγσγήο ησλ γνληώλ θαη ησλ παππνύδσλ καο (π.ρ. Σν Σεζζεξνθύιιη: Διιεληθέο Λατθέο Παξαδόζεηο). Όινη νη άλζξσπνη αλεμάξηεηα από θπιή, ζξεζθεία, εζληθόηεηα κνηάδνπκε κεηαμύ καο. Απηό απνηειεί κηα κεγάιε αιήζεηα πνπ εύθνια θαηαλννύλ θαη ηα πνιύ κηθξά παηδηά. Αξρίδνληαο από ζηνηρεία εμσηεξηθήο εκθάληζεο (δπν πόδηα, δπν ρέξηα), ηα παηδηά θαηαλννύλ όηη νη νκνηόηεηεο αλάκεζα ζηνπο αλζξώπνπο είλαη πην νπζηαζηηθέο από ηηο δηαθνξέο ηνπο. ε απηή ηελ ηδέα εζηηάδεη θαη δηαθεκηζηηθή θακπάληα γλσζηήο εηαηξίαο - απαγνξεύηεθε από ηηο αξαβηθέο ρώξεο σο πνξλνγξαθηθή αθνύ ηα ήζε ησλ ρσξώλ απηώλ απνλέκνπλ ηνλ ηίηιν ηνπ πνξλό ζε θάζε επίδεημε εζσηεξηθώλ κεξώλ ηνπ ζώκαηνο - όπνπ ηξία παηδηά από ηε ιεπθή, ηε καύξε θαη ηελ θίηξηλε θπιή βγάδνπλ θνξντδεπηηθά ηε 16

17 γιώζζα ηνπο ζηηο πξνθαηαιήςεηο καο, απνθαιύπηνληαο όηη, θπξηνιεθηηθά θαη κεηαθνξηθά, όινη κέζα καο είκαζηε ίδηνη. Μάιηζηα θαη εδώ ε Benetton δε δηζηάδεη αθόκε θαη λα ζνθάξεη κε ηελ θσηνγξάθεζε ηξηώλ αλζξώπηλσλ θαξδηώλ πνπ κόλν ε πξνζζήθε ησλ εηηθεηώλ Λεπθόο, Μαύξνο, Κίηξηλνο θαζηζηά δπλαηή ηελ ηαπηνπνίεζε ησλ θαηόρσλ ηνπο. πλερίδνληαο κε παξακέηξνπο ηεο αλζξώπηλεο ππόζηαζεο (θιαίκε, γειάκε, αγαπάκε) θαη ηεο πνιηηηζηηθήο παξάδνζεο (π.ρ. έζηκα, ηζηνξίεο), ηα θνηλά ζεκεία αλάκεζα ζε δηαθνξεηηθά έζλε πνιιαπιαζηάδνληαη αικαησδώο. Ωο γέθπξεο αλάκεζά ηνπο ζα κπνξνύζαλ λα ιεηηνπξγήζνπλ βηβιία πνπ αλαδεηθλύνπλ ηελ νκνηόηεηα ηεο πνιηηηζηηθήο θιεξνλνκηάο κεηαμύ δηαθνξεηηθώλ εζληθώλ νκάδσλ. Μηα ζπιινγή κε παξνηκίεο από όινλ ηνλ θόζκν (Παξνηκίεο απ όιν ηνλ θόζκν), έλα βηβιίν πνπ επηθεληξώλεηαη ζε θνηλέο δηαηξνθηθέο ζπλήζεηεο (Bread, bread, bread), ή αλαθέξεη ζηνηρεία ηεο θαζεκεξηλήο δσήο ησλ παηδηώλ μερσξίδεη ην αγγιόθσλν Hopscotch around the world, όπνπ θαίλεηαη όηη ην γλσζηό καο θνπηζό, παξά ηα δηαθνξεηηθά ηνπ νλόκαηα, είλαη γλσζηό ζε όια ηα παηδηά ηνπ θόζκνπ από ηε Ρσζία κέρξη ηηο ΖΠΑ θαη από ηελ Κίλα κέρξη ηελ Αθξηθήβνεζά ηνπο κηθξνύο αλαγλώζηεο ηνπο λα ζπλεηδεηνπνηήζνπλ όηη έρνπλ πνιιά θνηλά ζηνηρεία κε ηνπο άιινπο, αθνύ «θάησ από ηηο επηθαλεηαθέο δηαθνξέο ζην ρξώκα, ζηνλ πνιηηηζκό ή ηελ εζληθόηεηα, όινη νη άλζξσπνη ληώζνπλ ηα ίδηα παλαλζξώπηλα ζπλαηζζήκαηα αγάπεο, ιύπεο, απην-εθηίκεζεο, δηθαηνζύλεο θαη θαινζύλεο» (Dowd, 1992: 220). Ηδηαίηεξε κλεία αμίδεη ην βηβιίν/ ζεαηξηθό έξγν ηεο Ξέληαο Καινγεξνπνύινπ, όπνπ νη παξαδόζεηο θαη νη θνπιηνύξεο δηαθνξεηηθώλ ιαώλ ζπλελώλνληαη αξκνληθά ζε κηα ηζηνξία, θαη ζε έλα πξόζσπν κε ην κηγαδηθό όλνκα Οδπζζεβάρ. Ζ αλάγλσζε θαη ε δξακαηνπνίεζή ηνπ από κηθξά παηδηά θαζηζηά ζαθείο ηηο νκνηόηεηεο ησλ ιαώλ ζε επίπεδν πνιηηηζηηθήο θιεξνλνκηάο. Από ηελ άιιε, έλαο κεγάινο αξηζκόο ηζηνξηώλ θπθινθνξεί αλάκεζα ζε δηαθνξεηηθνύο ιανύο ζε ζπλαθείο παξαιιαγέο, θαη ζα είρε πξαγκαηηθό ελδηαθέξνλ λα αλαδεηρζεί κέζα ζηελ ηάμε πόζεο πνιιέο θαη πόζν ζπγγελείο είλαη όιεο απηέο. Μάιηζηα νξηζκέλεο θνξέο ε ηαπηνπνίεζε ηνπ δηθνύ καο θαη ηνπ μέλνπ απνδεηθλύεηαη ηδηαίηεξα πεξίπινθε. Χαξαθηεξηζηηθόηεξν παξάδεηγκα ε πεξίπησζε ησλ Χξηζηνπγελληάηηθσλ ηζηνξηώλ γηα ηνλ Ατ-Βαζίιε. Δθεί, νη δηεγήζεηο γηα ην ζεκλό επίζθνπν ηεο Καηζαξείαο έξρνληαη ζε 17

18 αληίζεζε κε ηελ επηθξαηνύζα εηθόλα ηνπ θνθθηλνληπκέλνπ άγηνπ ησλ ρηνληώλ, θαζηζηώληαο ην μέλν δηθό καο, θαη ην δηθό καο καθξηλό θαη αζπλήζηζην (Ο Γηθόο καο Άγηνο Βαζίιεο). Οηθνινγηθά θαη θηιεηξεληθά κελύκαηα ζπλελώλνπλ όινπο ηνπο ιανύο ηεο γεο. Δθηόο από όζα ρσξίδνπλ ηνπο ιανύο, ππάξρνπλ θαη άιια πνπ ηνπο θέξλνπλ θνληά θαη ηνπο ελώλνπλ ζε θνηλέο αγσλίεο θαη αγώλεο. Σν θπξηόηεξν από απηά θαίλεηαη λα είλαη ε αλάγθε πξνζηαζίαο ηεο κάλαο γεο πάλσ ζηελ νπνία όινη δνύκε. Αλεμάξηεηα από θπιή, ζπλήζεηεο θαη ηόπν θαηνηθίαο, όινη νη άλζξσπνη έρνπλ λα αληηκεησπίζνπλ έλα ζεκαληηθόηαην πξόβιεκα: ν πιαλήηεο γε θηλδπλεύεη. Ζ αλάγθε επαηζζεηνπνίεζεο ησλ αλζξώπσλ ζε ζέκαηα νηθνινγίαο απνηειεί ην κεγάιν δεηνύκελν ηεο επνρήο καο. ε απηήλ ηε ζεκαηηθή θηλνύληαη αξθεηά παηδηθά βηβιία. Αλαθέξνπκε κόλν ην δίγισζζν Σν ζρνιείν ηνπ θόζκνπ, πνπ πεξηγξάθεη ηνλ αγώλα ησλ παηδηώλ ελόο πνιππνιηηηζκηθνύ ζρνιείνπ γηα ηε ζσηεξία ηνπ πιαλήηε. Δθηόο από ηα βηβιία κε νηθνινγηθό πεξηερόκελν, θαη εθείλα κε θηιεηξεληθά κελύκαηα, όπσο γηα παξάδεηγκα ην Γατηαλάθη ηεο Εσξδ αξή, απνηεινύλ ύκλν ζηελ εηξήλε θαη ηελ αξκνληθή ζπλύπαξμε ησλ ιαώλ, αθνύ κηα πιεηάδα δηαθνξεηηθώλ θπιώλ εκθαλίδεηαη μαλά θαη μαλά ζηηο ζειίδεο ηνπο, εζίδνληαο ηα παηδηά ζηελ ηδέα ηνπ δηαθνξεηηθνύ θαη ηελ αμία ηεο αλζξώπηλεο ππόζηαζεο, αλεμάξηεηα από ρξώκα, ζξεζθεία ή θαηαγσγή. Καζέλαο καο έρεη δηθαίσκα λα είλαη ν εαπηόο ηνπ, αθνύ θαη ν δηαθνξεηηθόο κπνξεί λα είλαη θαιόο. Δλώ ε θπξίαξρε νκάδα θηλείηαη ηζνπεδσηηθά πξνζπαζώληαο λα αθνκνηώζεη όινπο ηνπο δηαθνξεηηθνύο πνπ βξέζεθαλ ζην δσηηθό ηεο ρώξν (π.ρ. αιιάδεη ηα νλόκαηά ηνπο, δελ παξέρεη δηεπθνιύλζεηο ζε ζξεζθεπηηθά δεηήκαηα, ε γιώζζα ηνπο δελ δηδάζθεηαη πνπζελά), ην θξάηνο, ε θνηλσλία, ηα παηδηά καο ζα πξέπεη ζηγά ζηγά λα εζηζηνύλ ζηελ ηδέα όηη θαζέλαο έρεη ην δηθαίσκα λα είλαη ν εαπηό ηνπ. Μάιηζηα, δηεζλώο ηείλεη λα αληηθαηαζηαζεί ε αλάγθε αθνκνίσζεο ησλ κεηνλνηηθώλ πιεζπζκώλ (melting pot) κε ην ηδεώδεο κηαο εζλνηηθά πινπξαιηζηηθήο θνηλσλίαο (salad bowl). ε απηό ην ζεκείν αμίδεη λα αλαθεξζεί μαλά ην βηβιίν Γηάθνξνη Γηαθνξεηηθνί Φίινη, κηα θαη νη θάζεηο από ηηο νπνίεο πέξαζε ε ζεσξία ηεο δηαπνιηηηζκηθήο αγσγήο κεηαιιάζζνληαη επηηπρώο ζε κηα ππέξνρε αιιεγνξηθή ηζηνξία. Σν βηβιίν δηεγείηαη ηελ ηζηνξία πέληε κήισλ πνπ αγσλίδνληαη λα ζπλππάξμνπλ πεξλώληαο από ηηο ηδέεο ηνπ 18

19 melting pot ζηελ πξνθεηκέλε πεξίπησζε θξνπηνρπκόο, καξκειάδα, κειόπηηα- ζηε ιύζε ηνπ salad bowl, ηεο θξνπηνζαιάηαο. Μέζα ζην πηάην ηεο ζαιάηαο, ην αιιεγνξηθό ππνθαηάζηαην ηεο θνηλσλίαο, ε δηαθνξεηηθόηεηα ησλ κήισλ, αιιά θαη όισλ ησλ άιισλ θξνύησλ, όρη κόλν δελ θαζίζηαηαη πξνβιεκαηηθή γηα ηελ ζπλύπαξμή ηνπο αιιά απνηειεί ην θπξηόηεξν παξάγνληα αξώκαηνο θαη γεύζεο. Δλδηαθέξνπζεο ζπδεηήζεηο ζα κπνξνύζαλ λα ζηεξηρζνύλ ζην ππέξνρν βηβιίν ησλ Μαξ & Καζπαξαβίηζηνπο Σν ηαμίδη ηεο Λίδαο, όπνπ κέζα από ηηο πεξηπέηεηεο ηεο νκώλπκεο εξσίδαο ζε ρώξεο θαληαζηηθέο ν αλαγλώζηεο έξρεηαη ζε επαθή κε ηνλ παξαινγηζκό ησλ θαηνίθσλ πνπ απαηηνύλ λα κεηαηξέςνπλ θάζε επηζθέπηε ζε παλνκνηόηππή ηνπο θαξηθαηνύξα. Σελ επηινγή ησλ ρσξώλ πνπ επηζθέπηεηαη ε Λίδα, ηξνγγπινρώξα, Γσληνρώξα, Κνθθηλνρώξα, Αλαπνδνρώξα, ππνζηεξίδεη ε επθπέζηαηε εηθνλνγξάθεζε ηνπ Καζπαξαβίηζηνπο 2. Ζ αλζξώπηλε αμία ηνπ δηαθνξεηηθνύ, ε ζπκθηιίσζή ηνπ κε ηνλ εαπηό ηνπ θαη ε απνδνρή ηνπ από ηελ θνηλσλία πξνβάιιεηαη ζε αξθεηά εηθνλνγξαθεκέλα παηδηθά βηβιία κε θαιό ηέινο. Ο Έικεξ ληώζεη δπζηπρηζκέλνο γηαηί ην ρξώκα ηνπ δηαθέξεη από εθείλν ησλ ππόινηπσλ ειεθάλησλ (Έικεξ ν παξδαιόο ειέθαληαο), ε γάηα επηζπκεί λα είλαη θάηη άιιν (Αρ, γηαηί λα είκαη Γάηα), ν ηππνπόηακνο θνκςόηεξνο (Βαξέζεθα λα είκαη ηππνπόηακνο), ελώ νη ηεξάζηηεο παηνύζεο θέξλνπλ ζε απειπηζία ην Μίκε, ην κηθξό κπξκεγθάθη (Ο Μίκεο ν Παηνύζαο). Όκσο ζην ηέινο ν Έικεξ αλαθαιύπηεη ηε ραξά ηνπ λα είζαη πνιύρξσκνο, ν ηππνπόηακνο μαλαγαπά ην ζώκα ηνπ, ε γάηα ζπκθηιηώλεηαη κε ηνλ εαπηό ηεο, ελώ ν Μίκεο θαηνξζώλεη λα γίλεη ην επίθεληξν όιεο ηεο κπξκεγθνύπνιεο. Βέβαηα, νη δηαθνξεηηθνί πνιύ ζπρλά αληηκεησπίδνπλ πξνβιήκαηα ηαπηόηεηαο, αθνύ νύηε νη ίδηνη νύηε ην πεξηβάιινλ ηνπο δελ κπνξεί λα ηνπο θαηαηάμεη ζε θάπνηα νκάδα. πλέβε ζηνλ κηθξό Σόλπ πνπ, πξνεξρόκελνο από έλαλ κηθηό γάκν, αληηιακβάλεηαη όηη ην δέξκα ηνπ είλαη ζθνπξόηεξν από εθείλν ησλ μαλζώλ θίισλ ηνπ θαη πην αλνηρηόρξσκν από όινπο ηνπο Γεγελείο Ακεξηθάλνπο (Less than half, more than whole). πλέβε θαη ζην γλσζηό καο Σξηγαλνςαξνύιε (Σξηγνλνςαξνύιεο, Σξηγνλνςαξνύιεο ελαληίνλ Μεγάινπ Καξραξία), πνπ όκσο ε δηαθνξεηηθόηεηά ηνπ, ην γεγνλόο όηη ήηαλ έλα ςάξη παξάμελν, 2 Δξγαζία έβεο Μαληηθνύ, 2002, εμάκελν Γηαπνιηηηζκηθή Δθπαίδεπζε, Χξ. Γθόβαξεο ζην Γηδαζθαιείν Νεπηαγσγώλ «Κ. Καξαζεσδνξήο». 19

20 πεξίεξγν δελ ηνλ εκπόδηζε λα ζώζεη ην ζρνιείν ηνπ από ηα δίρηπα ηνπ ςαξά ή λα αληηκεησπίζεη κε επηηπρία ηελ απεηιή ηνπ κεγάινπ θαξραξία. Δθείλνο όκσο πνπ πξαγκαηηθά ππέθεξε εμαηηίαο ηεο κνλαδηθόηεηάο ηνπ ήηαλ ν κηθξόο Δγώ είκαη Δγώ, έλα δσάθη πνπ δελ έκνηαδε κε θαλέλα θαη βαζαληδόηαλ γηα απηό (Ο κηθξόο Δγώ είκαη Δγώ). Όκσο, θαζώο ην βηβιίν πξνρσξά θαη ε ππόζεζε εμειίζζεηαη ν κηθξόο Δγώ είκαη Δγώ πεξλά από ηα αξλεηηθά ζπλαηζζήκαηα ηνπ «Μήπσο δελ είκαη ηίπνηα;» ζηελ απνδνρή ηεο δηαθνξεηηθόηεηάο ηνπ, γηα λα θαηαιήμεη ζηε ζξηακβεπηηθή ξήζε «Δγώ είκαη Δγώ», θάηη πνπ πξαγκαηηθά αμίδεη λα απνηειέζεη ην δεηνύκελν όρη κόλν ηεο δηαπνιηηηζκηθήο αιιά θάζε αγσγήο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕ ΑΝΑΦΟΡΕ Albers, P. (1996). Issues of representation: Caldecott Gold Medal winners New Advocate, 9 (4), Anthropology Outreach Office Smithsonian Institution (1999). Erasing native American stereotypes. Aoki, E. M. (1980). Are you Chinese? Are you Japanese? Or are you a mixed-up kid? Using Asian American children s literature. Reading Teacher, 34 (4), Aoki, E. M. (1993). Turning the page. Asian Pacific American children s literature ( ). In V. J. Harris (Ed) Teaching Multicultural Literature in Grades K-8. Norwood, MA: Christopher-Gordon. Bainbridge, J. M., Pantaleo, S., & Ellis, M. (1999). Multicultural picture books: Perspectives from Canada. Social Studies, 90 (4), Barry, A. L. (1990). Teaching reading in a multicultural framework. Reading Horizons, 31 (1), Beaty, J. J. (1997). Building Bridges with Multicultural Picture Books. For Children 3-5. Merrill, New Jersey: Prentice Hall. Boutte, G. S., & McComick, C. B. (1992). Authentic multicultural activities. Childhood Education, 68 (3), Cai, M. (1998). Multiple definitions of multicultural literature: Is the debate really just Ivory Tower bickering?. New Advocate, 11 (4),

21 Cooper, N. M. (1980). Multiethnic literature in America: Korean literature for American Students. English Journal, 69 (4), Council on Interracial Books for Children (1980). Guidelines for Selecting Bias-free Textbooks and Storybooks. New York: Author. Derman-Sparks, L., & The ABC Task Force (1989). The Anti-bias Curriculum: Tools for Empowering Young Children. Washington: National Association for the Education of Young Children. Dowd, F. S. (1992). Evaluating children s books portraying Native American and Asian cultures. Childhood Education, 68 (4), Farris, P. J. (1995). Exploring multicultural themes through picture books. Middle School Journal, 26 (3), Ford, D. Y., Tyson, C. A., Howard, T. C. Harris, J. J. (2000). Multicultural literature and gifted black students: Promoting self-understanding, awareness, and pride. Roeper Review, 22 (4), Galda, L., Cotter, J. (1992). Exploring cultural diversity (children s books). Reading Teacher, 45 (6), Garcia, J., & Pugh, S. L. (1992). Children s nonfiction multicultural literature. Some promises and disappointments. Equity and Excellence, 25 (2-4), Hamanaka, S. (1994). I hope their ears are burning: An author of color talks about racism in children s literature. New Advocate, 7 (4), Harris, V. J. (1993). From the margin to the center of curricula: Multicultural children s literature ( ). In B. Spodek & Saracho, O. N. (eds). Language and Literacy in Early Childhood Education. Yearbook in Early Childhood Education, Vol. 4. New York, London: Teachers College, Columbia University. Harris, V. J. (1996). Continuing dilemmas, debates, and delights in multicultural literature. New Advocate, 9 (2), Hibbitts, B. J. (1994). Making sense of metaphors: Visuality, aurality, and the reconfiguration of American legal discourse. Abstract Hillman, C. L. (1995). Struggling middle school readers and multicultural picture books. Journal of Reading, 38 (5),

22 Hirschfelder, A. B. (1982). American Indian Stereotypes in the World of Children. Metuchen: The Scarecrow Press. Hopkins, D. & Tastad, S. A. (1997). Censoring by omission: Has the United States progressed in promoting diversity through children s books? Journal of Youth Services in Libraries, 10 (4), Instructor (1996). How to choose the multicultural books. Kress, G. & van Leeuwen, T. (1996). Reading Images: The Grammar of Visual Design. London: Routledge. Lewis, V. (1994). With many voices: Talking about multicultural children s literature. Instructor, 103 (6), McCarthy, C., & Crichlow, W. (1993). Introduction: Theories of identity, theories of representation, theories of race (xii-xxix). In C. McCarthy & W. Crichlow (Eds). Race, Identity, and Representation in Education. New York: Routledge. Mendoza, J., & Reese, D. (2001). Examining multicultural picture books for the early childhood classroom: Possibilities and Pitfalls. Moore, R. B., & Hirschfelder, A. B. (1999). Feathers, tomahawks, and tipis: A study of stereotyped Indian imagery in children s picture books (55-80). In A. B. Hirschfelder, P. F. Molin, & Y. Wakim (Eds). American Indian stereotypes in the world of children. Lanham, MD: Scarecrow Press. Nieto, S. (1997). We have stories to tell: Puerto Ricans in children s books (59-94). In V. J. Harris (Ed) Using Multiethnic Literature in Grades K-8 Classroom. Norwood, MA: Christopher-Gordon. Norton, D. E. (1985). Language and cognitive development through multicultural literature. Childhood Education, 62 (2), Norton, D. E. (1995). Through the Eyes of a Child: An Introduction to Children s Literature. New Jersey: Merrill, Prentice Hall. Opitz, M. F. (1999). Cultural diversity + Supportive text = Perfect books for beginning readers. Reading Teacher, 52 (8),

23 Pang, V. O., Colvin, C., Tran, M., & Barba, R. H. (1992). Beyond chopsticks and dragons: Selecting Asian-American literature for children. The Reading Teacher, 46 (3), Perini, R. L. (2002). The pearl in the shell? Author s notes in multicultural children s literature. Reading Teacher, 55 (5), Quiroa, R. E. (2001). The use and role of multiethnic children s literature in family literary programs: Realities and possibilities. New Advocate, 14 (1), Reimer, K. M. (1992). Multiethnic literature: Holding fast to dreams. Language Arts, 69 (1), Rollins, C. (1948). We Build Together. Chicago: National Council of Teachers in English. Sims-Bishop, R. (1997). Selecting literature for a multicultural curriculum (1-20). In V. J. Harris (Ed) Using Multiethnic Literature in Grades K-8 Classroom. Norwood, MA: Christopher-Gordon. Slapin, B. & Seale, D. (1998). Through Indian Eyes: The Native Experience in Books for Children. Berkeley: University of California. Smith, K. P. (1993). The multicultural ethic and connections to literature for children and young adults. Library Trends, 41 (3), Southern Poverty Law Center (2001). Test yourself for hidden biases. Stedman, R. W. (1982). Shadows of the Indian: Stereotypes in American Culture. Norman: University of Oklahama Press. Stotsky, S. (1994). Academic guidelines for selecting multiethnic and multicultural literature. English Journal, 83 (2), Stott, J. C. (1995). Native Americans in Children Literature. Phoenix: The Oryx Press. Strehle, E. (2001). Constructing a multicultural orientation: Ten books that fit. Journal of Children s Literature, 27 (1), Taxel, J. (1994). Political correctness, cultural politics and writing for young people. New Advocate, 7 (2), Taylor, S. V. (2000). Multicultural is who we are: Literature as a reflection of ourselves. Teaching Exceptional Children, 32 (3),

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

Α.Να σαπακηηπίζεηε ηιρ παπακάηυ πποηάζειρ υρ ζυζηέρ ή λανθαζμένερ, γπάθονηαρ δίπλα ζηον απιθμό κάθε ππόηαζηρ ηη λέξη «ζυζηό» ή «λάθορ»:

Α.Να σαπακηηπίζεηε ηιρ παπακάηυ πποηάζειρ υρ ζυζηέρ ή λανθαζμένερ, γπάθονηαρ δίπλα ζηον απιθμό κάθε ππόηαζηρ ηη λέξη «ζυζηό» ή «λάθορ»: Ελόηεηα 16 ε Α.Να σαπακηηπίζεηε ηιρ παπακάηυ πποηάζειρ υρ ζυζηέρ ή λανθαζμένερ, γπάθονηαρ δίπλα ζηον απιθμό κάθε ππόηαζηρ ηη λέξη «ζυζηό» ή «λάθορ»: 1. Αθνινπζίεο πξνο ηηκήλ ηεο Θενηόθνπ είλαη ν Μεγάινο

Διαβάστε περισσότερα

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Ηκεξνκελία: Αξηζκόο κεηξώνπ: Όλνκα Αζζελνύο: Ηκεξνκελία Γέλλεζεο: Ηιηθία: + Έηη Μήνερ πληεξεηηθή ζεξαπεία Μεηεγρεηξνπξγηθή παξαθνινύζεζε 3 μήνερ 6 μήνερ 1 σπόνορ σπόνια 3

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Κεφαλληνού Λουκία Το ποτάμι- Αντώνης Σαμαράκης [ I N T E R N A T I O N A L S C H O O L O F A T H E N S ] Αληώλεο Σακαξάθεο Αζήλα 1919- Πύινο Μεζζελίαο 2003 Τν πνηάκη Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ Αγαπεηέ αξρεγέ, Τν λέν ζύζηεκα ησλ playoff πνπ πηινηηθά ζα εθαξκνζηεί ζηε θεηηλή πεξίνδν 2013 14 απνηειεί κηα βειηίσζε ηνπ πθηζηάκελνπ ζπζηήκαηνο πνπ κε επηηπρία εθαξκόζηεθε ζηηο πξώηεο έμη δηνξγαλώζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Σπλαηζζεκαηηθή Ννεκνζύλε ησλ Παηδηώλ

Σπλαηζζεκαηηθή Ννεκνζύλε ησλ Παηδηώλ Σπλαηζζεκαηηθή Ννεκνζύλε ησλ Παηδηώλ Τη πεξηιακβάλεη ην κελνύ Τη είλαη ε ζπλαηζζεκαηηθή αγωγή Πνηα είλαη ηα νθέιε Πωο ηελ εθαξκόδνπκε Σηξαηεγηθέο Δξωηεκαηνιόγηα Βηωκαηηθέο δξαζηεξηόηεηεο Σπδήηεζε Γηάιιεηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 Επίπεδο Α1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Έλαο θίινο ζαο ζάο πξνζθαιεί ζηε βάθηηζε ηεο θόξεο ηνπ. Γηαβάζηε ην πξνζθιεηήξην θαη ζεκεηώζηε ( ) θάησ από ην ΩΣΟ γηα ηηο πξνηάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΕΙΣΟ ΖΕΤΓΑΡΩΜΑ Αλ ην λνύκεξν 1 είλαη ην αξζεληθό θαη ην 2 ζειπθό ηόηε ην λνύκεξν 9 π.ρ. έρεη 11/16 αίκα από ην αξζεληθό θαη 5/16 αίκα από ην

ΚΛΕΙΣΟ ΖΕΤΓΑΡΩΜΑ Αλ ην λνύκεξν 1 είλαη ην αξζεληθό θαη ην 2 ζειπθό ηόηε ην λνύκεξν 9 π.ρ. έρεη 11/16 αίκα από ην αξζεληθό θαη 5/16 αίκα από ην ΚΛΕΙΣΟ ΖΕΤΓΑΡΩΜΑ Αλ ην λνύκεξν 1 είλαη ην αξζεληθό θαη ην 2 ζειπθό ηόηε ην λνύκεξν 9 π.ρ. έρεη 11/16 αίκα από ην αξζεληθό θαη 5/16 αίκα από ην ζπιπθό. ΠΡΩΣΟ ΥΡΟΝΟ : Κάλνπκε ηελ νηθνγέλεηα 2 ΔΕΤΣΕΡΟ ΥΡΟΝΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Η Δπιστήμη τηρ Βιολογίαρ

Η Δπιστήμη τηρ Βιολογίαρ Όινη καο έρνπκε, κέρξη ζήκεξα, αξξσζηήζεη ηνπιάρηζηνλ κία θνξά. Αθόκε θαη ηα θαηνηθίδηα καο αξξσζηαίλνπλ, θαη ηα θπηά ζηνλ θήπν καο. Κάπνηεο θνξέο γηα λα κπνξέζνπκε λα γίλνπκε θαιά ρξεηάδεηαη λα πάξνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ

ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 3: ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ - ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 3: Ζ ΘΔΡΜΟΣΖΣΑ ΓΗΑΓΗΓΔΣΑΗ ΜΔ ΑΚΣΗΝΟΒΟΛΗΑ ΓΗΑΡΚΔΗΑ: 1 δηδαθηηθή ώξα ΓΗΓΑΚΣΗΚΟΗ ΣΟΥΟΗ: Να δηαπηζηώζνπλ νη καζεηέο πεηξακαηηθά

Διαβάστε περισσότερα

εκπινπηίδνληαο ηελ ηνπξηζηηθή εκπεηξία ζην Πήιην

εκπινπηίδνληαο ηελ ηνπξηζηηθή εκπεηξία ζην Πήιην Tροθοζυλλογή εκπινπηίδνληαο ηελ ηνπξηζηηθή εκπεηξία ζην Πήιην Φηιάξεηνο Ψεκκέλνο Ξελώλαο ΑΜΑΝΙΤΑ Θα ήζεια λα αξρίζσ κε μια διαπίζηωζη. Οη έιιελεο, ηδηαίηεξα ζηελ επαξρία ληξέπνληαη γηα ην παξειζόλ ηνπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα.

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα. Καηαζηάζεηο ηεο ύιεο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΗΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΟΗ ΦΤΗΚΔ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 1: ΔΗΑΓΧΓΖ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4: ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κπιηικόρ Εγγπαμμαηιζμόρ

Μάθημα 5 ο. Κπιηικόρ Εγγπαμμαηιζμόρ Μάθημα 5 ο Κπιηικόρ Εγγπαμμαηιζμόρ Παπαδοσή: Όζε ζρέζε έρεη ν γξαπηόο ιόγνο κε ζύκβνια θαη θώδηθεο, άιιε ηόζε έρεη κε αμίεο, ηδενινγίεο, ππνθεηκεληθόηεηεο, εξκελείεο, θξίζεηο, ελδηαθέξνληα, ζπκθέξνληα

Διαβάστε περισσότερα

Α).Να ραξαθηεξίζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο σο ζσζηέο ή ιαλζαζκέλεο, γξάθνληαο δίπια ζηνλ αξηζκό θάζε πξόηαζεο ηε ιέμε «ζσζηό» ή «ιάζνο»:

Α).Να ραξαθηεξίζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο σο ζσζηέο ή ιαλζαζκέλεο, γξάθνληαο δίπια ζηνλ αξηζκό θάζε πξόηαζεο ηε ιέμε «ζσζηό» ή «ιάζνο»: Ελόηεηα 11 ε Α).Να ραξαθηεξίζεηε ηηο παξαθάησ πξνηάζεηο σο ζσζηέο ή ιαλζαζκέλεο, γξάθνληαο δίπια ζηνλ αξηζκό θάζε πξόηαζεο ηε ιέμε «ζσζηό» ή «ιάζνο»: 1. Γηα ηελ Εθθιεζία ε αλάζηαζε ηνπ αλζξώπνπ είλαη κόλν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

Πίζσ από ηηο πιάηεο ησλ εξώσλ, κέζα από ηα παξάζπξα ησλ θηηξίσλ θαη θάησ από ηα πόδηα ησλ ππεξεξώσλ, ην ζθεληθό ηεο πόιεο ζπλνδεύεη ηε ξνή ηνπ εηθνλόγξαπηνπ. Νηεθόξ ξνπηίλαο, κεγεζπζκέλε ιεπηνκέξεηα, ή

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n . ΜΑΚΡΑ ΣΟΑ 7 & ΕΘΝ. ΑΝΣΙΣΑΕΩ (ΠΕΙΡΑΙΑ),. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 06 Α (ΠΕΙΡΑΙΑ), 3. ΠΤΡΓΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ (ΑΘΗΝΑ). ΣΗΛ 040970,,, www.vtal.gr Επιλεγμένες Ασκήσεις. α) Έζησ η.δ. Ep. Να δεηρζεί όηη ε T,..., ~, 0

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

Φίιεο θαη θίινη, ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ

Φίιεο θαη θίινη, ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΗΜΟ ΦΑΙΣΟΤ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ Φίιεο θαη θίινη, Βξηζθόκαζηε ζήκεξα εδώ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1.

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1. Άσκηση 1 ΠΛΗ36 1. Η κόλε πεξίπησζε λα έρνπκε ζύγθξνπζε κεηαμύ παθέησλ ησλ δύν θόκβσλ είλαη λα ζηείιεη ν δεύηεξνο πξηλ πξνιάβεη λα πιεξνθνξεζεί γηα ηελ θαηάιεςε ηνπ δηάπινπ από ηνλ άιιν. Από ηε ζηηγκή πνπ

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΕΣΑΙΡΙΜΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Γςναικείορ Αγποηικόρ ςνεηαιπιζμόρ παπαδοζιακών πποϊόνηων Αγ. Ανηώνιορ

ΤΝΕΣΑΙΡΙΜΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Γςναικείορ Αγποηικόρ ςνεηαιπιζμόρ παπαδοζιακών πποϊόνηων Αγ. Ανηώνιορ ΤΝΕΣΑΙΡΙΜΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Γςναικείορ Αγποηικόρ ςνεηαιπιζμόρ παπαδοζιακών πποϊόνηων Αγ. Ανηώνιορ Η πινύζηα βνξεηνειιαδίηηθε παξάδνζε βξίζθεη ηελ απόιπηε έθθξαζή ηεο ζηα μερσξηζηά πξντόληα

Διαβάστε περισσότερα

HYUNDAI. Η δηαγλσζηηθή θίζζα ησλ Hyundai έρεη 12 επαθέο θαη ηνπνζεηείηαη ζηνλ ρώξν ηνπ θηλεηήξα

HYUNDAI. Η δηαγλσζηηθή θίζζα ησλ Hyundai έρεη 12 επαθέο θαη ηνπνζεηείηαη ζηνλ ρώξν ηνπ θηλεηήξα HYUNDAI ηα κνληέια ηεο Hyundai ππάξρνπλ ηέζζεξεηο δηαθνξεηηθνί ζπλδπαζκνί θσδηθώλ βιάβεο: κνλνςήθηνη, δηςήθηνη ηεηξαςήθηνη θαη θσδηθνί πνπ αθνινπζνύλ ηα πξσηόθνιια EOBD. Γιαγνωζηική Φίζζα Η δηαγλσζηηθή

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 1 η ημέρα: ΑΘΗΝΑ ΜΠΑΝΓΚΟΚ πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην Διεπζέξηνο Βεληδέινο, θαη αλαρώξεζε γηα Μπαλγθόθ.Γηαλπθηέξεπζε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Σηα παξαδείγκαηα πνπ αθνινπζνύλ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ην JQUIZ, ην JCROSS θαη ην JMATCH, πνπ αλαιπηηθά πεξηγξάθνληαη παξαθάηω.

Σηα παξαδείγκαηα πνπ αθνινπζνύλ ρξεζηκνπνηήζεθαλ ην JQUIZ, ην JCROSS θαη ην JMATCH, πνπ αλαιπηηθά πεξηγξάθνληαη παξαθάηω. Τι είναι το Hotpotatoes; Τν παθέην HotPotatoes 6 πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε γηα ηε δεκηνπξγία ηωλ αζθήζεωλ, είλαη έλα πξόγξακκα αλνηρηνύ ινγηζκηθνύ θαη κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί ειεύζεξα από Παλεπηζηεκηαθά Ιδξύκαηα,

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Κύξηε Παζράιε, Χάρες Τδειέπες - Εύα Γηαιηηάθε, γολείς ηοσ Τδειέπε Κωλζηαληίλοσ

Κύξηε Παζράιε, Χάρες Τδειέπες - Εύα Γηαιηηάθε, γολείς ηοσ Τδειέπε Κωλζηαληίλοσ Κύξηε Παζράιε, Αηζζαλόκαζηε ηελ αλάγθε, λα επραξηζηήζνπκε εζάο θαη ην ζρνιείν γηα ηε ζεξκή ζπκπαξάζηαζε ζ όιε ηε δηάξθεηα ηεο πεξηπέηεηαο πγείαο ηνπ γηνύ καο, Κσλζηαληίλνπ. Ιδηαίηεξα ζέινπκε λα επραξηζηήζνπκε:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ERIC CARTMAN

ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ERIC CARTMAN ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ERIC CARTMAN ΒΔΡΥΚΟΚΙΓΗ ΔΛΔΝΗ ΑΓΓΔΛΑ ηόρνο είλαη ε δεκηνπξγία κηαο νινθιεξωκέλεο πξνζωπηθόηεηαο ηνπ Eric Cartman από ην South Park ζην ΑΙΒΟ. Σν South Park είλαη κηα ζεηξά επεηζνδίωλ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ 1 Ο πίλαθαο ηεο πξνεγνύκελεο ζειίδαο είλαη ηκήκα ηεο έθζεζεο πνπ δεκνζηεύηεθε από ηελ PLAN Ιnternational, κηα δηεζλή αλζξσπηζηηθή νξγάλσζε. Γίλνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο παξεκβάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα