104 XEIMΩΝΑΣ 2011 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ. Δωρεάν ηλεκτρονική έκδοση. Κόμικς και εκπαίδευση, παραμύθια και παιδί

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "104 XEIMΩΝΑΣ 2011 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ. Δωρεάν ηλεκτρονική έκδοση. Κόμικς και εκπαίδευση, παραμύθια και παιδί"

Transcript

1 104 XEIMΩΝΑΣ 2011 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ Δωρεάν ηλεκτρονική έκδοση Διδακτικη λογοτεχνιας και εφαρμογες στο σχολειο Κόμικς και εκπαίδευση, παραμύθια και παιδί

2 Ξεκαρδιστικεσ ιστοριεσ Σ ΤΟ Χ Ω Ρ Ο Τ ΗΣ ΛΟΓΟΤ Ε Χ ΝΙ Α Σ ΓΙΑ Π Α Ι Δ Ι Α Κ Α Ι ΝΕΟΥ Σ Δ Ι Δ Α Κ ΤΙΚ Η ΛΟΓΟΤ Ε Χ ΝΙ Α Σ Κ Α Ι ΕΦΑ ΡΜΟΓΕΣ Σ ΤΟ Σ ΧΟΛ ΕΙΟ Wimpy Kid, Inc, DIARY OF A WIMPY KID and Greg Heffley cover image are trademarks of Wimpy Kid, Inc. KI EΣΥ Σπασίκλας; TZAMI! join THE CLUB! neo Χρ στ ύγεννα με... Δ αδρ μές! Κάθε χρόνο, όταν πλησιάζει ο Δεκέμβρης, σαν από χίλιες φωλιές ξεπετιούνται οι μνήμες των παιδικών μας χρόνων, και όχι μόνο. Οι ακυβέρνητες προσδοκίες μικρών και μεγάλων, τα μπερδεμένα με την πραγματικότητα όνειρα. Κάθε χρόνο, και κάθε φορά που πλησιάζουν Χριστούγεννα, ημερεύουν όλα μέσα μας και γύρω μας θέλουμε τουλάχιστον να πιστεύουμε. Και βλέπουμε με τα μάτια της ψυχής τα παιδιά με τα τρίγωνα, την εκκλησίτσα ή το καραβάκι στα χέρια, να γυρίζουν τις γειτονιές και από πόρτα σε πόρτα να τραγουδούν: «Χριστούγεννα, πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου. Γιά βγάτε, δέτε, μάθετε πως ο Χριστός γεννιέται. Γεννιέται κι αναθρέφεται με μέλι και με γάλα. Το γάλα τρων οι άρχοντες, το μέλι οι αφεντάδες και τα κεροσταλάματα τα λούζονται οι κυράδες Στο σπίτι αυτό που ήρθαμε πέτρα να μη ραΐσει κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει» neo Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ Ε σ ε ί ς κ ι ε µ ε ί ς, π ά ν τ α σ ' ε π α φ ή! w w w. p s i c h o g i o s. g r neo Θέλω να ελπίζω, όσο κι αν η πραγματικότητα η σημερινή είναι ζοφερή κι ανέσπερη λόγω της οικονομικής κρίσης και του αλλόφρονου κλίματος μέσα στο οποίο ζούμε, ότι θα βρει ο καθένας μέσα του κάποιες μικρές, έστω πηγές αισιοδοξίας και ότι το Άστρο της Βηθλεέμ θα μας οδηγήσει ως λαό και έθνος σε έναν κόσμο με λιγότερη φτώχεια, λιγότερο φόβο και περισσότερη ανθρωπιά κι αλληλεγγύη. Στο παρόν τεύχος των Διαδρομών, ο αναγνώστης θα βρει πολλά θέματα σχετικά με το γιορτινό κλίμα των ημερών. Θα έχει την ευκαιρία να περιπλανηθεί σε χριστουγεννιάτικα βιβλία και ημερολόγια, σε παραμύθια και μελέτες για κόμικς, για την εκπαίδευση, κ.λπ. Και όπως πάντα, θα βρει όλα τα νέα για το παιδικό και νεανικό βιβλίο. Σας ευχόμαστε καλές γιορτές! Ο Διευθυντής

3 Περίοδος Γ : Xειμώνας 2011 Τεύχος 104 Δεκέμβριος Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2012 Τριμηνιαία Έκδοση (Περίοδος Β : , τεύχη Περίοδος Α : , τεύχη 1-60) Ιδιοκτησία: Λέσχη Μελέτης και Έρευνας της Παιδικής Λογοτεχνίας ΟΙ Σωματείο μη-κερδοσκοπικό Ζαλόγγου 7, Αθήνα Εκδότης & Διευθυντής: Βασίλης Αναγνωστόπουλος, ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΥΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Yπεύθυνοι Ύλης: Aγγελική Βαρελλά Ελένη Ηλία Τασούλα Τσιλιμένη Συντακτική Επιτροπή: Αγγελική Βαρελλά (Α.Β.), Γαλάτεια Γρηγοριάδου-Σουρέλη (Γ.Γ.-Σ.), Ελένη Ηλία (Ε.Η.), Μαρία Μιράσγεζη (Μ.Μ.), Λίτσα Ψαραύτη (Λ.Ψ.), Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου (Λ.Π.-Α.), , Τασούλα Τσιλιμένη (Τ.Τσ.), , Θέτη Χορτιάτη (Θ.Χ.), Ιστοσελίδες σχετικές με το βιβλίο: ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ ΕΚΕΒΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Εικόνα Εξωφύλλου: Από το βιβλίο: Ο Άι Βασίλης έρχεται και φέρνει κουραμπιέδες, Εκδόσεις Ψυχογιός, της εικονογράφου Σοφίας Παπαδοπούλου Marketing, Δημόσιες Σχέσεις και Διαφημίσεις: Πέγκυ Σκουλίδα, Επικοινωνία: Εκδ. Ψυχογιός A.E. Tατοΐου 121, Μεταμόρφωση Τηλ.: Eπιμελητής περιοδικού: Πέτρος Γιαρμενίτης DTP: Σπυριδούλα Βονίτση Το περιοδικό εκδίδεται 4 φορές το χρόνο, τους μήνες Μάρτιο, Ιούνιο, Σεπτέμβριο και Δεκέμβριο ISSN Owner: DIADROMES Club for Children s Literature Study and Research, a Greek non-profit union 7, Zalogou str., Αthens, Greece Publisher & Director: V. D. Anagnostopoulos, Editors: Angeliki Varella Helen Ilia Tasoula Tsilimeni Editorial Committee: Αngeliki Varella (Α.V.), Galatia Soureli (G.S.), Eleni Ilia (Ε.I.), Μaria Μirasgezi (Μ.Μ.), Litsa Psarafti (L.Ps.), Loty Petrovits (L.P.), , Τassoula Τsilimeni (Τ.Τs.), , Theti Hortiati (Th.H.), Book web sites: GREEK BOOKS IN PRINT DATABASE NATIONAL BOOK CENTRE OF GREECE THE CIRCLE OF THE GREEK CHILDREN S BOOK YOUNG READER KIMENA (TEXTS) JOURNAL FOR THE STUDY AND RESEARCH OF CHILDREN S AND YA LITERATURE Cover Illustration: From the book: Father Christmas's delicious christmas wish Psichogios Publications Illustrator: Sophia Papadopoulou Marketing, Public Relations and Advertisments: Peggy Skoulida, Communication: Psichogios Publications S.A. 121, Tatoiou str Metamorfossi Τel.: Copy editor: Petros Yarmenitis DTP: Spyridoula Vonitsi DIADROMES is published four times a year in March, June, September and December 3rd Period: Winter 2011 No 104 December January - February 2012 Quarterly Publication (2nd Period: , No st Period: , No 1-60) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Επισημάνσεις H εικονογράφος του τεύχους: Σοφία Παπαδοπούλου Οι μεταμορφώσεις στην επίτευξη του ακατόρθωτου: Παραδείγματα από την ποίηση της Μαρίας Κωττούλα Kόμικς και Εκπαίδευση: Επαναπροσδιορισμός μιας σχέσης της Μαριάννας Μίσιου Βιβλιοπαρουσιάσεις (35 τίτλοι) Επιλογή Χριστουγεννιάτικων βιβλίων (15 τίτλοι) Παιδικά Ημερολόγια για το έτος 2012 (6 τίτλοι) Αφιέρωμα στα βιβλία για τα Special Olympics (3 τίτλοι) Η Πηνελόπη Δέλτα και εμείς της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου Η επίδραση των παραμυθιών στο παιδί προσχολικής ηλικίας της Κατερίνας Μιχαλοπούλου Ποίημα για τα Χριστούγεννα Συνέντευξη της Παναγιώτας Σμυρλή από την Αγγελική Βαρελλά Αυτοί που έφυγαν: Σοφία Φίλντιση της Έρρικας Αθανασίου Νέα Προδιαγραφές υποβολής άρθρων στις Διαδρομές CONTENTS Points This Issue s Illustrator: Sophia Papadopoulou Transformations in the attainment of the impossible; Examples from poetry by Maria Kottoula Comics and Education: The redefinement of a relationship by Marianna Missiou Reviews (35 titles) Review of a selection of Christmas books (15 titles) Children s Calendars and Annual Diaries for 2012 (6 titles) Article dedicated to books regarding the Special Olympics (3 titles) Penelope Delta and Us by Loty Petrovits The effect of fairy-tales on children of preschool age by Katerina Michalopoulou Poem about Christmas An interview of Panaghiota Smyrli by Angeliki Varella Those who left us: Sophia Fildissi by Errica Athanasiou News Submission Guidelines Απαγορεύεται η μερική ή ολική αντιγραφή ή αναπαραγωγή του περιεχομένου ή της δομής του περιοδικού αυτού χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη ο οποίος διατηρεί όλα τα δικαιώματά του The reproduction or copy of the contents or structure of this magazine, in whole or in part, is prohibited without the written authority of the publisher, who retains all rights Τα ενυπόγραφα κείμενα εκφράζουν τις προσωπικές απόψεις των συγγραφέων τους. The undersigned articles express the personal opinions of their authors. ΚΩΔΙΚΟΣ ΕΝΤΥΠΟΥ 3727

4 επισημάνσεις 4 επισημάνσεις «Τι προσφέρει, λοιπόν, η λογοτεχνία;» επισημάνσεις Tο ερώτημα τέθηκε, μεταξύ άλλων, από τη δημοσιογράφο Λαμπρινή Κουζέλη σε συνέντευξή της με τον κορυφαίο Αμερικανό κριτικό και καθηγητή Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου του Yale, Χάρολντ Μπλουµ, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Το Βήμα (25/09/2011) με τίτλο: «Απελπιστική η παρακµή του αναγνωστικού κοινού». Από την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αυτή συνέντευξη σταχυολογούμε μερικές φράσεις του Μπλουμ, χωρίς σχόλια: «Αν εξαιρέσουµε την αγάπη που γεννιέται ανάµεσα σε δύο ανθρώπινα πλάσματα, η λογοτεχνία προσφέρει την υψηλότερη χαρά της πιο βαθιάς απόλαυσης, µας οδηγεί στην πιο βαθιά επίγνωση της ύπαρξής µας και µας προσφέρει βαθύτατη αίσθηση των ανθρώπινων επιτευγμάτων και του τι δύναται ακόµη να επιτύχει ο άνθρωπος.... Ο καλύτερος τρόπος για να εκτιµήσεις ένα κείμενο είναι να το κατέχεις από µνήµης. Το λέω από προσωπική πείρα. εν µπορώ να απαγγείλω ολόκληρη την Ιλιάδα και την Οδύσσεια στο πρωτότυπο, αλλά θυµάµαι απ έξω τµήµατα των στίχων από το κάθε έπος.... Αν κάποιος προσπαθούσε να εξορίσει τον Όμηρο από την εκπαίδευση των Ελλήνων, θα έπασχε, κατά τη γνώμη μου, από οξεία αγωνία της επίδρασης απέναντί του». Λ.Π.-Α. Συνεντεύξεων συνέχεια... Σταχυολογούμε δύο φράσεις και από τη συνέντευξη που πήρε η δημοσιογράφος Μυρτώ Λοβέρδου από τη γνωστή Γαλλίδα ηθοποιό Φανί Αρντάν και δημοσιεύτηκε στην ίδια εφημερίδα, στο ίδιο φύλλο, με τίτλο: «Πάντα ένιωθα χιλίων ετών»: «Η Ελλάδα ήταν και παραμένει για μένα ο πυλώνας του πολιτισμού κι ας ακούγεται κλισέ αυτό. Το ότι η Ελλάδα κλονίζεται, είναι συμβολικό. Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν συγγενείς μου, κάτι σαν τον παππού και τη γιαγιά.... Όταν διαβάσουμε ένα βιβλίο και το αγαπήσουμε, ανοίγει μια μεγάλη πόρτα στον κόσμο». Λ.Π.-Α. η εικονογράφος του τεύχους ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Ονομάζομαι Σοφία Παπαδοπούλου, ή αλλιώς Petit Sophie, μια και ποτέ δε θα μεγαλώσω! Γεννήθηκα στην Αθήνα όπου και ζω μέχρι σήμερα. Όντας μωρό, μου έχουν πει ότι πρώτα είπα τα τρία βασικά χρώματα και μετά «μαμά» και «μπαμπά». Ζωγράφιζα, ζωγράφιζα, ζωγράφιζα, μέχρι που είπα να μεγαλώσω και να σοβαρευτώ λιγάκι! Σπούδασα, λοιπόν, Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο απ όπου αποφοίτησα το Έπειτα από πολλές ώρες σκέψης, περισυλλογής και μελαγχολίας, βρήκα ότι μου άρεσε περισσότερο το να χτίζω σπίτια και κόσμους με χρώματα και πινέλα, παρά με μπετόν και σοβά. Άρχισα, λοιπόν, να εικονογραφώ βιβλία. Παράλληλα ασχολούμαι και με το κινούμενο σχέδιο, μια και θέλω να δώσω ζωή και κίνηση στους ήρωες της φαντασίας μου! Στον ελεύθερο μου χρόνο κάνω τραμπολίνο, πηγαίνω ταξίδια με αερόστατο, περπατάω ξυπόλητη στο χιόνι, μασάω τσίχλα, πειράζω τους μεγαλύτερους και, φυσικά, ζωγραφίζω. Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη δουλειά μου στο προσωπικό μου blog: Σας αφήνω! Πάω να δω τι μου επιφυλάσσει το μέλλον! EIKONOΓΡΑΦΙΑ r Δεν είμαι τέρας σού λέω, Εκδόσεις Κέδρος. r Άγιος Βασίλης έρχεται και φέρνει κουραμπιέδες, Εκδόσεις Ψυχογιός. r Μυστήρια μυστικά και μάγια στη μεγάλη πόλη, Εκδόσεις Ψυχογιός (υπό έκδοση). 5

5 6 ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΑΚΑΤΟΡΘΩΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ Εισαγωγικά Μαρία Κωττούλα Εκπαιδευτικός Tο εξω-λογικό στοιχείο συγκροτεί μια τεράστια παρακαταθήκη στη λογοτεχνία και ανάγεται στην αρχέτυπη ανάγκη του ανθρώπου να χειριστεί έτσι τις συνθήκες της ζωής του ώστε να επιβιώσει παρά τα εμπόδια. Γι αυτό το λόγο, οι μεταμορφώσεις αποτελούν εργαλεία στα χέρια συγγραφέων και παραμυθάδων προκειμένου να εκφράσουν αντιλήψεις και δοξασίες των ανθρώπων για τον κόσμο που ζουν και γι αυτόν που φαντάζονται. Με μαγικό τρόπο τιμωρείται ο ένοχος, εκδικείται ο αδικημένος, πραγματοποιούνται προσδοκίες, επέρχεται μια νέα ισορροπία που ανατρέπει την αρχική. «Εν ανάγκη επικοινωνίας» επιστρατεύονται υπερβατικοί παράγοντες είτε για να πλαισιώσουν παραμυθιακά την αφήγηση είτε γιατί οι δυνάμεις του ασυνείδητου ζητούν μια επιθυμητή διέξοδο, ακόμη και την εξωτερίκευση ενός εφιάλτη. Στην ίδια ανάγκη ενσωματώνεται και ο δίκαιος λόγος, που αποκαθιστά μέσω ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ Ζωή Βαλάση ΝΑΝΙ, ΤΟ ΚΡΙΝΟ ΤΗΣ ΑΥΓΗΣ Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου Συλλογή με νανουρίσματα, μικρά ποιητικά αριστουργήματα που επινοεί η μάνα καθώς αποκοιμίζει το μωρό της. Στίχοι γεμάτοι ρόδα, κρίνα και παγόνια, Βυζαντινούς ρηγάδες και αρχόντισσες του ονείρου, ευχές και παινέματα για το μικρό παιδάκι, τo αστέρι στην αγκαλιά του κόσμου. Στο CD που συνοδεύει το βιβλίο, μια διαφορετική απόδοση των παραδοσιακών νανουρισμάτων: μελωδίες, απαγγελίες, σιγοψιθυρίσματα δημιουργούν ένα σύμπαν τρυφερότητας και ονειροπόλησης. Χριστίνα Φραγκεσκάκη Η ΟΡΤΑΝΣΙΑ ΦΥΛΑΕΙ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ Εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη Γιορτινό χειμωνιάτικο βράδυ και η ντροπαλή κυρία Αριάδνη, που κάποτε ήταν δασκάλα κι είχε όλα του κόσμου τα παιδιά αλλά τώρα ζει μόνη με τη γάτα της και τα βιβλία της, συναντά στην αυλή της κοινής τους κατοικίας τη μικρή Φερστέ. Μια ιστορία για τη χαρά της φιλίας και της συνύπαρξης. Για την αλήθεια που ενώνει τις παροιμίες των λαών και τους ορόφους των πολυκατοικιών μας. Μια ιστορία για το ανέλπιστο δώρο της εμπιστοσύνης και της ανταλλαγής Για τα όνειρα που γίνονται αλήθεια, όπως στα παραμύθια! Ελισάβετ Γεωργιάδη ΟΝΕΙΡΕΜΕΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ, ΠΑΡΑΜΥΘΕΝΙΕΣ ΜΕΛΩΔΙΕΣ Εικονογράφηση: Ζέφη Μιχαηλίδου Οι ήρωες μέσα από τις ιστορίες και τα τραγούδια τους εκφράζουν συναισθήματα και σκέψεις για τη φιλία, την αγάπη, την αφοσίωση και την υπευθυνότητα. Ιστορίες και μελωδίες που οξύνουν τη φαντασία του παιδιού και βοηθούν στην κατανόηση του κόσμου γύρω του. Το βιβλίο συνοδεύεται από CD με τραγούδια σε μουσική και στίχους της Ελισάβετ Γεωργιάδη. Ελένη Ρουφάνη ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜΟΥ Είναι ο καλύτερος φίλος ή ένα επικίνδυνο πλάσμα της φαντασίας που συντροφεύει την Αλίκη, όσο οι ορμόνες παίζουν παιχνίδια με την εικόνα της στον καθρέφτη; Είναι η σύγκρουση των πλανητών ή το κορίτσι της διπλανής τάξης που θα φέρει το Φοίβο αντιμέτωπο με τη συμμορία της γειτονιάς, προτού καλά καλά φυτρώσουν τρίχες στο μουστάκι του; Από το πατάρι με τα ζωντανά μυστικά, μέχρι το κέντρο της πόλης και την άκρη του σύμπαντος, τα δύο αδέλφια ταξιδεύουν σ έναν κόσμο όπου τα πάντα αναποδογυρίζουν. Συνωμοσίες, καβγάδες, κρυφά ραντεβού, επικίνδυνες ενέδρες και φαντασιώσεις ζωντανεύουν σε μια διαρκή σύγκρουση με την ταραγμένη κοινωνική πραγματικότητα και το βαρετό κόσμο των ενηλίκων.

6 μιας επί μέρους ή ολιστικής φαντασιακής αφηγηματικής πράξης μια αδικία, επικαλούμενος το υπερφυσικό, το ανθρωπίνως αδύνατο. Οι μεταβολές, που αποτελούν δομικά στοιχεία στην κλασική τυπολογία του παραμυθιού, διεισδύουν και σε μη παραμυθιακά περιβάλλοντα έκφρασης, με εφαλτήριο κάποια ψυχική ανάγκη, και αιφνιδιάζουν με τις ανατροπές που επιφέρουν στη δοσμένη τάξη πραγμάτων. Σε γενικές γραμμές το εξωπραγματικό και το εξωλογικό αθετούν τα όρια του θνησιγενούς και επιβάλλονται. Ο τρόπος εισβολής τους και οι ανατροπές που συνάγονται διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ιδέες των κειμένων, το πού απευθύνονται και πώς αποδίδονται. πραγματικότητα είτε αναιρείται αυθαίρετα είτε εμπλουτίζεται μέσα σε πραγματικό περιβάλλον δράσης (Abrams, Zamora & Faris, 1995: 498 Bowers, 2004: 13 Armitt, 2005: 7). Γιώργου Κρόκου, «Συμφωνία με ένα δέντρο», συλλογή Σταλαγματιές, 1982 Ανθολόγιο για την Α και Β τάξη του Δημοτικού Έχω φίλο μου πιστό ένα δέντρο φουντωτό συμφωνία του χω κάνει με χαρτί και με μελάνι 8 Ο μαγικός ρεαλισμός, η μεταμόρφωση και η πρόσληψη Η μεταμόρφωση, εργαλείο του μαγικού ρεαλισμού, αποτελεί ένα σύνηθες μοτίβο για την ανάδειξη του περιεχομένου, ιδιαίτερα στις παιδικές αναγνώσεις. Ο μαγικός ρεαλισμός χαρακτηρίζεται από δίπολες οπτικές των πραγμάτων που συλλειτουργούν στον αφηγηματικό ιστό. Από τη μια πλευρά υπάρχει η ορθολογική αντίληψη της πραγματικότητας και από την άλλη το υπερφυσικό αντιμετωπίζεται επίσης ως πεζή πραγματικότητα. Ο μαγικός ρεαλισμός διαφέρει από την καθαρή φαντασία, κυρίως διότι βρίσκεται σ έναν κανονικό κόσμο με τις αυθεντικές περιγραφές του ανθρώπου και της κοινωνίας. Αφορά στη σύντηξη του πραγματικού και του φανταστικού ή, όπως διατυπώνει ο Angel Flores, «μια συγχώνευση ρεαλισμού και φαντασίας» (1995: ). Παρουσιάζεται μια υβριδική κατάσταση, στην οποία φυσικό και μεταφυσικό επιτελούν ρόλους επικοινωνιακούς και συνδιαμορφώνουν την πλοκή. Ο λόγος στον μαγικό ρεαλισμό ξεφεύγει από την τήρηση του ορθού και εκποιεί τις δοσμένες κανονικότητες με αντάλλαγμα τη δημιουργία αφηγηματικών ιστοριών, μεικτών σε πραγματικά και ά-λογα στοιχεία. Χωρίς να γίνονται νοητικά άλματα, η βιωμένη Να του δίνω εγώ νερό να μου δίνει αυτό χορό να παινεύω τα πουλιά του να του λέω σ αγαπώ Να μου δίνει τον καρπό του να αγκαλιάζω τον κορμό του να με λέει και αδερφό του και να ζήσουμε μαζί όσο ζω και όσο ζει. Το σκεπτικό αυτής της επιλογής συνδέεται με διαφορετικά κριτήρια από αυτά που «μεταμορφώνουν» τους ήρωες σε λαϊκές ή ατομικές αφηγήσεις για ενήλικες. Το ποίημα προτείνεται για διδασκαλία σε παιδιά και η έλλειψη της εμπειρίας τους αποτελεί κριτήριο για την αυθαιρεσία της μεταμόρφωσης (Lewis, 1990: ). Το παρεμβατικό τέχνασμα της μεταμόρφωσης συνάδει τόσο με τη δεκτικότητα και την ερευνητική διάθεση των παιδιών όσο και με την έλλειψη συνειδητοποίησης της ίδιας της φύσης του κόσμου. Ο μύθος του ποιήματος είναι μονοτυπικός στη δομή του με γραμμική αφήγηση (Προπ, : 26) και εξελίσσεται πάνω στον άξονα των διαπροσωπικών σχέσεων, που είναι σχέσεις ανθρώπου και φύσης προσωποποιημένες. Ως αφήγηση για παιδιά διασπείρεται αδιάκριτα στη βιοκοινότητα, από τον άνθρωπο στο δέντρο, τη φύση. Η σειρά στην αφήγηση είναι τέτοια ώστε ο δεσμός της φιλίας ανθρώπουδέντρου (φίλο μου) προηγείται της συγγραφικής σκηνογραφίας, στην οποία ορίζεται ο αποδέκτης της (δέντρο φουντωτό, καρπός, κορμός). Η συμφωνία μεταξύ ηρώων γίνεται με όρους συμβολαιογραφικής πράξης, γεγονός που συμβάλλει στη μεταγραφή του κόσμου, όπου η φύση συναλλάσσεται με τον άνθρωπο για να προκύψουν σχέσεις συναισθηματικές. Οι προτρεπτικές υποτακτικές (να του δίνω / να μου δίνει, κ.λπ.) αποδίδονται στα συμφωνημένα από το «συμπαίκτη» αυτής της σχέσης, το δέντρο. «Να με λέει αδελφό του»: Στη φράση αυτή συγκεντρώνεται το νόημα της φιλίας στον κολοφώνα της ση- 9

7 μασίας του, όπως εθιμικά αποδίδεται (αδελφική φιλία), αλλά είναι και η μόνη φράση στην οποία το δέντρο, γέννημα της φύσης, ανταποδίδει το συναίσθημα (δυνάμει αρθρώνει λόγο). O δεσμός της φιλίας προβάλλεται ως σύμφυτη ανάγκη αλληλοΰπαρξης, προκειμένου η κάθε οντότητα χωριστά να έχει μια σημασία. Η αλληγορία «να μου δίνει αυτό χορό» ανακλά την ανιμιστική προσέγγιση (βλ. σχ. Clodd, 1921 Gilmore, 1919 & Jevons, 1910, σσ ), ενώ η χορευτική σκηνή είναι πολύσημη, περισσότερο εκτεταμένη φιλοσοφικά (Bowers, 2004: 27), τόσο με τις ικανότητες που αποκτά κανείς στο πολιτισμικό του πλαίσιο (χορός) όσο και με την εξακολουθητική συναισθηματική ιδιότητα (χαρά). Η παράλογη σχέση δηλώνεται σ ένα ρεαλιστικό περιβάλλον, αν και το διώνυμο των ηρώων διακρίνεται από διαφορετική ιδιοσυστασία, άλλη «ανάσα». Οι δύο μορφές παρουσιάζονται χωρίς εσωτερικό βάθος, τίποτα περισσότερο από τα λόγια και τις δράσεις, επιβεβαιώνοντας έτσι το αυτονόητο της συμπόρευσής τους σε πραγματιστικό επίπεδο. Μαζί με το ζωντάνεμα, το δέντρο πυρώνει τη διαπροσωπική σχέση μέσω του χορού, προσφέρει τις θετικές προεκτάσεις της επικοινωνίας στον αφηγητή. Το δέντρο υπάρχει λοιπόν ως κωδικό σημείο του πραγματικού με μια λειτουργία ενταγμένη στην πλοκή. H ίδια η δράση άλλωστε, ανακλά σ ένα ψυχικό-πολιτιστικό επίπεδο. Με την εναλλαγή των προσώπων του ρήματος (ζω, ζει) οργανώνεται η σχέση των πρωταγωνιστών γύρω από τον ζωτικό ιστό της φύσης με αλληλεξάρτηση. Οι τεχνικές του κειμένου (αστιξία, εικονοποιία, μεταφορές, κ.λπ.) και η δομή (γραμμική πορεία) διευκολύνουν περισσότερο τη διαχείριση του κόσμου που καταγράφεται και εντάσσουν τους μικρούς αναγνώστες αβίαστα στο ταξίδι της φαντασίας. Μορφή και περιεχόμενο τροφοδοτούν τη συναισθηματική νοημοσύνη. Η εκδραμάτιση καταστάσεων ανθρωπομορφισμού καλλιεργούν την ιδιαίτερη επικοινωνία των παιδιών με τα κείμενα, με την αβίαστη δραπέτευσή τους από την περιοριστική για τη φαντασία πραγματικότητα. Η μαθητεία των παιδιών στο μύθο τα οικειώνει με την προσδοκία του απρόβλεπτου που εναλλάσσεται με το λογικά αναμενόμενο. Η επικοινωνιακή αυτή διαδικασία καλλιεργεί την αισθητική εμπειρία και απελευθερώνει τον ορίζοντα προσδοκιών. Η ανάπτυξη προσωπικής εκδοχής απέναντι στον άξονα «μεταμόρφωση» είναι το δημιουργικό παράγωγο της συναλλαγής του παιδιού με το ά-λογο και της συμβολής του τελευταίου στην αντίληψη της φύσης, στην περίπτωσή μας, ως αδιαί- ρετου όλου. Τα παιδιά θα ανεχτούν το ασυνήθιστο, το εξωλογικό, ως παράμετρο που δε συμβαίνει στην καθημερινότητά τους αλλά δυνάμει θα συνέβαινε. Με την όσμωση, η α-φύσικη κατάσταση γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας του ασυνειδήτου των παιδιών, αφού συμφωνεί με την ανάγκη του φαντασιακού στοιχείου στη ζωή τους αλλά και με την επαναστατική φύση τους. Το ποιητικό περιεχόμενο «ανοίγεται» στις ατομικότητες των μικρών αναγνωστών, με προσομοιώσεις στην εμπειρία και την επιθυμία τους (βλ. σχ. Γκίβαλος, 2004: ). Οι μεταγραφές του μύθου με παρεμβάσεις ως διδασκαλία και απόλαυση αναπτύσσει την ανώτερες νοητικές ικανότητες στα παιδιά για δημιουργικό πλέον λόγο (βλ. παράδειγμα, Ηλία, 2011: 24-34). Με τη μύηση, την ενσυναισθητική συμμετοχή και το πολιτισμικό του υπόβαθρο, ο μικρός αναγνώστης αντιλαμβάνεται τη σχέση του με το αναγεννητικό σύμβολο (δέντρο = ευφορία), σύμφωνα και με το προϋπάρχον φαντασιακό πλέγμα που είναι χαραγμένο στην παιδική σκέψη. Μεταγράφεται, συγχρόνως, μια οικολογική πραγματικότητα στη δυνάμει θετική της διάσταση, αφού η σχέση ανθρώπου-φύσης παρίσταται εγγενώς λειτουργική. Η εμπιστοσύνη του παιδιού σ αυτή τη σχέση είναι πρακτικά μια μορφή ωρίμασης στο θέμα «φυσικό περιβάλλον», ιδιαίτερα αν αναπτυχθούν κίνητρα για ενίσχυση της φθίνουσας πλέον βιωματικής προσέγγισής του, ως βουλητική αντίδραση απέναντι στην επεξεργασμένη γνώση, που προσφέρεται σπάταλα σήμερα, ενώ η πρωτογενής επαφή με τη φύση είναι σε μεγάλο βαθμό εξόριστη (βλ. σχ. Nanson, 2005). H μεταμόρφωση ως αποκατάσταση της κοσμικής τάξης Η κοινωνική και πολιτική ποίηση επινοεί επίσης τη μεταμόρφωση ως εύρημα ανατροπής απαντώντας έτσι σε εξουσιαστικές παρεμβάσεις. Το μεταφυσικό στοιχείο μετέχει στα δρώμενα, στρεψοδικεί ακόμα και σε βάρος της φυσικής αλήθειας μόνο και μόνο για να αποκατασταθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όταν παραχαράσσονται ή σωπαίνουν μαζί με τη σιωπή των ανθρώπων που τους ανήκαν. Κ. Χαραλαμπίδη, «Στα στέφανα της κόρης του», συλλογή Θόλος, 1989 Λογοτεχνία γενικής παιδείας Γ Λυκείου Είχε τριακόσια στρέμματα γης υπό κατοχήν και τον πατέρα της στα βάθη της Ανατολής. Θα παντρευόταν ευτυχώς ένα καλό παιδί. Κατά την τελετή του μυστηρίου δεν πρόσεξε κανένας τον πατέρα της. 11

8 Μπήκε απ το νάρθηκα κρυφά και στάθηκε πίσω από μία κολόνα και καμάρωνε. Ύστερα σκούπισε με το μανίκι του το ξεσκισμένο και φτωχό του δάκρυ. Τον πήρανε για ηλίθιο του χωριού και τον αφήκανε στην ησυχία του. 12 Τελειώνει ο γάμος, και να χαίρεστε τα στέφανα. Παίρνουν κουφέτα και λουκούμια, μπαίνουν καθένας στ αυτοκίνητό του, χάνονται. Ο στοργικός πατέρας πάει κι αυτός στην Πράσινη Γραμμή, περνά σκυφτός παίρνει ξανά τη θέση του στο χώμα. Η αφήγηση έχει κυκλική δομή, εφόσον ο πατέρας επιστρέφει στον τάφο που βρισκόταν αρχικά. Το πραγματιστικό στοιχείο, ο θάνατος, είναι επιβεβαιωμένος λοιπόν, όπως είναι και η αφηγηματική στιγμή του εξοστρακισμού του. Η νεκρανάσταση, στοιχείο ομηρικό, των δημοτικών τραγουδιών και εθιμικό στην ελληνική και σε άλλες παραδόσεις, βρίσκεται εντός του πεδίου της λαϊκής βιοθεωρίας (Καψωμένος, 1984: 64) και πραγματοποιείται για ένα σκοπό. Εξωλογικό στοιχείο (νεκρανάσταση) και ρεαλιστικό (τελετή γάμου-κοσμικό επίπεδο) συμφύονται σε κοινό αφηγηματικό άξονα. Η περίσταση (γάμος κόρης) αφορά στο πραγματικό, ενώ η νεκρανάσταση (η σκιώδης παρουσία πατέρα) εισάγει το μαγικό στοιχείο και έχει πρόσκαιρη διάρκεια. Παρόλα αυτά, έχουμε εδώ μια διανοητικού τύπου διαχείριση του μαγικού ρεαλισμού, καθώς το υπόρρητο θέμα, οι ιδέες δηλαδή του κειμένου, προστρέχουν στο λαό που στηλιτεύτηκε, που έγινε αλλότριος προς το οικείο του, τη γη και τους ανθρώπους που έμειναν μισοί (Πράσινη Γραμμή). Η ρεαλιστική ιστορία αποτελεί μια επίφαση για ν αναπτυχθεί το μεταφυσικό στοιχείο που στην περίπτωσή μας εξαπατά το θάνατο, γιατί η ζωή έγινε άθυρμα άνομης ενέργειας. Απευθύνεται στη συλλογική συνείδηση για την έννοια του πολέμου με τα μάτια ενός ουδέτερου αφηγητή. Αντί λοιπόν η μαγεία να προσδώσει άνοιγμα στη φαντασία, το αίσθημα του «πετάγματος», όπως γίνεται στις παιδικές αφηγήσεις, διεγείρει το συμπαθητικό τού νου και των αισθήσεων στην εν θερμώ ιστορία που βαραίνει βιωματικά. Η υπερρεαλιστική σημείωση σ αυτή τη μεταμόρφωση, «το ξεσκισμένο δάκρυ», φωτίζει το μη πεπερασμένο του συναισθήματος στην αρχέτυπη σχέση γονιού-παιδιού. Η ασυμβατότητα της παραμυθιακής μεταμόρφωσης (μπήκε απ το νάρθηκα κρυφά) και η επιλεγμένη συστολή (κρύφτηκε πίσω από μια κολώνα) αποκαλύπτουν ένα δεύτερο σκηνικό, αθέατο από τους πρωταγωνιστές του πρώτου (συντελεστές της τελετής). Ένας πατέρας σε μειονεξία, με ατελή συμμετοχή στην εθιμική τελετή (φτωχό δάκρυ, σκυφτός) υπερσκέλισε το θάνατο για να βρεθεί Σελ e MΑΝΟΣ KΟΝΤΟΛΕΩΝ Δε με λένε Ρεγγίνα......Άλεχ με λένε Μια διπλή ιστορία που μιλά για τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και νέων ΛΟΤΗ ΠΕΤΡΟΒΙΤΣ-ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΥ Ζητείται μικρός ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ EKΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ ΝΕΟΙ ΤΙΤΛΟΙ Σελ ,90 e Ημερολόγιο 2012 Ένας χρόνος με τη Ζωρζ Σαρή Σελ ,90 e «Η Ζωή θέλει να την αγαπάνε. Να την αγαπάνε χωρίς παζαρέματα, πολύ και αλογάριαστα. Μικρή κατάλαβε πως, για να τα καταφέρει, έπρεπε πρώτα ν αγαπήσει αυτή τους ανθρώπους. Αγαπούσε όπως πεινούσε, όπως διψούσε, όπως πονούσε, όπως γελούσε.» Ένας χρόνος με την αγαπημένη συγγραφέα μικρών και μεγάλων. Ένας χρόνος με φωτογραφίες και αποσπάσματα από τα συγκλονιστικά της βιβλία αλλά και την εξίσου συναρπαστική της ζωή.!

9 14 σ ένα σταθμό ευτυχίας του παιδιού του. Η διαχωριστική Πράσινη Γραμμή οριοθετεί τόσο την υπέρβαση του ήρωα όσο και την αποκατάσταση της φυσικής κατάστασης (ξανά τη θέση του). Το αντιθετικό διώνυμο παίρνουν κουφέτα και λουκούμια vs πάει και παίρνει τη θέση του στο χώμα εγκλείει και το κοσμικό αμετάκλητο (οι άλλοι συμμετέχουν ενεργά στο εθιμικό) και το φυσικό (ο πατέρας στο καθορισμένο λίκνο του). Το οριακό γεγονός του θανάτου ως εναρκτικό βίωμα για την ποιητική συγγραφή ακυρώνεται για την εξυπηρέτηση μιας κοσμικής αναγκαιότητας έστω και με την ανατροπή της φυσικής τάξης. Στο μέτρο που εγείρει τη συμπάθεια του αναγνώστη απέναντι στη σχέση πατέρα-κόρης, η μεταμόρφωση υπηρετεί σημειωτικά το ανακάλημα της ιστορικής στιγμής, η οποία προβάλλεται με αφαιρετική πυκνότητα (Πράσινη Γραμμή), υπαινικτικά. Η επιγραμματικότητα στο ύφος εντατικοποιεί μάλλον τη νοητική ικανότητα παραγωγής εικόνων με λιτή απόδοση περιεχομένου. Στις παραλογές, στα τραγούδια του Χάρου και στα ηρωικά δημοτικά τραγούδια, η νεκρανάσταση αποτελεί αυθαίρετη απάντηση σε μια αδικία ή για να χρησιμοποιήσουμε όρους της αφηγηματικής ανάλυσης του μύθου μία «παραβίαση σύμβασης» (Τζούμα, 1991: 24), αντίθετη στη φυσική τάξη. Σ όλα αυτά τα μοτίβα η ανάγκη αποκατάστασης της ηθικής τάξης, όπως ορίζεται από το κοινοτικό-εθιμικό και το κοσμικό δίκαιο, οδηγεί σε επιλεκτική «ανάκληση του θανάτου». Το ανεπίστροφο σ αυτό το ποίημα τονίζεται με τη μετωνυμική σημασιοδότησή του (θέση-πάλι στο χώμα), ενώ το παράλογο-ανταρσία (Μπήκε, καμάρωνε vs xώμα) έχει στιγματίσει σκηνογραφικά το θέμα αναπαριστώντας την επικοινωνία ως αθάνατη έγνοια των νεκρών για τους ζωντανούς, όταν προϋπάρχουν δεσμοί ζωής. Η συμπλοκή των βιογραφικών στιγμών του αφηγητή με τη δικαιωματική επιθυμία για ζωή παράγει το εύρημα της νεκρανάστασης, την ανάγκη έστω της προσωρινής αποκατάστασης της ηθικής βλάβης, ως αντίδραση σε εκφυλιστικές πολιτικές καταστάσεις. Η δικαίωση του ήρωα λειτουργεί μετωνυμικά στην αποκατάσταση της τάξης με σεβασμό στο αξιακό πολιτιστικό σύστημα (αρχέγονη σχέση γονιούπαιδιού/άδικος θάνατος γονιού). Χωρίς να ενοποιούνται τα επίπεδα πραγματικού-φαντασιακού, το τελευταίο εισβάλλει στο πρώτο αυθαίρετα για ν απαξιώσει την αδικία, ενώ η φυσική τάξη πραγμάτων εν τέλει αποκαθίσταται. Τα επίπεδα φαντασιακού και πραγματικότητας δεν αναιρούν τη φυσική τάξη «ες αεί», ακριβώς όπως στη νεαρή ηλικία πρέπει να διακρίνεται το θέμα του θανάτου στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα (Ανδρουτσοπούλου, Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2011: 84). Η μεταμόρφωση ως στοιχείο υπερρεαλισμού στην πλαισίωση του ονείρου Ο φανταστικός κόσμος στον υπερρεαλισμό ανακλά περισσότερο τις επιθυμίες του ασυνείδητου. Χωρίς το ποίημα να στερείται της κοινωνικής του διάστασης (ένα ατύχημα), η διαχωρισμένη σκηνοθετικά στιγμή της παραίσθησης, του ονείρου του αφηγητή, γνωστοποιεί τον άυλο κόσμο του νεκρού ήρωα, αυτού που αδυνατεί στο πλαίσιο της πραγματικότητας να παρίσταται, αφήνοντας τους οικείους του καθηλωμένους από την απώλεια. H μεταμόρφωση από τη δεύτερη στροφή (νεκρός επαίτης της ζωντανής μνήμης) είναι μια ποιητική ανάπτυξη του αδύνατου, μια συνδήλωση διαλόγου, μια μεταφορά για τον αποχωρισμό ενός νέου ανθρώπου από τη ζωή. Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου, «Ο μοτοσικλετιστής» Λογοτεχνία γενικής παιδείας Γ Λυκείου Τι ν απόγινε άραγε εκείνος ο θορυβοποιός της νύχτας Καβάλα στο μηχανικό του ζώο Να κραδαίνει την άσφαλτο Χωρίς φρένο Να παίζει ώρα ύπνου με τις φρένες μας εδώ μέσα στο σακατεμένο κρανίο 15

10 16 Προχτές το μεσονύχτι που κοίταζα απ το παράθυρό μου το νέο φεγγάρι άκουσα θόρυβο παράξενο να ρχεται από ψηλά και μου φάνηκε πως τον είδα ένας άγγελος πάνω σε μοτοσικλέτα να διασχίζει τους δρόμους τ ουρανού κι απ το σπασμένο καθρεφτάκι του να με κοιτάζει περίλυπος Βγάλε μου σε παρακαλώ μια ωραία φωτογραφία να τη στείλω στο κορίτσι μου έτσι πάνω στη μοτοσικλέτα μου με το ένα χέρι στο χειρόφρενο το άλλο να σιάζει τα σγουρά μαλλιά μου Θέλω να φαίνεται καλά το καινούργιο μου πέτσινο το σιδερένιο κράνος Να διακρίνεται προπάντων ο ίλιγγος στο πρόσωπό μου κι εκείνο του θανάτου το αναπόφευκτο Δύο καταστασιακά επίπεδα (α στροφή: δρόμος, εξωτερικός χώρος-σκέψεις / β και γ στροφή: εσωτερικός χώροςόνειρο), δομικά χωρισμένα, φέρνουν σε αντιπαράθεση το πραγματικό με το φαντασιακό σε μια γραμμική αφηγηματική δομή. Στην αρχή η διαπόρηση «τι ν απόγινε άραγε εκείνος ο θορυβοποιός» προκύπτει από το σκηνικό του ταραχοποιού. Με εσωτερική εστίαση στη δεύτερη στροφή, ο αφηγητής έλκει το θορυβοποιό στο πεδίο του ασυνείδητου, του ονείρου ή της παραίσθησης: «άγγελος», «να διασχίζει τους δρόμους τ ουρανού». Βράδυ είναι ο χρόνος του πραγματικού γεγονότος και βράδυ με νέο φεγγάρι η ονειρική παρουσία του ήρωα της πρώτης στροφής, ελαφρά φωτισμένη. Στην τρίτη στροφή, σε ασθματικό ρυθμό, χωρίς την τήρηση των σημείων στίξης, ο θορυβοποιός οικειώνεται με τον αφηγητή, γίνεται κεντρικό πρόσωπο των ιδιωτικών του προβολών, των αβίαστων συνειρμών του. Γίνεται εξομολογητικός, είδωλο του εαυτού του για ν αποκαλύψει μια εκκρεμότητα, να ζητήσει μια χάρη, με προτρεπτικές υποτακτικές, από τον κόσμο που άφησε. Σμίλεμα του ασυνειδήτου ο μοτοσικλετιστής, διεκδικεί το δικαίωμά του να διεκπεραιώσει τη συναλλαγή του με τον κόσμο. Μια φωτογραφία είναι το ζητούμενο, το πάγωμα μιας ζωντανής στιγμής, το κάτοπτρο του εαυτού, όπως ακριβώς δηλώνεται πάνω σ έναν τάφο η απουσία. Η διαπόρηση στην αρχή δεν είναι απ τα ερωτήματα που σωπαίνουν. Τα δύο αντίθετα σκηνικά της πρώτης και των επόμενων στροφών καταδεικνύουν με τη δομή τους το πραγματικό και το συνειρμικό, στα οποία ιδιότητες, ψυχές και συμπεριφορές αλλάζουν ρόλο και σημασία. Με το σχήμα της σύζευξης «βγάλε μου»/«να τη στείλω» σε υποκειμενικό πλάνο του αφηγητή, ο νεκρός πλέον ήρωας εμπιστεύεται ένα ξετύλιγμα ψυχής με θεματικό μοτίβο ένα αντικείμενο, μια φωτογραφία. Ο ίλιγγος στο πρόσωπο με το υπερβατό σχήμα «του θανάτου το αναπόφευκτο», συμπλέκουν τη στιγμή οδύνης, την τελευταία στιγμή. Ο ενοχλητικός θόρυβος που παραβίαζε τα όρια (φρένες-φρένα), γίνεται θραυσματικός για τις αισθήσεις (παρουσία αγγέλου), παρακλητικός και ανακλητικός της κοινής συνείδησης για το μοιραίο και για την γκρεμισμένη γέφυρα με το ζωντανό. Οι επιθυμίες δεν σωπαίνουν με το θάνατο, αλλά με την ανάταση των λέξεων ο απών ζωντανεύει καθαιρώντας τη λογική. Μια ψηλαφητή σχέση με τις αισθήσεις που προσλαμβάνουν τις παραστάσεις ενορατικά. Η νόρμα της πρώτης στροφής υποχωρεί στην υπερρεαλιστική διάσταση, την ονειρική, όπου μεταγράφεται το περιστατικό του τροχαίου ατυχήματος με ποιητική δυναμική κατ αναλογία προς το πραγματικό και όχι κατ εικόνα. Η υπερρεαλιστική εκφορά της παρουσίας του απόντα στον φαντασιακό κόσμο μετωνυμικά διαπερνά την αντίφαση ανάμεσα στο πραγματικό-θνησιγενές και το φανταστικό-υπερβατό, θεραπεύοντας ποιητικά την αμετάκλητη ματαίωση κάθε επιθυμίας του νεκρού, ο οποίος καταδικάστηκε σε θάνατο στις σύγχρονες κοινωνίες του «κάνω» και του «έχω». Οι τρεις μεταμορφώσεις, τρεις αντιλήψεις για το υπερβατικό Οι προσεγγίσεις των ποιημάτων με άξονα τη μεταμόρφωση αποτελούν ενδείξεις για το επικοινωνιακό αίτημα που τις προκαλεί, τόσο από την πλευρά των δημιουργών όσο και των αποδεκτών των κειμένων. Η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στα κείμενα που «ενσαρκώνουν» και «εμψυχώνουν» τους ήρωές τους είναι η συγγραφική πρόθεση και η διαφορετικότητα των αναγνωστικών αναγκών που καλύπτονται σε κάθε περίσταση. 17

11 18 Στο ποίημα «Συμφωνία μ ένα δέντρο» το μαγικό στοιχείο λειτουργεί σε όλη την πλοκή συνυφασμένο με το πραγματικό και με την αίσθηση της αληθοφάνειας. Στον μαγικό ρεαλισμό, το φαντασιακό και το παράδοξο συντάσσονται με την πραγματική ζωή για να διαμορφώσουν στην παιδική συνείδηση τον κόσμο της φαντασίας χωρίς ν αποσυνδέονται από αυτό που ονομάζουμε πραγματικό. Σ αυτή την περίπτωση, το εξωλογικό στη λογοτεχνία είναι το εξω-λογικό της ζωής, κομμάτι του «δημιουργικού» στην ανάπτυξη της προσωπικότητας. Διευκολύνει τη διεύρυνση της συναλλαγής του παιδιού με τον κόσμο καθώς γίνονται κι αυτά που δεν γίνονται. Είναι ένα είδος αμφισβήτησης, θα λέγαμε, στη συμφωνημένη αλήθεια, στους καθημερινούς κανόνες, μια μεταγραφή του στερεότυπου σε μεταβαλλόμενο, πλουσιότερο στις ικανότητες και στις ιδιότητες. Και ενώ η ζωή δεν ακυρώνεται βάσει των ανατρεπτικών παραμυθιακών αναγνώσεων, ο μαγικός ρεαλισμός τροφοδοτεί τον παιδικό κόσμο που συνυπάρχει με τον κόσμο των ενηλίκων. Συνιστά την παιδική ματιά απέναντι στα κοινωνικά θέματα και δίνει πρόσβαση σ αυτά, αφού τα κείμενα μεταφέρουν και μια ιδεολογία (βλ. σχ. Hollindale, 1992 & Stephens, 1992). Ο μαγικός ρεαλισμός συνδέεται σε μικρότερο βαθμό με το ασυνείδητο και σε μεγαλύτερο βαθμό με την υλική πραγματικότητα. Το οξύμωρο σχήμα του είναι ότι κάτι το εξωπραγματικό έχει όντως συμβεί (Grant, 2003: 36 & 70), άρα φανταστικό και πραγματικό συναιρούνται μέσω της γραμμικής και συντακτικά ορθής αφήγησης (ευσυνείδητος ρεαλισμός) στον αναγνώστη (Armitt, 2005: 7). Αντίθετα με το προηγούμενο, στην κοινωνική και υπαρξιακή λογοτεχνία ή ο φανταστικός κόσμος εναλλάσσεται με τον πραγματικό, ή στον πραγματικό κόσμο της δράσης το φανταστικό ξεχωρίζει αισθητά από το αληθινό, είτε κινούνται όλα στο πλαίσιο του διακριτού φανταστικού ή των ελεύθερων συνειρμών. Συνεπώς ο αναγνώστης συνειδητοποιεί τη φανταστική ή μη πτυχή του κάθε συμβάντος (Grant, 2003: 13 & 70). «Στα στέφανα της κόρης του», η νεκρανάσταση είναι εμβόλιμη και προσωρινή, μια πολιτική σημειολογία για το άδικο που διαρρηγνύει τις πόρτες του Άδη. Στο ποίημα «Ο μοτοσικλετιστής», η πραγματικότητα και η παραίσθηση χωρίζονται δομικά. Τα δύο επίπεδα λόγου γίνονται πρόδηλα με την αντίθεση στους φιλμικούς ρόλους του ήρωα, θορυβοποιός-φρένο-φρένες και άγγελος, περίλυπος. Παρατηρούμε την ενδοτικότητα του αφηγητή στην αλλαγή της θεώρησης των πραγμάτων όταν η τύχη του ήρωα δεν είναι αναστρέψιμη. Σύμφωνα με το παραπάνω, η αυθαίρετη υπέρβαση του ανθρώπινου μέτρου (νεκρανάσταση) συνάδει είτε με τη συλλογική συνείδηση που θέλει την αποκατάσταση της κοσμικής τάξης στα «Στέφανα...» είτε με το δικαίωμα επικοινωνίας σε μια οριακή στιγμή της ύπαρξης («Ο μοτοσικλετιστής»). Το εξωπραγματικό του μαγικού ρεαλισμού σπανίως αναπαρίσταται στη φόρμα του ονείρου ή της ψυχολογικής εμπειρίας. Τα πλάνα που συναιρούν τον κόσμο με το όνειρο ή το συνειρμό απελευθερώνουν την επιθυμία από τη δέσμευση του πεπρωμένου, προτείνοντας μια λανθάνουσα αίσθηση της μυθολογίας του γεγονότος. Η διαφορετική αντιμετώπιση του υπερβατικού στις διάφορες ηλικιακές περιόδους (παιδί, έφηβος, ενήλικας) έχει ως συνέπεια τη διαφορετική αξιοποίησή του. Άλλες ανάγκες καλύπτονται στην παιδική ηλικία, όπου πραγματικός και εξωλογικός κόσμος συνυφαίνονται τυχαία και χωρίς ποσοστώσεις, και άλλες στις διάφορες φάσεις ενηλικίωσης, στις οποίες αφενός η ίδια η ύπαρξη μπαίνει σε δοκιμασίες, αφετέρου η αφαιρετική σκέψη διευκολύνει την πρόσληψη εννοιών. Σε όλες τις περιπτώσεις, η λογοκρατούμενη και ορθολογική πραγματικότητα καταστρατηγείται μέσα στην αφηγηματική κοινότητα στον αφηγημένο χρόνο (Αυδίκος, 2002). Ανεξάρτητα όμως από τις κατά περίπτωση λειτουργίες του φανταστικού, το τελευταίο διεισδύει σε κάθε στρώμα του ψυχισμού για να ικανοποιήσει έστω προσωρινά μια ψυχική ανάγκη, μια παρόρμηση ή ν αναπαραστήσει επικοινωνίες διαγραμμένες από τον φυσικό κόσμο και ν απαντήσει σε ερωτηματικά. Η ελευθερία στη χρήση του υπερβατού δηλώνεται με εναλλακτικές διατυπώσεις, αυθαίρετες συζεύξεις ανόμοιων συντελεστών ενός σκηνικού, παράταιρα νοήματα ή με την αισθητική προτεραιότητα σε βάρος της αλληλουχίας και του λογικού περιεχομένου. Οι παραπάνω προϋποθέσεις υπήρξαν άλλωστε διαχρονικά οι συνιστώσες του φανταστικού που έρχεται να διαταράξει την καθημερινότητά μας. Η αγωγιμότητα των κειμένων συναρτάται με την αντίληψη για τη συναλλακτική της λογοτεχνίας (Πολίτης 1996: 21-32), που σημαίνει ότι το κειμενικό πολιτιστικό προϊόν αποτελεί συμβιωτικό γεγονός για τον αναγνώστη (Φαρίνου-Μαλαματάρη, 2007 & Gersie, 1992) μέσα από διαδικασίες ενσυναίσθησης (Meyer & Salovey, 1990: ). Προϋπόθεση για τα παραπάνω είναι ότι η ποιητική προσέγγιση του κόσμου μας, ανοιχτή στους συμβολισμούς και τις συνυποδηλώσεις, αποτελεί για τον αναγνώστη μια δημιουργική επανεξέτασή του. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ Αγαθοπούλου-Κέντρου, Μ. (1981), «Ο μοτοσικλετιστής», Θαλασσινό Ημερολόγιο, Θεσσαλονίκη: Διαγώνιος. Ανδρουτσοπούλου, Α. & Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 19

12 20 Λ. (2011), «Βοηθώντας τα παιδιά να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα του θανάτου: Η βιβλιοθεραπευτική προσέγγιση της Joan Fassler», Διαδρομές, τχ. 102, σσ Αυδίκος, Ε. (2002), «Η αφηγηματική κοινότητα», στο: Δ. Προύσαλης (επιμ.), Κουβεντιάζοντας για τα παραμύθια, Πρακτικά διημερίδας 31/3-1/4/2001, Ταύρος: Μολύβιος Νιάου. Γκίβαλος, Μ. (2004), «Μετα-νεωτερικότητα και λογοτεχνία. Ιστορικο-κοινωνικές και επιστημολογικές προσεγγίσεις», Πρακτικά Γ Πανελληνίου Συνεδρίου (Αθήνα 29, 30/11-1/12/2002), Η Λογοτεχνία σήμερα: Όψεις, Αναθεωρήσεις, Προοπτικές (επιμ. Α. Κατσίκη- Γκίβαλου), Π.Τ.Δ.Ε. Παν. Αθηνών-Κ.Ε.ΕΠ.ΕΚ, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, σσ Grant, D. (2003), Ρεαλισμός. Η Γλώσσα της Κριτικής, τόμ. 1 (μτφρ.: Ι. Ράλλη-Α. Χατζηδήμου), Αθήνα: Ερμής. Ηλία, Ε. (2011), «Η Πεντάμορφη και το Τέρας των νηπίων: Όταν οι αναγνώστες γίνονται συνδημιουργοί των παραμυθιών...», Μέρος 2ο: «Mορφές, δράσεις και συναισθήματα των ηρώων στα παιδικά κείμενα», Διαδρομές, τχ. 101, σσ Καψωμένος, E. (1984), «Ο θάνατος στο δημοτικό τραγούδι», Αρχαιολογία, τχ. 11, σσ Κρόκος, Γ. (1982), «Συμφωνία μ ένα δέντρο», Σταλαματιές, Θεσσαλονίκη: Α.Σ.Ε. Πολίτης, Δ. (1996), «Ο ρόλος του αναγνώστη και η συναλλακτική θεωρία της Rosenblatt, L. M.», Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας, τχ. 11, σσ Προπ, Β. Γ. ( ), Μορφολογία του παραμυθιού (μτφρ.: Α. Παρίση), Αθήνα: Καρδαμίτσα. Τζούμα, Α. (1991), Η διπλή ανάγνωση του κειμένου. Για μια κοινωνιοσημειωτική της αφήγησης, Αθήνα: Επικαιρότητα. Φαρίνου-Μαλαματάρη, Γ. (μτφρ.) (2007), Μιχαήλ Μπαχτίν, «Προς μια επανεπεξεργασία του βιβλίου για τον Ντοστογιέφσκι». Νέα Εστία, τχ. 161, σσ Χαραλαμπίδης, Κ. (1989), «Στα στέφανα της κόρης του», Θόλος, Αθήνα: Άγρα. ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ Abrams, Μ. Η. ( ), A Glossary of Literary Terms, Fort Worth: Harcourt Brace College Pub. Armitt, L. (2005), Fantasy Fiction: An Introduction, New York: Continuum International Publishing Group. Bowers, M. A. (2004), Magic(al) Realism. Τhe New Criticism Idiom, New York: Routledge. Clodd, E. (1921), Animism: Religions, Ancient and Modern, London: Constable & Co. Flores, A. (1995), Magical Realism in Spanish American Fiction, στο: Zamora L. P. & Faris W. B. (eds), Magical Realism: Ghosts in U.S. And Latin American Fiction, Durham & London: Duke University, σσ Gersie, A. (1992), Earthtales: Storytelling in times of change, London: Green Print. Gilmore, G. (1919), Animism, Boston: Boston Marshall Jones Co. Hollindale, P. (1992), Ideology and the children s book, στο: P. Hunt (ed.), Literature for Children. Contemporary Criticism, London & New York: Routledge, σσ Jevons, F. B. (1910), The Idea of God, Cambridge: Cambridge University Press, σσ Lewis, D. (1990), The Constructedness of Texts: Picture Books and the Metafictive, Signal, τχ. 62, σσ Nanson, A. (2005), Storytelling and Ecology: reconnecting nature and people through oral narrative, U.K.: University of Glamorgan Press. Salovey, P. & Mayer, J. D. (1990), Emotional intelligence. Imagination, Cognition, and Personality, Intelligence, τχ. 9, σσ Stephens, J. (1992), Language and Ideology in Children s fiction (Language in Social Life Series), London & New York: Longman. Zamora L. P. & Faris, W. B. (eds) (1995), Magical Realism: Theory, History, Community, Durham: Duke UP. ΚΟΜΙΚΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΣΧΕΣΗΣ Μαριάννα Μίσιου Διδάσκουσα στο Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αθηνών Με αφορμή τα πρόσφατα αποτελέσματα της έρευνας του προγράμματος PISA του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD, 2010) είναι ενδιαφέρον να βάλουμε ξανά στο τραπέζι το θέμα «κόμικς και εκπαίδευση» και να προσπαθήσουμε να αποτυπώσουμε το τι συμβαίνει σήμερα στο πεδίο αυτό. Στην παραπάνω έρευνα δίνονται στοιχεία που αναφέρονται στις αναγνωστικές προτιμήσεις των 15χρονων παιδιών. Τα Ελληνόπουλα δηλώνουν ότι διαβάζουν για δική τους ευχαρίστηση σε ποσοστό 82,5% και καταλαμβάνουν έτσι τις πρώτες θέσεις ανάμεσα στις χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ. Τον περισσότερο χρόνο των Ελλήνων μαθητών στο εξωσχολικό διάβασμα απορροφούν τα περιοδικά (magazines) σε ποσοστό 60,5%, ακολουθούν οι εφημερίδες (newspapers) με 42,8% και τα κόμικς (comics) με 24,7%. H μυθοπλασία (fiction) καταλαμβάνει την προτελευταία θέση με 21,5%. Διαβάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας προβαίνουμε σε δύο διαπιστώσεις που θα μας απασχολήσουν εδώ. Η πρώτη έχει σχέση με το χαμηλό ποσοστό των παιδιών που διαβάζουν κόμικς. Η δεύτερη διαπίστωση αφορά το γεγονός ότι τα κόμικς εξακολουθούν να θεωρούνται ότι δεν ανήκουν στην κατηγορία των έργων μυθοπλασίας, άρα στη λογοτεχνική παραγωγή. Φυσικά, θα ήταν άσκοπο να υποστηρίξουμε ότι τα κόμικς είναι λογοτεχνία με την κυριολεκτική έννοια. Ή, για να το πούμε αλλιώς, η λογοτεχνία των σχεδίων δεν είναι γραπτή λογοτεχνία. Τα κόμικς δεν ανήκουν ούτε σε κάποιο λογοτεχνικό είδος ούτε στην παραλογοτεχνία, αλλά αποτελούν μέρος των σχεδιαστικών λογοτεχνικών (Morgan, 2003:21-25). Ο Rodolphe Toepffer, πατέρας τουλάχιστον των ευρωπαϊκών κόμικς, ξεχώριζε ήδη από το 1833 τις δύο μορφές έκφρασης. Έλεγε: «Μπορούμε να γράψουμε ιστορίες με κεφάλαια, γραμμές, λέξεις: είναι λογοτεχνία. Μπορούμε όμως να γράψουμε ιστορίες με ακολουθίες σκηνών που αναπαρίστανται 21

13 22 «πολιτισμικό αντικείμενο μη επαρκώς προσδιορισμένο (objet culturel nonidentifié)» (Groensteen, 2006). Παρ όλη την επιτυχία τους, ή ίσως εξαιτίας της επιτυχίας τους, τα κόμικς εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως ένα καθαρά εμπορικό προϊόν, χωρίς λογοτεχνική ή εικαστική αξία, που απευθύνεται σε ένα παιδικό κοινό και προσφέρει εύπεπτη διασκέδαση. Αυτός ο στιγματισμός των κόμικς έχει επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο η κουλτούρα στο σύνολό της προσεγγίζει τα κόμικς. Από την άλλη, είναι γεγονός ότι πολλά κόμικς είναι κακής ποιότητας, αλλά αυτό ισχύει και για το σύνολο της λογοτεχνικής ή και της καλλιτεχνικής παραγωγής. Υπάρχουν έργα που αξίζουν, και έργα που είναι σκύβαλα. Ο προβληματισμός πάνω στις σχέσεις των κόμικς, της κουλτούρας και της εκπαίδευσης δεν είναι σημερινός. Ο Antoine Roux, πριν 40 χρόνια, υποστήριζε με σθένος ότι τα κόμικς μπορούν να ενταχθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία (1970). Ωστόσο παρατηρείται σχετική αμηχανία εκ μέρους της εκπαίδευσης όταν πρόκειται για τη διαχείριση των κόμικς ως αυτόνομης τέχνης. Ένας από τους λόγους είναι ενδεχομένως και το γεγονός ότι οι σπουδές της Παιδικής Λογοτεχνίας έχουν παραδοσιακά αντιμετωπίσει τα κόμικς σποραδικά και επιφανειακά, παρ όλη τη σημασία τους στις αναγνωστικές προτιμήσεις των παιδιών. Να σημειώσουμε ότι στη χώρα μας, ενώ το εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο διδάσκεται στα πανεπιστημιακά τμήματα που επιμορφώνουν δασκάλους και νηπιαγωγούς, η παρουσία των κόμικς είναι ανύπαρκτη, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων. Αλλά και το αναπτυσσόμενο πεδίο των σπουδών πάνω στα κόμικς έχει παραμελήσει το παιδί αναγνώστη. Η σημερινή κινητοποίηση του ενδιαφέροντος της ακαδημαϊκής και της εκπαιδευτικής κοινότητας, καθώς και του χώρου των εκδόσεων, υποδηλώνει ότι αφενός αναγνωρίζεται το παιδί ως αναγνώστης κόμικς και αφετέρου αναγνωρίζεται η υπόσταση των κόμικς ως ολοκληρωμένου μέσου, που μπορεί να προσφέρει σημαντικά στην κριτική ανάπτυξη και αυτονομία του αναγνώστη, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται η απόλαυση. Παρ όλες λοιπόν τις πολλαπλασιαζόμενες επιστημονικές δημοσιεύσεις πάνω στο θέμα «κόμικς και εκπαίδευση», τα αφιερώματα στα περιοδικά, τις διδακτικές προτάσεις, κάθε φορά αναδύεται ένας ενδοιασμός που προδίδει τι πραγματικά διακυβεύεται. Για να αποτυπώσουμε τον ενδοιασμό αυτό δανειζόμαστε τα λόγια του Fresnault-Deruelle: «Να υπηρετήσουμε τα κόμικς ή να τα χρησιμοποιήσουμε; (Servir où se servir de la bande dessinée?)» (1974). Έτσι, αμέτρητες είναι οι προτάσεις για τα κόμικς και τη διδασκαλία των γλωσσών, της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, της ιστορίας, της γεωγραφίας και πάει λέγοντας. Τέτοιες πρακτικές είναι πολύ δημιουργικές και έχουν τη δική τους εγκυρότητα. Όταν όμως συγκρίνουμε αυτές τις πρακτικές με τη διδασκαλία που έχει ως άμεσο στόχο το ίδιο το πεδίο των κόμικς, αν δεν είναι τελείως ανύπαρκτη, παραμένει χωρίς αμφιβολία ο φτωχός συγγενής. Το σχολείο δεν έχει μιλήσει ακόμα για τα κόμικς. Ενώ προφασίζεται ότι το κάνει, δεν μιλάει παρά μόνο μέσα από τα κόμικς. Αν η ενασχόληση με τα κόμικς συνοδεύεται από αμηχαγραφιστικά: είναι λογοτεχνία σε στάμπες (littérature en éstampes)» (βλ. Mouchart, 2004: 21). Τα κόμικς με την πολυσημειωτική τους φύση ανήκουν στις σχεδιαστικές λογοτεχνίες. Συνδυάζουν εικόνες και λέξεις σε ποικίλες αναλογίες, ενώ και τα δύο σημειωτικά συστήματα συμμετέχουν πλήρως στην αφήγηση. Ωστόσο, σημαντικό μέρος της αφήγησης των κόμικς συντελείται στις εικόνες και τα διάφορα επίπεδα άρθρωσής τους. Όπως λέει ο Groensteen, τα κόμικς είναι ένα «αφηγηματικό είδος κατά κύριο λόγο οπτικό (espèce narrative à dominante visuelle)» (1999:14). Η αφηγηματική τέχνη των κόμικς είτε περνάει αποκλειστικά από τις εικόνες (ας μην ξεχνάμε τα κόμικς χωρίς λέξεις) είτε από τη σύμπραξη εικόνων και λέξεων. Και αυτό ακριβώς είναι που τα κάνει να ξεχωρίζουν. Θα ήταν επίσης άσκοπο να αναφερθούμε στους πολέμιους και τους υποστηρικτές των κόμικς. Η εποχή όπου τα κόμικς ήταν απορριπτέα από την κοινωνία και το σχολείο έχει παρέλθει. Αδιαμφισβήτητα τα κόμικς έχουν πλέον κερδίσει κύρος και αναγνωρισιμότητα και στην Ελλάδα. Το μαρτυρούν, για παράδειγμα, οι συνεχόμενες και πολλαπλασιαζόμενες μελέτες πάνω στο αντικείμενο, τα φεστιβάλ τα αφιερωμένα στα κόμικς όπως το πρόσφατο του Comicdom (Αθήνα, 7-10 Απριλίου 2011), η αυξανόμενη παρουσία των κόμικς στα ράφια των βιβλιοπωλείων, τα εξειδικευμένα «κομικσάδικα». Ωστόσο, είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε το γεγονός ότι τα κόμικς εξακολουθούν να παραμένουν ένα 23

14 OΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ 0,10 ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΟΛΟ ΤΟ ΣΕ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΙΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΑΣ ΔΙΑΤΕΘΗΚΑΝ ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟ ΥΜΕ! Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ λοτή πετροβιτσ-ανδρουτσοπουλου Β. Δ. ΑΝΑγΝωσΤΟπΟΥλΟσ ΤΑ ΧρισΤΟΥγεΝΝΑ ΤΟ καλικαντζαρακι Τήσ ΑσήΜΟΦΥλλήσ ελιασ Μπιρι-Μπιρι και ΤΑ παραμυθια ΤΟY Το πιο πολύτιμο κι ευλογημένο δέντρο μιας πλαγιάς είναι η ασημόφυλλη ελιά. Ολα τ άλλα δέντρα την αγαπούν και τη θαυμάζουν. Γι αυτό και δείχνουν θυμωμένα, όταν μαθαίνουν ότι κάθε χρόνο δέντρο χριστουγεννιάτικο γίνεται το έλατο κι όχι εκείνη, που θα την άξιζε περισσότερο τέτοια τιμή μεγάλη. Πλησιάζουν Χριστούγεννα. Κι ενώ όλοι γιορτάζουν, ο Γιωργάκης και το καλικαντζαράκι Μπίρι-Μπίρι μπλέκουν σ ένα σωρό απρόοπτα. Τρεις όμορφες ιστορίες, όπου πλέκονται η φαντασία και η πραγματικότητα, μέσα σε μια χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα που θα σας βάλει στο κλίμα των ημερών. Βιβλία για ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ! Αγγελική ΒΑρελλΑ ΑγιΑ ΝΥΧΤΑ, ΤΟ ΤρΑγΟΥΔι Τ ΟΥρΑΝΟΥ Όλα τα τραγούδια έχουν την ιστορία τους. Το ίδιο και η ÇΆγια ΝύχταÈ. Aυτό όμως το χριστουγεννιάτικο τραγούδι έχει κάτι μαγικό. Η ιστορία του μοιάζει με παραμύθι και η μελωδία του δονεί τις χορδές της ψυχής, φέρνει δάκρυα στα μάτια και τονώνει τα αισθήματα αγάπης τις άγιες μέρες των Χριστουγέννων. κυκλοφορεί καί σε 1η ΑΝΑΤΥΠΩΣΗ 1η ΑΝΑΤΥΠΩΣΗ 1η ΑΝΑΤΥΠΩΣΗ Κάθε βιβλίο μάς φέρνει πιο κοντά! Στις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ, την τελευταία σελίδα τη γράφουμε όλοι μαζί στο Όταν κλείνει ένα βιβλίο, ανοίγει ένας κύκλος επικοινωνίας. Γνώρισε τους συγγραφείς και τους αναγνώστες μας μέσα από τα blogs, το forum και τις εκδηλώσεις μας. Στείλε τις κριτικές σου και λάβε μέρος σε κληρώσεις. Γίνε μέλος του FAN CLUB μας. Στείλε στο ή sms στο γράφοντάς μας ΔΙΑΔ, ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ, ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ, Τ.Κ., ΠΟΛΗ με κενό ανάμεσα, ή κάλεσε χωρίς χρέωση στο Εσείς κι εμείς πάντα σ επαφή!

15 26 νία, είναι επίσης γιατί ως εκπαιδευτικοί ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια επιμειξία εκπαιδευτικών και διδακτικών πρακτικών, που δεν γνωρίζουμε πώς να χειριστούμε. Επίσης, η πολυπλοκότητα των κόμικς και η ανομοιογένεια στα είδη τους δυσχεραίνει την ένταξή τους σε συγκεκριμένα μαθήματα των αναλυτικών προγραμμάτων. Σε ποιο μάθημα θα πρέπει να διδάσκονται τα κόμικς; Στη λογοτεχνία ή στα καλλιτεχνικά; Είναι ο φιλόλογος αρκετά οπλισμένος για να προσεγγίσει τη σχεδιαστική και καλλιτεχνική πλευρά των κόμικς; Είναι ο καθηγητής των καλλιτεχνικών αρκετά οπλισμένος ώστε να προσεγγίσει ζητήματα που άπτονται της ιδιότυπης αφήγησης των κόμικς; Γι αυτό και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών κρίνεται αναγκαία. Ακόμα, στην εκπαιδευτική πρακτική παρατηρείται συχνά η παρότρυνση να φτιάξουν οι μαθητές κόμικς, στο πλαίσιο διαφόρων μαθημάτων. Η εργασία αυτή είναι ελκυστική για τα παιδιά και προκαλεί το ενδιαφέρον τους. Υποδηλώνει όμως και μια παρερμηνεία. Κατά την άποψή μας, η άσκηση αυτή είναι δύσκολη και αρκετά φιλόδοξη. Στηρίζεται στη γενική άποψη ότι τα κόμικς είναι ένα εύκολο μέσο έκφρασης, καθόλου απαιτητικό, που υπακούει σε με- ρικούς κανόνες κατασκευής αρκετά απλούς, όπως για παράδειγμα να φτιάξουμε μερικά καρέ και να βάλουμε μπαλονάκια. Συχνά επίσης προτείνουμε στα παιδιά να γεμίσουν τα σβησμένα από τις λέξεις μπαλόνια, ούτως ώστε να τους κάνουμε να καταλάβουν το ρόλο των τεχνικών και των κωδίκων των κόμικς. Αλλά με τον τρόπο αυτό, επεξεργαζόμαστε αποσπάσματα και υποτιμάμε τις δυνατότητες του έργου. Κυρίως όμως απομακρυνόμαστε από το να αντιμετωπίζουμε τα κόμικς ως έργο ολοκληρωμένο και δεμένο. Η δημιουργία ενός κόμικς απαιτεί πολλή δουλειά, που καμιά φορά είναι πάνω από τις δυνατότητες των μαθητών. Ας αναλογιστούμε ότι λίγες είναι οι φορές που ζητάμε κάτι αντίστοιχο στο μάθημα της λογοτεχνίας, δηλαδή τα παιδιά να γράψουν ένα σύντομο διήγημα, ή ένα μυθιστόρημα, παρόλο που μελετώνται τα είδη αυτά σε όλη τη διάρκεια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσής τους. Τα κόμικς πρέπει να γίνουν αντικείμενο διδασκαλίας και εκμάθησης. Μόνο τότε τα παιδιά θα είναι σε θέση να επιλέγουν τα αναγνώσματά τους και να αναπτύσσουν μια κριτική στάση απέναντί τους. Είναι σημαντικό να οδηγήσουμε τα παιδιά στο να αντιληφθούν ότι τα σχεδιαστικά χαρακτηριστικά των κόμικς υπηρετούν την αφήγηση και ότι αποτελούν αδιαμφισβήτητα αφηγηματικά και ρητορικά στοιχεία. Η ανάλυση ενός κόμικς δεν θα πρέπει να πριμοδοτεί ούτε μόνο το κείμενο ούτε μόνο το σχέδιο. Το ζητούμενο είναι να κατανοήσουν τα παιδιά ότι τα κόμικς λειτουργούν με τα δικά τους συγκεκριμένα μέσα, όπως με τα δικά τους μέσα λειτουργούν το μυθιστόρημα, ο κινηματογράφος, το θέατρο. Η ανάγνωση κόμικς είναι μια δραστηριότητα που απαιτεί να διαβάζουμε λέξεις, να κατανοούμε εικόνες, να συνθέτουμε τις πληροφορίες που απορρέουν από τους κώδικες, να δομούμε αιτιατές σχέσεις και να εξάγουμε λογικά συμπεράσματα, όλα απαραίτητα για να αρθρώσουμε τις βινιέτες και να αποκαταστήσουμε τη συνέχεια του λόγου. Ένα τέτοιο πρωτόκολλο ανάγνωσης δεν είναι μια ανεπαρκής και πρωτογενής νοητική διαδικασία, αλλά μια σύνθετη διεργασία. Αλλά το να διαβάζουμε κόμικς δεν σημαίνει ότι πρέπει να απομακρυνθούμε από κάθε άλλη ανάγνωση. Το ενδιαφέρον είναι να εγκαταστήσουμε με τους μαθητές μας γέφυρες που ενώνουν τα κόμικς με άλλα είδη έκφρασης. Για να υπάρξει ένα είδος τέχνης και για να ευδοκιμήσει σε έναν τόπο, χρειάζεται να πλαισιωθεί και να πατήσει σε μια κουλτούρα της τέχνης αυτής. Χρειάζεται να εγγραφεί στην πολιτιστική ιστορία, να πατάει στην ιστορική της μνήμη, να καταγράψει την τοπική και υπερ-τοπική της κληρονομιά, να γονιμοποιείται μέσα από την αισθητική της αξιολόγηση, να υπάρξει ανάλυση των έργων της με επιστημονικά εργαλεία, να γίνονται συνέδρια και συζητήσεις γύρω από την τέχνη αυτή, να υπάρχουν ειδικά βιβλιοπωλεία, εκδότες του χώρου και περιοδικά που να δημοσιεύουν και να διακινούν έργα. Θεωρούμε απαραίτητο να προσπαθήσουμε να διευρύνουμε και να αποκτήσουμε μια κουλτούρα κόμικς. Μαζί με τους μαθητές μας, θα πρέπει να μελετάμε τα κόμικς 27

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δον Κιχώτης και η Κοινωνική Νοημοσύνη Οι ήρωες της Λογοτεχνίας και η βιβλιοθεραπευτική προσέγγιση της ανάγνωσης στη νοημοσύνη των μαθητών

Ο Δον Κιχώτης και η Κοινωνική Νοημοσύνη Οι ήρωες της Λογοτεχνίας και η βιβλιοθεραπευτική προσέγγιση της ανάγνωσης στη νοημοσύνη των μαθητών ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Σχολείο: 4 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Τίτλος/Θέμα Προγράμματος Ο Δον Κιχώτης και η Κοινωνική Νοημοσύνη Οι ήρωες της Λογοτεχνίας και η βιβλιοθεραπευτική προσέγγιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 Επιλέξαμε ν ασχοληθούμε με τα Παραμύθια, καθώς είναι πάντα ευχάριστα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και τα οφέλη τους

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 2013-2014 Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Βαδίζοντας μαζί για δημιουργία και επικοινωνία Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης Νέος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει. Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει. Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο αφιερωμένο στο Μεσσήνιο λαογράφο Μιχάλη Μερακλή και στο ελληνικό λαϊκό παραμύθι. Την Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

τώρα Η Τέχνη και η δημιουργία στην υπηρεσία της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Εκπαίδευσης ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. 1

τώρα Η Τέχνη και η δημιουργία στην υπηρεσία της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Εκπαίδευσης ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. 1 τώρα ΠΑΙ ζ ΥΜΕ Η Τέχνη και η δημιουργία στην υπηρεσία της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Εκπαίδευσης ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. 1 ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ Μια ομάδα νέων κοινωνικών επιστημόνων και καλλιτεχνών που επιμένουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ»

«ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ» Σέρρες, 1 Μαρτίου 2014 «ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ» Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για το 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ : ΙΑ ηµοτικό Σχολείο Πάφου Συντονιστική Οµάδα 1. Τώνια Ιωαννίδου (Συντονίστρια) 2. Μιχαλίνα Κωνσταντινίδου 3. Κάκια Ανδρονίκου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω Πληροφορική δίχως Υπολογιστή!

Μαθαίνω Πληροφορική δίχως Υπολογιστή! Μαθαίνω Πληροφορική δίχως Υπολογιστή! Πώς; Μα ψάχνοντας..."ψάχνοντας στην Πυθωνία". Ψάχνοντας λοιπόν κι εμείς, βρήκαμε και προτείνουμε στους μικρούς μας φίλους το καινούριο βιβλίο της Αριάδνης Δάντε που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΥΘΡΟ ΟΝΤΑ 2007-2008 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΥΘΡΟ ΟΝΤΑ 2007-2008 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1) Γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου ( ιαστάσεις της Αυτοαντίληψης, Αυτοεκτίμηση *) ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΥΘΡΟ ΟΝΤΑ 2007-2008 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ (α)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τους Μύθους αν ξυπνήσεις... θησαυρούς θα ανακαλύψεις

Τους Μύθους αν ξυπνήσεις... θησαυρούς θα ανακαλύψεις 2016 ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Ο Μιχάλης Κακογιάννης συνέστησε το κοινωφελές «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης» στα τέλη του 2003, επιθυμώντας να δημιουργήσει έναν φορέα πολιτισμού που θα διαθέτει σύγχρονα μέσα, καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

«Κουβαλάω μέσα μου την παιδική μου ηλικία». Η Ευρυτάνισσα συγγραφέας παιδικών βιβλίων Ράνια Μπουμπουρή μιλά στα «Ευρυτανικά Νέα»

«Κουβαλάω μέσα μου την παιδική μου ηλικία». Η Ευρυτάνισσα συγγραφέας παιδικών βιβλίων Ράνια Μπουμπουρή μιλά στα «Ευρυτανικά Νέα» «Κουβαλάω μέσα μου την παιδική μου ηλικία». Η Ευρυτάνισσα συγγραφέας παιδικών βιβλίων Ράνια Μπουμπουρή μιλά στα «Ευρυτανικά Νέα» Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη με την Ευρυτάνισσα συγγραφέα παιδικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα