ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Σ.Θ.Ε. ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ Γεωλόγος, DEA Géosciences, DU Gemmologie ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΑΛΛΑΓΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΜΕ ΣΥΝΕΠΙΒΛΕΨΗ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης - Université de Nantes, France ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

2

3 ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ Πτυχιούχος Γεωλόγος, DEA Géosciences (Grade de Master), DU Gemmologie (DUG) ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΑΛΛΑΓΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΜΕ ΣΥΝΕΠΙΒΛΕΨΗ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης - Université de Nantes, France Υποβλήθηκε στο Τμήμα Γεωλογίας, Τομέας Ορυκτολογίας-Πετρολογίας-Κοιτασματολογίας, Α.Π.Θ. και στο Ecole Doctorale Science et Technologie de l Information des Matériaux (EDSTIM) Institut des Matériaux Jean Rouxel (IMN), Université de Nantes, France Ημερομηνία Προφορικής Εξέτασης: 27/06/2008 Εξεταστική Επιτροπή Καθηγητής Σπύρος Σκλαβούνος, Συν-επιβλέπων Καθηγητής Emmanuel Fritsch, Συν- επιβλέπων Επ. Καθηγητής Τριαντάφυλλος Σολδάτος, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής επιτροπής Καθηγητής Serge Lefrant, Εξεταστής Αν. Καθηγητής Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος, Εξεταστής Λέκτορας Benjamin Rondeau, Εξεταστής Καθηγητής Γεώργιος Χριστοφίδης, Εξεταστής

4

5 Στέφανος Καράμπελας Α.Π.Θ. ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΑΛΛΑΓΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ISBN «Η έγκριση της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής από το Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέως» (Ν. 5343/1932, άρθρο 202, παρ. 2).

6

7 Στην οικογένειά μου που δε με άφησε ποτέ να νιώσω μόνος... Στο Δημήτρη που μας άφησε λίγο πριν...

8

9 Για σας θα κάνω μια καλύτερη τιμή είπε το Τίποτα στο Κάτι και εκείνο, το ηλίθιο, το έχαψε. Κική Δημουλά...ποιοι είναι οι εχθροί και ποιοι οι φίλοι φίλος μου είναι όποιος με αντέξει με του πόνου το φυτίλι... Κώστας Λειβαδάς

10

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Απολιθωμένα μαργαριτάρια Φυσικά μαργαριτάρια και μάργαρο Καλλιεργημένα μαργαριτάρια ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ & ΕΙΔΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ Φυσικά μαργαριτάρια Καλλιεργημένα μαργαριτάρια Ειδικές κατηγορίες μαργαριταριών Keshi καλλιεργημένα μαργαριτάρια Blister μαργαριτάρια Mabé Απομιμήσεις μαργαριταριών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ Σχήμα Μέγεθος Χρώμα Λάμψη Καθαρότητα επιφάνειας Πάχος μάργαρου Άλλοι παράγοντες...42 I

12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.5 ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ Κλασσικές μέθοδοι γεμολογίας Οπτική παρατήρηση (στερεομικροσκόπιο) Φθορισμός σε λάμπες υπεριώδους ακτινοβολίας Άλλες κλασσικές μέθοδοι γεμολογίας Εργαστηριακές μέθοδοι Ακτινογραφία (radiography) Περιθλασιμετρία (XRD) Φθορισμός σε ακτίνες-χ (X-ray fluorescence) Χημική ανάλυση με φθορισμό σε ακτίνες-χ (EDXRF) Φασματοσκοπία φωτο-φωταύγειας (Photo-luminescence spectroscopy) Φασματοσκοπία στο υπεριώδες-ορατό σε ανάκλαση (UV- Vis reflectance spectroscopy) Φασματοσκοπία υπέρυθρου σε ανάκλαση με μετασχηματισμούς Φουριέ (FTIR) Φασματοσκοπία Raman (Raman spectroscopy) Άλλες εργαστηριακές μέθοδοι ΥΛΙΚΑ, ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΛΙΚΑ (Απόκτηση Δειγμάτων) ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Γεμολογικές μέθοδοι Στερεομικροσκόπιο...75 II

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Φωτοφωταύγεια (photoluminescence) σε λάμπα υπεριώδους ακτινοβολίας(uv) Εργαστηριακές μέθοδοι Φασματοσκοπία υπεριώδους, ορατού και κοντινού υπέρυθρου (UV-Vis-NIR spectroscopy) Φασματοσκοπία υπερύθρου με μετασχηματισμούς Fourier (FTIR) Φασματοσκοπία Raman Φασματοσκοπία φωταύγειας ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΜΕΝΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΓΛΥΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Φασματοφωτομετρία υπεριώδους ορατού - κοντινού υπέρυθρου Φυσικού χρώματος ΚΜΓΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΓΝ Φασματοσκοπία Raman Φυσικού χρώματος ΚΜΓΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΓΝ Φασματοσκοπία υπερύθρου με μετασχηματισμούς Fourier Φυσικού χρώματος ΚΜΓΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΓΝ Φάσματα φωταύγειας Φυσικού χρώματος ΚΜΓΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΓΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ III

14 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προέλευση φυσικού χρώματος των ΚΜΓΝ Τεχνητά χρωματισμένα ΚΜΓΝ Διαχωρισμός τεχνητά και φυσικά χρωματισμένων ΚΜΓΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΜΕΝΩΝ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ ΑΛΜΥΡΟΥ ΝΕΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Φασματοφωτομετρία υπεριώδους ορατού - κοντινού υπέρυθρου Φυσικού χρώματος ΚΜΑΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΑΝ Φασματοσκοπία Raman Φυσικού χρώματος ΚΜΑΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΑΝ Φασματοσκοπία υπερύθρου με μετασχηματισμούς Fourier Φάσματα φωταύγειας Φυσικού χρώματος ΚΜΓΝ Τεχνητού χρώματος ΚΜΓΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Προέλευση φυσικού χρώματος των ΚΜΑΝ Τεχνητά χρωματισμένα ΚΜΑΝ Διαχωρισμός τεχνητά και φυσικά χρωματισμένων ΚΜΑΝ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΣE ΦΥΣΙΚΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ & ΜΑΡΓΑΡΙΤOΦΟΡΑ ΚΕΛΥΦΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ IV

15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5.2 ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Φασματοφωτομετρία υπεριώδους ορατού - κοντινού υπέρυθρου Φασματοσκοπία Raman ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ABSTRACT RESUME ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (Εκτεταμένη περίληψη στα γαλλικά - Résumé étendu en français)... V

16 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ VI

17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ

18

19 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη των φυσικών και τεχνητών χρωστικών ουσιών που μπορούν να ανιχνευθούν στα μαργαριτάρια με μη καταστρεπτικές μεθόδους. Εκπονήθηκε, στα πλαίσια διδακτορικών διατριβών με συνεπίβλεψη, στον Τομέα Ορυκτολογίας Πετρολογίας Κοιτασματολογίας του Τμήματος Γεωλογίας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και στο Institut des Matériaux Jean Rouxel (IMN) του Πανεπιστημίου της Ναντ (Université de Nantes). Ποιος όμως είναι ο λόγος να ερευνηθεί το χρώμα των μαργαριταριών; Ψάχνοντας τη βιβλιογραφία γίνεται αντιληπτό ότι πολύ λίγες πληροφορίες είναι γνωστές αναφορικά με το χρώμα τους, αυτό ήταν το έναυσμα. Πρόβλημα αποτέλεσε ότι τα μαργαριτάρια αποτελούν υλικό που βρίσκεται στο ενδιάμεσο διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων: βιολογίας, χημείας, φυσικής και ορυκτολογίας. Η κατανόηση των μηχανισμών χρωματισμού των μαργαριταριών απαιτούσε βασικές γνώσεις από όλες τις παραπάνω επιστήμες, γεγονός που έκανε την έρευνα πιο δύσκολη. Από κοινωνική άποψη, μια βόλτα στα κοσμηματοποιΐα θα σας πείσει για το λόγο που έπρεπε να γίνει η έρευνα αυτή. Είναι φανερό ότι τα μαργαριτάρια έχουν περάσει σε άλλη εποχή. Φωτογραφίες με λευκά μαργαριτάρια που τα φορούν οι κυρίες της υψηλής κοινωνίας ανήκουν στο παρελθόν. Σήμερα τα μαργαριτάρια είναι πολύχρωμα και προσβάσιμα στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του δυτικού κόσμου. Το κείμενο αποτελείται από έξι κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο περιέχει μία εισαγωγή στα μαργαριτάρια και στις γνώσεις που έχουμε σήμερα αναφορικά με αυτά και τις μεθόδους μελέτης τους. Στο δεύτερο κεφάλαιο δίνονται εκτεταμένες πληροφορίες για τα δείγματα και τις μεθόδους που εφαρμόστηκαν για το χαρακτηρισμό του χρώματος τους όπως και το διαχωρισμό φυσικού και τεχνητού χρώματος μαργαριταριών. Τα αποτελέσματα του διδακτορικού παρουσιάζονται στα επόμενα τρία κεφάλαια. Πιο συγκεκριμένα, στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται έρευνα της προέλευσης του 1

20 ΠΡΟΛΟΓΟΣ χρώματος 62 δειγμάτων καλλιεργημένων μαργαριταριών γλυκού νερού. Ειδικότερα παρουσιάζονται μετρήσεις σε φυσικά και τεχνητά χρωματισμένα δείγματα και προτάσεις διαχωρισμού τους. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ερευνών για την εύρεση της προέλευσης του χρώματος 62 δειγμάτων καλλιεργημένων μαργαριταριών αλμυρού νερού και προτάσεις διαχωρισμού των φυσικά χρωματισμένων δειγμάτων από τα τεχνητά χρωματισμένα. Στο τελευταίο μέρος των αποτελεσμάτων, πέμπτο κεφάλαιο, παρουσιάζονται μετρήσεις σε 88 φυσικά χρωματισμένων φυσικών μαργαριταριών και κελυφών από 39 διαφορετικά είδη μαργαριτοφόρων μαλακίων και η ερμηνεία αυτών. Στο έκτο και τελευταίο κεφάλαιο αναφέρονται τα γενικά συμπεράσματα, που εξάγονται από τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής σε σύγκριση με δουλειές άλλων ερευνητών, όπως και κάποιες προτάσεις για μελλοντικές έρευνες που αφορούν την πλήρη κατανόηση των μηχανισμών χρωματισμού των μαργαριταριών. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μέρος των αποτελεσμάτων της παρούσας διατριβής δημοσιεύθηκαν σε επιστημονικά περιοδικά με υψηλό βαθμό αντίκτυπου (Impact Factor, I.F.) και παρουσιάστηκαν σε εθνικά και διεθνή συνέδρια. Δημοσιεύσεις: S. Karampelas, E. Fritsch, S. Sklavounos, T. Soldatos (2006). Identification through Raman scattering of pigments in cultured freshwater pearls. Gems & Gemology, Vol. 42, No. 3, pp , (I.F.: 1.227). S. Karampelas, E. Fritsch, J.-Y. Mevellec, J.-P. Gauthier, S. Sklavounos, T. Soldatos (2007). Determination by Raman scattering of the nature of pigments in cultured freshwater pearls from the mollusk Hyriopsis cumingi. Journal of Raman Spectroscopy, Vol. 38, No. 2, pp , (I.F.: 3.514). S. Karampelas, E. Fritsch, J.-Y. Mevellec, S. Sklavounos, T. Soldatos (2008). Role of polyenes in the coloration of cultured freshwater pearls. European Journal of Mineralogy, accepted, (I.F.: 1.206). 2

21 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Παρουσιάσεις: S. Karampelas, E. Fritsch, S. Sklavounos, T. Soldatos (2006). Pigments in cultured freshwater pearls: identification using Raman scattering and UV-Vis spectroscopy. 19 th general meeting of International Mineralogical Association, Kobe, Japan, July Poster presentation (abstract published in Proc. of the19 th general meeting of International Mineralogical Association, pp. 309). S. Karampelas, E. Fritsch, S. Sklavounos, T. Soldatos (2006). Identification through Raman scattering of pigments in cultured freshwater pearls. Gemological Research Conference, San Diego, California, USA, August Oral presentation (abstract after peer reviewing published on Gems & Gemology, see publications). S. Karampelas, E. Fritsch, S. Sklavounos, T. Soldatos (2007). Identification of treated-color freshwater cultured pearls. 11th International Conference of the Geological Society of Greece, Athens, Greece, May Oral presentation (extended abstract after peer reviewing published on Bulletin of the Geological Society of Greece vol. XXXVII, 2007, Proceedings of the 11th International Conference of the Geological Society of Greece, Athens, Greece, May, pp ). S. Karampelas, E. Fritsch, S. Sklavounos T. Soldatos (2007). Polyacetylenic pigments found in pearls and corals. 30th International Gemmological Conference, Moscow, Russia, July Oral presentation (extended abstract published on Proc. of the 30th International Gemmological Conference, pp ). S. Karampelas, E. Fritsch, S. Sklavounos T. Soldatos (2007). Pigments in pearls and corals: identification using Raman scattering. 6 th European Conference on Mineralogy and Spectroscopy, Stockholm, Sweden, 8-11 September Oral presentation (abstract published on Proc. of the 6 th European Conference on Mineralogy and Spectroscopy, pp. 48). 3

22 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Επιβλέποντες της διατριβής αυτής ήταν, από κοινού, ο κ. Σπύρος Σκλαβούνος, Καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας, και ο κ. Emmanuel Fritsch, Καθηγητής του Institut des Matériaux Jean Rouxel (IMN), τους οποίους θα ήθελα να ευχαριστήσω, για την αμέριστη υπομονή και βοήθειά τους, υπήρξαν για εμένα υπόδειγμα επιβλεπόντων καθηγητών. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Τριαντάφυλλο Σολδάτο, Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Γεωλογίας και μέλος της τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, για τη βοήθεια του στην επιτυχή ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας και τον οποίο εκτιμώ ιδιαίτερα ως άνθρωπο. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στα δύο μέλη της εξεταστικής επιτροπής κ. Serge Lefrant, Καθηγητή του Institut des Matériaux Jean Rouxel (IMN), κ. Benjamin Rondeau, Λέκτορα στο Laboratoire de planétologie et géodynamique de Nantes για το χρόνο που διέθεσαν για την ανάγνωση και τη διόρθωση της γαλλικής έκδοσης της παρούσας διατριβής, όπως και για το ταξίδι αστραπή που έκαναν από τη Ναντ (Nantes) στη Θεσσαλονίκη για να παραστούν στην υποστήριξη της. Ευχαριστώ ακόμα τον κ. Γεώργιο Χριστοφίδη, Καθηγητή του Τμήματος Γεωλογίας, για το χρόνο που διέθεσε για την επιμελή ανάγνωση και διόρθωση της παρούσας διατριβής, η τελική μορφή είναι σαφώς καλύτερη χάρις τις υποδείξεις του. Τον κ. Κωνσταντίνο Παρασκευόπουλο, Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Φυσικής, μέλος της επταμελούς εξεταστικής επιτροπής θεωρώ τιμή μου που τον γνώρισα και συνεργάστηκα μαζί του. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Jean-Yves Mévelec ερευνητή στο Institut des Matériaux Jean Rouxel, τον Jean-Pierre Gauthier καθηγητή του Πανεπιστημίου του Λυών, συνταξιούχο πια, το Nick Sturman, γεμολόγο στο Εργαστηρίου Γεμολογίας του Μπαχρέιν (Gem and Pearl Testing Laboratory of Bahrain), το George Bosshart, συνταξιούχο γεμολόγο αλλά ακούραστο ακόμα ερευνητή, την Τριανταφυλλιά Ζορμπά, τεχνικό στο εργαστήριο φασματοσκοπίας του τμήματος Φυσικής του Α.Π.Θ. και τη Ξανθίππη Χατζησταύρου, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, πια, στο Imperial College of London για τις γνώσεις που μου μετέδωσαν και τις συμβουλές τους που ήταν καθοριστικές για την επιτυχή έκβαση της διδακτορική αυτής διατριβής. 4

23 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η πλειοψηφία των δειγμάτων της εργασίας αποτέλεσαν δάνεια από μουσεία, εταιρίες και ανθρώπους που αναφέρονται στο δεύτερο κεφάλαιο ( 2.1) και στους οποίους είμαι ευγνώμων. Ακόμα, ευχαριστώ τον Héja Garcia Guillerminet διευθυντή του Εργαστηρίου Γεμολογίας της Γαλλίας (Laboratoire Francais de Gemmologie, Παρίσι, Γαλλία). για την πρόσβαση που μου προσέφερε στα όργανα του εργαστηρίου. Τα τελευταία τρία χρόνια το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Πρόγραμμα Ενίσχυσης Ερευνητικού Δυναμικού 2003 (ΠΕΝΕΔ 2003). Πιο συγκεκριμένα, το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Μέτρου 8.3 του Ε.Π. Ανταγωνιστικότητα Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και συγχρηματοδοτείται κατά 75% της Δημόσιας Δαπάνης από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και κατά 25% της Δημόσιας Δαπάνης από το Ελληνικό Δημόσιο Υπουργείο Ανάπτυξης Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας και από τον Ιδιωτικό Τομέα. Θα ήθελα ακόμα να ευχαριστήσω από καρδιάς όλους τους φίλους μου για την πολύτιμη στήριξή τους και υπομονή-ανοχή τους στις κρίσεις μου, που ήταν ουκ ολίγες τα τελευταία 5 χρόνια, ξεχωρίζοντας λίγο περισσότερο τους: Χριστόφορο Μπενετάτο, Μιχάλη Χριστουλάκη, Αλέξανδρο Χρυσικόπουλο, Pierre Arroucau, Fady El Haber, Eloise Gaillou και Karla Balaa. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην Ευγενία Ρουσάκη και τη Λία Βασιλακάκη, που εκτός από τα παραπάνω, διόρθωσαν και μεταμόρφωσαν την παρούσα διατριβή, η βοήθειά τους ήταν πολύτιμη και τους είμαι ευγνώμων. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τη μητέρα μου Δέσποινα τις αδερφές μου Σοφία και Λία και τον πατέρα μου Παναγιώτη, την αγαπημένη μου οικογένεια, για την αμέριστη αγάπη τους καθώς και την ηθική και οικονομική τους υποστήριξη. Θέλω επίσης να τους πω, και από εδώ, ότι τους αγαπώ πολύ και ότι δε θα είχα φτάσει ποτέ στο τέλος χωρίς τη βοήθεια και την εμπιστοσύνη τους. Η διατριβή αυτή ολοκληρώθηκε με δάκρυα στα μάτια, λόγω της ξαφνικής φυγής του φίλου μου Δημήτρη στις 02/05/2008 και στον οποίο την αφιερώνω. 5

24 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 6

25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

26

27 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μαργαριτάρια είναι οι σφαιρολιθικές συγκεντρώσεις ανθρακικού ασβεστίου με οργανική ουσία που εκκρίνονται στο μανδύα ζώντων μαλακίων (Συνομοταξία: Μαλάκια, Mollusca) λόγω απορύθμισης κατά τη διάρκεια σχηματισμού του κελύφους τους. Πάνω από είδη μαλακίων υπάρχουν σήμερα στη φύση. Στη συνομοταξία των μαλακίων περιλαμβάνεται η ομοταξία Γαστερόποδα (Gastropoda), Δίθυρα (Bivalve), Κεφαλόποδα (Cephalopods) κ.α. Συγκεντρώσεις οργανικού ανθρακικού ασβεστίου μπορούν να βρεθούν στο εσωτερικό σχεδόν όλων των μαλακίων, με κέλυφος αποτελούμενο από ανθρακικό ασβέστιο και οργανικές ουσίες. Ωστόσο δεν είναι όλα τα μαργαριτάρια ελκυστικά και κατά επέκταση με εμπορική αξία. Η συντριπτική πλειοψηφία των μαργαριταριών με εμπορική αξία βρίσκεται σε δίθυρα αλμυρού και γλυκού νερού. 1.1 ΤΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Το μαργαριτάρι είναι η μοναδική πολύτιμη πέτρα η οποία, εκτός από το τρύπημά, χρησιμοποιείται στην κοσμηματοποιΐα όπως βρίσκεται στη φύση. Όλοι οι υπόλοιποι πολύτιμοι λίθοι απαιτούν κοπή και γυάλισμα για να αναδείξουν την ομορφιά τους. Εξαίρεση αποτελούν ίσως κάποια πολύ σπάνια καλά σχηματισμένα διαμάντια, κορούνδια (ρουμπίνια και ζαφείρια) και σμαράγδια. Πιθανότατα χάρις σε αυτό το χαρακτηριστικό τα μαργαριτάρια είναι οι παλαιότερες πολύτιμες πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν σε κοσμήματα (Dirlam et al., 1985, Strack, 2006) Απολιθωμένα μαργαριτάρια Το πρώτο μαργαριτάρι δημιουργήθηκε λογικά πριν περίπου 530 εκατομμύρια χρόνια, όταν και εμφανίστηκαν τα πρώτα μαλάκια με κέλυφος από ανθρακικό ασβέστιο 7

28 ΕΙΣΑΓΩΓΗ και οργανική ουσία. Ωστόσο, οι πρώτες ενδείξεις για την παρουσία μαργαριταριών βρέθηκαν σε απολιθωμένα κελύφη του Άνω Τριαδικού (200 εκ. χρόνων) (Landman et al., 2001). Απολιθωμένα μαργαριτάρια βρίσκονται σε αφθονία σε πετρώματα Ιουρασικού και Κρητιδικού. Τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε απολιθωμένα κελύφη από δίθυρο μαλάκιο του γένους Inoceramus. Τα μαλάκια αυτά ονομάζονται και μαργαριτοφόρα μαλάκια του Κρητιδικού και έχουν βρεθεί σε πετρώματα στην Ευρώπη, Ιαπωνία και Βόρεια Αμερική και ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τα σημερινά μαργαριτοφόρα μαλάκια αλμυρού νερού (Landman et al., 2001). Τα πιο μεγάλα απολιθωμένα μαργαριτάρια είναι 11mm και είναι κίτρινου και γκρι χρώματος. Απολιθωμένα μαργαριτάρια βρίσκονται σε μεγαλύτερη αφθονία σε πετρώματα 60 εκ. χρόνων σε μαλάκια οικογένειας (family) Ostreidae (στρείδια-oysters), Mytilidae (μύδιαmussels) και Pectinidae (χτένια-scallops). Πρέπει να σημειωθεί ότι τα πιο όμορφα απολιθωμένα μαργαριτάρια τα οποία έχουν διατηρήσει και τη λάμψη τους, έχουν βρεθεί σε απολιθωμένα μαλάκια γένους Pinna (Πίνες) σε Ηωκαινικά πετρώματα στην Αγγλία (Landman et al., 2001). Κατά την απολίθωση ο αραγονίτης δεν είναι τόσο σταθερός όσο ο ασβεστίτης και διαλύεται ή ανακρυσταλλώνεται σε ασβεστίτη. Όσο μεγαλύτερης γεωλογικής ηλικίας είναι τα απολιθώματα τόσο λιγότερες πιθανότητες διατήρησης του αραγονίτη υπάρχουν Φυσικά μαργαριτάρια και μάργαρο Αναφορικά με τα μαργαριτάρια που έχουν χρησιμοποιηθεί σαν κοσμήματα, η παλαιότερη βιβλιογραφική αναφορά βρίσκεται στο βιβλίο του Σο Κινγκ (Shu King), όπου γράφεται ότι το 2206 π.χ. δώρισαν στον αυτοκράτορα Γιου (King Yu) ένα φυσικό μαργαριτάρι γλυκού νερού από το ποταμό Χουάι (Hwai or Huai river) και ένα περιδέραιο με φυσικά μαργαριτάρια ποικίλου σχήματος από την περιοχή του Ζεγιάνγκ -province Zhejiang- (Schoeffel, 1996). Μεταγενέστερες αναφορές σε αυτά βρίσκονται στο ινδικό έπος Μαχαμπχαράτα (Mahabharata), στην Παλαιά Διαθήκη, στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου (Schoeffel, 1996). 8

29 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα Σούσα (Sousa or Shush), την πρωτεύουσα του βασιλείου Ελάμ (Elam) της Περσικής αυτοκρατορίας, που βρίσκεται στην περιοχή του Κουζεστάν (Khuzestan) στο ΝΔ Ιράν κοντά στο περσικό κόλπο, βρέθηκε το 1901 σε μία σαρκοφάγο το πιο παλιό ίσως μαργαριταρένιο κόσμημα. Πρόκειται για ένα περιδέραιο 216 μαργαριταριών, δεμένα σε τρεις ίσες σειρές. Το παραπάνω περιδέραιο εκτιμάται ότι δημιουργήθηκε πριν από τον 4 ο αιώνα π.χ. και σήμερα βρίσκεται στο μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι (Dirlam et al., 1985). Επίσης παλαιό εύρημα αποτελεί η καρφίτσα της Πάφου. Αυτή βρέθηκε στο ναό της Αφροδίτης στην Κύπρο και πιο συγκεκριμένα στη γνωστή από την αρχαιότητα περιοχή ως Παλαίπαφο (σήμερα ονομάζεται Κούκλια και βρίσκεται 16 χιλιόμετρα ΝΔ από την πόλη της Πάφου). Η κατασκευή της καρφίτσας χρονολογείται στα 200 με 100 π.χ. Αποτελείται από ένα φυσικό μαργαριτάρι αλμυρού νερού διαμέτρου 14 mm (το μεγαλύτερο μαργαριτάρι που έχει βρεθεί στην αρχαιότητα) και ένα φυσικό μαργαριτάρι γλυκού νερού διαμέτρου 4 mm. Σήμερα βρίσκεται στη συλλογή του Βρετανικού μουσείου του Λονδίνου (Dirlam et al., 1985). Το Jomon Pearl of Japan, για το οποίο δεν υπάρχουν παραπάνω λεπτομέρειες (π.χ. ακριβές μέγεθος, περιοχή προέλευσης, που βρίσκεται σήμερα κ.τ.λ.), αναφέρετε ως το παλαιότερο (5500 ετών) εύρημα-μαργαριτάρι (Mikkelsen, 2006). Φωτογραφία 1.1: Κέλυφος δίθυρου αλμυρού νερού (Pinctada margaritifera) και κουμπιά που κόπηκαν από το μάργαρό του. Το δείγμα χρονολογείται γύρω στα τέλη του 19 ου αιώνα. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). 9

30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μάργαρο από κελύφη οστράκων έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν και χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα σαν διακοσμητικά. Πιο συγκεκριμένα, από μάργαρο κελυφών φτιάχνονταν, σήμερα σπανιότερα, κουμπιά (Φωτογραφίες 1.1 και 1.2), θρησκευτικές αναπαραστάσεις (Φωτογραφία 1.3), βάσεις για καμέο (cameo, Φωτογραφίες 1.4 και 1.5) και άλλα διακοσμητικά (Φωτογραφίες 1.6 και 1.7). Φωτογραφία 1.2: Κέλυφος δίθυρου αλμυρού νερού (Pinctada maxima) και κουμπιά που κόπηκαν από το μάργαρό του. Χρονολογείται γύρω στα τέλη του 19 ου αιώνα. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). Φωτογραφία 1.3: Η αποκαθήλωση χαραγμένη σε κέλυφος δίθυρου αλμυρού νερού (Pinctada margaritifera). Το δείγμα χρονολογείται γύρω στις αρχές του 20 ου αιώνα. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). 10

31 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φωτογραφία 1.4: Βάση για καμέο από μάργαρο γαστερόποδου αλμυρού νερού (Cassis madagascariensis). Χρονολογείται γύρω στα μέσα του 19 ου αιώνα. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). Φωτογραφία 1.5: Βάση για καμέο από μάργαρο γαστερόποδου αλμυρού νερού (Strombus gigas). Χρονολογείται γύρω στα μέσα του 19 ου αιώνα. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). Φωτογραφία 1.6: Διακοσμητικά φτιαγμένα από μάργαρο κελυφών γαστερόποδου αλμυρού νερού (Haliotis, στο κάτω μέρος της φωτογραφίας και το πρώτο αριστερά) και από κέλυφος δίθυρου αλμυρού νερού (Pinctada maxima). Χρονολογούνται γύρω στις αρχές του 20 ου αιώνα. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). 11

32 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φωτογραφία 1.7: Πορτοφόλι φτιαγμένο από το μάργαρο κελυφών δίθυρου γλυκού νερού (γένους: Lamprotula). Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN) Καλλιεργημένα μαργαριτάρια Μελετώντας τα μαργαριτάρια στο πέρασμα των χρόνων γίνεται αντιληπτό ότι είναι συνδεδεμένα με αρχηγούς φυλών, αυτοκρατορίες, βασιλείς και δυναστείες (Dirlam et al., 1985, Strack, 2006). Ωστόσο τα τελευταία περίπου πενήντα χρόνια έγινε μία εκλαΐκευση αυτών, χάριν κυρίως στην εμφάνιση ελκυστικότατων καλλιεργημένων μαργαριταριών σε όψη και τιμή. Επίσης, σημαντικό ρόλο στην εκλαΐκευση αυτή έπαιξε και η χρήση στολών κατάδυσης κάνοντας πιο «εύκολη» και λιγότερο επικίνδυνη την πρόσβαση στα μαργαριτοφόρα μαλάκια. Η ιστορία της καλλιέργειας των μαργαριταριών είναι λίγο πιο πολύπλοκη από αυτή των φυσικών. Την πρώτη αναφορά σε καλλιεργημένα μαργαριτάρια την έκανε ο Απολλώνιος ο Τυανεύς τον 1 ο αιώνα μ.χ., γράφοντας ότι οι γηγενείς της Ερυθράς Θάλασσας «τραυμάτιζαν» τα μαλάκια αλμυρού νερού (πιθανότατα δίθυρα του γένους Pinctada radiata) με ένα μυτερό όργανο, για να δώσουν μαργαριτάρια (Landman et al., 2001). Από τον 13 ο αιώνα μορφές Βούδα από μάργαρο καλλιεργούνταν στα δίθυρα γλυκού νερού Cristaria plicata (Scarratt et al., 2000). Αυτό γίνονταν με την εισαγωγή μορφών βούδα από μόλυβδο στο εσωτερικό των μαλακίων και την κάλυψή τους από μάργαρο (Akamatsu et al., 2001). Επίσης αναφέρεται ότι στην αρχαία Κίνα η καλλιέργεια με αυτό τον τρόπο ξεκίνησε το 1082 μ.χ. κατά τη διάρκεια της Δυναστείας Song (Fengming et al., 2003). Ωστόσο, η πρώτη βιβλιογραφική αναφορά σε αυτή τη 12

33 ΕΙΣΑΓΩΓΗ μέθοδο είναι περίπου τον 5 ο αιώνα μ.χ. (Landman et al., 2001). Ο παραπάνω τρόπος καλλιέργειας εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, χρησιμοποιώντας είτε μόλυβδο είτε κερί, για την καλλιέργεια μορφών Βούδα (Φωτογραφία 1.8) και όχι μόνο (π.χ. άλλες μορφές -Μάο Τσε Τουνγκ κ.α.-, θεότητες, λουλούδια, πτηνά, ζώα κ.α.), αλλά και σε πολλά είδη μαλακίων όπως Pinctada maxima, Pinctada margaritifera, Haliotis iris κ.α. (Wentzell, 1998). Στην πραγματικότητα πρόκειται για καλλιεργημένα blister μαργαριτάρια (για τον ορισμό των καλλιεργημένων blister μαργαριταριών βλέπε παράγραφο ). Φωτογραφία 1.8: Μορφές βούδα από μάργαρο σε κέλυφος δίθυρου γλυκού νερού (Cristaria plicata). Πρόκειται για καλλιεργημένα blister μαργαριτάρια γλυκού νερού. Η μέθοδος καλλιέργειας αυτού του είδους των μαργαριταριών άρχισε στην Κίνα το 1082 μ.χ. Η ίδια μέθοδος εφαρμόζεται και σήμερα για τη δημιουργία διάφορων μορφών. Από τη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γαλλίας (Muséum National d Histoire Naturelle, MNHN). Τα πρώτα σχεδόν στρογγυλά καλλιεργημένα μαργαριτάρια με στερεό πυρήνα από μάργαρο δημιουργήθηκαν τον 18 ο αιώνα (Scarratt et al., 2000). Πρόκειται για δύο καλλιεργημένα μαργαριτάρια γλυκού νερού τα οποία σήμερα βρίσκονται στο Βρετανικό μουσείο φυσικής ιστορίας του Λονδίνου. Επίσης, ο Σουηδός βοτανολόγος, ζωολόγος και φυσικός Carl V. Linnaeous καλλιέργησε το 1762 δύο μαργαριτάρια με στερεό πυρήνα από μάργαρο. Αυτά σήμερα βρίσκονται στη συλλογή της Linnean Society of London (Scarratt et al., 2000). 13

34 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Oι τεχνικές καλλιέργειας σε μεγάλες ποσότητες, εμπορικά χρήσιμων στρογγυλών μαργαριταριών, αναπτύχθηκαν στις αρχές του 20 ου αιώνα στο δίθυρο μαλάκιο αλμυρού νερού Pinctada fucata (γνωστά στην αγορά ως akoya καλλιεργημένα μαργαριτάρια) στην Ιαπωνία (Landman et al., 2001). Το 1896, ο Koikochi Mikimoto άρχισε στην Ιαπωνία την καλλιέργεια ημι-σφαιρικών μαργαριταριών σε Pintada fucata (Moreno & Arizmendi, 2002). Στην πραγματικότητα καλλιέργησε blister εφαρμόζοντας την τεχνική των Κινέζων για τη δημιουργία μορφών Βούδα. Η προσπάθεια του Mikimoto για την καλλιέργεια στρογγυλών μαργαριταριών στέφθηκε από επιτυχία στα 1907 από την εξαγορά των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας των Tatsuhei Mise και Tokichi Nishikawa (Moreno & Arizmendi, 2002). Φημολογείται ότι η ευρεσιτεχνία αυτή βασίζονταν στη δουλειά του αυστραλού ερευνητή William Saville Kent, η οποία έλαβε χώρα στα τέλη του 19 ου αιώνα. Αξίζει να αναφερθεί, ωστόσο, ότι χάρις στις ικανότητες του Μikimoto στο marketing το σκηνικό στον κόσμο των μαργαριταριών άλλαξε άρδην και έτσι τα καλλιεργημένα μαργαριτάρια είναι σήμερα αποδεκτά στο ευρύ κοινό. Τα πρώτα εμπορικής αξίας καλλιεργημένα μαργαριτάρια γλυκού νερού με στερεό πυρήνα εμφανίστηκαν στην Ιαπωνία το 1928 (Akamatsu et al., 2001). Αυτά καλλιεργήθηκαν σε Hyriopsis schlegeli, δίθυρο μαλάκιο γλυκού νερού. Το 1946 στο ίδιο μαλάκιο, στη λίμνη Biwa της Ιαπωνίας, καλλιεργήθηκαν τα πρώτα μαργαριτάρια χωρίς στερεό πυρήνα, γνωστά και σαν καλλιεργημένα μαργαριτάρια Biwa. Από το 1960, με αποκορύφωση τα τελευταία χρόνια, οι μέθοδοι καλλιέργειας βελτιώθηκαν και παράλληλα χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά μαλάκια σε διάφορα μέρη με αποτέλεσμα την παραγωγή καλλιεργημένων μαργαριταριών υψηλής ποιότητας (Akamatsu et al., 2001). Σήμερα το 95%, κατά βάρος, των μαργαριταριών που βρίσκονται στην αγορά είναι καλλιεργημένα μαργαριτάρια γλυκού νερού από την Κίνα σε μαλάκιο Hyriopsis cumingi (Fengming et al., 2003). Η ετήσια παραγωγή καλλιεργημένων μαργαριταριών γλυκού νερού στην Κίνα είναι περίπου 1600 τόνοι. 14

35 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.2 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΕΛΥΦΟΥΣ Η αναπαραγωγή των μαλακίων λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου, με μέγιστο κατά τη διάρκεια της αλλαγής των εποχών (Caseiro, 1993). Η γονιμοποίηση γίνετε είτε εσωτερικά είτε εξωτερικά και τα περισσότερα γεννούν αυγά. Όταν γεννηθεί, εγκαθίσταται σε ένα στερεό υπόστρωμα (π.χ. βράχο, κοράλλι, άλλο όστρακο κ.α.), αλλά όχι στην άμμο (Hänni, 1999, De Jaegher, 1999, Kiefert et al., 2004, Strack, 2006). Τον πρώτο μήνα το πρωτοσχηματιζόμενο μαλάκιο φτάνει τα 300μm (Caseiro, 1993). Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους η ανάπτυξη είναι πολύ γρήγορη και το μέγεθος του μαλακίου εξαρτάται από το είδος του. Για παράδειγμα το Pteria sterna μπορεί να φτάσει έως 7 εκατοστά μήκος, τα Pinctada margaritifera και Hyriopsis cumingi 9 εκ., τα Haliotis εκ. και τα Pinctada maxima έως 30 εκ. (Caseiro, 1993, Wentzell, 1998, Fengming et al., 2003, Kiefert et al., 2004). Το κοινό χαρακτηριστικό όλων των μαλακίων είναι ότι στο εσωτερικό του κελύφους περιέχουν τον ονομαζόμενο μανδύα (Landman et al., 2001). Όλα τα όργανα του μαλακίου περικλείονται από αυτόν (Σχήμα 1.1). Όσον αφορά τα δίθυρα, το όστρακο αποτελείται από δύο ίσες μεταξύ τους θυρίδες και συναρθρώνονται στο κλείθρο. Στην περιοχή του κλείθρου η κάθε θυρίδα σχηματίζει μια μικρή προεξοχή (σπόνδυλος) από την οποία αρχίζει η αύξηση του οστράκου κατά συγκεντρικές αυξητικές γραμμές. Η αύξηση του κελύφους γίνεται από το μανδύα, ο οποίος εκκρίνει το οργανικό ανθρακικό ασβέστιο. Ο μανδύας καλύπτεται από τον επιθηλιακό ιστό, τον εξωτερικό και τον εσωτερικό. Ο συνδετικός ιστός βρίσκεται ανάμεσά τους. Το σημείο που ενώνεται ο εξωτερικός και ο εσωτερικός επιθηλιακός ιστός λέγεται πτυχή μανδύα. Από εκεί εκκρίνονται και τα συστατικά του όστρακου (Hänni, 1999). Το όστρακο εξωτερικά καλύπτεται από ένα οργανικό στρώμα, το περιόστρακο. Αυτό προστατεύει το μαλάκιο από εξωτερικούς «εχθρούς», διάβρωση κ.τ.λ. (Gütmannsbauer & Hänni, 1994). Εσωτερικά του περιοστράκου, παρατηρούνται στρώσεις κρυστάλλων CaCO 3 και οργανικής ουσίας, υλικά ίδια με αυτά των μαργαριταριών. Η οργανική αυτή ουσία ονομάζεται κογχιολίνη -conchiolin- (Gübelin, 15

36 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1995). Πρόσφατες μελέτες της οργανικής ουσίας αυτής έδειξαν ότι αποτελείται κυρίως από β-χιτίνη με μικρή ποσότητα γλυκοπρωτεΐνης (Levi-Kalisman et al., 2001). Σχήμα 1.1: Σχηματική απεικόνιση ανατομίας του μαλακίου Pinctada margaritifera από Caseiro, (1. Κέλυφος 2. Λοβός μανδύα 3. Βράγχια 4. Προσαγωγός μυς 5. Πόδι 6. Νήματα βύσου 7. Αδένας βύσου 8. Μυς ποδιού 9. Γεννητικός αδένας 10. Σημείο εισαγωγής του πυρήνα για την καλλιέργεια μαργαριταριού 11. Σπόνδυλος 12. Κλείθρο 13. Συκώτι 14. Στόμα 15. Στομάχι 16. Καρδιά 17. Παχύ έντερο 18. Πρωκτός). Τα ορυκτά του ανθρακικού ασβεστίου μαζί με τα πυριτικά είναι τα συνηθέστερα βιο-ορυκτά. Στη φύση το ανθρακικό ασβέστιο συναντάται σε τρία πολύμορφα: σε ασβεστίτη που κρυσταλλώνεται στο τριγωνικό σύστημα, σε αραγονίτη που κρυσταλλώνεται στο ρομβικό και σε βατερίτη που κρυσταλλώνεται στο εξαγωνικό. Και τα τρία πολύμορφα μπορούν να εμφανιστούν στα κελύφη μαλακίων (Fricke & Volkmer, 2007). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα λεγόμενα βιο-ορυκτά δεν κρυσταλλώνονται πάντα με 16

37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ τον τρόπο που κρυσταλλώνονται τα ορυκτά. Αυτό ισχύει και στην περίπτωση των κρυστάλλων CaCO 3 του κελύφους (όπως και των μαργαριταριών) των μαλακίων (Σχήμα 1.2). Εκτεταμένες πληροφορίες για τις έρευνες όσον αφορά τους μηχανισμούς κρυστάλλωσης του CaCO 3 στα μαλάκια, αλλά και γενικότερα, βρίσκονται στα άρθρα των Fricke & Volkmer, (2007) και Naka, (2007). Σχήμα 1.2: Απλοποιημένη σχηματική απεικόνιση της δομής εσωτερικού μέρους από μαλάκιο Pinctada margaritifera με τα αντίστοιχα συστήματα κρυστάλλωσης. Επάνω ο ασβεστίτης (απλός πρισματικός, κρυσταλλώνεται στο τριγωνικό σύστημα) και κάτω αραγονίτης. Από Caseiro, Επίσης, υπάρχουν τέσσερις κύριες κατηγορίες μικροδομής της κρυσταλλικής και της οργανικής ουσίας του κελύφους των μαλακίων (Chateigner et al., 2000). Σε κάθε μικροδομή μπορεί να υπάρξουν πρώτης και δεύτερης τάξεως (first and second order) δομές. Για παράδειγμα η απλή διασταυρωτή-ελασματοειδής μικροδομή αποτελείται από πρώτης τάξεως ελάσματα πάχους περίπου 10 μm. Το κάθε έλασμα αποτελείται από 17

38 ΕΙΣΑΓΩΓΗ δεύτερης τάξεως ελάσματα πάχους περίπου 1 μm. Οι τέσσερις κύριες μικροδομές που παρατηρούνται εσωτερικά του περιόστρακου στα κελύφη είναι: - η πρισματική (prismatic). Χωρίζεται σε απλή, η οποία αποτελείται μόνο από πρώτης τάξεως ανεξάρτητα πρίσματα CaCO 3 σε μορφή ασβεστίτη ή αραγονίτη και οργανικής ουσίας, και σε σφαιρολιθική (spherulitic), συνήθως σε μορφή αραγονίτη, η οποία αποτελείται από πρώτης τάξεως πρίσματα τα οποία περιέχουν δεύτερης τάξεως βελονοειδείς σε ακτινωτή (radial) διάταξη, - η μαργαρώδης (nacreous), είναι η φολιδωτή δομή που αποτελείται από πολυγωνικούς ή/και στρογγυλεμένους τραπεζοειδείς κρυστάλλους, κυρίως αραγονίτη, τακτοποιημένους σε παράλληλα φύλλα. Χωρίζεται σε στηλοειδή και σε φυλλώδη μαργαρώδη (columnar and sheet nacreous) δομή. Σε τομή τα αλλεπάλληλα φύλα στη στηλοειδή μαργαρώδη δομή μοιάζουν με στήλες ενώ στη φυλλώδη μαργαρώδη δομή με τούβλα, - η διασταυρωτή-ελασματοειδής (crossed-lamellar). Αυτή χωρίζεται σε απλή (αποτελείται από πρώτης τάξεως κρυστάλλους σχεδόν παράλληλους -περιέχουν κρυστάλλους δεύτερης τάξης διαφορετικών διευθύνσεων μεταξύ τους-), σε σύνθετη (complex) (αποτελείται από πρώτης τάξεως κρυστάλλους διαφορετικών διευθύνσεων -περιέχουν δεύτερης τάξης σχεδόν παράλληλους μεταξύ τους-) και φυλλώδης (αποτελείται μόνο από πρώτης τάξεως κρυστάλλους διαφορετικών διευθύνσεων). Τα παραπάνω μπορεί να αποτελούνται είτε από αραγονίτη είτε από ασβεστίτη. Τέλος υπάρχει - η ομογενής (homogeneous), αποτελείται μόνο από μικρούς σχεδόν ισομεγέθεις αλλοτριόμορφους -μη ιδιόμορφους- (δίχως έδρες) κρυστάλλους-κόκκους. Έχουν παρατηρηθεί κελύφη είτε εξ ολοκλήρου ασβεστιτικά, είτε εξ ολοκλήρου αραγονιτικά, είτε αποτελούμενα από ασβεστίτη και αραγονίτη, σε διαφορετικές στρώσεις και μικροδομές (Chateigner et al., 2000). Ο βατερίτης όταν παρατηρείται είναι συνήθως συνδεδεμένος με εσωτερικές διαδικασίες αποκατάστασης του κελύφους (shell repair) (Fricke & Volkmer, 2007). Επίσης η διεύθυνση των κρυσταλλογραφικών αξόνων των ορυκτών μπορούν να ποικίλουν (Chateigner et al., 2000). 18

39 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα κελύφη μαλακίων που καλλιεργούνται μαργαριτάρια, σε επαφή εσωτερικά με το περιόστρακο βρίσκεται συνήθως απλό πρισματικό στρώμα και αποτελείται από αλλεπάλληλα παράλληλα πρίσματα CaCO 3, συνήθως σε μορφή ασβεστίτη (Caseiro, 1993, Gübelin, 1995, Hänni, 1999). Το μέγεθος των πρισμάτων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, κυριότεροι των οποίων είναι το είδος (γένος -genus- και είδος -species-) και η ηλικία του μαλακίου. Για παράδειγμα, όσον αφορά το Pintada margaritifera τα πρίσματα είναι πλάτους μm και ύψους μm. Οι οπτικοί άξονες (c-axis) των πρισμάτων είναι σχεδόν παράλληλοι μεταξύ τους και κάθετοι στο περιόστρακο (Σχήμα 1.2). Τα πρίσματα είναι πολυγωνικά και γύρω τους υπάρχει οργανική ουσία που επηρεάζει την κρυστάλλωση τους (Caseiro, 1993). Η οργανική αυτή ουσία συνδέεται με οργανικές χρωστικές ουσίες (πορφυρίνη -porphyrin-, πολυσακχαρίτες-polysaccharideκ.α.) δίνοντας κάποιες φορές καφέ χρώμα στα πρίσματα (Hänni, 1999). Το απλό πρισματικό στρώμα ακολουθείται από φυλλώδες μαργαρώδες στρώμα (Σχήμα 1.2, Φωτογραφία 1.9). Αυτό αποτελείται από CaCO 3 και οργανική ουσία και βρίσκεται από την άλλη πλευρά σε επαφή με το μανδύα (Caseiro, 1993, Gübelin, 1995, Hänni, 1999). Το μέγεθος και ο αριθμός των στρώσεων αραγονίτη που εκκρίνεται κάθε μέρα εξαρτάται κυρίως από το είδος του μαλακίου και την ηλικία του. Ενδεικτικά, το Pintada margaritifera σχηματίζει κατά μέσο όρο 13 στρώματα πάχους 480 μm την ημέρα (Caseiro, 1993). Συχνά το φυλλώδες μαργαρώδες στρώμα παρουσιάζει ιριδίζουσα όψη, εξαιτίας της συμβολής (interference) του φωτός στους κρυστάλλους αραγονίτη και στην οργανική ουσία (Φωτογραφία 1.10). Οι οπτικοί άξονες (c-axis) των κρυστάλλων αραγονίτη είναι παράλληλοι μεταξύ τους καθώς και με αυτούς του πρισματικού στρώματος (Σχήμα 1.2) (Caseiro, 1993, Gütmannsbauer & Hänni, 1994, Gübelin, 1995, Hänni, 1999). Οι άξονες a και b των κρυστάλλων αραγονίτη στο φυλλώδες μαργαρώδες έχουν επίσης σταθερή διεύθυνση. Οι άξονες a είναι παράλληλοι στο περιθώριο (margin) των κρυστάλλων και οι άξονες b κάθετοι στη διεύθυνση κρυστάλλωσης αυτών (Hedegaard & Wenk, 1998). Συνεπώς, δεν υπάρχουν διδυμίες και ο αραγονίτης κρυσταλλώνεται σε μονοκρυστάλλους (Gütmannsbauer & Hänni, 1994, Hedegaard & Wenk, 1998, Hänni, 1999). 19

40 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φωτογραφία 1.9: Φυλλώδης μαργαρώδης δομή καλλιεργημένου μαργαριταριού από Pinctada margaritifera. Η φωτογραφία είναι σε σπασμένο σημείο του δείγματος με σαρωτικό ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Από Caseiro, Φωτογραφία 1.10: Ιριδίζοντα χρώματα σε μάργαρο κελύφους Pinctada margaritifera. Τα χρώματα οφείλονται στη συμβολή (interference) του φωτός στους κρυστάλλους και την οργανική ουσία του. Από Caseiro,

41 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.3 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ & ΕΙΔΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΩΝ Τα μαργαριτάρια είναι παραπροϊόντα κατά τη διάρκεια σχηματισμού του κελύφους των μαλακίων και είναι αποτέλεσμα απορύθμισης στο εσωτερικό του μαλακίου κατά τη διάρκεια σχηματισμού του κελύφους του. Συνεπώς τα μαργαριτάρια είναι ίδιας σύνθεσης με το κέλυφος. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, μαργαριτάρια μπορούν να βρεθούν στο εσωτερικό σχεδόν όλων των μαλακίων, με κέλυφος αποτελούμενο από οργανικό ανθρακικό ασβέστιο. Ωστόσο δεν είναι όλα ελκυστικά και κατά επέκταση με εμπορική αξία. Οι πίνακες 1.1 και 1.2 περιέχουν όλα τα μαλάκια συστηματικά ταξινομημένα, στα οποία βάση της βιβλιογραφίας έχουν βρεθεί μαργαριτάρια (CIBJO, 2006). Η συστηματική ταξινόμηση των μαργαριταριών στις διάφορες δημοσιεύσεις έχει γίνει με πολλούς τρόπους. Πολλές φορές οι τάξεις (orders), οικογένειες (families), τα γένη (genus) και τα είδη (species) δίνονταν λανθασμένα. Σε αυτή τη δουλειά χρησιμοποιήθηκε η προτεινόμενη ταξινόμηση από τη βάση δεδομένων του Systema Naturae 2000 (Brands, 2008). Το μεγαλύτερο ποσοστό των μαργαριταριών με εμπορική αξία προέρχεται από δίθυρα αλμυρού και γλυκού νερού (Πίνακας 1.1). Order (Τάξη) Family (Οικογένεια) Genus (Γένος) Species (Είδος) Region (Περιοχή) Trade-common name (Κοινό όνομα) Pteriomorpha Pteriidae Pinctada martensii (fucata) Japan, China, Vietnam, Australia, Hawaii, Indonesia, Bangladesh, Pteriomorpha Pteriidae Pinctada maxima From eastern Indian Ocean to tropical western Pacific Pteriomorpha Pteriidae Pinctada margaritifera Throughout the Indian Ocean and western to central Pacific Pteriomorpha Pteriidae Pinctada mazatlanika Eastern Pacific from Baja California to Peru Pteriomorpha Pteriidae Pinctada radiata Throughout eastern Mediterranean Sea, Red Sea, Persian Gulf and Indian Ocean Pteriomorpha Pteriidae Pinctada imbricata Western Atlantic from Bermuda and Florida to northern South America Akoya (shell/pearl) Silver- or golden lipped (shell/pearl) Black lipped (shell/pearl) La Paz or Panamian (shell/pearl) Ceylon or Bombay (shell/pearl) Atlantic (shell/pearl) Pteriomorpha Pteriidae Pinctada maculata From Indian to central Pipi (shell/pearl) Pacific Ocean Pteriomorpha Pteriidae Pinctada albina WesternAustralia Arafura (shell/pearl) Pteriomorpha Pteriidae Pteria penguin Red Sea, Indian Ocean and Penguin wing (shell/pearl) Tropical western Pacific Pteriomorpha Pteriidae Pteria sterna Eastern Pacific from Baja Western wing (shell/pearl) 21

42 ΕΙΣΑΓΩΓΗ California to Peru Pteriomorpha Pinnidae Pinna nobilis Mediterrannean Sea Noble Pen (shell/pearl) Pteriomorpha Pinnidae Pinna rugosa Western Mexico to Panama Rugose Pen (shell/pearl) Pteriomorpha Pinnidae Atrina maura Baja California to Peru Maura Pen (shell/pearl) Pteriomorpha Pectinidae Argopecten purpuratus Chile Chilian scallop (shell/pearl) Pteriomorpha Pectinidae Placopecten magellanicus Atlantic Scallop (shell/pearl) Pteriomorpha Pectinidae Nodipecten magnificus Galapagos Scallop (shell/pearl) Pteriomorpha Pectinidae Nodipecten nodosus South-eastern USA, Brazil Scallop (shell/pearl), Atlantic Lion s paw (shell/pearl) Pteriomorpha Pectinidae Nodipecten subnodosus Western-Central America Scallop (shell/pearl), Pacific Lion s paw (shell/pearl) Pteriomorpha Pectinidae Swiftopecten swiftii Japan Swift's Scallop (shell/pearl) Pteriomorpha Anomiidae Placenta placuna Bangladesh Pteriomorpha Ostreidae Crassostrea virginica Western-Central America True oyster Pteriomorpha Ostreidae Lopha cristagalli Indo-Pacific True oyster Pteriomorpha Mytilidae Mytilus edulis Worldwide at subarctic seas Marine mussel, blue mussel Pteriomorpha Spondylidae Spondylus spp. Thorny (shell/pearl)r Veneroida Tridacnidae Tridacna gigas Pacific Giant clam (shell/pearl) Veneroida Veneridae Mercenaria mercenaria North America Quahog pearls, clam (shell/pearl) Unionoida Unionidae Actinonaias pectorosa* U.S.A. Pheasantshell, Cumberland Mucket Unionoida Unionidae Anodonta spp.* Vietnam, Philippines, China, Taiwan Unionoida Unionidae Cristaria plicata* China, Japan, Korea, Philippines Cockscomb (shell/pearl) Unionoida Hyriidae Cucumerunio * Australia Unionoida Unionidae Hyriopsis cumingi* China, Vietnam Unionoida Unionidae Hyriopsis cumingixschlegeli* Japan Unionoida Unionidae Hyriopsis schlegeli* Japan Unionoida Unionidae Hyriopsis bialata* Vietnam Unionoida Unionidae Hyriopsis myersiana* Thailand Unionoida Unionidae Lamellidens spp.* India, Bangladesh Unionoida Unionidae Lamprotula spp.* China, Vietnam Unionoida Etheriidae Etheria spp.* Egypt Unionoida Unionidae Amblema plicata* U.S.A. three-ridge mollusk Unionoida Unionidae Cyrtonaias tampicoensis* U.S.A. (Texas) tampico mollusk Unionoida Unionidae Ellipsaria lineolata* U.S.A. butterfly Unionoida Unionidae Elliptio crassidens* U.S.A. Elephantear Unionoida Unionidae Fusconaia ebena* U.S.A. Ebonyshell Unionoida Unionidae Fusconaia flava* U.S.A. Wabash pigtoe Unionoida Unionidae Obliquaria reflexa* U.S.A. Three horn wartyback Unionoida Unionidae Ligumia recta* U.S.A. Black sandshell Unionoida Unionidae Lasmigona complanata* U.S.A. Pancake Unionoida Unionidae Cyclonaias tuberculata* U.S.A. Purple wartyback, Missouri mapleleaf Unionoida Unionidae Potamilus alatus* U.S.A. pink heelsplitter Unionoida Unionidae Potamilus purpuratus* U.S.A. bleufer Unionoida Unionidae Quadrula metanevra* U.S.A. monkey face Unionoida Unionidae Quadrula nodulata* U.S.A. Two-horned pocketbook Unionoida Unionidae Quadrula pustulosa* U.S.A. pimpleback Unionoida Unionidae Quadrula quadrula* U.S.A. Mapleleaf or stranger Unionoida Margaritiferidae Margaritifera margaritifera* Europe, Canada European mussel Unionoida Margaritiferidae Cumberlandia monodonta* U.S.A spectaclecase Unionoida Unionidae Unio spp.* Great Britain, Egypt Unionoida Unionidae Parreysia corrugata* India, Bangladesh 22

43 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Unionoida Unionidae Chamberlainia hainesiana* Thailand Unionoida Unionidae Pleurobema cordatum* Ohio pigtoe Unionoida Unionidae Lampsilis spp.* Πίνακας 1.1: Συστηματική ταξινόμηση δίθυρων μαλακίων στα οποία έχουν βρεθεί μαργαριτάρια εμπορικής αξίας. Η ταξινόμηση έγινε κατά το Systema Naturae 2000 (Brands, 2008). Όλοι οι οργανισμοί του πίνακα ανήκουν στη συνομοταξία των μαλακίων (Plylum: Mollsuca), στην ομοταξία των δίθυρων (Class: Bivalvia), Υφομοταξία (Subclass): Metabranchia. Τα μαλάκια γλυκού νερού είναι με *. Η περιοχή προέλευσης και το κοινό όνομα προέρχεται από το CIBJO, Κάποια σπάνια φυσικά μαργαριτάρια βρίσκονται σε γαστερόποδα αλμυρού νερού (Πίνακας 1.2). Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των φυσικών και καλλιεργημένων μαργαριταριών αλμυρού νερού βρίσκονται σε δίθυρα μαλάκια της οικογένειας Pteriidae και γλυκού νερού σε δίθυρα μαλάκια της οικογένειας Unionidae, γνωστά και ως «pearly mussel» δηλαδή μαργαριτοφόρα μύδια (Πίνακας 1.1). Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αγγλικός όρος «pearl oyster» που χρησιμοποιείται ευρύτατα και αναφέρεται στα μαργαριτοφόρα μαλάκια (στρείδια) αλμυρού νερού είναι λανθασμένος. Επιστημονικά τα αληθινά στρείδια «true oyster» είναι τα μαλάκια που ανήκουν στην οικογένεια (family) Ostreidae. Παρατηρώντας τον Πίνακα 1.1 γίνεται αντιληπτό ότι τα μοναδικά μαργαριτοφόρα στρείδια (pearl-producing oyster) είναι το Crassotrea virginica και το Lopha cristagalli. Αυτά τα μαλάκια όμως δεν καλλιεργούνται και στην αγορά δεν υπάρχουν σημαντικές ποσότητες φυσικών μαργαριταριών από αυτά. Order (Τάξη) Family (Οικογένεια) Genus (Γένος) Species (Είδος) Region (Περιοχή) Trade-common name (Άλλο όνομα) (former Archeogastropoda, Superorder: Vetigastropoda) (former Archeogastropoda, Superorder: Vetigastropoda) (former Archeogastropoda, Superorder: Haliotidae Haliotis spp. Turbinidae Astraea undosa Turbinidae Turbo marmoratus California, Mexico, New Zealand California, Mexico Indo-Pacific, Fiji Abalone (shell/pearl) Wavy Turban Great Green Turbo 23

44 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Vetigastropoda) (former Archeogastropoda, Superorder: Vetigastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Sorbeoconcha (Superorder: Caenogastropoda) Trochidae Trochus niloticus Tonnidae Cassis madagascariensis Volutidae Volutidae Volutidae Volutidae Melo (Melocorona) Melo (Melocorona) Melo (Melocorona) Melo (Melocorona) aethiopica amphora broderipii georginae Volutidae Melo melo Strombidae Strombus gigas Strombidae Lambis truncata Fasciolariidae Pleuroploca gigantea Fasciolariidae Pleuroploca trapezium Fasciolariidae Fusinus undatus Melongenidae Busycon carica Melongenidae Cypraea cervus Indo-Pacific Papua, New Guinea North-East Austalia Philippines Southern Queensland, Australia Burma, Thailand, Vietnam Central America NE Mexico, SE USA Philippines Eastern U.S.A. (from Massachusetts to Florida) NE Mexico, SE USA Commercial Trochus Emporor helmet Melo(shell/pearl) Melo(shell/pearl) Melo(shell/pearl) Melo(shell/pearl) Melo(shell/pearl) Queen conch (shell/pearl) Conch (shell/pearl) Horse conch (shell/pearl), tulip snails (Triplofusus) Horse conch (shell/pearl), tulip snails tulip snails (shell/pearl) knobbed whelk (shell/pearl) Πίνακας 1.2: Συστηματική ταξινόμηση γαστερόποδων μαλακίων στα οποία έχουν βρεθεί μαργαριτάρια εμπορικής αξίας. Η ταξινόμηση έγινε κατά το Systema Naturae 2000 (Brands, 2008). Όλοι οι οργανισμοί του πίνακα ανήκουν στη συνομοταξία των μαλακίων (Plylum: Mollsuca), στην ομοταξία των γαστερόποδων (Class: Gastropoda), Υφομοταξία (Subclass): Orthogastropoda. Η περιοχή προέλευσης και το κοινό όνομα προέρχεται από το CIBJO,

45 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φυσικά μαργαριτάρια Τα φυσικά μαργαριτάρια σχηματίζονται στο εσωτερικό των μαλακίων χωρίς καμία παρέμβαση από τον άνθρωπο. Τα συστατικά της πλειοψηφίας των προερχομένων από δίθυρα φυσικών μαργαριταριών καθώς και η σειρά που τα συναντάμε είναι ίδια με αυτά που περιέχονται στο κέλυφος (Φωτογραφία 1.11). Η διαφορά είναι ότι στο κέλυφος βρίσκεται το ένα στρώμα παράλληλα με το άλλο ενώ στα μαργαριτάρια σχηματίζουν ομόκεντρες σφαίρες (Hänni, 1999). Φωτογραφία 1.11: Φωτογραφία, με σαρωτικό ηλεκτρονικό μικροσκόπιο, σε τομή φυσικού μαργαριταριού που προέρχεται από δίθυρο μαλάκιο. Κάτω φαίνονται πρισματικές δομές ασβεστίτη και επάνω ο φυλλώδης αραγονίτης (μάργαρο). H.A. Hänni, SSEF Swiss Gemmological Institute. Τα μαργαριτάρια από γαστερόποδα μαλάκια (π.χ. από Strombus gigas γνωστά στην αγορά σαν Queen conch pearls, Φωτογραφία 1.12) αποτελούνται από σφαιρολιθικά πρίσματα αραγονίτη (Φωτογραφία 1.13), όπως και τα κελύφη τους (Hänni, 1999). Αντίστοιχα τα μαργαριτάρια από τα μαλάκια του γένους Pinna (πίνες στα ελληνικά, Φωτογραφία 1.14), αποτελούνται συνήθως από απλά πρίσματα ασβεστίτη (Φωτογραφία 1.15), και κάποιες φορές αραγονίτη με στηλοειδή δομή (Gauthier et al., 1994a, Gauthier et al., 1997). 25

46 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φωτογραφία 1.12: Φυσικό μαργαριτάρι (μεγέθους 11.5x8.3x7.1 mm, SK93), φυσικού ροζκόκκινου χρώματος από το γαστερόποδο μαλάκιο Strombus gigas (Queen Conch pearl). Παρατηρούνται δομές φωτιάς «flame structures», χαρακτηριστικές των μαργαριταριών που προέρχονται από το μαλάκιο αυτό. Η παραπάνω δομή οφείλεται στην ύπαρξη πρισματικού αραγονίτη. Το μαργαριτάρι ανήκει στη συλλογή του CRG. Φωτογραφία 1.13: Φωτογραφίες στην επιφάνεια φυσικού μαργαριταριού από Strombus gigas (γαστερόποδο μαλάκιο, γνωστό στην αγορά σαν Queen conch pearls), με σαρωτικό ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Παρατηρούνται πρίσματα αραγονίτη υπό διαφορετικές μεγεθύνσεις. H.A. Hänni, SSEF Swiss Gemmological Institute. 26

47 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φωτογραφία 1.14: Φυσικό μαργαριτάρι (3.5x3.1 mm, SK185), φυσικού πορτοκαλί χρώματος από το δίθυρο μαλάκιο Pinna nobilis (Pen shell pearl). Παρατηρείται ακτινωτή δομή η οποία οφείλεται στην ύπαρξη απλού πρισματικού ασβεστίτη. Το μαργαριτάρι ανήκει στη συλλογή του GemTechLab. Φωτογραφία 1.15: Απλές πρισματικές δομές ασβεστίτη. Οι φωτογραφίες είναι από κομμάτια κέλυφους Pinna nobilis με σαρωτικό ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Στην αριστερή εικόνα παρατηρούνται τα πρίσματα ασβεστίτη και στη δεξιά η εγκάρσια τομή αυτών. Τα μαργαριτάρια παρουσιάζουν ακριβώς τις ίδιες δομές. Από Gauthier et al., 1994a. Το γεγονός ότι τα ίδια συστατικά παρατηρούνται στα κελύφη και στα μαργαριτάρια είναι ενδεικτικό του ότι τα φυσικά μαργαριτάρια σχηματίζονται κοντά στο σημείο όπου σχηματίζεται το κέλυφος (επιθηλιακό ιστό). Ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν τα μαλάκια, διαχωρίζονται σε φυσικά μαργαριτάρια γλυκού νερού και σε φυσικά μαργαριτάρια αλμυρού νερού. 27

48 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πολλές θεωρίες έχουν ειπωθεί για τη δημιουργία των φυσικών μαργαριταριών. Οι πιο διαδεδομένες είναι ότι κόκκος άμμου ή κομμάτι κελύφους ή παράσιτο εισχωρεί στο εσωτερικό του μαλακίου και δίνει το έναυσμα για τη δημιουργία του φυσικού μαργαριταριού. Παρατηρώντας την ανατομία του κελύφους γίνεται αντιληπτό ότι είναι σχεδόν ανέφικτο μια παθητική ουσία σαν το κόκκο άμμου να εισχωρήσει στο εσωτερικό του, χωρίς τη βοήθεια εξωτερικού παράγοντα (Strack, 2006). Επίσης, σε ακτινογραφίες φυσικών μαργαριταριών δεν έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα κόκκος άμμου. Διατρητικοί οργανισμοί είναι δυνατόν να εισχωρήσουν στο εσωτερικό των μαλακίων, τρυπώντας το περιόστρακο με πιθανότερο αποτέλεσμα το θάνατο του. Επιπροσθέτως, πολύ σπάνια σε ακτινογραφίες φυσικών μαργαριταριών έχουν παρατηρηθεί τέτοιοι οργανισμοί. Σπάνια επίσης έχουν παρατηρηθεί σε ακτινογραφίες κομμάτια κελυφών (Scarratt Kenneth, 2008 pers. comm.). Έτσι, γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω ότι οι θεωρίες που είναι διαδεδομένες σήμερα στο ευρύ κοινό αναφορικά με το σχηματισμό των μαργαριταριών, εάν ισχύουν, αφορούν τις εξαιρέσεις και όχι τον κανόνα. Η πιο πιθανή αιτία δημιουργίας τους είναι η δημιουργία κύστης λόγω εσωτερικών παραγόντων (Gübelin, 1995). Περισσότερη έρευνα απαιτείται, κυρίως από βιολόγους, για τη λύση αυτού του προβλήματος Καλλιεργημένα μαργαριτάρια Τα καλλιεργημένα μαργαριτάρια σχηματίζονται έπειτα από ανθρώπινη παρέμβαση (μεταμόσχευση μέρους επιθηλιακού ιστού). Όπως ισχύει και για τα φυσικά μαργαριτάρια ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν τα μαλάκια, διαχωρίζονται σε καλλιεργημένα μαργαριτάρια γλυκού νερού και σε καλλιεργημένα μαργαριτάρια αλμυρού νερού. Η μεταμόσχευση επιθηλιακού ιστού μπορεί να συνοδευτεί με ταυτόχρονη εισαγωγή στερεού πυρήνα. Έτσι τα καλλιεργημένα μαργαριτάρια διαχωρίζονται σε αυτά με στερεό πυρήνα και σε αυτά χωρίς. Η πλειοψηφία των καλλιεργημένων μαργαριταριών γλυκού νερού είναι χωρίς στερεό πυρήνα (Φωτογραφία 1.16) και προέρχονται από την Κίνα (Akamatsu et al., 2001). Αντίστοιχα η πλειοψηφία 28

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΓΕΜΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΓΕΜΟΛΟΓΙΑ [310] Ημερομηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο 2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο Απολιθώματα πολλά και σε όλο το γεωλογικό χρόνο Οικοσυστήματα Μέγεθος Διάρκεια ζωής Θηρευτές χρήσεις από τον άνθρωπο κόσμηματα τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ ΛΗΨΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΣ (ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ- ΣΥΝΘΗΚΕΣ) ΑΠΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δ4.3. Μια Δημοσίευση σε έγκυρο περιοδικό και δυο Ανακοινώσεις Δημοσιεύσεις στα Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων

Δ4.3. Μια Δημοσίευση σε έγκυρο περιοδικό και δυο Ανακοινώσεις Δημοσιεύσεις στα Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΙΙΙ-Υποέργο 07 Επιστροφή του Αρχιμήδη: Συμβολή στην Μελέτη της Υδραυλικής Μηχανικής και Υδροδυναμικής Συμπεριφοράς των Αρχιμήδειων Κοχλιωτών Υδροτροχών για Ανάκτηση του Υδροδυναμικού Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Pearls Center AUSTRALIAN SOUTH SEA PEARL COLLECTIONS

Pearls Center AUSTRALIAN SOUTH SEA PEARL COLLECTIONS Pearls Center AUSTRALIAN SOUTH SEA PEARL COLLECTIONS ΤΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ Η ελληνική παράδοση στο χώρο του κοσμήματος αρχίζει από την Κυκλαδική και την Μινωική περίοδο. Τον 9ο π.χ. αιώνα με την

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΧΥΜΟΥ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας.

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Η διάκριση των μικροσκοπίων σε κατηγορίες βασίζεται, κατά κύριο λόγο, στην ακτινοβολία που χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΒΑΘΙΕΣ ΛΑΚΕΣ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Στις Βαθιές Λάκες βρέθηκαν σηµαντικότατα ευρήµατα, τα οποία θεωρείται σκόπιµο να παρουσιασθούν και να αναλυθούν. Τα ευρήµατα αυτά είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης Τεκμηρίωση η Επιστημονικών Εργασιών,, Διπλωματικών και Διδακτορικών Διατρίβων: Το σύστημα APA Δρ. Σπύρος Παπαδάκης Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σκοπός σκοπός και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑ ΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος Οδηγίες Χρήσης Εισαγωγή Η εφαρμογή Aratos Disaster Control είναι ένα Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα, σκοπός του οποίου είναι η απεικόνιση δεδομένων καταστροφών(πυρκαγιές), ακραίων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες)

Διαβάστε περισσότερα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ ΣΠΟΥ ΕΣ Ιούνιος 1981: ιδάκτωρ των ιεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήµιο Pantheon Sorbonne (Παρίσι Ι) µε άριστα 1980-1981: Πανεπιστήµιο Παρίσι Ι, Diplome d Etudes Approfondies (DEA) Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3667 / 13.07.2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3667 / 13.07.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΞ 3667 / 13.07.2015 Σύμφωνα με: α) τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135 και 136 του Ν. 4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ!!! Είμαστε «Αστρόσκονη»; Διονύσης Σιμόπουλος, Αστροφυσικός, επίτιμος Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου

ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ!!! Είμαστε «Αστρόσκονη»; Διονύσης Σιμόπουλος, Αστροφυσικός, επίτιμος Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ!!! Είμαστε «Αστρόσκονη»; Διονύσης Σιμόπουλος, Αστροφυσικός, επίτιμος Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου Αίθουσα «Νέοι Φούρνοι» Είμαστε Αστρόσκονη: Εάν κόψετε κάποιο λουλούδι, αν δοκιμάσετε ένα

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙ ΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ-ΜΑΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΥΡΙΤΣΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ «ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΣΑΒΒΑΤΟ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014, ΩΡΑ 18.00 ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή 3Δ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ DICOM ΚΑΙ ΕΣΤΙΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Νικολάου Φοίβια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΑΠΘ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις Στο Τμήμα Aρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης είναι δυνατή η εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ KΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. Β Πανεπιστηµικακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκοµείο «Αττικόν» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ KΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. Β Πανεπιστηµικακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκοµείο «Αττικόν» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΙΓΝΑΤΙΟΣ Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ KΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β Πανεπιστηµικακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκοµείο «Αττικόν» ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αθήνα 2014 2 ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα,

Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, GREEK RED SAFFRON Ο κρόκος, το χρυσάφι της ελληνικής γης όπως αποκαλείται, συγκαταλέγεται στα πιο προσφιλή, πολύτιμα και ακριβότερα μπαχαρικά για το άρωμα, το χρώμα, τις φαρμακευτικές και αφροδισιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ν. Κεφαλά, Α. Βασιλάκης, Λ. Ζουμπουλάκης Εργαστηριακή Μονάδα Προηγμένων και Συνθέτων Υλικών, Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1979-1981, Πτυχίο Οπτικής. - Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας, Τμήμα Οπτικής του ΤΕΙ Αθήνας

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1979-1981, Πτυχίο Οπτικής. - Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας, Τμήμα Οπτικής του ΤΕΙ Αθήνας ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα: Αριστείδης Επίθετο: Χανδρινός Τόπος Γέννησης: Αθήνα, Ελλάδα E-Mail: achand@teiath.gr, chandria@yahoo.com ΣΠΟΥΔΕΣ 1979-1981, Πτυχίο Οπτικής. - Σχολή Επαγγελμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΝEWSLETTER 3 ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Ε WAVE

ΝEWSLETTER 3 ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Ε WAVE ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Η ΔΕΣΜΗ 2009 2010 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΕ ΝEWSLETTER 3 ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Ε WAVE To έργο E WAVΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Γεωθερµική Ενέργεια. Ιωάννης Στεφανάκος

Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Γεωθερµική Ενέργεια. Ιωάννης Στεφανάκος Εισαγωγή στην Ενεργειακή Τεχνολογία Γεωθερµική Ενέργεια Ιωάννης Στεφανάκος Τοµέας Υδατικών Πόρων & Περιβάλλοντος - Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2010 ιάρθρωση παρουσίασης: Γεωθερµική Ενέργεια Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο-

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ζωολογία Ι -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- Υπεύθυνος µαθήµατος: Καθ. Μυλωνάς Μωυσής Επιµέλεια σηµειώσεων: Παρµακέλης Άρης ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ Φύση και Μαθηματικά Η χρυσή τομή φ Ερευνητική Εργασία (Project) Α' Λυκείου 1ο ΓΕΛ Ξάνθης 2011 2012 Επιβλέποντες καθηγητές Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος Βασιλική Κώττη Φύση και Μαθηματικά 2 Τι είναι η χρυσή

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012. Χρόνος: 1 ώρα και 30 λεπτά

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012. Χρόνος: 1 ώρα και 30 λεπτά ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα και 30 λεπτά Να απαντήσετε σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις. Όπου χρειάζεται να γίνουν πράξεις για να βρεθεί η απάντηση, να τις κάνετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων

Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων Η ανακλαστικότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων Γ Έκδοση Ιανουάριος 2009 Το παρόν κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση των βασικών σημείων από τη Μελέτη για την Αντανακλαστικότητα Φωτοβολταϊκών Πλαισίων Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΡΙ - ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ. Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης «φέτα», ως γνωστόν δεν αναγνωρίζεται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Αυστραλία.

ΤΥΡΙ - ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ. Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης «φέτα», ως γνωστόν δεν αναγνωρίζεται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Αυστραλία. ΤΥΡΙ - ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης «φέτα», ως γνωστόν δεν αναγνωρίζεται σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως είναι η Αυστραλία. Σχετική απόφαση του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών του ΠΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Αντίθεση εικόνας (contrast) Αντίθεση πλάτους Αντίθεση φάσης Αντίθεση εικόνας =100 x (Ι υποβ -Ι δειγμα )/ Ι υποβ Μικροσκοπία φθορισμού (Χρησιμοποιεί φθορίζουσες χρωστικές για το

Διαβάστε περισσότερα

Base. http://www.tex.unipi.gr/undergraduate/notes/cad_cam1/main.htm

Base. http://www.tex.unipi.gr/undergraduate/notes/cad_cam1/main.htm Το φυλλάδιο οδηγιών που κρατάτε στα χέρια σας βρίσκεται και σε ηλεκτρονική μορφή (αρχείο Acrobatpdf) στον φάκελο PDF του υπολογιστή (υπάρχει η σχετική συντόμευση την επιφάνεια εργασίας). Για την καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Περίπου εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού υπεραντλήθηκαν τα τελευταία πενήντα χρόνια από τον υδροφορέα μας. Μια ποσότητα δεκατρείς φορές περισσότερη από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ ΓΝΗΣΙΟΤΗΤΑΣ ΕΟΦ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ ΓΝΗΣΙΟΤΗΤΑΣ ΕΟΦ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Χολαργός 22-02-2012 Ν.Π.Δ.Δ. Γραφείο:Κου Προέδρου ΕΟΦ Ταχ.Δ/νση: Μεσογείων 284,15562 Χολαργός Τηλ:2132040000 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σπανού Άννα Βιογραφικό Σημείωμα

Σπανού Άννα Βιογραφικό Σημείωμα Σπανού Άννα Βιογραφικό Σημείωμα Προσωπικές Πληροφορίες Όνομα Σπανού Άννα Εθνικότητα Ελληνική Ημερομηνία Γέννησης 18.04.1982 Διευθύνσεις Ζηργάνου 41Β τ.κ. 55134, Καλαμαριά-Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα 6973616490

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Συντήρηση και διατήρηση:

Συντήρηση και διατήρηση: Η πτυχιακή εργασία είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά στάδια της εκπαίδευσής σας. Σκεφτείτε ότι αντιστοιχεί σε 20 πιστωτικές μονάδες, δηλαδή όσο 4 με 5 μαθήματα μέτριας δυσκολίας! Η εκπόνησή της χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία

2007 Διδακτορική Διατριβή στην Τέχνη και το Design, University of Derby, Μεγάλη Βρετανία Γιώργης Γερόλυµπος Γεννήθηκε στο Παρίσι, 1973 2008-2011 Διδάσκων Φωτογραφίας (Π.Δ.407/80) στο τµήµα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστηµίου της Θεσσαλίας. Φωτογράφος, αρχιτέκτωv-µηχανικός. Εκπαίδευση 2007 Διδακτορική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ, ΣΥΝΤΑΞΗ, ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ

ΣΧΕΔΙΟΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ, ΣΥΝΤΑΞΗ, ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΣΧΕΔΙΟΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ, ΣΥΝΤΑΞΗ, ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΤΥΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ. ΚΑΘΕ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΙΚΑΝΟΠΟΙΕΙ ΤΙΣ ΠΡΟΝΟΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του κοσμήματος

Η ιστορία του κοσμήματος ΚΟΣΜΗΜΑ Η ιστορία του κοσμήματος Πρώτα κοσμήματα Τα πρώτα κοσμήματα 40.000 χρόνια πριν. Λόγοι σύλληψης της ιδέας του κοσμήματος: Καλλωπισμός Προσέλκυση του άλλου φύλου Φυλαχτά Τα πρώτα υλικά: δόντια ζώων,

Διαβάστε περισσότερα

KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο

KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο KEIM GRANITAL TEXNIKO Δ Ε Λ Τ Ι Ο Χρώμα για εξωτερικές επιφάνειες με βάση τα πυριτικά άλατα : - φιλικό για το περιβάλλον - οικονομικό - - προστατευτικό - ανεξίτηλο Φιλικό για το περιβάλλον Το ΚΕΙΜ-Granital

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΟΣΤΡΑΚΟΕΙ Η Κ. Κουκάρας 1, Ν. Καλογεράκης 2, Β. Μιχαηλίδης 3, Σ. Σαµαρτζή 4, Α. Τσαγκούρου 4, Γ. Μεθενίτου 4 1.Τµήµα Έρευνας & Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος Οδηγός ιδακτορικών Σπουδών Στο Τµήµα λειτουργούν, από το 1985, µεταπτυχιακές σπουδές διδακτορικής βαθµίδας. Με τη νοµοθεσία που ισχύει σήµερα, µε αίτησή τους οι απόφοιτοι του Μ.Π.Σ. µπορούν να συνεχίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων) σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Digital Travel Trends

Digital Travel Trends Travel @ Digital Travel Trends February 2012 Stefanos Loukakos Country Manager, Google Greece Google Confidential and Proprietary 1 Travel Market: Online vs Offline Google Confidential and Proprietary 2 Travel

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 3η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 10 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα. 2) Οι ορθές απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δορυφορική βαθυμετρία

Δορυφορική βαθυμετρία Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δορυφορική βαθυμετρία Διάλεξη 12 Γεωπληροφορική και εφαρμογές στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον Γεωπληροφορική και εφαρμογές στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον ΔΙΑΛΕΞΗ 12 Δορυφορική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΟΕΕ 1920. 4. Κάθε μέλος ΔΕΠ μπορεί να επιβλέψει το πολύ τρεις (3) διπλωματικές εργασίες στο Π.Μ.Σ. του Τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

ΑΣΟΕΕ 1920. 4. Κάθε μέλος ΔΕΠ μπορεί να επιβλέψει το πολύ τρεις (3) διπλωματικές εργασίες στο Π.Μ.Σ. του Τμήματος Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ΑΣΟΕΕ 1920 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 11/6/1966, ΑΤΑΛΑΝΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ. ΠΑΡΟΥΣΑ ΘΕΣΗ: Τακτικός Καθηγητής στο ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ

ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 11/6/1966, ΑΤΑΛΑΝΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ. ΠΑΡΟΥΣΑ ΘΕΣΗ: Τακτικός Καθηγητής στο ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ Δρ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΚΑΝΕΤΣΟΣ ΠΥΛΟΥ 22, Ν.ΚΗΦΙΣΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 22310 60140 Kινητό τηλέφωνο: 6945-273390 email : g anetsos@teilam.gr 1. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 11/6/1966, ΑΤΑΛΑΝΤΗ ΦΘΙΩΤΙΔΟΣ ΠΑΡΟΥΣΑ ΘΕΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικοί Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

Εσωτερικοί Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Εσωτερικοί Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών [1] Εισδοχή φοιτητών στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών I. 1. Το Τμήμα περιοδικά προκηρύσσει θέσεις Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικό Αντικείμενο: Λογιστική Λογιστικά Σχέδια

Γνωστικό Αντικείμενο: Λογιστική Λογιστικά Σχέδια Αναπληρωτής Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο (ΦΕΚ 507/τΓ/26-07-2011) Γνωστικό Αντικείμενο: Λογιστική Λογιστικά Σχέδια Αποφοίτησε από το Οικονομικό τμήμα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών το 1971 και

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ηλεκτρονικής

Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) Π Θ Τμήμα Φυσικής Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Ερευνητικές δραστηριότητες Στέλιος Σίσκος, Αναπληρωτής καθηγητής Δ/ντής Τομέα Ηλεκτρονικής και Η/Υ Aristotle University

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακών Σπουδών: Τµήµα Γεωλογίας Α.Π.Θ».

Προπτυχιακών Σπουδών: Τµήµα Γεωλογίας Α.Π.Θ». ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΙΠΕΡΑ K. ΚΥΡΙΑΚΗ MSc Γεωλόγος Ηµερ. και τόπος γεννήσεως: Ηλεκτρονικό ταχυδροµείο (e-mail): 15/04/1983, Θεσσαλονίκη heraia@geo.auth.gr, piperakyr@gmail.com ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 2008- Σήµερα Υποψήφια

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος 20/06/2015

Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος 20/06/2015 Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος 20/06/2015 θα ήθελα να εκφράσω το ενδιαφέρον μου για τη θέση ειδικού

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (I) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ MAΘHMA : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -OΣΤΑ -ΔΟΝΤΙΑ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ Nacre (μαργαρο, σεντεφι) 95% Ανοργανη φαση=ανθρακικο

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Βιολί Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Στην

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

Green Marketing. στον Αγροδιατροφικό κλάδο. Δρ. Β. Γρούγιου Δρ. Φ. Αναστασιάδης Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές GREEN-AgriChains

Green Marketing. στον Αγροδιατροφικό κλάδο. Δρ. Β. Γρούγιου Δρ. Φ. Αναστασιάδης Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές GREEN-AgriChains Green Marketing στον Αγροδιατροφικό κλάδο Δρ. Β. Γρούγιου Δρ. Φ. Αναστασιάδης Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές GREEN-AgriChains Green-AgriChains Info Day Θεσσαλονίκη 29 Οκτωβρίου 2013 Agenda Εισαγωγή Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η διπλωματική εργασία πρέπει να αποτελεί προϊόν συνθετικού έργου που να συμπυκνώνει την εμπειρία και τη γνώση του φοιτητή από ένα ή περισσότερα γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εξερευνήστε τη μυστηριώδη νήσο La Isla, και κυνηγήστε ζώα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν εξαφανισμένα. Το ευγενές Ντόντο, το προσεκτικό Γιγάντιο Φόσα, τον άπιαστο

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν;

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; TFT TV Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; Η ετυμολογία του όρου TFT (Thin Film Transistor ή τρανζίστορ λεπτού φιλμ) μας παραπέμπει στο δομικό στοιχείο ελέγχου της οθόνης, που είναι το τρανζίστορ. Οι

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων

Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων Φωτεινή Γεωργίου Ωκεανογράφος Marine & Environmental Research Lab Επισκόπηση I. Θρεπτική Αξία Κριτήρια Νωπότητας Αλιευμάτων II. Διάκριση Νωπού και

Διαβάστε περισσότερα

Τρέχουσα κατάσταση ελληνικού εξωτερικού εμπορίου σε σχέση με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε..

Τρέχουσα κατάσταση ελληνικού εξωτερικού εμπορίου σε σχέση με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε.. Τρέχουσα κατάσταση ελληνικού εξωτερικού εμπορίου σε σχέση με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε.. Σκοπός του παρόντος σημειώματος είναι η συνοπτική επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης του ελληνικού εξωτερικού

Διαβάστε περισσότερα