φροντίδα υγείας Primary Health Care

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "φροντίδα υγείας Primary Health Care"

Transcript

1 ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Primary Health Care Τόμος 19, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2007 ΚΩΔ πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Primary Health Care Τριμηνιαία Έκδοση της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής Quarterly edited by the Greek Association of General Practitioners Τόμος 19, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2007, Volume 19, Number 2, April - June 2007 Της Σύνταξης 60 Χ. Λιονής, K. Mακρή: Τι θα διαβάσετε σ' αυτό το τεύχος - Μια νέα περίοδος και μια νέα πρόκληση Ερευνητικές Εργασίες 61 Μ. Τίγκα, Γ. Ιατράκης, Ε. Σωτηροπούλου, L. Benassi, Χ. Τσιώνης, Κ. Μπουλούκος: Εκτίμηση των γνώσεων των σπουδαστών μαιευτικής στο θέμα πρόληψη του καρκίνου του μαστού 69 Α. Μαριόλης, Α. Αλεβίζος, Θ. Μαριόλης, Π. Σκανδαλάκης, Α. Αραπάκη, Μ. Παπαθανασίου, Κ. Μαραγιάννης, Π. Αλογογιάννη, Δ. Περιμένη, Ν. Καταχανάκης, Κ. Μίχας: Ανίχνευση αναγκών υπηρεσιών υγείας σε περιοχές με ιδιαιτερότητες: Διασκοπική επιδημιολογική μελέτη στη νοτιοανατολική εσχατιά της ηπειρωτικής Ευρώπης το παράδειγμα της Μάνης 79 Γ. Τσαχάκη, Χ. Κατσάπη, Ν. Αντωνάκης: Ποια προβλήματα θα αντιμετωπίσει η ανάπτυξη ιατρείων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στις πόλεις; Η εμπειρία από τη λειτουργία Περιφερειακού Ιατρείου σε αστική περιοχή Ανασκόπηση 85 Π. Φραϊδάκη, X. Σπυράκη, Π. Φρούντζου, Γ. Φρούντζος: O ρόλος της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στην πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπιση του πρωτοπαθούς γλαυκώματος ανοικτής γωνίας Ειδικό Άρθρο 89 Ε. Οικονομίδου, Β. Γκαρμίρη, Μ.π. Μερκούρης: Eν υπηρεσία εκπαίδευση on the job training ιατρών στη γενική ιατρική Μια πρόκληση: Τι μάθαμε από την Τουρκία Γράμμα στον Εκδότη 93 Γ. Μαρκάκης: Σχέση ιατρού ασθενή: μια αξιέπαινη πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Κρήτης Νέα 95 Γ.Χρ. Σπαθαράκης: EURACT, εαρινή συνάντηση στο Zagreb Κροατίας, 9 13 Μαΐου Προσεχή συνέδρια στην Ελλάδα 97 Προσεχή Συνέδρια στο Εξωτερικό ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ ΚΕΜΠ.ΑΘ. Αριθμός Άδειας 451/91 Παπαδιαμαντοπούλου 4, ΑΘΗΝΑ ISSN Cited in Index Copernicus Recognised by the Greek Ministry of Health and Welfare

2 πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Primary Health Care ISSN ΕΚΔΟΤΗΣ: Μποδοσάκης-Πρόδρομος Μερκούρης Μ. Χουρμούζη 28 Κ. Τούμπα Θεσσαλονίκη Τηλ. (2310) ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής Πρόεδρος Μποδοσάκης-Πρόδρομος Μερκούρης Αντιπρόεδρος Α Δημήτριος Έλληνας Αντιπρόεδρος Β Στέλλα Αργυριάδου Γενικός Γραμματέας-Ταμίας Αθανάσιος Συμεωνίδης Ειδικός Γραμματέας Ανάργυρος Μαριόλης Μέλη Αντώνης Μπατίκας Νικόλαος Παπανικολάου Βίκη Γκαρμίρη Κυριάκος Κιντζογλανάκης Executive Board of the Greek Association of General Practitioners President Bodosakis-Prodromos Merkouris Vice-President A Dimitrios Ellinas Vice-President B Stella Argiriadou General Secretary Treasurer Athanasios Symeonidis Special Secretary Antonis Batikas Members Anargiros Mariolis Nikolaos Papanikolaou Viky Garmiri Kyriakos Κintzoglanakis Γραμματεία Σύνταξης: Αναστασία Ρωμανίδου Τηλ.: (2810) , (28310) Εκτύπωση: ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ Μ. Αυγέρη 12, Αγ. Παρασκευή Τηλ.: , Fax: Διευθυντής Σύνταξης Χρήστος Λιονής, Aναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο Τηλ. (2810) , Fax. (2810) Αναπληρωτές Δ/ντές Σύνταξης Νίκος Αντωνάκης (Ηράκλειο) Ελευθέριος Θηραίος (Αθήνα) Επίκουροι Δ/ντές Σύνταξης Παύλος Θεοδωράκης (Ιωάννινα) Κορνηλία Μακρή (Ηράκλειο) Ανάργυρoς Μαριόλης (Αθήνα) Μέλη Συντακτικής Επιτροπής Θωμάς Αγγελόπουλος (Θάσος) Άλκης Αλεβίζος (Αθήνα) Ελένη Γεωργακίλα (Αθήνα) Νίκη Γλύστρα (Ζαγκλιβέρι) Αικατερίνη Κάβουρα (Ην. Βασίλειο) Δ. Κουναλάκης (Ένωση Γενικής Ιατρικής) Ρένα Οικονομίδου (Διαβατά) Νίκος Παπανικολάου (Καρπενήσι) Βαγγέλης Πετροβίτσος (Θεσσαλονίκη) Νίκος Ρουσάκης (Λιτόχωρο) Κική Στεφανίδου (Σκύδρα) Γιώργος Τζανίδης (Πάρος) Ειρήνη Χατζοπούλου (Θεσσαλονίκη) Αναστασία Χριστοφέλη (Αλίαρτος) Γραμματεία Σύνταξης Βίκη Γκαρμίρη (Θεσσαλονίκη) Ιωάννης Λέντζας (Αθήνα) Ζωή Τσιμτσίου (Θεσσαλονίκη) Ανταποκριτές Σύνταξης Έλενα Ευαγγελάκη (Κύπρος) Θεοδώρα Ζαχαριάδου (Κύπρος) Llukan Rrumbullaku (Αλβανία) Συμβουλευτική Επιτροπή Π. Βάρδας, Καθηγητής Καρδιολογίας Παν/μίου Κρήτης Μ. Γείτονα, Επίκ. Καθηγήτρια Διοίκησης Υπηρ. Υγείας Παν/μίου Θεσσαλίας Ε. Γελαστοπούλου, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής Παν/μίου Πατρών Δ. Γλάρος, Ομότιμος Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής Παν/μίου Ιωαννίνων Α. Καφάτος, Ομότιμος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής & Διατροφής Παν/μίου Κρήτης Ι. Κυριόπουλος, Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας Εθνικής Σχ. Δημόσιας Υγείας Θ. Κωνσταντινίδης, Επίκ. Καθηγητής Υγιεινής, Πανεπιστήμιο Θράκης Β. Μαυρέας, Καθηγητής Ψυχιατρικής Παν/μίου Ιωαννίνων M. Σγάντζος, Λέκτορας Ανατομίας Παν/μίου Θεσσαλίας K. Σιαμόπουλος, Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Ιωαννίνων Ν. Σιαφάκας, Καθηγητής Πνευμονολογίας Παν/μίου Κρήτης K. Σουλιώτης, Διδάκτωρ Οικονομικών και Πολιτικής Υγείας Λ. Σπάρος, Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Παν/μίου Αθηνών T. Φιλαλήθης, Αναπλ. Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Παν/μίου Κρήτης Γ. Χριστοδούλου, Καθηγητής Ψυχιατρικής Παν/μίου Αθηνών Editor-in-Chief Christos Lionis, Αssociate Professor Faculty of Medicine, University of Crete P.O. Box 2208, Heraklio Tel.: , Fax: Associate Editors Nick Antonakis (Heraklio) Εleftherios Thireos (Athens) Assistant Editors Pavlos Theodorakis (Ioannina) Kornilia Makri (Heraklio) Anargiros Mariolis (Athens) Members of Editorial Board Thomas Aggelopoulos (Thessaloniki) Alkis Alevizos (Athens) Eleni Georgakila (Athens) Niki Glistra (Zagliveri) Ekaterini Kavoura (UK) D. Kounalakis (Union of Greek General Practice) Rena Ikonomidou (Diavata) Nikos Papanikolau (Karpenisi) Vaggelis Petrovitsos (Thessaloniki) Nikos Rousakis (Litochoro) Kiki Stefanidou (Skidra) Giorgos Tzanidis (Paros) Irini Chatzopoulou (Thessaloniki) Anastasia Christofeli (Aliartos) Journals Managers Elena Euaggelaki (Cyprus) Ioannis Lentzas (Athens) Zoi Tsimtsiou (Thessaloniki) Corresponding Editors Elena Evaggelaki (Cyprus) Theodora Zaxariadou (Cyprus) Llukan Rrumbullaku (Αlbania) Advisory Board P. Vardas, Professor of Cardiology, University of Crete M. Geitona, Assistant Professor, University of Thessalia E. Gelastopoulou, Assistant Professor of Hygiene, University of Patras D. Glaros, Εmeritus Professor of Medical Physics, University of Ioannina A. Kafatos, Εmeritus Professor of Health Promotion and Nutrition, University of Crete Τh. Konstantinides, Assistant Professor of Hygiene, University of Thrace J. Kyriopoulos, Professor of Health Economics, National School of Public Health V. Mavreas, Professor of Psychiatry, University of Ioannina M. Sgantzos, Lecturer of Anatomy in University of Thessalia K. Siamopoulos, Professor of Nephrology, University of Ioannina N. Siafakas, Professor of Lung and Thorax, University of Crete K. Souliotis, PhD, Health Policy and Economics L. Sparos, Εmeritus Professor of Social Medicine, University of Athens A. Philalithis, Associate Professor of Social Medicine, University of Crete G. Christodoulou, Professor of Psychiatry, University of Athens

3 ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÔÁÉÑÅÉÁ ÃÅÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 20 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ GRECOTEL KΥΛΛΗΝΗ, ΗΛΕΙΑΣ, 30 ΑΠΡΙΛΙΟΥ - 4 ΜΑΪΟΥ 2008 Γραμματεία: "ΕΨΙΛΟΝ" Αθηνα: Παπαδιαμαντοπούλου 4, Τηλ.: , Fax: , web site: ΘεσΣΑΛΟΝικη: Ν. Κουντουριώτη 21, 54625, Τηλ. Kέντρο: , , Fax: , web site:

4 πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Primary Health Care Τριμηνιαία Έκδοση της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής Quarterly edited by the Greek Association of General Practitioners Τόμος 19, Τεύχος 2, Απρίλιος - Ιούνιος 2007, Volume 19, Number 2, April - June 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Της Σύνταξης Χ. Λιονής, K. Mακρή: Τι θα διαβάσετε σ' αυτό το τεύχος - Μια νέα περίοδος και μια νέα πρόκληση Ερευνητικές Εργασίες Μ. Τίγκα, Γ. Ιατράκης, Ε. Σωτηροπούλου, L. Benassi, Χ. Τσιώνης, Κ. Μπουλούκος: Εκτίμηση των γνώσεων των σπουδαστών μαιευτικής στο θέμα πρόληψη του καρκίνου του μαστού Α. Μαριόλης, Α. Αλεβίζος, Θ. Μαριόλης, Π. Σκανδαλάκης, Α. Αραπάκη, Μ. Παπαθανασίου, Κ. Μαραγιάννης, Π. Αλογογιάννη, Δ. Περιμένη, Ν. Καταχανάκης, Κ. Μίχας: Ανίχνευση αναγκών υπηρεσιών υγείας σε περιοχές με ιδιαιτερότητες: Διασκοπική επιδημιολογική μελέτη στη νοτιοανατολική εσχατιά της ηπειρωτικής Ευρώπης το παράδειγμα της Μάνης Γ. Τσαχάκη, Χ. Κατσάπη, Ν. Αντωνάκης: Ποια προβλήματα θα αντιμετωπίσει η ανάπτυξη ιατρείων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στις πόλεις; Η εμπειρία από τη λειτουργία Περιφερειακού Ιατρείου σε αστική περιοχή Ανασκόπηση Π. Φραϊδάκη, X. Σπυράκη, Π. Φρούντζου, Γ. Φρούντζος: O ρόλος της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στην πρώιμη διάγνωση και αντιμετώπιση του πρωτοπαθούς γλαυκώματος ανοικτής γωνίας Ειδικό Άρθρο Ε. Οικονομίδου, Β. Γκαρμίρη, Μ.π. Μερκούρης: Eν υπηρεσία εκπαίδευση on the job training ιατρών στη γενική ιατρική Μια πρόκληση: Tι μάθαμε από την Τουρκία Γράμμα στον Εκδότη Γ. Mαρκάκης: Σχέση ιατρού ασθενή: μια αξιέπαινη πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Κρήτης Νέα Γ.Χρ. Σπαθαράκης: EURACT, εαρινή συνάντηση στο Zagreb Κροατίας, 9 13 Μαΐου Προσεχή συνέδρια στην Ελλάδα Προσεχή Συνέδρια στο Εξωτερικό CONTENTS Editorial C. Lionis, Κ. Μakris: Ιn this issue - A new period and a new challenge Original Papers M. Tigka, G. Iatrakis, E. Sotiropoulou, L. Benassi, C. Tsionis, K. Bouloukos: Evaluation of the knowledge of midwifery students about breast cancer prevention A. Mariolis, A. Alevizos, T. Mariolis, P. Skandalakis, A. Arapaki, M. Papathanasiou, C. Maragiannis, P. Alogogianni, D. Perimeni, N. Katahanakis, C. Mihas: Health needs assessment in special areas. An epidemiological study in the southeastern tip of continental Europe: The paradigm of Mani G. Tsaxaki, Ch. Katsapi, N. Antonakis: What are the problems encountered in the development of regional primary health care offices in urban areas? The experiences of a regional medical office in an urban area Review P. Fraidaki, C. Spiraki, P. Frountzou, G. Frountzos: The role of primary health care in the early diagnosis and treatment of primary open angle glaucoma Specific Paper E. Oikonomidou, V. Garmiri, B.P. Merkouris: On the job training in General Practice/Family Medicine - A current challenge and experiences gained from Turkey Letter to the Editor G. Markakis: Physician - patient relationship: a remarkable initiative of the University of Crete News G.Ch. Spatharakis: EURACT, spring meeting, Zagreb, Croatia, 9-13 May Upcoming conferences in Greece Upcoming international conferences... 97

5 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Primary Heatlh Care, Volume 19, Number 2, 60, 2007 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, Τόμος 19, Τεύχος 2, 60, 2007 τησ συνταξησ editorial Τι θα διαβάσετε σ αυτό το τεύχος - Μια νέα περίοδος και μια νέα πρόκληση Το 2 ο τεύχος του 2007 βρίσκει το περιοδικό της «Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας» σε μια σημαντική στροφή. Είναι η περίοδος σημαντικών αλλαγών στις διαδικασίες (νέα συντακτική επιτροπή, καθιέρωση σεμιναρίων εκπαίδευσης κριτών), στην κυκλοφορία του (προετοιμασία website και ηλεκτρονικής διάθεσής του), καθώς και στο περιεχόμενό του. Το τεύχος αυτό φιλοξενεί τρία ερευνητικά άρθρα που δίνουν και μια εικόνα στην οποία κατατείνει το περιοδικό, δηλαδή προβολή ερευνητικών θεμάτων από όλα τα επαγγέλματα υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (άρθρο των Τίγκα και συν. για τις γνώσεις των σπουδαστών μαιευτικής σε θέματα πρόληψης), αναφορές από απομονωμένες και αγροτικές περιοχές (άρθρο των Μαριόλη και συν. για τις ανάγκες σε υπηρεσίες υγείας των κατοίκων της ορεινής Μάνης) και έρευνα για την ανάπτυξη της γενικής ιατρικής και της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε περιοχές που δεν έχει μέχρι σήμερα αναπτυχθεί και αξιολογηθεί (άρθρο των Τσαχάκη και συν.). Η δημοσίευση άρθρων που αναφέρονται σε ανάπτυξη εργαλείων για την εκτίμηση των αναγκών εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας στην Π.Φ.Υ. είναι ιδιαίτερα επιθυμητή και ένα τέτοιο άρθρο που απευθύνεται στους νοσηλευτές πρόσφατα δημοσιεύθηκε 1. Ακόμη άρθρα που αξιολογούν την κλινική αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων στη Γενική Ιατρική και Π.Φ.Υ. αποτελούν μία πρόκληση και αναγκαιότητα σήμερα, την ώρα που οι Βρετανοί δημοσιεύουν τα πρώτα ενθαρρυντικά αποτελέσματα από την τελευταία μεταρρύθμιση τους σχετικά με τα συμβόλαια με γενικούς ιατρούς 2. Στο ίδιο τεύχος μπορείτε να διαβάσετε και για το ρόλο των υπηρεσιών Π.Φ.Υ. στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του πρωτοπαθούς γλαυκώματος ανοικτής γωνίας, ένα θέμα που δεν έχει ευρύτερα συζητηθεί στη γενική ιατρική (άρθρο των Φραϊδάκη και συν). Ακόμη ένα άρθρο, υπό μορφή ανταπόκρισης αλλά και εμπειρίας που κτήθηκε από την επίσκεψη μελών της ΕΛΕΓΕΙΑ στην Τουρκία, όπου η εκεί μεταρρύθμιση δοκιμάζει ένα σχέδιο εκπαίδευσης εν υπηρεσία-on the job training-ιατρών χωρίς επαγγελματική εκπαίδευση στη γενική ιατρική. Το περιοδικό «Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας» θα είναι ανοικτό στην κλινική σας εμπειρία, την οποία μπορείτε να μας αποστείλετε είτε υπό μορφή σύντομων ερευνητικών άρθρων, γράμματος στον εκδότη ή αναφοράς κλινικής περίπτωσης, εκεί που θέλετε μια γρήγορη αξιολόγηση και δημοσίευση. Χρήστος Λιονής Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Σύνταξης Βιβλιογραφία Κορνηλία Μακρή Επίκουρη Διευθύντρια Σύνταξης 1. Markaki A, Antonakis N, Hicks CM, Lionis C. Translating and validating a Training Needs Assessment tool into Greek. BMC Health Servises Research, 7; 65, Doran I, Fullwood C, Gravelle H, et al. Pay-tor- Performance Programs in Family Practices in the United Kingdom. N Engl J Med, 355; 4,

6 Μ. Τίγκα και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 Primary Heatlh Care, Volume 19, Number 2, 61-68, 2007 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, Τόμος 19, Τεύχος 2, 61-68, 2007 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER Εκτίμηση των γνώσεων των σπουδαστών μαιευτικής στο θέμα πρόληψη του καρκίνου του μαστού Μ. Τίγκα 1, Γ. Ιατράκης 2, Ε. Σωτηροπούλου 3, L. Benassi 4, Χ. Τσιώνης 5, Κ. Μπουλούκος 6 Περίληψη Εισαγωγή: Ο καρκίνος του μαστού είναι μια από τις κακοήθειες που συχνότερα προσβάλλουν τις γυναίκες (1:10 στην Ευρώπη, 1:8 στην Αμερική). Οι γνώσεις που αφορούν την πρόληψη του καρκίνου του μαστού πρέπει να είναι κτήμα των μαιών, ώστε να είναι σε θέση να ευαισθητοποιήσουν το γυναικείο πληθυσμό με σκοπό τον περιορισμό της νόσου. Σκοπός της έρευνας είναι η αξιολόγηση των γνώσεων των σπουδαστών μαιευτικής στο θέμα της πρόληψης του καρκίνου του μαστού. Μεθοδολογία: Η έρευνα απευθύνθηκε σε τελειόφοιτες σπουδάστριες μαιευτικής του ΤΕΙ Αθηνών και του Πανεπιστημίου Πάρμας (Ιταλία), για το ακαδημαϊκό έτος Λήφθηκε όλο το δείγμα του πληθυσμού που συνίσταται σε 116 Ελληνίδες και 19 Ιταλίδες σπουδάστριες. Το ερωτηματολόγιο περιελάμβανε 25 ερωτήσεις κλειστού τύπου και ήταν βασισμένο στις οδηγίες της American Cancer Society για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Η ίδια έρευνα πραγματοποιείται σε διπλωματούχες μαίες και θα αναφερθούν τα αρχικά αποτελέσματα. Αποτελέσματα: 69% των Ελληνίδων και 84% των Ιταλίδων σπουδαστριών γνωρίζουν ότι η δοκιμασία screening απευθύνεται σε ασυμπτωματικό πληθυσμό. Μόνο 30% των διπλωματούχων μαιών απάντησε σωστά στην ίδια ερώτηση. 49% των Ελληνίδων και 89% των Ιταλίδων σπουδαστριών συμπεριέλαβαν την αυτοεξέταση μαστών στις εξετάσεις screening ρουτίνας. 33% των Ελληνίδων και 58% των Ιταλίδων θεωρούν λανθασμένα το υπερηχογράφημα ως εξέταση screening ρουτίνας. Στην ερώτηση ποιες θεωρούνται εξετάσεις screening ρουτίνας απάντησε σωστά το 10% των διπλωματούχων μαιών. 34% των Ελληνίδων και 37% των Ιταλίδων απάντησε λανθασμένα ότι η μαστογραφία συνιστάται να γίνεται κάθε 2-3 χρόνια. Στην ίδια ερώτηση απάντησε σωστά το 10% των διπλωματούχων μαιών. Οι σπουδαστές δεν είναι ικανοποιητικά ενημερωμένοι όσον αφορά σε ορισμένους από τους παράγοντες κινδύνου. Συμπεράσματα: Παρατηρήθηκαν βασικά σημεία ανεπάρκειας γνώσεων, με αποτέλεσμα να κρίνεται επιτακτική η καλύτερη πληροφόρηση των σπουδαστριών, που αποτελεί προϊόν καλύτερης εκπαίδευσης αλλά και αδιαμφισβήτητα προσωπικού ενδιαφέροντος. Η ανάγκη διεξαγωγής μεταπτυχιακού προγράμματος με έμφαση στο screening κρίνεται περισσότερο από επιτακτική. 1 Μαία, Τ. Ε. Ι. Αθήνας, 2 Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας, Τμήμα Μαιευτικής, Τ.Ε.Ι. Αθήνας, 3 Ειδικευόμενη Γενικής Ιατρικής, Π.Γ.Ν. Ν.Ιωνίας «Αγία Όλγα», Ιατρός Δημόσιας Υγείας Ε.Σ.Υ. Πειραιάς, 4 Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας, Πανεπιστήμιο Ιατρικής Πάρμας, Αν. Διευθυντής Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. Πάρμας, Ιταλία, 5 Αν. Διευθυντής Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. Αθηνών «Μαρίκα Ηλιάδη», 6 Ειδικευόμενος Μαιευτικής-Γυναικολογίας, Π.Γ.Ν. Αθηνών «Μαρίκα Ηλιάδη». Επιστημονικό Κέντρο στο οποίο έγινε η εργασία: Τμήμα Μαιευτικής, Τ.Ε.Ι. Αθήνας, Ελλάδα. Τμήμα Μαιευτικής, Πανεπιστήμιο Ιατρικής Πάρμας, Ιταλία Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί το συνηθέστερο κακόηθες νεόπλασμα των γυναικών (πιθανότητα εμφάνισης κατά τη διάρκεια της ζωής μιας γυναίκας: 1 στις 8 στην Αμερική 1, 1 στις 10 στην Ευρώπη 2 ). Τα στατιστικά στοιχεία μας δείχνουν ότι, παρά την ελάττωση του συνολικού αριθμού των καρκίνων στη δεκαετία του 1990, ο καρκίνος του μαστού αυξήθηκε κατά 40% την τελευταία 25ετία 3. Τα τελευταία χρόνια τα μηνύματα που αφορούν την καταπολέμηση αυτής της μορφής καρκίνου είναι ενθαρρυντικά. Έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα τόσο σε προληπτικό όσο και σε θεραπευτικό επίπεδο. Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί στις μέρες μας το πρώτο βήμα για την ουσιαστική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, και μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ευαισθητοποίησης του γυναικείου πληθυσμού πάνω στο θέμα της πρόληψης. Λέξεις κλειδιά (MeSH Hellas): πρόληψη καρκίνου μαστού, αξιολόγηση σπουδαστών εκπαίδευση μαιευτικής Υποβλήθηκε: 31 Ιουλίου 2006 Επανυποβλήθηκε: 13 Φεβρουαρίου 2007 Έγινε δεκτή διά δημοσίευση: 20 Φεβρουαρίου 2007 Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Μαρία Τίγκα. Διεύθυνση: Αγάπης 34, Ν.Ηράκλειο, 14121, Αθήνα, maria. 61

7 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Μ. Τίγκα και συν. Evaluation of the knowledge of midwifery students about breast cancer prevention M. Tigka, G. Iatrakis, E. Sotiropoulou, L. Benassi, C. Tsionis, K. Bouloukos Summary Objective: Breast cancer is one of the malignant diseases that most often affects women (1:10 in Europe, 1:8 in the USA). Since midwives are engaged in the care of women throughout their reproductive life, they are in an ideal position to motivate them as far as the prevention and early diagnosis of breast cancer is concerned. The aim of this study was to assess the level of knowledge of midwifery students about the prevention of breast cancer. Methodology: A questionnaire consisting of 25 multiple-choice questions, based on the guidelines of the American Cancer Society for the prevention of breast cancer, was completed by 116 Greek and 19 Italian midwifery students, enrolled in the final year of their course of studies. The same questionnaire is now being circulated among professional midwives and the initial results of that study will also be covered. Results: Of the participants, 69% of the Greek and 84% of the Italian students considered correctly that the screening tests for breast cancer concerns people who do not manifest any symptoms. Only 30% of the professional midwives answered the same question correctly. When students were asked to indicate the screening tests that are made routinely, 33% of the Greek and 58% of the Italian students considered incorrectly the ultrasound, while only 49% of the Greeks compared to 89% of the Italians indicated correctly the breast self-examination. Only 10% of the professional midwives replied correctly to the same question. Regarding mammography, 34% of the Greek and 37% of the Italian students considered erroneously that mammography should be performed every 2-3 years, and only 10% of the professional midwives responded correctly to the same question. The midwifery students appeared to be inadequately informed as far as some of the risk factors are concerned. Conclusions: The presence of areas of weakness in knowledge about breast cancer prevention was identified for both the Italian and the Greek midwifery students. It is reasonable to propose the enrichment of their education, both before and after they obtain their degree, via the introduction of teaching modules that refer specifically to the prevention and early diagnosis of breast cancer. Key-words: prevention breast cancer, knowledge assessment midwifery students, education Η μαία και ο μαιευτής ως επαγγελματίες υγείας μπορούν να συμβάλλουν στον περιορισμό της νόσου, μέσω της ενημέρωσης του γυναικείου πληθυσμού για τις μεθόδους πρόληψης του καρκίνου του μαστού. Πράγματι, η στενή σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ μαίας/μαιευτή και γυναίκας καθόλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου της ζωής της, αποτελεί ιδανική ευκαιρία για ευαισθητοποίηση και ενημέρωσή της σχετικά με τη σωστή αυτοεξέταση, τη σημασία της κλινικής εξέτασης και της μαστογραφίας. Μόνο μέσω της πρόληψης μπορεί να επιτευχθεί η πρώιμη διάγνωση που έχει σκοπό την πλήρη ίαση από την νόσο. Αποτελεί χρέος, λοιπόν, της μαίας και του μαιευτή η κατοχή γνώσεων για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού και η συνεχής τους ενημέρωση πάνω στα καινούργια δεδομένα που προκύπτουν από πλήθος ερευνών. Αυτή η σκέψη στάθηκε αφορμή για την πραγματοποίηση της έρευνας με αντικείμενο την εκτίμηση του επιπέδου των γνώσεων των σπουδαστών-τριών Μαιευτικής στην Ελλάδα και την Ιταλία στο θέμα της πρόληψης του καρκίνου του μαστού και την αναζήτηση πιθανών σημείων στα οποία η γνώση τους χωλαίνει. Η εκπαίδευση των σπουδαστών στο θέμα της πρόληψης ασθενειών προβλέπεται από το πρόγραμμα εκπαίδευσης μαιών που είναι κοινό για τα κράτη-μέλη της Ε.Ε 4. Παρόμοιες έρευνες, που σχετίζονταν με την εκτίμηση των γνώσεων μαιών/μαιευτών πάνω στο θέμα της πρόληψης του καρκίνου του μαστού, έχουν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν. Στο Λουμπλίν της Πολωνίας πραγματοποιήθηκε το 2004 έρευνα με αντικείμενο την εκτίμηση των γνώσεων μαιών διαφορετικού επιπέδου εκπαίδευσης (σπουδάστριες μαιευτικής μη πανεπιστημιακού επιπέδου, φοιτήτριες μαιευτικής, φοιτήτριες μεταπτυχιακών σπουδών στη μαιευτική) σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Η γενική γνώση και των τριών ομάδων πληθυσμού αποδείχθηκε ικανοποιητική 5. Το 2002 πραγματοποιήθηκε στη Σιγκαπούρη έρευνα σε μαίες και νοσηλεύτριες με αντικείμενο την εκτίμηση των γνώσεών τους στις εξετάσεις screening μαστού. Το 75% των μαιών απάντησε σωστά στις περισσότερο από τις μισές ερωτήσεις, ενώ οι πλειοψηφία των νοσηλευτριών είχε λανθασμένη αντίληψη για το συγκεκριμένο θέμα 6. Αντίστοιχες έρευνες πραγματοποιήθηκαν σε ιατρούς. Το 2003 πραγματοποιήθηκε στην Βραζιλία έρευνα σε γυναικολόγους με αντικείμενο την εκτίμηση των γνώσεών τους στις εξετάσεις screening και τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Τα αποτελέσματα της έρευνας απέδειξαν την καλή γνώση του αντικειμένου 7. Το 2000, σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα με σκοπό την εκτίμηση των γνώσεων των μαιευτήρων-γυναικολόγων σε θέματα που σχετίζονται με την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, απεδείχθη ότι χρήζουν καλύτερης ενημέρωσης και εκπαίδευσης 8. 62

8 Μ. Τίγκα και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 Πληθυσμός μελέτης και μέθοδοι Η έρευνα απευθύνθηκε σε τελειόφοιτες σπουδάστριες μαιευτικής (4 ο έτος) του ΤΕΙ Αθηνών στην Ελλάδα και στις αντίστοιχες (3 ο έτος) του Πανεπιστημίου της Πάρμα στην Ιταλία, για το ακαδημαϊκό έτος Λήφθηκε όλο το δείγμα του πληθυσμού που συνίσταται σε 116 Ελληνίδες και 19 Ιταλίδες σπουδάστριες. Οι σπουδάστριες κλήθηκαν να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο που περιελάμβανε 25 ερωτήσεις κλειστού τύπου, το περιεχόμενο των οποίων βασίστηκε στις οδηγίες της American Cancer Society 9 για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Το ερωτηματολόγιο συμπληρώθηκε από την κάθε σπουδάστρια υπό την παρουσία κάποιου υπευθύνου και δε δόθηκε να απαντηθεί και να επιστραφεί σε δεύτερο χρόνο, ώστε να αποφευχθεί η ανάτρεξη σε πηγές για την ανεύρεση των απαντήσεων.το ίδιο ερωτηματολόγιο δόθηκε σε διπλωματούχες μαίες και σε αυτή την εργασία αναφέρονται τα αρχικά αποτελέσματα της τρέχουσας έρευνας. Το ερωτηματολόγιο απαρτίζεται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος ζητούνται πληροφορίες σχετικά με την εκπαίδευση των σπουδαστών-τριών πάνω στο θέμα της πρόληψης του καρκίνου του μαστού κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους. Το δεύτερο μέρος αποτελεί το κύριο μέρος όπου περιλαμβάνονται τα ερωτήματα της έρευνας. Τα ερωτήματα είναι σχετικά με την πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Συγκεκριμένα ζητήθηκε από τις σπουδάστριες να προσδιορίσουν την ομάδα του πληθυσμού στην οποία απευθύνονται τα screening tests (συμπτωματικός ή ασυμπτωματικός πληθυσμός), τις εξετάσεις που περιλαμβάνονται στις εξετάσεις screening ρουτίνας για την ανίχνευση του καρκίνου του μαστού, τους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού, την ηλικία στην οποία συνιστάται σε γυναίκες να ξεκινήσουν τον έλεγχο με μαστογραφία/κλινική εξέταση/αυτοεξέταση, την συχνότητα με την οποία συνιστάται να επαναλαμβάνονται αυτές οι εξετάσεις, την αξία και τους περιορισμούς των προαναφερθέντων εξετάσεων, στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο συνιστάται να πραγματοποιείται η αυτοεξέταση, την πιθανότητα μιας γυναίκας να εμφανίσει καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής της, και τέλος το είδος των αλλοιώσεων του μαστού στις οποίες παρουσιάζει ευαισθησία το υπερηχογράφημα. Αποτελέσματα Οι σπουδάστριες τόσο της Ελλάδας όσο και της Ιταλίας ανέφεραν ότι κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους διδάχτηκαν για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε θεωρητικά μαθήματα που περιλαμβάνονται στο κύκλο σπουδών τους. Όταν ρωτήθηκαν αν έχουν προσφέρει μαιευτική φροντίδα σε γυναίκες με παθήσεις μαστού κατά τη διάρκεια της πρακτικής τους άσκησης στα νοσοκομεία, το 54,3% των Ελληνίδων σε αντίθεση με το 10,5% των Ιταλίδων έδωσε καταφατική απάντηση. Τέλος, όταν ρωτήθηκαν αν έχουν κάνει συμβουλευτική σε γυναίκες σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, απάντησε θετικά το 65,5% των Ελληνίδων σε σύγκριση με το 36,8% ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ Ποσοστό % Σωστών Απαντήσεων Αρίθμηση Ερωτήσεων Διάγραμμα I. Γραφικό Διάγραμμα Σωστών Απαντήσεων. 63

9 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Μ. Τίγκα και συν. των Ιταλίδων. Παρατηρώντας το γραφικό διάγραμμα των σωστών απαντήσεων (Διάγραμμα I), γίνεται αντιληπτή η ομοιότητα των απαντήσεων από τους δύο πληθυσμούς για το μεγαλύτερο μέρος του ερωτηματολογίου. Αυτή η ομοιότητα δεν παρατηρείται μόνο στις ερωτήσεις που απαντήθηκαν σωστά αλλά και σε αυτές που απαντήθηκαν λάθος. Αν εξεταστεί ποιοτικά το διάγραμμα, γίνεται αντιληπτό το γεγονός ότι κατά κανόνα οι απαντήσεις των Ιταλίδων παρουσιάζουν καλύτερη απόδοση από τις αντίστοιχες των Ελληνίδων. Η στατιστική ανάλυση των απαντήσεων των σπουδαστριών των δύο πληθυσμών στα ερωτήματα που υποβλήθηκαν στο ερωτηματολόγιο, έδωσε μια σειρά από ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Το 69% των Ελληνίδων και το 84% των Ιταλίδων σπουδαστριών γνωρίζουν ότι η δοκιμασία screening απευθύνεται σε ασυμπτωματικό πληθυσμό (p=0,28). Ωστόσο, παραμένει ένα σημαντικό ποσοστό που απάντησε ότι το screening test αφορά συμπτωματικό πληθυσμό, και ένα ποσοστό που δήλωσε ότι δεν γνωρίζει την απάντηση (Διάγραμμα II). Μόνο το 30% των διπλωματούχων μαιών απάντησε σωστά στην ίδια ερώτηση. Όταν ζητήθηκε από τις σπουδάστριες να προσδιορίσουν τις εξετάσεις που περιλαμβάνονται στις εξετάσεις screening ρουτίνας για την ανίχνευση του καρκίνου του μαστού, παρατηρήσαμε ότι ένα μικρό μόνο ποσοστό (49,5%) των Ελληνίδων σπουδαστριών θεωρούν την αυτοεξέταση μαστών ως εξέταση screening ρουτίνας, σε σύγκριση με το 89% των Ιταλίδων που απάντησε σωστά (p=0,003). Επίσης, έγινε αντιληπτό ότι ένα σημαντικό ποσοστό σπουδαστριών (33% Ελληνίδων και 57,9% Ιταλίδων) θεωρούν λανθασμένα το υπερηχογράφημα ως εξέταση screening ρουτίνας (p=0,04). Τέλος, υπάρχουν μικρότερα ποσοστά σπουδαστριών που Διάγραμμα II. Ομάδα πληθυσμού στην οποία απευθύνεται το screening test Ποσοστό % CT ΕΛΛΑΔΑ MRI ΙΤΑΛΙΑ FNA Διάγραμμα III. «Ποιες από τις παρακάτω εξετάσεις περιλαμβάνονται στις εξετάσεις screening ρουτίνας για την ανίχνευση του καρκίνου του μαστού;». 64

10 Μ. Τίγκα και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 θεωρούν λανθασμένα την εξέταση εκκρίματος θηλής και την βιοψία ως εξετάσεις screening ρουτίνας (Διάγραμμα III). Οι σωστές απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση (κλινική εξέταση, αυτοεξέταση, μαστογραφία) υποστηρίχθηκαν κατά μέσο όρο από το 73,8% των Ελληνίδων και το 84,2% των Ιταλίδων (p=0,09, που πλησιάζει να γίνει στατιστικά σημαντικό). Στην ερώτηση ποιες εξετάσεις θεωρούνται εξετάσεις screening ρουτίνας απάντησε σωστά το 10% των διπλωματούχων μαιών. Ενδιαφέροντα είναι τα αποτελέσματα των απαντήσεων που δόθηκαν από τους δύο πληθυσμούς όταν κλήθηκαν να προσδιορίσουν τους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Κάνοντας μια συγκριτική μελέτη των αποτελεσμάτων (Διάγραμμα IV), από μια πρώτη άποψη, παρουσιάζεται ομοιότητα στις απαντήσεις από τους δύο πληθυσμούς. Το ίδιο περίπου ποσοστό Ελληνίδων και Ιταλίδων απάντησε σωστά ότι η ηλικία, το επιβαρημένο κληρονομικό ιστορικό, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT) και η παχυσαρκία είναι επιβαρυντικοί παράγοντες κινδύνου. Από την άλλη πλευρά παρατηρείται σημαντική ποσοστιαία διαφορά σε ορισμένες από τις απαντήσεις των δύο πληθυσμών. Το 68,4% των Ιταλίδων σε αντίθεση με το 45,7% των Ελληνίδων υποστήριξαν ότι η πρώιμη εμμηναρχή και η καθυστερημένη εμμηνόπαυση αποτελούν παράγοντα κινδύνου. Επιπλέον, το 94,7% των Ιταλίδων σε αντίθεση με το αισθητά μικρότερο 65,5% των Ελληνίδων απάντησε ότι η ακτινοβολία αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα κινδύνου. Ακόμη, το 31,6% των Ιταλίδων σε αντίθεση με το 14,7% των Ελληνίδων θεώρησαν το αλκοόλ παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη Ca μαστού (p=0,07). Επιπλέον, το 57,9% των Ιταλίδων συγκριτικά με το 42,2% των Ελληνίδων απάντησε ότι τα μεταλλαγμένα γονίδια BRCA1 και BRCA2 αποτελούν επιβαρυντικό παράγοντα. Απάντηση στην οποία υπερείχε αισθητά η απόδοση των Ελληνίδων ήταν ότι η λήψη των αντισυλληπτικών δισκίων για περισσότερο από 5 χρόνια δρα επιβαρυντικά στην εμφάνιση Ca μαστού, απάντηση την οποία έδωσε το 67,2% των Ελληνίδων σε αντίθεση με το 31,6% των Ιταλίδων (p=0,03). Συνολικά, οι σωστές απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση υποστηρίχθηκαν κατά μέσο όρο από το 52,6% των Ελληνίδων και το 57,3% των Ιταλίδων (p=0,23). Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι απαντήσεις των σπουδαστριών όταν τους ζητήθηκε να προσδιορίσουν τη συχνότητα με την οποία συνιστάται να γίνεται ο μαστογραφικός έλεγχος. Στη συγκριτική περιγραφική μελέτη, παρατηρούμε ότι οι απαντήσεις που δόθηκαν και από τις δύο ομάδες πληθυσμού παρουσιάζουν ομοιότητες. Αν και η μαστογραφία συνιστάται να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο (όπως ορίζεται από τις οδηγίες της American Cancer Society), απάντηση που έδωσε το 60,3% των Ελληνίδων και το 47,4% των Ιταλίδων, υπάρχει παρόλα αυτά ένα σεβαστό ποσοστό σπουδαστριών (34,5% Ελληνίδων και 36,8% Ιταλίδων) που απάντησε ότι η μαστογραφία συνιστάται να γίνεται κάθε 2 χρόνια (Διάγραμμα V). Στην ίδια ερώτηση απάντησε σωστά μόνο το 10% των διπλωματούχων μαιών. Στην ερώτηση ποια επιφάνεια του μαστού συνιστάται να εξετάζεται κατά την αυτοεξέτα- ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ α)ηλικία β)κληρονομικό Ιστορικό γ)ατομικό ιστορικό δ)εμμηναρχή- Εμμηνόπαυση ε)ακτινοβολία στ)αλκοόλ ζ)hrt η)παχυσαρκία θ)αντισυλληπτικά (>5 χρ) ι)brca1-brca2 Ποσοστό % Διάγραμμα IV. Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού. 65

11 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Μ. Τίγκα και συν. ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ Ποσοστό % κάθε 6 μήνες κάθε χρόνο κάθε 2 χρόνια κάθε 3 χρόνια Διάγραμμα V. Συχνότητα μαστογραφικού ελέγχου (αριστερά). Δεν γνωρίζω ση, παρουσιάζεται ανομοιότητα στις απαντήσεις που έδωσαν οι δύο πληθυσμοί, με τη πλειοψηφία των Ιταλίδων (84,2%) να απαντούν σωστά ότι συνιστάται να εξετάζεται η ευρύτερη επιφάνεια μεταξύ μέσης μασχαλιαίας γραμμής και στέρνου, και μεταξύ 6 ης θωρακικής πλευράς και κλείδας, σε αντίθεση με το αρκετά μικρότερο ποσοστό των Ελληνίδων (37,9%) που απάντησε σωστά (p=0,002). Το 55,2% των Ελληνίδων απάντησε λανθασμένα ότι συνιστάται να εξετάζεται η επιφάνεια όπου προεκβάλλει ο μαστός και στη συνέχεια οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες, απάντηση την οποία υποστήριξε το 15,8% του συνόλου των Ιταλίδων σπουδαστριών (Διάγραμμα VI). Όταν οι σπουδάστριες κλήθηκαν να προσδιορίσουν το πότε συνιστάται να γίνεται η αυτοεξέταση κατά τη διάρκεια του μηνιαίου κύκλου, το μεγαλύτερο ποσοστό (71,6% Ελληνίδων και 73,7% Ιταλίδων) απάντησε εύλογα ότι η αυτοεξέταση μαστών συνιστάται να γίνεται μετά το τέλος της Ποσοστό % Προεκβολή μαστού & μασχ. λεμφαδένες Ευρύτερη επιφάνεια εμμηνορρυσίας και πάντα την ίδια μέρα. Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό (17,2% Ελληνίδων και 21,1% Ιταλίδων) υποστήριξε ότι μπορεί να γίνεται μετά το τέλος της εμμηνορρυσίας και οποιαδήποτε μέρα. Δεν έλειψε ένα μικρό ποσοστό και από τους δύο πληθυσμούς της τάξης του 5% που δήλωσε ότι δεν γνωρίζει την απάντηση (Διάγραμμα VII). Ένα μικρό σχετικά με το αναμενόμενο ποσοστό (15,5% Ελληνίδων και 31,6% Ιταλίδων) απάντησε σωστά ότι το υπερηχογράφημα παρουσιάζει ευαισθησία στην αναγνώριση κύστεων. Το 38,8% των Ελληνίδων και το 31,6% των Ιταλίδων απάντησε ότι το υπερηχογράφημα παρουσιάζει ευαισθησία στην αναγνώριση κυρίως κύστεων και αποτιτανώσεων. Δεν έλειπε ένα σημαντικό ποσοστό (32,8% Ελληνίδων και 21,1% Ιταλίδων) που δήλωσε ότι δεν γνωρίζει την απάντηση. Συζήτηση και Συμπεράσματα Δεν γνωρίζω Διάγραμμα VI. Εξεταζόμενη επιφάνεια κατά την αυτοεξέταση (κάτω). Τα αποτελέσματα της έρευνας αποδεικνύουν: ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ Ποσοστό % Πριν την ΕΡ Μετά την ΕΡ, οποιαδήποτε μέρα Μετά την ΕΡ, πάντα την ίδια μέρα Οποιαδήποτε μέρα του κύκλου Δεν γνωρίζω Διάγραμμα VII. «Πότε συνιστάται να γίνεται η αυτοεξέταση κατά τη διάρκεια του μηνιαίου κύκλου;». 66

12 Μ. Τίγκα και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 α) την καλύτερη προετοιμασία των σπουδαστριών της Ιταλίας σε σύγκριση με τις σπουδάστριες στην Ελλάδα, στο θέμα της πρόληψης του καρκίνου του μαστού, β) την ομοιότητα των απαντήσεων από τους δύο πληθυσμούς για το μεγαλύτερο μέρος του ερωτηματολογίου και γ) την παρουσία βασικών σημείων ανεπάρκειας γνώσεων και στους δύο πληθυσμούς. Η πρόληψη αδιαμφισβήτητα συντελεί στον περιορισμό του καρκίνου του μαστού, όπως αποδεικνύεται άλλωστε από τα δημοσιευμένα στατιστικά στοιχεία. Αναφέρεται ότι ένα ποσοστό 7% των γυναικών του δυτικού κόσμου θεραπεύτηκαν πλήρως χάρη στις προληπτικές μεθόδους που ακολούθησαν 10. Υπάρχουν έρευνες που αποδεικνύουν τη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού κατά 30% λόγω της εφαρμογής του ετήσιου μαστογραφικού ελέγχου 11. Οι μαίες/μαιευτές μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό του καρκίνου του μαστού μέσω της ευαισθητοποίησης του γυναικείου πληθυσμού στο θέμα της πρόληψης. Τα αποτελέσματα από την προσφορά των μαιών στην πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού έχουν φανεί έμπρακτα στο παρελθόν. Πράγματι, ήταν σημαντική η προσφορά της εκστρατείας για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού που πραγματοποιήθηκε το στην Βαρέζε της Ιταλίας, όπου εξειδικευμένες μαίες εξέτασαν περίπου 5000 γυναίκες, από τις οποίες περίπου 200 αποδείχθηκαν ότι έφεραν παθολογικό υπόστρωμα και υποβλήθηκαν σε θεραπεία ή followup. Η επιτυχία της εκστρατείας ήταν η ενημέρωση του πληθυσμού στο θέμα της πρόληψης 12. Σε έρευνα που έγινε στο Πανεπιστήμιο Ιατρικής στο Λούμπλιν της Πολωνίας επισημαίνεται η αναγκαιότητα της ειδίκευσης των μαιών, νοσηλευτών και ιατρών στην πρόληψη και πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του μαστού 10. Σε πολλά άρθρα αναφέρεται η σπουδαιότητα του λειτουργήματος που επιτελούν οι μαίες και άλλοι επαγγελματίες υγείας στην ενημέρωση του πληθυσμού αναφορικά με την πρόληψη 13, και τονίζεται η αναγκαιότητα για την πραγματοποίηση επιστημονικών προγραμμάτων που αποσκοπούν στην ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας για τα δρώμενα και νεότερα στο χώρο της πρόληψης 14,10. Τα επιστημονικά προγράμματα πρέπει να ακολουθούν τις ίδιες οδηγίες πρόληψης, οι οποίες να είναι διεθνώς παραδεκτές, ώστε να αποφεύγεται η ποικιλία των απόψεων σε θέματα συμβουλευτικής του πληθυσμού μεταξύ των διαφόρων επαγγελματιών υγείας 15. Αποτελεί χρέος, λοιπόν, της μαίας και του μαιευτή η κατοχή γνώσεων για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού και η συνεχής τους ενημέρωση πάνω στα καινούργια δεδομένα που προκύπτουν από πλήθος ερευνών, ώστε να είναι σε θέση να εκπαιδεύσουν τον πληθυσμό. Κρίνεται επιτακτική η καλύτερη πληροφόρηση των σπουδαστριών, που αποτελεί προϊόν καλύτερης εκπαίδευσης αλλά και αδιαμφισβήτητα προσωπικού ενδιαφέροντος. Η ανάγκη διεξαγωγής μεταπτυχιακού προγράμματος με έμφαση στο screening κρίνεται περισσότερο από επιτακτική. Βιβλιογραφία 1. Poggi MM, Harney KF. The Breast in Current Obstetric & Gynecologic Diagnosis & Treatment. New York: Lange Medical Publications, Κεραμόπουλος ΑΔ. Παθήσεις του Μαστού στο βιβλίο «Επίτομη Μαιευτική και Γυναικολογία». Επιμέλεια: Μιχαλάς Σ. Αθήνα: Εκδόσεις Παρισιάνου, Wymelenberg S. Καρκίνος του Μαστού. Πρόληψη και Θεραπεία. Μετάφραση: Μπουλάς Π. Αθήνα: Εκδόσεις Πασχαλίδης, Παράρτημα Οδηγίας 80/155/ΕΟΚ, «περί του συντονισµού των νοµοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ανάληψη και άσκηση των δραστηριοτήτων της µαίας». 5. Iwanowicz-Palus GJ, Skurzak A. Knowledge of breast cancer risk factors as one of the conditions in undertaking prophylactic treatments among midwives. Wiad Lek, 57: , Chong PN, Krishnan M, Hong CY, Swah TS. Knowledge and practice of breast cancer screening amongst public health nurses in Singapore. Singapore Med J, 43: , De Freitas Junior R, De Oliveira EL, Marinho ER, Zampronha RA, Pereira RJ, Soares FA. Knowledge on screening and diagnosis of breast cancer among gynecologists in Goias State (Brazil). Rev Assos Med Bras, 49: , Ιατράκης Γ, Αμπελά Κ, Λούβρου Α, Μπαλτάς Δ, Λάζαρης Δ, Μπρεδάκης Ν, Κεραμόπουλος Α. Απαντήσεις μαιευτήρων-γυναικολόγων σε θέματα που σχετίζονται με την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. 8 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής & Γυναικολογίας, Θεσσαλονίκη Ελεύθερη ανακοίνωση 217: σελ American Cancer Society (ACS): org 67

13 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Μ. Τίγκα και συν. 10. Leszczynska K, Krajewska K, Leszczynski G. The knowledge of preventive measures and early detection of breast cancer among students of the Medical University in Lublin. Wiad Lek, 57: , Ιατράκης Γ. Μέθοδοι απεικόνισης του μαστού στο βιβλίο «Γυναικολογία», Αθήνα: Εκδόσεις Δεσμός, Marini P, Perlasca F, Guffanti E. Prevention of breast cancer. An initiative launched by the Varese/3 southern outer health consortium. Minerva Med, 70: , Schleider SA, Schwarz-Boeger U, Jonat W, Kiechle M. Primary and secondary breast cancer prevention. Knowledge, assessment and participation among the female population of Schleswig-Holstein. Zentralbl Gynakol, 124: , Aydemir G, Sogukpinar N, Turkistanli EC. Prevention and health education: How recent advances in the science and art of health education have been applied in practical ways within medical and other settings for prevention and public health. Asian Pac J Cancer Prev, 4:71-74, Symons AB, Mahoney MC, Englert J, Mirand AL. Variations in approaches to breast cancer screening among primary care physicians. J Cancer Educ, 17: , Επαγγελματίες υγείας που εργάζεσθε στα Κέντρα Υγείας ή σε άλλες δομές της Πρωτοβάθμιας φροντίδας Υγείας: Στείλτε μας τις εμπειρίες και προτάσεις σας Στείλτε μας μια αναφορά των δραστηριοτήτων σας 68

14 Α. Μαριόλης και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 Primary Heatlh Care, Volume 19, Number 2, 69-78, 2007 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, Τόμος 19, Τεύχος 2, 69-78, 2007 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER Ανίχνευση αναγκών υπηρεσιών υγείας σε περιοχές με ιδιαιτερότητες: Διασκοπική επιδημιολογική μελέτη στη νοτιοανατολική εσχατιά της ηπειρωτικής Ευρώπης το παράδειγμα της Μάνης Α. Μαριόλης 1, Α. Αλεβίζος 1, Θ. Μαριόλης 1, Π. Σκανδαλάκης 2, Α. Αραπάκη 1, Μ. Παπαθανασίου 1, Κ. Μαραγιάννης 1, Π. Αλογογιάννη 1, Δ. Περιμένη 1, Ν. Καταχανάκης 3, Κ. Μίχας 1 Περίληψη Σκοπός: Πολλές απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας πάσχουν, καθώς υπάρχουν σημαντικά προβλήματα και δυσκολίες στην αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ). Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί η ευρύτερη περιοχή της Νότιας Μάνης, η οποία και είναι από τις πλέον απομονωμένες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Επιπλέον, έχει το θλιβερό προνόμιο, να απέχει από 20 έως 60km από την πλησιέστερη μονάδα ΠΦΥ (Κέντρο Υγείας Αρεόπολης). Ο σκοπός της μελέτης ήταν η εκτίμηση των αναγκών του πληθυσμού της εν λόγω περιοχής ως προς τις υπηρεσίες ΠΦΥ. Πληθυσμός μελέτης και μέθοδος: Ο πληθυσμός της μελέτης μας ήταν η ομάδα της περιοχής Νότιας Μάνης (248 άτομα, 122 άνδρες, 126 γυναίκες) και η ομάδα από την περιοχή Αρεόπολης Λακωνίας (127 άτομα, 65 άνδρες, 62 γυναίκες). Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν ύστερα από τυχαιοποίηση, να συμπληρώσουν σταθμισμένο ερωτηματολόγιο σχετικά με τις παροχές ΠΦΥ στην περιοχή τους. Αποτελέσματα: Είκοσι επτά άτομα (10,9%) από την πρώτη ομάδα σε σχέση με 61 (48,0%) από τη δεύτερη (p<0,001) δήλωσαν πως είναι ικανοποιημένοι από τις υπηρεσίες Π.Φ.Υ. στην περιοχή τους. Παράλληλα, ο μέσος μηνιαίος ρυθμός επισκέψεων διέφερε σημαντικά μεταξύ των δύο περιοχών (1,2±0,3 προς 1,9±0,5 αντίστοιχα, p<0,001). Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της μελέτης μας υποδεικνύουν αφενός την έλλειψη υποδομών παροχής υπηρεσιών Π.Φ.Υ. και αφετέρου τη μεγάλη επιθυμία των κατοίκων για αναβάθμιση αυτών. Κρίνεται αναγκαία η αναβάθμιση ενός ολοκληρωμένου δικτύου ΠΦΥ με σκοπό την παροχή καλύτερων υπηρεσιών υγείας στην ευπαθή αυτή περιοχή. 1 Κέντρο Υγείας Βύρωνα, Αθήνα, 2 Καθηγητής Ιατρικής Σχολής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 3 Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Εισαγωγή Παρά την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης διεθνώς, όπως τεκμηριώνεται τόσο από τις ανακαλύψεις και εφαρμογές νέων θεραπειών με σημαντικά οφέλη ως προς την ποιότητα ζωής και την επιβίωση των ασθενών, φαίνεται πως υπάρχει ένας κοινός παρανομαστής τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η πρόσβαση στις κατά τόπους παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας φαίνεται πως αποτελεί το νέο πεδίο αναζήτησης και εφαρμογής νέων μεθόδων με τελικό σκοπό την Λέξεις κλειδιά (MeSH Hellas): Υπηρεσίες υγείας, πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, Μάνη, Αγροτική περιοχή Υποβλήθηκε: Η εργασία αυτή υποβλήθηκε ως ελεύθερη ανακοίνωση στα πλαίσια του 19ου Πανελληνίου Συνεδρίου Γενικής Ιατρικής (Χερσόνησος, Απριλίου, 2007) και έλαβε βραβείο από την επιτροπή κρίσης. Δημοσιεύεται με κοινή απόφαση της Συντακτικής Επιτροπής του Περιοδικού και της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Ανάργυρος Μαριόλης, Ιατρός Γενικής Ιατρικής, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονικός Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Βύρωνα. Διεύθυνση: Κέντρο Υγείας Βύρωνα, Κορυτσάς 3, Βύρωνας Αττικής, τηλ: , 69

15 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Α. Μαριόλης και συν. Health needs assessment in special areas. An epidemiological study in the southeastern tip of continental Europe: The paradigm of Mani A.Mariolis, A. Alevizos, T. Mariolis, P. Skandalakis, A. Arapaki, M. Papathanasiou, C. Maragiannis, P. Alogogianni, D. Perimeni, N. Katahanakis, C. Mihas Summary Background / Aim: Many isolated areas in Greece confront serious problems in the provision of and access to primary health care (PHC) services. A representative example is the Southern Mani area in Lakonia, Peloponissos, which is one of the most isolated areas in Greece. The residents of this rocky area have to travel distances of up to 60km to access their nearest PHC unit. The aim of this study was to evaluate the health needs of inhabitants of Southern Mani in comparison to those of the Areopolis area in Northern Mani, where a PHC centre is already in operation. Population and Methods: The study sample consisted of two groups, the Southern Mani group (122 men, 126 women) and the Areopolis group (65 men, 62 women). The participants were invited to complete validated questionnaires. Results: Only 10.89% of the first group compared to 48.03% of the second group declared satisfaction with the PHC services provided (p<.001). The mean monthly rate of visits to a doctor differed significantly between the two areas (1.2±0.3 and 1.9±0.3 respectively, p<.001). Conclusion: The results of the study indicate a deficiency of PHC services in Southern Mani and a wish of the residents for them to be improved. An extension of the PHC network is suggested in order to provide better health services to the residents of this problematic area. Keywords: Health services, Primary care, Mani, Rural area. πραγματική αξιοποίηση της ανάπτυξης της ιατρικής από τον τελικό χρήστη, είτε λέγεται ασθενής είτε μέλος της κοινότητας. Το προαναφερθέν ζήτημα αποτελεί μείζονα προτεραιότητα, ιδιαίτερα σε αγροτικές και απομακρυσμένες γεωγραφικά περιοχές. Ακόμα και σε χώρες όπου η πλειοψηφία του πληθυμού ζει σε αγροτικές περιοχές, οι υποδομές και οι πόροι είναι συγκεντρωμένοι στις πόλεις 1. Όλες οι χώρες αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τις μεταφορές και επικοινωνίες καθώς και με την έλλειψη ιατρικού και υγειονομικού προσωπικού σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές. Υπάρχει μια αναγνωρισμένη δυσκολία στο να οριστεί η «πρόσβαση» στις υπηρεσίες υγείας και στο τι σημαίνει «επαρκής» και «κατάλληλη» πρόσβαση 2. Σε γενικές γραμμές, καλή πρόσβαση υφίσταται όταν οι «ασθενείς μπορούν να χρησιμοποιήσουν την κατάλληλη υπηρεσία υγείας την σωστή στιγμή και στο σωστό χώρο» 3. Με τον παραπάνω ορισμό, η χρήση υπηρεσιών υγείας σημαίνει την χρήση από τα μέλη της κοινότητας των κατάλληλων πόρων υγείας και φροντίδας με σκοπό να διατηρήσουν ή και να βελτιώσουν το επίπεδο υγείας τους 4. Το μέτρο αυτό της πρόσβασης ξεπερνά την απλή ύπαρξη μίας υποδομής και συνιστά μια πολυδιάστατη έννοια 5 που αναλύεται στους άξονες: διαθεσιμότητα, αξιοποίηση, 70 σχετικότητα, αποτελεσματικότητα και κοινωνική ισότητα 2. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες οι οποίοι είναι γνωστό πως έχουν επίδραση στο αν και πως οι ασθενείς αποκτούν πρόσβαση στις υπηρεσίες, όπως εποχικοί, γεωγραφικοί, οικονομικοί, κοινωνικοί, εκπαιδευτικοί, γλωσσικοί, πολιτιστικοί και τεχνολογικοί 6. Είναι ήδη γνωστό πως τα μεγαλύτερα προβλήματα υγείας απομονωμένων κοινοτήτων πηγάζουν από τη μη διαθεσιμότητα υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας σε τοπικό επίπεδο και από αντίστοιχα προσαρμοσμένες συμπεριφορές που μπορεί να σημαίνει πως οι κάτοικοι που χρήζουν φροντίδας μπορεί να μην έχουν την κατάλληλη ή και καθόλου πρόσβαση σε αυτές 7,8. Μετά από τους καταστρεπτικούς για την ανθρωπότητα Παγκόσμιους Πολέμους, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έθεσε το 1946 τον ορισμό αυτού που αποκαλείται υγεία, «ως την κατάσταση εκείνη της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι την απλή απουσία της νόσου ή της αναπηρίας» 9. Για πρώτη φορά, αμφισβητήθηκε με τόσο εμφατικό τρόπο η νοσοκεντρική θεωρία του ότι υγεία θεωρείται η απουσία νόσου και τίθεται η μικτή φύση της ανθρώπινης ευεξίας, η οποία βασίζεται σε σωματικό, ψυχικό και κοινωνικό επίπεδο. Η διακήρυξη της Άλμα Άτα το 1978 για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας(ΠΦΥ) 10 έγινε αποδεκτή από τον ΠΟΥ ως ο καταλύτης για την επίτευξη του στόχου «Υγεία για Όλους». Στην ίδια διακήρυξη σημειώθηκε, πως το υπέρτατο αγαθό της υγείας απαιτεί την κινητοποίηση πολλών κοινωνικών και οικονομικών φορέων - πέρα από τον κλάδο υγείας. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για την ευθύνη των κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών και της παγκόσμιας κοινότητας για τη βελτίωση της παροχής υγείας στους πολίτες σε ένα επίπεδο, το οποίο θα τους οδηγεί σε μία κοινωνικά και οικονομικά παραγωγική ζωή. Η ΠΦΥ, κατά την ίδια διακήρυξη, αποτελεί το κλειδί της προσπάθειας αυτής ως τμήμα της ανάπτυξης στο πνεύμα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η παραπάνω διακήρυξη περιέγραψε ένα μεγάλο όραμα για την ΠΦΥ το οποίο όμως αντιμετωπίζει δυσκολίες υλοποίησης. Ειδικά στο ελληνικό

16 Α. Μαριόλης και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 γεωγραφικό πλαίσιο με την ορεινή μορφολογία και τα πολλά νησιά, η παροχή ΠΦΥ αποτελεί μια πρόκληση για οποιοδήποτε σύστημα υγείας 11. Η έλλειψη ιατρών Γενικής Ιατρικής και η έλλειψη ουσιαστικών κινήτρων για εργασία σε απομονωμένες περιοχές κάνουν το πρόβλημα οξύτερο. Όπως είναι γνωστό και πανθομολογούμενο, τα Κέντρα Υγείας της Ελληνικής Περιφέρειας - με τα υπαγόμενα σε αυτά Περιφερειακά Ιατρεία - επί 20 και πλέον χρόνια, παρά τις προσπάθειες για ομοιογενή κατανομή και κάλυψη των αναγκών της Ελληνικής επικράτειας, δεν κατάφεραν να προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες υγείας στην ολότητα του πληθυσμού, όπως τουλάχιστον αναμενόταν κατά την αρχική τους πρόβλεψη (Νόμος 1397/83). Σαν αποτέλεσμα, αφ ενός το Ελληνικό σύστημα υγείας έμεινε ανολοκλήρωτο και στρεβλό και αφ ετέρου οι πολίτες ορισμένων περιοχών - με γεωγραφικές και πληθυσμιακές ιδιαιτερότητες - έμειναν ουσιαστικά και τυπικά ακάλυπτοι χωρίς τις αναγκαίες υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Η ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Νότιας Μάνης αποτελεί ένα τυπικό παράδειγμα αφενός γεωγραφικά απομονωμένης περιοχής και αφετέρου στερούμενης υποδομών ΠΦΥ και προσβάσεων σε αυτές. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να καταγράψει τις ανάγκες του πληθυσμού της περιοχής σε σχέση με τις παρεχόμενες υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και το βαθμό ικανοποίησης από αυτές κατόπιν σύγκρισης με πληθυσμιακό δείγμα από όμορη περιοχή με βελτιωμένες προσβάσεις. Πληθυσμός μελέτης και μέθοδος Η ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Νότιας Μάνης είναι από τις πλέον απομονωμένες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Χαρακτηρίζεται από ορεινούς όγκους και πλημμελές συγκοινωνιακό δίκτυο με αποτέλεσμα τη μεγέθυνση των αποστάσεων. Σε διοικητική βάση αποτελείται: α) από το δήμο Οιτύλου, περιλαμβάνοντας τα δημοτικά διαμερίσματα Αρεόπολης, Αλίκων, Άνω Μπουλαριών, Βάθειας, Βάχου, Γέρμας, Γερολιμένος, Δρυάλου, Καρέας, Κελεφά, Κοίτας, Κούνου, Κρυονερίου, Μίνας, Νέου Οιτύλου, Οιτύλου, Πύργου Δυρού, Τσικαλιών και β) από το δήμο Ανατολικής Μάνης, περιλαμβάνοντας τα δημοτικά διαμερίσματα Κότρωνα, Δρυμού, Έξω Νυμφίου, Κοκκάλας, Λαγίας και Πυρρίχου. Υγειονομικά, ο δήμος Οιτύλου εξυπηρετείται από το Κέντρο Υγείας (ΚΥ) Αρεόπολης, το Περιφεριακό Ιατρείο (ΠΙ) Οιτύλου, το ΠΙ Πύργου Δυρού και το ΠΙ Γερολιμένα, ενώ ο δήμος Ανατολικής Μάνης από τα ΠΙ Κοτρώνας και Κοκκάλας. Το πρόβλημα δημιουργείται στην περιοχή της Νοτιοδυτικής Μάνης, που περιλαμβάνει τα δημοτικά διαμερίσματα Λάγιας από το δήμο Ανατολικής Μάνης και Μίνας, Κοίτας, Κούνου, Άνω Μπουλαριών, Γερολιμένα, Αλίκων, Τσικαλιών, Βάθειας από το δήμο Οιτύλου (Διάστικτη περιοχή, Εικόνα I). Η περιοχή αυτή εξυπηρετείται υγειονομικά από το ΠΙ Γερολιμένα στο οποίο υπηρετεί ένας ιατρός υπόχρεος υπηρεσίας υπαίθρου. Παράλληλα, δεν υπάρχει στην περιοχή ιδιώτης ιατρός. Οι συγκοινωνιακές υπηρεσίες (ΚΤΕΛ) είναι πλημμελείς με ένα μόνο δρομολόγιο την ημέρα, ενώ υπάρχει κατοικήσιμη περιοχή που απέχει 60km από το Κ.Υ. Αρεόπολης. Σε συνδυασμό με το κακό οδικό δίκτυο, αυτό μεταφράζεται σε πάνω από 1 ώρα απόσταση με αυτοκίνητο από τον πρώτο σχηματισμό παροχής υπηρεσιών ΠΦΥ (ΚΥ Αρεόπολης). Οι περιοχές οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για τις ανάγκες της μελέτης ήταν δύο: Η περιοχή της Νότιας Μάνης (ΠΝΜ) όπως προαναφέρθηκε, και η ευρύτερη περιοχή Αρεόπολης (ΠΑ) η οποία περιλαμβάνει τα δημοτικά διαμερίσματα Αρεόπολης, Βάχου, Γέρμας, Δρυάλου, Καρέας, Κελεφά, Κρυονερίου, Νέου Οιτύλου, Οιτύλου και Πύργου Δυρού. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια. Η πρώτη συλλογή στοιχείων έλαβε χώρα κατά τον Αύγουστο 2006, ενώ η ερευνητική ομάδα συνέλεξε πάλι νέα δεδομένα κατά τον Δεκέμβριο Προκειμένου να ανιχνευθεί σημαντική διαφορά σε σχετικές συχνότητες της τάξης του 0,15, έχοντας ισχύ της μελέτης 0,85 σε επίπεδο σημαντικότητας 0,05, ο κατάλληλος αριθμός δείγματος θα έπρεπε να ήταν 244 άτομα στην ομάδα ΠΝΜ και 122 στην ομάδα ΠΑ. Να σημειωθεί ότι ο λόγος 0.5 μεταξύ των απαιτούμενων δειγμάτων επιλέχθηκε λόγω χαμηλού κόστους συλλογής δεδομένων στην ΠΝΜ εξαιτίας της παρουσίας πολλών συνεργατών στην περιοχή αυτή. Προϋπολογίστηκε επίσης ποσοστό άρνησης συμμετοχής στη μελέτη 15%, αυξάνοντας αντίστοιχα τον αρχικό αριθμό αναγκαίων ατόμων σε κάθε ομάδα σε 281 στην ΠΝΜ και 141 στην ΠΑ. Οι συμμετέχοντες επιλέχθηκαν βάσει κατά στρώματα τυχαιοποίησης προκειμένου να ακο- 71

17 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Α. Μαριόλης και συν. Εικόνα Ι. Χάρτης περιοχών μελέτης. Στικτή γραμμή: Περιοχή Νότιας Μάνης. Συμπαγής γραμμή: Περιοχή Αρεόπολης λουθηθεί η πληθυσμιακή κατά φύλο και ηλικία κατανομή 12. Η ερευνητική ομάδα προσκαλούσε τους συμμετέχοντες να συμπληρώσουν σταθμισμένο ερωτηματολόγιο κλειστών ερωτήσεων σχετικά με θέματα παροχής υπηρεσιών υγείας σε κατ οίκον επισκέψεις. Η στάθμιση του ερωτηματολογίου και η δημιουργία των κλειστού τύπου ερωτήσεων πραγματοποιήθηκε πιλοτικά σε δείγμα ίσο με 10% του προβλεπόμενου δείγματος στο Κέντρο Υγείας Βύρωνα πριν από τη μελέτη στην περιοχή της Μάνης. Οι ερωτήσεις στις οποίες οι συμμετέχοντες αξιολογούσαν τις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας είχαν προκαθορισμένες απαντήσεις σε 5βαθμια κλίμακα Likert από «καθόλου» ως «πάρα πολύ». Τα νοσήματα κατατάχθηκαν βάσει της ICPC-2 κωδικοποίησης 13, Οι συνεχείς μεταβλητές παρουσιάζονται ως μέσες τιμές και τυπικές αποκλίσεις, ενώ οι κατηγορικές μεταβλητές με τη μορφή απόλυτων και σχετικών συχνοτήτων. Οι διαφορές μεταξύ συνεχών μεταβλητών ελέγχθηκαν με το Student s t-test αφού προηγήθηκε γραφικός και στατιστικός κατά Shapiro-Wilk έλεγχος κανονικότητας των υπό εξέταση μεταβλητών και έλεγχος ισότητας διασπορών, ενώ για τη σύγκριση μεταξύ των ποιοτικών χαρακτηριστικών χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό κριτήριο Pearson x 2. Η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε ώστε το σφάλμα τύπου Ι (p-value) να είναι μικρότερο από 0,05. Χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο Stata 9.0 (Stata Corporation, 4905 Lakeway Drive, College Station, TX USA) Αποτελέσματα Η ομάδα ΠΝΜ συγκροτήθηκε τελικά από 248 άτομα (122 άνδρες, 126 γυναίκες) 106 κατά τη χειμερινή περίοδο και 142 κατά τη θερινή και 127 άτομα (65 άνδρες, 62 γυναίκες) από την ΠΑ, σε συνολικό ποσοστό συμμετοχής 88,9%. Η πληθυσμιακή κατανομή των περιοχών της μελέτης (Πίνακας Ι) δεν θα μπορούσε να ξεφεύγει από αυτή της υπόλοιπης χώρας στην περιφέρεια. Λόγω της εσωτερικής μετανάστευσης προς μεγάλα αστικά κέντρα, είναι χαρακτηριστική η συσσώρευση προς τις ηλικίες άνω των 60 ετών. Εντούτοις, ακόμα και στον τοπικό πληθυσμό της περιοχής, ενώ στην περιοχή της Νότιας Μάνης το ποσοστό αυτό είναι 47,2%, στην Αρεόπολη ο αντίστοιχος πληθυσμός καταλαμβάνει το 32,0% του συνόλου, 72

18 Α. Μαριόλης και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 Πίνακας Ι. Πληθυσμιακή κατανομή ανά ηλικιακές ομάδες και φύλο των περιοχών Νότιας Μάνης και Αρεόπολης Περιοχή Νότιας Μάνης Περιοχή Αρεόπολης Ηλικιακή ομάδα Άνδρες Γυναίκες Σύνολο % Άνδρες Γυναίκες Σύνολο % ,2% ,3% ,1% ,7% ,4% ,4% ,7% ,6% ,3% ,5% ,6% ,7% ,8% ,7% ,3% ,0% ,0% ,6% ,7% ,5% ,5% ,3% ,1% ,7% ,8% ,4% ,9% ,9% ,7% ,6% ,6% ,1% ,3% ,6% ,9% ,1% Σύνολο ,00% ,00% αντικατοπτρίζοντας το φαινόμενο της τοπικής αστυφιλίας. Λόγω της τυχαιοποίησης κατά ηλικιακές ομάδες και φύλο που ακολουθήθηκε κατά τη δειγματοληψία, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στην κατανομή των παραπάνω μεταβλητών, όπως φαίνεται στον Πίνακα ΙΙ. Παράλληλα, όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα του ίδιου πίνακα, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στο εκπαιδευτικό επίπεδο μεταξύ των δύο περιοχών με τους αναλφάβητους και όσους έχουν πρωτοβάθμιο επίπεδο εκπαίδευσης να συγκροτούν πάνω από το 50% και στις δύο περιοχές. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί το υψηλό ποσοστό των ατόμων που ζουν μόνοι τους λόγω διαζυγίου ή χηρείας. (24,6% και 26,8% στην ΠΝΜ και ΠΑ, αντίστοιχα, p=0,704) Ο επιπολασμός της αρτηριακής υπέρτασης είναι αξιοσημείωτος και στις δύο περιοχές (34,3% Πίνακας ΙΙ. Δημογραφικά χαρακτηριστικά δείγματος Περιοχή Νότιας Περιοχή Σύνολο p-value Μάνης Αρεόπολης Ηλικία (έτη)* 68,23±7,82 67,17±7,51 67,90±7,72 0,255 Ν (%) Ν (%) Ν (%) p-value Φύλο Άνδρες 122 (49,2%) 65 (51,2%) 187 (49,9%) 0,716 Γυναίκες 126 (50,8%) 62 (48,8%) 188 (50,1%) Εκπαιδευτικό επίπεδο Αναλφάβητοι 32 (12,9%) 17 (13,4%) 49 (13,1%) 0,112 Πρωτοβάθμιο 123 (49,6%) 47 (37,0%) 170 (45,3%) Δευτεροβάθμιο 74 (29,8%) 49 (38,6%) 123 (32,8%) Τριτοβάθμιο 19 (7,7%) 14 (11,0%) 33 (8,8%) Οικογενειακή κατάσταση Άγαμοι 45 (18,1%) 26 (20,5%) 71 (18,9%) 0,704 Παντρεμένοι 142 (57,2%) 67 (52,7%) 209 (55,7%) Χήροι / 61 (24,6%) 34 (26,8%) 95 (25,3%) Διαζευγμένοι Σύνολο *Μέση τιμή ± τυπική απόκλιση 73

19 Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Α. Μαριόλης και συν. Πίνακας ΙΙΙ. Κατανομή 10 συχνότερων χρόνιων νοσημάτων κατά ICPC-2 Περιοχή Νότιας Περιοχή Σύνολο Μάνης Αρεόπολης Ν % Ν % Ν % Αρτηριακή Υπέρταση 85 34,3% 39 30,7% ,1% Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια/βρογχικό 65 26,2% 26 20,5% 91 24,3% άσθμα Οστεοαρθρίτις 39 15,7% 22 17,3% 61 16,3% Κατάθλιψη/Διαταραχές συναισθήματος 27 10,9% 20 15,7% 47 12,5% Στεφανιαία νόσος 23 9,3% 17 13,4% 40 10,7% Σακχαρώδης διαβήτης 22 8,9% 15 11,8% 37 9,9% Γαστρίτις/Έλκος 18 7,3% 8 6,3% 26 6,9% Κοινωνικά προβλήματα 18 7,3% 4 3,1% 22 5,9% Εκφυλιστική νευροπάθεια 15 6,0% 7 5,5% 22 5,9% Γλαύκωμα 14 5,7% 6 4,7% 20 5,3% στη ΠΝΜ προς 30,7% στην ΠΑ) (Πίνακας ΙΙΙ). Αξιοσημείωτη επίσης είναι η σχετική συχνότητα κοινωνικών προβλημάτων στην απομακρυσμένη περιοχή της Νότιας Μάνης σε σχέση με την περιοχή Αρεόπολης. Η συνταγογραφία, δηλαδή η ανανέωση θεραπείας για χρόνιες νόσους αποτελεί το σημαντικότερο με διαφορά λόγο προσέλευσης των ατόμων και των δύο περιοχών (79,8% ΠΝΜ προς 81,1% ΠΑ, p=0,771) (Πίνακας IV). Οι κάτοικοι της ΠΑ αναφέρουν τη λήψη αρτηριακής πίεσης ως πιο συχνό λόγο προσέλευσης σε σχηματισμό ΠΦΥ από ότι οι κάτοικοι της ΠΝΜ (p=0,009). Άξιο λόγου είναι επίσης και το γεγονός ότι οι κάτοικοι της ΠΝΜ επισκέπτονται αραιότερα τον ιατρό τους για παραπομπή και εκτίμηση εργαστηριακού ελέγχου από ότι οι κάτοικοι της ΠΑ (8,5%, 6,8% προς 22,0%, 19,7%, p<0,001, p<0,001, αντίστοιχα). Όσον αφορά στην εκτίμηση των παρεχόμενων υπηρεσιών ΠΦΥ όπως αυτοαναφέρεται από τους ίδιους τους κατοίκους (Πίνακας V), παρατηρείται σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο περιοχών, με τους κατοίκους της ΠΝΜ να είναι ευχαριστημένοι σε ποσοστό 10,9% σε σχέση με 48,0% από την ΠΑ (p<0,001). Η επιθυμία αλλαγής προς το καλύτερο αποτελεί σχεδόν κοινό αίτημα των κατοίκων της ΠΝΜ (83,06%, p<0,001). Επίσης περιγράφεται σημαντικά χαμηλότερη χρήση πρωσυμπτωματικού ελέγχου για έστω και μία φορά στη ζωή των κατοίκων της ΠΝΜ τόσο για μέτρηση PSA όσο και υποβολή σε μαστογραφία ή τεστ ΠΑΠ (p<0,001 σε όλες τις μεταβλητές). Ο κάτοικος της ΠΝΜ επισκέπτεται κατά 39,3% λιγότερο τον ιατρό του σε μηνιαία βάση από ότι ο κάτοικος της ΠΑ (1,2±0,3 προς 1,9±0,3 αντίστοιχα, p<0,001). Όσον αφορά Πίνακας IV. Κατανομή 10 συχνότερων λόγων προσέλευσης σε σχηματισμό ΠΦΥ Περιοχή Νότιας Περιοχή Σύνολο Μάνης Αρεόπολης Ν % Ν % p-value Ν % Συνταγογραφία ,8% ,1% 0, ,3% Λήψη Αρτηριακής Πίεσης ,8% 80 63,0% 0, ,6% Μέτρηση τριχοειδικής γλυκόζης ,1% 56 44,1% 0, ,1% Λοιμώξεις αναπνευστικού 31 12,5% 10 7,9% 0, ,9% Αρθραλγίες 28 11,3% 22 17,3% 0, ,3% Υπέρταση 25 10,1% 24 18,9% 0, ,1% Παραπομπή εργαστηριακών 21 8,5% 28 22,0% <0, ,1% εξετάσεων Εκτίμηση εργαστηριακών 17 6,8% 25 19,7% <0, ,2% εξετάσεων Ίλιγγος 12 4,8% 7 5,5% 0, ,1% Δερματικές παθήσεις 10 4,0% 18 14,2% <0, ,5% 74

20 Α. Μαριόλης και συν. Τόμος 19, Τεύχος 2, 2007 Πίνακας V. Εκτίμηση παροχών ΠΦΥ σε περιοχές της μελέτης Περιοχή Νότιας Περιοχή Σύνολο Μάνης Αρεόπολης Ν % Ν % p-value Ν % Ικανοποίηση από τις παρεχόμενες υπηρεσίες ΠΦΥ Κλίμακα Likert Πάρα πολύ 2 0,8% 25 19,7% <0, ,2% Πολύ 25 10,1% 36 28,3% 61 16,3% Μέτρια 52 21,0% 37 29,1% 89 23,7% Λίγο 74 29,8% 14 11,0% 88 23,5% Καθόλου 95 38,3% 15 11,8% ,3% βάθμια κλίμακα 43,34±8,54 65,69±9,11 <0,001 50,91±13,72 (100 άριστο)* Επιθυμία αναβάθμισης παρεχόμενων υπηρεσιών ΠΦΥ Κλίμακα Likert Πάρα πολύ ,8% 32 25,2% <0, ,0% Προσυμπτωματικός έλεγχος τουλάχιστον μία φορά Πολύ 28 11,3% 52 40,9% 80 21,3% Μέτρια 12 4,8% 31 24,4% 43 11,5% Λίγο 23 9,3% 5 3,9% 28 7,5% Καθόλου 7 2,8% 7 5,5% 14 3,7% PSA % 29 82,8% <0, ,2% Μαστογραφία 13 8,3% 23 27,4% <0, ,1% Τεστ ΠΑΠ 7 4,5% 18 21,4% <0, ,9% Αριθμός 1,16±0,32 1,91±0,27 <0,001 1,41±0,47 επισκέψεων σε ιατρό το μήνα* * Μέση τιμή ± τυπική απόκλιση Τα ποσοστά αναφέρονται στις ομάδες του πληθυσμού τα οποία θα πρέπει να ακολουθούν τον αντίστοιχο προσυμπτωματικό έλεγχο. στην πρόταση για τον καταλληλότερο χώρο τυχόν αναβάθμισης των υπηρεσιών ΠΦΥ, οι κάτοικοι της ΠΝΜ ανέφεραν στη συντριπτική τους πλειοψηφία (96,78%) την αναβάθμιση του ήδη υπάρχοντος ΠΙ Γερολιμένα σε Κέντρο Υγείας. Συζήτηση Τα αποτελέσματα της μελέτης δικαιώνουν σε μεγάλο ποσοστό το λόγο για τον οποίο σχεδιάστηκε. Πράγματι, η ανεπαρκής κάλυψη των κατοίκων της Νότιας Μάνης ως προς τις υπηρεσίες ΠΦΥ η οποία προέκυπτε κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού της μελέτης επιθεωρώντας τη γεωγραφία αλλά και κυρίως την ύπαρξη σχηματισμών ΠΦΥ στην περιοχή, επιβεβαιώθηκε τόσο έμμεσα όσο και άμεσα από τους ίδιους τους κατοίκους της περιοχής, συγκρίνοντας με τους κατοίκους όμορης περιοχής η οποίοι όμως είχαν την τύχη να έχουν και ευκολότερες προσβάσεις αλλά και Κέντρο Υγείας. 75

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Primary Health Care Τόμος 19, Τεύχος 4, Οκτώβριος Δεκέμβριος 2007 ΚΩΔ. 3855 πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Primary Health Care Τριμηνιαία Έκδοση της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 395 396 ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 397 398 399 400 401 402 3 ο Εθνικό Συνέδριο Κλινικής Μικροβιολογίας 9 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων & Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση»

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» «Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» Γεώργιος Χρ. ΣΠΑΘΑΡΆΚΗΣ Διευθυντής Γενικής Ιατρικής Κέντρο Υγείας Ιτέας Φωκίδας Γηρίατρος - Γεροντολόγος Ταμίας EURACT ΓΕΝΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

φροντίδα υγείας Primary Health Care

φροντίδα υγείας Primary Health Care ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Primary Health Care Τόμος 19, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2007 ΚΩΔ. 3855 πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Primary Health Care Τριμηνιαία Έκδοση της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

17 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ. ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 17th Winter Rheumatology Meeting of NW Greece

17 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ. ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 17th Winter Rheumatology Meeting of NW Greece Οργάνωση: Ρευματολογική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Organized by: Rheumatology Clinic, Faculty of Medicine, School of Health Sciences, University of Ioannina Υπό την αιγίδα των Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 29-1-02 μέχρι 30-9-04 Διοικητής στο Γενικό Νοσοκομείο Σπάρτης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 29-1-02 μέχρι 30-9-04 Διοικητής στο Γενικό Νοσοκομείο Σπάρτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΗΣ Π. ΔΡΟΥΜΠΑΛΗΣ Τηλ. οικίας 2721-0-92824 Φιλοποίμενος 23 εργασίας 2761-0-24270 Καλαμάτα Τ.Κ. 24100 Fax 2761-0-62209 κινητό 6976333407 E-mail: ghkypa@otenet.gr fdroumbalis@teikal.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

2 o 29-30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010, ΑΘΗΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Α Ανακοίνωση

2 o 29-30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010, ΑΘΗΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Α Ανακοίνωση 2 o ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α Ανακοίνωση 29-30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010, ΑΘΗΝΑ Χορηγούνται 12 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης στην Π.Φ.Υ. (CME) Ριζάρη 13, 11634 Αθήνα, Τηλ: 210 7240421, Fax: 210

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πανελλήνιο Forum Επισκεπτών Υγείας «Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας στον 21 ο αιώνα» 28-29 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

1 ο Πανελλήνιο Forum Επισκεπτών Υγείας «Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας στον 21 ο αιώνα» 28-29 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο Πανελλήνιο Forum Επισκεπτών Υγείας «Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας στον 21 ο αιώνα» 28-29 Σεπτεμβρίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 28/9/2012 8.45-9.00 Προσέλευση - Εγγραφή συνέδρων 9.00-9.30 Εισαγωγή - Χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕισαγωγικήΕπιστολή. Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο. Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι,

ΕισαγωγικήΕπιστολή. Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο. Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, Σάββατο 9 Nοεμβρίου 2013 Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο ΕισαγωγικήΕπιστολή Αγαπητοί φίλοι και συνάδελφοι, Η Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας διοργανώνεται για 10 η φορά από τη Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων:

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών νοσημάτων: Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης 1 ο ΕΑΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 23-26 Μαΐου 2013 Ξενοδοχείο Αlexander the Great, Κρυοπηγή, Κασσάνδρα Χαλκιδικής Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση των μεταβολικών

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οικονομικά της Υγείας και η Αξιοποίησή τους από Φορείς Ασθενών στην Ελλάδα

Τα Οικονομικά της Υγείας και η Αξιοποίησή τους από Φορείς Ασθενών στην Ελλάδα ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΡΙΝΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 2013 Τα Οικονομικά της Υγείας και η Αξιοποίησή τους από Φορείς Ασθενών στην Ελλάδα Αίθουσα Αθηνά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ 2 Πεξηερόκελα Δονεηήνζμ πζκάηςκ... 4 Δονεηήνζμ δζαβναιιάηςκ... 5 Abstract... 6 Πενίθδρδ... 7 Δζζαβςβή... 8 ΘΔΩΡΗΣΙΚΟ ΜΔΡΟ... 12 Κεθάθαζμ 1: Θεςνδηζηέξ πνμζεββίζεζξ βζα ηδκ ακζζυηδηα ζηδκ εηπαίδεοζδ...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 9 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. (c.m.e. CREDITS) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 9 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. (c.m.e. CREDITS) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 9 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Στο 2ο (Εαρινό) κατά σειράν, Κλινικό Φροντιστήριο με θέμα "Σύγχρονες Απόψεις στην Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280)

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280) «Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια» Παραδοτέο Π1.36 Έκδοση ενημερωτικών φυλλαδίων Υπεύθυνος φορέας: Κέντρο Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ³¹µ¹½ º±¹ ±ÃÆ»µ¹± ÃÄ ÇÎÁ

þÿ ³¹µ¹½ º±¹ ±ÃÆ»µ¹± ÃÄ ÇÎÁ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ³¹µ¹½ º±¹ ±ÃÆ»µ¹± ÃÄ ÇÎÁ þÿµá³±ã ±Â Äɽ ½ à º ¼µ ɽ : Georgiou,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις»

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΟΜΙΚΗΣ & ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ: ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å

þÿ¹º±½ À Ã Â Ä Å ½ ûµÅĹº þÿàá ÃÉÀ¹º Í Ä Å µ½¹º Í þÿ à º ¼µ Å Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ ¹µÁµÍ½ Ã Ä Å µà±³³µ»¼±ä¹º þÿãäáµâ º±¹ Ä Â µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿ¹º±½

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

511-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

511-12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΥΡΟΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ σε συνεργασία: ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ www.perinealtrauma2014.mdcongress.gr ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΜΑΙΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Εθνικός σχεδιασμός και ενδυνάμωση των Υπηρεσιών Πρόληψης: α. Καταπολέμηση και προσπάθεια εξάλειψης των αιτιολογικών παραγόντων της αρρώστιας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση µεταξύ της Μεθόδου των ερµατοπτυχών και της Βιοηλεκτρικής Αντίστασης στον Υπολογισµό του Ποσοστού Σωµατικού Λίπους

Σχέση µεταξύ της Μεθόδου των ερµατοπτυχών και της Βιοηλεκτρικής Αντίστασης στον Υπολογισµό του Ποσοστού Σωµατικού Λίπους Ερευνητική Aναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµότόµος 1(3), 244 251 ηµοσιεύτηκε: 2 8 εκεµβρίου 2003 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 1(3), 244 251 Released: December 28, 2003 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Προσδόκιµο Ζωής και Υγείας 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 03 / 07 / 2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Προσδόκιµο και Υγείας 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), σε συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Κοινή ράση για την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος,

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Ο Επιστημονικά Υπεύθυνος, ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Η θρόμβωση σε όλες της τις μορφές, αρτηριακή και φλεβική, αποτελεί ένα μεγάλο ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα και μία από τις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως. Επιπλέον, εμπλέκεται σε πλήθος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου : 63240/2012

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου : 63240/2012 ANAΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αρ. Πρωτοκόλλου : 63240/2012 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Γ κύκλος μαθημάτων. Ημερομηνίες μαθημάτων

Γ κύκλος μαθημάτων. Ημερομηνίες μαθημάτων Γ κύκλος μαθημάτων Ημερομηνίες μαθημάτων 1 ο Μάθημα: 30 31 Μαρτίου 2012 2 ο Μάθημα: 11 12 Μαΐου 2012 3 ο Μάθημα: 28, 29 & 30 Σεπτεμβρίου 2012 4 ο Μάθημα: 23, 24 & 25 Νοεμβρίου 2012 Γραμματεία Σεμιναρίων

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση. Με την πεποίθηση ότι η συμμετοχή σας στην ημερίδα μας θα είναι εποικοδομητική, σας καλωσορίζουμε και φέτος στο «ΑΤΤΙΚΟ» Νοσοκομείο.

Πρόσκληση. Με την πεποίθηση ότι η συμμετοχή σας στην ημερίδα μας θα είναι εποικοδομητική, σας καλωσορίζουμε και φέτος στο «ΑΤΤΙΚΟ» Νοσοκομείο. Πρόσκληση Μετά από την περσινή ανταπόκριση στην 1 η Επιστημονική Διημερίδα της Γ Μαιευτικήςκαι Γυναικολογικής Κλινικής, με μεγάλη χαρά σας καλωσορίζουμε στην 2 η Επιστημονική Ημερίδα της Γ Μ & Γ της Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΡΔΙΟΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ HELLENIC CARDIOVASCULAR RESEARCH SOCIETY

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΡΔΙΟΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ HELLENIC CARDIOVASCULAR RESEARCH SOCIETY ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΡΔΙΟΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ HELLENIC CARDIOVASCULAR RESEARCH SOCIETY Εθνικής Αντιστάσεως 61 & Χίου 2, 15231, Κάτω Χαλάνδρι, Αθήνα Τηλ: 210 6723827, Φαξ: 210 6775135 e-mail: info@cardioresearch.net;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπίες: βασική γνώση & εξελίξεις στην αιματολογία. Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2013 Ξενοδοχείο Du Lac, Ιωάννινα. Επιστημονικό Πρόγραμμα

Ισορροπίες: βασική γνώση & εξελίξεις στην αιματολογία. Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2013 Ξενοδοχείο Du Lac, Ιωάννινα. Επιστημονικό Πρόγραμμα ΟΡΓΑΝΩΣΗ: Αιματολογική Κλινική & Β' Παθολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εταιρεία Παθολογίας Βορειοδυτικής Ελλάδος Υπό την αιγίδα των: Ελληνικής Πανεπιστημίου Ιατρικού Συλλόγου Αιματολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς. Δρ Παύλος Νεοφύτου

Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς. Δρ Παύλος Νεοφύτου Πιλοτική Εφαρμογή της Καλύτερης Στρατηγικής για Πρόληψη του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας στην Πόλη Χρυσοχούς Δρ Παύλος Νεοφύτου Δρ Ανδρέας Πατσαλίδης, Δρ Άντρη Ευριπίδου, Δρ Σπυρος Γεωργίου,, Prof.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών.

Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων των νοσοκομειακών βιβλιοθηκών. Καλογεράκη Ελένη Βιβλιοθήκη Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός», Msc Inf Scienc, Κοινωνιολόγος, Βιβλιοθηκονόμoς, Σαρανταπόρου 8, Άνω Ηλιούπολη

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη Γράμμα Προέδρων Σήμερα που η οικονομική κρίση μαστίζει την χώρα μας και ειδικότερα τον τομέα της υγείας είναι επιβεβλημένη και αναγκαία η συνεχής ενημέρωση και ενασχόληση με την επιστήμη της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΣΠΟΥΔΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΑΡΕΛΛΑ ΗΜΕΡ.ΓΕΝΝΗΣΗΣ 13-09-68 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΤΗΛ. 210-6754855 6977610907 ΣΠΟΥΔΕΣ 1992 Πτυχίο ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 1996 Πιστοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη

Γράμμα Προέδρων. Πρόεδροι της Οργανωτικής Επιτροπής. Λάγιος Νικόλαος Κομνηνού Ελένη Γράμμα Προέδρων Σήμερα που η οικονομική κρίση μαστίζει την χώρα μας και ειδικότερα τον τομέα της υγείας είναι επιβεβλημένη και αναγκαία η συνεχής ενημέρωση και ενασχόληση με την επιστήμη της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6 (3), 329 339 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6 (3), 329-339 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3):367 373 H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά Ανθή Χρυσοστόμου Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Kέντρο Ελέγχου και Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά Διπλωματική Εργασία για την απόκτηση Μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Υ Γ Ε Ι Α Σ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Υ Γ Ε Ι Α Σ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Υ Γ Ε Ι Α Σ Πρόεδρος: Ε. Βογιατζάκης Αντιπρόεδρος: Γ. Αντωνάκος Γεν. Γραμματέας: Χ. Καρανίκας Ταμίας: Γ. Σκάρπας Μέλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

5ος Αγώνας Greece Race for the Cure 29 Σεπτεμβρίου 2013! Χορηγός εθελοντών. Οδηγίες εθελοντών

5ος Αγώνας Greece Race for the Cure 29 Σεπτεμβρίου 2013! Χορηγός εθελοντών. Οδηγίες εθελοντών 5ος Αγώνας Greece Race for the Cure 29 Σεπτεμβρίου 2013! Χορηγός εθελοντών Οδηγίες εθελοντών Στόχοι του Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού Ψυχοκοινωνική Στήριξη γυναικών με Καρκίνο Μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Σύνταξης. Αναπληρωτές Δ/ντές Σύνταξης. Συντακτική Επιτροπή. Εκδότης. Ιδιοκτήτης. Ανταποκριτές Σύνταξης ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διευθυντής Σύνταξης. Αναπληρωτές Δ/ντές Σύνταξης. Συντακτική Επιτροπή. Εκδότης. Ιδιοκτήτης. Ανταποκριτές Σύνταξης ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Εκδότης Μποδοσάκης-Πρόδρομος Μερκούρης Μ. Χουρμούζη 28 Κ. Τούμπα 544 53 Θεσσαλονίκη Τηλ. (2310) 910342 Ιδιοκτήτης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΕΓΕΙΑ Πρόεδρος Μποδοσάκης-Πρόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Η Δ/νση Ποιότητας & Αποδοτικότητας του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έρευνας Αγοράς σε Ιατρούς και Φαρμακοποιούς σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ

Αποτελέσματα Έρευνας Αγοράς σε Ιατρούς και Φαρμακοποιούς σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Αποτελέσματα Έρευνας Αγοράς σε Ιατρούς και Φαρμακοποιούς σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Αντώνης Ευαγγελίδης Νew Business Development & Training Manager VIANEX/MSD Πρόεδρος Δ.Σ. ΕΕΦΑΜ Αποτελέσματα έρευνας

Διαβάστε περισσότερα