Προβληματισμοί Σχετικά με την Τοποπεριοχική Αναισθησία στην Κλινική Πράξη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προβληματισμοί Σχετικά με την Τοποπεριοχική Αναισθησία στην Κλινική Πράξη"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 99 Προβληματισμοί Σχετικά με την Τοποπεριοχική Αναισθησία στην Κλινική Πράξη Α. ΖΑΡΑΛΙΔΟΥ Μετά την ολοκλήρωση των επί μέρους θεμάτων που αφορούν την τοποπεριοχική αναισθησία, είναι σαφέστερο ότι η επιλογή της κατάλληλης τοποπεριοχικής τεχνικής σε επιλεγμένους ασθενείς, η σωστή εφαρμογή της, η παρακολούθηση και η καταστολή των ασθενών στη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης και η γνώση της ανατομικής, της φυσιολογίας, της φαρμακολογίας και της φαρμακοκινητικής που σχετίζεται με την τεχνική που επιλέχθηκε, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη σωστή αντιμετώπιση των ασθενών στη διεγχειρητική και περιεγχειρητική περίοδο. Την περασμένη δεκαετία διευκρινίστηκε ότι το εγχειρητικό τραύμα είναι ένα ιδιαίτερα βλαπτικό ερέθισμα για τον οργανισμό, ο οποίος απαντά με μια καταιγίδα νευροορμονικών και μεταβολικών αλλαγών.1 Σήμερα είναι γνωστό, ότι πολλές μετεγχειρητικές επιπλοκές δεν συνδέονται άμεσα με το είδος της εγχείρησης και τη χειρουργική τεχνική, αλλά με την απάντηση του οργανισμού στο χειρουργικό τραύμα. Η υπόθεση της απαλλαγμένης από το sress αναισθησίας και εγχείρησης, προωθεί την ελπίδα της συντομότερης ανάνηψης, της μικρότερης παραμονής των ασθενών στις μονάδες εντατικής θεραπείας ή γενικότερα στο νοσοκομείο και της μειωμένης μετεγχειρητικής θνησιμότητας. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ότι η τοποπεριοχική αναισθησία συνδέεται άμεσα με αυτούς τους ευσεβείς στόχους και αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν ενσωματώθηκε στην κοινή αναισθησιολογική πρακτική. Αποτέλεσμα αυτής της προσέγγισης είναι ότι πολλές φορές οι ασθενείς στερούνται ακόμη και τα αποδεδειγμένα οφέλη της τοποπεριοχικής αναισθησίας. 2 Σήμερα, η εξασφάλιση ιδανικών συνθηκών για την ολοκλήρωση της χειρουργικής επέμβασης, παραμένει πρωταρχικός αλλά δεν πρέπει να είναι και ο μοναδικός στόχος. Είναι σκόπιμο, στη διάρκεια του προβληματισμού στο χειρουργείο για το είδος της αναισθησιολογικής τεχνικής που θα επιλεγεί, να λαμβάνεται υπ' όψιν και η πιθανότητα ευνο'ίκής επίδρασής της στην εξέλιξη της μετεγχειρητικής πορείας του αρρώστου. Εάν συμβαίνει αυτό, τότε είναι σίγουρο ότι η περιοχική αναισθησία θα επιλέγεται συχνότερα. Είναι γνωστό όμως, ότι όπως όλοι οι πολύπλοκοι ιατρικοί χειρισμοί, έτσι και η περιοχική αναισθησία συνδέεται με κινδύνους και επιπλοκές, ακόμη και όταν γίνεται μετά από προσεκτική επιλογή των ασθενών και πιστή εφαρμογή των κανόνων που την αφορούν. Στην τελική απόφαση που θα πάρει ο αναισθησιολόγος για το είδος της αναισθησίας που θα επιλέξει, θα πρέπει να εφαρμόσει το αξίωμα της «στάθμισης των κινδύνων-ωφελειών». Έτσι, ακόμη και αν δεν ωφεληθεί μακροπρόθεσμα ο ασθενής από την τεχνική που θα επιλεγεί, είναι σίγουρο ότι δεν πρέπει να αποκτήσει τραυματικές εμπειρίες και ακόμη περισσότερο να καταλήξει με κάποια, ίσως μη αναστρέψιμη, επιπλοκή. Επομένως ο στόχος της τοποπεριοχικής αναισθησίας από την άποψη της ασφάλειας θα πρέπει να είναι η μείωση των σχετιζόμενων με αυτήν κινδύνων. Θέτοντας σαν βάση αυτό το δεδομένο, καθημερινά αναφύονται ερωτηματικά στην κλινική εφαρμογή της περιοχικής αναισθησίας στο χειρουργείο. Παρακάτω θα διατυπωθούν μερικά από αυτά τα ερωτηματικά και θα επιχειρηθεί, όσο είναι δυνατόν, ανάλυση και απάντηση. Π ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΤΗΣ ΤΟΠΟΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ; Θεωρητικά, ο ασθενής έχει το νομικό δικαίωμα να γνωρίζει με κάθε λεπτομέρεια τις επιπλοκές που μπο-

2 100 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ρεί να του επιφέρει η εφαρμογή κάποιας τοποπεριοχικής τεχνικής, εφόσον αυτός (και μόνον αυτός και όχι ο γιατρός του) θα τις υποστεί. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν καθορισμένες προδιαγραφές που να αφορούν το βαθμό ενημέρωσης των ασθενών για τους πιθανούς κινδύνους από την αναισθησία. Όπως επισημαίνει ο Londsdale,3 οι ασθενείς ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την πορεία της επέμβασης, την αναισθησία και τη μετεγχειρητική περίοδο, χωρίς να ζητούν επίμονα επεξηγήσεις σχετικά με κάποιες επικίνδυνες επιπλοκές. Η εμμονή στην ενημέρωση για όλους τους πιθανούς, ακόμη και ιδιαίτερα σπάνιους και καταστροφικούς κινδύνους, στην πράξη φαίνεται ότι δεν βοηθάει στη λήψη αποφάσεων, ενώ αντίθετα προκαλεί μεγάλη ανασφάλεια και αυξάνει το άγχος του αρρώστου.4 Από την άλλη πάλι, εάν ο γιατρός προβεί σε ενέργειες χωρίς τη συγκατάθεση του ασθενούς, μπορεί να βρεθεί νομικά υπόλογος για αμέλεια, λόγω παράβασης του καθήκοντος πλήρους ενημέρωσης και μη λήψης ενυπόγραφης ενημερωμένης συγκατάθεσης. Η Αμερικανική Αναισθησιολογική Εταιρεία (ASA) έχει καθορίσει πρότυπα ενημερωμένης συγκατάθεσης, τα οποία όμως διαφέρουν στις διάφορες πολιτείες της Αμερικής.5 Στα έντυπα αυτά, τα οποία κάθε ασθενής καλείται να μελετήσει και να υπογράψει προεγχειρητικά, περιγράφονται όλοι οι πιθανοί κίνδυνοι και οι επιπλοκές, ακόμη και οι εξαιρετικά σπάνιες και καταστροφικές π.χ. κάκωση νωτιαίου μυελού ή θάνατος. Στην Ελλάδα, το Δεκέμβριο του 1995 υποβλήθηκε στο Κ.Ε.Σ.Υ. το κείμενο της Εισήγησης για την Ασφάλεια στην Αναισθησία.6 Στο άρθρο 1 της Εισήγησης, που αφορά τις προδιαγραφές για τον προεγχειρητικό έλεγχο και την προετοιμασία του ασθενούς, αναφέρεται στην παράγραφο 1.4, μόνο ότι «Ο υπεύθυνος αναισθησιολόγος προβαίνει στη χορήγηση αναισθησίας, αφού προηγουμένως διαμορφώσει το σχέδιο της αναισθησιολογικής τεχνικής, ενημερώσει τον ασθενή και επιβεβαιώσει τη συγκατάθεσή του». Ο βαθμός ενημέρωσης δεν διευκρινίζεται. Η πραγματικότητα στο χώρο μας είναι ότι ο βαθμός ενημέρωσης του ασθενούς εξαρτάται κυρίως από την προσωπικότητα του αναισθησιολόγου, το φόρτο εργασίας του, τη σχέση του με τον άρρωστο και το μορφωτικό επίπεδο του αρρώστου. Είναι γεγονός δε, ότι πολύ σπάνια αυτή η ενημέρωση επεκτείνεται στην αναφορά ακόμη και των πιο ήπιων επιπλοκών. Μια πραγματικά επιτυχημένη και ρεαλιστική λύση στο πρόβλημα, φαίνεται να είναι η γραπτή πληροφόρηση του ασθενούς για το τι πρόκειται να συμβεί και η επίσης γραπτή αναφορά στους πιθανούς κινδύνους. Στην προσωπική επικοινωνία με τον αναισθησιολόγο που θα επακολουθήσει αφού ο ασθενής μελετήσει το έντυπο, θα του δοθεί η ευκαιρία να λυθούν οι πραγματικές απορίες του και συνειδητά πια, εάν θέλει, θα αποφύγει τις δυσάρεστες ερωτήσεις που θα του αυξήσουν το άγχος. Στη συζήτηση αυτή, που θα πρέπει να γίνει με άνεση χρόνου, ο αναισθησιολόγος πρέπει να εξηγήσει στον άρρωστο ότι ακόμη και για μικρ1i επέμβαση δεν είναι δυνατόν να χορηγήσει «μικρ1i αναισθησία». Πρέπει όμως με έμφαση να τονίσει, ότι διαθέτει και τα μέσα και τη γνώση για να αποφύγει και να αντιμετωπίσει τις πιθανές επιπλοκές. Ανάλογα με τη συχνότητα των επιπλοκών, τις προηγούμενες εμπειρίες, το μορφωτικό επίπεδο και την προσωπικότητα του αρρώστου, η ενημέρωσή του μπορεί να κλιμακωθεί σε τρία επίπεδα.7 Στο πρώτο επίπεδο της υποχρεωτικής ενημέρωσης, ο ασθενής θα πρέπει να γνωρίζει ότι εάν υποβληθεί σε κεντρικό νευρικό αποκλεισμό (ραχιαία ή επισκληρίδιο αναισθησία), μπορεί στη διάρκεια της παρακέντησης να πονέσει ή να αισθανθεί παραισθησία. Στη διάρκεια της εγχείρησης είναι πιθανό να παρουσιάσει υπόταση, ναυτία ή έμετο, δυσφορία, πόνο ή να χρειασθεί να πάρει γενική αναισθησία. Μετεγχειρητικά μπορεί να παρουσιάσει κεφαλαλγία, πόνο στη μέση ή δυσχέρεια στην ούρηση. Εάν πρόκειται για περιφερικό αποκλεισμό, ο ασθενής πρέπει να πληροφορηθεί ότι στη διάρκεια της προσπέλασης μπορεί να αισθανθεί πόνο ή παραισθησία, ενώ διεγχειρητικά μπορεί να πονέσει και να χρειαστεί να πάρει γενική αναισθησία. Μετεγχειρητικά μπορεί να παρουσιάσει τοπική εκχύμωση στη θέση της ένεσης. Στο δεύτερο επίπεδο της προαιρετικής ενημέρωσης, μπορούν να περιγραφούν κάποιες σοβαρότερες επιπλοκές που είναι πιθανό να προκύψουν, όπως αλλεργική αντίδραση, εκδήλωση τοξικότητας από το τοπικό αναισθητικό ή παροδική νευρολογική διαταραχή. Τέλος στο τρίτο επίπεδο, ο αναισθησιολόγος απαντά τίμια και ανοικτά στις ερωτήσεις που του υποβάλει ο ασθενής, οι οποίες σχετίζονται με σπάνιες αλλά ιδιαίτερα σοβαρές επιπλοκές όπως η πιθανότητα καρδιακής ανακοπής ή μιας σοβαρής και μόνιμης νευρολογικής βλάβης.

3 I ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓ!ΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 101 Η ΛΗΨΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΠΟΠΕΡΙΟΧΙΚΗΣ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ; κή προληπτική αντιπηκτική αγωγή με ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH) για προφύλαξη από τη φλεβική θρόμβωση. Το ενδιαφέρον αυξήθηκε περισσότερο την τελευταία πενταετία, γιατί μόλις το 1993 η Επιτροπή Διαχείρισης Τροφίμων και Φαρμάκων στην Αμερική (FDA), ενέκρινε την κυκλοφορία της πρώτης ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους, της Enoxaparin (Lovenox). Από τότε, έχουν αναφερθεί στην παρασκευάστρια εταιρεία έξι περιστατικά αιματωμάτων μετά από κεντρικούς νευρικούς αποκλεισμούς.χ Εκτός από την ασφάλεια των ηπαρινών χαμηλού μοριακού βάρους, τα τελευταία χρόνια αναζωπυρώθηκε και το ενδιαφέρον για την ασφάλεια των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (NSAIDs) σε σχέση με την τοποπεριοχική αναισθησία, γιατί επεκτάθηκε η χορήγησή τους και στην προεγχειρητική περίοδο στα πλαίσια της προληπτικής (preempive) αναλγητικής δράσης τους. Η πραγματική συχνότητα εμφάνισης επισκληριδίων αιματωμάτων που συνδέονται με τη ραχιαία ή την επισκληρίδιο αναισθησία δεν είναι γνωστή. Ο Tryba9 ανέλυσε επισκληρίδιες και ραχιαίες αναισθησίες και εκτίμησε ότι η συχνότητα αιματώματος ήταν 1: για την επισκληρίδιο και 1: για τη ραχιαία αναισθησία. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι η συχνότητα αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που αναφέρεται στη διεεξωγενής οδός ι σ τ ι κ11 θρομβοπλα σ τίνη Cα VΙΙα I Ο κλασικός προσδιορισμός των ενδείξεων και aντενδείξεων στην τοποπεριοχική αναισθησία, σήμερα δεν ισχύει απόλυτα. Αντίθετα στην καθημερινή πρακτική πρέπει να εφαρμόζονται δύο δόγματα. Το πρώτο, το οποίο ήδη αναφέρθηκε, είναι «η στάθμιση των κινδύνων σε σχέση με τα οφέλη» και το δεύτερο είναι «η επιλογή της μεθόδου που ο αναισθησιολόγος γνωρίζει καλύτερα», γιατί η επιδεξιότητά του σε μια συγκεκριμένη τεχνική είναι σημαντικότερη από τη θεωρητικά καλύτερη αναισθησιολογική επιλογή. Εξάλλου πολλές περιπτώσεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι απαγορεύουν την εκτέλεση τοποπεριοχικής αναισθησίας μπορούν να αντιμετωπιστούν, και μάλιστα προς όφελος του αρρώστου, με το συνδυασμό τοποπεριοχικής και γενικής αναισθησίας ή καταστολής. Ο προβληματισμός όμως για την ασφάλεια της εφαρμογής μιας τοποπεριοχικής τεχνικής σε ασθενείς που παίρνουν κάποια αντιπηκτική αγωγή ή φάρμακα που επηρεάζουν την αιμόσταση, είναι πάντα επίκαιρος και συζητείται ιδιαίτερα τα τελευταία δέκα χρόνια. Ο λόγος είναι ότι την τελευταία δεκαετία εφαρμόζεται στην Ευρώπη η περιεγχειρητιενδογενι]ς οδός επα φ ιί με ξένη ι:πι φ άνεια ΧΙΙα*--ΧΙΙ ΧΙα* ΧΙ ΙΧα*- Cα1+ Vlllα VIII φωσφολ ι πίδια Va ---ν φωσφ ολ ι πίδι α (π ρ οθ ρ ο β νά μ ι σ η) I 1 π ρ θrομβίνη*#-- ιν ω δογόνο. διαλυτ ό ινώ δες (ΙΙ) (Πα) ΧΙΙΙ ΧΙΙΙα CαΖ+ αδιάλυτο ινώδες Σχ1jμα Ι. Αναπαράσταση του καταρράκτη της πήξης. Σημειώνεται η θέση επίδρασης (αναστολής) των αντιπηκτικών παραγόντων: *=θέση επίδρασης του συμπλέγματος αντιθρομβίνης ΠΙ! μη κλασματικ1jς ηπαρίνης, #=θέση επίδρασης των ηπαρινών χαμηλού μοριακού επίδρασης των ανταγωνιστών της βιταμίνης Κ θνή βιβλιογραφία. Ο μηχανισμός της πήξης είναι μια σειρά πρωτεολυτικών αντιδράσεων, σε κάθε μία από τις οποίες κάποιο ενεργοποιημένο ένζυμο μετατρέπει ένα άλλο σε μια ενεργοποιημένη πρωτεάση. Οι παράγοντες που δρουν ανασταλτικά στο μηχανισμό της πήξης και της αιμόστασης γενικότερα, παρεμβαίνουν σε διάφορες φάσεις των αντιδράσεων αυτών 10 (σχήμα 1). Η μη κλασματική ηπαρίνη, είναι μια αρνητικά φορτισμένη βλεννοπολυσακχαρίδη, διαλυτή στο νερό, με μοριακό βάρος περίπου dalons. Η ηπαρίνη σχηματίζει ένα σύμπλεγμα με την αντιθρομβίνη ΠΙ. Το

4 102 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ σύμπλεγμα ηπαρίνης - αντιθρομβίνης ΠΙ, συνδέεται με τη θρομβίνη (Πα), τον παράγοντα Χα και σε μικρότερο βαθμό με τους παράγοντες ΙΧα, Χlα και ΧΙΙα αναστέλλοντας τη δράση τους. Ταυτόχρονα επηρεάζεται και η παραγωγή θρομβίνης, σαν συνέπεια της αναστολής του παράγοντα Χα που θεωρείται «ένζυμο-κλειδί» και στην εξωγενή και στην ενδογενή οδό της πήξης. Όταν χορηγηθεί ενδοφλέβια η ηπαρίνη έχει χρόνο ημίσειας ζωής 60 min. Η βιοδιαθεσιμότητά της δεν φθάνει το 30%, ενώ 4-6 ώρες μετά τη χορήγησή της, η δράση της παύει να υφίσταται καθώς αποβάλλεται από τους νεφρούς. Μετά από ενδοφλέβια χορήγηση μονάδων ηπαρίνης, ο χρόνος πήξης παρατείνεται τρεις έως τέσσερις φορές. Εάν η ηπαρίνη χορηγηθεί υποδόρια ( μονάδες), έχει χρόνο ημίσειας ζωής 3 ώρες, ενώ η αντιπηκτική της δράση εκδηλώνεται σε min. Η πιο ευαίσθητη εργαστηριακή εξέταση για τον έλεγχο της δράσης της ηπαρίνης, είναι ο ενεργοποιημένος χρόνος μερικής θρομβοπλαστίνης (ΑΡΤτ). Οι ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH),11 είναι κλάσματα της πολυσακχαριδικής αλυσίδας της ηπαρίνης με μοριακό βάρος dalons. Η μέγιστη δράση τους εκδηλώνεται σε 3-5 ώρες μετά την υποδόρια ένεση. Ο χρόνος ημίσειας ζωής είναι μεγαλύτερος από αυτόν της ηπαρίνης ( 4-7 ώρες) και η βιοδιαθεσιμότητά τους φτάνει το 100%. Αποβάλλονται με νεφρική απέκκριση. Ο τρόπος δράσης τους μοιάζει με αυτόν της ηπαρίνης, γιατί επίσης συνδέονται με την αντιθρομβίνη ΠΙ, αλλά η σύνδεση αυτή δεν είναι τόσο ισχυρή ώστε να αναστέλλει τη δράση της θρομβίνης. Στην πραγματικότητα οι LMWH έχουν μια δοσοεξαρτώμενη aντιθρομβωτική δράση, που χαρακτηρίζεται από αναστολή του παράγοντα Χ, ενώ επηρεάζουν ελάχιστα ή καθόλου τα αιμοπετάλια, τη λιπόλυση και τους άλλους παράγοντες της πήξης. Μετά τη χορήγηση των LMWH δεν επηρεάζεται ο ενεργοποιημένος χρόνος πήξης (ΑCτ), ούτε ο ενεργοποιημένος χρόνος μερικής θρομβοπλαστίνης (ΑΡΠ). Τα αντιπηκτικά που χορηγούνται από το στόμα κουμαρίνες και βαρφαρίνη,12 είναι ανταγωνιστές της βιταμίνης Κ η οποία επηρεάζει την παραγωγή και τη δράση διαφόρων παραγόντων της πήξης (Π, VII, ΙΧ, Χ). Μετά τη λήψη τους η μέγιστη συγκέντρωση στο αίμα εμφανίζεται σε 1-4 ώρες. Αντίθετα όμως με την ηπαρίνη, η δράση τους δεν είναι άμεση αλλά εξαρτάται από την ελάττωση του επιπέδου των εξαρτημένων από τη βιταμίνη Κ παραγόντων πήξης. Έτσι ο χρόνος προθρομβίνης (Ρτ) θα παραταθεί 1,5-2 φορές σε ώρες, αφού πρώτα θα ανασταλεί ο παράγοντας VII. Όταν σε 4-6 ημέρες κατασταλούν και οι παράγοντες Π και Χ, θα εκδηλωθεί πλήρως η αντιπηκτική τους δράση. Ακόμη και μια μεγάλη δόση φόρτισης βαρφαρίνης (15-20mg), δεν προκαλεί θεραπευτική αντιπηκτική επίδραση παρά μόνο μετά από 48 έως 72 ώρες. Με ανάλογο τρόπο, η αντιπηκτική τους δράση παραμένει για 4 έως 6 ημέρες μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε επείγουσες καταστάσεις, σαν αντίδοτα χορηγούνται βιταμίνη Κ, φρέσκο πλάσμα (FFP) ή σύμπλεγμα συμπυκνωμένης προθρομβίνης. Η πιο ευαίσθητη εργαστηριακή εξέταση είναι ο χρόνος προθρομβίνης (Ρτ). Οι θρομβολυτικοί παράγοντες στρεπτοκινάση και ουροκινάση, λύουν τους ήδη σχηματισμένους θρόμβους. Η λύση του θρόμβου όμως, προκαλεί αύξηση των παραγόντων διάσπασης του ινώδους, οι οποίοι έχουν επίσης αντιπηκτική δράση. Μετά από θρομβόλυση με στρεπτοκινάση ή ουροκινάση, καταστέλλονται τα επίπεδα του ινωδογόνου και του πλασμινογόνου σε 5 ώρες και παραμένουν χαμηλά για 24 ώρες. Ο παράγοντας που επηρεάζεται ιδιαίτερα είναι ο χρόνος ροής (Βτ). Η ασπιρίνη, προκαλεί μη αναστρέψιμη ακετυλίωση και αναστολή της δράσης της κυκλοξυγενάσης, ενός «ενζύμου-κλειδί» στην οδό σύνθεσης της θρομβοξάνης και προσταγλανδίνης από το αραχιδονικό οξύ (σχήμα 2). Ο βαθμός της ανασταλτικής ενζυματικής επίδρασης της aσπιρίνης στην κυκλοξυγενάση και επομένως και ο βαθμός της μείωσης της προσταγλανδίνης, εξαρτάται από τη δόση της aσπιρίνης που χορηγήθηκε.13 Μια μικρή δόση aσπιρίνης ( mg) ημερησίως, είναι αρκετή για να αναστείλει την κυκλοξυγενάση των αιμοπεταλίων, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί άμεσα η παραγωγή της θρομβοξάνης Α2, η οποία προκαλεί έντονη αγγειοσύσπαση και διεγείρει τη συγκέντρωση και συσσώρευση των αιμοπεταλίων. Αντίθετα η παραγωγή προστακυκλίνης (ισχυρός αγγειοδιασταλτικός παράγοντας και αναστολέας της συγκέντρωσης των αιμοπεταλίων) στο ενδοθήλιο των αγγείων, επηρεάζεται πολύ λίγο με τις προαναφερθείσες μικρές δόσεις της aσπιρίνης, καθώς απαιτούνται 1,5-2 gr aσπιρίνης την ημέρα για να ανασταλεί. Έτσι τελικά, η καθημερινή λήψη μιας μικρής δόσης aσπιρίνης επηρεάζει την ικανότητα συσσώρευσης

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 103 προστακυκλίνη συνθετάση προστακυκλίνης /συνθι:τάση θρομβ άνης θρομβοξάνη Α2 Αραχιδονικό οξύ f προσταγλανδίνη 02 f υπεροξι::ιδάση προσταγλανδίνη Η2 συνθετάση προσταγλανδίνης D2 προσταγλανδίνη Ε2, F2 ΣχΊίμα 2. Καταρράκτης του αραχιδονικού επίδρασης της aσπιρίνης και των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. \ προσταγλανδίνη D2 των αιμοπεταλίων. Τα αιμοπετάλια, αντίθετα με τα ενδοθηλιακά κύτταρα, δεν έχουν την ικανότητα να παράγουν νέα κυκλοξυγενάση, εφόσον δεν διαθέτουν πυρήνα και επομένως γενετικό υλικό για να συνθέτουν πρωτε"νες. Αυτό σημαίνει ότι η διάρκεια δράσης της aσπιρίνης θα είναι όση και η διάρκεια ζωής των κυκλοφορούντων και ήδη επηρεασμένων αιμοπεταλίων, δηλ ημέρες.14 Τα μη στεροειδή aντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs ), επηρεάζουν και αυτά την ικανότητα συσσώρευσης των αιμοπεταλίων με τον ίδιο μηχανισμό, αλλά σε μικρότερο βαθμό. Η επίδρασή τους πιστεύεται ότι είναι μικρότερης χρονικής διάρκειας σε σχέση με αυτήν της aσπιρίνης, δηλαδή περίπου 3-5 ημέρες μετά τη διακοπή του φαρμάκου.15 Συμπερασματικά, η ασπιρίνη και τα μη στεροειδή aντιφλεγμονώδη επηρεάζουν τα δύο πρώτα στάδια της αιμόστασης (την αντανακλαστική αγγειοσύσπαση και το σχηματισμό του αιμοπεταλιακού θρόμβου), με αποτέλεσμα μέτρια αύξηση της αιμορραγικής διάθεσης και παράταση του χρόνου ροής.16 Ο χρόνος ροής θεωρείται η πιο αντιπροσωπευτική μέθοδος ελέγχου της ικανότητας αιμόστασης σε ασθενείς που παίρνουν αντιαιμοπεταλιακά σκευάσματα. Παρ' όλα αυτά όμως, είναι υποκειμενική μέθοδος εκτίμησης της λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων και δεν αποδεικνύεται πάντοτε απόλυτα αξιόπιστη.17 Στους αντιαιμοπεταλιακούς παράγοντες συγκαταλέγονται και οι δεξτράνες, γιατί ελαττώνουν τη συγκέντρωση των πρωτε ίνών που σχετίζονται με τον παράγοντα VΙΙ.1κ Η ήπια αντιπηκτική δράση τους παρατείνεται για ώρες μετά τη χορήγησή τους και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν χρησιμοποιούνται για την ταχεία αύξηση του ενδαγγειακού όγκου. Αντίθετα, η χορήγηση ζελατινών δεν συνδέθηκε, μέχρι σήμερα, με διαταραχές στην αιμόσταση. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο, ότι ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση αιματώματος σε άρρωστο που υποβάλλεται σε τοποπεριοχική αναισθησία (περιφερικό ή κεντρικό αποκλεισμό), είναι κάποια διαταραχή της αιμόστασης. Αυτή η διαταραχή μπορεί να προϋπάρχει (π.χ. ηπατική ανεπάρκεια) αλλά μπορεί και να οφείλεται σε μία προσωρινή παθολογική κατάσταση (π.χ. εκλαμψία) ή σε λήψη φαρμάκων σαν αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η λήψη λεπτομερούς ιστορικού σε σχέση με την κατάσταση του πηκτικού μηχανισμού του ασθενούς (π.χ. συχνή εμφάνιση πετεχειών, ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό αιμορραγικής διάθεσης), είναι η πιο σημαντική εξέταση στον ασθενή που θα υποβληθεί σε τοποπεριοχική αναισθησία. Εάν το ιστορικό αυτό είναι ελεύθερο και ο ασθενής δεν παίρνει φάρμακα που επηρεάζουν την αιμόσταση, ορισμένοι αναισθησιολόγοι δεν θεωρούν απαραίτητες τις ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις πριν από την εφαρμογη της τοποπεριοχικης τεχνικης.,..,, ΙΗ Η εργαστηριακή εκτίμηση θεωρείται όμως αναντικατάστατη και η κύρια αντικειμενική μέθοδος ελέγχου, όταν υπάρχει αμφιβολία για τη δυνατότητα φυσιολογικής αιμόστασης.19 Φυσικά σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ζητούνται οι κατάλληλες και αντιπροσωπευτικές εργαστηριακές εξετάσεις. Στον πίνακα 1 φαίνεται ποιες εργαστηριακές εξετάσεις επηρεάζονται, και επομένως πρέπει να ελέγχονται, ανάλογα με το είδος της aντιπηκτικής αγωγής Ένας πλήρης έλεγχος του πηκτικού μηχανισμού περιλαμβάνει τη μέτρηση της συνολικής θρομβοπλαστίνης του πλάσματος (ΡΤΡ), τον ενεργοποιημένο χρόνο μερικής θρομβοπλαστίνης (ΑΡΤτ), τη συγκέ-

6 104 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πίνακας 1. ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΆΜΕΤΡΟΙ ΤΩΝ ΑΝτΙΠΗΚτΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝτΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ Παράγοντας ΡΤ ΑΡΤΤ χρόνος μέγιστης δράσης χρόνος επαναφοράς στη φυσιολογική αιμόσταση Ηπαρίνη ενδοφλέβια λεπτά 4-6 ώρες Ηπαρίνη υποδόρια λεπτά 4-6 ώρες LMWH -? -? -? 3-5 ώρες ώρες Βαρφαρίνη 4-6 ημέρες 4-6 ημέρες Ασπιρίνη ώρες 7 ημέρες NSAIDs ώρες 3-5 ημέρες Θρομβολυτικά λεπτά 1-2 ημέρες ΒΤ= χρόνος ροιiς, ΡΤ= χρόνος προθρομβίνης, ΑΡΠ=ενεργοποιημένος χρόνος μερικιiς θρομβοπλαστίνης, ΝSΑΙD. =μη στεροειδή aντιφλεγμονώδη φάρμακα, LΜWΗ=ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους. ντρωση ινωδογόνου (F), τον ενεργοποιημένο χρόνο πήξης (ΑCτ), το χρόνο προθρομβίνης (Ρτ), τον αριθμό των αιμοπεταλίων (PC), το χρόνο ροής (Βτ) και το θρομβοελαστογράφημα. Η θρομβοελαστογραφία 2 1 είναι μια μέθοδος εξέτασης της πηκτικής ικανότητας του ολικού αίματος και χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στην περιεγχειρητική περίοδο. Σαν εξέταση είναι απλή και σύντομη, αλλά η αποτελεσματικότητα, η αξιοπιστία και η αναγκαιότητά της χρειάζονται μεγαλύτερη τεκμηρίωση. 2 2 Οι επιπλοκές που οφείλονται σε αιμορραγία μετά από περιφερικές τοποπεριοχικές τεχνικές, είναι σχετικά σπάνιες και δεν σχετίζονται με μόνιμες νευρολογικές βλάβες. 2 3'2 4 Όταν πρόκειται να εφαρμοσθεί περιφερικός νευρικός αποκλεισμός σε ασθενή με φυσιολογική αιμόσταση και σε περιοχή όπου σε περίπτωση αιμορραγίας αυτή εύκολα μπορεί να ελεγχθεί με πίεση των αγγείων, τότε ο εργαστηριακός έλεγχος της αιμόστασης θεωρείται περιττός, όπως αναφέρθηκε και προηγούμενα. Εάν όμως πρόκειται για μεγάλους περιφερικούς και πολύ περισσότερο για κεντρικούς νευρικούς aποκλεισμούς, σε ασθενείς με γνωστή διαταραχή της πηκτικότητας ή με λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν την αιμόσταση, τότε είναι σωστό να λαμβάνονται τα παρακάτω προφυλακτικά μέτρα: 9,zo,zs 1. Οι κεντρικοί αποκλεισμοί αντενδείκνυνται τις πρώτες 24 ώρες μετά τη λήψη θρομβολυτικής θεραπείας. Ακόμη, αντενδείκνυνται όταν υπάρχει γνωστή μη αναστρέψιμη διαταραχή της πηκτικότητας ή σοβαρού βαθμού θρομβοκυτταροπενία ( <50.000). Η ηπαρινοθεραπεία με συνεχή ενδοφλέβια ή υποδόρια έγχυση θεωρείται επίσης απόλυτη aντένδειξη. Στην περίπτωση αυτή, η ηπαρίνη πρέπει να διακοπεί 6 ώρες πριν από την εφαρμογή της τοποπεριοχικής τεχνικής και να ακολουθήσει εργαστηριακός έλεγχος. 2. Η χορήγηση ηπαρίνης θεωρείται ασφαλής εφόσον περάσει τουλάχιστον 1 ώρα μετά τη ραχιαία ή την επισκληρίδιο τεχνική. Εάν όμως η προσπάθεια προσπέλασης ήταν ιδιαίτερα εργώδης και τραυματική, τότε θα πρέπει να συνεκτιμηθεί η πιθανότητα αναβολής της εγχείρησης για μερικές ώρες ή ακόμη και για την επόμενη ημέρα εφόσον η χορήγηση ηπαρίνης θεωρείται επιβεβλημένη για την πραγματοποίησή της. 3. Οι ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους πρέπει να χορηγούνται ώρες πριν ή μετά την τοποπεριοχική τεχνική. 4. Η προηγούμενη λήψη aσπιρίνης ή μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών, δεν έχει αποδειχθεί ότι συνδέεται με επιπλοκές και από ορισμένους συγγραφείς θεωρείται ασφαλής. Εν τούτοις πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η πιθανότητα αιμορραγίας, η

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 105 αδυναμία πλήρους εργαστηριακού ελέγχου της λειτουργικότητας των αιμοπεταλίων και οι βιβλιογραφικές αναφορές επισκληριδίων αιματωμάτων που συνδέονται με τη λήψη των φαρμάκων αυτών. Έτσι, θεωρείται σωστή πρακτική η αναβολή της επισκληριδίου αναισθησίας για 3-7 ημέρες μετά τη διακοπή τους και ο έλεγχος του χρόνου ροής. 5. Για τις κουμαρίνες και τα άλλα αντιπηκτικά που χορηγούνται από το στόμα πιστεύεται ότι, εάν έχουν χορηγηθεί μόνο 1-2 δόσεις, η εφαρμογή κάποιου κεντρικού αποκλεισμού δεν αντενδείκνυται. Είναι φρόνιμο όμως, να προηγείται η μέτρηση του χρόνου προθρομβίνης. 6. Πολλά επισκληρίδια αιματώματα που ανακοινώθηκαν στη διεθνή βιβλιογραφία, συνδέθηκαν με την αφαίρεση επισκληρίδιου καθετήρα. Για το λόγο αυτό, ο επισκληρίδιος καθετήρας πρέπει να αφαιρείται με τις ίδιες ασφαλείς συνθήκες με τις οποίες τοποθετείται.26 Η χορήγηση ηπαρίνης διακόπτεται 4-6 ώρες πριν και δεν επαναλαμβάνεται για 1-2 ώρες μετά την αφαίρεση του καθετήρα. Οι ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους μπορούν να χορηγούνται 12 ώρες πριν ή 12 ώρες μετά την αφαίρεσή του. 7. Σε όλες τις περιπτώσεις όπου πιθανολογείται διαταραχή του πηκτικού μηχανισμού αλλά η εφαρμογή της περιοχικής τεχνικής κρίνεται απαραίτητη, πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν λεπτότερες βελόνες και η μέση προσπέλαση, εάν πρόκειται για κεντρικό αποκλεισμό. Ο πιο έμπειρος αναισθησιολόγος της ομάδας είναι αυτός που πρέπει να εφαρμόσει την τεχνική και μάλιστα από την αρχή. Εάν χρησιμοποιηθεί επισκληρίδιος καθετήρας, είναι καλύτερα να μην εισαχθεί πάνω από 3-4 εκ. στον επισκληρίδιο χώρο. Τέλος, είναι σωστό να χρησιμοποιούνται τοπικά αναισθητικά μικρής διάρκειας δράσης ή ναρκωτικά αναλγητικά ώστε να υπάρχει η δυνατότητα παρακολούθησης της νευρομυ'ίκής δραστηριότητας και η έγκαιρη αναγνώριση μιας νευρολογικής διαταραχής.27 ΠΩΣ ΘΑ ΒΕΒΑΙΩΘΟΥΜΕ ΟΤΙ Ο ΕΠΙΣΚΛΗΡΙΔΙΟΣ ΚΑΘΕΤΗΡΑΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΣΤΟΝ ΕΠΙΣΚΛΗΡΙΔΙΟ ΧΩΡΟ ; Η έγχυση τοπικού αναισθητικού που προοριζόταν για τον επισκληρίδιο, στον υπαραχνοειδή ή στον ενδαγγειακό χώρο είναι μια απειλητική κατάσταση για τη ζωή του ασθενούς.2χ Η έγχυση αυτή γίνεται συνήθως ακούσια αμέσως μετά την τοποθέτηση του επισκληρίδιου καθετήρα, όταν δεν έχει προηγηθεί ο απαραίτητος έλεγχος εξακρίβωσης της σωστής του θέσης. Ακόμη είναι δυνατόν, καθετήρες που σε προηγούμενες εγχύσεις ήταν ασφαλείς να <<μεταναστεύσουν» στον υπαραχνοειδή ή τον ενδαγγειακό χώρο μετά από μία αλλαγή στη θέση του ασθενούς. Χρέος του σώφρονος και επαγρυπνούντος αναισθησιολόγου είναι να προβλέψει και να αποφύγει αυτές τις ιατρογενείς επιπλοκές. Πρωταρχικό μέτρο ασφάλειας είναι ότι ο άρρωστος που θα υποβληθεί σε επισκληρίδιο αναισθησία πρέπει να συνδέεται με τις απαραίτητες συσκευές παρακολούθησης. Είναι ευνόητο ότι πρέπει να υπάρχει έτοιμος εξοπλισμός για καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση, συσκευή αναρρόφησης και ανοικτή ενδοφλέβια γραμμή. Αμέσως μετά την τοποθέτηση του επισκληρίδιου καθετήρα και πριν αυτός ακόμη συνδεθεί με το συνδετικό του και το φίλτρο, ο πρώτος και aπλούστατος έλεγχος της θέσης του θα γίνει κατεβάζοντας το άκρο του σε επίπεδο χαμηλότερο από το σώμα του αρρώστου.29 Η επίδραση της βαρύτητας θα βοηθήσει ώστε το εγκεφαλονωτιαίο υγρό ή το αίμα να εισέλθει στον καθετήρα, εάν αυτός βρίσκεται στον υπαραχνοειδή ή τον ενδαγγειακό χώρο αντίστοιχα. Ο χειρισμός αυτός μπορεί να γίνει πιο αξιόπιστος εάν συγχρόνως παραγγείλουμε στον άρρωστο να βήξει. Στη συνέχεια, αφού προσαρμόσουμε το συνδετικό στον καθετήρα (χωρίς το φίλτρο ), θα αναρροφήσουμε ήπια με μικρή σύριγγα (2,5ml). Αυτά τα πρώτα και απλά βήματα ελέγχου είναι απαραίτητα, αλλά φυσικά όχι αξιόπιστα.311 Εάν διαπιστωθεί ότι πράγματι η δοκιμασία είναι θετική και έχουμε έξοδο αίματος από τον επισκληρίδιο καθετήρα, τότε δεν θα πρέπει να βιαστούμε να τον αφαιρέσουμε αμέσως. Θα τον μετακινήσουμε προς τα έξω λίγα χιλιοστά και θα τον ξεπλύνουμε με ορό. Εάν όμως συνεχίζουμε να αναρροφούμε αίμα ακόμη και μετά τον χειρισμό αυτό, τότε θα πρέπει ο καθετήρας να αφαιρεθεί. Εάν διαπιστώσουμε ότι ο καθετήρας γεμίζει με κάποιο υγρό, που μπορεί να είναι εγκεφαλονωτιαίο, τότε το επόμενο βήμα θα είναι να μην αφαιρεθεί και πάλι αμέσως, αλλά πρώτα να ελέγξουμε τη θερμοκρασία του υγρού στη ραχιαία επιφάνεια της άκρας χειρός ή του αντιβραχίου μας. Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό θα είναι ζεστό.

8 106 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εάν εξακολουθούμε να αμφιβάλλουμε, πριν αφαιρέσουμε βιαστικά τον καθετήρα, μπορούμε να αναμείξουμε μία σταγόνα από το υποτιθέμενο εγκεφαλονωτιαίο υγρό με διάλυμα θειοπεντάλης. Το μίγμα εγκεφαλονωτιαίου υγρού - θειοπεντάλης θα σχηματίσει ίζημα.31 Ο έλεγχος του ΡΗ και της περιεκτικότητας σε σάκχαρο του υγρού που εξέρχεται από τον επισκληρίδιο καθετήρα, αποτελούν ακόμη δύο απλούς εναλλακτικούς τρόπους εξέτασης. Το φυσιολογικό εγκεφαλονωτιαίο υγρό, με την περιεκτικότητά του σε σάκχαρο μεταξύ mg/dl, μπορεί να δώσει θετική την ανίχνευση γλυκόζης. Η εξέταση μπορεί να γίνει αμέσως, με τη βοήθεια μιας ταινίας προσδιορισμού της γλυκόζης στα ούρα ή στο αίμα (Dexrosix) ή με ειδικό αναλυτή. Οι δοκιμασίες αυτές είναι πολύ απλές αλλά όχι πάντα ακριβείς, ιδιαίτερα εάν το τοπικό αναισθητικό που χρησιμοποιήθηκε περιείχε διττανθρακικά.32 Το επόμενο βήμα είναι να προχωρήσουμε στη χορήγηση της δοκιμαστικής δόσης (es dose ). Ιδανική δοκιμαστική δόση θεωρείται αυτή που είναι αρκετή για να προκαλέσει μερικό νευρικό αποκλεισμό εάν ο καθετήρας είναι στον υπαραχνοειδή χώρο και ακίνδυνα συστηματικά συμπτώματα εάν είναι ενδαγγειακά. Ήδη από το 1981 οι Moor και Bara33 πρότειναν ότι το μείγμα 3 ml λιδοκανης 2% και 15 μg επινεφρίνης εξασφαλίζει αυτές τις προϋποθέσεις. Η δόση αυτή της επινεφρίνης αντιστοιχεί στην ποσότητα επινεφρίνης που υπάρχει σε 3ml του διαλύματος λιδοκανης- επινεφρίνης 1/ και το οποίο διατίθεται έτοιμο στο εμπόριο. Παρά το γεγονός ότι αυτό το μείγμα χρησιμοποιείται ευρέως σήμερα σαν δοκιμαστική δόση, εν τούτοις διατυπώνονται κάποια ερωτηματικά34 σχετικά με την ασφάλεια, την αξιοπιστία του και την ύπαρξη άλλων εναλλακτικών μεθόδων. Ασφάλεια της δοκιμαστικής δόσης λιδοκ<iϊνης-επινεφρίνης Η δόση των 3ml του διαλύματος λιδοκανης 2% θεωρητικά είναι ασφαλής και δεν προκαλεί επιπλοκές μετά από τυχαία υπαραχνοειδή χορήγηση. Υπάρχουν όμως βιβλιογραφικές αναφορές35'36 που αφορούν ιδιαίτερα τη μαιευτική επισκληρίδιο αναισθησία, όπου διαπιστώνεται ότι η δόση αυτή προκάλεσε ολική ή πολύ υψηλή ραχιαία αναισθησία ( Α6-Θ6) με ιδιαίτερα δυσάρεστες επιπλοκές. Η δόση χορηγήθηκε για τον έλεγχο της σωστής θέσης του επισκληρίδιου καθετήρα σαν δοκιμαστική, αλλά στη συνέχεια με αυτήν την ατυχή κατάληξη διαπιστώθηκε ότι ο καθετήρας ήταν στον υπαραχνοειδή χώρο. Επειδή το διάλυμα λιδοκανης-επινεφρίνης στη θερμοκρασία του σώματος (3Τ C) συμπεριφέρεται σαν υποβαρές σε σχέση με το εγκεφαλονωτιαίο υγρό, η χορήγηση ενός υπέρβαρου διαλύματος, με την άρρωστη σε καθιστ1ί θέση, θα μπορούσε να θεωρηθεί ασφαλέστερη καθώς η κατανομή του θα περιορίζονταν σε κατώτερα νευροτόμια. Σε φυσιολογικά άτομα, εάν χορηγηθεί ενδαγγειακά μία δόση 15μg επινεφρίνης, τότε σε 20 sec θα εμφανισθεί μέτρια ταχυκαρδία (αύξηση των σφύξεων από 80 σε 110/min), η οποία θα διαρκέσει 1min. Στο διάστημα αυτό, μπορεί να συνυπάρχει αίσθημα παλμών. Σε ηλικιωμένα άτομα και ιδιαίτερα σ' αυτά με ισχαιμικ1ί καρδιοπάθεια, η χορήγηση αυτής της δόσης δοκιμαστικά μέσω του επισκληρίδιου καθετήρα και εφ' όσον αυτός πράγματι βρίσκεται ενδαγγειακά, μπορεί να προκαλέσει ισχαιμία του μυοκαρδίου.37 Σε έγκυες γυναίκες, αυτή η δόση μπορεί να προκαλέσει ελάττωση της αιματικής ροής στη μήτρα, με αποτέλεσμα βραδυκαρδία και δυσπραγία του εμβρύου.3χ Επομένως στις ομάδες αυτών των ασθενών, η χορήγηση δοκιμαστικής δόσης που περιέχει και επινεφρίνη πρέπει να περιορίζεται μόνο εκεί που υπάρχει σοβαρή υπόνοια ενδαγγειακής θέσης του καθετήρα. Ακόμη και στην περίπτωση αυτή όμως, η δόση της επινεφρίνης θα πρέπει να είναι μικρότερη (12,5 μg). Αξιοπιστία της δοκιμαστικής δόσης επινεφρίνης Δεν υπάρχουν συγκριτικά δεδομένα που να στηρίζουν την άποψη ότι η χορήγηση δοκιμαστικής δόσης επινεφρίνης είναι αξιόπιστη μέθοδος επιβεβαίωσης της σωστής θέσης του καθετήρα στον επισκληρίδιο χώρο. Σε παλαιότερες μελέτες39, όταν δεν χρησιμοποιήθηκε επινεφρίνη σαν δοκιμαστική δόση, το ποσοστό συστηματικών τοξικών αντιδράσεων μετά επισκληρίδιο αναισθησία κυμαινόταν από 1% έως 3,2%. Σε πρόσφατη αναδρομική μελέτη411 όμως, όπου χρησιμοποιήθηκε δοκιμαστική δόση με επινεφρίνη σε παρόμοια περιστατικά, αναφέρθηκε ποσοστό τοξικών αντιδράσεων 0,06%. Η αξιοπιστία της δοκιμαστικής δόσης επινεφρίνης αμφισβητείται ακόμη περισσότερο στις παρακάτω κλινικές καταστάσεις: 1. Σε ασ θενείς που βρίσκονται σε αγωγή με β-

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 107 blockers.41 Σε αυτήν την ομάδα των ασθενών, η μόνη απάντηση που πρέπει να αναμένεται μετά την ενδαγγειακή χορήγηση 15μg επινεφρίνης, είναι μια μικρή αύξηση στη συστολική αρτηριακή πίεση κατά 15mmHg περίπου, η οποία θα διαρκέσει μόνο 1-2 min και μπορεί να μη γίνει αντιληπτή όταν μετράται με το κοινό σφυγμομανόμετρο. Ταχυκαρδία όχι μόνο δεν αναμένεται αλλά αντίθετα, σε ορισμένους απ' αυτούς η χορήγηση αυτής της μικρής δόσης επινεφρίνης μπορεί να προκαλέσει βραδυκαρδία που θεωρείται δευτεροπαθής απάντηση στην παροδική υπέρταση. 2. Σε ηλικιωμένους ασθενείς.42 Είναι γνωστό, ότι στα ηλικιωμένα άτομα υπάρχει μείωση της ευαισθησίας τους στις κατεχολαμίνες. Έτσι, ενώ σε άτομα κάτω των 40 ετών μπορεί ακόμη και 10 μg επινεφρίνης να προκαλέσουν αύξηση των σφύξεων μεγαλύτερη από 20/min, σε άτομα άνω των 60 ετών μπορεί να μην εμφανισθεί καμία μεταβολή ακόμη και με 15μg επινεφρίνης. Η απάντηση στη δοκιμαστική δόση μπορεί να είναι ψευδώς αρνητική. 3. Σε ασθενείς υπό γενική αναισθησία. Όταν η τοποθέτηση του επισκληρίδιου καθετήρα γίνεται υπό γενική αναισθησία ή βαθιά καταστολή, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η κατασταλτική επίδραση των γενικών αναισθητικών στο μυοκάρδιο. Η απάντηση του ασθενούς στις κατεχολαμίνες μπορεί να αμβλυνθεί και η δοκιμαστική δόση να αποδειχθεί ψευδώς αρνητική. 4. Σε ασθενείς με γενικευμένες αγγειοπάθειες. Η αξιοπιστία της δοκιμαστικής χορήγησης 15μg επινεφρίνης σε ασθενείς που επρόκειτο να υποβληθούν σε μεγάλες αγγειοχειρουργικές επεμβάσεις, αμφισβητήθηκε και διερευνήθηκε.43 Οι ασθενείς αυτοί είναι κατά κανόνα ηλικιωμένοι και συνήθως βρίσκονται σε αγωγή με αντιυπερτασικά, καρδιολογικά, διουρητικά και αντιδιαβητικά φάρμακα. Ο βαθμός της αυτόνομης απάντησης σ' αυτή τη μεγάλη ομάδα ασθενών, είναι αναμενόμενο να ποικίλει. Μία μικρή αύξηση των σφύξεων κατά 9/min, μετά την έγχυση 15μg επινεφρίνης, μπορεί να είναι ένδειξη ενδαγγειακής θέσης του επισκληρίδιου καθετήρα και να συνοδεύεται από ποικίλες μεταβολές στην αρτηριακή πίεση. Η ελαττωμένη ευαισθησία των ασθενών αυτών στη δοκιμαστική δόση επινεφρίνης είναι πιθανό να οφείλεται μόνο στη μεγάλη ηλικία τους. 5. Σε επίτοκες. Η χορήγηση δοκιμαστικής δόσης επι- νεφρίνης μέσω του επισκληρίδιου καθετήρα στη διάρκεια του τοκετού, εκτός των παρενεργειών που μπορεί να επιφέρει στο έμβρυο θεωρείται και μη αξιόπιστη μέθοδος ελέγχου της θέσης του καθετήρα. Ο λόγος είναι ότι οι μεταβολές του καρδιακού ρυθμού είναι συνηθισμένο φαινόμενο στη διάρκεια του τοκετού. Έτσι η εμφάνιση της ταχυκαρδίας που θα προκαλέσει ο πόνος από τη σύσπαση της μήτρας, θα ελαττώσει την αξιοπιστία της δοκιμαστικής δόσης επινεφρίνης που θα χορηγηθεί την ίδια χρονική στιγμή. Οι Colonna - Romano44 όμως, μελέτησαν τις καμπύλες των σφυγμικών επαρμάτων των επιτόκων μετά από τις συσπάσεις της μήτρας και μετά τη χορήγηση 15μg επινεφρίνης ενδοφλέβια. Διαπίστωσαν ότι υπάρχουν διαφορές στην κλίση των ανιόντων σκελών των επαρμάτων, οι οποίες μπορούν να προσδιορίσουν την αιτιολογία της ταχυκαρδίας. Εναλλακτικές λύσεις Η χορήγηση μεγαλύτερης από τη συνηθισμένη δοκιμαστικής δόσης τοπικού αναισθητικού, μπορεί να προσδιορίσει εάν ο επισκληρίδιος καθετήρας βρίσκεται στον υπαραχνοειδή χώρο (προκαλώντας εκτεταμένο αποκλεισμό), ή ενδαγγειακά (προκαλώντας συστηματικά συμπτώματα και αντιδράσεις). Η μέθοδος αυτή αν και εφαρμόζεται από πολύ παλιά, σήμερα δεν συνιστάται κυρίως για την πιθανότητα της τυχαίας θέσης του καθετήρα στον υπαραχνοειδή χώρο. Πολλά φάρμακα προτάθηκαν και εξετάστηκαν εάν πληρούν τους κανόνες αξιοπιστίας και ασφάλειας και μπορούν να αντικαταστήσουν τη λιδοκαίνη και την επινεφρίνη σαν δοκιμαστικές δόσεις.35'41 Δοκιμάστηκαν η ισοπροτερενόλη45 (5μg), η εφεδρίνη (15mg), η σουκινυλοχολίνη (25mg) και η φεντανύλη (100 μg ). Κανένα από αυτά τα φάρμακα δεν έτυχε ευρείας εφαρμογής στην κλινική πράξη. Άλλη εναλλακτική λύση είναι η χορήγηση 1ml αέρα στον επισκληρίδιο καθετήρα. Εάν ο καθετήρας τυχαίνει να βρίσκεται σε κάποια επισκληρίδια φλέβα, τότε ο αέρας μπορεί να aνιχνευθεί με προκάρδιο στηθοσκόπιο Doppler. Η μέθοδος αυτή έχει πολλά μειονεκτήματα. Πρέπει να υπάρχει διαθέσιμη συσκευή Doppler :ωι να τοποθετηθεί σωστά, για να μην υπάρχουν ψευδώς αρνητικές απαντήσεις. Η πιθανότητα ύπαρξης ανοικτού ωοειδούς τρήματος (συχνότητα 25% ), πρέπει επίσης να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη.

10 108 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Το μόνο πλεονέκτημα της μεθόδου είναι η εύκολη πρόσβαση στο μέσον ελέγχου της, τον αέρα! Μία ακόμη πιο ευαίσθητη μέθοδος που στηρίζεται στην ίδια αρχή της χορήγησης αέρα μέσω του επισκληρίδιου καθετήρα είναι η ανίχνευσή του με διαοισοφάγειο ηχοκαρδιογραφία.46 Τελευταία προτάθηκε η χορήγηση χρωστικής μέσω του επισκληρίδιου καθετήρα και η άμεση ανίχνευσή της στη συστηματική κυκλοφορία. Η μέθοδος αυτή είναι αξιόπιστη και μπορεί στο μέλλον να αποδειχθεί χρήσιμη, αλλά σήμερα δεν είναι εύκολα εφαρμόσιμη στην κλινική πράξη. Οι περισσότερες από τις μεθόδους που αναφέρθηκαν μοιάζουν εξεζητημένες και δύσκολα εφαρμόζονται στην καθημερινή πρακτική. Είναι γεγονός ότι για ένα φαινομενικά απλό πρόβλημα, την επιβεβαίωση της σωστής θέσης του επισκληρίδιου καθετήρα, προτείνονται συνεχώς νέες, τεκμηριωμένες βέβαια επιστημονικά, αλλά όλο και πιο πολύπλοκες λύσεις. Σε αντιδιαστολή με τις μεθόδους αυτές, υπάρχουν αναισθησιολόγοι που πιστεύουν ότι η πιο απλή, ασφαλής και αξιόπιστη μέθοδος είναι η χορήγηση του τοπικού αναισθητικού σε μικρές τμηματικές δοσεις.47 Με τον τρόπο αυτό κάθε δόση( περίπου 4-Sml) τοπικού αναισθητικού, είναι από μόνη της δοκιμαστική δόση. Ένα άλλο πλεονέκτημα είναι ότι ο διαχωρισμός της συνολικής δόσης του τοπικού αναισθητικού σε μικρότερες τμηματικές δόσεις, δεν θα επιτρέψει την υψηλή συγκέντρωσή του στο αίμα με αποτέλεσμα την ελάττωση του κινδύνου της τοξικότητας. Εάν διαπιστώσουμε ότι όλη η δόση που προοριζόταν για τον επισκληρίδιο χώρο έχει δοθεί ενδαγγειακά, πρέπει να ετοιμαστούμε να αντιμετωπίσουμε τις επιπλοκές που θα προκύψουν. Τα μέτρα αντιμετώπισης αναφέρθηκαν σε προηγούμενο άρθρο. Η ίδια ετοιμότητα πρέπει να υπάρξει και για την περίπτωση όπου όλο το τοπικό αναισθητικό δόθηκε κατά λάθος στον υπαραχνοειδή χώρο. Στην περίπτωση αυτή όμως, είναι σκόπιμο ο καθετήρας να μην αφαιρεθεί αμέσως, αλλά να αναρροφηθεί μέσω αυτού μία ποσότητα εγκεφαλονωτιαίου υγρού και να αντικατασταθεί με φυσιολογικό ορό. Με τον τρόπο αυτό θα απομακρυνθεί μία σημαντική ποσότητα τοπικού αναισθητικού πριν να εκδηλωθούν οι επικίνδυνες συνέπειές του στον άρρωστο. Μετά από όλα όσα αναφέρθηκαν, είναι προφανές ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική μέθοδος ελέγχου της θέσης του επισκληρίδιου καθετήρα που να είναι ασφαλής, ευαίσθητη και εύχρηστη για όλες τις ομάδες των ασθενών στην καθημερινή αναισθησιολογική πρακτική. Πρέπει λοιπόν να τις απορρίψουμε όλες ή να τις εφαρμόζουμε όλες μαζί; Η απάντηση είναι όχι και στις δύο ερωτήσεις. Η πιο σωστή λύση είναι να επιλέξουμε ένα συνδυασμό μερικών από τις μεθόδους που αναφέρθηκαν: 1. Ήπια αναρρόφηση μέσω του επισκληρίδιου καθετήρα. 2. Δοκιμαστική δόση λιδοκαίvης με επινεφρίνη, εάν δεν υπάρχει aντένδειξη. 3. Χορήγηση του τοπικού αναισθητικού σε τμηματικές δόσεις. Η στενή παρακολούθηση του ασθενούς και η συνομιλία μαζί του, εξακολουθεί να παραμένει ο καλύτερος τρόπος ελέγχου και πρόληψης όλων των δυσάρεστων συμβαμάτων και ανεπιθύμητων επιπλοκών. ΤΙ ΘΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΑΝ Η ΠΕΡΙΟΧΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΑΠΟΊΎΧΕΙ; Ένας μεγάλος εφιάλτης για κάθε αναισθησιολόγο, είναι η αποτυχία της περιοχικής αναισθησίας την οποία ο ίδιος επέλεξε σαν την πλέον κατάλληλη τεχνική και προσπάθησε να την πραγματοποιήσει. Η αποτυχία αυτή προκαλεί ανησυχία σε πολλά μέτωπα. Ο άρρωστος αισθάνεται ανίσχυρος, aνήσυχος, φοβισμένος και εγκαταλελειμμένος. Ο χειρουργός νιώθει τουλάχιστον ενοχλημένος, ιδιαίτερα για την καθυστέρηση της επέμβασης, αλλά χειρότερα από όλους αισθάνεται ο αναισθησιολόγος που νιώθει να αμφισβητείται το εγώ του ανεπανόρθωτα! Η τοποπεριοχική αναισθησία δεν είναι απλά η έγχυση τοπικού αναισθητικού γύρω από τα νεύρα και ο άρρωστος δεν είναι ανατομικό παρασκεύασμα αλλά έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες στο σώμα και την προσωπικότητά του. Επομένως για να ελαττωθούν οι αποτυχίες, απαιτείται καλή γνώση της ανατομικής, εμπειρία, επιλογή του κατάλληλου και σε ικανή ποσότητα αναισθητικού και σωστή επιλογή και προετοιμασία του αρρώστου.4r Η συνηθέστερη αιτία αποτυχίας της τοποπεριο;(ικής αναισθησίας είναι η έγχυση του τοπικού αναισθητικού σε λανθασμένη θέση, εξαιτίας κακής τεχνικής. Η αναγνώριση των οδηγών σημείων και η χρήση του νευροδιεγέρτη, βοηθούν στην εντόπιση της σωστής θέσης έγχυσης στις περιπτώσεις περιφερικών

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 109 νευρικών αποκλεισμών. Στην επισκληρίδιο αναισθησία, η λανθασμένη έγχυση του αναισθητικού γίνεται συνήθως στο χώρο που περιλαμβάνεται μεταξύ των μεσοσπονδυλίων συνδέσμων και του ωχρού. Ο χώρος αυτός μπορεί να δώσει εσφαλμένα την αίσθηση της απώλειας της αντίστασης και να επιτρέψει ακόμη και την είσοδο του καθετήρα.4υ Για το σφάλμα αυτό ευθύνεται συχνά η χορήγηση μεγάλης ποσότητας αέρα, εφόσον στην προσπάθεια εντόπισης του επισκληρίδιου χώρου χρησιμοποιείται η τεχνική της απώλειας της αντίστασης με αέρα. Στην περίπτωση αυτή είναι δυνατόν να παγιδευτεί μεγάλη ποσότητα αέρα στους ιστούς έξω από τον επισκληρίδιο χώρο και να αλλάξουν έτσι οι συνθήκες αναγνώρισής του. Πέρα από τα τεχνικά σφάλματα όμως που μπορεί να προκαλέσει η χορήγηση μιας τόσο μεγάλης ποσότητας αέρα, εγκυμονεί και κινδύνους.511 Έχει περιγραφεί υποδόριο εμφύσημα που εκδηλώνεται με χαρακτηριστικό κριγμό στον αυχένα και την πλάτη ( φαινόμενο ricecrisps). Ακόμη σοβαρότερες επιπλοκές, όπως εμβολή με αέρα ή πνευμοεγκέφαλος, αν και σπάνιες, έχουν επίσης περιγραφεί σαν αποτέλεσμα της χορήγησης υπερβολικής ποσότητας αέρα στον επισκληρίδιο χώρο και στους γύρω ιστούς. Μία επίσης λανθασμένη τεχνική, είναι η υπέρμετρη προώθηση του επισκληρίδιου καθετήρα ο οποίος τελικά μπορεί να διαφύγει παρασπονδυλικά με αποτέλεσμα ανεπαρκή, περιορισμένη ή ετερόπλευρη αναλγησία. Από την άλλη πάλι, η πολύ μικρή προώθηση του καθετήρα στον επισκληρίδιο χώρο, ενέχει τον κίνδυνο της μετακίνησής του ακόμη και στην προσπάθεια στερέωσης με αποτέλεσμα την έξοδό του από τον επισκληρίδιο χώρο και τελικά την αποτυχία της αναισθησίας. Για τους λόγους αυτούς είναι σκόπιμο ο καθετήρας να προωθείται 3-4 εκ. μέσα στον επισκληρίδιο χώρο,s1 εκτός εάν η πορεία του ελέγχεται με ακτινοσκόπηση. Μία ακόμη αιτία (ευτυχώς σπάνια) αποτυχίας της τοποπεριοχικής αναισθησίας είναι η έγχυση άλλου φαρμάκου από λάθος. Έχουν χορηγηθεί απερίσκεπτα διάφορα φάρμακα στα περιφερικά νεύρα, αλλά και στον επισκληρίδιο και τον υπαραχνοειδή χώρο. Η θειοπεντάλη, η εφεδρίνη και το χλωριούχο κάλιο είναι μερικά από αυτά. Δυστυχώς, ο νευρικός ιστός και ιδιαίτερα ο νωτιαίος μυελός δεν συγχωρεί αυτά τα σφάλματα. Όμως η συνηθέστερη αιτία της αποτυχίας της αναισθησίας σε σχέση με το χορηγούμενο αναισθητικό είναι η χορήγηση ανεπαρκούς δοσολογίας. Η αύξηση του συνολικού όγκου και της συγκέντρωσης του τοπικού αναισθητικού (πάντοτε στα όρια της ασφάλειας) και ο συνδυασμός του με κατάλληλα άλλης ομάδας φάρμακα, είναι η πιο αποτελεσματικ1i μέθοδος ενίσχυσης της ποιότητας του αποκλεισμού και μείωσης του χρόνου της εγκατάστασής του.52 Η αποτυχημένη τοποπεριοχική αναισθησία μπορεί να εκδηλώνεται σαν: 1. Αναισθησία που αργεί πολύ στην εγκατάστασή της. 2. Περιορισμένος σε έκταση και ένταση αισθητικός αποκλεισμός. 3. Πλήρης αποτυχία της τεχνικής. Ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να ερευνήσει ποια από τις τρεις περιπτώσεις αποτυχίας είναι η συγκεκριμένη που αντιμετωπίζει και να αποφασίσει τις επόμενες ενέργειές του, τις οποίες θα ανακοινώσει στον ασθενή και στους χειρουργούς. Εάν πρόκειται για την πρώτη περίπτωση, τότε θα πρέπει να συστήσει υπομονή και να περιμένει όσο χρειάζεται. Μπορεί όμως να γίνει συμπληρωματική τοπική διήθηση για να αρχίσει η επέμβαση ή να χορηγηθούν ενδοφλέβια αναλγητικά και υπναγωγά. Εάν πρόκειται για τη δεύτερη περίπτωση, τότε και πάλι μπορεί να βοηθήσει εν μέρει η ύπνωση, η αναλγησία, η εφαρμογή τοπικής διήθησης και οι συμπληρωματικοί αποκλεισμοί με περιφερικές διηθήσεις νεύρων. Σε πολλές περιπτώσεις όμως, που ο έμπειρος αναισθησιολόγος έγκαιρα αναγνωρίζει, όλα αυτά τα ημίμετρα ταλαιπωρούν τον ασθενή και τον χειρουργό, χωρίς αποτέλεσμα. Στις περιπτώσεις αυτές, όπως και στην τρίτη περίπτωση του πλήρως αποτυχημένου αποκλεισμού, ο αναισθησιολόγος θα πρέπει σύντομα να αποφασίσει εάν θα επαναλάβει τη διήθηση ή θα προχωρήσει σε γενική αναισθησία. Η συνηθισμένη τακτική είναι να προχωρεί σε γενική αναισθησία χωρίς πολλή σκέψη. Πράγματι, όταν όλα είναι έτοιμα για να αρχίσει η επέμβαση, ο αναισθησιολόγος χρειάζεται να οπλιστεί με ιδιαίτερο θάρρος για να ανακοινώσει την αποτυχία της τεχνικής του και την απόφασή του να την επαναλάβει.53 Για να μπορεί να το κάνει αυτό, θα πρέπει η σχέση του με το χειρουργό να χαρακτηρίζεται από αμοιβαία εμπιστοσύνη και αναγνώριση ότι και οι δύο επιθυμούν εξίσου, το καλύτερο για τον άρρωστο. Η επανάληψη της διήθησης πάντως, είναι κάτι που μπορεί και έχει δικαίωμα να εφαρμόσει ο έμπειρος αναισθησιο-

12 110 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ λόγος όταν αναγνωρίσει ότι η αιτία της αποτυχίας ήταν κάποιο σφάλμα στην τεχνική του ή η χορήγηση ανεπαρκούς δόσης τοπικού αναισθητικού. Μερικές φορές βέβαια, μπορεί να είναι πιο φρόνιμο να επιλέξει κάποια άλλη τεχνική ή προσπέλαση π.χ. εάν απέτυχε η επισκληρίδιος αναισθησία μπορεί να προχωρήσει σε ραχιαία με τοπικό αναισθητικό ταχείας έναρξης δράσης, εάν απέτυχε η διήθηση του βραχιονίου πλέγματος με μασχαλιαία προσπέλαση, να την επαναλάβει με διασκαληνική κ.λ.π. Φυσικά σ' αυτές τις επαναλήψεις πρέπει πάντα να έχει κατά νου την πιθανότητα υπερδοσολογίας και τοξικότητας των τοπικών αναισθητικών. Όταν όμως ο αναισθησιολόγος αναγνωρίσει ότι για την αποτυχία της τοποπεριο- χικής αναισθησίας ευθύνεται η δική του απειρία ή κάποια ανατομική ανωμαλία του αρρώστου, τότε σίγουρα είναι καλύτερα να προχωρήσει αμέσως σε γενική αναισθησία. Η θετική σχέση αρρώστου-χειρουργού-αναισθησιολόγου είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να επιλέγεται πάντοτε η καλύτερη λύση για τον ασθενή. Η αποτυχημένη τοποπεριοχική αναισθησία είναι πράγματι αποτυχία του αναισθησιολόγου να κάνει το σωστό στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως δεν χαρακτηρίζει έναν αναισθησιολόγο αποτυχημένο. «Η μόνη σίγουρη αποτυχία είναι η αδυναμία να διδαχθεί κανείς από την εμπειρία του» (Chaτ lon 1993). Β16ΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Weissmaηη C. The meabolic respoηse o sress: aη overview aηd updae. Aneshesiology 1990; 73 : Fischer H.B.J. The role of regioηal aηaeshesia iη opimal oucome from aηaeshesia. Ιη Highlighs iη Regioηal Aηaeshesia aηd Paiη Therapy. XIV Anηual ESRA Coηgress 1995 ; Loηdsdale L. Paieηs desire for iηformaioη abou aηaeshesia. Anaeshesia 1991; 46 : Tobias J.S., Souhamie R.L. Fully iηformed coηseη caη be ηeedlessly cruel. B.M.J 1993; 307 : Michael Sco Esq. (Μετ. Χ. Σκούρτης). Ενημερωμένη συγκατάθεση. Ομοτεχνιακός έλεγχος στην Αναισθησιολογία. Copyrigh 1993 by he Americaη Sociey of Aneshesiologiss. Θέματα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Ιατρικής 1996, 6(12) : Ασφάλεια στην αναισθησία. Κατευθυντήριες οδηγίες. Εκδόσεις Ελλην. Αναισθ. Εταιρείας 1996, 1:3. 7. Gligorijevic S. Wha o ell he paieη abou he risks of RA? Wha doη' we ell him? Ι η Highlighs iη Regioηal Aηaeshesia aηd Paiη Therapy. XIV Anηual ESRA Coηgress 1995; Horlocker Τ. Low molecular weigh hepariη aηd ceηral ηeuraxial aηeshesia. ASRA News 1996; February : Tryba Μ. Spiηal aηd Epidural Aηeshesia iη he aηicoagulaed paieη. ASRA News 1995; Augus : Vaηdermeuleη Ε, Akeη V, Vermyleη J. Aηicoagulaηs aηd Spiηal-Epidural Aηeshesia. Aηesh Analg 1994; 79: Eiseηach J. Safey issues coηcemiηg he use of Spiηal Epidural aηeshesia iη paieηs receiviηg LMWH prophylaxis. ASRA News 1995; Novemb Horlocker Τ, Wedel DJ, Schliching J. Posoperaive Epidural aηalgesia aηd oral aηicoagulaη herapy. Anesh Analg 1994; 79: Macdoηald R. Aspiriη aηd exradural blocks. Br J Anaesh 1991; 66: Wildsmih J, Mclure J. Aηicoagulaηd drugs aηd ceηral ηerve blockade. Anaeshesia 1991; 46: Taivaηeη Τ, Hillar Α, Roseηberg ΡΗ, Neuvoηeη Ρ. The effec of iηraveηous iηdomehaciη iηfusioη ση bleediηg ime iη paieηs uηdergoiηg emergeηcy surgery of he lower exremiies. Aca Anaeshesiol Scaηd 1989; 33: Hiηdmaη BL, Koka BV. Usefulηess of he pos aspiriη bleediηg ime. Aneshesiology 1986; 64: Ο' Kelly S.W, Lawes EG, wηley J.B. Bleediηg ime: Is i a useful clinical ool? Br J Anaesh 1992; 68: DeAndres J. The effecs of blocks ση coagulaioη aηd oucome afer major surgery. Ιη Highlighs iη Regioηal Aηaeshesia aηd Paiη Therapy. ΧΙΙΙ Anηual ESRA Coηgress 1994; Law RC, Willas SM. Lipaemia affeciηg auomaed cloiηg resuls. Anaeshesia 1993; 48: Horlocker Τ, Wedel D. Anicoagulaηs, aηiplaele herapy aηd ηeuraxis blockade. Anesh Clin of Norh America 1992; 10: Malle SV, Cox DJA. Thrombelasography. Br J

13 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 111 Anaesh 1992; 69: Wong C, Liu S, Glassenbeig R. Compaiison of hiombelasiogiaphy wih common coagulaion ess in pieeclampic and healhy paiuήens. Reg Anesh 1995; 20: Nielsen CH. Bleeding afei ineicosal nerve block in a paien anicoangulaed wih hepaiin. Aneshesiology 1989; 71: Edge Κ, Nikoll J. Reiobulbai hemorrhage afei Ieiobulbai blocks. Anesh Analg 1993; 76: Hoilockei τ. Regional aneshesia and analgesia in he paien Ieceiving hromboprophylaxis. Reg Anesh 1996; 21: Hoilockei Τ. When o Iemove a spinal οι epiduial caheei in an anicoagulaed paien. Reg Anesh 1993; 18: Dahlgien Ν, Toinebiand Κ. Neuiological complicaions afei anaeshesia. Α follow-up of spinal and epiduial anaesheies peifoimed ovei hiee yeais. Aca Anaeshesiol Scand 1995; 39: Dawkins CJM. An analysis of he complicaion of exiaduial and caudal block. Aneshesia 1969; 24: νan Zundei Α. How o manage an accidenal iniavenous οι iniahecal injecion of local anesheics. In Highlighs in Regional Anaeshesia and Pain Theiapy. ΧΙΙΙ Annual ESRA Congiess 1994; Hylon RR, Egei ΕΙ, Rovno SH. Iniavasculai placemen of epiduial caheeis. Anesh Analg 1964; 43: Ackeiman W, Junejia Μ, Kaczoiowski D, Denson D, Pai ν, Nicholson C, Bήdenbaugh Ρ. The accuiacy of using hiopenal οι es sήps o deec duial puncuie duiing coninous epiduial analgesia. Reg Anesh 1988; 13: Fienee L, Heniy Β, Desai Ρ, Doblai D. False posiive glucose es following aspiiaion of bicaibonae-conaining local anaesheic soluion injeced ino he epiduial space. Reg Anesh 1994; 19: Mooie DC, Baia MS. The componens of an effecive es dose piioi o epiduial block. Aneshesiology 1981; 55: Mulroy Μ. The epinephiine es-dose foi epiduial aneshesia. Is i necessaiy? ASRA News 1996; Augus: Palkaz NV, Boudieaux RL, Mancad Α ν. Accidenal oal spinal block. Α complicaion of an epiduial es dose. Can J Anaesh 1992; 39: Richaidson MD, Andiew C, Wisslei R. High spinal aneshesia afei epiduial es dose adminisiaion in five obseiic paiens. Reg Anesh 1996; 21: Toledano Α, Roizen Μ, Foss J. When is esing he es dose he wrong hing o do? Anesh Analg 1995; 80: Leighon BL, Norris MC, Sosis Μ, Epsein R. Limiaions of epinephiine as a maikei of iniavasculai injecion in laboiing women. Aneshesiology 1987; 66: Kenepp ΝΒ, Gusche ΒΒ. Inadveien iniavasculai injecions duiing lumbai- epiduial aneshesia. Aneshesiology 1981; 54: Biown DL, Ranson DM, Hall JA, Leich C, Schioedei DR, Offoid ΚΡ. Regional aneshesia and local anesheic-induced oxiciy: seizuie fiequency and accompanying caidiovasculai changes. Anesh Analg 1995; 81: Mulroy MF. Epiduial es doses. Anesh Clin of Noih Ameiica 1992; 10: Guinaid JP, Mulroy Μ. Carpenei R. Aging Ieduces he Ieliabiliy of epiduial epinephήne es doses. Reg Anesh 1995; 20: Schoenwald Ρ, Whalley D, Schluchei Μ. The hemodynamic Iesponses o an iniavenous es dose in vasculai suigical paiens. Anesh Analg 1995; 80: Colonna-Romano Ρ, Salvage R, Lingaiaju Ν, Seiman D. Epinephiine-induced achycaidia is diffeien from coniacion- associaed achycaidia in laboiing paiens. Anesh Analg 1996; 82: Kozek-Langeneckei S, Chiaii Α, Semsoh Μ. Simulain of an epiduial es dose wih iniavenoιιs isopioeienol in awake and in halohan-anesheized childien. Aneshesiology 1996; 85: Jaffe RA, Siegel LC, Schnigei Ι, Piops JW, Brock Une JG. Epidιιial aii injecion assessed by iansesophageal echocaidiogiaphy. Reg Anash 1996; 20: Rahwel J, νiscomi C, Ashikaga Τ. Deecion of iniavascιιlai epidιιial caheeis ιιsing 2- chloiopiocaine. Reg Anesh 1997; 22: Wildsmih J. How o Ieac wih a failed CNB. In

14 112 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Highlighs in Regional Anaeshesia and Pain Therapy. ΧΙΙΙ Annual ESRA Congress 1994; Sharrock ΝΕ. Recordings of an anaomical explanaion for false posiive loss of resisance duήng lumbar exradural aneshesia. Br J Anaesh 1979; 57: Saberski L, Kondamuri S, Osinubi Ο. Idenificaion of he epidural space: Is loss of resisance o air a safe echnique? Reg Anesh 1997; 22: DTAngelo R, Berkebile BL, Gerancher TC. Prospecive examinaion of epidural caheer inserion. Aneshesiology 1996; 84: Wedel D. Effecive use of regional aneshesia echniques in a busy pracice. Anesh Analg ( suppl.) 1996; 8: Osheimer G. How do you deal wih failed spinal and epidural aneshesia? In Highlighs in Regional Anaeshesia and Pain Therapy. XIV Annual ESRA Congress 1995;

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Greek Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Το φυλλάδιο αυτό περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Αναισθησία και Αντιπηκτική Αγωγή

Αναισθησία και Αντιπηκτική Αγωγή 82 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΊΑΊΊΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αναισθησία και Αντιπηκτική Αγωγή ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΠΑΙΙΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Ο αριθμός των ασθενών που λαμβάνουν χρόνια ή διεγχειρητικά θεραπεία με φάρμακα που αναστέλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

9. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ (ΡΡΗ)

9. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ (ΡΡΗ) ΟΡΙΣΜΟΙ Πρωτοπαθής: εντός 24 ωρών από τον τοκετό. Απώλεια αίματος > 500 ml. Η πιο συχνή μορφή σοβαρής μαιευτικής αιμορραγίας. Δευτεροπαθής: η απώλεια αίματος που εκδηλώνεται μετά από 24 ώρες έως και 12

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχική αναισθησία στον ασθενή υπό αντιπηκτική αγωγή. Κ.Θεοδωράκη

Περιοχική αναισθησία στον ασθενή υπό αντιπηκτική αγωγή. Κ.Θεοδωράκη Περιοχική αναισθησία στον ασθενή υπό αντιπηκτική αγωγή Κ.Θεοδωράκη Οφέλη επισκληριδίου αναισθησίας και αναλγησίας Καλύτερη αναλγησία Μείωση απώλειας αίματος και ανάγκης για μετάγγιση Καλύτερη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ FRAXIPARINE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Σύνθεση ανά 1 ml ενέσιμου διαλύματος: Nadroparin Calcium (ΙΝΝ) 9.500 IU αντι-xa

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ. Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις

ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ. Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις Θρομβοσθενίνη Σύμφωνα με νεότερη ονοματολογία ως "θρομβοπλαστίνη" χαρακτηρίζεται ειδικά ο "ιστικός παράγοντας" που συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Αιµόσταση. Αιµορραγία

Αιµόσταση. Αιµορραγία Αιµόσταση Αιµορραγία Αιµάτωµα Μηχανισµοί Αιµόστασης σπασµός του αγγείου σχηµατισµός αιµοπεταλειακού θρόµβου πήξη αίµατος ανάπτυξη ινώδους ιστού για τη µόνιµη απόφραξη της οπής Αγγειακός σπασµός το ερέθισµατουτραυµατισµένου

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ

Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Η ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ 1 Στο φυλλάδιο αυτό, θα βρεις µερικές πληροφορίες για τον πόνο κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού, καθώς και πως µπορούµε να τον αντιµετωπίσουµε.

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Πνευμονική εμβολή Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Διάγνωση της πνευμονικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC)

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Μαριάννα Παπαϊωάννου, MD, MSc Επιµελήτρια Β Αναισθησιολόγος, Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» Σκοπός Ποια είναι τα σύγχρονα κλινικά

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Κάπνισµα Προάγει την αθηρογένεση Περιορίζει την αιµατική ροή Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Επηρεάζει τη πήξη Μειώνει πλασµινογόνο και τον ενεργοποιητή του

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων. Ολα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως:

Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων. Ολα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως: KATAΡΑΧΤΗΣ ΜΑΤΙΩΝ Ο καταρράκτης, είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες θόλωσης της όρασής μας μετά από κάποια ηλικία. Ο καταρράκτης είναι μέρος του φαινομένου της γήρανσης του ματιού. Ολοι οι άνθρωποι μετά

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΠΝΑ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗ-ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΗΞΗΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΠΝΑ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗ-ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΗΞΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΡΟΣΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΠΝΑ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗ-ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΗΞΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗ Γενικά ο όρος αιμόσταση περικλείει το σύνολο των μηχανισμών που έχουν σκοπό την κατάπαυση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Bιτρεκτομή. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Bιτρεκτομή. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Bιτρεκτομή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι η βιτρεκτομή (υαλοειδεκτομή); Βιτρεκτομή είναι ο τύπος της χειρουργικής επέμβασης κατά την οποία αφαιρείται το υαλοειδές

Διαβάστε περισσότερα

mg/kg/12h, 1,5 mg/kg/24h, Dalteparin 120U/kg/12h, Dalteparin 200U/kg/24h ή Tinzaparin

mg/kg/12h, 1,5 mg/kg/24h, Dalteparin 120U/kg/12h, Dalteparin 200U/kg/24h ή Tinzaparin ΠΕΡΙΟΧΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Β. Αθανασούλιας 1, Κ. Παπίλας 1, Β. Λουρίκας 1, Ε. Αναστασίου 2 Αναισθησιολογικό Τµήµα και Ιατρείο Πόνου Γ. Ν. Καρπενησίου ( 1 ) και Γ. Ν. Ελευσίνας «Θριάσιο»

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ IVOR 3.500 IU antixa/0,2 ml ενέσιμου διαλύματος σε προγεμισμένες σύριγγες 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Bemiparin

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ)

ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ) ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ) ΑΝΘΗ Σ. ΤΡΑΥΛΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΡΟΜΒΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΩΝ ΔΙΑΘΕΣΕΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΙΚΟΥ Η ΗΠΑΡΙΝΗ Ειναι το φάρμακο εκλογής όταν απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠEΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠEΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ CLEXANE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Συγκέντρωση 10.000 anti-xa IU/ml (100 mg/ml) Ανά προγεμισμένη σύριγγα: CLEXANE INJ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΟΕΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ ΘΡΟΜΒΟΕΛΑΣΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΩΝ

ΘΡΟΜΒΟΕΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ ΘΡΟΜΒΟΕΛΑΣΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΩΝ ΘΡΟΜΒΟΕΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ ΘΡΟΜΒΟΕΛΑΣΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΩΝ Ε.Ι.ΜΕΡΚΟΥΡΗ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΡΟΜΒΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΩΝ ΔΙΑΘΕΣΕΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΙΚΟΥ Η αντιµετώπιση µιας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2011 2012

ΕΤΗΣΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2011 2012 ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Δ/ντρια: Καθηγήτρια Ελένη Ασκητοπούλου ΕΤΗΣΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2011 ΚΥΚΛΟΣ 21 ος ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1 κ ε φ ά λ α ι ο Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1.1 Αλγόριθμοι στην Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση Το πρώτο διεθνές συνέδριο για τις κατευθυντήριες οδηγίες (Guidelines) για την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 27-02-2015 Κληρονομικές αιμορραγικές διαταραχές αιμόστασης Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά Ίσως πουθενά αλλού στο ανθρώπινο σώµα δεν µπορούµε να παρατηρήσουµε τόσο καθαρά και σε τέτοια έκταση, τις καταστροφικές συνέπειες των επιπλοκών που επιφέρει ο Σ, όπως τις παρατηρούµε στα πόδια των ατόµων

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ IVORMAX 25.000 IU anti-xa/ml ενέσιμου διαλύματος σε προγεμισμένες σύριγγες 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Bemiparin

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα