Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής"

Transcript

1 Policy Paper / Κείμενο Πολιτικής No 23 / Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Επίκουρος Καθηγητής Διαστημικής Τεχνολογίας στη Σχολή Ικάρων, Ταξίαρχος (ε.α). Πολεμικής Αεροπορίας 1

2 Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Βασιλ. Σοφίας 49, Αθήνα Τηλ.: Fax: All Rights Reserved Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Επίκουρος Καθηγητής Διαστημικής Τεχνολογίας στη Σχολή Ικάρων, Ταξίαρχος (ε.α). Πολεμικής Αεροπορίας Φωτογραφία εξωφύλλου: dream designs, FreeDigitalPhotos.net Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το κείμενο πολιτικής είναι των συγγραφέων και δεν αντιπροσωπεύουν απόψεις του Ιδρύματος, του Διοικητικού Συμβουλίου, της Διεύθυνσης ή των κατά περίπτωση και καθ οιονδήποτε τρόπο συνεργαζομένων φορέων. 2

3 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Σύντομο Βιογραφικό Ο Αλέξανδρος Κ. Κολοβός είναι Επίκουρος Καθηγητής Διαστημικής Τεχνολογίας στη Σχολή Ικάρων. Υπηρέτησε στη Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) από όπου αποστρατεύτηκε το 2008 με το βαθμό του Ταξιάρχου. Από το 1991 ως το 2006 υπήρξε προϊστάμενος του Εθνικού Κέντρου Διαστημικών Εφαρμογών (EKΔΕ) της ΠΑ. Διδάκτωρ του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, με εξειδίκευση στο Διάστημα, εισηγήθηκε τη Πολιτική για το Διάστημα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το Πρόγραμμα Παρατήρησης Γης όπως αυτό υλοποιείται σήμερα (συμμετοχή στα προγράμματα παρατήρησης γης Helios-2-MUSIS), συμμετοχή στο Δορυφορικό Κέντρο της ΕΕ και τη συγκρότηση ειδικού Γραφείου στο Επιτελείο Υπουργού. Στο πλαίσιο δύο ελληνικών Προεδριών ανέπτυξε πρωτοβουλίες για την Πολιτική Διαστήματος της ΔΕΕ (1998) και την αναγνώριση του ρόλου του Διαστήματος στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ, 2003) που έγιναν δεκτές από τα αρμόδια Συμβούλια Υπουργών. Το χρονικό διάστημα συμμετείχε σε όλες τις διυπουργικές Επιτροπές για το Διάστημα. Πλήρες βιογραφικό βρίσκεται ανηρτημένο στην ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας: Περίληψη Το κείμενο αυτό στοχεύει να ενημερώσει και ενδεχομένως ευαισθητοποιήσει επαρκείς νεότερες δυνάμεις που λειτουργούν σε φορείς στους χώρους της ασφάλειας και της άμυνας της χώρας σχετικά με τη σημασία των διαστημικών εφαρμογών και λειτουργιών στη διαχείριση κρίσεων καθώς και για τις κατευθύνσεις που έχουν δοθεί από την Ευρώπη, στους τομείς αυτούς, που δίδουν το βάρος στους χρήστες, στις ανάγκες τους και στις συνέργειες μεταξύ των. Δεδομένου ότι οι ανάγκες διαστημικών συστημάτων για το σχεδιασμό και την εφαρμογή συνδυασμένων μη στρατιωτικών και στρατιωτικών επιχειρήσεων διαχείρισης κρίσεων συμπίπτουν, προτείνονται επιγραμματικά μια σειρά Προτάσεων Πολιτικής στο τομέα του Διαστήματος προκειμένου να εναρμονιστεί το εσωτερικό επίπεδο με τις διεθνείς τάσεις που δίνουν έμφαση στην συνέργεια μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών παραγόντων. Κύρια κριτήρια για τις ακόλουθες επιγραμματικές προτάσεις πολιτικής, αποτελούν οι κατευθύνσεις για τις συνέργειες που απαιτούνται μεταξύ των φορέων/χρηστών ασφάλειας και άμυνας. Για να αναπτυχθούν αυτές απαιτείται επίγνωση για το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, εκπόνηση πολιτικής, συγκρότησης κατάλληλων δομών / μηχανισμών και θεσμοθέτησης μόνιμου δομημένου διαλόγου, που δύναται να οδηγήσουν στη κοινή εκμετάλλευση των προϊόντων που παρέχουν τα δορυφορικά συστήματα «διπλής χρήσης», προς όφελος των επιχειρήσεων και των αποστολών που επιτελούνται από τους φορείς ασφάλειας και άμυνας της χώρας. Λέξεις -Κλειδιά Διάστημα, δορυφόροι, ασφάλεια, άμυνα, εθνική Πολιτική Διαστήματος, Ευρωπαϊκή Πολιτική Διαστήματος, εθνική Οργάνωση, φορέας, EE, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος, ESA, ESPI, ΕΛΙΑΜΕΠ, ΕΟΔ, ΥΠΕΘΑ, ΥΠΡΟΠΟ, συνέργειες, παρατήρηση γης, επικοινωνίες, πλοήγηση, έρευνα-διάσωση, Επιτροπή Σοφών, συντονισμός, απαιτήσεις, ιεράρχιση, ΚΕΠΠΑ, Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας, ΚΠΑΑ, ΕΠΑΑ, ΕΠΑΑ και Διάστημα, CFSP, ESDP, CSDP, Space, Helios-2, Hellas Sat, Galileo, GMES, Copernicus, Bildt, Wise, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Sentinel, Προεδρία, ΓΕΕΘΑ, ΓΕΑ, ΕΚΔΕ, ΔΣΕ 3

4 Περιεχόμενα Ι. Εισαγωγή 5 ΙΙ. Εννοιολογικός Προσδιορισμός 6 ΙΙΙ. Η διστακτική προσέγγιση των πτυχών ασφάλειας και άμυνας του Διαστήματος από την ΕΕ & ο Ρόλος της Ελλάδας 8 IV. Ασφάλεια, Άμυνα και Διάστημα: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Η επίγνωση επί των Νέων Τάσεων Οι ευρωπαικές κατευθύνσεις ως οδηγός για την υιοθέτηση θεσμικών αλλαγών 19 Κείμενα Πολιτικής ΕΛΙΑΜΕΠ 22 Το ΕΛΙΑΜΕΠ 23 4

5 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Ι. Εισαγωγή Η εκμετάλλευση του Διαστήματος αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες θεματικές στο χώρο των διεθνών σχέσεων μιας και αποτελεί μια περιοχή που εκτείνεται πέραν από τις παραδοσιακές περιοχές άσκησης της εθνικής κυριαρχίας. Το Διάστημα αποτελεί την τέταρτη διάσταση της στρατιωτικής ισχύος (πέραν της κλασσικής τριάδας: της γης, του αέρα και της θάλασσας). Ιστορικά η εκμετάλλευση της δορυφορικής τεχνολογίας λειτούργησε ως πολλαπλασιαστής ισχύος αλλά και ταυτόχρονα ως σταθεροποιητικός παράγων, σε όλα τα επίπεδα: στρατηγικό, επιχειρησιακό και τακτικό. Η διπλή αυτή ιδιότητα των δορυφορικών δυνατοτήτων, που από τη μια πλευρά να μπορούν να υποστηρίξουν μια μεγάλη ποικιλία παντός είδους επιχειρήσεων και αποστολών αλλά και από την άλλη να μπορούν να ελαττώνουν τους φόβους για αιφνιδιαστική επίθεση και να παρέχουν πολύτιμη βοήθεια στην επαλήθευση τήρησης των συμφωνιών, είναι αποκαλυπτική για τους βασικούς πυλώνες στους οποίους στηρίχθηκε η στρατηγική εκμετάλλευσης του Διαστήματος μέχρι σήμερα. Διαχρονικά στα 57 χρόνια που χρονομετρά από την έναρξή της η Διαστημική Εποχή, τα κύρια παγκόσμια χαρακτηριστικά αυτής είναι ο ανταγωνισμός και η συνεργασία. Χωρίς να φιλοδοξεί να εξαντλήσει το θέμα, η παρούσα σύντομη αναφορά επιδιώκει να εστιάσει στα συναφή εκείνα ζητήματα που φαίνεται να είναι σημαντικότερα στο επίπεδο ενός περιφερειακού Οργανισμού, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να καταγράψει τους στόχους, τις τάσεις, καθώς και να κάνει κάποιες προτάσεις πολιτικής που κρίνονται ως σημαντικές για την υλοποίηση της Πολιτικής της ΕΕ στο Διάστημα στους τομείς της ασφάλειας και άμυνας της Ελλάδας. 5

6 ΙΙ. Εννοιολογικός Προσδιορισμός Κύριο βοήθημα της υπόψη εργασίας αποτελούν τα επίσημα κείμενα της ΕΕ για το Διάστημα της τελευταίας 15ετίας, τα οποία οριοθέτησαν το υφιστάμενο θεσμικό, νομικό και επιχειρησιακό περιβάλλον, μέσα στο οποίο αναπτύσσονται σήμερα οι διαστημικές δράσεις στην Ευρώπη. Εδώ θα πρέπει να γίνει εξαρχής ένας εννοιολογικός προσδιορισμός. Αν και οι μεγάλες παραδοσιακές δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία χρησιμοποιούν και τον όρο Πολιτική και τον όρο Στρατηγική για το Διάστημα, άλλες χώρες χρησιμοποιούν είτε τον ένα όρο, είτε τον άλλο. Σε εννοιολογικό επίπεδο, ο όρος Πολιτική, θέτει τους ιδεατούς στόχους του τι θέλουμε να κάνουμε. Ο όρος αυτός είναι ιεραρχικά υπέρτερος του όρου Στρατηγικής, που ταιριάζει τους στόχους που έθεσε η Πολιτική σε σχέση με τα υφιστάμενα μέσα, δηλαδή τι ρεαλιστικά μπορούμε να κάνουμε. Η Στρατηγική ομοίως θέτει προτεραιότητες ανάμεσα σε αυτά που θέλουμε να κάνουμε, λαμβάνοντας υπόψιν όλες τις πτυχές των διαστημικών δραστηριοτήτων (πολιτικές, εμπορικές, αμυντικές) και συνδέει τους υφιστάμενους πόρους σε σχέση με αυτά. Ορθολογικά μια χώρα καθορίζει πρώτα τη Πολιτική της και ακολούθως εκπονεί τη Στρατηγική υλοποίησης της. Κάποιες χώρες έχουν και Πολιτική για το Διάστημα και Στρατηγική. Κάποιες άλλες, έχουν μόνο καθορισμένη Πολιτική χωρίς να έχουν προσδιορίσει τη Στρατηγική τους, αν και στη πράξη έχουν επιχειρησιακά ενεργά προγράμματα για το Διάστημα, τα οποία αναπτύσσονται ασυντόνιστα (πχ Ρωσία). Τέλος σε κάποιες μικρότερες χώρες, δεν υφίσταται καθόλου Πολιτική ή Στρατηγική, χωρίς αυτό όμως να έχει αποβεί περιοριστικό για τη συμμετοχή τους πχ σε διαστημικά προγράμματα (πχ Ελλάδα). Στην Ευρώπη, η διάκριση αυτή για τους περισσότερους είναι ασαφής. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μεν Πολιτική για το Διάστημα, αλλά δεν έχει Στρατηγική (αν και έχει προσπαθήσει). Αντί αυτής έχει παγιωθεί η ορολογία Πρόγραμμα, δηλαδή η Πολιτική να υλοποιείται από ένα Πρόγραμμα δράσεων για το Διάστημα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, ο όρος Πολιτική Διαστήματος και Στρατηγική Διαστήματος χρησιμοποιείται χωρίς ιδιαίτερη διάκριση. Και αυτή τελικά η ορολογία (Ευρωπαϊκή Πολιτική Διαστήματος και Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για το Διάστημα) είναι αυτή που ενσωματώθηκε επίσημα όχι μόνο στην απόφαση του Συμβουλίου για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Διαστήματος του 2007, αλλά και μεταγενέστερα στη Συνθήκη της Λισσαβώνας (που τέθηκε σε 6

7 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός ισχύ τη 1 η Δεκεμβρίου 2009 και όπου το Διάστημα αναγνωρίζεται πλέον ως επίσημη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης), όπου αναφέρονται τα ακόλουθα: 1 «Άρθρο 172α 1. Προκειμένου να προωθηθούν η επιστημονική και τεχνική πρόοδος, η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και η εφαρμογή των πολιτικών της, η Ένωση καταστρώνει Ευρωπαϊκή Πολιτική Διαστήματος. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να προωθεί κοινές πρωτοβουλίες, να υποστηρίζει την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη και να συντονίζει τις αναγκαίες προσπάθειες για την εξερεύνηση και τη χρησιμοποίηση του διαστήματος. 2. Προκειμένου να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της παραγράφου 1, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, θεσπίζουν τα απαραίτητα μέτρα, που μπορούν να λάβουν τη μορφή ενός Ευρωπαϊκού Προγράμματος για το Διάστημα, αποκλειομένης οποιασδήποτε εναρμόνισης των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων των κρατών μελών». Αξίζει να σημειωθεί ότι η έννοια Στρατηγική, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην ΕΕ, όχι όμως τόσο οριζόντια αλλά κυρίως κάθετα, δηλαδή σε συγκεκριμένες θεματικές ή ακόμα και σε ορισμένα Κράτη-Μέλη. Επισημαίνεται ότι η Συνθήκη της Λισσαβώνας καθιστά σαφές ότι «Στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και του διαστήματος, η Ένωση έχει αρμοδιότητα να αναλαμβάνει δράσεις, ιδίως όσον αφορά τον καθορισμό και την εφαρμογή των προγραμμάτων, χωρίς η άσκηση της αρμοδιότητας αυτής να έχει ως αποτέλεσμα να κωλύει την άσκηση των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών». 2 1 Συνθήκη της Λισσαβώνας για την τροποποίηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που υπογράφηκε στη Λισσαβώνα στις 13 Δεκεμβρίου 2007, Επίσημη Εφημερίδα C 306 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2007/C 306/01. Οι προβλέψεις του άρθρου 172 α, αναφέρονται ακολούθως στο άρθρο 189 της Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση - Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Πρωτόκολλα - Παραρτήματα - Δηλώσεις οι οποίες προσαρτώνται στην Τελική Πράξη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης η οποία υιοθέτησε τη Συνθήκη της Λισσαβώνας που υπογράφηκε στις 13 Δεκεμβρίου Πίνακας αντιστοιχίας, Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C 326 της 26/10/2012 σ Άρθρο 2Γ, παρ. 3 7

8 ΙΙΙ. Η διστακτική προσέγγιση των πτυχών ασφάλειας και άμυνας του Διαστήματος από την ΕΕ & ο Ρόλος της Ελλάδας Σε σχέση με τη πρώτη «διαστημική δύναμη» τις Ηνωμένες Πολιτείες, που χρησιμοποιεί τα διαστημικά συστήματα ως μέσο εξασφάλισης στρατηγικής, πολιτικής, επιστημονικής και οικονομικής ηγεσίας, συνδυάζοντας τις έννοιες της "διαστημικής κυριαρχίας" (space dominance) και της "κυριαρχίας στον χώρο των πληροφοριών" (information dominance), για τις οποίες οι ΗΠΑ αφιερώνουν εξαπλάσιους δημόσιους πόρους στο διάστημα απ ό,τι το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, η Ευρώπη επέλεξε, αρχικά τουλάχιστον, μια άλλη οδό. Οι κύριοι παίκτες στο τομέα αυτό υπήρξαν ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (European Space Agency), ένας πολιτικός διακυβερνητικός οργανισμός για την έρευνα και ανάπτυξη στο Διάστημα που συνέβαλλε επιτυχώς επί 35 έτη στην ανάπτυξη του Διαστήματος στην Ευρώπη, και η Ευρωπαϊκή τότε Κοινότητα. Κύριες προτεραιότητες που προέκυψαν από τη συνεργασία μεταξύ τους ήταν να δοθεί βάρος σε μη στρατιωτικές εμπορικές πτυχές, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών εκτόξευσης και των δορυφόρων, στην καταβολή προσπαθειών για την ανάπτυξη της επιστήμης, της έρευνας για καινοτόμες εφαρμογές και των συναφών υποδομών, στη βιομηχανική πολιτική που αποβλέπει στην ανάπτυξη ανταγωνιστικής βιομηχανικής βάσης, στη γεωγραφική κατανομή των δραστηριοτήτων, και τέλος στην επιλογή της διεθνούς συνεργασίας με τις μεγάλες διαστημικές δυνάμεις. Στις πρώτες θεσμικές προσπάθειες ο όρος «άμυνα» απουσιάζει εντελώς, ενώ αντίθετα ο όρος «ασφάλεια» πρωτοπαρουσιάστηκε σε μια από τις ουσιαστικές πολιτικές προσπάθειες που έγινε το 1999 στην Ευρωπαϊκή τότε Κοινότητα που αφορούσε στην «Ανάπτυξη Μιας Συνεκτικής Ευρωπαϊκής Διαστημικής Στρατηγικής». 3 Συγκεκριμένα η ανωτέρω απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ υπογράμμιζε «την ανάγκη αντιμετώπισης, μέσω μιας συνολικής διαστημικής στρατηγικής, των προκλήσεων στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών και του περιβάλλοντος, ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ επίσης τη σημασία των διαστημικών τεχνολογιών για τα ζητήματα ασφάλειας». Σημειώνεται ότι ο όρος «ασφάλεια» απουσίαζε από το βασικό κείμενο για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ένα χρόνο πριν. 4 Ο όρος «ασφάλεια» εξακολουθεί να υφίσταται και το 2000, στο Ψήφισμα του Συμβουλίου της 3 Ψήφισμα του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 1999, (1999/C 375/01) 4 Ψήφισμα του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998 για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C 224 της 17/07/1998 σ

9 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός 16ης Νοεμβρίου 2000 για την «Ευρωπαϊκή Διαστημική Στρατηγική» 5, πλην όμως επικεντρωνόμενος δειλά σε ένα επιμέρους τομέα, στον τομέα της παρατήρησης γης μόνο. Ειδικότερα, η παρ. 7, αναφέρεται ότι το Συμβούλιο «σημειώνοντας τη σπουδαιότητα των δορυφορικών δεδομένων για τη διαχείριση του περιβάλλοντος και τη χωροταξία, τη διαφύλαξη ανθρώπινων ζωών κατά τη διαχείριση των συνεπειών των καταστροφών, την παρακολούθηση των κινδύνων και την ενίσχυση της ασφάλειας των πολιτών, και σημειώνοντας την ανάγκη ανάπτυξης, χωρίς καθυστέρηση, επιχειρησιακών ή προ-επιχειρησιακών υπηρεσιών εφαρμογής, ΕΝΘΑΡΡΥΝΕΙ την πρωτοβουλία "GMES" 6 για την επιτήρηση και την προστασία του περιβάλλοντος». Στο ίδιο ψήφισμα το Συμβούλιο ζητεί από την Επιτροπή, να συστήσει, το συντομότερο δυνατό, σε συνεργασία με τον ΕΟΔ, και το αργότερο έως το τέλος του 2000, μια Κοινή Ομάδα Δράσης υψηλού επιπέδου (Task Force), στην οποία θα συμμετέχουν η Επιτροπή και το εκτελεστικό όργανο του ΕΟΔ με αποστολή την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής διαστημικής στρατηγικής και την εκπόνηση προτάσεων για την εφαρμογή της, στις εργασίες της οποίας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ESDP/ΕΠΑΑ). Έτσι για πρώτη φορά το 2000, έστω και λεκτικά, γίνεται στο ανώτατο επίπεδο της ΕΕ η σύνδεση της ESDP με το Διάστημα. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί η συμβολή του εξαιρετικού κειμένου «Αναφορά των Σοφών» που ανατέθηκε από τον ΕΟΔ σε 3 ειδικούς (με επικεφαλής τον πρώην Σουηδό Πρωθυπουργό Carl Bildt) στις 31 Μαρτίου 2000 και παρουσιάστηκε τη 9 η Νοεμβρίου 2000, 7 στο οποίο γίνεται εκτενής αναφορά στις δυνατές συνέργειες στο Διάστημα μεταξύ του πολιτικού και του αμυντικού τομέα και επηρέασε έντονα τον τρόπο σκέψης στην ΕΕ αλλά και τον ίδιο τον ΕΟΔ. Λίγοι, πλην των υπηρεσιακών παραγόντων ΥΠΕΘΑ και ΥΠΕΞ την εποχή εκείνη, γνωρίζουν τη συμβολή της Ελλάδας στο τομέα αυτό και αυτή ήταν σημαντική. Ήταν σε αυτό το πλαίσιο που η Ελληνική Προεδρία στην ΕΕ παρουσίασε το Σεπτέμβριο 2002 στη Στρατιωτική Επιτροπή της ΕΕ (EUMC, 2 ος πυλώνας) τη πρωτοβουλία ESDP and Space- «ΕΠΑΑ και Διάστημα» η οποία επικεντρώθηκε στις πτυχές ασφάλειας και άμυνας και στο Διάστημα. Με κύριο επιχείρημα ότι 5 Ψήφισμα του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2000 για την Ευρωπαϊκή Διαστημική Στρατηγική, Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C 371 της 23/12/2000 σ Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε τη στρατηγική επιλογή να αναπτύξει μιαν ανεξάρτητη ευρωπαϊκή ικανότητα παρατήρησης της Γης από το Διάστημα με την ονομασία «Παγκόσμια παρακολούθηση του περιβάλλοντος και της ασφάλειας» (GMES), με σκοπό την παροχή υπηρεσιών στους τομείς του περιβάλλοντος και της ασφάλειας. Η εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου Sentinel με δυνατότητες «παντός καιρού-παντός φωτός», στο πλαίσιο του προγράμματος GMES, που πλέον μετονομάστηκε σε Copernicus, έγινε στις 3 Απριλίου a_space_agency_for_the_european_union 9

10 ενώ η πολιτική CFSP ανακοινώθηκε στο Μάαστριχτ το 1993 και η ESDP το 1998, αυτές έχουν ουσιαστικά αγνοηθεί τόσο στα μέχρι τότε ψηφίσματα του Συμβουλίου για τη Πολιτική- Στρατηγική της ΕΕ για το Διάστημα, όσο και ουσιαστικότερα στο Πρόγραμμα που υλοποιεί τα παραπάνω κείμενα [αφού και τα δύο μέχρι τότε τεχνικά προγράμματα Galileo (παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης) και το προαναφερόμενο GMES ήσαν πολιτικού χαρακτήρα] παρουσίασε τη, μέχρι τότε παραγνωρισμένη, συμβολή του Διαστήματος στη Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας. 8 Άλλο επιχείρημα για την υπόψη πρωτοβουλία ήταν ότι στις επιχειρησιακές απαιτήσεις της ΕΕ είχαν συμπεριληφθεί μόνο ένα μέρος δορυφορικών συστημάτων (πχ συλλογή πληροφοριών), ενώ για άλλες απαιτήσεις (πχ όπως οι επικοινωνίες) δεν γινόταν καμμία μνεία στην δορυφορική τους διάσταση). Επίσης αναφέρθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Commision, 1 ος πυλώνας) είχε ξεκινήσει άλλη πολιτική πρωτοβουλία (3/10/02) που αναμενόταν να περατωθεί μέχρι το τέλος του 2003 για μία συνολική Πολιτική για το Διάστημα, στην οποία υπήρχε πρόθεση να καλυφθούν για πρώτη φορά και τις απαιτήσεις ασφάλειας και άμυνας. Η ελληνική πρωτοβουλία πρότεινε να ακολουθηθεί μία στρατηγική «μικρών βημάτων», η οποία στόχευε αρχικά στην δημιουργία ενός κειμένου στο οποίο θα αναφέρονται όλες οι στρατιωτικές εφαρμογές του Διαστήματος, το οποίο θα αποτελούσε την βάση για την μελλοντική δημιουργία μίας ειδικής Πολιτικής της ΕΕ για το Διάστημα στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ. Μετά από δύο παρουσιάσεις στη Στρατιωτική Επιτροπή ΕΕ (25/9/02 και 12/3/03), ανατέθηκε από τη EUMC στο Στρατιωτικό Επιτελείο (EUMS) να ετοιμάσει κείμενο με τίτλο «Space needs required for EU-led operations» που στη συνέχεια εγκρίθηκε από τη Στρατιωτική Επιτροπή (EUMC). 9 Ακολούθως το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων (GAERC, 19/5/2003 με σύνθεση τους Υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας της ΕΕ) αναγνώρισε (για πρώτη φορά) "τη σημασία των διαστημικών εφαρμογών και λειτουργιών που απαιτούνται για να ενισχυθούν οι δυνατότητες της ΕΕ, ώστε να διεκπεραιώσει αποστολές διαχείρισης κρίσεων». Επίσης το Συμβούλιο έλαβε γνώση για την Πράσινη Βίβλο για το Μέλλον της Ευρώπης στο Διάστημα, που παρήχθη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 8 Για μια παρουσίαση της ελληνικής πρωτοβουλίας, που εκπονήθηκε στο Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Εφαρμογών (ΕΚΔΕ) του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, υπό το συντονισμό του ΓΕΕΘΑ, δείτε το Alexander Kolovos, ESDP and SPACE: The Hellenic Presidency s Initiatives in the Second Pillar, EC s workshop on Security and Defence Dimension of Space: Challenges for EU» (Athens, 8-9 May 2003). καθώς και το The European Space Policy - Its Impact and Challenges for the European Security and Defence Policy, European Space Policy Institute, ESPI Perspectives 27, 2 Sep. 2009, (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 9 European Union Military Staff, "Space systems needs for military operations", (9793/03 dated 27 May 2003). 10

11 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Διαστήματος (και στην οποία η Ελλάδα κλήθηκε να συμμετάσχει ως έχουσα τη Προεδρία) και κάλεσε τα Κράτη Μέλη να ανταποκριθούν σε αυτή την διαδικασία". 10 Ετσι η Ελλάδα βρέθηκε παράλληλα να συμμετέχει στις πρωτοβουλίες και των δύο πυλώνων (Commission-CFSP/ESDP), κάτι που διευκόλυνε ιδιαίτερα την υπερκέραση των «καχυποψιών» που υπήρχαν στις σχέσεις των στο ευαίσθητο αυτό διαπυλωνικό θέμα «Διάστημα» αλλά και στο καλύτερο συντονισμό τους. Χαρακτηρστική της συνέργειας που επιτεύχθηκε από τη διαμεσολάβηση της Ελληνικής Προεδρίας, υπήρξε η παρουσίαση της «Πράσινης Βίβλου» από εκπρόσωπο της Επιτροπής (1 ου πυλώνας) στην Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ) (15/4/03). Η ΕΠΑ αποφάσισε όπως, το προαναφερθέν κείμενο του EUMS χρησιμοποιηθεί ως βάση για την εκπόνηση από τη Γραμματεία της συνεισφοράς του 2 ου Πυλώνα στις εν εξελίξει διαβουλεύσεις στα πλαίσια του «Green Paper». Σχετικό εύστοχο και εξαιρετικά ισορροπημένο κείμενο απεστάλη στην Ε. Επιτροπή 11, η οποία συμπεριέλαβε το ειδικό για την ΕΠΑΑ κεφάλαιο 3.4 [ «Το Διάστημα ως συμβολή στην ΚΕΠΠΑ, ΕΠΑΑ και τη πρόβλεψη και παρακολούθηση ανθρωπιστικών κρίσεων»] στη Λευκή Βίβλο με τίτλο: «Το Διάστηµα: νέοι ευρωπαϊκοί ορίζοντες για µια διευρυνόµενη Ένωση- Σχέδιο δράσης για εφαρµογή της ευρωπαϊκής διαστηµικής πολιτικής» 12 Με την εκπόνηση από το Στρατιωτικό Επιτελείο ενός κειμένου για τις διαστημικές δυνατότητες της ΕΕ, η ελληνική πρωτοβουλία εκπλήρωσε τον αρχικό σκοπό της 13, ενώ με την με την 10 ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ, Η ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική, Βρυξέλλες, , COM(2003) 17 τελικό, (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 11 Σύμφωνα με την ΕΠΑ: «Μια αξιόπιστη ΚΕΠΠΑ / ΕΠΑΑ απαιτεί την αυτόνομη ικανότητα συλλογής και μετάδοσης πληροφοριών με σκοπό την υποστήριξη της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Τα χαρακτηριστικά των διαστημικών μέσων όπως η παγκόσμια κάλυψη και η απεριόριστη πρόσβαση πάνω από το χώρο κάθε επικράτειας κάνουν αυτά τα μέσα σχετικά με την ΚΕΠΠΑ / ΕΠΑΑ. Ειδικότερα, οι περιοχές της παρατήρησης γης, πλοήγησης και τηλεπικοινωνιών είναι σχετικές με την ΚΕΠΠΑ και την ΕΠΑΑ. Αυτές οι περιοχές προσφέρουν ευρύ πεδίο για συνεργασία στην ΕΕ. Υπό το πρίσμα της συνεχιζόμενης ανάπτυξης της ΕΠΑΑ, απαιτείται περαιτέρω τακτικός διαπυλωνικός προβληματισμός για να διασφαλιστεί ότι λαμβάνονται υπόψη οι πτυχές της ασφάλειας και της άμυνας της ΚΕΠΠΑ και ΕΠΑΑ κατά τη διάρκεια των περαιτέρω συζητήσεων σχετικά με μια Διαστημική Πολιτική και τα πιθανά προγράμματα της ΕΕ». PSC contribution to Green Paper Consultation on the EU Space Policy, SN 2211/1/03, REV 1, Brussels, 11 June WHITE PAPER, Space: a new European frontier for an expanding Union An action plan for implementing the European Space policy, COM(2003) , (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 13 Πρόσθετα η Ελληνική Προεδρία είχε και τρία άλλα επιτεύγματα: Πρώτον μετά από πρότασή της δημιουργήθηκε μία Ομάδα ειδικών, με σκοπό να εξετάσει τις διάφορες διαστάσεις του Διαστήματος που επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, να καθορίσει επιχειρησιακές απαιτήσεις και να προτείνει λύσεις (ECAP Project Group on Space Assets). Δεύτερον, πραγματοποίησε στην Αθήνα (8-9/5/03), σε συνεργασία με την Commission ειδικό σεμινάριο που αφορούσε για πρώτη φορά με τη συμμετοχή και του ΕΟΔ- τις διαστάσεις Ασφάλειας και Άμυνας της μελλοντικής Ευρωπαϊκής Διαστημικής Πολιτικής, όπου παρουσιάστηκαν οι ελληνικές πρωτοβουλίες. Τρίτο κατάφερε να συμπεριληφθεί η διάσταση «Ασφάλεια» στην καταληκτική διάσκεψη της Πράσινης Βίβλου για το μέλλον της Ευρώπης στο Διάστημα (23-24/6/03) και να τη παρουσιάσει. Δείτε το Alexander Kolovos, Albert Husniaux (NATO Chief Scientist), The Security Dimension, EC and ESA, «European Space Policy Consultation-Closing Conference» (Paris, 23-24/6/03). pp

12 απόφαση της ΕΠΑ για την συνεισφορά του 2 ου Πυλώνα στην εν εξελίξει συζήτηση για το μέλλον της ΕΕ στο Διάστημα, επετεύχθη και ο δεύτερος στόχος της Προεδρίας, που ήταν η συνολική απάντηση στα ερωτήματα που έθετε η Commission στη Πράσινη Βίβλο. Όντως ένα χρόνο μετά την αναγνώριση του ρόλου που το Διάστημα έχει για τους σκοπούς της ευρωπαϊκής πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας και μετά από μια σειρά διαβουλεύσεων το Συμβούλιο ενέκρινε για πρώτη φορά τη Πολιτική Διαστήματος για την ΕΠΑΑ, που υπήρξε και στόχος της Ελληνικής Προεδρίας. Με το ομότιτλο ESDP and Space με την ελληνική Πρωτοβουλία του 2002, η σημασία της τελευταίας αναγνωρίζεται στη 1 η παράγραφο του κειμένου, η οποία αναφέρει: «Ακολουθώντας μια λεπτομερή μελέτη των στρατιωτικών αναγκών που εκπόνησε η Ελληνική Προεδρία στις 15 Μαρτίου 2003, η σημασία των διαστημικών εφαρμογών και λειτουργιών αναγνωρίστηκε από το Συμβούλιο της 19 ης Μαΐου 2003 όσο και από την αναφορά της Προεδρίας για την ΕΠΑΑ που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Θεσσαλονίκη στις Ιουνίου 2003». 14 Έτσι και από την αναγνώριση που έλαβε από την ΕΕ, εκτιμάται ότι η ελληνική πρωτοβουλία «ΕΠΑΑ και Διάστημα», συνέβαλε ουσιαστικά τόσο στην εκπόνηση του συνολικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Πολιτικής, που θα καλύπτει για πρώτη φορά τις διαστάσεις Ασφάλειας και Άμυνας, όσο και στην απαραίτητη θεσμική υποδομή για την ανάπτυξη των απαιτουμένων δορυφορικών δυνατοτήτων του 2ου Πυλώνα. Η αναγνώριση αυτή έγινε δημόσια και στη Καταληκτικη Διάσκεψη της Επιτροπής-ΕΟΔ για το μέλλον της Ευρώπης στο Διάστημα, όταν ο τότε πρώην Πρωθυπουργός (και νυν ΥΠΕΞ) Σουηδίας Carl Bildt ανέφερε στην ομιλία του : «Η Ελληνική Προεδρία έκανε για το Διάστημα ότι όλες οι άλλες προηγούμενες Προεδρίες μαζί». (Παρίσι, 23/6/03). Έκτοτε αναπτύχθηκαν μια σειρά δράσεις για το καθορισμό ενός οδικού χάρτη για τα στάδια υλοποίησης της Πολιτικής "ESDP and Space" προκειμένου αυτά να συμπεριληφθούν στην υπό εξέλιξη τότε Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ 15. Πράγματι στην τελική μορφή της υφιστάμενης 14 European Space Policy: "ESDP and Space", Council of the European Union, 11616/3/04 REV 3, 16 November 2004, (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 15 «Αρχικός χάρτης πορείας για την επίτευξη των σταδίων που καθορίζονται στην ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική: ΕΠΑΑ και διάστημα» (9505/05), Βρυξέλλες, 30 Μαΐου (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 12

13 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός συνολικής «Ευρωπαϊκής Διαστημικής Πολιτικής» 16, εξακολουθεί να υπάρχει ειδική αναφορά για την «Ασφάλεια και άμυνα», ομοίως υπό τον αριθμό 3.4, η οποία αναφέρει και τα ακόλουθα: «Η προσέγγιση της ΕΕ στη διαχείριση των κρίσεων δίνει έμφαση στην συνέργεια μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών παραγόντων. Οι ανάγκες διαστημικών συστημάτων για το σχεδιασμό και την εφαρμογή συνδυασμένων μη στρατιωτικών και στρατιωτικών επιχειρήσεων διαχείρισης κρίσεων συμπίπτουν. Πολλά μη στρατιωτικά προγράμματα έχουν πολυχρηστική ικανότητα, ενώ διάφορα προγραμματισμένα συστήματα, όπως τα προγράμματα GALILEO και GMES, μπορεί να έχουν στρατιωτικούς χρήστες. Τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο 17 προσδιόρισαν τις γενικές ανάγκες της Ευρώπης όσον αφορά το διαστημικό σύστημα για στρατιωτικές επιχειρήσεις και υπογράμμισαν την ανάγκη διαλειτουργικότητας μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών χρηστών». 16 Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκή Διαστημική Πολιτική, COM(2007) 212 τελικό, Βρυξέλλες, 26 Απριλίου 2007, (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 17 Ως άνω 9. 13

14 IV. Ασφάλεια, Άμυνα και Διάστημα: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Σκοπός του παρόντος κειμένου δεν είναι να προτείνει μία ακόμα εκτενή εισήγηση Πολιτικής ή Στρατηγικής για το Διάστημα 18 (που άλλωστε η χώρα συνολικά δεν διαθέτει ), αλλά να ενημερώσει και ενδεχομένως ευαισθητοποιήσει σήμερα επαρκείς νεότερες δυνάμεις για μία ολοκληρωμένη προσέγγιση για το Διάστημα, προκειμένου να δοθεί μία νέα ώθηση για αλλαγές. Όπως αναφέρεται συνεχώς σε ευρωπαϊκά κείμενα άλλωστε, η προστιθέμενη αξία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης βρίσκεται στο γεγονός ότι το σύνολο υπερβαίνει το άθροισμα των μερών του. Κύρια κριτήρια για τις ακόλουθες επιγραμματικές προτάσεις πολιτικής, αποτελούν οι κατευθύνσεις που δίδονται από το σημερινό θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ, τα συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί από τις «διαστημικά προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες», αλλά και οι διαπιστώσεις από την πολύχρονη παρουσία του συντάκτη στο εσωτερικό γίγνεσθαι στον υπόψη τομέα. Σε ότι αφορά στις γενικές απαιτήσεις για δορυφορικά συστήματα στον ειδικό χώρο της ασφάλειας, όπως έχουν καταγραφεί σε επιμέρους κείμενα, σε επίπεδο ΕΕ. 19 Μάλιστα η αρμόδια Επιτροπή για μη στρατιωτικές πτυχές της διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ (CivCom- Committee for Civilian Aspects of Crisis Management) υπογράμμισε ότι πολλές από τις ανάγκες των χρηστών και των απαιτήσεων από τα διαστημικά συστήματα για τη σχεδίαση και τη διεξαγωγή επιχειρήσεων στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων ισχύουν εξίσου και για τις πολιτικές επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων. Οι ανάγκες αυτές εντελώς περιληπτικά προσδιορίζονται σε: Σε Συλλογή πληροφοριών από τη δορυφορική παρατήρηση της Γης (εικόνες) που συμβάλλουν στη λήψη απόφασης αλλά και που χρησιμοποιούνται ως υπόβαθρο Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (πχ για για εντοπισμό φίλιων και εχθρικών δυνάμεων δυνάμεων, απεικόνιση απειλών, επιλογή συντομότερης οδού) Επικοινωνίες: για Διοίκηση και Έλεγχο κάτω από οιασδήποτε συνθήκες καιρού ή φωτός, αλλά και για επιχειρησιακές και τακτικές επικοινωνίες, ιδιαίτερα εάν δεν υφίσταται (ή δεν λειτουργεί) άλλη επικοινωνιακή υποδομή. Εντοπισμό Θέσης-Πλοήγηση-Χρονισμό. Η διαθεσιμότητα σε πραγματικό χρόνο του ακριβούς καθορισμού θέσης, της πλοήγησης με ακρίβεια καθώς και τα δεδομένα χρονισμού από δορυφορικά συστήματα είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική 18 Δείτε στα Αλέξανδρος Κολοβός, Διάστημα και Εθνική Ασφάλεια: Στρατηγικές και Πολιτικές Διαστάσεις», (Εκδόσεις ΠΟΙΟΤΗΤΑ, Αθήνα, 2003). 19 Outline of Generic Space Systems Needs for Civilian Crisis Management Operations, June 2006, 14

15 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός διεξαγωγή των κάθε είδους λειτουργιών που απαιτούνται για την αντιμετώπιση κρίσεων. (πχ για βέλτιστη διασπορά μονάδων, διαχείριση περιπολιών). Έρευνα-Διάσωση, που υποστηρίζουν τη ταχύτερη διάσωση προσωπικού που βρίσκεται σε κίνδυνο κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων ή εκτάκτων αναγκών (πχ εξοπλισμός μονάδωνμέσων με δορυφορικά συστήματα. Καιρός, ωκεανογραφία και χαρτογράφηση. Η ανάλυση των καιρικών συνθηκών, του εδάφους και άλλων περιβαλλοντικών παραγόντων είναι ένα κρίσιμο βήμα για την προετοιμασία και τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων. Μια σημαντική διαπίστωση, πέραν της πασίδηλης «διπλής χρήσης» των δορυφόρων, που έχει ήδη καταγραφεί από τον ΕΟΔ για την αποτίμηση της συμβολής των διαστημικών συστημάτων στο θέμα ασφάλεια και άμυνα σε ότι αφορά την εμπειρία που συγκεντρώθηκε από τις επιχειρήσεις και αποστολές της ΕΕ, η οποία όμως δεν είναι ευρέως διαδεδομένη, είναι η ιεράρχηση των απαιτήσεων των χρηστών στη πράξη. Η μελέτη ΕΟΔ 20 δείχνει ότι υπάρχει άμεση ανάγκη για τακτικά αποκεντρωμένα συστήματα με τις ακόλουθες προτεραιότητες: Τηλεπικοινωνίες, Εντοπισμός Θέσης και Πλοήγηση καθώς και έρευνα και Διάσωση, ενώ σε δεύτερο στάδιο υφίσταται απαίτηση για λοιπά συγκεντρωτικά Συστήματα (που χρήζουν περαιτέρω επεξεργασίας τα δεδομένα τους), όπως η παρατήρηση Γης (χάρτες και εικόνες), η πρόγνωση καιρού και οι υποκλοπές σημάτων-παρεμβολές. Η αξιολόγηση αυτή δείχνει ότι οι προτεραιότητες αυτές, που αφορούν βέβαια τον τομέα ΕΠΑΑ, δεν ήσαν σε απόλυτη αρμονία με εκείνες που είχε δώσει η ΕΕ στο έως τότε διαστημικό της πρόγραμμα, που μέχρι τότε είχε δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη των δύο μεγάλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων για τον εντοπισμό θέσης και πλοήγησης (Galileo) και τη παρατήρηση γης (GMES και σήμερα Copernicus). Το συμπέρασμα είναι λογικό, αφού όπως προαναφέρθηκε οι εν λόγω πολιτικές ασφάλειας και άμυνας είχαν αγνοηθεί αρχικά στο επίπεδο της Πολιτικής ΕΕ για το Διάστημα, πόσο μάλλον στο Πρόγραμμα που υλοποιούσε τη πρώτη. Για το σκοπό αυτό η Ευρωπαϊκή Διαστημική Πολιτική του 2007 άλλαξε τη παλαιά προσέγγιση της και πλέον προβλέπει ένα μόνιμο δομημένο διάλογο, συντονισμό και συνέργειες μεταξύ όλων των δρώντων (στρατιωτικών και μη) για την κοινή χρήση στρατιωτικών και πολιτικών συστημάτων, με σκοπό την αποφυγή επικαλύψεων και εξόδων. Ειδικότερα, ο διάλογος θα πρέπει να επικεντρώνεται γύρω από το χρήστη: από τις απαιτήσεις των για τη σχεδίαση/απόκτηση δορυφορικών συστημάτων έως την εκμετάλλευση προϊόντων από αυτούς. 20 Pierluigi Mancini, Géraldine Naja-Corbin (ESA coordinators), European Space and Human Security Working Group Report, European Space Agency, October 2006, (προσπέλαση 31/10/2014) 15

16 Δεν θα επεκταθούμε στην παρούσα ανάλυση στην υφιστάμενη κατάσταση για την Ελλάδα, αυτή έχει αναλυθεί σε αρκετές περιπτώσεις 21 και τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι: Δομή: Δεν υπάρχει κεντρικός Φορέας. Το Θεσμικό περιβάλλον ανάπτυξης των σχετικών δραστηριοτήτων είναι «άναρχο», αφού απουσιάζει μία κεντρική ρυθμιστική εξουσία, οι φορείς είναι κατακερματισμένοι σε επιμέρους μονάδες, που καμμία δεν αναγνωρίζει την άλλη ως υπέρτερη τους με αποτέλεσμα να μην υπάρχει συντονισμός ή επιμερισμός κόστους και προϊόντων. Εθνική Πολιτική Για το Διάστημα: Δεν υπάρχει Εθνικό Πρόγραμμα για το Διάστημα: Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές ικανότητες σε δορυφορικά μέσα που μπορεί να συμβάλλουν σε πολλαπλούς τομείς της ασφάλειας και άμυνας. Όμως αυτές είναι κατακερματισμένες σε επιμέρους εθνικούς φορείς, χωρίς να είναι συνολικά καταγεγραμμένες, πολύ δε περισσότερο ιεραρχημένες. Οι κύριες δράσεις του Προγράμματος (το ύψος των διαχρονικών επενδύσεων για την ανάπτυξή του σε εθνικό επίπεδο είναι άγνωστο), επικεντρώνονται: - Στις τηλεπικοινωνίες: Ο ιδιωτικός τηλεπικοινωνιακός δορυφόρος Hellas Sat, και η δέσμευση της ομώνυμης εταιρείας για παροχή δωρεάν φάσματος στο Δημόσιο ως αντάλλαγμα της παροχής θέσης στη γεωστατική τροχιά. - Στη παρατήρηση Γης: Στον επίγειο σταθμό ΓΕΕΘΑ που λαμβάνει εικόνες από το στρατιωτικό πρόγραμμα Helios-2 (η Ελλάδα είναι συνιδιοκτήτης με 2,5%), στην υποδομή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για την λήψη εικόνων από τους δορυφόρους του Copernicus καθώς και στα διάφορα μετεωρολογικά προγράμματα. - Στη συμμετοχή στα δορυφορικά προγράμματα της ΕΕ και του ΕΟΔ καθώς και στα αντίστοιχα ερευνητικά προγράμματα που αναπύσσονται για την υποστήριξή τους. Το σχετικά υψηλό κόστος των διαστημικών μέσων και οι περιορισμοί σχετικά με τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους υποδεικνύουν την ανάγκη εκμετάλλευσης των συνεργειών που ενυπάρχουν στα συστήματα διπλής χρήσης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο ικανότητες ως οι ανωτέρω, χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο συνεργειών και από τους φορείς άμυνας αλλά και ασφάλειας. 21 Δείτε ανωτέρω υποσημείωση νο. 17, αλλά και το Αλέξανδρος Κολοβός «Εθνική Πολιτική και Θεσμική Οργάνωση για το Διάστημα: Ώρα για Δράση», ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, σελ , (6/2009). 16

17 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Στη χώρα μας όμως και σε ότι αφορά στο τομέα εσωτερικής ασφάλειας και άμυνας, υπάρχει μια τυπική συνεργασία των φορέων ασφάλειας με τους συναφείς φορείς του Υπουργείου Άμυνας, χωρίς ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα του Διαστήματος, που είναι σχετικά καινούργιος στους φορείς της ασφάλειας και αφού δεν τον γνωρίζουν επαρκώς, δεν έχουν εκφράσει συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις, αλλά και προτάσεις συνέργειας για κάλυψη των απαιτήσεών τους από τα αντίστοιχα δορυφορικά μέσα που χρησιμοποιεί το ΥΠΕΘΑ, που έχει και τη μεγαλύτερη εμπειρία. Από την άλλη υφίστανται υποδομές, γνώση και εμπειρία όχι μόνο στο τομέα ασφάλειας αλλά και στον πολιτικό τομέα που θα μπορούσε εξίσου να χρησιμοποιήσει για τους σκοπούς του το ΥΠΕΘΑ (όπως η υπό ανάπτυξη υποδομή για λήψη εικόνων από τους δορυφόρους του Copernicus, Sentinels, του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών). Ένα τυπικό σχέδιο δράσης εναρμονισμού της εσωτερικής κατάστασης με τα ευρωπαϊκά δρώμενα στη θεματική «Διάστημα», περιλαμβάνει τα ακόλουθα ιεραρχικά στάδια : Εκπόνηση πολιτικής, Νομοθετικό πλαίσιο, Θεσμικό πλαίσιο, που συμπεριλαμβάνει τη συνεργασία, Ανάπτυξη ικανοτήτων (ανθρώπινοι πόροι και κατάρτιση), Επιχειρησιακά καθήκοντα και Υποδομή και εξοπλισμός. Στη χώρα, κάποια από τα παραπάνω στάδια, είτε απουσιάζουν είτε υφίστανται κατακερματισμένα για το συγκεκριμένο τομέα και προς τούτο αναφέρονται οι ακόλουθες ενδεικτικές προτάσεις εσωτερικής πολιτικής για την βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης 22 : 22 Κάποιες από τις προτάσεις αυτές αναλύθηκαν στη Διακλαδική Ημερίδα με τίτλο "Επιχειρησιακή Εκμετάλλευση Διαστήματος για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Εξελίξεις-Προκλήσεις για την Ελλάδα", Σχολή Ικάρων, (5/2012). Δείτε το Αλέξανδρος Κολοβός, Το Θεσμικό Πλαίσιο οι Δρώντες και οι Προκλήσεις Εκμετάλλευσης της Διαστημικής Τεχνολογίας στην Ελλάδα. 17

18 1. Η επίγνωση επί των Νέων Τάσεων. Μια πρώτη πρόκληση είναι η αντίληψη που έχουν οι φορείς αυτοί για τον εαυτό τους στο νέο σκηνικό ασφάλειας της ΕΕ. Για το λόγο αυτό απαιτείται μια ενημέρωση επί των διεθνών τάσεων που καταγράφονται 23. Οι σύγχρονες απειλές περιστρέφονται γύρω από τομείς της εσωτερικής ασφάλειας όπως η επιτήρηση συνόρων, η παράτυπη/παράνομη μετανάστευση, οι κρίσιμες υποδομές. Προφανώς οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις εξακολουθούν να αποτελούν ένα κύριο δρώντα, αλλά σε αυτό το πλαίσιο όχι πλέον τον μοναδικό. Φορείς όπως Ελληνική Αστυνομία, Πυροσβεστική, Λιμενικό, διαδραματίζουν ένα συνεχώς αναβαθμιζόμενο ρόλο. Η προσέγγιση που έχει υιοθετηθεί από την ΕΕ είναι η κοινή χρήση των μέσων και ειδικά αυτών έχουν υψηλό κόστος (μεταξύ των οποίων τα δορυφορικά, που χαρακτηρίζονται ως κλασσικά μέσα διπλής χρήσης). Μάλιστα από την ΕΕ προβάλλεται η αναγκαιότητα διπλής χρήσης (πολιτικής και στρατιωτικής) συστημάτων που συμβάλλουν στην ασφάλεια και στην άμυνα και η αναγκαία συνέργεια των φορέων. Σημαντικότατο ρόλο στη νέα αυτή προσέγγιση διαδραματίζει η οικονομική ύφεση, που επηρεάζει την εξέλιξη όλων των εθνικών προγραμμάτων. Στο βαθμό αυτό οδηγεί στην επανεξέταση της δυνατότητας κάλυψης των πάσης φύσεως εθνικών απαιτήσεων από τις υφιστάμενες ικανότητες, ενώ παρουσιάζει και ευκαιρία βελτιστοποίησης της υφιστάμενης κατάστασης αντί της συνεχούς επέκτασης σε νέα συστήματα. Για το σκοπό αυτό κρίνεται ως απαραίτητη η εισαγωγή ενημερωτικών διαλέξεων για τις εφαρμογές του Διαστήματος, κυρίως στο χώρο της ασφάλειας. Αυτή η ενημέρωση πρέπει να αρχίσει από το χαμηλότατο επίπεδο (αυτό των παραγωγικών Σχολών), να επεκταθεί σε επίπεδο Σχολείων επιμόρφωσης και να συνεχιστεί μέσω ενημερώσεων για τα υψηλόβαθμα στελέχη. Η αλλαγή του τρόπου σκέψης μπορεί να αποδειχτεί ως το πιο σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη των απαιτούμενων συνεργειών μεταξύ των στρατιωτικών και μη φορέων. 23 Όπως αναφέρει και ο ΓΓ ΟΗΕ Butros-Butros Ghali στο βιβλίο του Διεθνής Συνεργασία στο Διάστημα: Δραστηριότητες για Ενίσχυση της Ασφάλειας στην μετά-ψυχροπολεμική Εποχή το τέλος του ψυχρού πολέμου και οι επακόλουθες αλλαγές στο διεθνές περιβάλλον ασφαλείας, έχουν δημιουργήσει νέες δυνατότητες όσον αφορά τη χρησιμοποίηση της διαστημικής τεχνολογίας ως μέσο προώθησης της διεθνούς ειρήνης, σταθερότητας και ασφάλειας σε όλες τις μορφές της (πολιτική, στρατιωτική, οικονομική και περιβαλλοντολογική), λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι όλα τα είδη ασφάλειας σχετίζονται μεταξύ τους και κανένα δε μπορεί να θεωρηθεί απομονωμένο από τα άλλα. Δείτε τη Περιοδική Μελέτη Νο. 7: Διεθνής Συνεργασία στο Διάστημα: Δραστηριότητες για Ενίσχυση της Ασφάλειας στην Μετα-Ψυχροπολεμική Εποχή, Μετάφραση Έκθεσης του Γ.Γ. ΟΗΕ Μπούτρος Μπούτρος-Γκάλι, Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Ερευνών, Απρίλιος 1994 σελ

19 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός 2. Οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις ως οδηγός για την υιοθέτηση θεσμικών αλλαγών: α. Αυτό πρακτικά σημαίνει σε υψηλό εθνικό Επίπεδο: (1) Αναγνώριση του ρόλου του Διαστήματος, είτε επιγραμματικά μέσω μιας απόφασης σαν και αυτή που λήφθηκε από το Συμβούλιο ΕΕ τον Μάιο του 2003, είτε μέσω ενός επίσημου κειμένου Πολιτικής Διαστήματος που, ανάμεσα σε άλλα, αναγνωρίζει το Διάστημα ως μια από τις ελληνικές πολιτικές προτεραιότητες, σε ρόλο αντίστοιχο με αυτό που του αποδίδει η ΕΕ. (2) Καθορισμός Κεντρικού Φορέα Λήψης Αποφάσεων. Ο φορέας αυτός, αποφασίζει για την Πολιτική Διαστήματος, τον καθορισμό μακροπρόθεσμων αντικειμενικών σκοπών και την κατάρτιση του Προγράμματος με τις ιεραρχημένες προτεραιότητες της χώρας στο Διάστημα. (3) Καθορισμός εκτελεστικής Υπηρεσίας, η οποία θα υλοποιεί τις αποφάσεις του παραπάνω Κεντρικού Φορέα Λήψης Αποφάσεων. Η υπόψη Υπηρεσία θα υποστηρίζει το Κεντρικό Φορέα με εισηγήσεις για την διαστημική πολιτική και τις εν γένει διαστημικές δραστηριότητες & ευκαιρίες και που θα διαχειρίζεται το Διαστημικό Πρόγραμμα σύμφωνα με τους αντικειμενικούς σκοπούς και την ιεράρχιση που θα πρέπει να καθορίζει η παραπάνω Πολιτική. Ενδεικτικές πιθανές μορφές αυτής έχουν αναλυθεί προγενέστερα 24 και περιληπτικά περιλαμβάνουν: Διυπουργική Επιτροπή σε ορισμένο Υπουργείο, αυτόνομη Υπηρεσία, εθνική Υπηρεσία εντός κατάλληλου Υπουργείου και επίβλεψη συντονισμού Δραστηριοτήτων από Γραφείο Πρωθυπουργού. β. Στο επόμενο επίπεδο των εθνικών φορέων Ασφάλειας και Άμυνας: (1) Καθορισμός / Επικαιροποίηση της επιμέρους Πολιτικής Διαστήματος, στην οποία να προβλέπεται και ο συντονισμός - συνέργεια φορέων στον υπόψη τομέα 25. (2) Δημιουργία σημείου εστίασης/φόρουμ συζήτησης για αλληλοενημέρωση επί απαιτήσεων και ικανοτήτων και συντονισμό δράσεων. 24 Αλέξανδρος Κολοβός, «Εθνική Οργάνωση για την εκμετάλλευση του Διαστήματος: Επιλογές για τους Λήπτες Αποφάσεων, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), Κείμενο Εργασίας No. 22/2011, σελ.14, (9/2011), Kolovos.pdf (προσπελάστηκε στις 31/10/2014) 25 Το Υπουργείο Άμυνας είναι ίσως το μόνο Υπουργείο που καθόρισε την επί μέρους πολιτική του για το Διάστημα (υπ. αριθμ. 6/34/1995 γνωμάτευση του Συμβουλίου Αρχηγών Γενικών Επιτελείων ΣΑΓΕ (Νοέμβριος 1995)), που επικαιροποιήθηκε, με αφορμή τη συμμετοχή στο πρόγραμμα Helios-2, το Νοέμβριο

20 (3) Ανάπτυξη θεσμικού πλαισίου-μηχανισμού κατ αρχήν ανάμεσα στους κυβερνητικούς χρήστες, που να επιτρέπει την ανταπόκριση σε αυτές τις κατευθύνσεις. Ένα επιτυχές παράδειγμα σε εσωτερικό επίπεδο, αποτελεί και η ενσωμάτωση της οδηγίας ΕΕ Inspire στο νόμο περί «Εθνικής Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών (2010)» που ενισχύει τη δυνατότητα συνέργειας μεταξύ των διαφόρων χρηστών στη χώρα για ανταλλαγή δεδομένων. (4) Ενδεικτικές πρακτικές συνέργειες μεταξύ φορέων άμυνας και ασφάλειας πέραν της κοινής εκπαίδευσης ανθρώπινων πόρων και από τους δύο φορείς σε ειδικά σχολεία για κοινές θεματικές ενδιαφέροντος (πχ στη φωτοερμηνεία), είναι ο καθορισμός συγκεκριμένων κοινών επιχειρησιακών καθηκόντων και ασκήσεων καθώς και η κοινή εκμετάλλευση υποδομών και εξοπλισμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Κάποιες από τις λοιπές 5 χώρες του στρατιωτικού δορυφόρου Helios-2 (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία και Βέλγιο) υποστηρίζουν και τον τομέα ασφάλειας με προϊόντα που προέρχονται από αδιαβάθμητες εικόνες, που διαθέτουν όμως υψηλή ευκρίνεια. Στην Ελλάδα αυτό δεν αγνοείται πλέον, αλλά εν τούτοις οι μέχρι σήμερα συνέργειες είναι περιορισμένες. Νομικά το ΥΠΕΘΑ, εφόσον υπάρξει αίτημα πχ από το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη, μπορεί να εξετάσει τη δυνατότητα παροχής κατάλληλων προϊόντων στους χρήστες εσωτερικής ασφάλειας (ενδεικτικά για σκοπούς πχ επιτήρησης συνόρων, για σχεδίαση αποστολών, αποτύπωση/έλεγχο σχεδίων σε ψηφιακά προϊόντα). 26 Και εδώ η αλλαγή αντίληψης είναι σημαντική μιας και διαδεδομένη υπήρξε παλαιότερα η αντίληψη ότι τα υφιστάμενα στρατιωτικά δορυφορικά συστήματα είναι μέσα υψηλής αξίας που πρέπει να προστατευτούν και όχι μοιραστούν και να καταναλωθούν από όλους αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Συμπερασματικά, το νέο περιβάλλον ασφάλειας σε συνδυασμό με την οικονομική ύφεση επιβάλλει επανεξέταση των δομών μας. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές ικανότητες σε δορυφορικά μέσα που μπορεί να συμβάλλουν σε πολλαπλούς τομείς της ασφάλειας, αλλά πιθανολογείται ότι δεν έχει πια την πολυτέλεια να αναπτύσσει αυτόνομες δράσεις σε κάθε ένα τομέα ξεχωριστά. Για το σκοπό αυτό η υλοποίηση κάποιων από τις παραπάνω προτάσεων πολιτικής στο τομέα της ασφάλειας και άμυνας θα μπορούσε να συμβάλλει στην αύξηση του συντονισμού των επιχειρήσεων, δραστηριοτήτων και των προγραμμάτων των επιμέρους φορέων, να οργανώσουν καλύτερα τους αντίστοιχους ρόλους τους σχετικά με το Διάστημα, 26 Στις προβλέψεις αρχικής εκμετάλλευσης του προγράμματος, αναφέρεται ότι «Η χρήση των προϊόντων εικόνας Helios-2 με διαβάθμιση «Περιορισμένη Διανομή», επιτρέπεται ανάμεσα σε κυβερνητικούς χρήστες, μέσα σε πλαίσια αυστηρώς εθνικά, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έγγραφη συγκατάθεση των λοιπών συμμετεχόντων στο ευρωπαϊκό αυτό κοινοπρακτικό πρόγραμμα». Νόμος 3456/ /ΦΕΚ 66, τεύχος Α, Παρ.4, αρ. 2.2 Κανόνες Χρήσης 20

21 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός ώστε να αντιμετωπίσουν επιτυχέστερα τις απειλές και προκλήσεις στο νέο περιβάλλον ασφάλειας. 21

22 Κείμενα Πολιτικής ΕΛΙΑΜΕΠ PP02.01, Philippos Savvides, Cyprus at the Gate of the European Union: Scenarios, Challenges and Prospects, 2002 PP02.02, Stavridis Stelios, The Barcelona Process after Valencia and Seville: What Priorities for the 2003 Greek Presidency?, 2002 PP03.03, Thanos Dokos, NATO's Mediterranean Dialogue: Prospects and Policy Recommendations, 2003 PP03.04, Constantine Michalopoulos, A Strategy for Trade Integration in South East Europe: Accomplishments and Future Challenges, 2003 PP05.05, Ian Lesser, Security and Strategy in the Eastern Mediterranean, 2005 PP05.06, Anna Triandafyllidou, Migration Policy in Greece, 2005 PP06.07, Loukas Tsoukalis (ed.), Higher Education in Greece, 2006 PP07.08, Nikos Koutsiaras (research team: Anna Vallianatou and Elli Siapkidou), The European Constitution After (a Period of) Reflection (in Greek), 2007 PP07.09,Thanos Dokos (ed.), Greek National Security Policy in the 21st Century, 2007 PP08.10, Janis A. Emmanouilidis, Conceptualizing a Differentiated Europe, 2008 PP08.11, Stephen C. Calleya & Δημήτρης Κ. Ξενάκης, Ασφάλεια & Στρατηγική Συνεργασία στη Μεσόγειο: Οικοδόμηση Εμπιστοσύνης & Πρόληψη Συγκρούσεων, 2008 PP08.12, Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης, Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ασφάλεια & Αγωγοί Φυσικού Αερίου στη Ν.Α. Ευρώπη: Ένα Νέο Πεδίο Ελληνοτουρκικής Συνεργασίας, 2008 PP10.13, Λουκάς Τσούκαλης, Μια Ευρωπαϊκή Ένωση ικανή να ανταποκριθεί στην παγκόσμια εποχή: μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση; 2010 PP10.14, Ευάγγελος Βενέτης, Οι σχέσεις Ελλάδας Ιράν 2010 PP11.15, Γιώργος Γλυνός, Εκπροσώπηση και διαπραγμάτευση στα όργανα της Ε.Ε. και συντονισμός της άσκησης και της εφαρμογής των Ευρωπαϊκών πολιτικών στην Ελλάδα 2011 PP11.16, Θάνος Ντόκος, Προκλήσεις Εσωτερικής Ασφάλειας 2011 PP11.17, Thanos Dokos, Energy developments and Greek foreign policy: The Southern Gas Corridor as a major opportunity for Greece 2011 PP12.18, Thanos Dokos, Who lost Greece? The geopolitical consequences of the Greek crisis, 2012 PP12.19, Δημήτρης Κατσίκας, Ανταγωνισμός, σταθερότητα και ρύθμιση στον ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό τομέα, 2012 PP12.20, Ευάγγελος Βενέτης, Η Ελληνική Διπλωματία και η Αραβο-Ισραηλινή Διένεξη, 2012 PP12.21, Θεόδωρος Τσακίρης, Η Ενεργειακή Διάσταση της Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής: Από τη Διπλωματία των Αγωγών στη Παραγωγή Υδρογονανθράκων, 2012 PP14.22, Theodore Tsakiris, Νο 22 Shifting sand or burning bridges, 2014 PP14.23, Αλέξανδρος Κολοβός, Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής,

23 PP No 23 Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Το ΕΛΙΑΜΕΠ Το ΕΛΙΑΜΕΠ είναι ένα ανεξάρτητο, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ερευνητικό και εκπαιδευτικό ίδρυμα. Το ΕΛΙΑΜΕΠ δεν εκφράζει, ούτε εκπροσωπεί συγκεκριμένες πολιτικές απόψεις. Επιχειρεί μόνο να λειτουργήσει ως βήμα ελεύθερου διαλόγου και ως κέντρο παραγωγής και διακίνησης ιδεών. Το ΕΛΙΑΜΕΠ χρονολογείται από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 στο πλαίσιο ανεπίσημων συναντήσεων πανεπιστημιακών, στρατιωτικών, διπλωματών και δημοσιογράφων. Ο στόχος των συναντήσεων αυτών ήταν να προσφέρουν μια ανεξάρτητη, ακαδημαϊκή άποψη σχετικά με τις εξελίξεις στις περιοχές της Μεσογείου, της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μαύρης Θάλασσας, στους τομείς της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και των διατλαντικών σχέσεων που ενδιέφεραν άμεσα την Ελλάδα. Τον Απρίλιο του 1988, οι συναντήσεις αυτές πήραν θεσμοθετημένη μορφή και έτσι δημιουργήθηκε το Ελληνικό Ίδρυμα Αμυντικής και Ευρωπαϊκής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ). Από την ίδρυση του, το ΕΛΙΑΜΕΠ έχει αναπτύξει πολλές και σημαντικές δραστηριότητες και έχει γίνει γνωστό σε ακαδημαϊκούς, πολιτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ακολουθώντας τις εξελίξεις της ευρύτερης περιοχής, οι δραστηριότητες του ΕΛΙΑΜΕΠ διευρύνθηκαν για να συμπεριλάβουν ερευνητικά προγράμματα που θα συνέβαλαν στην εδραίωση των δημοκρατιών της Ανατολικής, Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης με τη δημιουργία κοινωνίας των πολιτών, αποτελώντας ένα σημείο αναφοράς ανάμεσα σε ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς σε θέματα κοινωνικοπολιτικά, ασφάλειας και Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η διαφοροποίηση αυτή έγινε σαφέστερη το 1993 όταν το ΕΛΙΑΜΕΠ άλλαξε το όνομα του, ώστε να αποτυπώνει τα διευρυμένα ενδιαφέροντα του Ιδρύματος: Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (το ακρωνύμιο παρέμεινε το ίδιο). Η ονομασία του Ιδρύματος εμπεριέχει ένα σαφές μήνυμα: στο πλαίσιο της ΕΕ και της εκκολαπτόμενης συλλογικής κυριαρχίας, πρέπει να θέσουμε τα όρια μεταξύ αυτού που ονομάζουμε Ευρωπαϊκή πολιτική και παραδοσιακή εξωτερική πολιτική. Τα τελευταία χρόνια, το ΕΛΙΑΜΕΠ διεύρυνε τις δραστηριότητες του, παρέχοντας μεγαλύτερη πληροφόρηση και διαχέοντας κείμενα πολιτικές, οργανώνοντας εκπαιδευτικές διαλέξεις, σεμινάρια επίλυσης συγκρούσεων και διεθνή συνέδρια, δημοσιεύοντας βιβλία, άρθρα και ενημερωτικά δελτία. 23

24 24

Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής

Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Policy Paper / Κείμενο Πολιτικής No 23 / Νοέμβριος 2014 Η Πολιτική Διαστήματος της ΕΕ για σκοπούς Ασφάλειας και Άμυνας: Προτάσεις Εσωτερικής Πολιτικής Αλέξανδρος Κολοβός Επίκουρος Καθηγητής Διαστημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ Η

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ Η ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗΣ Η σχέση της Αμυντικής Βιομηχανίας και των ΕΔ στον Τομέα της Έρευνας και Ανάπτυξης Ο ρόλος του Χρήστη ΓΕΕΘΑ/Δ2 - ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη μεταρρύθμιση υπό την εποπτεία του πρωθυπουργού. Στις 6 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 27/7 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 22ας Ιανουαρίου 2001 για τη σύσταση του Στρατιωτικού Επιτελείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2001/80/ΚΕΠΠΑ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας

Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας Ως τμήμα της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΚΕΠΠΑ) η Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) καλύπτει τις στρατιωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 Εισαγωγή Η παρούσα παρουσίαση της στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας του Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ικάρων Τομέας Αυτομάτου Ελέγχου, Αεροδιαστημικής Τεχνολογίας, Αμυντικών Συστημάτων & Επιχειρήσεων.

Σχολή Ικάρων Τομέας Αυτομάτου Ελέγχου, Αεροδιαστημικής Τεχνολογίας, Αμυντικών Συστημάτων & Επιχειρήσεων. Σχολή Ικάρων Τομέας Αυτομάτου Ελέγχου, Αεροδιαστημικής Τεχνολογίας, Αμυντικών Συστημάτων & Επιχειρήσεων. Δρ. Αλέξανδρος Κολοβός Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Αεροπορικών Επιστημών Τομέας Αυτομάτου Ελέγχου,

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Το Cedefop με λίγα λόγια Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να αναζητηθούν στο διαδίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Σκοπός: Ο σκοπός της πολιτικής ποιότητας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος είναι η συνεχής και συστηματική διασφάλιση, βελτίωση και

Διαβάστε περισσότερα

Η Eλληνική Διπλωματία και η Αραβο-Ισραηλινή Διένεξη

Η Eλληνική Διπλωματία και η Αραβο-Ισραηλινή Διένεξη Policy Paper / Κείμενο Πολιτικής No 20 / Νοέμβριος 2012 Η Eλληνική Διπλωματία και η Αραβο-Ισραηλινή Διένεξη Δρ. Ευάγγελος Βενέτης Ερευνητικό Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής, ΕΛΙΑΜΕΠ 1 Copyright 2012 Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Συμπόσιο To E.M.Π. στην πρωτοπορία της έρευνας και της τεχνολογίας Αθήνα, 4 Δεκεμβρίου 2007 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γ. Κανελλαΐδης, Ι. Γκόλιας, Γ. Γιαννής,

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις και πολιτικές του ΥΠΕΚΑ για την ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα των ελληνικών επιχειρήσεων σε σχέση με την κλιματική αλλαγή

Δράσεις και πολιτικές του ΥΠΕΚΑ για την ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα των ελληνικών επιχειρήσεων σε σχέση με την κλιματική αλλαγή Δράσεις και πολιτικές του ΥΠΕΚΑ για την ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα των ελληνικών επιχειρήσεων σε σχέση με την κλιματική αλλαγή Αλέξανδρος Κουλίδης Σύμβουλος Γενικής Γραμματέως ΥΠΕΚΑ Ειρήνη Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις και εξελίξεις στο ελεγκτικό επάγγελμα. Νίκος Ιωάννου Partner Grant Thornton

Τάσεις και εξελίξεις στο ελεγκτικό επάγγελμα. Νίκος Ιωάννου Partner Grant Thornton Τάσεις και εξελίξεις στο ελεγκτικό επάγγελμα Νίκος Ιωάννου Partner Grant Thornton Παρούσα κατάσταση και τάσεις 2015 Grant Thornton. All rights reserved. Πώς διαμορφώνεται το ελεγκτικό επάγγελμα στις παρούσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε μαθητή, με ή χωρίς αναπηρίες και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σε μία κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (ΔΜΥΠ) Η Πρακτιική Άσκηση των Φοιιτητών του Τμήματος Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Συστάσεις για πολιτικές για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ Τα ακόλουθα κριτήρια επιλογής έργων θα χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση των προτάσεων που θα υποβληθούν στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι SEVESO ΙΙΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ REACH, CLP-2015 & Εθνική Συνάντηση Εργασίας (Workshop) Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS ΑΘΗΝΑ, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016 Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Διαφανής Αποτελεσματική Υπεύθυνη Διακυβέρνηση Ζήτημα πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Σάββατο 21 Μαρτίου 2015 πραγματοποιήθηκε, με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Αττικής και της

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη»

Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη» Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη» Δημαρχείο Θεσσαλονίκης 13 Μαρτίου 2014 Θέμα: «Η ανάγκη για οριζόντια τεχνική υποστήριξη των Ελληνικών

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Title. Συνέργειες για την εξωστρέφεια και την καινοτομία των επιχειρήσεων. Sub-title. 5 Μαρτίου 2015 Ημερίδα εξωστρέφειας

Title. Συνέργειες για την εξωστρέφεια και την καινοτομία των επιχειρήσεων. Sub-title. 5 Μαρτίου 2015 Ημερίδα εξωστρέφειας Συνέργειες για την εξωστρέφεια και την καινοτομία των επιχειρήσεων Title 5 Μαρτίου 2015 Ημερίδα εξωστρέφειας Sub-title Χριστιάνα Σιαμπέκου Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης(EKT) Enterprise Europe Network - Hellas

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 28.2.2012

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 28.2.2012 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 28.2.2012 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την προετοιμασία για τη διάσκεψη κορυφής «Ρίο+20» - Συνεδρίαση Διακοινοβουλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα»

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» «Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» του Andrea Campagna, τεχνικού & επιστημονικού συντονιστή του έργου FutureMed Project n 2S-MED11-29 Project co-funded by the European Regional Development Fund (ERDF)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 2014-2020

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 2014-2020 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Ε.Π. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 2014-2020 Ερµούπολη, 25 Ιουνίου 2015 Σύγκληση Επιτροπής Παρακολούθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αμυντική βιομηχανία. Νομική βάση. Στόχοι. Επιτεύγματα

Αμυντική βιομηχανία. Νομική βάση. Στόχοι. Επιτεύγματα Αμυντική βιομηχανία Με κύκλο εργασιών 96 δισ. ευρώ το 2012, 400 000 άτομα άμεσα απασχολούμενα και με 960 000 έμμεσες θέσεις εργασίας, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία αποτελεί μείζονα βιομηχανικό κλάδο.

Διαβάστε περισσότερα

Με FAX & E-MAIL Αθήνα, 15 Ιουλίου 2014 Α.Π. 28263

Με FAX & E-MAIL Αθήνα, 15 Ιουλίου 2014 Α.Π. 28263 Ελληνική ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ταχ. Δ/νση

Διαβάστε περισσότερα

Mo.D.A.V.I. - Onlus (Movement of Voluntary Associations Italian)

Mo.D.A.V.I. - Onlus (Movement of Voluntary Associations Italian) ΣΧΕΔΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας «Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας» Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 30 Νοεμβρίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 30 Νοεμβρίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 30 Νοεμβρίου 010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Χαιρετισμός του Υφυπουργού Υποδομών, Μεταφορών & Δικτύων, Σπύρου Βούγια, στην ημερίδα του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ τ ο υ Υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Ο ι κ ο ν ο μ ί α ς, Υ π ο δ ο μ ώ ν, Ν α υ τ ι λ ί α ς κ α ι Το υ ρ ι σ μ ο ύ μ ε τ η ν Αν ε ξά ρ τ η τ η Α ρ χ ή «Σ υ ν ή γ ο ρ ο ς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Προγραμματισμός δράσης για το 2014

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Προγραμματισμός δράσης για το 2014 ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Προγραμματισμός δράσης για το 2014 82 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2014 Για το 2014, η ΑΔΑΕ έχει προγραμματίσει να ασχοληθεί με τα ακόλουθα θέματα:

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Σαραφίδου Μελίνα Ε.Υ.. Ε.Π. Περιφέρειας Θεσσαλίας

Σαραφίδου Μελίνα Ε.Υ.. Ε.Π. Περιφέρειας Θεσσαλίας Σαραφίδου Μελίνα Ε.Υ.. Ε.Π. Περιφέρειας Θεσσαλίας Τρίκαλα, 19 Νοεμβρίου 2015 Έξυπνης Εξειδίκευσης Τι είναι; Τι Περιλαμβάνει; Στρατηγική προσέγγιση για την οικονομική ανάπτυξη, μέσω στοχοθετημένης υποστήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ UNIVERSITIES4EU-U4EU

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ UNIVERSITIES4EU-U4EU ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ UNIVERSITIES4EU-U4EU Το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Σχολή Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 27.10.2015 COM(2015) 610 final ANNEX 4 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ»

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ» ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ» ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ ΣΠΑΤΩΝ ΑΡΤΕΜΙΔΑΣ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 Θέμα: «Η ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο Ενεργειακό Σχεδιασμό στο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μεγάλη χαρά και τιμή να βρίσκομαι σήμερα μπροστά σε ένα τόσο εκλεκτό ακροατήριο.

Είναι μεγάλη χαρά και τιμή να βρίσκομαι σήμερα μπροστά σε ένα τόσο εκλεκτό ακροατήριο. Καλή σας ημέρα κυρίες και κύριοι, Είναι μεγάλη χαρά και τιμή να βρίσκομαι σήμερα μπροστά σε ένα τόσο εκλεκτό ακροατήριο. θα προσεγγίσω το θέμα της σημερινής ημερίδας τόσο ως Διευθυντής της Μονάδας Υποστήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού Τηλέμαχου Χυτήρη στο Συνέδριο της ΕΕΤΤ

Ομιλία Αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού Τηλέμαχου Χυτήρη στο Συνέδριο της ΕΕΤΤ Αθήνα, 3 Ιουνίου 2011 Ομιλία Αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού Τηλέμαχου Χυτήρη στο Συνέδριο της ΕΕΤΤ Η ψηφιακή τηλεόραση αποτελεί μια πραγματικότητα για την Ελλάδα. Ήδη σήμερα, με τη συντονισμένη προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Μαρτίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Μαρτίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Μαρτίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η Εθνική Στρατηγική για τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών και την Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα Πέμπτη, 10.04.2014 Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Επίτροπε, Υπουργοί, αγαπητοί σύνεδροι Με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση σας καλωσορίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Πολιτικές προώθησης Θέρμανσης & Ψύξης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Συγγραφείς: Austrian Energy Agency: Nina Pickl, Johannes Schmidl, Lorenz Strimitzer

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2002R1606 EL 10.04.2008 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 19ης

Διαβάστε περισσότερα

Διασφάλιση Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση

Διασφάλιση Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Α.Δ Ι.Π. ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ HELLENIC REPUBLIC H.Q.A. HELLENIC QUALITY ASSURANCE AND ACCREDITATION AGENCY Διασφάλιση Ποιότητας στην

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Δυνατοτήτων στην Εκπαίδευση μέσω της Πρωτοβουλίας GEO

Ανάπτυξη Δυνατοτήτων στην Εκπαίδευση μέσω της Πρωτοβουλίας GEO Ανάπτυξη Δυνατοτήτων στην Εκπαίδευση μέσω της Πρωτοβουλίας GEO Χρηστιά Ελένη - Τριτάκης Βασίλειος - Τριτάκη Λήδα Ελληνικό Γραφείο GEO Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας «Εθνικές προτεραιότητες για την έρευνα και καινοτομία και ο ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ 2020» Π. Χατζηνικολάου Διεύθυνση Σχεδιασμού και Προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS"

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ CROWDFUNDING KAI VENTURE CAPITALS Πειραιάς, 8 Μαΐου 2015 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS" Crowdfunding Το crowdfunding ή αλλιώς participative financing - («χρηματοδότηση από το πλήθος» -- «συμμετοχική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο Διάλογος που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Sustainable Greece 2020, αποτελεί τη συστηματική καταγραφή των θέσεων όλων των προσκεκλημένων στην Πρωτοβουλία Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα