ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΌΛΟΥΣ/ΕΣ ΤΟΥΣ/ΤΙΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ/ΡΙΕΣ: ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΌΛΟΥΣ/ΕΣ ΤΟΥΣ/ΤΙΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ/ΡΙΕΣ: ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ"

Transcript

1 ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΌΛΟΥΣ/ΕΣ ΤΟΥΣ/ΤΙΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ/ΡΙΕΣ: ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Πελαγία Ι. Παπανικολάου Δικηγόρος Υποψήφια Διδάκτωρ Εγκληματολογίας Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Υπότροφος Ι.Κ.Υ. Πάρεδρο Μέλος της Επιτροπής Προσβασιμότητας του Πανεπιστημίου Αθηνών ως Εκπρόσωπος των Φοιτητών/ριών με Προβλήματα Όρασης. 1. Προλεγόμενα / Εννοιολογικές Αποσαφηνίσεις Η θεματική της παρούσας εισήγησης θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ισορροπεί κατά την πραγμάτευση της ανάμεσα σε δύο αυτοτελή πεδία ενδιαφέροντος που τελούν σε μια σχέση αλληλοσυμπλήρωσης μεταξύ τους: αφενός μεν της εννοιολόγησης και κατανόησης της Αναπηρίας επί τη βάση των σύγχρονων επιστημονικών κατευθύνσεων και δικαιωματικών προσταγών ως φαινομένου, που αφορά και πρέπει να αφορά το σύνολο της Κοινωνίας των Πολιτών και αφετέρου δε της ένταξης της διάστασης του εν λόγω φαινομένου στην διάχυση της ενημέρωσης, της πληροφόρησης και των πολιτιστικών αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των τεχνών κατά τρόπο ισότιμο και χωρίς αποκλεισμούς. Ίσως ένα από τα πιο δύσκολα εγχειρήματα είναι η παγίωση ενός ορισμού, η όριση ενός φαινομένου. Η δυσκολία αλλά και η γοητεία της προσπάθειας μας να οριοθετήσουμε λεκτικά αυτό που μας ενδιαφέρει εκπηγάζει και δικαιολογείται από την παρείσφρηση στην ενεργοποίηση μας προς αυτήν την κατεύθυνση συνειδησιακών εκτυπώσεων, θετικών και αρνητικών αναπαραστάσεων, επιστημονικών και διεπιστημονικών παραδοχών αλλά και εμπειρικών συστολών και ορολογικών διαδράσεων. Πολιτικά η επιλογή και η υιοθέτηση ενός ορισμού αντικατοπτρίζει την βούληση μας να «διαπραγματευτούμε» και να «μετασχηματίσουμε» σε νομοθετική επιλογή τον κεντρικό στόχο ενασχόλησης μας, έναν στόχο, που εντοπίζεται και εκκινεί κατ αρχήν από την σφαίρα του φυσικού. 1

2 Η μετάβαση από την σφαίρα του φυσικού στην σφαίρα του κοινωνικού συνιστά μεθύστερη διεργασία, εντός της οποίας παρεμβάλλονται ποικίλες παρεπόμενες συνιστώσες. Είναι γεγονός, ότι παρήλθαν αρκετές δεκαετίες κατά την διάρκεια των οποίων έλαβαν χώρα διεθνώς σοβαρές πολιτικές ζυμώσεις, έως την εδραίωση του κεκτημένου της τριπλής οπτικής προσέγγισης της Αναπηρίας. Έτσι σύμφωνα με τις πρόσφατες Διακηρύξεις της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας της επιστημονικής κοινότητας και των κινημάτων των Ανθρώπων με Αναπηρία ανά τον κόσμο, τις οποίες ενστερνίστηκε πλήρως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών στην Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, που υιοθετήθηκε με την Απόφαση 61/611της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, στις 13 Δεκεμβρίου 2006 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Μαΐου 2008 η Αναπηρία υπολαμβάνεται: Πρώτον ως μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας και ανθρωπότητας. 1 Δεύτερον ως κοινωνικό φαινόμενο, που απαντάται στο σύνολο των εννόμων τάξεων του Παγκόσμιου γίγνεσθαι. Και τρίτον ως μια εμπειρία ζώσας κατάστασης 2, που βιώνουν όσα άτομα ανήκουν στην εν λόγω Διακριτή Ομάδα πληθυσμού, η οποία εμφορείται και εννοιολογείται από τον αποκλεισμό, την διακρίνουσα μεταχείριση και τα πάσης φύσεως τιθέμενα εμπόδια σε όλες τις εκφάνσεις διαβίωσης αυτών των ατόμων. 3 Ακριβώς το γεγονός, ότι η Αναπηρία συνδέεται εγγενώς με τον σεβασμό της ανθρώπινης αξίας και αξιοπρέπειας δικαιολογεί το ενδιαφέρον των επιστημόνων και Διεθνών Οργανισμών να προσβλέψουν στην όριση των υποκειμένων, που την βιώνουν σε μια προσπάθεια εξ αρχής εστίασης και προώθησης των δικαιωμάτων τους. Το φιλτράρισμα του ορισμού της Ομάδας Κοινωνικού Αποκλεισμού των Ατόμων με Αναπηρία διήλθε σχηματικά μέσα από δύο απολύτως διακριτούς μεταξύ τους άξονες: τον ιατρικό (ατομοκεντρικό) και τον κοινωνικό (κοινωνιολογικό) καθένας από τους οποίους συνοδεύεται και συμπροσδιορίζεται από την χρήση συγκεκριμένου λεξιλογίου, την επεξεργασία του αρμόζοντος Προτύπου Μεταχείρισης και την προώθηση ενός πλέγματος δικαιωμάτων με παραλλάσσουσα υφή ανάλογα με τον εκάστοτε υιοθετηθέντα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτικά ορισμό. Ο ιατρικός (ατομο-κεντρικός) άξονας, ο οποίος κυριάρχησε επί δεκαετίες σε επίπεδο διάχυσης πολιτικών και παρεμβάσεων, μέχρι την οριστική αντικατάσταση του από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας το 2001 χρησιμοποιεί ως λεκτικό όρο προσδιορισμού αυτόν 1Άρθρο 3 παρ. δ. «Γενικές Αρχές» της Διεθνούς Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία Μετάφραση στα Ελληνικά από την Π. Νάσκου Περράκη 2Βλ. M. Oliver Αναπηρία και Πολιτική, Εκδόσεις Επίκεντρο, Πρόλογος Επιμέλεια Γιώτα Καραγιάννη, σελ Προοίμιο Διεθνούς Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία υπό στοιχείο ε. Μετάφραση στα Ελληνικά από την Π. Νάσκου Περράκη 2

3 των «Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες», στον οποίο εμπίπτουν όλα τα άτομα, που εμφανίζουν σοβαρή μειονεξία, οφειλούμενη σε φυσική ή διανοητική βλάβη. 4 Από τα παραπάνω εκτεθέντα ενφαίνεται, ότι η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ενστερνίζεται έναν αμιγώς πολιτικό όρο, προκειμένου να προσδιορίσει το περιεχόμενο της μονοδιάστατα ως τότε και ιατρο-κεντρικά θεωρούμενης βλάβης, η ύπαρξη της οποίας και μόνον συνδέεται αιτιωδώς με την κατάγνωση της Αναπηρίας. Ο δάνειος αυτός πολιτικός όρος Άτομα με Ειδικές Ανάγκες» προκάλεσε βαθύτατο πλήγμα στην δικαιωματική και κοινωνιολογική προσέγγιση της Αναπηρίας, εφόσον αδιαμφισβήτητα στιγμάτισε κατάφορα την εν λόγω Κοινωνική Ομάδα, νομιμοποιώντας εν τοις πράγμασι την περιθωριοποίηση της, χαλυβδώνοντας νομοθετικά τη μεταχείριση και ένταξη της με όρους ειδικότητας και προνομίων αντί της πλήρους ισότητας. Η πιο αυστηρή και ουσιαστική κριτική του ιατρο-κεντρικού αυτού ορισμού προήλθε από τους Κοινωνικούς επιστήμονες, οι οποίοι ευνόητα κατέβαλαν ισχυρές προσπάθειες να συνδέσουν τις θεωρίες με τον εμπειρισμό με τρόπο όχι αφηρημένο αλλά μεθοδολογικά ορθολογικό και ελέγξιμο. 5 Ο Michael Oliver Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μεγάλης Βρετανίας και Ακτιβιστής με Κινητική Αναπηρία εμφορούμενος από το πραγματικό γεγονός της μη αποδοχής των άτομο-κεντρικών σχημάτων επεξεργασίας της Αναπηρίας επί τη βάση της ιατρικής συνιστώσας από τους Αναπήρους προτρέπει τους τελευταίους να ασκήσουν κριτική κατασκευάζοντας την δική τους εναλλακτική θεωρία, που θα μπορούσε να ονομαστεί: «Θεωρία της Κοινωνικής Καταπίεσης». 6 Και συνεχίζει βασίζοντας την συλλογιστική του στην σπουδαιότητα και τον ρόλο των ορισμών: «Η κοινωνία διαφέρει από τη φύση τουλάχιστον από μια θεμελιώδη άποψη τα ανθρώπινα όντα νοηματοδοτούν τα αντικείμενα στον κοινωνικό τους περίγυρο, και στη συνέχεια προσανατολίζουν τη συμπεριφορά τους προς αυτά με όρους που πηγάζουν από τις έννοιες που τους αποδίδουν. Όσον αφορά την αναπηρία, στην περίπτωση που θεωρηθεί τραγωδία, οι ανάπηροι θα δεχθούν τέτοια μεταχείριση σαν να ήταν τα θύματα ενός τραγικού συμβάντος ή μιας τραγικής περίπτωσης. Αυτή η μεταχείριση θα τους ακολουθεί όχι μόνο στην καθημερινή τους ζωή, αλλά θα μεταφράζεται και σε κοινωνικές πολιτικές που θα επιχειρούν να αποζημιώσουν τα θύματα για την τραγωδία που υπέστησαν. Εναλλακτικά, ακολουθεί λογικά η θέση ότι, αν η αναπηρία οριστεί ως κοινωνική καταπίεση, τότε οι ανάπηροι θα θεωρηθούν μάλλον συλλήβδην ως τα θύματα μιας κοινωνίας που τους παραμελεί και τους αγνοεί, παρά ως 4Βλ. Α. Ζώνιου Σιδέρη, Οι ανάπηροι και η Εκπαίδευση τους Μια ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση της ένταξης, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα 1998, σελ Βλ. M. Oliver Αναπηρία και Πολιτική, Εκδόσεις Επίκεντρο, Πρόλογος Επιμέλεια Γιώτα Καραγιάννη, σελ Βλ. όπως παραπάνω σε M. Oliver σελ

4 τα άτομα που έχουν πέσει θύματα μιας κατάστασης. Μια τέτοια θεώρηση θα μεταφραζόταν σε κοινωνικές πολιτικές προσαρμοσμένες να ανακουφίζουν από την καταπίεση παρά να α- ποζημιώνουν άτομα. Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε ότι, προς το παρόν, η εξατομικευμένη και τραγική θέαση της αναπηρίας είναι κυρίαρχη στην κοινωνική καθημερινή ζωή και στην κοινωνική πολιτική» 7 Αναστοχαζόμενοι/ες τις καίριες επισημάνσεις του Συγγραφέα θα μπορούσαμε να πούμε: Μιλήσαμε και μεταχειριστήκαμε την Αναπηρία επί σειρά δεκαετιών ως αρνητική ποσοστικοποίηση και ποσοτικοποίηση ιατρικών «γνωματεύσεων», διαμοιράζοντας θετικά και αρνητικά νομικά μέτρα επί τη βάση αξιολογήσεων αδυναμίας εκπλήρωσης κοινωνικών ρόλων σε έναν φαύλο κύκλο συντήρησης και ανασυντήρισης στενών προτύπων εξειδίκευσης ετεροκανονιστικού προσδιορισμού αφήνοντας στην άκρη το αληθές περιεχόμενο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπως κατοχυρώνεται για τους μη Αναπήρους. Στον αντίποδα όλων των παραπάνω ο κοινωνιολογικός άξονας τροφοδότησης της οριοθέτησης, μεταχείρισης και αντίληψης της Αναπηρίας επιθυμεί να στρέψει το βλέμμα από την ιατρική βλάβη στην ολιστική διάσταση των τιθέμενων από την κοινωνία εμποδίων προς τους/τις Ανθρώπους με Αναπηρία: Έτσι στο άρθρο 1, όπου περιγράφεται ο σκοπός της Διεθνούς Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία ορίζεται ευκρινώς: Στα Άτομα με Αναπηρία ΑμεΑ συμπεριλαμβάνονται άτομα με μακροχρόνιες σωματικές, νοητικές, πνευματικές ή αισθητηριακές βλάβες, οι οποίες σε αλληλεπίδραση με διάφορα εμπόδια δύνανται να παρεμποδίσουν την πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή τους στην κοινωνία σε ίση βάση με τους άλλους. 8 Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επικύρωσε όπως καθίσταται σαφές ξεκάθαρα το σύγχρονο Πρότυπο Μεταχείρισης και Κατανόησης της Αναπηρίας, θέτοντας στην πρώτη γραμμή των κάθε είδους Κρατικών Παρεμβάσεων την παράμετρο άρσης των εμποδίων κοινωνικά, προς επίτευξη μιας πραγματιστικής και ουσιαστικής ισοτιμίας. Σημειώνεται, από πλευράς κοινοτικών αντιδράσεων ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κύρωσε στο σύνολο της την Διεθνή Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία στις 23 Δεκεμβρίου , σε μια προσπάθεια αφενός μεν να πιέσει τα υπογράψαντα αυτήν και μη κυρώσαντα μέχρι τούδε Ευρωπαϊκά Κράτη, μη εξαιρουμένης της χώρας μας, να προβούν στην ενσωμάτωση της στην εσωτερική τους νομοθεσία. Προσθέτως εφόσον η CRPD αποτελεί την πρώτη Διεθνή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από διακυβερνητικό όργανο, η 7Βλ. όπως παραπάνω σε M. Oliver σελ Άρθρο 1 Σκοπός της Διεθνούς Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία. Μετάφραση στα Ελληνικά από την Π. Νάσκου Περράκη 9Βλ. αναλυτικά στο 4

5 Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να υπερασπίζεται κατ αρχήν πλήρως τις στρατηγικές πολιτικής και νομοθετικές δεσμεύσεις, όπως χαράζονται από τα Ηνωμένα Έθνη, στο πλαίσιο σύγκλησης των ταχυτήτων ένταξης της εν λόγω Διακριτής Ομάδας σε Παγκόσμιο επίπεδο μένει να χαράξει τα επόμενα θαρραλέα βήματα σε αυτόν τον τομέα Πέρα από την αλλαγή του κυρίαρχου λεκτικού προσδιορισμού της Αναπηρίας η Κοινωνική της θεώρηση έφερε με την παγίωση της μια σειρά από σύμφυτους όρους και δικαιώματα πλήρους συμμετοχής στους επί μέρους τομείς βιωσιμότητας και διαβίωσης των μελών της συγκεκριμένης Διακριτής Ομάδας, η οποία ας τονιστεί ότι στατιστικά καταγράφεται να εγγίζει περίπου το 15% του Ευρωπαϊκού και το 10% του Ελληνικού Πληθυσμού σύμφωνα με τις εντελώς πρόσφατες μετρήσεις της Eurostat. Θα μπορούσε να ειπωθεί, πως η αρχή της ειδικότητας του προγενέστερου προτύπου των ειδικών αναγκών έδωσε την θέση της στην αρχή της ισότητας, μιας ισότητας όμως που εστιάζει στην εξάλειψη των εμποδίων και των αποκλεισμών και όχι στο άτομο και την ανικανότητα του να υπηρετήσει συμβατούς κοινωνικούς ρόλους. Ας μεταβούμε τώρα συλλογιστικά στο δεύτερο πεδίο ενασχόλησης της παρούσας εισήγησης: ήτοι την ένταξης της διάστασης της Αναπηρίας στην ενημέρωση, στην εκπαίδευση, την τέχνη και τον πολιτισμό με όρους ισότιμης απόλαυσης τους: Αρχικά ευχερώς διαπιστώνεται, ότι έννοια άμεσα συνδεόμενη με τον Κοινωνικό Ορισμό της Αναπηρίας είναι αυτή της Προσβασιμότητας, ως αναγνώρισης των εμποδίων και φραγμών αλλά και λήψης και υιοθέτησης κατάλληλων μέτρων άρσης τους, προς επίτευξη της διαμόρφωσης ενός Περιβάλλοντος, ως προς το οποίο λαμβάνονται υπόψη οι αρχές του Οικουμενικού Σχεδιασμού και της Μη Διάκρισης, της οποίας το περιεχόμενο αντλούμε και πάλι από την Διεθνή Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και συγκεκριμένα από το άρθρο 9 αυτής, όπου και σταχυοθετούνται όλες οι εκφάνσεις του όρου Άρθρο 9 Διεθνούς Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία κατά Μετάφραση της Π. Νάσκου Περράκη σελ. 4: «1. Για να επιτρέψουν στα ΑμεΑ να ζουν ανεξάρτητα και να συμμετέχουν πλήρως σε όλες τις πτυχές της ζωής, τα Κράτη Μέρη λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσουν στα ΑμεΑ πρόσβαση, σε ίση βάση με τους άλλους, στο φυσικό περιβάλλον, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στην ενημέρωση και επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογιών και συστημάτων πληροφοριών, και σε άλλες εγκαταστάσεις και υπηρεσίες, που είναι ανοικτές ή παρέχονται στο κοινό, σε αστικές και αγροτικές περιοχές. Αυτά τα μέτρα τα οποία συμπεριλαμβάνουν την αναγνώριση και εξάλειψη των εμποδίων και των φραγμών στην προσβασιμότητα, ισχύουν μεταξύ άλλων, για: (α) Κτίρια, δρόμους, μέσα μαζικής μεταφοράς και άλλες εσωτερικές και εξωτερικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων σε σχολεία, οικίες, νοσοκομεία και εργασιακό χώρο,(β) Ενημέρωση, επικοινωνίες και άλλες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρονικών υπηρεσιών και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. 2. Τα Κράτη Μέρη λαμβάνουν επίσης κατάλληλα μέτρα για: (α) να αναπτύξουν, να δημοσιοποιήσουν και να επιτηρήσουν την εφαρμογή των ελαχίστων προδιαγραφών και κατευθυντηρίων γραμμών για την προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων και των υπηρεσιών που είναι ανοικτές ή παρέχονται στο κοινό, (β) διασφαλίσουν ότι ιδιωτικοί φορείς που προσφέρουν εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που είναι ανοικτές ή παρέχονται στο κοινό, λαμβάνουν υπόψη όλες τις πτυχές της προσβασιμότητας για τα ΑμεΑ, (γ) να παρέχουν εκπαίδευση στους εμπλεκόμενους φορείς για ζητήματα προσβασιμότητας που αντιμετωπίζουν τα ΑμεΑ, (δ) να παρέχουν σε κτίρια και άλλες εγκαταστάσεις, οι οποίες είναι ανοικτές στο κοινό, ενδείξεις σε γλώσσα Braille και σε ευανάγνωστες και ευκολονόητες μορφές, (ε) να παρέχουν μορφές δια ζώσης βοήθειας και μεσαζόντων, συμπεριλαμβανομένων οδηγών, αναγνωστών και επαγγελματιών διερμηνέων της νοηματικής γλώσσας, για να διευκολύνουν την προσβασιμότητα σε κτίρια και άλλες εγκαταστάσεις που είναι ανοικτές στο κοινό, (στ) να προωθήσουν άλλες κατάλληλες μορφές βοήθειας και υποστήριξης στα ΑμεΑ για να εξασφαλίσουν την πρόσβαση τους στην ενημέρωση, (ζ) να προωθήσουν την πρόσβαση των ΑμεΑ σε νέες τεχνολογίες και συστήματα ενημέρωσης και επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένου του διαδικτύου (internet), (η) να προωθήσουν το σχεδιασμό, ανάπτυξη, παραγωγή και διανομή των προσβάσιμων τεχνολογιών και συστημάτων ενημέρωσης και επικοινωνιών σε πρώιμο στάδιο, έτσι ώστε αυτές οι τεχνολογίες και τα συστήματα να γίνουν προσβάσιμα με ελάχιστο κόστος.». 5

6 Στην Ελληνική έννομη τάξη στο πλαίσιο της άτυπης πληροφόρησης προς το ευρύ κοινό από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ατυχώς η έννοια της Προσβασιμότητας παρουσιάζεται μόνον υπό τη μία της έκφανση, αυτήν της Πρόσβασης στο Δομημένο Περιβάλλον, λειαίνοντας με αυτόν τον τρόπο την αλλοίωση του ολόπλευρου και πολυδιάστατου περιεχομένου της, το οποίο περικλείει συνάμα την Πρόσβαση στην Εκπαίδευση (τυπική και άτυπη), στην Πληροφόρηση στην Ενημέρωση και φυσικά στα αγαθά και στις υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των αγαθών της Τέχνης και του Πολιτισμού. Η εννοιολόγηση του όρου Προσβασιμότητα κατ ουσίαν απαντά στο ερώτημα: Πώς θα άρουμε τα εμπόδια, που προκαλούν αιτιωδώς τη μη συμμετοχή των Ανθρώπων με Αναπηρία σε ίση βάση με τους άλλους/ες; -Διττά με την αναγνώριση αλλά και με την λήψη κατάλληλων μέτρων εξάλειψης τους. Σε ό,τι αφορά το Δικαίωμα στο Προσβάσιμο Βιβλίο, που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας μελέτης, το περιεχόμενο του προσαπαιτεί την δημιουργία ενός Βιβλίου Προσιτού αλλά κυρίως Αναγνώσιμου από όλους/ες τους/τις Αναγνώστες/ριες χωρίς αποκλεισμούς επομένως και τους Αναγνώστες/ριες με Αναπηρία. Στο λογικώς επόμενο ερώτημα τώρα που τίθεται: Με ποια μέσα θα επιτευχθεί ο στόχος της Προσβασιμότητας ως προς την παροχή πολιτιστικών αγαθών, αγαθών τέχνης και πηγών γνώσης αλλά και υπηρεσιών εκπαίδευσης; Εν προκειμένω προτείνονται δύο μέσα συναρμογής μη αλληλοαποκλειόμενα μεταξύ τους: αφενός μεν ο Οικουμενικός Σχεδιασμός και αφετέρου δε ο Εξειδικευμένος Σχεδιασμός. Η διαφορά των δύο προτεινόμενων προσεγγίσεων εκκινεί από τις βάσεις των αντίστοιχων μοντέλων μεταχείρισης της Αναπηρίας, όπως εκτέθηκαν ανωτέρω ενώ ταυτόχρονα απευθύνεται σε διαφορετικούς αποδέχτες: Έτσι ως «Οικουμενικός σχεδιασμός» νοείται ο σχεδιασμός προϊόντων, περιβάλλοντος, προγραμμάτων και υπηρεσιών προκειμένου να είναι εύχρηστα από όλους τους ανθρώπους, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, χωρίς την ανάγκη για προσαρμογή ή εξειδικευμένο σχεδιασμό. Ο «οικουμενικός σχεδιασμός»δεν εξαιρεί το βοηθητικό εξοπλισμό για συγκεκριμένες ομάδες ΑμεΑ όπου αυτός χρειάζεται. 11 Η ραγδαία εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας τα τελευταία έτη εξωθεί στην άμβλυνση της διαχωριστικής γραμμής ανάμεσα στις δύο προτεινόμενες λύσεις Σχεδιασμού με τον Οικουμενικό Σχεδιασμό να αποκτά όλο και μεγαλύτερη ώθηση ιδίως ως προς τα εμπορικά αγαθά και τις υπηρεσίες προς το ευρύ κοινό. 12 Το δε βασικό πλεονέκτημα του συνίσταται στην 11Άρθρο 2 περίπτωση 5η Διεθνούς Σύμβασης Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία κατά Μετάφραση της Π. Νάσκου Περράκη. 12Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μπορεί να εισφερθεί αυτό της διάθεσης στην Παγκόσμια Αγορά Κινητού Τηλεφώνου / Υπολογιστή Χειρός, το οποίο διέθετε ενσωματωμένο στο λογισμικό του Πρόγραμμα Υποστηρικτικής Τεχνολογίας αγνώστη Οθόνης και Μεγέθυνσης για χρήστες με Προβλήματα Όρασης, χωρίς επιπλέον κόστος. αν 6

7 συμπερίληψη ως καταναλωτικών μονάδων όλων των ομάδων πληθυσμού ήτοι των Ανθρώπων με Αναπηρία και των λοιπών Εμποδιζόμενων Ατόμων. Κλείνοντας αυτήν την υποενότητα ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο επισημάνσεις ιστορικού χαρακτήρα σε σχέση με την έγερση προβληματισμού κοινωνικά γύρω από την Προσβασιμότητα των Βιβλίων: Η πρώτη σχετίζεται με το έναυσμα της ενασχόλησης πολιτικά με το ζήτημα, η οποία αφετηριάζεται στην υποχρέωση κάλυψης των αναγκών της σχολικής εκπαίδευσης των Μαθητών με Προβλήματα Όρασης και την χορήγηση σε αυτούς εποπτικού υλικού και συγγραμμάτων σε προσβάσιμη για αυτούς μορφή, ως έκφανση του Δικαιώματος σε μια εκπαίδευση χωρίς ανισότητες. Και η δεύτερη παρατήρηση συνίσταται στην επικύρωση, ότι η Αρχή του Οικουμενικού Σχεδιασμού οφείλει την παγίωση της αλλά και την εύρεση πρόσφορου εδάφους ανάπτυξης των συνεπειών της μετά την εδραίωση του σύγχρονου κοινωνικού Μοντέλου Μεταχείρισης της Αναπηρίας. 2. Το νομοθετικό Πλαίσιο για το Προσβάσιμο Βιβλίο υπέρ των Αναγνωστών/ριών με Αναπηρία στον Ελληνικό χώρο. Η πρόσβαση στο βιβλίο ως πηγή γνώσης, ψυχαγωγίας και ως μέσο πνευματικής καλλιέργειας αναφορικά με τους Αναγνώστες/ριες με Αναπηρία δεν αφορά μόνον αυτό καθαυτό το περιεχόμενο του αλλά και την προσιτότητα του σύνολου περιβάλλοντος και των χώρων, στους οποίους διατίθεται. Η δημιουργία Προσβάσιμων Βιβλίων προσαπαιτεί συνακόλουθα την δημιουργία και την ύπαρξη Προσβάσιμων Βιβλιοθηκών, Προσβάσιμων Βιβλιοπωλείων και Προσβάσιμων Εκδηλώσεων Παρουσίασης τέτοιων βιβλίων προσέλκυσης της εν τοις πράγμασι αποκομμένης μερίδας κοινού, των Πολιτών/ισών με Αναπηρία. Το ζεύγμα Προσβασιμότητα των Βιβλιοθηκών και των Βιβλίων για Αναγνώστες/ριες με Αναπηρία διέπεται από τις ακόλουθες διατάξεις στην έννομη μας τάξη: 2.1 Ο Κανονισμός Λειτουργίας των Δημόσιων Βιβλιοθηκών όπως εγκρίθηκε με την Υπουργική Απόφαση Υ.Α /ΙΖ ΦΕΚ Β Ο Κανονισμός Λειτουργίας των Δημόσιων Βιβλιοθηκών, όπως εγκρίθηκε με την Υπουργική Απόφαση 830/2003 (Υ.Α /ΙΖ ΦΕΚ Β ) τονίζει εμφατικά στο πρώτο 7

8 του Άρθρο, στο οποίο και διαγράφονται ο Σκοπός και οι Στόχοι κάθε Δημόσιας Βιβλιοθήκης τα ακόλουθα: Η Βιβλιοθήκη προωθεί χωρίς πολιτικές, θρησκευτικές, φυλετικές ή άλλες διακρίσεις τη γνώση, την πληροφορία, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Για την επίτευξη των στόχων της η βιβλιοθήκη, μεταξύ άλλων:.λειτουργεί ως τοπικό κέντρο πληροφόρησης, που εξασφαλίζει στους χρήστες της πρόσβαση σε κάθε είδους γνώση και πληροφορία. Ενισχύει την αναγνωσιμότητα και κάθε είδους σχετική μορφωτική και πολιτιστική δραστηριότητα. Παρέχει ειδικές υπηρεσίες και Υλικό σε όσους χρήστες δεν μπορούν, για οποιονδήποτε λόγο, να χρησιμοποιήσουν τις συνήθεις υπηρεσίες και το υπάρχον υλικό της Βιβλιοθήκης όπως: ξενόγλωσσες μειονότητες, άτομα με ειδικές ανάγκες ή άτομα που βρίσκονται σε νοσοκομεία, φυλακές κλπ..ενεργεί προς κάθε κατεύθυνση για την εκπλήρωση της αποστολής της. Η εφαρμογή των σκοπών αυτών, οι οποίοι συνάδουν με τη διακήρυξη της Unesco για τις Βιβλιοθήκες συνιστούν τον κεντρικό άξονα πάνω στον οποίο στηρίζεται ο Κανονισμός Λειτουργίας των Βιβλιοθηκών και δημιουργούν το ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας τους. 13 Σκιαγραφώντας το περιεχόμενο της Προσβασιμότητας για τους/τις Χρήστες/ριες με Αναπηρία ο Κανονισμός τάσσει αναλυτικότερα στο Άρθρο 4 παρ. 8: Η Βιβλιοθήκη παρέχει ισότιμα υπηρεσίες σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Επιπλέον, καταβάλει προσπάθειες ώστε να επεκτείνει τις δραστηριότητές της προκειμένου να καλύπτει τις ειδικές ομάδες του πληθυσμού που υστερούν λόγω αναπηριών, ηλικίας και υγείας. Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν: Υπηρεσίες σε άτομα με προβλήματα όρασης. Οι υπηρεσίες αυτές δίνονται συντονισμένα από συγκεκριμένες βιβλιοθήκες και σε συνεργασία με άλλους φορείς της πολιτείας και της ευρύτερης κοινότητας και ιδιαίτερα με τις αντίστοιχες Βιβλιοθήκες τυφλών. Εξασφάλιση πρόσβασης σε όλες τις βιβλιοθήκες στα άτομα με σωματικές αναπηρίες. Υπηρεσίες των κινητών βιβλιοθηκών σε: κέντρα υγείας, κέντρα περίθαλψης και κατοικίες ατόμων με ειδικές ανάγκες. Συνεργασία με φορείς που προσφέρουν υπηρεσίες στις ειδικές αυτές ομάδες πληθυσμού και οργάνωση ενημερωτικών ή άλλων εκδηλώσεων στους χώρους της βιβλιοθήκης. Εμπλουτισμό των Συλλογών των Βιβλιοθηκών για την εξυπηρέτηση των ατόμων που έχουν τη φροντίδα των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Διασφάλιση του Υλικού τους από την οιαδήποτε ένταξη περιεχομένου προσβλητικού προς τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Συνειδητή ενίσχυση του Υλικού που προωθεί την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Ταχυδρομική αποστολή ή ανάθεση σε εθελοντές του ζητούμενου Υλικού σε άτομα που δεν έχουν τη δυνατότητα μετακίνησης και κατά συνέπεια δεν μπορούν να επισκεφθούν τη Βιβλιοθήκη. Ειδικότερα για τα άτομα με προβλήματα όρασης οι βιβλιοθήκες του Υπουργείου 13Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο του Κανονισμού Λειτουργίας των Δημόσιων Βιβλιοθηκών και την σχετική Υπουργική Απόφαση 830/2003 στο 8

9 Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων προωθούν την εξασφάλιση ψηφιακού Υλικού, το οποίο με την εξέλιξη της τεχνολογίας είναι προσβάσιμο από τους τυφλούς αναγνώστες. Στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες οι βιβλιοθήκες προβαίνουν στη δημιουργία Υλικού ειδικά για άτομα με προβλήματα όρασης, ακολουθούν τις "Αρχές για τη Δημιουργία και Παραγωγή για Προσβάσιμα Βιβλία και Υλικό" της Διεθνούς Κοινοπραξίας για το πρότυπο του νέου ψηφιακού φωνητικού βιβλίου (Daisy). 14 Οι ανωτέρω εξασφαλιστικές για την Ισότιμη εν τοις πράγμασι απόλαυση των Υπηρεσιών, που παρέχουν οι Δημόσιες Βιβλιοθήκες στο ευρύ κοινό και από τους/τις Ενδιαφερόμενους/ες με Αναπηρία ρυθμίσεις κάθε άλλο παρά τον χαρακτήρα απλής υπόδειξης εν είδη ευχολογίου εμφανίζουν. Αυτό συνάγεται από την χρήση Ενεστώτα Χρόνου, ο οποίος από πλευράς νομικής ερμηνείας παραπέμπει στην επιβολή και την υποχρεωτικότητα και όχι στην πρόταση ή την προτροπή. Οι συγκεκριμένες κανονιστικές ρυθμίσεις Προσβασιμότητας δύνανται ακώλυτα να αποτελέσουν έναν πρώτο σημαντικό οδηγό λήψης πρωτοβουλιών στο επίπεδο της άρσης των εμποδίων για τους Ανθρώπους με Αναπηρία και από τους Ιδιωτικούς Φορείς, στους οποίους στεγάζονται Βιβλιοθήκες, παρότι οι τελευταίοι κείνται κατ αρχήν εκτός του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω Υπουργικής Απόφασης. Επιπλέον νομικά επιχειρήματα υπέρ της ανάλογης εφαρμογής των ανωτέρω διατάξεων εκρέουν από υπέρτερα εν προκειμένω προστατευόμενα συνταγματικής περιωπής δικαιώματα, που δεν είναι άλλα από αυτά των άρθρων5 Α Συντ. Δικαίωμα στην Πληροφόρηση 15 και 16 παρ. 1, 2 και 4 Συντ. Ελευθερία της Τέχνης της Επιστήμης και της Παιδείας, 16 των οποίων η συνδυαστική ερμηνεία με το άρθρο 25 Συντ. 1974/1986/2001/2008, 17 μας άγει σε ταυτόσημα συμπεράσματα περί ανάλογης εφαρμογής εφόσον οι εδώ εξεταζόμενες σχέσεις μεταξύ αναγνωστών/ριών και βιβλιοθηκών προσιδιάζουν σε ιδιώτες. 14Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο του Κανονισμού Λειτουργίας των Δημόσιων Βιβλιοθηκών και την σχετική Υπουργική Απόφαση 830/2003 στο 15Άρθρο 5Α Συντ. 1974/1986/2001/2008: 1. Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση, όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυ νατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφερόντων τρίτων. 2. Καθένας έχει δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά, καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσης τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των άρθρων 9, 9Α και Άρθρο 16 παρ. 1,2 και 4 Συντ. 1974/1986/2001/2008: 1. Η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες- η ανάπτυξη και η προαγωγή τους απο τελεί υποχρέωση του Κράτους. Η ακαδημαϊκή ελευθερία και η ελευθερία της διδασκαλίας δεν απαλλάσσουν από το καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα. 2. Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνι κής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλαση τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες 4. Όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια. Το Κράτος ενισχύει τους σπουδαστές που διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα με τις ικανότητες τους. 17Άρθρο 25 παρ. 1 Συντ. 1974/1986/2001/2008: 1. Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκηση τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν. Οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας. 9

10 Τέλος από πλευράς Αστικού Δικαίου η υποχρέωση των Ιδιωτικών Βιβλιοθηκών να παράσχουν Προσβάσιμα Βιβλία και Υπηρεσίες προς τους/τις Αναγνώστες/ριες με Αναπηρία ερίζεται στην αρχή της καλής πίστης, που πρέπει να διέπει κάθε συναλλαγή σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 288 Α.Κ. 18 Το βασικό πλεονέκτημα από νομική και κοινωνική σκοπιά της εν λόγω Υπουργικής Απόφασης έγκρισης του Κανονισμού Λειτουργίας των Βιβλιοθηκών έγκειται στο ότι υπολαμβάνει την έννοια της Πρόσβασης των Αναγνωστών/ριών με Αναπηρία πολυδιάστατα συμπεριλαμβάνοντας ρυθμίσεις τόσο για την άρση των εμποδίων στο δομημένο περιβάλλον των Δημόσιων Βιβλιοθηκών όσο και στο περιεχόμενο των γνώσεων, του πολιτισμού και της τέχνης, του οποίου την διάχυση στην Κοινωνία των Πολιτών καλούνται να υπηρετήσουν. Ως αρνητικό σημείο θα μπορούσε να καταγραφεί η μη συμμόρφωση με τον ορισμό της Αναπηρίας, ο οποίος είχε εισαχθεί διεθνώς από το 2001, όπως ήδη αναφέρθηκε με σχετική απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. 2.2 Η Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) Αναπαραγωγή έργου πνευματικής ιδιοκτησίας προς όφελος τυφλών και κωφαλάλων, και επέκταση της ρύθμισης σε άλλες κατηγορίες ατόμων με αναπηρίες ΦΕΚ Α της 24ης Οκτωβρίου Άμεσα συνεχόμενο με την δημιουργία ενός καθεστώτος Μη Αποκλεισμών από τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες ενφαίνεται και το Δικαίωμα κάθε Πολίτη/ισας με Αναπηρία στο Προσβάσιμο Βιβλίο. Ο περιορισμός του δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας υπέρ των Αναγνωστών/ριών με Αναπηρίες διατυπώθηκε εκτενώς νομικά στην Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) Αναπαραγωγή έργου πνευματικής ιδιοκτησίας προς όφελος τυφλών και κωφαλάλων, και επέκταση της ρύθμισης σε άλλες κατηγορίες ατόμων με αναπηρίες ΦΕΚ Α της 24ης Οκτωβρίου 2007 η οποία εκδόθηκε κατ εξουσιοδότηση του άρθρου 28 Α του Ν.2121/1993 περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας. 19 Σκοπός της εν λόγω Υπουργικής Απόφασης είναι ο καθορισμός των λεπτομερειών και των όρων της Αναπαραγωγής ενός προηγουμένως νομίμως δημοσιευμένου έργου από αρμόδιο 18Άρθρο 288 Α.Κ.: Ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη. 19Άρθρο 28Α Ν. 2121/1993: Επιτρέπεται η αναπαραγωγή του έργου προς όφελος τυφλών και κωφαλάλων προσώπων, για χρήσεις που συνδέονται άμεσα με την αναπηρία και δεν έχουν εμπορικό χαρακτήρα, στο βαθμό που απαιτείται λόγω της συγκεκριμένης αναπηρίας. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού μπορούν να καθοριστούν οι όροι εφαρμογής της ρύθμισης, καθώς και η εφαρμογή της σε άλλες κατηγορίες προσώπων με αναπηρίες. Η εν λόγω διάταξη εισήχθη με τον Ν. 3057/2002, με τον οποίο ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο η Οδηγία 2001/29 Ε.Ε. 10

11 φορέα σε ειδικές μορφές προς όφελος των Δικαιούχων με Αισθητηριακές Αναπηρίες ήτοι απώλεια όρασης, κώφωση και όσων εξαιτίας της Αναπηρίας τους «αδυνατούν» να διαβάσουν ένα τυπωμένο κείμενο με συμβατικό τρόπο ή να αντιληφθούν το περιεχόμενο ενός έργου με τη χρήση των φυσικών αισθήσεών τους». 20 Η δε αναπαραγωγή του έργου στις ειδικές μορφές και υπό τις προϋποθέσεις της παρούσας συνιστά νόμιμο περιορισμό του περιουσιακού δικαιώματος του δημιουργού. Με τον όρο αναπαραγωγή νοείται: η παραγωγή ενός ή περισσοτέρων αντιτύπων του έργου που συνήθως γίνεται με βάση την υλική ενσωμάτωση, η οποία πραγματοποιείται με την εγγραφή. Τέτοια αντίτυπα μπορεί να είναι π.χ. βιβλία, φωτοαντίγραφα, μικροφίλμ, CD κλπ. Η αναπαραγωγή μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε μέσο, όπως με μηχανικά, φωτοχημικά, φωτοτυπικά, ηχητικά, ηλεκτρονικά, ή ψηφιακά, καθώς και σε οποιαδήποτε μορφή, υλική ή άυλη, σε ανοιχτή ή όχι γραμμή. Στην πράξη της αναπαραγωγής εμπίπτουν τόσο τα προσωρινά όσο και τα μόνιμα αντίγραφα. 21 Αρμόδιος Φορέας, που επιτρέπεται να προβαίνει στην αναπαραγωγή του έργου πνευματικής ιδιοκτησίας είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός ή σωματείο ή ένωση ή άλλος συναφής φορέας, που έχει ως βασική αποστολή του την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών σχετικά με την επιμόρφωση και την εκπαίδευση ή τη διευκόλυνση της επιμόρφωσης και της εκπαίδευσης των ανωτέρω αναφερομένων κατηγοριών Δικαιούχων καθώς και τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης Οι αμφισβητήσεις σχετικά με το επιτρεπτό ή μη της αναπαραγωγής του έργου από έναν φορέα λύνονται από τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας Ο.Π.Ι., στον οποίο τηρείται και Λίστα αρμόδιων Φορέων. 22 Το άρθρο 4 της Υπουργικής Απόφασης ορίζει ότι επεξεργασίας μπορεί να τύχει οποιοδήποτε έργο Λόγου ή Επιστήμης προς άρση των εμποδίων πρόσβασης στο περιεχόμενο του υπέρ των Ενδιαφερόμενων με Αναπηρία. 23 Στις συγκαταλεγόμενες μορφές αναπαραγωγής περιλαμβάνονται: οι γραφές Braille, Moon, Daisy, τα ομιλούντα βιβλία (talking books), καθώς και οποιαδήποτε άλλη μέθοδος, που έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για να χρησιμοποιείται από τους δικαιούχους και ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους, στο βαθμό που απαιτείται από τη συγκεκριμένη Αναπηρία. 24 Αναφορικά με την εισαγόμενη στην παρούσα Υπουργική Απόφαση υποχρέωση των Εκδοτών να παραδώσουν στους αρμόδιους Φορείς σε ηλεκτρονική μορφή τα έργα, που 20Άρθρο 1 της ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο της Υπουργικής Απόφασης ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) στο 21Βλ. Δ. Καλλινίκου, Αρχεία Βιβλιοθήκες και Πνευματική Ιδιοκτησία, σελ , στο 22Άρθρο 2 ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο της Υπουργικής Απόφασης στο 23Άρθρο 4 ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο της Υπουργικής Απόφασης στο 24Άρθρο 5 ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο της Υπουργικής Απόφασης στο 11

12 ζητούνται για αναπαραγωγή, εφόσον βέβαια τηρούνται σε τέτοια μορφή, θα πρέπει να τονιστεί, ότι παρότι αυτή κάθε αυτή η πρόβλεψη της ηχεί ως ριζοσπαστική, η ανωτέρω παραδοχή διαψεύδεται από την προσεχτική ανάγνωση του Κειμένου της οικίας διάταξης: Η παρ. 2 του άρθρου 6 της Υπουργικής Απόφασης θεσμοθετεί απεριόριστα τη σκιαγραφήσα υποχρέωση των εκδοτών για όλα τα εκπαιδευτικά συγγράμματα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης καθώς και για τα υποχρεωτικά συγγράμματα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Στο ίδιο άρθρο όμως προβλέπεται ποσόστωση όσων αφορά τα υπόλοιπα έργα μέχρι του 10% επί της ετήσιας παραγωγής του, μη συνυπολογιζομένων των τυχόν εκπαιδευτικών συγγραμμάτων, που εκδίδει για τις τρεις βαθμίδες εκπαίδευσης. Στην περίπτωση δε αθέτησης αυτής του της υποχρέωσης η διαγραφόμενη ποσόστωση διπλασιάζεται. Τέλος στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου τίθεται 30ήμερη προθεσμία ανταπόκρισης του εκδότη στο αίτημα των αρμόδιων Φορέων Επεξεργασίας ενώ καθορίζονται και οι μορφές επέκτασης του αρχείου, στις οποίες αυτό μπορεί να παραδοθεί. 25 Οι ανακύπτουσες διαφορές και αμφισβητήσεις από τη μη εφαρμογή της παρούσας Υπουργικής Απόφασης επιλύονται δικαστικά κατά την διαδικασία Ασφαλιστικών Μέτρων των άρθρων 682 και επ. ΚΠολΔ Κριτική αποτίμηση. Σε μια προσπάθεια κριτικής αποτίμησης των διατάξεων της Υπουργικής Απόφασης για το Προσβάσιμο Βιβλίο πέραν των αποκλίσεων από τους σύγχρονους λεκτικούς ορισμούς της Αναπηρίας, οφείλει να τονιστεί, ότι η όλη διαδικασία, που τάσσεται για την Μετατροπή ενός έργου ηλεκτρονικής μορφής σε προσβάσιμο υλικό για τους/τις Αναγνώστες/ριες με Αναπηρία εμφανίζει συνθετότητα εφόσον εμπλέκει ενδιάμεσους φορείς επεξεργασίας σε ρόλο εν τέλει διαμεσολαβητικό. Συνάμα κατοχυρώνει ως μέγιστο ποσοστό παραδοτέων από τους Εκδότες έργων αυτό του 10% της ετήσιας παραγωγής των Εκδοτικών Οίκων. Τέλος μετατοπίζει άτυπα την πρωτοβουλία για την Μετατροπή στους ίδιους τους Ανθρώπους με Αναπηρία, οι οποίοι/ες στην πράξη έρχονται αντιμέτωποι με την άρνηση των Εκδοτικών Οίκων να συμμορφωθούν ενώ παράλληλα και σε ό,τι αφορά τα λοιπά έργα πλην των εκπαιδευτικών συγγραμμάτων οι ίδιοι/ες 25Άρθρο 6 ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) όπου και ορίζονται ως ενδεικνυόμενες παραδοτέες μορφές επέκτασης του αρχείου προς αναπαραγωγή για τους σκοπούς της Υπουργικής Απόφασης: α) επεκτάσιμη γλώσσα σήμανσης (extensible mark up language), β) γλώσσα σήμανσης υπερκειμένου (hypertext mark up language), γ) σουίτα εφαρμογών γραφείου από την Microsoft (Microsoft word), δ) βασικό αμερικανικό κώδικα για ανταλλαγή πληροφοριών (American Standard Code for Information Interchange ASCII), ε) φορητό μορφότυπο έγγραφο (Portable Document Format PDF).Η παράδοση μπορεί να γίνει με ταχυδρομείο, με ταχυμεταφορά (courier), με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, με πρωτόκολλο μεταφοράς αρχείων (file transfer protocol ftp) ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο ηλεκτρονικής μεταφοράς αρχείου. Βλ. Ολόκληρο το Κείμενο της Υπουργικής Απόφασης στο βλ. και τις λοιπές παραγράφους του εν λόγω άρθρου, στις οποίες καθορίζονται επακριβώς οι λεπτομέρειες της όλης διαδικασίας και οι υποχρεώσεις των Φορέων Επεξεργασίας και Αναπαραγωγής. 26Βλ. Άρθρο 8 Υπουργικής Απόφασης ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 (1) και ολόκληρο το κείμενο αυτής στο 12

13 θα πρέπει να απευθυνθούν στους Φορείς Επεξεργασίας για την εκδήλωση του ενδιαφέροντος τους. Μια λύση θα ήταν ίσως να στρέψουμε το βλέμμα στο ενδεχόμενο της εισαγωγής των αρχών του Οικουμενικού Σχεδιασμού ειδικά σε ό,τι αφορά τα βιβλία, που εξ αρχής διατίθενται στην αγορά σε ηλεκτρονική μορφή, στο πλαίσιο της εκπλήρωσης πλέον εμπορικών σκοπών και όχι «ειδικών» σκοπών, που συνδέονται με την Αναπηρία και τα χαρακτηριστικά των επί μέρους ομάδων ενδιαφέροντος. Εν προκειμένω και από καθαρά νομική σκοπιά θα πρέπει να τονιστεί, ότι παρατηρείται μια σύγκρουση δικαιωμάτων συνταγματικής περιωπής, στην οποία ο Έλληνας Νομοθέτης απάντησε συγκρατημένα και μετριοπαθώς Αναλυτικότερα τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας των Συγγραφαίων, η προστασία των οποίων απορρέει από το ευρύ φάσμα εγγυήσεων υπέρ της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας, άρθρο 5 Συντ. έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με το Δικαίωμα Πληροφόρησης άρθρο 5 Α Συντ. και το Δικαίωμα στην Ελευθερία της Τέχνης, της Επιστήμης και της Παιδείας κάθε Πολίτη/ισας με Αναπηρία, εμφανίζει όμως έναν ιδιάζοντα χαρακτήρα. Στην εδώ εκτιθέμενη σχέση σύγκρουσης τα δικαιώματα, των Αναγνωστών/ριων με Αναπηρία που εκπηγάζουν από τα άρθρα 5 Α και 16 Συντ. δεν θα πρέπει να λογίζονται αυτοθεωρούμενα αλλά η αξιολόγηση τους θα πρέπει να διέπεται, να συνεκτιμάται και να προσδιορίζεται επί τη βάση της αρχής της Ισότητας, εν σχέση με τους/τις Αναγνώστες/ριες χωρίς Αναπηρία όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 Συντ. και εδράζεται επόψεως ουσιαστικού περιεχομένου στο σύγχρονο Πρότυπο Κατανόησης της Αναπηρίας. Με άλλα λόγια ως αποτέλεσμα της στάθμισης δικαιωμάτων η πρόταξη ως υπέρτερων των Δικαιωμάτων Πληροφόρησης και της Ελευθερίας της Τέχνης, της Επιστήμης και της Παιδείας υπέρ των Ανθρώπων με Αναπηρία δεν αποτελεί μια τυπική πραγμάτωση τους αλλά μια επικύρωση στην πράξη της αρχής της Ίσης Μεταχείρισης της εν λόγω Ομάδας Κοινωνικού Αποκλεισμού ή διαφορετικά της ισότιμης απόλαυσης αυτών των Δικαιωμάτων από την συγκεκριμένη Διακριτή Ομάδα. Στην θεωρία του κλάδου του Ιδιωτικού Δικαίου της Πνευματικής Ιδιοκτησίας γίνεται λόγος για «τεστ/ διαδικασία των τριών σταδίων» εν είδη γενικής ρήτρας εφαρμογής και ερμηνείας των περιορισμών των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πάνω στα έργα, ενώ δικαιωματικά η ύπαρξη της αποτελεί πλέον Παγκόσμιο κεκτημένο στον χώρο της δημιουργίας και της προστασίας των δικαιούχων δημιουργών, εφόσον μετά την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης 13

14 ακολούθως κατίσχυσε σε πληθώρα συμφωνιών διεθνούς εμβελείας και ποικιλίας πεδίου εφαρμογής καθώς και στο κείμενο της Κοινοτικής Οδηγίας 2001/29 Ε.Ε. 27 Έτσι στο άρθρο 28Γ Ν.2121/1993 ορίζεται: Οι Περιορισμοί που προβλέπονται στο τέταρτο κεφάλαιο του Ν. 2121/1993, όπως ισχύει, εφαρμόζονται μόνο σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, οι οποίες δεν αντίκεινται στην κανονική εκμετάλλευση του έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου και δεν θίγουν αδικαιολόγητα τα έννομα συμφέροντα του δικαιούχου. (άρθρο 5 παρ. 5 Οδηγίας 2001/29)." Ανεξάρτητα από τις όποιες θεωρητικές θεμελιώσεις και νομικές επιχειρηματολογίες υπέρ της ενίσχυσης του δικαιώματος σε Προσβάσιμα Βιβλία των Αναγνωστών/ριών με Αναπηρία οφείλουμε να αναλογιστούμε σε ποιο σημείο βρισκόμαστε κοινωνικά, θεσμικά και νομοθετικά 3. Σύνοψη / Προοπτικές Σταχυοθετώντας τις σκέψεις και τους προβληματισμούς μας όπως εκτέθηκαν ανωτέρω κρίνεται ουσιώδες το να σταθούμε κριτικά κατ αρχήν απέναντι στην παραδοχή, ότι οι πιο ισχυρές αντιστάσεις εντοπίζονται και εκρέουν σε επίπεδο διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης από την ανάγκη υπεράσπισης των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών πάνω στα έργα τους. Τούτο δικαιολογείται από το γεγονός, ότι το δίκαιο της Πνευματικής Ιδιοκτησίας στην χώρα μας, θέτει στο κέντρο της έρευνας και του ενδιαφέροντος του το πρόσωπο του δημιουργού, εμφανίζει θα λέγαμε μια προσωποκεντρική χροιά, από την οποία μάλιστα με δυσκολία αφίσταται. Παρά την θεσμοθέτηση το 2007 με την οικία Υπουργική Απόφαση ενός πλέγματος περιορισμών των Πνευματικών δικαιωμάτων υπέρ της δημιουργίας προσβάσιμων βιβλίων, η εφαρμογή των εν λόγω κανονιστικών διατάξεων στην πράξη δεν έχει αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα: Εν πρώτης Εν σχέση με το καθεστώς των Ελληνικών Βιβλιοθηκών και την λήψη θετικών μέτρων Προσβασιμότητας για τους/τις Εξυπηρετούμενους/ες με Αναπηρία πέρα από τα όποια επιχειρήματα επέκτασης και στις Ιδιωτικές Βιβλιοθήκες, οι σχετικά πρόσφατες νομικές ρυθμίσεις του ζητήματος απευθύνονται άμεσα μόνον στις Δημόσιες, ενώ βρισκόμαστε αρκετά βήματα πίσω στο κομμάτι της δημιουργίας και ανάπτυξης Ψηφιακών Βιβλιοθηκών Βλ. Όπως παραπάνω υποσημείωση 24 σε Δ. Καλλινίκου σελ Βλ. Τις σχετικές δηλώσεις του Υπουργού Πολιτισμού κου Γερουλάνου για την Ψηφιοποίηση στο: 14

15 Ερευνητικό και απτό αντίκρισμα διάχυσης καλών πρακτικών και χάραξης στρατηγικών προγραμμάτων παρουσιάζει η ανάλυση των στατιστικών δεδομένων των Δημόσιων Βιβλιοθηκών αναφορικά με την αριθμητική πραγμάτωση των υποχρεώσεων, που τους επιφυλάσσει ο Έλληνας Νομοθέτης μέσω του Κανονισμού λειτουργίας τους: π.χ. πόσα βιβλία σε προσβάσιμη για Αναγνώστες/ριες με Αναπηρία φιλοξενούνται σε αυτές, σε ποια ειδικότερη μορφή, ποιας θεματολογίας κ.λ.π. ή πόσες βιβλιοθήκες ανά την επικράτεια προέβησαν σε διευθετήσεις δημιουργίας ενός περιβάλλοντος χωρίς εμπόδια στους χώρους τους και προσπελασιμότητας του περιεχομένου τους, και η μεθύστερη ανάλυση και μεταανάλυση των στατιστικών αυτών δεδομένων. 29 Σημαντικό είναι επίσης να καταγραφούν η τάση και ο αντίκτυπος της προβληματικής ένταξης της διάστασης της Αναπηρίας στο πεδίο των Ιδιωτικών Βιβλιοθηκών. Η σχολιαζόμενη στην παρούσα Υπουργική Απόφαση του 2007 περί Αναπαραγωγής Έργου Πνευματικής Ιδιοκτησίας υπέρ Τυφλών και Κωφών τεκμηριώνει στην ουσία μια διαδικασία, η οποία επί σειρά ετών ακολουθείται από τους Φορείς Εκπροσώπησης και Υποστήριξης των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Αναπηρία, νομοθετικά Φορείς Επεξεργασίας, εφόσον το ποσοστό επί των λοιπών πέραν των εκπαιδευτικών συγγραμμάτων υποχρεωτικής παράδοσης από τους Εκδοτικούς Οίκους βιβλίων σε ηλεκτρονική μορφή προς επεξεργασία είναι εξαιρετικά μικρό σε επίπεδο ετήσιας παραγωγής (μόνον το 10%). Ίσως το τοπίο των διεκδικήσεων και των παρεμβάσεων για την πρόσβαση στο σύνολο των πηγών του πολιτισμού, επομένως και των βιβλίων να διαγραφόταν διαφορετικά αν από πλευράς Κοινοτικής Νομοθεσίας είχε εκδοθεί σχετική Οδηγία για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης στον τομέα των αγαθών και υπηρεσιών που διατίθενται συναλλακτικά στο κοινό, συμπεριλαμβανομένης της στέγης, όπως συμβαίνει με τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής προέλευσης αυτό το κενό από μόνο του συνιστά ένα τροχοπέδι έλλειψης ερείσματος άσκησης πίεσης σε νομοθετικό και πολιτικό επίπεδο. 30 Οι Εκδοτικοί Οίκοι είναι πασιφανές, ότι δύσκολα θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν σε επίπεδο παραγωγής στην ζήτηση των Αναγνωστών/ριων με Αναπηρία, δημιουργώντας audiobooks, βιβλία δηλαδή στα οποία ο συγγραφέας ή κάποιος/α ηθοποιός αφηγείται το περιεχόμενο τους, ενώ η αφήγηση του αυτή αποτυπώνεται σε CD, καίτοι η συγκεκριμένης μορφής 29Ενδεικτικά Η Υπηρεσία Ομιλούντων βιβλίων, του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών λειτουργεί από το 1967 με βιβλία Braille, ταινίες και από το 1985 με ηχογραφημένα βιβλία σε κασέτες ήχου, μέχρι και τις αρχές του 2008 όπου άρχεται η μετατροπή των βιβλίων σε ΜΡ3 από κασέτα και η ηχογράφηση τους σε μια νέα μορφή την daisy. Αυτή τη στιγμή στην εν λόγω υπηρεσία υπάρχουν 5700 περίπου τίτλοι εκ των οποίων οι 1000 είναι σε μορφή ΜΡ3 και daisy. Ευχαριστούμε από αυτήν την θέση την κα Πόλη Σάρρου Υπεύθυνη της Υπηρεσίας Ομιλούντων Βιβλίων του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών. 30Άρθρο 4 υπό στοιχείο η Ν. 3304/2005 η μεταχείριση (φυλή, εθνότητα, θρησκεία, ηλικία, γενετήσιος προσανατολισμός), με τον οποίο ενσωματώθηκαν στην ελληνική έννομη τάξη οι Ίσ Οδηγίες 2000/43 και 2000/78 Ε.Κ. 15

16 πρωτοβουλία Οικουμενικού Σχεδιασμού ενφαίνεται μάλλον η πιο προσήκουσα και συμβιβαστική από την σκοπιά της προστασίας των δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Άλλωστε αυτή η πρακτική ηχογράφησης ακολουθείτε από τους κατέχοντες την τεχνογνωσία προς τούτο Εκπροσωπευτικούς και λοιπούς Φορείς των Τυφλών, με αποτέλεσμα να μην υφίσταται αναγκαιότητα πρώτης γραμμής επί τούτου, με γνώμονα την Προσβασιμότητα και όχι τους Αισθητικούς, Καλλιτεχνικούς ή εμπορικούς σκοπούς διοχέτευσης στην αγορά βιβλίων τέτοιας μορφής. Ωστόσο οι Εκδοτικοί Οίκοι και οι υπόλοιποι αρμόδιοι φορείς θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν με στόχο να συμφωνήσουν την εφαρμογή μιας πολιτικής χαλάρωσης της υπερπροστασίας των Πνευματικών Δικαιωμάτων υπέρ των Ανθρώπων με Αναπηρία. Οφείλουμε να προσεγγίσουμε το ζήτημα ολόπλευρα και διευρυμένα και όχι να ανακαλούμε επιχειρήματα περί απολυτότητας της Προστασίας των Πνευματικών Δικαιωμάτων στεγανοποιώντας ψευδοδοιλίματα στασιμότητας Στην πολιτική και κοινωνική πρακτική λήψης θετικών πρωτοβουλιών προσέγγισης και αλληλόδρασης με την Διακριτή Ομάδα Πληθυσμού της Αναπηρίας παρατηρείται η πρόταξη του υπέρτερα διακείμενου συνυπολογισμού του κόστους, δηλαδή της οικονομικής παραμέτρου έναντι του οφέλους, ενός οφέλους όχι όμως με όρους Κοινωνικό-Ανθρωποκεντρικούς αλλά με όρους επιχειρηματικότητας. Καθίσταται κατανοητό, πως αν καταφέρουμε να υπερβούμε αυτές τις οικονομιστικής θεώρησης και λογικής ισχυρές ενορμήσεις θα έχουμε πραγματώσει ίσως ένα σημαντικό βήμα πλησιέστερα στην ουσία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το βαθύτερο ερώτημα που αναδύεται πιο επίκαιρο παρά ποτέ αφορά το δοίλιμα της απόφασης για το αν και τι πολιτισμό επιθυμούμε να διαμορφώσουμε για τους Ανθρώπους με Αναπηρία: Μια έννομη τάξη, που σέβεται τους Κοινωνούς της οφείλει να δημιουργεί ένα πολιτισμικό υπόβαθρο, που να χωράει όλους/ες τους/τις Ανθρώπους χωρίς διαχωριστικές γραμμές Είναι η ίδια η νεωτερικότητα, που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες κοινωνίες άλλωστε 31 με την ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και των διαδικτυακών επικοινωνιών, της πολυπολιτισμικότητας και της ένταξης της ποικιλομορφίας, που πολλές φορές χαράζουν τους πιο ορθούς δρόμους στον Νομοθέτη και όχι ο Νομοθέτης σε αυτές. 31 Βλ. αναλυτικά για τα χαρακτηριστικά των Νεωτερικών Κοινωνιών σε Κ. Δ. Σπινέλλη, Εγκληματολογία Σύγχρονες και Παλαιότερες Κατευθύνσεις, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα 2005 στην υποενότητα «Η Συνθετική Εγκληματολογία» σελ και ιδίως στην σελ

ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΤΥΦΛΩΝ ΚΑΙ ΚΩΦΑΛΑΛΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ.

ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΤΥΦΛΩΝ ΚΑΙ ΚΩΦΑΛΑΛΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ. ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ: ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/98546 ΦΕΚ: Β 2065/24.10.2007 ΤΙΤΛΟΣ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΤΥΦΛΩΝ ΚΑΙ ΚΩΦΑΛΑΛΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία

Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Εύλογες προσαρμογές για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Εύλογες προσαρμογές Προσπελασιμότητα Σύμφωνα με το άρθρο 9 της Σύμβασης δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρία και η προσβασιμότητα ορίζεται ως:

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματική ιδιοκτησία, βιβλιοθήκες και εξαιρέσεις υπέρ της εκπαίδευσης

Πνευματική ιδιοκτησία, βιβλιοθήκες και εξαιρέσεις υπέρ της εκπαίδευσης Πνευματική ιδιοκτησία, βιβλιοθήκες και εξαιρέσεις υπέρ της εκπαίδευσης Βασιλική Στρακαντούνα Βιβλιοθηκονόμος, Μ.Sc., Νομική Σχολή Ε.Κ.Π.Α Υποψήφια διδάκτωρ. Τμήματος Αρχειονομίας Βιβλιοθηκονομίας, Μουσειολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Κατευθυντήριες - οργανωτικές διατάξεις υλοποίησης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Κατευθυντήριες - οργανωτικές διατάξεις υλοποίησης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Κατευθυντήριες - οργανωτικές διατάξεις υλοποίησης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 1 Σκοπός Αντικείμενο του

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί και Εξαιρέσεις

Περιορισμοί και Εξαιρέσεις Πίνακας περιεχομένων Περιορισμοί και Εξαιρέσεις 1. Εκπαιδευτικό υλικό... Error! Bookmark not defined. Διάκριση εκπαιδευτικού υλικού... Error! Bookmark not defined. του Δικαιώματος Πνευματικής Υλικό που

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.12.2013 COM(2013) 926 final 2013/0444 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Μαρακές συνθήκη για τη διευκόλυνση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.10.2014 COM(2014) 638 final 2014/0297 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της συνθήκης του Μαρακές για τη διευκόλυνση

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Το Ρυθμιστικό Πλαίσιο της Ανοικτής Διακυβέρνησης και των Ανοικτών Δεδομένων Μερος Α: Ποιοτικά Χαρακτηριστικά

Το Ρυθμιστικό Πλαίσιο της Ανοικτής Διακυβέρνησης και των Ανοικτών Δεδομένων Μερος Α: Ποιοτικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Το Ρυθμιστικό Πλαίσιο της Ανοικτής Διακυβέρνησης και των Ανοικτών Δεδομένων Μερος Α: Ποιοτικά Χαρακτηριστικά 1. Εισαγωγή Σκοπός Σκοπός του παρόντος κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Erasmus

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ Ανάγκη υποστήριξης για προσωπική αυτονομία... 3 Ανεξάρτητη διαβίωση... 3 Αντισταθμιστικά μέσα... 3 Άτομα με μειωμένη κινητικότητα....

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία

Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μονάδα Προσβασιμότητας για

Διαβάστε περισσότερα

Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα

Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα Ευγενία Αλεξανδροπούλου-Αιγυπτιάδου Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ealex@uom.gr Σύγκρουση Δικαιωμάτων Δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση από την ΕΥΔ των εργαλείων για την εκπλήρωση των απαιτήσεων για την οριζόντια ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στο Ε.Π.

Η χρήση από την ΕΥΔ των εργαλείων για την εκπλήρωση των απαιτήσεων για την οριζόντια ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στο Ε.Π. Η χρήση από την ΕΥΔ των εργαλείων για την εκπλήρωση των απαιτήσεων για την οριζόντια ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στο Ε.Π. Κομοτηνή, 25.11.2015 Εισηγήτρια: Χριστοφή Μαρίλυ, Εμπειρογνώμων προσβασιμότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία

Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία 1 Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία Εφαρμόζοντας τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία την περίοδο της κρίσης Εισαγωγή Εμείς, οι πάνω από 400 εκπρόσωποι των οργανώσεων των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και βιβλιοθήκες Περιορισμοί και Τεχνολογικά Μέτρα Προστασίας

Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και βιβλιοθήκες Περιορισμοί και Τεχνολογικά Μέτρα Προστασίας Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και βιβλιοθήκες Περιορισμοί και Τεχνολογικά Μέτρα Προστασίας Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου, Δρ.Ν., LL.M. Δικηγόρος Επιστημονικός Συνεργάτης Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 9.3.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την έκθεση για την υλοποίηση, τα αποτελέσματα και τη συνολική αξιολόγηση του Eυρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ICF. Σοβαρή Αναπηρία: ορισμός μέσω του ICF Θέμα 1

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ICF. Σοβαρή Αναπηρία: ορισμός μέσω του ICF Θέμα 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ICF Σοβαρή Αναπηρία: ορισμός μέσω του ICF Θέμα 1 Τα τελευταία χρόνια, η αντίληψη για τα άτομα με αναπηρία έχει αλλάξει και αυτό έχει οδηγήσει στην ανάγκη αναγνώρισης των ίσων δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-2013»

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-2013» ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ Ε.Π. «ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΕΥΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ: Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευµένα κριτήρια που εφαρµόζονται στις αξιολογήσεις Πράξεων µε τη διαδικασία Συγκριτικής Αξιολόγησης όλων των κατηγοριών πράξεων του

Εξειδικευµένα κριτήρια που εφαρµόζονται στις αξιολογήσεις Πράξεων µε τη διαδικασία Συγκριτικής Αξιολόγησης όλων των κατηγοριών πράξεων του Εξειδικευµένα κριτήρια που εφαρµόζονται στις αξιολογήσεις Πράξεων µε τη διαδικασία Συγκριτικής Αξιολόγησης όλων των κατηγοριών πράξεων του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση», εξαιρουµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: «Ενέργειες ενημέρωσης, προβολής και δημοσιότητας»

ΔΡΑΣΗ 2: «Ενέργειες ενημέρωσης, προβολής και δημοσιότητας» Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» του ΕΣΠΑ 2007-2013 Πράξεις: «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: Ένταξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων (ΕΚΟ) στα Δημοτικά Σχολεία» Άξονες Προτεραιότητας 1, 2 & 3 ως υποψήφιες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΑΞΕΩΝ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΑΞΕΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΡΑΞΕΩΝ Βάσει του άρθρου 65, παρ. 1, εδάφιο α) του Καν. 1083/2006, τα κριτήρια επιλογής πράξεων θα πρέπει να εγκριθούν από την Επιτροπή Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών για τυφλούς και άτομα με περιορισμένη όραση:

Υπηρεσίες Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών για τυφλούς και άτομα με περιορισμένη όραση: Υπηρεσίες Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών για τυφλούς και άτομα με περιορισμένη όραση: Η εμπειρία της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ACCELERATE Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες: ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Α. Μέσω του έργου QualityRights, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, έχει επικεντρωθεί στο να

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Υποστηριζόμενη Απασχόληση (εφεξής ΥπΑπ) έχει αναπτύξει έναν Κώδικα Δεοντολογίας, που περιλαμβάνει την αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων,

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων, Εκδήλωση για Πρότυπο ποιότητας για εμπορικά καταστήματα Νέες εκδόσεις προτύπων συστημάτων διαχείρισης αίθουσα Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών πλ. Γεωργίου Α 25, ΠΑΤΡΑ Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ

ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ Μάρτιος 2008 Οι πράξεις αναπαραγωγής που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Α/ Α Α1 Περιγραφή Πεδίο ΤΔΕ Εξειδίκευση Κατάσταση Τιμή Αιτιολόγηση Η Πράξη εμπίπτει στις θεματικές προτεραιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 13.3.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 73/5 III (Προπαρασκευαστικές πράξεις) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 19ης Οκτωβρίου 2012 αναφορικά με πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία.

Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία. Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία. Ανάμεσα στους πολλούς ορισμούς της αναπηρίας διακρίνονται αυτοί που δίνουν έμφαση -στο φυσικό μειονέκτημα τουατόμουωςβιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Συχνέ ς Ερωτή σέις Πνέυματικα Δικαιωματα

Συχνέ ς Ερωτή σέις Πνέυματικα Δικαιωματα Συχνέ ς Ερωτή σέις Πνέυματικα Δικαιωματα Τι σημαίνει εκκαθάριση πνευματικών δικαιωμάτων; Είναι η διαδικασία με την οποία διασφαλίζεται ότι το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιείται δεν παραβιάζει τον νόμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Συστάσεις για πολιτικές για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Το παράρτημα αυτό περιέχει τον κατάλογο των νομικών βάσεων στις οποίες εφαρμόζεται η «συνήθης νομοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» των Αξόνων

ΠΡΑΞΗ: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» των Αξόνων ΠΡΑΞΗ: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» των Αξόνων Προτεραιότητας 1,2 & 3 του Επιχειρησιακού Προγράμματος«Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.3.2013 COM(2013) 152 final 2013/0085 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ιονυσία Καλλινίκου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών email: kallinikoudionysia@yahoo.gr Βασιλική Στρακαντούνα,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου

Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου Περαιτέρω Χρήση των πληροφοριών του δηµόσιου τοµέα «Νοµοθέτηση και Εφαρµογή» Καλλιόπη Αγγελετοπούλου PSI group Γενική Γραµµατεία Δηµόσιας Διοίκησης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης 1 Α. Σύνταγµα 1975/1986/2001

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Μαρούσι, 11/04/2016 Αρ.πρωτ.: 980

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Μαρούσι, 11/04/2016 Αρ.πρωτ.: 980 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Ιστοσελίδα: Πληροφορίες : Emai: Τηλέφωνο: Fax: ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΔΟΜΗ ΕΣΠΑ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ Β3 www.eye.minedu.gov.gr Kασβίκη Θεώνη thkasviki@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0278(COD)

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0278(COD) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 11.10.2016 2015/0278(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων προς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η μεθοδολογία αξιολόγησης Αιτήσεων Χρηματοδότησης Πράξεων συγχρηματοδοτούμενων από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Υ.ΜΕ.ΠΕΡ.Α.Α. βασίζεται στον «Οδηγό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΜΟΝΑΔΑ Β3 Ταχ. Δ/νση : Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. - Πόλη : 151 80 - Μαρούσι

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΆ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΆ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΆ ΣΥΓΓΡΆΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΒΟΗΘΉΜΑΤΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΆ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΆ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΆ ΣΥΓΓΡΆΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΒΟΗΘΉΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΆ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΆ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΆ ΣΥΓΓΡΆΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΒΟΗΘΉΜΑΤΑ Οριζόντια Δράση Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εθνικό Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας 21ο Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες Του Θωμά Κατσιώνη ΜΑ Διευθυντή του Ιδρύματος «Θεοτόκος» Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση»

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση» Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (ENOC) Δημόσια Θέση «Ίσες Ευκαιρίες για Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση» Υιοθετήθηκε στην 20 η Γενική Συνέλευση του ENOC, 22 Σεπτεμβρίου 2016, Βίλνιους Εμείς, τα μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία

Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία Κείμενο Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία - 16540 Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στην εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

A8-0097/33 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ * στην πρόταση της Επιτροπής για

A8-0097/33 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ * στην πρόταση της Επιτροπής για 29.6.2017 A8-0097/33 Τροπολογία 33 Pavel Svoboda εξ ονόματος της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων Έκθεση A8-0097/2017 Max Andersson Επιτρεπόμενες χρήσεις προστατευόμενων έργων και άλλου προστατευόμενου υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση

Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Έργο: «Εκπόνηση μελετών» Δράση 3: Διακρίσεις και εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και μεταλυκειακή εκπαίδευση Παραδοτέο 3Γ: Τελική Μελέτη ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 Ατζέντα ομάδων εστιασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μπαμπά, αυτό που γράφω είναι δικό μου; (Πνευματική Ιδιοκτησία και Ανοικτότητα για παιδιά)

Μπαμπά, αυτό που γράφω είναι δικό μου; (Πνευματική Ιδιοκτησία και Ανοικτότητα για παιδιά) Μπαμπά, αυτό που γράφω είναι δικό μου; (Πνευματική Ιδιοκτησία και Ανοικτότητα για παιδιά) Δρ. Μαρίνος Παπαδόπουλος Δικηγόρος Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει η ενημέρωση για παιδιά για την Πνευματική Ιδιοκτησία;

Διαβάστε περισσότερα

Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

Λ_2: ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ Α. ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Α/ Α Α1 Περιγραφή Εξειδίκευση Κατάσταση Τιμή Αιτιολόγηση Η Πράξη εμπίπτει στις θεματικές προτεραιότητες της παρούσας πρόσκλησης 21 Ελέγχεται αν

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010 ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχοντας υπόψη τα άρθρα 207 και 218 της

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ»

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ» ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ» ΑΘΗΝΑ 2009 1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (Σύμφωνα με τα άρθρα του Καταστατικού της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΟΔΟΝΤΟTΕΧΝΙΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΟΔΟΝΤΟTΕΧΝΙΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΟΔΟΝΤΟTΕΧΝΙΤΩΝ 1 Η Π.Ο.Ε.Ο. εκπροσωπεί πανελλαδικά τον κλάδο των αδειούχων οδοντοτεχνιτών (αποφοίτων Τ.Ε.Ι. Αθηνών και αποφοίτων δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης).

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Η κοινωνική διάσταση της καινοτομίας ως μοχλός της αειφορίας Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί η διαμεσολάβηση δεν χρησιμοποιείται συχνότερα ως εναλλακτικό μέσο επίλυσης διαφορών;

Γιατί η διαμεσολάβηση δεν χρησιμοποιείται συχνότερα ως εναλλακτικό μέσο επίλυσης διαφορών; ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Γιατί η διαμεσολάβηση δεν χρησιμοποιείται συχνότερα ως εναλλακτικό μέσο επίλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1: Πεδίο Εφαρμογής

Άρθρο 1: Πεδίο Εφαρμογής ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΔΟΜΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ (ΔΑΣΤΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ (ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ)

Διαβάστε περισσότερα

14552/11 ΧΜ/σα 1 DG G 2B

14552/11 ΧΜ/σα 1 DG G 2B ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 3 Οκτωβρίου 2011 (06.10) (OR.en) 14552/11 SOC 804 JEUN 53 CULT 66 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου προς : τις αντιπροσωπίες αριθ. προηγ. εγγρ.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούσι, Σεπτέμβριος 2012 ΕΕΤΤ

Μαρούσι, Σεπτέμβριος 2012 ΕΕΤΤ Δημόσια Διαβούλευση αναφορικά με την κατάρτιση Κανονισμού περί καθορισμού μεθοδολογίας υπολογισμού του Καθαρού Κόστους παροχής Καθολικής Ταχυδρομικής Υπηρεσίας σύμφωνα με το άρθρο 5, παρ. 1, εδάφιο ζ του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα