Βασίλης Συµεωνίδης φιλόλογος, µεταπτυχιακός τίτλος Πολιτικών Επιστηµών ΑΠΘ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασίλης Συµεωνίδης φιλόλογος, µεταπτυχιακός τίτλος Πολιτικών Επιστηµών ΑΠΘ"

Transcript

1 Α.Β. Μουµτζάκης, η δράση και το έργο του κατά την πρώτη δεκαετία της µεταρρύθµισης Βασίλης Συµεωνίδης φιλόλογος, µεταπτυχιακός τίτλος Πολιτικών Επιστηµών ΑΠΘ Abstract The subject of this essay is the work and the contribution of A.B. Moumtzakis to the languageeducational reform of Initially, we present the action he had as a school council as well as the organization and his involvement in educational meetings. Subsequently, we focus on modern Greek language teaching, since he participated in the writing group who was responsible for writing the school books of secondary schools in Greece. Finally, the third part of this essay concerns the ancient Greek language and how it is taught; A.B. Moumtzakis is the writer of two school books, the Syntax of Greek Language and the Ancient Greek Language for the first grade of high school.. Εισαγωγή Σκοπός του κειµένου είναι να συζητήσει την προσφορά του Α.Β. Μουµτζάκη στη γλωσσοεκπαιδευτική µεταρρύθµιση του Το όνοµά του συνδέεται µε την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού και µε την προώθηση της νέας αντίληψης στη γλωσσική διδασκαλία. υστυχώς, µέχρι στιγµής οι αναφορές στο πρόσωπό του είναι ελάχιστες. Ο Αναστάσιος Μουµτζάκης αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή Α.Π.Θ. το 1959 και από το 1962 εργαζόταν στο Γυµνάσιο Θηλέων ράµας. Το 1965 µετατάχτηκε στο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης και δίδαξε νεοελληνική γλώσσα στους φοιτητές της Φιλοσοφικής. Το 1968 άρθηκε η µετάταξή του και επέστρεψε στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση 1. Από τότε και µέχρι το τέλος της ζωής του, το 2009, προτίµησε να ζει και να εργάζεται κοντά στο συγγενικό και φιλικό περιβάλλον της ράµας. Η πρώτη δηµοσιευµένη συµβολή του στη µεταρρύθµιση είναι µια εισήγηση σε τόµο του ΚΕΜΕ για τη διδασκαλία γραµµατικών τύπων της νεοελληνικής. Αποτελείται από σύντοµη παρουσίαση της µεθόδου και από παραδείγµατα, ασκήσεις και πίνακα µε 1 Από βιογραφικό στο Α.Β. Μουµτζάκης, χ.χ. Η γλώσσα µας και τα προβλήµατά της, ράµα: Ηχώ. 1

2 διάγραµµα µαθήµατος 2. Την εισήγηση αυτήν παρουσίασε σε επιµορφωτικές συζητήσεις που οργάνωσε το Υπουργείο για τους εκπαιδευτικούς. Στις αρχές του 1979 δηµοσιεύεται στον «Φιλόλογο» πρόταση διδασκαλίας για την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή σε µετάφραση. Πρόκειται για απόσπασµα που χαρακτηρίζει τον Κρέοντα και τη διάσταση που υπάρχει ανάµεσα στις διακηρύξεις και στις πράξεις του 3. Οι δυο πρώτες δηµοσιεύσεις του Μουµτζάκη είναι χαρακτηριστικές για τις γνώσεις και για το ήθος του από τη µία, η γνώση της Γραµµατικής Τριανταφυλλίδη, όπως µπορεί να περιγράψει τους λεκτικούς τύπους και από την άλλη, το ήθος, όπως πρέπει να αποδεικνύεται από τις πράξεις του καθενός. Οι επιλογές της θεµατολογίας συνδέονται µε τη νεοελληνική γλώσσα και τα αρχαία ελληνικά από µετάφραση, τα δύο χαρακτηριστικά µαθήµατα της µεταρρύθµισης 4. Σχολικός σύµβουλος Πολλά προβλήµατα που αντιµετώπιζε η µεταρρύθµιση προέρχονταν από την αδράνεια των εκπαιδευτικών που είχαν µάθει σε συγκεκριµένες πρακτικές και από τον φόβο τους µπροστά στις νέες απαιτήσεις. Έτσι ενισχυόταν η αντοχή των θεσµών που λειτουργούσαν για δεκαετίες µε συγκεκριµένο τρόπο. Ο θεσµός των σχολικών συµβούλων στόχευε να βοηθήσει σε επιστηµονικό και παιδαγωγικό επίπεδο την εφαρµογή της µεταρρύθµισης στα σχολεία. Οι σύµβουλοι ήταν απαλλαγµένοι από την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, αλλά οργάνωναν διδακτικές παρεµβάσεις, σεµινάρια επιµόρφωσης και συναντήσεις µε τους καθηγητές για την επίλυση διδακτικών ζητηµάτων 5. Σταδιακά ο ρόλος τους απαξιώθηκε µέχρι του σηµείου να αποκαλούνται γλάστρα της εκπαίδευσης 6. Από την αρχή υπήρχαν αντιφατικά σχόλια για τον θεσµό, που επισκιαζόταν από το παρελθόν των επιθεωρητών, οπότε δύσκολα οι σύµβουλοι 2 Α.Β. Μουµτζάκης, ιάγραµµα διδασκαλίας γραµµατικής: κλίση αρσενικών ουσιαστικών. Στο ΚΕΜΕ, Εισηγήσεις, η αρχαία ελληνική γραµµατεία από µετάφραση, η νεοελληνική γλώσσα και γραµµατεία, Αθήνα: Εθνικόν Τυπογραφείο, σσ Α.Β. Μουµτζάκης, «οκιµή διδασκαλίας της Αντιγόνης του Σοφοκλή». Φιλόλογος, τ.15, σσ Ηλίας Σπυρόπουλος, «Η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση και ο Φιλόλογος». Φιλόλογος, τ.16, σ Χρήστος Κάτσικας & Κώστας Θεριανός, Ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης. Αθήνα: Σαββάλας, σ ηµήτριος Παπακωνσταντίνου, «Προς τον υπουργό Εθνικής Παιδείας». Φιλόλογος, τ.99, σσ

3 µπορούσαν να κερδίσουν την εµπιστοσύνη των εκπαιδευτικών 7, αν και σε πολλές περιπτώσεις ο θεσµός επενδύθηκε µε ελπίδες 8. Ακόµα, ειδικοί εµπειρογνώµονες της Ουνέσκο διαπίστωσαν τον καινοτόµο χαρακτήρα του: οι σύµβουλοι θα µπορούσαν να παρεµβαίνουν ανατροφοδοτικά στη διαµόρφωση των προγραµµάτων και να κοινοποιούν προβλήµατα και λύσεις που απέρρεαν από την επαφή τους µε τη σχολική πραγµατικότητα. Όµως, κάτι τέτοιο παρέµενε ευθύνη µόνο του Υπουργείου επίσης, δεν ορίστηκαν σαφώς οι αρµοδιότητες και τα καθήκοντα των συµβούλων, πράγµα που οδήγησε σε αδράνεια το θεσµό 9. Επιπλέον, έµπαινε το ζήτηµα για τον τρόπο αξιολόγησης του έργου τους 10. Για τον νέο θεσµό υπήρξαν και γνωµοδοτήσεις από τον ΟΟΣΑ, για να επιτευχθεί η αποκέντρωση της εκπαίδευσης ωστόσο οι απαιτήσεις και οι δυσκολίες που έπρεπε να αντιµετωπιστούν µάλλον ήταν πολλές, όπως επεσήµαναν µελετητές του εκπαιδευτικού συστήµατος 11. Όσα αναφέρθηκαν θα δείξουν καλύτερα ότι το έργο του Μουµτζάκη ως συµβούλου είναι στο µεγαλύτερο βαθµό αποτέλεσµα της εργατικότητας, του ήθους και του µορφωτικού κεφαλαίου που του αναγνώριζαν οι εκπαιδευτικοί των σχολείων και οι συνεργάτες του και λιγότερο απόρροια του θεσµού 12. Ο Μουµτζάκης έγινε σχολικός σύµβουλος στη ράµα. Μία βασική φροντίδα του είναι να οργανώνει επιµορφωτικά σεµινάρια. Για να εξασφαλίσει ένα ποιοτικό επίπεδο, συνεργάζεται µε άλλους συµβούλους και µε καθηγητές πανεπιστηµίου χωρίς να περιφρονεί τους καθηγητές των σχολείων, που έχουν την αναγκαία επαφή µε την εµπειρική πραγµατικότητα. Στη συνέχεια θα αναφερθούµε σε τρεις περιπτώσεις σεµιναριακών συναντήσεων. Είναι ενδεικτικό ένα τριήµερο σεµινάριο, που απευθυνόταν κυρίως στους νεοδιόριστους καθηγητές του νοµού το φθινόπωρο του Περιλάµβανε παιδαγωγικά θέµατα, θέµατα διδακτικής για όλα τα µαθήµατα και συγκεκριµένες διδακτικές προτάσεις µετά από κάθε παρέµβαση ακολουθούσε συζήτηση. Ο ίδιος έκλεισε το σεµινάριο αναπτύσσοντας το θέµα «Η γλώσσα µας και η σηµασία της στη 7 Σπύρος Τρυφωνόπουλος, «Και πάλι για τους σχολικούς συµβούλους». Νέα Παιδεία, τ.35, σσ Σηµειώµατα, «Σύµβουλοι, ένας νέος θεσµός». Φιλόλογος, τ.29, σ Σχόλια, «Συντονισµός του έργου των σχολικών συµβούλων». Νεοελληνική Παιδεία, τ.6, σσ Σχόλια, «Οι σχολικοί σύµβουλοι». Νεοελληνική Παιδεία, τ.8, σσ Χρήστος Φράγκος, «Από τον επιθεωρητή στο σχολικό σύµβουλο». Τα εκπαιδευτικά, τ.1, σσ Παναγιώτης Κάνδρος, Μανόλης Λανάρης, ιονύσης Τάνης, Χρίστος Τσολάκης, «Αναστάσιος Μουµτζάκης». Φιλόλογος, τ.138, σσ

4 µέση εκπαίδευση», όπου τόνιζε ότι όλα τα µαθήµατα µπορούν να θεωρηθούν γλωσσικά 13. Σε συνδιοργάνωση µε τον τοπικό Σύνδεσµο Φιλολόγων πραγµατοποίησε διήµερη εκδήλωση για τους φιλολόγους και για όσους εκπαιδευτικούς ήθελαν να παρακολουθήσουν. Η θεµατολογία σχετιζόταν µε τη νεοελληνική γλώσσα και λογοτεχνία και τη διδασκαλία τους. Εισηγητές ήταν σύµβουλοι, όπως ο Ν. Γρηγοριάδης, ο Κ. Μπαλάσκας, ο Χρ. Μηλιώνης, ο Γ. Παγανός, που άφησαν τη δική τους σφραγίδα στη µεταρρυθµιστική προσπάθεια. Μετά από τις εισηγήσεις συγκροτούνταν οµάδες εργασίας που επεξεργάζονταν τα επιµέρους θέµατα για να καταλήξουν σε συγκεκριµένα πορίσµατα 14. Σε άλλες περιπτώσεις ο Μουµτζάκης στήριζε τις συναντήσεις στους συναδέρφους που δίδασκαν στα σχολεία, ενώ ο ίδιος κρατούσε την εποπτεία των εκδηλώσεων. Συνέπεια αυτής της τακτικής ήταν η σταδιακή διαµόρφωση ενός οικείου κλίµατος που χαρακτηριζόταν από την ενεργή συµµετοχή και τη δηµιουργικότητα πολλών εκπαιδευτικών. Η θεµατολογία του αφορούσε και τα αρχαία ελληνικά, αλλά περιλάµβανε εξίσου παιδαγωγικά και διδακτικά θέµατα, στα οποία φαινόταν ότι υιοθετούσε τα διδάγµατα του εκπαιδευτικού δηµοτικισµού. Τον ενδιέφερε να εµφυσήσει διδακτικές αρχές και µεθοδολογικές προσεγγίσεις που βασίζονται στη βιωµατικότητα και στη συνεργασία, χαρακτηρίζονται από καλή οργάνωση της διδασκαλίας και προκαλούν την ελεύθερη έκφραση και την αυτενέργεια των µαθητών 15. Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σηµειωθεί η ιδιαίτερη φροντίδα για την οργάνωση της εκδήλωσης και για το αναγκαίο εκπαιδευτικό υλικό που µοιραζόταν στους συµµετέχοντες. Εκτός από αυτά, ήταν τακτικές οι επισκέψεις του σ όλα τα σχολεία για να βοηθήσει µε πρακτικό τρόπο, δείχνοντας ασκήσεις, λύνοντας απορίες, προτείνοντας βιβλιογραφία. Η φροντίδα του για συγκεκριµένες απαντήσεις, η κατανόηση των δυσκολιών και η συναδερφική συµπεριφορά βοηθούσαν τους εκπαιδευτικούς στην 13 Φάκελος «Επιµορφωτικό Σεµινάριο νεοδιορισµένων καθηγητών νοµού ράµας», 5-7/11/1984, (αρχείο Α.Β. Μουµτζάκη). 14 Φάκελος «Συνάντηση φιλολόγων νοµού ράµας: τα νέα ελληνικά στη µέση εκπαίδευση, 5-6/9/1985», (αρχείο Α.Β. Μουµτζάκη). 15 Φάκελος «Επιµορφωτικό Σεµινάριο νεοδιορισµένων φιλολόγων νοµού ράµας, 16-17/10/1985», (αρχείο Α.Β. Μουµτζάκη). 4

5 καθηµερινή δουλειά τους. Για την επιµόρφωση και την ανάγκη να διαχυθεί το µεταρρυθµιστικό πνεύµα, έκανε εισηγήσεις και στη ΣΕΛΜΕ Καβάλας. Άλλη σηµαντική προσπάθεια, που ξεκίνησε από τον Μουµτζάκη στα όρια του νοµού, ήταν η έκδοση περιοδικού µε τίτλο «Θέµατα διδακτικής θεωρίας και πράξης». Χωρίς τεχνικές δυνατότητες βγήκαν τέσσερα τεύχη. Σκοπός του περιοδικού ήταν να γνωστοποιήσει σκέψεις και διδακτικές προσπάθειες και να βοηθήσει στο διδακτικό έργο ακόµα περισσότερο, σκοπός ήταν να παρακινήσει τους φιλολόγους για να συνεισφέρουν συγγραφικά. Ο Μουµτζάκης τόνιζε σε κάθε περίπτωση ότι δεν πρόκειται για πρότυπα διδασκαλίας, εφόσον τέτοια δεν υπάρχουν, αλλά για ενδεικτικές διδασκαλίες πολλές από τις οποίες ήταν δοκιµασµένες στην πράξη 16. Αν το πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε πολυγραφηµένο, η δυνατότητα της φωτοτύπησης ήταν πρόοδος που βελτίωσε την εµφάνιση του δεύτερου. Αυτό περιείχε και το υλικό από τη διήµερη εκδήλωση στην οποία αναφερθήκαµε λίγο πριν 17. Η έκδοση των τευχών έδειξε ότι ο στόχος να παρακινηθούν οι συνάδερφοι ώστε να ασχοληθούν ενεργητικά µε το συστηµατικό τρόπο που απαιτεί µία δηµοσίευση ήταν εφικτός 18. Το τέταρτο και τελευταίο τεύχος βγήκε µε την τεχνική βοήθεια τοπικής εφηµερίδας το Ο Μουµτζάκης ανταποκρινόταν µε προθυµία στις προσκλήσεις να µιλήσει σε επιµορφωτικές συναντήσεις που γίνονταν σε άλλους νοµούς. Επίσης, συµµετείχε σε εκπαιδευτικές εκδηλώσεις κεντρικότερης σηµασίας. Μία από αυτές ήταν το ενδέκατο σεµινάριο των εκπαιδευτηρίων Ζηρίδη, που πραγµατοποιήθηκε το Μάρτιο 1985, µε θέµα τη γλωσσική εκπαίδευση. Συµµετείχε στη θεµατική για τη γλωσσική διδασκαλία στο Γυµνάσιο καθώς συγκαταλεγόταν στους συγγραφείς των σχολικών εγχειριδίων «Νεοελληνική Γλώσσα» στάθηκε στο παράδειγµα της διδασκαλίας µίας ενότητας και των τεσσάρων µερών που διαρθρωνόταν. Να σηµειωθεί ότι στο ίδιο σεµινάριο εισηγούνταν και ο Γεώργιος Μπαµπινιώτης το θέµα «Γλωσσολογία και διδασκαλία της γλώσσας», όπου ανάµεσα στα άλλα συσχέτισε τη γλωσσική διδασκαλία και µε τη διαχρονική ανάλυση της γλώσσας, στοιχείο που απέκλεισαν τα νέα βιβλία µε την 16 Α.Β. Μουµτζάκης, «Προλογικά». Θέµατα διδακτικής θεωρίας και πράξης, τ.1, γραφείο σχολικού συµβούλου µέσης εκπαίδευσης ν. ράµας, σ Α.Β. Μουµτζάκης, «Προλογικά». Θέµατα διδακτικής θεωρίας και πράξης, τ.2, γραφείο σχολικού συµβούλου µέσης εκπαίδευσης ν. ράµας, σσ. 3-6, Α.Β. Μουµτζάκης, «Προλογικά». Θέµατα διδακτικής θεωρίας και πράξης, τ.3, γραφείο σχολικού συµβούλου µέσης εκπαίδευσης ν. ράµας, σσ

6 προσέγγιση που εφάρµοζαν 19. Ο Μουµτζάκης επεξεργάστηκε την εισήγησή του, της οποίας ένα µέρος δηµοσιεύτηκε στο «Φιλόλογο». Εκτός από πολλά στοιχεία για τον τρόπο αξιοποίησης των σχολικών βιβλίων, στο κείµενο αυτό διατυπώνει και κρίσεις που δείχνουν την αντίληψή του για τα γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήµατα 20. Ακολούθως θα εστιάσουµε στο συγγραφικό έργο του Μουµτζάκη. Η νεοελληνική γλώσσα στο Γυµνάσιο Η συµµετοχή του Μουµτζάκη στη συγγραφή των βιβλίων διδασκαλίας της νεοελληνικής οφείλεται στον Χρίστο Τσολάκη, που τον ήθελε συνεργάτη, επειδή εκτιµούσε τις γνώσεις, την εργατικότητα και τη σύνεση που τον χαρακτήριζαν. Ο Μουµτζάκης εντάχτηκε στην οµάδα εργασίας µετά από τη συγγραφή της σχολικής Γραµµατικής και συνεργάστηκε στη συγγραφή του Συντακτικού της νεοελληνικής και αργότερα στη συγγραφή των βιβλίων για τη γλωσσική διδασκαλία στο Γυµνάσιο 21. Η Γραµµατική εισάγεται στα σχολεία από το 1976, ένα χρόνο αργότερα ακολουθεί το Συντακτικό και από το σχολικό έτος άρχισε η διδασκαλία της νεοελληνικής µε βάση τα βιβλία γλωσσικής διδασκαλίας που συνέταξε η συγγραφική οµάδα 22. Αξίζει να δούµε σύντοµα το πλαίσιο της συγγραφής τους. Για τον Τσολάκη οι ενστάσεις όσων αντιδρούσαν στη µεταρρύθµιση ήταν ψευδοπροβλήµατα που υπέκρυπταν τον λογιοτατισµό το πραγµατικό πρόβληµα ήταν ότι δεν υπήρχε προηγούµενη εµπειρία διδασκαλίας της νεοελληνικής γλώσσας. Αναζήτησε τη λύση στον εκπαιδευτικό δηµοτικισµό, στην πείρα άλλων χωρών και στα διδάγµατα της σύγχρονης γλωσσολογίας 23. Παράλληλα, η καθιέρωση της κοινής νεοελληνικής ενίσχυσε και την επιστηµονική µελέτη της µε εργασίες όπως του 19 Φάκελος «Εκπαιδευτήρια Ζηρίδη, ενδέκατο επιµορφωτικό σεµινάριο, 11-13/3/1985», (αρχείο Α.Β. Μουµτζάκη). 20 Α.Β. Μουµτζάκης, «Η γλωσσική διδασκαλία στο Γυµνάσιο». Φιλόλογος, τ.44, σσ Χρίστος Τσολάκης, Από τα γράµµατα στη γλώσσα, πορεία προς τον επικοινωνιακό λόγο, Θεσσαλονίκη: Βάνιας, σ. 151 (αναδηµοσίευση από τον Φιλόλογο τ.53/1988, σσ ). Η Οµάδα για την ανανέωση της γλωσσικής διδασκαλίας συγκροτήθηκε το εκέµβριο 1982 µε απόφαση του υφυπουργού Π. Μώραλη. Συµµετείχαν οι Χρ. Τσολάκης, Εµ. Λανάρης, ιον. Τάνης, Αν. Μουµτζάκης και Παν. Κάνδρος µε συντονιστή τον. Τοµπαΐδη. 22 Χρίστος Τσολάκης, Η γλωσσοεκπαιδευτική µεταρρύθµιση από το 1976 και µετά. Στο Γεώργιος Μπαµπινιώτης (επιµ.), Το γλωσσικό ζήτηµα, σύγχρονες προσεγγίσεις, Αθήνα: Ίδρυµα της Βουλής των Ελλήνων, σσ και Χρίστος Τσολάκης, «Το γλωσσικό µας πρόβληµα», Φιλόλογος, τ.60, σσ Χρίστος Τσολάκης, ό.π., σσ βλέπε και Χρίστος Τσολάκης, «Γλωσσική διδασκαλία». Γλώσσα τ.1, σσ

7 Αθανάσιου Νάκα για τα επιρρηµατικά της νέας ελληνικής 24. Στοιχεία από τέτοιες νέες προσεγγίσεις αξιοποιήθηκαν από τους συγγραφείς των σχολικών εγχειριδίων. Έτσι αποκτήθηκε η απαραίτητη εποπτεία των προβληµάτων που σχετίζονται µε τη διδασκαλία της µητρικής γλώσσας προϋπόθεση για τη λύση τους ήταν ο απεγκλωβισµός από την µέθοδο διδασκαλίας των νεκρών γλωσσών 25. Συνεπώς ήταν αναγκαίο η µεταρρύθµιση να µην περιοριστεί στη σύνταξη Γραµµατικής και Συντακτικού, αλλά να περάσει στη διδασκαλία της γλώσσας 26. Η αντίληψη που κυριαρχούσε ήταν ότι η γλώσσα δεν είναι απλό άθροισµα από λέξεις 27 και ότι η διδασκαλία πρέπει να βασιστεί στην επιστηµονική παραδοχή ότι εκφραστική µονάδα δεν είναι η λέξη, αλλά η φράση, αντίληψη που αποµακρύνει τη γλωσσική διδασκαλία από τη µολυβένια σκιά της αρχαίας ελληνικής 28. Στο πνεύµα αυτό γράφτηκαν τα τρία τεύχη της Νεοελληνικής Γλώσσας για το Γυµνάσιο, που θα τα δούµε µέσα από τη µατιά του Μουµτζάκη. Τα βιβλία προϋποθέτουν την ελευθερία της διδασκαλίας και του καθηγητή. Η διδασκαλία αντιµετωπίζεται ως ανεπανάληπτη δηµιουργική πράξη και οφείλει να ξεπερνά τη θεωρία, για να κινείται ανάλογα µε τις συγκεκριµένες ανάγκες που προκύπτουν κάθε φορά. Άλλα βασικά γνωρίσµατά της είναι η συλλογικότητα, η συνεργασία και η συνυπευθυνότητα όλων των εµπλεκόµενων, από το συντάκτη του αναλυτικού προγράµµατος ως τον καθηγητή της σχολικής έδρας 29. Ο Μουµτζάκης µιλώντας για τα σχολικά βιβλία βρίσκει αφορµές να σχολιάσει τις επιλογές που έγιναν κατά τη συγγραφή τους. Τονίζει την αυθεντικότητα των κειµένων, αν και κάποιες φορές διασκευάστηκαν ελάχιστα για να επιτευχτεί περισσότερο ο στόχος της γλωσσικής διδασκαλίας έτσι οι µαθητές γνωρίζουν περισσότερα κείµενα σηµαντικών συγγραφέων και τα βιβλία της γλώσσας αποκτούν ευρύτερο παιδευτικό χαρακτήρα. Ακόµα, σηµασία έχει η έµφαση των βιβλίων στον προφορικό λόγο και η στόχευση να µιλήσουν και να συµµετέχουν ενεργά οι µαθητές. 24 Αθανάσιος Νάκας, Συµβολή στη µελέτη των προτασιακών επιρρηµατικών της Νέας Ελληνικής (Συνοπτική παρουσίαση). Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα (Πρακτικά της 4ης Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, 16-18/5/1983), Θεσσαλονίκη, σσ Χρίστος Τσολάκης, ό.π., σσ. 1-2, 20, ό.π., σσ , και Χρίστος Τσολάκης, «Για µια λειτουργική γραµµατική», Λόγος και Πράξη, τ.3, σσ την ίδια αντίληψη προωθούσε και ο Ευάγγελος Παπανούτσος. Γεώργιος Ν. Λαµψίδης, Οι περιπέτειες της ηµοτικής, Αθήνα, σ Χρίστος Τσολάκης, ό.π., σσ. 158, Α.Β. Μουµτζάκης, «Η γλωσσική διδασκαλία στο Γυµνάσιο». Φιλόλογος, τ.44, σ

8 Αυτή η προσπάθεια αποτελεί νέα διδακτική λογική και συγκρούεται µε την παράδοση του ελληνικού σχολείου, που έχει αντιστρέψει τα πράγµατα και µένει αγκιστρωµένο στον γραπτό λόγο. Είναι ίσως ένα σηµείο όπου η αδράνεια της κατεστηµένης πρακτικής είναι ισχυρότατη και καθηλώνει τη διδασκαλία στις µεθόδους εκµάθησης των νεκρών γλωσσών, σαφώς ακατάλληλες για την αποτελεσµατική καλλιέργεια της µητρικής γλώσσας και της κοινής-πρότυπης εκδοχής της 30. Φιλοδοξία των βιβλίων και της συνακόλουθης πρακτικής που υποδεικνύουν είναι να βρουν ευχάριστους τρόπους για τη µελέτη των γραµµατικο-συντακτικών φαινοµένων, ώστε η γλώσσα να µη χωρίζεται από τη ζωή αλλά να γίνεται όπως και είναι και η ίδια υπόθεση ζωής. Αυτό θα επιτευχθεί µε ώθηση στη δηµιουργικότητα µέσα από ασκήσεις που απαιτούν την κινητοποίηση όλων των πνευµατικών δυνάµεων, κάτι που γοητεύει τους νέους. Συνεπώς, η διδασκαλία θα πετύχει, αν φύγουµε από την αποµνηµόνευση και την επανάληψη κανόνων, αν ο µαθητής οδηγείται στην αυτενέργεια και ανακαλύπτει τις δοµές της γλώσσας που χρησιµοποιεί. Έτσι η γλώσσα γίνεται, όπως και είναι, ενέργεια και δηµιουργία και όχι αποµνηµόνευση και παθητική γνώση 31. Η διδασκαλία πρέπει να εστιάζει σε µικρούς εφικτούς στόχους και να µην αποπροσανατολίζεται µε την ανάµειξη πολλών επιδιώξεων, επειδή µόνο σύγχυση επιφέρουν δε µπορεί να τα πει κανείς όλα σε µια ενότητα. Όσον αφορά την εξάσκηση στο γραπτό λόγο, θα πρέπει να ξεκινά από ενδιαφέρον και ποικίλο υλικό, που προσφέρεται στους µαθητές µε κριτήριο την ιδιαιτερότητα τους, και από την ευχέρεια επιλογής θεµάτων που σχετίζονται µε τις ξεχωριστές ανάγκες και δυνατότητες 32. Θα µπορούσαµε να συνοψίσουµε για τα θετικά στοιχεία των βιβλίων γλωσσικής διδασκαλίας ότι είναι γραµµένα από την οπτική της σχολικής αίθουσας, χωρίς λεπτοµέρειες και µε διάκριση των στοιχείων που είναι αναγκαία για να θεµελιωθεί η γνώση για τη νεοελληνική γλώσσα και να επιτευχθεί η καλλιέργεια στη χρήση της. Όµως, ο Μουµτζάκης ήξερε πολύ καλά ότι η επιτυχία θα κριθεί στη σχολική πράξη. Εκεί χρειαζόταν περισσότερος και συνεχής µόχθος ό.π., σσ ό.π., σσ ό.π., σσ ό.π., σσ

9 Όλα τα προηγούµενα πρέπει να γίνουν αντιληπτά στο πλαίσιο της προσπάθειας να ενταχθούν τα βιβλία γλωσσικής διδασκαλίας στο Γυµνάσιο. Αν θυµηθούµε ότι αυτό έγινε µε αφετηρία τη σχολική χρονιά , τότε καταλαβαίνουµε ότι έγινε σχετικά αργά, ενώ ταυτόχρονα είχαν εκδηλωθεί αντιστάσεις στο µεταρρυθµιστικό έργο, σαφώς πριν φανούν τα αποτελέσµατα από την εφαρµογή του. Είχαν περάσει οχτώ χρόνια από τότε που ο Τσολάκης διατύπωσε το αίτηµα για µια λειτουργική γραµµατική, δηλαδή για έναν ουσιαστικό και αποτελεσµατικό τρόπο διδασκαλίας µε βάση σύγχρονα εγχειρίδια. Το έργο της µεταρρύθµισης προχωρούσε µε βραδείς ρυθµούς την ίδια στιγµή που οι αντιµεταρρυθµιστικές πρωτοβουλίες πύκνωναν και καταλόγιζαν στην ανολοκλήρωτη µεταρρύθµιση κακοδαιµονία της γλωσσικής πραγµατικότητας οι µοµφές στοιχειοθετούνταν µε στοχευµένη αλίευση γλωσσικών λαθών και αδόκιµων εκφράσεων κυρίως από τη γλώσσα που ακουγόταν στα µέσα µαζικής ενηµέρωσης και σε ιδιαίτερες επικοινωνιακές περιστάσεις µεταξύ των νέων. Ταυτόχρονα, αποκρυβόταν ότι η καθαρεύουσα, που κυριαρχούσε στον επίσηµο δηµόσιο λόγο από την αρχή της ιστορίας του ελληνικού κράτους, είχε επηρεάσει σε µεγάλο βαθµό τη χρήση της νεοελληνικής 34. Απ ό,τι φαίνεται τα πράγµατα είχαν αφεθεί στην τύχη τους και οι προσπάθειες που γίνονταν απ όσους υπηρετούσαν τη µεταρρύθµιση δε µπορούσαν να καλύψουν το κενό και την ουσιαστική αδράνεια της πολιτείας. Τα αρχαία ελληνικά στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση Η µεταρρύθµιση προχώρησε σε σηµαντικές αλλαγές και στη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, σκέλος µε το οποίο ο Μουµτζάκης σχετίζεται επίσης άµεσα. Είναι ο συγγραφέας του Συντακτικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας για το Λύκειο, βιβλίο που του πρόσφερε ξεχωριστή ικανοποίηση, επειδή αντικατέστησε το Συντακτικό του Αχ. Τζάρτζανου 35. Ο Μουµτζάκης έγραψε το Συντακτικό παράλληλα µε την καθηµερινή εργασία του στο σχολείο, χειρόγραφα σε κόλλες σχολικών εξετάσεων του Το Συντακτικό τυπώθηκε το 1981 και άρχισε να χρησιµοποιείται από τη 34 Ενδεικτικά, η αντιµεταρρυθµιστική οπτική αποτυπώνεται στα: Ελληνικός Γλωσσικός Όµιλος, Ελληνική Γλώσσα, αναζητήσεις και συζητήσεις, Αθήνα: Καρδαµίτσα. Ελληνικός Γλωσσικός Όµιλος, Ελληνική Γλώσσα, αναζητήσεις και συζητήσεις 2, Αθήνα: Καρδαµίτσα. Σαράντος Καργάκος, 2005 [1985], Αλαλία, ήτοι το σύγχρονο γλωσσικό µας πανόραµα, Αθήνα: Gutenberg. Γιάννης Καλιόρης, Ο γλωσσικός αφελληνισµός, Αθήνα: Αρµός. 35 Το βιβλίο χρησιµοποιείται ακόµα στο Λύκειο. 36 Πρόκειται για έντυπες και σφραγισµένες κόλλες αναφοράς µε την ένδειξη Γυµνάσιο Θηλέων ράµας ή Λύκειο Θηλέων ράµας, (αρχείο Α.Β. Μουµτζάκη). 9

10 σχολική χρονιά Τέλος, ήταν ο κύριος συγγραφέας του βιβλίου Αρχαία Ελληνικά για την Α Λυκείου, ένα βιβλίο καινοτόµο µε αυθεντικά αρχαία ελληνικά κείµενα που είχαν επιλεγεί για να κινούν το ενδιαφέρον των µαθητών και παράλληλα να εξυπηρετούν τη γλωσσική διδασκαλία 37. Ο Μουµτζάκης παρακολουθούσε τη χρήση του βιβλίου στα σχολεία και συγκέντρωνε παρατηρήσεις από συναδέρφους του για να κάνει τις αναγκαίες βελτιώσεις που υπαγόρευε η διδακτική πράξη. Το ζήτηµα των αρχαίων ελληνικών έγινε σταδιακά κεντρικό στη συζήτηση για την εκπαίδευση. Από τη µια πλευρά, η διδασκαλία της µεταφρασµένης γραµµατείας, επειδή συνιστούσε κάτι πρωτόγνωρο, συνεπαγόταν νέες δυσκολίες από την άλλη, η κατάργηση της διδασκαλίας της αρχαίας γλώσσας θεωρήθηκε από ορισµένους πλήγµα για την γλωσσική ποιότητα της νεοελληνικής. Από το 1976 και µετά στο τριτάξιο Γυµνάσιο δεν διδασκόταν η αρχαία γλώσσα αφιερωνόταν τέσσερις ώρες την εβδοµάδα για τη διδασκαλία της γραµµατείας από µετάφραση. Έτσι οι µαθητές αποκτούσαν σφαιρική εικόνα της αρχαιοελληνικής γραµµατείας και έρχονταν σε ευρεία επαφή µε τον αρχαίο πολιτισµό, επειδή γνώριζαν στοιχεία από επική, λυρική και δραµατική ποίηση, ιστοριογραφία, ρητορική, φιλοσοφία. Αυτή είναι η πραγµατικότητα που ονοµάστηκε από γλωσσαµύντορες και αφελείς κατάργηση των αρχαίων στο Γυµνάσιο 38. Η διδασκαλία της αρχαίας γλώσσας περιορίστηκε στο Λύκειο. Ο Μουµτζάκης συνειδητοποιούσε ότι το µάθηµα τον αρχαίων στην Α Λυκείου είχε κοµβική σηµασία, εφόσον ήταν η πρώτη επαφή των µαθητών µε την αρχαία γλώσσα. Αφενός, κρινόταν αν θα µπορέσουν να προσεγγίσουν τα πρωτότυπα κείµενα και αφετέρου, θα φαινόταν αν η διδασκαλία της αρχαίας γραµµατείας από µετάφραση στο Γυµνάσιο, όχι µόνο δε στερούσε από τους µαθητές τη γλωσσική προετοιµασία, αλλά πρόσφερε και την απαραίτητη αρχαιοµάθεια για την κατανόηση των κειµένων στο πρωτότυπο. Ως συντάκτης του σχολικού βιβλίου ανέλαβε την υπεράσπισή του από τον «Φιλόλογο». Το βιβλίο πρωτο-χρησιµοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος έφερε µία διδακτική προσέγγιση που δεν είχε προηγούµενο παράδειγµα. Η γνώση της 37 Συνεργάτης συγγραφέας ήταν ο Ν.Χ. Κεφαλίδης. 38 Την περίοδο , διδάσκονταν: Οδύσσεια, Ηρόδοτος, Λουκιανός (Α Γυµνασίου), Ιλιάδα, Πλούταρχος, Λυσίας, Ισοκράτης, ηµοσθένης (Β Γυµνασίου), Λυρική Ποίηση, Ευριπίδης, Θουκυδίδης, Ξενοφώντας, Πλάτωνας, Αριστοτέλης (Γ Γυµνασίου). Μαρία ανιήλ, «Αρχαία ελληνική γραµµατεία και γλώσσα στο γυµνάσιο», διάλογος για το 8ο εκπαιδευτικό συνέδριο της ΟΛΜΕ. 8osynedrio-olme.blogspot.com/2008/06/blog-post_981.html, ανάκτηση 26/08/

11 γραµµατικής και του συντακτικού δε θεωρείται η βασική προϋπόθεση για την προσέγγιση της γλώσσας, αλλά επιτυγχάνεται παράλληλα, καθώς οι µαθητές εξοικειώνονταν µε τα κείµενα. Ο Μουµτζάκης ήξερε ότι θα πρέπει να διακριθούν τα σηµαντικά από τα επουσιώδη στοιχεία, για να οδηγηθούν οι µαθητές στη γνώση της γλώσσας, το καλύτερο και το περισσότερο δεν ήταν ποτέ συνώνυµα, γράφει. Συνεπώς, η διδασκαλία έπρεπε να σταθεί στα σηµεία που προκαλούν δυσκολίες, δηλαδή στις διαφορές που έχει η αρχαία από τη νεοελληνική γλώσσα και να αποφεύγονται οι κουραστικές επαναλήψεις κατακτηµένων γνώσεων. Άλλοτε, η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής βασιζόταν σε κατασκευασµένα κείµενα, που τελικά υπηρετούσαν την έµφαση στη γραµµατική και στο συντακτικό αποτέλεσµα ήταν να θεωρούνται τα τελευταία ως αυτόνοµο κοµµάτι της γλώσσας και να επιτυγχάνεται η γνώση τους αποκοµµένη από το κείµενο. Οι µαθητές µάθαιναν γραµµατική και συντακτικό της αρχαίας ελληνικής, αλλά δεν καταλάβαιναν ένα αρχαιοελληνικό κείµενο. Το ζητούµενο έχει αλλάξει. Εφόσον η αρχαία ελληνική γλώσσα δε θα µιληθεί ποτέ, δεν έχει νόηµα να εξασκούνται οι µαθητές στην αναπαραγωγή τύπων αποκοµµένων από το κείµενο. Οι λέξεις και οι τύποι προσεγγίζονται αποτελεσµατικά µέσα στα συµφραζόµενά τους και έτσι θα πρέπει να διδάσκονται. Τελικό ζητούµενο είναι η µετάφραση και µετάφραση από µια γλώσσα σε µιαν άλλη είναι άσκηση και στις δυο γλώσσες 39. Πρωταρχική προϋπόθεση είναι να συγκινηθούν οι µαθητές από την επαφή µε τα αρχαιοελληνικά κείµενα για να θελήσουν να τα γνωρίσουν. Η κατανόηση των αρχαίων κειµένων είναι ο λόγος που διδάσκεται η αρχαία γλώσσα και όχι η καλύτερη γνώση της νεοελληνικής, κάτι που είναι ανεξάρτητο. Η νεοελληνική έχει την αυτονοµία της και έτσι διδάσκεται, χωρίς να είναι αναγκαία η γνώση της αρχαίας, όπως και για τη γνώση της αρχαίας δεν είναι αναγκαία η αναφορά στην ινδοευρωπαϊκή 40. Τα προηγούµενα σκιαγραφούν την κατεύθυνση προς την οποία κινούνταν η διδασκαλία. Όσο κι αν το κείµενο του Μουµτζάκη περιορίζεται στα εκπαιδευτικά πλαίσια, κάτι που χαρακτηρίζει όλο το έργο του, δε µπορούν να αποσιωπηθούν ερωτήµατα µε ευρύτερες προεκτάσεις. Τι σηµαίνει η πεποίθηση ότι µπορούµε να προσεγγίσουµε ένα αρχαίο κείµενο χωρίς να προηγηθεί γραµµατική και συντακτική ενασχόληση και τι συνέπειες µπορεί να έχει η πρόταση να µην αναπαράγουν οι µαθητές 39 Α.Β. Μουµτζάκης, «Τα αρχαία ελληνικά στην Α Λυκείου». Φιλόλογος, τ.22, σ ό.π., σ

12 γραµµατικούς τύπους; Πώς είναι δυνατόν να θεωρείται η δηµοτική γλώσσα αυτόνοµη και ανεξάρτητη από την αρχαία; Και εκείνο το µετάφραση από µια γλώσσα σε µιαν άλλη είναι άσκηση και στις δυο γλώσσες, πώς καθορίζει τα όρια ανάµεσα στη νεοελληνική και την αρχαία; Αν λοιπόν η γλώσσα θεωρείται η ψυχή του έθνους, τότε οι συνεπαγωγές που απαντούν στα προηγούµενα ερωτήµατα χτυπούν στην καρδιά της νεοελληνικής ιδεολογίας. Η καθαρεύουσα τροφοδοτείται από τη διδασκαλία της αρχαίας γραµµατικής το έθνος µπορεί να υπάρχει και χωρίς την αναγωγή στην αρχαιότητα και, ακόµα περισσότερο, ίσως η σύνδεση µε την αρχαιότητα είναι κατασκευασµένη και εµπεδώνεται µε την εκπαίδευση 41. Ίσως τα παραπάνω εξηγούν για ποιο λόγο ορισµένοι, όπως ο Σ. Καργάκος, εκφράστηκαν µε αυθαίρετο τρόπο εναντίον του βιβλίου 42. Το βιβλίο έγινε και θέµα τεκµηριωµένης συζήτησης και έκφρασης αντικρουόµενων απόψεων κυρίως εξαιτίας της µεθόδου που απαιτούσε η διδασκαλία του. Βέβαια, η εισαγωγή του δε σήµανε την πλήρη επίλυση των προβληµάτων διδασκαλίας της αρχαίας παράγοντες όπως η πυκνότητα της ύλης σε συνδυασµό µε τον περιορισµένο χρόνο, η διαφορετική θεµατολογία των κειµένων, που δεν συνδέονταν νοηµατικά µεταξύ τους και η τάση αυστηρής κριτικής που επιδείκνυαν οι µαθητές της λυκειακής ηλικίας παρέµεναν σοβαρά εµπόδια. Τα συµπεράσµατα σχετικής έρευνας αναγνώριζαν την ποιότητα του σχολικού βιβλίου, αλλά άφηναν ανοιχτά τα ζητήµατα της µεθόδου και του χρόνου κατά τον οποίο θα πρέπει να αρχίζει η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής 43. Παράλληλα, πλήθαιναν οι φωνές που ζητούσαν να επανέρθει η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο Γυµνάσιο. Το αίτηµα βρήκε την πολιτική έκφρασή του από τον Αντώνη Τρίτση, όταν ως Υπουργός Παιδείας επανέφερε τη συζήτηση για τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής στο Γυµνάσιο µε αιτιολογία να αντιµετωπιστεί ο κίνδυνος διάσπασης της πολιτισµικής και γλωσσικής ενότητας 44. Η επιχειρηµατολογία 41 Για την ιδεολογία που συνδέει έθνος, γλώσσα και αρχαιότητα είναι ενδεικτικά τα άρθρα: Στέφανος Πεσµαζόγλου, «Η µυθολογική θεµελίωση του νέο-ελληνικού κράτους». Νάσια Γιακωβάκη, «Η εκκρεµής συνάντηση ιστορίας και γλωσσολογίας στις ιστορίες της ελληνικής γλώσσας του Τάσου Χριστίδη» και Γιώργος Παπαναστασίου, «Απ τα χώµατα βγαλµένοι, ένας αρχαίος σύγχρονος µύθος». Πρακτικά του Επιστηµονικού Συµποσίου, Μύθοι και Ιδεολογήµατα στη Σύγχρονη Ελλάδα, Αθήνα: Εταιρεία Σπουδών/ Σχολή Μωραΐτη, σσ , 51-54, «Το βιβλίο είναι άχαρο άκοµψο και καθόλου ελκυστικό. Τα αποσπάσµατα δεν έχουν τίποτε το ενδιαφέρον. Τα περισσότερα είναι ανιαρά και ανούσια». Σαράντος Καργάκος, 2005 [1985], ό.π., σ ηµήτριος Αλεξόπουλος, «Έρευνα, η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών στην Α Λυκείου». Νέα Παιδεία τ.29, σ «Ανάγκη επανόδου στη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας», Καθηµερινή 4/11/

13 ενάντια στις επιλογές της µεταρρύθµισης πρακτικά συνοψίζεται στη φράση: το βάπτισµα των αρχαίων να το υποστούν όλοι 45. Από τις ενέργειες που έγιναν για να αποτραπεί η πραγµατοποίηση των προθέσεων του Τρίτση θα σταθούµε σε δύο, που συµµετείχε και ο Μουµτζάκης. Η πρώτη οργανώθηκε από το Σύλλογο αποφοίτων της Φιλοσοφικής ΑΠΘ στα µέσα Ιανουαρίου Απορρίφτηκαν οι προτάσεις Τρίτση µε το επιχείρηµα ότι, για ενάµιση αιώνα, η διδασκαλία της αρχαίας εµπόδιζε τη γλωσσική παιδεία των Ελλήνων και τονίστηκε η αναγκαιότητα για περισσότερη φροντίδα στη διδασκαλία της νεοελληνικής µόνο η καλή γνώση της νεοελληνικής µπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του αρχαίου πολιτισµού αλλά και της γλωσσικής εξέλιξης. Βασικό αίτηµα ήταν να ολοκληρωθεί η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση 46. Η δεύτερη αντίδραση στις εξαγγελίες Τρίτση σχετίζεται µε τη διαφωνία ενός µέρους του εκπαιδευτικού κόσµου όπως εκφράζεται από υποµνήµατα σχολικών συµβούλων τα σχετικά κείµενα δηµοσιεύτηκαν επανειληµµένα στον εκπαιδευτικό τύπο της εποχής 47. Το πρώτο υπόµνηµα υπογράφουν είκοσι ένας σύµβουλοι του βορειοελλαδικού χώρου, ανάµεσά τους και ο Α.Β. Μουµτζάκης. Ο Μουµτζάκης παρακολουθούσε τη συζήτηση που προκάλεσαν οι διακηρύξεις του Τρίτση και δηµοσίευσε τη δική του απάντηση στον «Φιλόλογο». Υπερασπίστηκε το βιβλίο και τις επιλογές για το νέο τρόπο διδασκαλίας χωρίς να αγνοεί ότι δεν υπήρξε η αναγκαία βοήθεια προς τους εκπαιδευτικούς και, κυρίως, δεν υπήρξε ουσιαστική αλλαγή στη δοµή του Λυκείου και στις εξετάσεις εισαγωγής στα Πανεπιστήµια. Ακόµα κι έτσι, όσα συγκεκριµένα στοιχεία υπήρχαν τεκµηρίωναν ότι οι µαθητές που διδάχτηκαν τα αρχαία για πρώτη φορά στην Α Λυκείου δεν υστέρησαν σε τίποτα συγκριτικά µε τους παλιότερους που τα διδάσκονταν για τρία χρόνια περισσότερο. Παράλληλα, έθεσε το ζήτηµα για τους στόχους του µαθήµατος και το πραγµατικό περιεχόµενο της αρχαιογνωσίας και πρότεινε ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο εξέτασης του µαθήµατος 48. Μοιάζει περιττό να επισηµανθεί ότι οι προτάσεις 45 από επιστολή στον τύπο, Γ. Καραµαλάκης, «Όχι άλλοι αφελληνισµένοι επιστήµονες», Ελευθεροτυπία, 13/12/ «Πρέπει να ολοκληρωθεί η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση», Θεσσαλονίκη, 21/1/1987. Οµιλητές ήταν και οι Β. Φόρης, Θ. Μαυρόπουλος, Α. Αλεξιάδης, Ν. Καλογερόπουλος. 47 ενδεικτικά: «Η άποψη των σχολικών συµβούλων για τη γλώσσα στο Γυµνάσιο». Φιλολογική, τ.21/1987, σσ. 3-6 και Λόγος και Πράξη, τ.32/1987, σσ Α.Β. Μουµτζάκης, «Το µάθηµα και το βιβλίο των αρχαίων ελληνικών στην Α Λυκείου», Φιλόλογος, τ.49, σσ

14 αγνοήθηκαν και πέντε χρόνια αργότερα, η διδασκαλία των αρχαίων επανήλθε στα Γυµνάσια. Ο πρωτοποριακός χαρακτήρας που είχε ο θεσµός του σχολικού συµβούλου έµεινε κενό γράµµα. Η επαναφορά της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής στο Γυµνάσιο σήµανε και τον εξοβελισµό του βιβλίου από την Α Λυκείου τελευταία σχολική χρονιά που χρησιµοποιήθηκε ήταν το Το βιβλίο είναι πλέον δυσεύρετο, δεν βρίσκεται ούτε στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του ΟΕ Β 49. Ο Σύνδεσµος Φιλολόγων ράµας νιώθοντας χρέος προς τον συµπατριώτη δάσκαλο και προς την εκπαιδευτική κοινότητα προχώρησε στην ψηφιοποίηση του βιβλίου 50. Παράλληλα εκφράζει την πεποίθηση ότι είναι σκόπιµη η επαναφορά του 51 ως βιβλίου διδασκαλίας για τους µαθητές που επιλέγουν τη θεωρητική κατεύθυνση σπουδών. Μαζί µε το Συντακτικό Αρχαίας Ελληνικής του Μουµτζάκη µπορεί να καθορίσει σαφέστερα τα ουσιώδη ζητούµενα της αρχαιογλωσσίας στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Βιβλιογραφία Βιβλία Ελληνικός Γλωσσικός Όµιλος, 1984, Ελληνική Γλώσσα, αναζητήσεις και συζητήσεις, Αθήνα: Καρδαµίτσα. Ελληνικός Γλωσσικός Όµιλος, 1986, Ελληνική Γλώσσα, αναζητήσεις και συζητήσεις 2, Αθήνα: Καρδαµίτσα. Επιστηµονικό Συµπόσιο, 2005, Μύθοι και Ιδεολογήµατα στη Σύγχρονη Ελλάδα, Αθήνα: Εταιρεία Σπουδών/ Σχολή Μωραΐτη. Καλιόρης, Γιάννης Μ., 1993, Ο γλωσσικός αφελληνισµός, Αθήνα: Αρµός. Καργάκος, Σαράντος Ι., 2005 [1985], Αλαλία, ήτοι το σύγχρονο γλωσσικό µας πανόραµα, Αθήνα: Gutenberg Κάτσικας, Χρήστος & Θεριανός, Κώστας, Ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης, Αθήνα: Σαββάλας. ΚΕΜΕ, 1976, Εισηγήσεις, η αρχαία ελληνική γραµµατεία από µετάφραση, η νεοελληνική γλώσσα και γραµµατεία, Αθήνα: Εθνικόν Τυπογραφείο. Λαµψίδης, Γεώργιος Ν., 1993, Οι περιπέτειες της ηµοτικής, Αθήνα. Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα, (Πρακτικά της 4ης Συνάντησης του Τοµέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, 16-18/5/1983), Θεσσαλονίκη. Μουµτζάκης, Α.Β., χ.χ., Η γλώσσα µας και τα προβλήµατά της, ράµα: Ηχώ. 49 ΟΕ Β/ Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη, προσπέλαση 26/10/ Πρόκειται για την τελευταία έκδοση ΙΖ του Σύνδεσµος Φιλολόγων ν. ράµας, αρ. πρ. 9/

15 Μπαµπινιώτης, Γεώργιος (επιµ.), 2011, Το γλωσσικό ζήτηµα, σύγχρονες προσεγγίσεις, Αθήνα: Ίδρυµα της Βουλής των Ελλήνων. Τσολάκης, Χρίστος, 1995, Από τα γράµµατα στη γλώσσα, πορεία προς τον επικοινωνιακό λόγο, Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Περιοδικά εφηµερίδες Γλώσσα τ.1/1983 Εφ. Ελευθεροτυπία, 13/12/1986 Εφ. Θεσσαλονίκη, 21/1/1987 Εφ. Καθηµερινή 4/11/1986 Θέµατα διδακτικής θεωρίας και πράξης, γραφείο σχολικού συµβούλου µέσης εκπαίδευσης ν. ράµας, τ.1/ , τ.2/ 1986, τ.3/ Λόγος και Πράξη, τ.3/1976, τ.32/1987 Νέα Παιδεία τ.29/1984, τ.35/1985 Νεοελληνική Παιδεία, τ.6/1986, τ.8/1986 Τα εκπαιδευτικά, τ.1/1985 Φιλολογική, τ.21/1987 Φιλόλογος, τ.15/1976, τ.16/1979, τ.22/1980, τ.29/1982, τ.44/1986, τ.49/1987, τ.60/1990, τ.99/2000, τ.138/2009 Ιστότοποι ιάλογος για το 8ο εκπαιδευτικό συνέδριο της ΟΛΜΕ. Οργανισµός Εκδόσεως ιδακτικών Βιβλίων/ Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη, Αρχείο Α.Β. Μουµτζάκη Φάκελος «Εκπαιδευτήρια Ζηρίδη, ενδέκατο επιµορφωτικό σεµινάριο, 11-13/3/1985». Φάκελος «Επιµορφωτικό Σεµινάριο νεοδιορισµένων καθηγητών νοµού ράµας, 5-7/11/1984». Φάκελος «Επιµορφωτικό Σεµινάριο νεοδιορισµένων φιλολόγων νοµού ράµας, 16-17/10/1985». Φάκελος «Συνάντηση φιλολόγων νοµού ράµας, θέµα: τα νέα ελληνικά στη Μέση Εκπαίδευση, 5-6/9/1985». 15

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δρ Μπρίνια Βασιλική

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δρ Μπρίνια Βασιλική Επιμορφωτικό σεμινάριο υποψηφίων ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Metropolitan Hotel Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Προσκεκλημένη εισηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Πράξη «Σχεδιασμός και ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού και εποπτικού υλικού για μαθητές με αναπηρίες Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή Το σεμινάριο παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδίασης και ανάπτυξης ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Εστιάζει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Αλλάζουν όλα στο λύκειο από τον Σεπτέµβριο του 2013, καθώς το υπουργείο Παιδείας καταθέτει στη Βουλή σχέδιο νόµου, που παρουσιάζει σήµερα αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Μεθοδολογία:

Διδακτική Μεθοδολογία: Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2014, Αθήνα Διδακτική Μεθοδολογία: Σχεδιασμός - Διεξαγωγή και Αξιολόγηση της Διδασκαλίας Εισηγητής: Δρ. Ιγνάτιος Καράμηνας Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ Εκπαιδευτής Ενηλίκων Επιστ. Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu.

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu. Αγαπητοί γονείς Αισθανόμαστε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε μαζί σας για να σας ενημερώσουμε σχετικά με την ταυτότητα της ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ και το αξιόλογο και πολυεπίπεδο εκπαιδευτικό έργο που επιτελεί.

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ 1 η ΤΑΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ (Παρουσίαση Λογοτεχνικών Κειμένων) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σαρρή, Ζ., Τα στενά παπούτσια ΠΑΤΑΚΗΣ Τριβιζάς, Ε., Το σεντούκι με τις πέντε κλειδαριές ΚΕΔΡΟΣ α. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Σκέψη και Επίλυση Προβλημάτων στην Εκπαίδευση, την Εργασία, την Οικογένεια: Θεωρία και Εφαρμογές

Δημιουργική Σκέψη και Επίλυση Προβλημάτων στην Εκπαίδευση, την Εργασία, την Οικογένεια: Θεωρία και Εφαρμογές Σάββατο 5 Απριλίου 2014 ΑΘΗΝΑ Βιωματικό Εργαστήριο Δημιουργική Σκέψη και Επίλυση Προβλημάτων στην Εκπαίδευση, την Εργασία, την Οικογένεια: Θεωρία και Εφαρμογές Προσκεκλημένη ομιλήτρια: Δρ Γιάννακα Νατάσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτότητα της Έρευνας. Βασικός σκοπός της έρευνας είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του θεσμού μέσα από τις

1. Ταυτότητα της Έρευνας. Βασικός σκοπός της έρευνας είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του θεσμού μέσα από τις Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Αξιολόγηση Πιλοτικού θεσμού παραχώρησης διδακτικού χρόνου στις σχολικές μονάδες για συντονισμό της ενσωμάτωσης παραχώρησης Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Ν. ΛΕΣΒΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΑΙΒΑΛΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΚΦΕ : Ν. ΛΕΣΒΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΑΙΒΑΛΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΦΕ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 211-212 ΕΚΦΕ : Ν. ΛΕΣΒΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΦΕ (όνομα - ειδικότητα) : ΑΙΒΑΛΙΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ 1.Επικαιροποιημένα στοιχεία του ΕΚΦΕ. Ονοματεπώνυμο Ειδικότητα Είδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014 Χώρος Διεξαγωγής OTΕAcademy* Δ/νση Πέλικα

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγικά στοιχεία 2. Ένταξη του διδακτικού σεναρίου στο πρόγραμμα σπουδών 3. Οργάνωση της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας Τμήμα Φιλολογίας EΚΠΑ Επιστημονικό συνέδριο Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Πέμπτη 28 Νοεμβρίου - Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013 Αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VΙ - Ο ΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Έκδοση Εγγράφου: 1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση & ια Βίου Μάθηση» (ΕΚ. ι.βι.μ) Κενή σελίδα 2 Πίνακας περιεχοµένων 1 Εισαγωγή... 6 1.1 ηµιουργία πρότασης...

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Με την έναρξη των εργασιών του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου, Ιστορικού Αρχείου και Κέντρου Μελετών Λεμεσού στην ανακαινισμένη πρώην Οικία Έπαρχου, ο Δήμος

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπές Συνεδρίου Συντονιστές Διοργάνωσης Συνεδρίου Συντονιστές Θεματικών Περιοχών

Επιτροπές Συνεδρίου Συντονιστές Διοργάνωσης Συνεδρίου Συντονιστές Θεματικών Περιοχών 3 η Ανακοίνωση 3ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο «Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία» Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ροµποτική; Ποιοι οι διδαχτικοί στόχοι; Πως θα υλοποιηθεί η όλη εργασία; Ποιο ροµπότ θα χρησιµοποιηθεί; Πως θα χρηµατοδοτηθεί;

Γιατί ροµποτική; Ποιοι οι διδαχτικοί στόχοι; Πως θα υλοποιηθεί η όλη εργασία; Ποιο ροµπότ θα χρησιµοποιηθεί; Πως θα χρηµατοδοτηθεί; Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου «ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ» Βεζονιαράκης ηµήτρης καθηγητής ΠΕ19 4 ου ΓΕΛ ΚΟΡΙΝΘΟΥ 1 Μάθηµα ερευνητικής εργασίας «ροµποτική» Γιατί ροµποτική; Ποιοι οι διδαχτικοί στόχοι; Πως θα υλοποιηθεί η

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Π Α Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Σ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Τ Η Ν Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες

Διαβάστε περισσότερα

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα:

Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Εξορθολογισμός στα θετικά μαθήματα: Λιγότερη ύλη, περισσότερη γνώση. ΣΥΝΟΨΗ Πολλά μαθήματα, και ιδιαίτερα τα θετικά, τα οποία από πολλούς μαθητές θεωρούνται και ιδιαιτέρως δύσκολα, είναι υπερφορτωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1 Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση Το τελικό στάδιο της πρώτης φάσης του Προγράµµατος του Φορέα για την Αξιολόγηση στο Πλαίσιο της Συνεκπαίδευσης περιλάµβανε µια συζήτηση και κατόπιν επεξήγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επικοινωνιακών Ικανοτήτων σε παιδιά με αυτισμό

Ανάπτυξη Επικοινωνιακών Ικανοτήτων σε παιδιά με αυτισμό Σάββατο 11 Οκτωβρίου 2014, Ιωάννινα Ανάπτυξη Επικοινωνιακών Ικανοτήτων σε παιδιά με αυτισμό Εισηγητής: Κωνσταντίνος Μ. Ντίνας PhD τ. Επιστημονικός συνεργάτης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ειδικός Παιδαγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά 1 Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Όπως γνωρίζουµε η αξιολόγηση των µαθητών είναι µέρος της διδακτικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τζιµόπουλος Νίκος Υπεύθυνος ΠΛΗΝΕΤ Ν. Κυκλάδων, Επιµορφωτής ΤΠΕ Σύρος, Μέγας Γιαλός, 84100 ntzimop@de.kyk.sch.gr

Τζιµόπουλος Νίκος Υπεύθυνος ΠΛΗΝΕΤ Ν. Κυκλάδων, Επιµορφωτής ΤΠΕ Σύρος, Μέγας Γιαλός, 84100 ntzimop@de.kyk.sch.gr Αξιολόγηση ενός Εντατικού Σεµιναρίου µε Θέµα "Χρήση Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Εκπαιδευτικό Λογισµικό": Γνώµες, Κρίσεις και Αντιλήψεις Εκπαιδευτικών ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης για τους Υπολογιστές και

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Προς Κέντρο Γλωσσών. Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Προς Κέντρο Γλωσσών. Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Προς Κέντρο Γλωσσών Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Στα πλαίσια των μεγάλων ανακατατάξεων και αλλαγών που επιφέρει στο νησί μας τόσο το κλίμα της παγκοσμιοποίησης όσο και η ένταξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Δράση ανάδειξης και προβολής καλών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου

Η Δράση ανάδειξης και προβολής καλών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου Επιμορφωτικό Εργαστήριο «Καλές πρακτικές αξιοποίησης Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Περιεχομένου: Η αναζήτηση Περιεχομένου και η δημοσίευση πρακτικών που το αξιοποιούν στο Φωτόδενδρο Ανοιχτών Εκπαιδευτικών Πρακτικών»

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Έβδομος (7ος) Κύκλος Επιμόρφωσης των ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ 2013-2014 Συντάκτρια Άννα Κοκκινίδου Υπεύθυνη διαχείρισης του προγράμματος 1 Η συμμετοχή του εκπαιδευόμενου στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα