Tον Απρίλιο φέτος, βρέθηκα σε ένα Συνέδριο στο Βερολίνο με θέμα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Tον Απρίλιο φέτος, βρέθηκα σε ένα Συνέδριο στο Βερολίνο με θέμα"

Transcript

1 3ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ >> ΤΕΥΧΟΣ 22ο >> ΕΤΟΣ 8 ο >> ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 05 Επικοινωνία για τη νόσο Alzheimer Aγαπητοί φίλες και φίλοι, Tον Απρίλιο φέτος, βρέθηκα σε ένα Συνέδριο στο Βερολίνο με θέμα «Προτεραιότητά μας ο ασθενής». Οργανώθηκε από τη Φαρμακευτική Εταιρεία Janssen-Cilag και είχε καλεσμένους υπεύθυνους Εταιρειών και Σωματείων που έχουν ως στόχο να στηρίζουν τους ασθενείς με διάφορα νοσήματα και τις οικογένειές τους. Έτσι γνωρίσαμε υπεύθυνους ασθενών με καρκίνο, με ρευματοειδή αρθρίτιδα, με ψυχικά νοσήματα, με Νόσο Alzheimer, με Σκλήρυνση κατά πλάκας κ.ά. Αυτό που ήταν πολύ εντυπωσιακό ήταν ότι στη Γερμανία υπάρχει ειδική επιτροπή του Υπουργείου Υγείας, η οποία εξετάζει τα προβλήματα των ασθενών και δίνει λύσεις. Μια τέτοια ίσως επιτροπή θα έλυνε όλα τα θέματα των ασθενών μας αφενός, αφετέρου το υπουργείο θα είχε γνώση από πρώτο χέρι για την κατάσταση που επικρατεί στο χώρο της υγείας στη χώρα μας. Αυτός είναι ο λόγος που μας οδήγησε αυτό το τεύχος να αφιερωθεί στον ασθενή, στον περιθάλποντα και την οικογένειά του. Με την ευκαιρία αυτού του χαιρετισμού θα ήθελα να σας ενημερώσω για τη μεγάλη γιορτή που έγινε για τα δέκα χρόνια λειτουργίας της Εταιρείας μας. Την Πέμπτη 15 Σεπτεμβρίου 2005 γιορτάσαμε τα δέκα χρόνια της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών στο Grand Hotel Palace, το οποίο μας φιλοξένησε δωρεάν, ενημερωθήκαμε για μια πανελλήνια μελέτη που έτρεξε σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, φάγαμε, τραγουδήσαμε και χορέψαμε. Γέμισε η αίθουσα από ασθενείς, περιθάλποντες και φίλους και διακηρύξαμε ότι όλοι μαζί μπορούμε να φέρουμε την αλλαγή στα προβλήματα των οικογενειών με άνοια. Επίσης υπήρχαν περίπτερα της Εταιρείας μας στη Νεάπολη, κατά τη διάρκεια της Βαλκανικής Εβδομάδας και στην πλατεία Αριστοτέλους από 15 έως 21 Σεπτεμβρίου. Γιορτάστηκε η Παγκόσμια Ημέρα νόσου Alzheimer σ όλη την Ελλάδα με ομιλίες (Αθήνα, Πειραιάς) και περίπτερα στις κεντρικές πλατείες σε πολλές πόλεις όπου υπάρχουν εταιρείες Alzheimer. H πρόεδρος Μάγδα Τσολάκη ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 24 ΩΡΕΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

2 02 Στόχοι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αλεβιζόπουλος Γεώργιος (Αθήνα) Βαγενάς Βασίλειος (Θεσ/νίκη) Βασιλόπουλος Δημήτριος (Αθήνα) Βιολάκη Μερόπη (Αθήνα) Γεωργακάκης Γεώργιος (Χανιά) Δαβάκη Παναγιώτα (Αθήνα) Δέγλερης Νίκος (Πειραιάς) Ευκλείδη Αναστασία (Θεσ/νίκη) Θεοδωράκης Ιωάννης (Τρίκαλα) Ιεροδιακόνου Χαραλ. (Θεσ/νίκη) Καπινάς Κωνσταντίνος (Θεσ/νίκη) Καπρίνης Γεώργιος (Θεσ/νίκη) Καραγεωργίου Κλημεντίνη (Αθήνα) Κάζης Αριστείδης (Θεσ/νίκη) Μαϊλης Αντώνιος (Αθήνα) Μεντενόπουλος Γεώρ. (Θεσ/νίκη) Μούγιας Αθανάσιος (Αθήνα) Μπαλογιάννης Σταύρος (Θεσ/νίκη) Μυλωνάς Ιωάννης (Θεσ/νίκη) Οικονομίδης Δημήτριος (Θεσ/νίκη) Παπαναστασίου Ιωάννης (Αθήνα) Παπαπετρόπουλος Θεόδ. (Πάτρα) Παράσχος Ανδρέας (Θεσ/νίκη) Πετριόλης Γεώργιος (Αθήνα) Πήττας Ιωάννης (Θεσ/νίκη) Πλαϊτάκης Ανδρέας (Ηράκλειο) Ρουτσώνης Κορνήλιος (Θεσ/νίκη) Σιαμούλης Κωνσταντίνος (Θεσ/νίκη) Σάκκα Παρασκευή (Αθήνα) Σαμαρτζή Μαρία (Αθήνα) Σγουρόπουλος Παναγιώτης (Αθήνα) Σιτζόγλου Κώστας (Θεσ/νίκη) Τζίμος Ανδρέας (Θεσ/νίκη) Φιτσιώρης Ξενοφών (Θεσ/νίκη) Φόρτος Ανδρέας (Θεσ/νίκη) Φωτίου Φώτιος (Θεσ/νίκη) Χατζηαντωνίου Ιωάννης (Αθήνα) Επιμέλεια: Τσολάκη Μαγδαληνή Βαρσαμοπούλου Αναστασία Το επίσημο επιστημονικό περιοδικό της εταιρίας για τη Nόσο Alzheimer και τις συναφείς διαταραχές είναι ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ. Στόχοι της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών και του περιοδικού Η Εταιρεία δημιουργήθηκε με στόχο: 1. Να προωθήσει την κατανόηση, την υποστήριξη καθώς και τη δράση όλων όσων έχουν οποιαδήποτε σχέση ή ενδιαφέρον που αφορά αυτή τη νόσο στα πλαίσια της ελληνικής επικράτειας. 2. Να εγκαταστήσει επαφή με άλλες όμοιες εταιρείες άλλων χωρών. 3. Να βοηθήσει στη δημιουργία Κέντρων Ημέρας και Οικοτροφείων (Ξενώνων) που θα ανακουφίζουν την οικογένεια από τη φροντίδα του ασθενούς. 4. Να οργανώσει παραρτήματα της Εταιρείας σε ολόκληρη την Ελλάδα, ώστε τα οφέλη που θα προκύψουν από τις δραστηριότητές της να γίνουν κτήμα όλων των Ελλήνων. 5. Να ενθαρρύνει τη συγγραφική και εκπαιδευτική δραστηριότητα που θα απευθύνεται τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και σε εκείνους που δεν έχουν καμία σχέση με το χώρο αυτό. 6. Να βοηθήσει στη δημιουργία του κλίματος εκείνου, στην κοινωνία, που θα οδηγήσει στην όσο το δυνατόν μικρότερη περιθωριοποίηση των ασθενών και των οικογενειών τους, αλλά και στην πιο έγκαιρη αναζήτηση φροντίδας. 7. Να προωθήσει την επιστημονική έρευνα καθώς και την ταχεία εισαγωγή στη χώρα μας νέων θεραπευτικών μεθόδων. 8. Να οργανώσει παρεμβάσεις σε επίπεδο φορέων της Πολιτείας που διαμορφώνουν την οικονομική πολιτική και την πολιτική στο χώρο της υγείας. 9. Σκοπός της έκδοσης του περιοδικού είναι να απαντάει στα συνήθη ερωτήματα των συγγενών με Νόσο Alzheimer και Συναφείς Διαταραχές, να ανακοινώνει και να σχολιάζει τα καινούργια επιτεύγματα στο χώρο και ν' αποτελέσει μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων που φροντίζουν ασθενείς μέσω αλληλογραφίας. 10. Υπάρχει τηλεφωνική γραμμή βοήθειας: α) όλο το 24ωρο, δεχθήκαμε 500 κλήσεις το 2001, 1000 το 2002, 1500 το 2003, 2000 κλήσεις το 2004, ενώ το 2005 μόνο κατά την διάρκεια του Συνεδρίου 1500 κλήσεις 450 κλήσεις για βοήθεια και ενημέρωση). β) Γραμματεία & fax: ώρες 08:30-12: Η σελίδα της Εταιρείας μας στο Internet: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

3 η στήλη του Περιθάλποντα 03 Εντυπώσεις των ασθενών Oι ασθενείς που παρακολούθησαν τα προγράμματα της εταιρείας στο διάστημα Οκτωβρίου-Ιουνίου, μας γράφουν τις εντυπώσεις τους: Στο διάστημα από το Φεβρουάριο του 2005 έως τον Ιούνιο έμεινα απόλυτα ικανοποιημένος με την εργασία που γίνεται από την Εταιρεία Alzheimer και εντυπωσιάστηκα από τη προσπάθεια που κατέβαλαν όλες οι κοπέλες ψυχολόγοι, με καλοσύνη και χαμόγελο στη φροντίδα μας! Σας Ευχαριστώ πολύ! Μ.Ε. Το πρώτο καιρό που ερχόμουν στο Χαρίσειο είχα κάποιες επιφυλάξεις. Τώρα που τελείωσε το πρόγραμμα πιστεύω ότι έκανα καλά που έμεινα, γιατί διαπίστωσα ότι όλη αυτή η ομάδα των ειδικών που ασχολήθηκε μαζί μας, κάνει τα πάντα να μας βοηθήσει, γι αυτό θα έρθω και του χρόνου! Ευχαριστούμε για όλα! Γ.Κ. Μ αρέσει που έρχομαι εδώ γιατί μαθαίνουμε πράγματα που δε τα ξέραμε. Βλέπω βελτίωση στη μνήμη μου και όλα πάνε καλά και για αυτό θα συνεχίσω να έρχομαι! Σ.Ι. Μου αρέσει, αισθάνομαι πολύ καλά! Τα κορίτσια τα αισθανόμαστε πολύ κοντά μας! Της Λίτσας είναι πολύ ενδιαφέρον για τη μνήμη μου που το έχω ανάγκη... Της Άννας η συζήτηση ενδιαφέρον Της Έλενας με ηρεμεί Η κυρία Φωτεινή έχει πολύ καλούς συνεργάτες! Πιστεύω η καινούρια χρονιά από τον Σεπτέμβριο να είναι σαν το λίγο καιρό που είμαι εδώ! Φ. Έχω τις καλύτερες εντυπώσεις από όλο το προσωπικό και για το λόγο αυτό έρχομαι. Η χρονιά συνεχώς έχω δει μεγάλο όφελος στη μνήμη μου, αρχικά σχεδόν δε θυμόμουν τίποτα ενώ τώρα θυμάμαι πάρα πολλά! Α.Κ. Το χρονικό διάστημα που παρακολούθησα τα προγράμματα με άφησαν τις καλύτερες εντυπώσεις και θεωρώ πως θα με βοηθήσουν. Όλες οι κοπέλες είναι αξιόλογα άτομα επικοινωνιακά, άτομα χαρούμενα. Καλή συνάντηση! Π.Ε. Οι επισκέψεις μου εδώ, με δημιουργούν πάρα πολύ ευχάριστες εντυπώσεις, διότι ευρίσκομαι σε πάρα πολύ ευχάριστο περιβάλλον, με νεαρές κοπέλες πρόθυμες να βοηθήσουν το πρόβλημά μας. Ευχαριστώ! Σ.Κ. Εδώ που ήρθαμε στο Χαρίσειο, ήρθαμε για την υγεία μας. Βρήκαμε καλές πολύ γιατρίνες και κοπέλες και χάρηκα πολύ τις συμβουλές που μας δίνουν. Τώρα που θα έρχεται η Πέμπτη και δεν θα έρχομαι θα στεναχωριέμαι, γιατί δεν θα βλεπόμαστε. Είναι πολύ καλές και χαριτωμένες κοπέλες! Κ.Σ. Σας ευχαριστώ πολύ για ότι κάνατε για να βελτιωθεί η μνήμη μου. Βλέπω ότι έχω αρκετή βελτίωση και αυτό με χαροποιεί πολύ και μου δίνει τη δύναμη να συνεχίσω τα μαθήματα. Ακολουθώ όλες τις οδηγίες σας και θα σταματήσω όταν μου πείτε εσείς. Και πάλι χίλια ευχαριστώ! Ν.Λ. Από σεβασμό προς τους ασθενείς, δημοσιεύουμε αυτούσια τα κείμενά τους και κατανοούμε απόλυτα τις όποιες ατέλειες των κειμένων τους, γιατί δίνουμε προτεραιότητα στην ανάγκη τους για έκφραση και χώρο στη παρουσίαση της προσπάθειάς τους! ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 24 ΩΡΕΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

4 04 η στήλη του Περιθάλποντα Η πορεία της νόσου Alzheimer από την αρχή ως το τέλος Ο μπάρμπα Γιώργος 81 χρόνων και η γυναίκα του η κ. Μαρία 76 ζούσαν σε χωριό της Μαγνησίας. Τα παιδιά τους, δυο αγόρια και ένα κορίτσι ζούσαν με τις οικογένειές τους στο Βόλο. Ήταν μια αγαπημένη παραδοσιακή οικογένεια με καλή οικονομική κατάσταση. Τα παιδιά επισκέπτονταν τακτικά τους ηλικιωμένους γονείς τους στο χωριό. Τα εγγόνια περνούσαν τα καλοκαίρια τους στο χωριό και οι παππούδες με καλοσύνη και αγάπη τα φρόντιζαν όχι μόνο με συμβουλές και ευχές αλλά με δώρα και μπόλικο χαρτζιλίκι. Τα αδέρφια μεταξύ τους είχαν πολύ καλές σχέσεις. Όλα αυτά μέχρι τη στιγμή που εμφανίστηκε η νόσος Alzheimer στη γιαγιά με πρώτο σύμπτωμα τη κακοκεφιά. Ο αγροτικός γιατρός που την είδε της έδωσε αντικαταθλιπτική αγωγή που βελτίωσε την κατάστασή της για έξι μήνες. Αμέσως μετά η γιαγιά άρχισε να ξεχνάει και με την πάροδο του χρόνου δε μπορούσε να εκτελεί τις καθημερινές εργασίες. Για πέντε χρόνια ο μπάρμπα Γιώργος φρόντιζε την γυναίκα του αλλά δεν μπορούσε να καταλάβει, πως ενώ είχε όλα τα καλά του Θεού, η γυναίκα του γινόταν όλο και χειρότερα και να μη μπορεί να κρατήσει στο μυαλό της όλα αυτά που έβλεπε και άκουγε, ενώ θυμόταν παλιά γεγονότα. Καθώς προχωρούσε η ασθένεια τα παιδιά και τα εγγόνια σταμάτησαν να πηγαίνουν στο χωριό, διότι δεν υπήρχε η χαρά, αλλά θλίψη στο σπίτι του παππού και θα έπρεπε να φροντίσουν και αυτοί με τη σειρά τους, τους ανήμπορους παππούδες. Μόνο η κόρη ανέβαινε μία φορά την εβδομάδα για να καθαρίσει το σπίτι και να μαγειρέψει. Ο παππούς είχε αποτραβηχτεί από την κοινωνία του χωριού και απομονωμένος πλέον στο σπίτι τους προσπαθεί να φροντίσει την ανοϊκή γυναίκα του η οποία χρειαζόταν πλέον φροντίδα επί εικοσιτετραώρου βάσεως. Παρά την ηλικία του συνέχισε να καλλιεργεί το μπαχτσέ και να ασχολείται με τα ζώα για να μπορεί να προσφέρει στη γυναίκα του καλό φαγητό, γιατί έτσι νόμιζε ότι θα γίνει καλύτερα, ότι θα ξανανιώσει! Ένα ατύχημα του μπάρμπα Γιώργου, κάταγμα μηρού, τον αναγκάζει να κατέβει στο Βόλο και να χειρουργηθεί. Μετά το χειρουργείο άλλαξαν τελείως τα πράγματα. Ο μπάρμπα Γιώργος τα επόμενα δύο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Καθώς προχωρούσε η ασθένεια τα παιδιά και τα εγγόνια σταμάτησαν να πηγαίνουν στο χωριό, διότι δεν υπήρχε η χαρά, αλλά θλίψη στο σπίτι του παππού και θα έπρεπε να φροντίσουν και αυτοί με τη σειρά τους, τους ανήμπορους παππούδες. χρόνια φρόντιζε δύσκολα τη γυναίκα του αφού δε μπορούσε να περπατήσει και είχε γεράσει. Μετά από πίεση από τον μεγαλύτερο αδερφό και την αδερφή, ο μικρότερος γιος πήρε τους γονείς στο σπίτι του, γιατί έτσι συνηθίζεται αλλά και γιατί είχε πάρει και το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας. Ο παππούς είχε κρατήσει αρκετή περιουσία και χρήματα στην τράπεζα για τα γεράματα τους. Στο σπίτι του μικρού γιου σύντομα άρχισαν να δημιουργούνται προβλήματα, διότι η ανοϊκή γιαγιά ήταν ανήσυχη, με απώλειες ούρων και κοπράνων και το κυριότερό τους επιβάρυναν οικονομικά. Το αποτέλεσμα ήταν ο παππούς να δώσει την υπόλοιπη περιουσία του στο μικρότερο γιο και αυτός να προσλάβει μια αλλοδαπή για να φροντίζει το ηλικιωμένο ζευγάρι τις πρωινές ώρες. Αυτή η κατάσταση διατηρήθηκε για δύο μήνες μέχρι που η νύφη δημιούργησε επεισόδιο γιατί διαταρασσόταν η ψυχική της υγεία, όπως έλεγε, και έθεσε το δίλημμα στον άντρα της για το αν θα φύγουν από το σπίτι οι γονείς του ή αυτή με τα παιδιά τους. Ο παππούς με τη γιαγιά μεταφέρθηκαν σ ένα χαμόσπιτο αφού δεν είχαν πλέον χρήματα για κάτι καλύτερο. Στην περίοδο αυτή επισκέπτομαι και γνωρίζω για πρώτη φορά το ζευγάρι. Ο παππούς ένας ώριμος άνθρωπος, καλοφτιαγμένος, νηφάλιος, αξιοπρεπής μόνο ένας ψυχίατρος θα μπορούσε να καταλάβει την πίκρα της ψυχής του. «Ήταν καλή μάνα γιατρέ, καλή σύζυγος. Θέλω να την φροντίζω, θέλω να κάνω τα πάντα.» ήταν μερικά από τα λόγια του. Την φροντίδα της γιαγιάς είχε αναλάβει εξολοκλήρου η κόρη, όμως καθημερινά έλεγε στον πατέρα της: «Είδες τι έκανες; Τα έδωσες όλα στα αγόρια κι αυτά σας πέταξαν.» Η γιαγιά είχε βαρύνει πολύ και χρειαζόταν συνεχή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ειδική φροντίδα από τους δικούς της καθ όλο το 24ωρο. Θα σας αναφέρω μερικά από τα λόγια που έλεγαν η κόρη και

5 η στήλη του Περιθάλποντα 05 ο σύζυγος της ανοϊκής γιαγιάς. ΚΟΡΗ: Γιατί μάνα δεν είσαι ήσυχη; Φωνάζεις μέρα νύχτα τόσα χρόνια, δεν θα ησυχάσεις; Γιατί καθυστερείς να φας; Δεν μασάς. Γιατί κρατάς το φαγητό στο στόμα και δεν το καταπίνεις; Θα με χωρίσει ο άντρας μου, που είμαι όλη τη μέρα μαζί σου και έχω χάσει τα παιδιά μου. Έχω κουραστεί πια! ΣΥΖΥΓΟΣ: Η μάνα σου δεν είναι έτσι. Και καταλαβαίνει και γνωρίζει και όταν φωνάζει κάτι ζητάει. Ακούμπα το κεφάλι σου στο κεφάλι της, θα καταλάβει ότι είσαι εσύ. Θα μυρίσει τα μαλλιά σου. Και θα φάει και θα πιει νερό και δεν θα φωνάζει αν ξαπλώσεις δίπλα στο μαξιλάρι της όπως κάνω κι εγώ. Ο παππούς κουρασμένος με εμφανή στοιχεία απελπισίας και απογοήτευσης, από την μία, γιατί η γυναίκα του είχε βαρύνει πολύ και έβλεπε ότι η ζωή της ήταν συνυφασμένη με μεγάλη φροντίδα, την οποία δεν είχε και από την άλλη γιατί τ αγόρια δεν πήγαιναν να δουν την μάνα τους, αλλά καμιά λέξη από τον ίδιο για την συμπεριφορά των γιων του. Ο μικρός γιος σπάνια επισκέπτονταν τους γονείς του γιατί - όπως έλεγε - η μάνα του αρρώστησε τη γυναίκα του και δημιούργησε προβλήματα στην οικογένειά του. Ο μεγαλύτερος γιος δυσαρεστημένος, γιατί ο μικρότερος γιος πήρε διπλάσια περιουσία από τον ίδιο, και είχε και την γκρίνια της γυναίκας του, γι αυτό δεν πήγαινε να επισκεφτεί τους γονείς του Έτσι συνεχίστηκε η κατάσταση για 9 μήνες, όπου ο παππούς πέθανε και η ανοϊκή γιαγιά μεταφέρθηκε πέντε ημέρες μετά την κηδεία στην κλινική μου. Την ανοϊκή ασθενή συνόδευε η κόρη. Μία γυναίκα γερασμένη, παχύσαρκη με διογκωμένα γόνατα και έντονα καρδιοαναπνευστικά προβλήματα. Πραγματικά ήταν δύσκολο γι αυτήν τη γυναίκα να φροντίσει έναν ανοϊκό ασθενή, σ αυτό το προχωρημένο στάδιο. Κατά την εισαγωγή η ασθενής ήταν ατημέλητη με λερωμένα ρούχα, το κορμί της ήταν βρώμικο με μώλωπες σε διάφορα μέρη του, ερυθρότητα στα γεννητικά όργανα, αφυδατωμένη, εμπύρετη, με ανοιγμένες φτέρνες και έντονη φαρμακευτική δυσκαμψία συνέπεια ηρεμιστικών φαρμάκων. Η ασθενής εισήχθη στην μονάδα αυξημένης φροντίδας της κλινικής. Με ιδιαίτερη περιποίηση και φροντίδα σιγά-σιγά άρχισε να τρώει, να κάθεται στο κρεβάτι και αργότερα στη καρέκλα, να συνεργάζεται στο μπάνιο, στη λήψη τροφής και υγρών, να κοιμάται το βράδυ, όχι όμως και να αυτοεξυπηρετείται. Και εδώ έκαναν την εμφάνισή τους οι γιοι με τις γυναίκες τους, οι οποίες διαμαρτύρονταν για την φροντίδα της γιαγιάς και έδιναν συμβουλές στο προσωπικό της κλινικής για το πώς να φροντίζουν τη γιαγιά ενώ σε μένα έκαναν παράπονα και ανησυχούσαν για την κατάστασή της. Κάθε φορά τους ενημέρωνα ότι η καλύτερη θεραπεία για τη μάνα τους ήταν η φροντίδα από τους ίδιους στο σπίτι τους, αφού η ασθενής ήταν σε θέση να ζήσει κοντά τους χωρίς να δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα. Η κόρη επισκέπτονταν τη μητέρα της σε καθημερινή βάση, ανησυχούσε γι αυτήν, έκανε παρέα μαζί της και απολάμβανε η μία τη συντροφιά της άλλης. Δυστυχώς όμως σε 3 μήνες η κόρη κατέληξε από πρόβλημα καρδιάς. Η ανοϊκή ασθενής παρέμεινε στην κλινική παρόλο που κατά κάποιο τρόπο ήταν αυτοεξυπηρετούμενη. Οι νύφες και μόνο με την ιδέα ότι θα έπρεπε να την πάρουν στο σπίτι, σταμάτησαν να την επισκέπτονται και μαζί μ αυτές και οι σύζυγοι τους. Δεν έφερναν καθαρά ρούχα και πάνες ακράτειας και μόνο με την απειλή ότι θα στείλουμε την ασθενή σπίτι έστελναν μερικά από αυτά. Η γιαγιά Μαρία νοσηλεύθηκε στην κλινική μας για ενάμιση χρόνο όπου και κατέληξε. Το πιο τραγικό όμως στην όλη ιστορία είναι ότι κηδεύτηκε από το Δήμο αφού την ημέρα του θανάτου της αν και γνώριζαν ότι η μητέρα τους από στιγμή σε στιγμή θα κατέληγε, ο μικρότερος γιος δεν απαντούσε στο τηλέφωνο και η γυναίκα του μεγαλύτερου γιου μας είπε να βρούμε τον μικρότερο αδερφό γιατί αυτός ήταν υπεύθυνος. Ούτε και μετά τη κηδεία της κάποιος από τα παιδιά της ή τα εγγόνια της ρώτησε για το πώς κατέληξε η γιαγιά Μαρία. Γ.Κ. Η νευρολογική κλινική μας (Α.Γεώργιος στο Βόλο) λειτουργεί εδώ και 25 χρόνια και κυρίως νοσηλεύει ασθενείς του τελικού σταδίου άνοιας. Στη μακρόχρονη αυτή πορεία μας έχουμε νοσηλεύσει πάνω από 2500 ασθενείς τελικού σταδίου άνοιας εκ των οποίων οι 600 έχουν πεθάνει εντός της κλινικής. Από την εμπειρία μας μπορούμε να πούμε ότι μόνο το 20% των ασθενών του τελικού σταδίου άνοιας έχει ομαλή πορεία της νόσου λόγω της φροντίδας που τους παρείχαν οι δικοί τους.το 80% των ασθενών τελικού σταδίου άνοιας δεν έχει την φροντίδα που χρειάζεται από το συγγενικό του περιβάλλον. Αξιοσημείωτο είναι ότι από τους ασθενείς πού εισέρχονται στην κλινική και κατατάσσονται με βάση τα test στο τελικό στάδιο άνοιας, το 50% αυτών επανέρχεται στην πρότερη κατάσταση. Χαρακτηριστικό των περισσότερων συγγενών είναι η κούραση από την μακρόχρονη πορεία της νόσου και η επιθυμία - ευχή να πεθάνει ο ασθενής «μια ώρα νωρίτερα». Η μακρόχρονη πορεία της νόσου δημιουργεί πολλά κοινωνικά, οικονομικά, νομικά κλπ προβλήματα και είναι τόσο μεγάλη η επιβάρυνση του περιθάλποντα που καταλήγει να είναι και ο ίδιος ασθενής αν προσπαθήσει να δώσει τη πρέπουσα φροντίδα στον ανοϊκό και δε φροντίσει και ο ίδιος τον εαυτό του! Κανείς που δεν νοσήλευσε ή περιποιήθηκε ασθενή τελικού σταδίου άνοιας δεν μπορεί να καταλάβει αυτά τα οποία περιγράφονται στο περιστατικό! Γ.Κ. ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 24 ΩΡΕΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

6 06 η στήλη του Ψυχολόγου H επιθετικότητα στη φροντίδα του ανοϊκού ασθενούς & Ψυχοθεραπεία GESTALT Ο όρος επιθετικότητα έχει μια αρνητική χροιά, όπως ορίζεται από την λέξη επίθεση που κυρίως σημαίνει εχθρική εξόρμηση. Και στην ψυχολογία η επιθετικότητα είχε πάρει «κακό» όνομα κυρίως στην Φροϋδική θεωρία. Με την Φροϋδική ματιά για την επιθετικότητα διαφώνησαν αρκετοί ψυχοθεραπευτές ανάμεσα τους και ο Perls, ιδρυτής της ψυχοθεραπείας Gestalt. Για τον Perls η επιθετικότητα δεν είναι καθόλου ένστικτο θανάτου. Σχετίζεται περισσότερο με το progredere, που σημαίνει προοδεύω, πηγαίνω μπροστά και η επιθετικότητα είναι ένα ένστικτο ζωής και όχι θανάτου, όπως ήταν για τον Freud (Ginger, 1995). Στο πρώτο του βιβλίο, ο Perls αναπτύσσει την αναλογία ανάμεσα στο πως τρώμε και το πώς ζούμε. Πίστευε ότι αν δεν «επιτεθώ» στο περιβάλλον μου «δαγκώνοντάς το» ενεργητικά, και αν δεν είμαι έτοιμος να «μασήσω» το κομμάτι που απέσπασα, δεν θα εξάγω από αυτό τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά που χρειάζομαι. Έτσι η επιθετικότητα είναι μια φυσική και καθ όλα απαραίτητη ανθρώπινη λειτουργία για την επιβίωση και όχι κάτι «κακό» από μόνο του, άσχετα αν η χρήση της είναι συχνά «κακή» (Harris, 2001). Η διαφορά ανάμεσα στην επιθετικότητα και στην καταστροφική βία εντοπίζεται κυρίως στο ότι η επιθετικότητα απορρέει από το προσωπικό μου δικαίωμα για τον χώρο μου και το χρόνο μου, σε λεκτικό, φυσικό και κοινωνικό επίπεδο. Τα προβλήματα αρχίζουν όταν αντί να μάχομαι για το «νόμιμο» υπαρξιακό μου χώρο προσπαθώ να εισβάλλω στον χώρο του άλλου. Είναι απολύτως υγιές να αναπτύσσομαι διεκδικώντας και κατοχυρώνοντας την ξεχωριστή μου ταυτότητα, αποφεύγοντας την χωρίς λόγο παθητικότητα και παράλληλα αποφεύγοντας την κυριαρχία στον άλλον (Ginger, 2004). Ο Goodman μαζί με τον Reich πίστευαν ότι η αποτελεσματική θεραπεία μπορεί να απελευθερώσει την δημιουργική ενέργεια των ανθρώπων κυρίως από την τραυματική διαμόρφωση του χαρακτήρα και στη συνέχεια τα απελευθερωμένα άτομα μπορούν αυθόρμητα να μετακινηθούν προς την κοινωνική Ο Goodman μαζί με τον Reich πίστευαν ότι η αποτελεσματική θεραπεία μπορεί να απελευθερώσει την δημιουργική ενέργεια των ανθρώπων κυρίως από την τραυματική διαμόρφωση του χαρακτήρα και στη συνέχεια τα απελευθερωμένα άτομα μπορούν αυθόρμητα να μετακινηθούν προς την κοινωνική πρόοδο. Κατερίνα Σιαμπάνη Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια πρόοδο. Υποστήριζαν πως η μπλοκαρισμένη ενέργεια έχει στοιχεία της φυσιολογίας και της ανατομίας και πραγματοποιείται με το κράτημα της αναπνοής και το τέντωμα των μυών ενάντια στην επιθυμία για ενστικτώδη έκφραση. Σύμφωνα με τον Reich ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να κάνει επαφή μέσω της αγάπης, του θυμού και της εργασίας και να κατανοήσει σε σημαντικό βαθμό τον εαυτό του. (Miller, V). Ένα από τα βασικά συναισθήματα που έχουν σχέση με την επιθετικότητα είναι ο θυμός. Η φροντίδα ενός ατόμου με άνοια είναι μια από τις δυσκολότερες εργασίες που κάποιος μπορεί να αναλάβει. Είναι συναισθηματικά και σωματικά «αποστραγγιστική». Ο φροντιστής συχνά ξαφνιάζεται και καταλαμβάνεται από ανησυχία ιδιαίτερα όταν έρχεται αντιμέτωπος με δυνατές αντιδράσεις προς τον ασθενή και προς άλλους συγγενείς. Σε κάποια στάδια οι περισσότεροι αισθάνονται απομονωμένοι, αποθαρρημένοι, λυπημένοι και χωρίς υποστήριξη. Αυτά τα συναισθήματα γεννούν ενοχή, αγωνία και ένταση. Τα πιο συνηθισμένα συναισθήματα που οι φροντιστές αναφέρουν είναι: θλίψη, θυμός, ενοχή και ντροπή. Προσπαθώντας να στηρίξουμε τους ανθρώπους που φροντίζουν ασθενείς με άνοια είναι σημαντικό να τους καθησυχάσουμε επισημαίνοντας πως αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και δικαιολογημένα. Ιδιαίτερα για το συναίσθημα του θυμού είναι σημαντικό να επισημάνουμε πως είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα που χρειάζεται αποδοχή και αναγνώριση από την πλευρά των περιθαλπόντων, καθώς μπορεί να έχει καταστρεπτικές συνέπειες και στους ασθενείς που φροντίζουν. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

7 η στήλη του Ψυχολόγου 07 Τα επαναλαμβανόμενα συμπτώματα της άνοιας όπως οι αδιάκοπες επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις από την πλευρά του ασθενή, η προσήλωσή του στον περιθάλποντα με το να τον ακολουθεί κατά πόδας και να κάνει πράξεις που φαίνονται ανόητες στον φροντιστή και χωρίς σκέψη, είναι πολλές φορές άκρως προκλητικά. Επιπλέον μπορεί να είναι εξοργιστικά για τους περιθάλποντες καθώς είναι οι άνθρωποι που κάνουν τις καλύτερες προσπάθειες οι οποίες μοιάζουν να ματαιώνονται από την συμπεριφορά του ασθενή. Μια κόρη που φρόντιζε τον πατέρα της με νόσο Alzheimer αναφέρει: Μισεί να είναι βρεγμένος. Ο πατέρας μου πάντα είναι απαιτητικός, έτσι πηγαίνουμε στο μπάνιο κάθε μια ώρα. Αυτό που πραγματικά με τρελαίνει είναι ότι την ώρα που είμαστε στο μπάνιο δεν περιμένει να βγάλουμε τα ρούχα του με τον κατάλληλο τρόπο. Καταλαμβάνεται από τρομερό πανικό, ψαχουλεύει μανιωδώς τα ρούχα του και συνήθως καταβρέχει παντού, έτσι που χρειάζεται πάντα να καθαρίζω το μπάνιο μετά. Αυτό συμβαίνει κάθε φορά. Πιάνω τον εαυτό μου να του μπήγει τις φωνές για να σταματήσει λες και μπορεί αυτό να βοηθήσει. Πραγματικά τα παρατάω αποκαλώντας τον ανόητο και ηλίθιο και λέγοντάς του ότι τα κάνει όλα αυτά σκόπιμα. Την στιγμή που ηρεμώ νιώθω απαίσια, γεμάτη αναστάτωση και ενοχή. Καταλαβαίνω ότι δεν μπορεί να βοηθήσει (Murphy, E. 1986). Να νιώθεις «φουρκισμένος» και να βάζεις τις φωνές στον ασθενή είναι κατανοητό, καθώς ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα που οφείλεται στον πόνο. Το να εκφράζεις θυμό ξεφωνίζοντας άσχετα με το πόσο κατανοητό και δικαιολογημένο φαίνεται συνήθως δεν είναι βοηθητικό. Ο θυμός βοηθάει να ελέγξουμε τον πόνο με δύο τρόπους: Από την μία πλευρά εκτονώνει μ ένα κύμα ενέργειας το μεγαλύτερο κομμάτι της νευροφυσιολογικής έξαψης που μας δημιουργεί ο πόνος. Από την άλλη πλευρά, επειδή ο θυμός είναι ένα δυνατό και δραματικό συναίσθημα, μπορεί να σκεπάσει να μπλοκάρει κάποια άλλα συναισθήματα περισσότερα οδυνηρά. Συχνά χειροτερεύει την συμπεριφορά του ασθενή καθώς νιώθει την ένταση και την ματαίωση και αρχίζει να συμπεριφέρεται με ταραγμένο και ανυπόμονο τρόπο. Ο κύκλος του θυμού στροβιλίζει την σχέση και μπορεί να την οδηγήσει σ ένα φαύλο κύκλο αύξησης της έντασης και εκρηκτικής συμπεριφοράς και στους δύο. Ο κίνδυνος γίνεται μεγαλύτερος όταν ανακαλύψετε τον εαυτό σας να εκφράζει την ματαίωση και τον θυμό όχι μόνο ξεσπώντας τον λεκτικά αλλά και με σωματική κακοποίηση: Ο γαμπρός μιας ασθενούς περιγράφει: Συνεχίζει να βάζει την χύτρα στο μάτι της κουζίνας και μετά την αφήνει, έρχεται στο σαλόνι και κάθεται, μετά την ξεχνά. Έχουμε κάψει ήδη τέσσερις χύτρες. Αυτή την φορά η γυναίκα μου ήταν έξω και εγώ στον κήπο. Την είδα από το παράθυρο να γεμίζει την χύτρα και να ανάβει το μάτι της κουζίνας, της φώναξα να την προσέχει και συνέχισα την δουλειά μου. Λίγα λεπτά αργότερα μύρισα καμένο και είδα καπνό να βγαίνει από την κουζίνα προς τα έξω. Έτρεξα στην κουζίνα και βρήκα δύο πετσέτες αφημένες πάνω στην κουζίνα να φλέγονται. Ένα λεπτό ακόμα και το σπίτι θα καίγονταν. Η πεθερά μου καθόταν ήρεμη και παρακολουθούσε. Την άρπαξα ταρακουνώντας την και ουρλιάζοντας την έσπρωξα προς τον τοίχο και αυτή έπεσε. Μόνο όταν είδα ότι δεν μπορούσε να σηκωθεί μόνη της κατάλαβα τι έκανα. Την επόμενη ημέρα τα μπράτσα της ήταν γεμάτα μελανιές από τον τρόπο που την άρπαξα - μελανιάζει τόσο εύκολα (Murphy, E. 1986). Το ταρακούνημα, το σπρώξιμο και τα φονικά συναισθήματα προς τον ηλικιωμένο άτομο είναι επικίνδυνα σημάδια και δηλώνουν πως ο περιθάλπων χρειάζεται βοήθεια. Αν χρειάζεται προσωρινό ή μόνιμο διάλειμμα από το πρόσωπο που φροντίζει πρέπει να το συζητήσει με κάποιον ειδικό. Βίαια γεγονότα είναι σήματα ότι δεν τα καταφέρνει στην φροντίδα που έχει αναλάβει και επιπλέον πως χρειάζεται να φροντίσει πρώτα τον εαυτό του. Συνήθως αυτά επανακάμπτουν ακόμη κι αν κάποιος ορκιστεί ότι δεν θα ξανασυμβούν. Σωματική βία συχνά συμβαίνει όταν στοργικοί και φροντιστικοί συγγενείς αλλά απελπισμένοι βρίσκονται στα όρια της αντοχής και χτυπούν με οργή κατά την διάρκεια ενός ματαιωτικού- απογοητευτικού γεγονότος. Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να έχουμε στο νου μας την διαχρονικής αξίας επισήμανση του Freud, πως όλες οι ανθρώπινες συναισθηματικές σχέσεις, χαρακτηρίζονται από αμφιθυμία - εκεί που υπάρχει έντονη αγάπη, υπάρχει επίσης και ο χώρος και η δυνατότητα για έκφραση του πιο έντονου θυμού. Αν κρύβουμε τον θυμό και κρατάμε τα συναισθήματά μας υπό έλεγχο, τότε δεν θα μπλοκαριστεί μόνο ο θυμός αλλά και η ικανότητά μας να αγαπάμε. ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 24 ΩΡΕΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

8 08 δραστηριότητες της Εταιρείας Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ψυχοθεραπευτικής παρέµβασης και εικαστικής θεραπείας στο Κ.Η.Φ.Η. (Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων του Δήμου Θεσσαλονίκης) ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ALZHEIMER Με βάση ότι η επιστημονική έρευνα αναγνωρίζει ένα δυναμικό γνωστικής πλαστικότητας στους ασθενείς με άνοια και ότι αυτό το δυναμικό μπορεί να αξιοποιηθεί εφαρμόζοντας συγκεκριμένες θεραπευτικές αρχές, συνδυάζοντας τεχνικές ανάλογα με τις απαιτήσεις της κάθε περίπτωσης, και λαμβάνοντας υπόψη τις αδυναμίες αλλά και τις δεξιότητες του πάσχοντος, μετά από λεπτομερή νευροψυχολογικό έλεγχο, δημιουργήσαμε προγράμματα παρέμβασης στο Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων του Δήμου Θεσσαλονίκης. Στόχοι Γενικός στόχος: Συναισθηματική ισορροπία, βελτίωση της ποιότητας ζωής, ασθενούς και περιθάλποντος (οικογένειας). Ειδικοί στόχοι για τον ασθενή: Ανάπτυξη αυτοσεβασμού, αυτοεκτίμησης, αίσθηση ότι ανήκουν κάπου, αίσθηση ασφάλειας, αποφυγή άγχους, αύξηση κοινωνικότητας, μείωση καταστροφικής συμπεριφοράς, μείωση συναισθηματικής αστάθειας, μείωση περιπλάνησης. Ενθάρρυνση της συνέχισης των ρόλων ζωής. Βελτίωση του επιπέδου εγρήγορσης. Διατήρηση κινητικών δεξιοτήτων και διέγερσή τους. Βελτίωση των συγχρονισμένων κινήσεων. Διατήρηση και διέγερση λεκτικών δεξιοτήτων. Προώθηση της συνείδησης του περιβάλλοντος χώρου και του χρόνου. Ευκαιρία για ευχάριστες αναμνήσεις και συναισθηματική έκφραση. Επιβεβαίωση της αξίας των προηγούμενων εμπειριών της ζωής τους. Πολυαισθητική διέγερση. Αυτοενεργοποίηση, αυτογνωσία, ανοσία στο αίσθημα ότι είναι αβοήθητοι, μείωση επιθετικότητας, βελτίωση αυτοφροντίδας, δημιουργικότητα. Διέγερση μακρόχρονης και διαδικαστικής μνήμης. Διευκόλυνση χαλάρωσης, ικανοποίηση για ολοκλήρωση έργου και επιτυχία του. Προσφορά εκούσια στους άλλους συμμετέχοντες. Αλληλεπίδραση γνωστική, συναισθηματική και συμπεριφορική. Ευκαιρία μηλεκτικής έκφρασης και παροχή ευχάριστης δραστηριότητας-ψυχαγωγία. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται με τη συχνότητα των δύο συναντήσεων την εβδομάδα και περιλαμβάνει απασχόληση των ασθενών, από τις εννιά το πρωί έως τις δύο το μεσημέρι. Στο ξεκίνημα της ημέρας οι ασθενείς απασχολούνται με το πρόγραμμα της ομαδικής ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης. Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία γίνεται στο εδώ και τώρα αφού η πραγματικότητα υπάρχει πάντοτε στο παρόν και αυτή η διαδικασία αρχίζει με τις αισθήσεις και τη φαινομενολογία, δηλαδή αυτό που φαίνεται να συμβαίνει και είναι αντιληπτό από τον ασθενή. Στον υπαρξιακό θεραπευτικό κύκλο του «εδώ και τώρα» το βίωμα, η εμπειρία μοιάζει να αλλάζει στην κάθε στιγμή, καθώς ο ασθενής δεν έχει μόνο μια συνειδητή επιλογή την κάθε στιγμή. Το εύρος του «εδώ» καθορίζεται από το χώρο που καταλαμβάνει κι από το εύρος των αισθήσεών του, ενώ για τον κάθε ασθενή υπάρχει ένα σημείο επαφής, ένα όριο που είναι διαφορετικό για τον καθένα, ανάλογα με την απώλεια των γνωστικών λειτουργιών του, από κει ξεκινάμε να δουλεύουμε μαζί του! Γνωρίζουμε δηλαδή το χώρο ως συνάρτηση της προσωπικής αναφοράς, ως γεγονός σχέσης, που δεν εξαντλείται υποχρεωτικά στις ποσοτικές διαστάσεις της συμβατικής μέτρησης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Βαρσαμοπούλου Αναστασία, Ψυχολόγος Σιαμπάνη Κατερίνα, Ψυχολόγος

9 δραστηριότητες της Εταιρείας 09 του χρόνου και του τόπου. Καθοριστική παράμετρος για τον κάθε ασθενή! Μέσα από αυτό το τρόπο προσέγγισης, δίνουμε στον ασθενή τη δυνατότητα να υπάρχει σε ένα αδιάστατο χώρο, όπως είναι η σχέση του με το θεραπευτή και τη σχέση του με τους άλλους ασθενείς στην ίδια ομάδα.. Έτσι μπορεί να αναδειχθεί η υπαρξιακή μοναδικότητά του, σε αυτό το στάδιο της άνοιας που βρίσκεται και όχι σε εκείνο των απαιτήσεων του περιβάλλοντός του, ενδυναμώνοντας την αυτοπεποίθησή του και ολοκληρώνοντας έστω και προσωρινά την ελλειμματική εικόνα του εαυτού του. Συζήτηση, παιχνίδι, κίνηση-δράση στον εσωτερικό και εξωτερικό χώρο του διώροφου κτηρίου, διέγερση της αισθητηριακής αντίληψης μέσα από τη προβολή εκπαιδευτικών ντοκυμαντέρ, είναι μερικά από τα θέματα με τα οποία ασχοληθήκαμε στο πρώτο κύκλο των συναντήσεών μας με τους ασθενείς. Ακολουθεί διάλειμμα με καφέ πορτοκαλάδα ή ότι άλλο επιτρέπει η υγεία του καθενός και συνεχίζουμε με το πρόγραμμα της εικαστικής δραστηριότητας. Στο δεύτερο κύκλο απασχόλησης των ασθενών, οι ασθενείς συμμετέχουν άλλοτε ατομικά σε αυτό και άλλοτε ομαδικά. Με τη σκέψη πάντα ότι η πραγματικότητα υπάρχει μόνο στο παρόν και το τότε-πριν στερείται από το σφυγμό, τη ζωηρότητα, κυρίως όταν προσπαθούμε να το εκφράσουμε με λέξεις προσπαθούμε να δώσουμε ζωή στο τότε, αναπαριστώντας το, σα να γίνεται τώρα και τότε η μνήμη έρχεται στο παρόν. Μπορούμε ακόμα να ξαναζωντανέψουμε μια φαντασία, ένα όνειρο και αυτές οι αναπαραστάσεις γίνονται τωρινά γεγονότα (Perls, Fritz. 1969). Μέσα στην ομάδα ενθαρρύνουμε αυτή τη διαδικασία. Άλλο σημαντικό στοιχείο στην εικαστική θεραπευτική διαδικασία είναι η μορφή και το φόντο. Το υγιές άτομο έχει την ικανότητα να ξεχωρίσει την εμπειρία του και να την σχηματοποιεί να την διαφοροποιεί από εκείνα που δεν τον ενδιαφέρουν άμεσα. Στα άτομα με διαταραχή υπάρχει σύγχυση ως προς το να ξεχωρίζει την εμπειρία του, να την σχηματοποιεί, να την διαφοροποιεί από εκείνα που δεν τον ενδιαφέρουν άμεσα.. Υπάρχει έλλειψη σκοπιμότητας και αδυναμία εστίασής τους στη κυρίαρχη ανάγκη τους (Yontef, G. 1993). Όσο αυξάνεται η επίγνωσή (awareness) τους, τόσο αρχίζουν και συνδέονται με τη μορφή της ανάγκης τους και πραγματικά μπορούν η προσπαθούν στο βαθμό που τους το επιτρέπει η ασθένειά τους να την εκφράσουν. Χρησιμοποιούμε τη δυνατότητα έκφρασης μέσα από το κολάζ, τα χρωματιστά χαρτιά, έγχρωμους μαρκαδόρους, ρευστά χρώματα, υλικά από τη φύση, όπως φύλλα, μικρές πέτρες ή ότι άλλο υλικό από το περιβάλλον μπορεί να δώσει εικαστική έκφραση! Η μέχρι τώρα εμπειρία μας στη διαδικασία της παρέμβασης με ανοϊκούς ασθενείς, μας επιτρέπει να μπορούμε να πούμε ότι κάθε ασθενής ενδυναμώνεται στο να είναι ικανός να εισάγει τον εαυτό του στο περιβάλλον με όλες τις ικανότητές του για να πάρει αυτό που χρειάζεται. Όταν ικανοποιήσει την ανάγκη του, αφού προσωρινά χάνει το ενδιαφέρον του σ αυτό που κάνει εκείνη τη στιγμή, να μπορεί να μετακινείται στο να ικανοποιήσει μία επόμενη ανάγκη του, που έχει ήδη αναδυθεί. Με εργαλείο το θεραπευτικό μοντέλο ψυχοθεραπείας Gestalt, και την ολιστική της αντίληψη, την αντίληψη δηλαδή του ολοκληρωμένου πεδίου, όπου μας δίνει τη δυνατότητα, να ασχοληθούμε με ολόκληρο τον άνθρωπο, χωρίς το διαχωρισμό σώματος-πνεύματος, μέσα στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία που εφαρμόζουμε, το άτομο κινητοποιείται για να αποκτήσει την επίγνωση (awareness) του εαυτού του, του σώματος, των συναισθημάτων, του περιβάλλοντος! Αποτελέσµατα Πιο αναλυτικά θα λέγαμε ότι μέσα στο μικρό διάστημα εφαρμογής του προγράμματος παρατηρήσαμε ότι οι ασθενείς κάθονται ήρεμοι μαζί με τους άλλους και όλοι μαζί βοηθούν στο να δημιουργήσουν ένα πίνακα ή να εκτελέσουν μια δραστηριότητα. Και αυτό γιατί υπάρχουν σημαντικές ωφέλειες και πλεονεκτήματα από τις δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχουν, όπως: Διάλογος στην Ομάδα: είναι μια πλευρά της κοινωνικής ζωής που δίνει στα άτομα την αίσθηση της επαφής, της συντροφικότητας και του να ανήκουν. Τα άτομα με άνοια παίρνουν βοήθεια και στήριξη στο να αρχίσουν μια συζήτηση ή στο να χαλαρώσουν μέσα σε μια ομάδα ανθρώπων. Έχουν Ποικιλία και Επιλογή δραστηριοτήτων: η ποικιλία και επιλογή είναι απαραίτητα για να διατηρήσουν το μυαλό και το σώμα των ατόμων απασχολημένα σε δραστηριότητες έτσι χτίζουμε το συναίσθημα της αυτοεκτίμησής τους. Έχουν ευκαιρίες στο να νιώσουν απασχολημένοι και χρήσιμοι: οι ευκαιρίες που τους δίδονται είναι σημαντικές στο να εξουδετερώσουν συναισθήματα, όπως το να νιώθουν ότι είναι ανεπαρκείς ή άχρηστοι. Συναισθήματα που πολλά άτομα βιώνουν καθώς η άνοια εξελίσσεται. Δίνουν και παίρνουν στοργή και τρυφερότητα: Συχνά τα ηλικιωμένα άτομα δυσκολεύονται να βιώσουν τρυφερότητα και στοργή καθώς οι σύντροφοι τους έχουν φύγει από τη ζωή και επιπλέον έχουν χάσει στενούς φίλους και συγγενείς. Μέσα στα προγράμματα έχουν την ευκαιρία για οικειότητα και έκφραση στοργής, πολύ σημαντική ανάγκη για τους περισσότερους ασθενείς. Σύνδεση με τον έξω κόσμο και ενδιαφέρον γι αυτόν: Ο κόσμος βιώνεται μικρότερος για το ηλικιωμένο άτομο, που περιορίζεται σ ένα σπίτι και σχετικά «λιγότερος» από όσο τον είχε συνηθίσει. Τα άτομα παίρνουν στήριξη από τους επαγγελματίες-εργαζόμενους στο Κέντρο Ημέρας και από τα μέλη της οικογένειας τους για να έρθουν σε επαφή με το τι συμβαίνει γύρω τους. Δημιουργικότητα και Έκφραση του Εαυτού: Αυτά εκφράζονται μέσω μακροχρόνιων χόμπι ή νέων ενδιαφερόντων, όπως η ζωγραφική, το κολάζ, η κηπουρική, το πλέξιμο, κ.ά. Διασκέδαση, γέλιο και παιχνίδι: Η άνοια μπορεί να είναι αιτία απουσίας της φυσιολογικής ψυχικής λειτουργίας, η οποία ελευθερώνει το παιχνιδιάρικο πνεύμα του ατόμου και την αίσθηση του χιούμορ. Διαστήματα γέλιου και παιχνιδιού παρατηρήσαμε ότι αυξάνουν την ευεξία του ατόμου! ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 24 ΩΡΕΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

10 10 δραστηριότητες της Εταιρείας ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣΛΚΗΣΗ Όποιος συγγενής ή περιθάλπων παρατηρεί κάποιο ή κάποια από τα ακόλουθα συμπτώματα σε ασθενή με νόσο Alzheimer ή συναφείς διαταραχές να επικοινωνήσει με την ομάδα κινητικού ελέγχου και θεραπείας (φυσικοθεραπείας - γυμναστικής) στα τηλέφωνα ή για να κανονίσει επίσκεψη με την ομάδα φυσικοθεραπείας που θα λειτουργεί κάθε Τετάρτη 17:00 με 19:00 στο χώρο του Χαρίσειου γηροκομείου. Δυσκολία στο ντύσιμο Δυσκολία στην αισθητική αντίληψη Δυσκολία στην στάση ή βάδιση Δυσκολία στην ισορροπία Δυσκολία στο κράτημα αντικειμένων Δυσκολία στην αναπνοή ή την χαλάρωση Υπεύθυνος προγράμματος τριμελούς ομάδας: Παπάντσιος Σάκης, Φυσικοθεραπευτής, Τηλ.: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Υπεύθυνη θεραπευτικών προγραμμάτων και νευροψυχολογικής εξέτασης: Κουντή Φωτεινή, Γνωστική Ψυχολόγος ΟΜΑΔΙΚΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ασκήσεις μνήμης και προσοχής 2. Πρόκληση ευχάριστων αναμνήσεων 3. Προσανατολισμός στην επικαιρότητα 4. Γνωστική κινησιοθεραπεία 5. Χαλάρωση, νοερή απεικόνιση, μασσάζ 6. Εκπαίδευση περιθαλπόντων 7. Γνωστική αναδόμηση περιθαλπόντων 8. Εκπαίδευση και γνωστική ψυχοθεραπεία ασθενών 9. Νευροψυχολογική εξέταση ασθενών και περιθαλπόντων ΚΗΦΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΤΡΙΤΗ - ΤΕΤΑΡΤΗ - ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 08:00 π.μ.- 15:00 μ.μ. ΧΑΡΙΣΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ ΔΕΥΤΕΡΑ - ΠΕΜΠΤΗ 08:00 π.μ - 15:00 μ.μ. Βαρσαμοπούλου Αναστασία, Ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια ΧΑΡΙΣΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟ Πρόγραμμα συμβουλευτικής και ενημέρωσης περιθαλπόντων ΚΗΦΗ, ΠΥΛΑΙΑ, Πρόγραμμα ψυχοθεραπείας και εικαστικής θεραπείας ασθενών Τσάνταλη Ελένη, Ψυχολόγος Δευτέρα - Τετάρτη - Παρασκευή, Ασκήσεις λόγου και μνήμης, και ασκήσεις κατονομασίας και μνήμης σε Ηλεκτρονικό Υπολογιστή, Κοινωνία Αγάπης Φλέμιγκ 5 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΜΕΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Γνωρίζοντας λοιπόν όλα όσα προαναφέρθηκαν, και έχοντας υπ όψιν ότι δεν υπάρχει η νομοθεσία που να κατοχυρώνει τα δικαιώματα φροντίδας για ασθενείς με άνοια, θα προσπαθήσω να διαμορφώσω μερικές προτάσεις προς τα ασφαλιστικά ταμεία, που θα έχουν σαν στόχο την πιο δίκαιη και άμεση αντιμετώπιση ασθενών με άνοια, τροποποιώντας τις υφιστάμενες διατάξεις. Αναγνώριση το 100% αναπηρίας σ όλους τους ασθενείς που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου. Το δικαίωμα του επιδόματος του τετραπληγικού ή πραπληγικού να επεκταθεί και στους ασθενείς με άνοια (ένας φροντιστής δεν επαρκεί πάντα). Όλοι οι ασθενείς που χαρακτηρίζονται ότι δεν μπορούν να ασκήσουν τα επαγγελματικά τους καθήκοντα να αναγνωρίζονται σαν Α.Μ.Ε.Α. με το δικαίωμα των αναλόγων παροχών (τυφλότητα, σπαστικότητα κ.ά.) Το δικαίωμα προσαύξησης της γεροντικής σύνταξης λόγω επιδείνωσης της υγείας (μερικά ταμεία δεν αναγνωρίζουν εύκολα την αναπηρία μετά το γήρας). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Δικαίωμα στην ατελή αγορά αυτοκινήτου. Παροχή αναπηρικού αμαξιδίου. Παροχή φαρμάκων δωρεάν. Παροχή πάσου για ασθενή και περιθάλποντα. Απόκτηση μορίων για τα τέκνα ή την σύζυγο στην εύρεση εργασίας. Δικαίωμα προτεραιότητας και ευνοϊκών όρων στην εξόφληση αγοράς κατοικίας κ.ά. Αν οι ασθενείς χρειάζονται αγάπη, φροντίδα και περίθαλψη, τότε την αμέριστη συμπαράσταση την υποστήριξη και την αναγνώριση όλων μας πρέπει να την αισθανθούν οι φροντιστές αυτών των ασθενών.

11 Ο αείμνηστος Δημήτρης Στρούγγης Ο Δημήτρης επιτυχημένος έμπορος είχε την ατυχία να ασθενήσει η σύζυγός του από τη νόσο από τη νόσο Alzheimer. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής εταιρίας Alzheimer και συγγενών διαταραχών βόλου. Έδινε το παρόν σε όλες τις δραστηριότητες της ΕΕΝΑΣΔ με σκοπούς την προσφορά και την ενημέρωσή του. Μετά την ασθένεια της συζύγου του έκλεισε το εμπορικό του στο βόλο και αφοσιώθηκε στη στοργική φροντίδα της αγαπημένης του Ασημούλας. Δεν είχε ασχοληθεί ποτέ με την φροντίδα ασθενούς, πολύ περισσότερο με φροντίδα ασθενούς με νόσο Alzheimer. Το ενδιαφέρον του ήταν υπέρμετρο. Προσπαθούσε να μη της λείψει τίποτα από κράτημα συντροφιάς μέχρι την προσωπική της υγιεινή. Στην αρχή αναστατώθηκε από την αλλαγή της συμπεριφοράς της και από το κακό που έπεσε στο σπιτικό του, δεν το έβαλε κάτω φρόντιζε την Ασημούλα σαν να ήταν ένα μωρό, ένα μεγάλο και δύστροπο μωρό. Με το κλείσιμο του εμπορικού άρχισαν οι οικονομικές δυσκολίες. Ευτυχώς με την προσωπική φροντίδα και της οικονομίες μιας ολόκληρης ζωής κατόρθωνε να καλύψει τα υπέρογκα έξοδα για τα πανάκριβα φάρμακα. Τα ίδια φάρμακα που σε άλλους ασθενείς χορηγούνται με 0 συμμετοχή, σε ασθενείς με την νόσο Alzheimer διατίθεται με συμμετοχή 25%, δηλαδή καμία διευκόλυνση. Η Ασημούλα χειροτέρευσε. Αναγκάστηκε με μεγάλο δισταγμό να την βάλει για λίγο σε μια κλινική για να ξεκουραστεί. Αυτό αν και φαινομενικά είναι λογικό, ήταν το λάθος του. Η φροντίδα στην καλύτερη κλινική είναι εκατό φορές κατώτερη από την φροντίδα του δικού μας ανθρώπου, όταν ο περιθάλπον διαθέτει αγάπη. Η Ασημούλα έφυγε από την ζωή. Ο Δημήτριος από τότε παρουσίασε μελαγχολία, η έλλειψη της συντρόφου του, και η παντελής έλλειψη συμπαραστάσεως από ψυχολόγο ή κοινωνικό από λειτουργό, οι τύψεις του γιατί την έβαλε σε κλινική, το συσσωρευμένο και η έλλειψη απασχολήσεως τις ελεύθερες από τότε ώρες του συντέλεσαν στην επιβάρυνση της υγείας του. Οι επιπτώσεις αυτές δεν άργησαν να φανούν. Ήταν απρόθυμος ακόμα και για τη διατροφή του, περνούσε απρόσεκτα ανάμεσα στα κινούμεα αυτοκίνητα, δεν είχε συναίσθηση του κινδύνου. Αυτό ήταν το δεύτερο θύμα της νόσου Alzheimer, γιατί είναι γνωστό η νόσος έχει θύματα τον ασθενή και τον περιθάλποντα. Ας είναι αιώνια η μνήμη του. Προτείνω στο Δ.Σ. να αφιερώσει ένα χώρο με φωτογραφίες στα εκούσια θύματα της νόσου, για την προσφορά τους. Σε κάθε περιοδικό θα αναφέρεται και ένα σύντομο βιογραφικό για τους περιθάλποντες που έφυγαν σύντομα από την ζωή περιθάλποντες τον ασθενή τους. δραστηριότητες της Εταιρείας 11 ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΑ Το δοιηκητικό Συμβούλιο της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών ευχαριστεί όλους αυτούς που με τη δωρεά τους στη μνήμη Γεωργίου Τσαπικίδη συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της Εταιρείας. Γίγα Χρυσούλα, Γκελερή Μαρίνα, Γκρέτση Φωτεινή, Ευτυχίδη Νίκο, Θεοδωσιάδου Πόπη, Καλογιανίδου Μίνα, Καπετανίδου Γεωργία, Καπετανέα Έφη, Κανταρτζή Νίκο, Καρυζώνη Νίκο, Κοϊκοπούλου Λίνα, Κιαρτζή Γιάννη, Κωνσταντινίδου Ηρώ, Λιθοξόπουλο Νίκο, Μαναβή Μαίρη, Παπαλιάγκα Στέλλα, Πάπτη Βαρβάρα, Ρετζέπη Αλεξάνδρα, Σαμψωνίδης Αριστοτέλης Τσαπικίδη Ανέστη, Θωμά, Τριανταφύλλου Ελένη, Τσιρίδη Βασίλη, Τσολάκη Μάγδα Επίσης τη κ. Γλυκερία Τσαπικίδου για τις δωρεές στη μνήμη των: Βουδούρη Νίστας, Γκρέτση Κωνσταντίνου, Κατοπώδη Σπυρογιάννη, Κοϊκόπουλου Άρη, Τρυανταφυλλίδου Παναγιώτας, Ιώάννη Κιαρτζή. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Στη μνήμη του Γρηγόρη Μπιθικώτση έγινε μουσική εκδήλωση στο Καζίνο της οποίας τα έσοδα θα διατεθούν στην Εταιρεία Alzheimer. ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 24 ΩΡΕΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΜΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

12 12 ΣΩΜΑΤΕΙΑ ALZHEIMER ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ & ΚΥΠΡΟ ΑΘΗΝΑ Γραμματεία: Σινετού Νόρα (Τρίτη και Πέμπτη μόνο ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ φροντιστών) Σωματείο Αλληλοβοήθειας Φροντιστών Ασθενών με νόσο Alzheimer Πρόεδρος: Μερόπη Βιολάκη, Κάνιγγος 23, Αθήνα , Τηλ Γραμμή Βοήθειας: (Ελληνική Γεροντολογική Και Γηριατρική Εταιρεία Κάνιγγος 23, Αθήνα Δίκτυο Νόσου Alzheimer) ΑΘΗΝΑ Εταιρεία νόσου Alzheimer και συναφών διαταραχών Αθήνας Ασημακοπούλου 38, Αγία Παρασκευή , Αθήνα Πρόεδρος: Παρασκευή Σακκά (Νευρολόγος) Τηλ ΑΡΤΑ Σωματείο Άρτας στήριξης νόσου Alzheimer και συναφών διαταραχών Πρόεδρος: Κατερίνα Παππά, Β. Πύρρου 56, Άρτα ΤΚ Τηλ , κινητό ΒΕΡΟΙΑ Καρακωστή 15, ΤΚ Βέροια Πρόεδρος: Συμεών Δερές (Νευρολόγος, Ψυχίατρος) Τηλ ιατρείο, κιν ΒΟΛΟΣ - Ινστιτούτο Alzheimer Βόλου, Χατζηαργύρη 110, ΤΚ Βόλος, Πρόεδρος: Αριστείδης Λιάπης, Τηλ Εταιρεία Alzheimer Bόλου Ανθεστηρίων 5, Αλυκές Βόλου ΤΚ Τηλ , , Πρόεδρος: Σταύρος Μητσικώστας ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Έδρα: Μακρή 16, Συκιές, ΤΚ , Θεσσαλονίκη Διεύθυνση Αλληλογραφίας: Χαρίσειο Γηροκομείο, Τέρμα Δημητρίου Χαρίση, Άνω Τούμπα, ΤΚ Τηλ. & Fax : Γραμμή Βοήθειας: e_mail: Ιστοσελίδα: Πρόεδρος: Μάγδα Τσολάκη (Αν. Καθ. Νευρολογίας - Ψυχίατρος - Θεολόγος) ΙΩΑΝΝΙΝΑ Γενικό Νοσοκομείο Γ. Χατζηκώστα Λεωφ. Μακρυγιάννη, Ιωάννινα ΤΚ Πρόεδρος: κ. Κων/νος Δήμας (Νευρολόγος - Ψυχίατρος) Τηλ γραφ ΚΕΡΚΥΡΑ Σωματείο Alzheimer Κέρκυρας Γ. Μαρασλή 36, Α όροφος ΤΚ , Κέρκυρα Πρόεδρος: Κώστας Οβάλες (Νευρολόγος) Τηλ , κινητό ΚΥΠΡΟΣ Παγκύπριος Σύνδεσμος Στήριξης Ατόμων της νόσου Alzheimer Πρόεδρος: Γεωργία Ιωσηφίδου, Σταδίου 31 Α, Λάρνακα, ΤΚ 6020, Κύπρος Τηλ Fax ΚΡΗΤΗ - ΗΡΑΚΛΕΙΟ Εταιρεία Νόσου Αlzheimer και Συναφών Διαταραχών Ηρακλείου Πρόεδρος: Παττακού - Παρασύρη Βασιλική Σμπώκου 57 Ηράκλειο , Κρήτη Τηλ επικοινωνίας: Fax: ΚΡΗΤΗ - ΧΑΝΙΑ Ελληνική Εταιρεία νόσου Alzheimer και συγγενών διαταραχών Χανίων Ελ. Βενιζέλου 100, Μουριές Χανίων ΤΚ , Κρήτη Πρόεδρος: Μαρία Τζανακάκη (Νευρολόγος), Τηλ ΛΑΡΙΣΑ Αννανιάδου - Νούλα Κωνσταντίνα Τηλ.: , Ώρες επικοινωνίας: ΞΑΝΘΗ Σωματείο Alzheimer Ξάνθης, Τ.Θ. 216, Ξάνθη Πρόεδρος: Πένυ Μιχαηλίδου (Τηλεπικοινωνιακός μηχανικός ) Κινητό: ΠΑΤΡΑ Γενικό Νοσοκομείο Πατρών - Άγιος Ανδρέας Νευρολογικό Τμήμα, Τσερτίδου 1, Πάτρα ΤΚ Πρόεδρος: Νικόλαος Μακρής - Διευθυντής Νευρολογικού Αγ.Ανδρέα Τηλ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Β Ελ. Βενιζέλου 123, Κερατσίνη, ΤΚ , Αττική Πρόεδρος: Νίκος Σταματάκης (Ψυχίατρος) Τηλ.: ΠΙΕΡΙΑ Μ. Αλεξάνδρου 55, ΤΚ Πρόεδρος Άννα Μπατάλα Ψυχολόγος Τηλ. επικοιν Π. Μπερεδήμας Νευρολόγος - Ψυχίατρος ΣΕΡΡΕΣ Α ΚΑΠΗ Δήμου Σερρών. Αγίας Σοφίας, Σέρρες ΤΚ Πρόεδρος: Στεργιανή Βέρρου - Μιχάλογλου Τηλ , ελτίο εγγραφής µέλους Επιθυµώ να γίνω µέλος / να ανανεώσω την ετήσια συνδροµή µου στην Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών ιαταραχών και να έχω όλα τα προνόµια και συµµετοχή σε δραστηριότητες της Εταιρείας. Ποσό ετήσιας συνδροµής 30 e. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ... ΙΕΥΘΥΝΣΗ... ΑΡΙΘΜ.... Τ.Κ.... ΠΟΛΗ... ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ... ΤΗΛ Η διεύθυνση αποστολής της ταχυδροµικής επιταγής είναι: ΧΑΡΙΣΕΙΟ ΓΗΡΟΚΟΜΕIΟ - ΤΕΡΜΑ ΗΜ. ΧΑΡΙΣΗ - ΑΝΩ ΤΟΥΜΠΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, TΗΛ. - FAX: 2310/ , e_mail: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει < Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Συγγραφή παραμυθιού: Εύα Στεφανάτου, εκπ/κός, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας της Π.Ε. Ν. Ηρακλείου Επιμέλεια εικονογράφησης & ηλεκτρονική επεξεργασία: Εύα Στεφανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ (PINDis) (15 ατόμων) (580 ωρών) (80 ώρες θεωρία-500 ώρες πρακτική άσκηση) Επιστημονικά Υπεύθυνες: Τσολάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Πανελλήνιου Ινστιστούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΜΑΤΙΑ Οι μαθητές της ΣΤ Τάξης, στα πλαίσια του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής έγραψαν για το ρόλο της οικογένειας σε ό,τι αφορά τις συναισθηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί;

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί; Δασκάλα: Λουίζα Σόλου Πιττάκαρα Μάιος 2008 ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο Στόχοι: Τα παιδιά: να ονομάζουν τις δυσάρεστες συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία, την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία να συμπεράνουν και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas Την Πέμπτη 26/3/15 η SAPT Hellas επισκέφτηκε το σχολείο μας. Η Sapt είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση η οποία μαζεύει αδέσποτα σκυλιά και τα φροντίζει. H φιλοζωική ομάδα του σχολείου μας, που οργάνωσε

Διαβάστε περισσότερα

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών

Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Διαδραστικά Εργαστήρια για την Πρόληψη, Διάγνωση & Θεραπεία της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών Άνοιας με συμμετοχή καταξιωμένων Ομιλητών Εγγραφείτε Έγκαιρα Χαιρετισμός Αγαπητοί /ες συνάδελφοι, Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Η άποψη του ασθενή Τα προβλήματα στην διάρκεια της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Γ.Ν.Α ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 2015 Σαλιάγα Άννα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Ξενώνες φιλοξενίας οι δυνατές χημειοθεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2013 2014 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ 1 η Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας. 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA. Προτάσεις Προώθησης & Προβολής

2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας. 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA. Προτάσεις Προώθησης & Προβολής ο 2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA Προτάσεις Προώθησης & Προβολής Αξιότιμε Κύριε / Αξιότιμη Κυρία, Το Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας έχει την τιμή και τη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Τηλέφωνα επικοινωνίας : 2421083930, 6908664695, 6982501266

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Τηλέφωνα επικοινωνίας : 2421083930, 6908664695, 6982501266 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα : Λέκκα Στυλιανή Ημερομηνία γέννησης : 24/6/1976 Τόπος γέννησης : Οικογενειακή κατάσταση : Βόλος έγγαμη Τέκνα: 2 Διεύθυνση κατοικίας Αναγνωστοπούλου 30β, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα