Συναισθηµατικές διαταραχές Μάθηµα 2 Ψυχιατρική. Δρ. Μιχαήλ Χατζούλης Δρ.Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Τοµέας Ψυχικής Υγείας, Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συναισθηµατικές διαταραχές Μάθηµα 2 Ψυχιατρική. Δρ. Μιχαήλ Χατζούλης Δρ.Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Τοµέας Ψυχικής Υγείας, Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ"

Transcript

1 Συναισθηµατικές διαταραχές Μάθηµα 2 Ψυχιατρική Δρ. Μιχαήλ Χατζούλης Δρ.Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Τοµέας Ψυχικής Υγείας, Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ

2 Γενική θεματολογία Διπολική διαταραχή Μονοπολική κατάθλιψη ή καταθλιπτικό επεισόδιο διπολικής διαταραχής Ταχυφασικότητα Μικτό επεισόδιο Κόστος θεραπείας Φαρμακοθεραπεία Τα αντικαταθλιπτικά στις διαταραχές της διάθεσης

3 Φαινομενολογία και επιδημιολογία της διπολικής διαταραχής

4 Η εξέλιξη των προδρόμων συμπτωμάτων σε διακριτές νοσολογικές οντότητες Η συμπτωματολογία είναι αρχικά κοινή και πολυδύναμη εξελισσόμενη σε σχετικά διακριτές οντότητες στην πορεία του χρόνου πάλι όμως υπάρχουν αλληλεπικαλύψεις McGorry et al Can J Psychiatry 2010;8:

5 Νευροβιολογία της διπολικής διαταραχής Υψηλή κληρονομικότητα (80% γενετική κατανομή ) Πολλαπλά γονίδια 16 διαφορετικές χρωμοσωμικές περιοχές Δομικές και λειτουργικές εγκεφαλικές μεταβολές Αμυγδαλοειδής πυρήνας, πρόσθια έλικα προμετωπιαίος φλοιός, φακοειδής πυρήνας θάλαμος/υποθάλαμος, 1 Riedel W J. Psychol Med. 2004; 34: Strakowski SM, et al. Expert Opin. Pharmacother. 2003;4:

6 Διπολική διαταραχή ορισμοί Η διπολική διαταραχή ορίζεται από ένα τουλάχιστον επεισόδιο μανίας ή υπομανίας Επεισόδιο Μανίας / Υπομανίας (βάσει του DSM -IV) Τουλάχιστον Μία εβδομάδα (ή νοσηλεία) με τα εξής: Ανεβασμένη (ή θυμωμένη) διάθεση Ανεβασμένο εγώ / αυτοπεποίθηση / μεγαλομανία, Μειωμένη ανάγκη ύπνου Λογόρροια / πίεση λόγου Ιδεόρροια, ιδεοφυγή σκέψης / αδυναμία συγκέντρωσης Αυξημένη ενέργεια / δραστηριότητα, κοινωνικότητα / ευερεθιστότητα

7 Διπολική διαταραχή : Επιπολασμός και επιπτώσεις Νοσηρότητα Απώλεια παραγωγικότητας κατά 14 χρόνια 1* 3-4 πλάσιο ετήσιο κόστος ιατρικής περίθαλψης σε σχέση με μη διπολικούς ασθενείς 2 Τρίτη κυριότερη αιτία πρόωρου θανάτου ή αναπηρίας ( μετά την κατάθλιψη και τη σχιζοφρένεια ) 3 Θνησιμότητα Μείωση κατά 9 χρόνια της προσδοκώμενης διάρκειας ζωής 1* Τελεσφόρος αυτοχειρία : κατά μέσο όρο 19% των ασθενών με διπολική διαταραχή 4 *Μέσος όρος σε γυναίκες με έναρξη νόσου στα Albanese MJ. CNS Drugs. 2004:18(9): Bryant-Comstock L, et al. Bipolar Disord. 2002;4(6): Hirschfeld RMA, et al. J Clin Psychiatry. 4. Goodwin FK, Jamison KR. In: Manic-Depressive Illness; 2003;64(1):53-59.

8 Διπολική διαταραχή ορισμοί Αυξημένη ενασχόληση με θετικές ή και επικίνδυνες δραστηριότητες / έλλειψη αυτοελέγχου Πρόβλημα λειτουργίας στον επαγγελματικό χώρο, στο κοινωνικό, ή οικογενειακό περιβάλλον (το επεισόδιο υπομανίας μπορεί να έχει πιο μικρή περίοδο 4 ημέρων και χαρακτηρίζεται από τα ίδια συμπτώματα τα οποία όμως εμφανίζονται σε πιο ελαφρια μορφή)

9 Διπολική διαταραχή ορισμοί Αυξημένη ενασχόληση με θετικές ή και επικίνδυνες δραστηριότητες / έλλειψη αυτοελέγχου Πρόβλημα λειτουργίας στον επαγγελματικό χώρο, στο κοινωνικό, ή οικογενειακό περιβάλλον (το επεισόδιο υπομανίας μπορεί να έχει πιο μικρή περίοδο 4 ημέρων και χαρακτηρίζεται από τα ίδια συμπτώματα τα οποία όμως εμφανίζονται σε πιο ελαφρια μορφή)

10 Υπομανιακό επεισόδιο Ομοιότητες με το μανιακό επεισόδιο Ίδια συμπτώματα Διαφορές Διάρκεια Επίδραση στην λειτουργικότητα

11 Επιδημιολογία

12 Επίπτωση Εκτιμάται μεταξύ 3-6% Υποσυνδρομική διπολική διαταραχή Αντίστοιχη αναλογία στα δύο φύλα Μέση ηλικία έναρξης = 20 χρόνια

13 Διπολική κατάθλιψη 50% των πρώτων επεισοδίων είναι καταθλιπτικά Σχετίζονται με υψηλότερη νοσηρότητα Η διπολική κατάθλιψη είναι χρόνια Goodwin FK and Jamison KR. Manic Depressive Illness

14 STEP-BD: έναρξη διπολικής διαταραχής 35% > 18 < % 13 to 18 37% Perlis RH for the STEP-BD group, Biol Psych 2004;55:

15 Ηλικία έναρξης των συμπτωμάτων NDMDA Survey N=500 LISH et al, J. Aff. Dis % 28% 20% 10% 5% 12% 14% 15% 9% 16% < Έτη ηλικίας

16 Αναμενόμενη πορεία χωρίς θεραπεία Αν ξεκινήσει στα 16, με το μέσο όρο υποτροπών μέχρι τα 30, Αναμένονται 10 επεισόδια Age Αριθμός επεισοδίου ( Μέγιστη συχνότητα έναρξης 15-19)

17 Διαβίου συννοσηρότητα με το άγχος BP I BP II * * * * * 0 Any Panic ± Agor Agor Without Panic SAD OCD PTSD GAD Simon N, et al. Am J Psychiatry. 2004;161:

18 Επιπολασμός διπολικής διαταραχής και κατάχρησης ουσιών 1,2 % π ο σ ο σ τ ό ε π ι π ο λ α σ μ ο ύ 80 Κατάχρηση αλκοόλ Κατάχρηση ουσιών N= % 41% % 6% 0 Ασθενείς με διπολική διαταραχή Γενικός πληθυσμός 1. Levin FR, Hennessy G. Biol Psychiatry. 2004;56(10): Regier DA, Farmer ME, Rae DS, et al. JAMA/1990;264:

19 Goodwin FK et al. In: Goodwin FK, Jamison KR, eds. Manic-Depressive Illness. New York, NY: Oxford University Press; 1990: Hirschfeld RMA et al. J Clin Psychiatry. 2003;64: Lish JD et al. J Affect Disord. 1994;31: *National Depressive and Manic-Depression Association Προβλήματα με τη διάγνωση της διπολικής διαταραχής NDMDA* Έρευνα λανθασμένης διάγνωσης % 69% Συνήθης διάγνωση μονοπολική κατάθλιψη Η θεραπεία της μονοπολικής επιδεινώνει τα συμπτώματα και αυξάνει τη φασικότητα

20 Υψηλό ποσοστό λανθασμένης διάγνωσης Έρευνα διπολικής διαταραχής του 2000 από την NDMDA1* Συχνότερη λανθασμένη διάγνωση Μονοπολική κατάθλιψη 60% Κατά μέσο όρο 3,5 λάθος διαγνώσεις και 4 επισκέψεις πριν τεθεί η σωστή διάγνωση 69% Λανθασμένη διάγνωση 35% των ασθενών είχαν συμπτώματα για 10 χρόνια πριν τεθεί η σωστή διάγνωση 10+ χρόνια *(N=600) ασθενείς με διπολική διαταραχή. Δεν απάντησαν όλοι οι ασθενείς σε όλες τις ερωτήσεις της έρευνας. NDMDA=National Depressive and Manic Depressive Association (Εθνική Εταιρεία Κατάθλιψης και Μανιοκατάθλιψη 1. Hirschfeld RMA, et al. J Clin Psychiatry. 2003;64(2):

21 Η επείγουσα ανάγκη στη διπολική διαταραχή Η εσφαλμένη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε κακή έκβαση Τα συμπτώματα της διπολικής διαταραχής μπορούν να επιφέρουν καταστρεπτικές συνέπειες Εργασία Γάμος Σχέσεις Νοσοκομειακή νοσηλεία Αυτοκτονία Ελλιπής έλεγχος των συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο για μελλοντικά επεισόδια 1 Η διπολική διαταραχή μπορεί να έχει επιπτώσεις στον εγκέφαλο 2 1. Gray NA, et al. J Clin Psychiatry. 2003;64(suppl 5): Houston JP, et al. J Psychiatr Res. In press.

22 Ψυχοκοινωνικές συνέπειες της διπολικής διαταραχής Μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας (6 φορές μεγαλύτερο από το μέσο όρο των Η.Π.Α. ) 1 14 χρόνια αθροιστικής απώλειας παραγωγικότητας 2* Σημαντικά μεγαλύτερη απώλεια εργασίας και βραχυπρόθεσμη αναπηρία 3 Αρνητικές επιπτώσεις στις σχέσεις των ασθενών με διπολική διαταραχή 38-68% ρήξη στις οικογενειακές σχέσεις 4,5 49% δυσκολίες στις συζυγικές σχέσεις 5 73% προβλήματα σε σχέση με την εργασία και το σχολείο 5 Υψηλότερο ποσοστό διαζυγίων ( σε σχέση με το γενικό πληθυσμό ) 23,5% των ασθενών με διπολική διαταραχή ( συγκριτικά με 11,95%) 1 * Μέσος όρος σε γυναίκες με έναρξη νόσου στα Kogan JN, et al. Bipolar Disord. 2004;6(6): Albanese MJ, Pies R. CNS Drugs. 2004;18(9): Matza LS, et al. Drug Benefit Trends. 2004;16(9): Morselli PL, et al. Bipolar Disord. 2004;6(6): Hirschfeld RMA, et al. J Clin Psychiatry. 2003;64(2):

23 Αυτοχειρία στη διπολική διαταραχή Έχει υπολογιστεί ότι 25-50% των ασθενών με διπολική διαταραχή θα κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας 1,2 Κατά μέσο όρο 19% των θανάτων διπολικών ασθενών οφείλονται σε αυτοκτονία 1 Οι προηγούμενες απόπειρες αποτελούν συνήθως πρόδρομο της τελεσφόρου αυτοκτονίας 3 Παράγοντες κινδύνου για αυτοκτονία μπορεί να είναι Κατάχρηση ουσιών 3 Οικογενειακό ιστορικό συναισθηματικών διαταραχών 3 Βαριά καταθλιπτικά επεισόδια 3 Πρώιμοι τραυματικοί παράγοντες στρες 4 Άλλες ψυχιατρικές συννοσηρότητες 2,4 1. Goodwin FK, Jamison KR. In: Manic-Depressive Illness; 1990: Chen YW, Dilsaver SC. Biol Psychiatry. 1996;39(10): Lopez P, et al. J Clin Psychiatry. 2001;62(12): Leverich GS, et al. J Clin Psychiatry. 2003; 64(5):

24 Τα μανιακά επεισόδια είναι λιγότερο συχνά αλλά σημαντικά στη διάγνωση Συμπτωματικοί διπολικοί ασθενείς περνούν μεσοσταθμικά περίπου 33% του χρόνου τους σε καταθλιπτική φάση και 11% σε μανιακό/υπομανιακό επεισόδιο 1 Οι ασθενείς γενικά δεν αναγνωρίζουν ούτε αναφέρουν τα υπομανιακά συμπτώματα θεωρώντας απλώς ότι ήταν περίοδοι που ήταν ευτυχισμένοι ή πολύ καλά 2 1. Post et al. Exp Rev Neurother 2004; suppl 2:S27 2. Berk et al Bipolar Disord 2005;7:11-21

25 Οι διπολικοί τύπου Ι ασθενείς είναι συμπτωματικοί το 50% της ζωής τους 9% 6% 32% 53% Εβδομάδες ασυμπτωματικοί Εβδομάδες καταθλιπτικοί Εβδομάδες σε μανία υπομανία Εβδομάδες μικτό/ταχυφασικοί N= Χρόνια παρακολούθησης Judd et al. Arch Gen Psychiatry 2002;59:

26 Οι διπολικοί II είναι συμπτωματικοί το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους 1.3% 2.3% 50.3% 46.1% Εβδομάδες ασυμπτωματικοί εβδομάδες καταθλιπτικοί εβδομάδες σε υπομανία Εβδομάδες μικτού N= χρόνια παρακολούθησης Judd LL, et al. Arch Gen Psychiatry 2003;60:

27 Ταξινόμηση των διπολικών διαταραχών κατά DSM-IV-TR Διπολική Ι Α=Γ Διπολική II Γ>Α Κυκλοθυμία Διπολική διαταραχή μη προσδιοριζόμενη διαφορετικά Ένα ή περισσότερα μανιακά ή μικτά επεισόδια, συνήθως συνοδευόμενα από μείζονα καταθλιπτικά Ένα ή περισσότερα μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια συνοδευόμενα από ένα τουλάχιστον υπομανιακό Τουλάχιστον 2 χρόνια διαφόρων υπομανιακών και καταθλιπτικών συμπτωμάτων * Δεν ικανοποιούνται τα τυπικά κριτήρια * Τα συμπτώματα δεν ικανοποιούν τα κριτήρια καταθλιπτικού επεισοδίου. First, ed. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 4th ed. Text Rev. Washington, DC: American Psychiatric Association; 2000:

28 Διαγνωστικά διλήμματα: Μονοπολική κατάθλιψη ή καταθλιπτική φάση διπολικής;

29 Χαρακτηριστικά καταθλιπτικών ασθενών ενδεχομένως διπολικών Υπερφαγία Υπερυπνία Μελαγχολικά στοιχεία Σοβαρή ανηδονία Εποχιακές συναισθηματικές διαταραχές Ψυχοκινητική επιβράδυνση Ψυχωτικά στοιχεία Ιστορικό μειωμένης ανταπόκρισης στα αντικαταθλιπτικά Ιστορικό επαναλαμβανόμενων βραχέων καταθλιπτικών επεισοδίων Ιστορικό εκτροπής σε μανία με αντικαταθλιπτικά Οικογενειακό ιστορικό διπολικής διαταραχής Πρώιμη έναρξη Επιλόχεια έναρξη Marchand WR. Hosp Physician. 2003;39:21-30.

30 Γκρίζες ζώνες στη διπολική διαταραχή Ταχυφασικότητα Μικτά επεισόδια

31 Πορεία Αρχικό επεισόδιο συνήθως καταθλιπτικό (60%) Αποκατάσταση (60% του χρόνου περίπου κάθε 7 μήνες και διάρκειας 3 μηνών) Υποτροπή (72% στα 2 χρόνια ) Ταχυφασικότητα Ταχυφασικότητα ( Rapid cycling) =4 επεισόδια/έτος Υπερταχυφασικότητα ( Ultrarapid cycling)=5-364 επεισόδια/έτος Υπερεικοσιτετράωρη φασικότητα ( Ultradian cycling)=>365 επεισόδια/έτος (75% των παιδιών 7-16 μπορεί να έχουν 3-4 κύκλους την ημέρα) Judd et al. 2003, Miller et al Geller et al Cate Carter et al 2003

32 Ταχυφασικότητα Φαινόμενο το οποίο μπορεί να συμβεί στην πορεία της διπολικής διαταραχής Αφορά το 14% 50% των διπολικών ασθενών Συνήθως διαγιγνώσκεται σε γυναίκες και BP II διαταραχή Σχετίζεται με προηγούμενη χρήση αντικαταθλιπτικών Προγνωστική η πτωχή ανταπόκριση στο λίθιο και την καρβαμαζεπίνη Πιθανώς προβλεπτική η ανταπόκριση στην ολανζαπίνη και το βαλπροϊκό Calabrese JR et al. J Affect Disord. 2001;67: Suppes et al. J Affect Disord Dec;89(1-3):69-77.

33 Ταχυφασικότητα στη διπολική διαταραχή : Ευρήματα της STEP-BD* 1742 ασθενείς παρακολουθήθηκαν προοπτικά 32% είχαν εμπειρία ταχυφασικών επεισοδίων 1 χρόνο πριν την εισαγωγή στη μελέτη 32% απεχώρησαν 1 χρόνο πριν την ολοκλήρωσή της Έμειναν 1191 συνολικά από τους οποίους 356 είχαν ιστορικό ταχυφασικότητας και αυτοί παρουσίαζαν τις περισσότερες υποτροπές Κατά τα 2 χρόνια της μελέτης μόλις 58 (5%) χαρακτηρίσθηκαν ως ταχυφασικοί (83% μείωση) Sachs et al. Biol Psychiatry 2003;53: / 4361 patients/ 22 clinical sites

34 Ταχυφασικότητα στη διπολική διαταραχή : Ευρήματα της STEP-BD Η τεράστια αυτή μείωση αυτή μπορεί να οφείλεται 1. Υπερεκτίμηση της προηγούμενης διάγνωσης ταχυφασικότητας 2. Αποτελεσματική θεραπεία 3. Η ταχυφασικότητα αντανακλά μέρος της πορείας της νόσου ενδεικτικό των πιθανοτήτων υποτροπής Συνολικά το πιθανότερα είναι ότι η ταχυφασικότητα αποτελεί μέρος της φυσικής πορείας της νόσου ενδεικτικό μεγαλύτερης επιβάρυνσης και του κυριότερου προβλήματα χρήσης αντικαταθλιπτικών στις καταθλιπτικές φάσεις 1. Schneck, et al. Am J Psychiatry 2008;165: Parikh et al. Can J Psychiatry 2010;55:

35 Μικτές καταστάσεις: χαμένες περιπτώσεις

36

37 Μικτό επεισόδιο Κατά ICD/DSM: Ο συνδυασμός ενός πλήρως μανιακού και ενός μείζονος καταθλιπτικού συνδρόμου, τα οποία συνυπάρχουν >1 εβδομάδα είτε ως συνύπαρξη των συμπτωμάτων είτε ως υπερταχεία εναλλαγή σε διάστημα ολίγων ημερών Κατά μια άλλη εκδοχή1: Υπάρχει μια μικτή συναισθηματική αστάθεια όπως αυτή που συναντάμε στην ταχυφασικότητα, ευερεθιστότητα και άγχος. Η αρχική αυτή αστάθεια μονιμοποιείται δίνοντας θέση στο μικτό επεισόδιο, που χαρακτηρίζεται από μια επιμένουσα παρόρμηση ασύμβατη με τη διάθεση του ασθενούς π.χ. σεξουαλική υπερδραστηριότητα κατά την καταθλιπτική περίοδο. 1. Berner et al. Diagnostic Criteria for Functional Psychoses, 2 nd ed, Cambridge University Press, 1996

38 Μικτή κατάσταση Υπάρχουν δύο κατηγορίες μικτών καταστάσεων : Η δυσφορική μανία ( dysphoric mania ) και η κατάθλιψη με ψυχοκινητική ανησυχία (agitated depression). Στη δυσφορική μανία το άτομο είναι σε μανικό επεισόδιο και βιώνει κάποια καταθλιπτικά συμπτώματα. Στην κατάθλιψη με ψυχοκινητική ανησυχία το άτομο βρίσκεται σε καταθλιπτικό επεισόδιο και βιώνει κάποια μανιακά συμπτώματα. Τι σημαίνει να έχει κάποιος μικτό επεισόδιο; Το να βιώνει κανείς μανία και κατάθλιψη ταυτόχρονα είναι εξαιρετικά συγχυτικό και ματαιωτικό. Το άτομο μπορεί να αισθάνεται εκνευρισμένο και μπορεί να βιώνει ταυτόχρονα απόλυτα αντιθετικά συμπτώματα π.χ. ευφορία και απάθεια. Η απελπισία της σύγχυσης οδηγεί στην αυτοκτονικότητα.

39 Η ανάπτυξη της έννοιας των μικτών καταστάσεων από τον Kraepelin 1893 Μανιακή εμβροντησία ( manischer stupor) 1899 Μανιακή κατάσταση με αναστολή (manische Zust ände mit Hemmung) Καταθλιπτική κατάσταση με διέγερση ( depressive Zust ände mit Erregung) 1904 Ανεξέλγκτη μανία Καταθλιπτική διέγερση Μη παραγωγική μανία με πτωχία σκέψης Μανική εμβροντισία Κατάθλιψη με ιδεοφυγή Μανική αναστολή 1913 Καταθλιπτική ή αγχώδης μανία Διεγερμένη κατάθλιψη Μανία με πτωχία σκέψης Μανιακή εμβροντησία Κατάθλιψη με ιδεόρροια Ανεσταλμένη μανία Kraepelin E. Manic_Depressive Insanity and Paranoia. Livingstone, Edinburgh, E&S, 1921

40 Επιδημιολογία μικτών επεισοδίων 1. Μελέτη EPIMAN 1. Κριτήρια DSM 6,7% 2. Κριτήρια McElroy 37% (συμπτώματα και μανιακά και καταθλιπτικά) 2. Μελέτη Pisa-San Diego 1. Μανία με κόπωση και αβουλία 26% 2. Ψυχωτική κατάθλιψη με ψυχοκινητικότητα με λογόρροια και ιδεοφυγή 17 % 3. Ενδεχομένως τα μικτά επεισόδια εκπορεύονται από ένα καταθλιπτικό ταπεραμέντο του ασθενούς, ενώ ένα υπερθυμικό ταπεραμέντο οδηγεί σε αμιγή μανία 1. Akiskal et al. J Affect Disord 1998;50: Koukopoulos et al Encephale 1992;18: Dell Osso et all. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci 1991; 240:

41 Επιδημιολογία Μικτών Επεισοδίων 10 ετών παρακολούθηση σε ισπανικό πληθυσμό % μικτά επεισόδια 1 Ανάλογα με το κριτηριακό σύστημα στον ίδιο πληθυσμό 2 DSM-IV-TR 12,9% ICD 9% McElroy 16.7 Κλινική εκτίμηση 23,2& Αλλαγή όρου στο DSM V, «μικτά στοιχεία» 3 1. Gonzales-Pinto et al. j. Clin. Psychiatry Vieta & Moralla J Affect Disord First Curr Opin Psychiatry 2010

42 Χαρακτηριστικά τα οποία υποδηλώνουν μικτό επεισόδιο Γυναικείο φύλο Ιστορικό κυρίως καταθλιπτικών επεισοδίων Αλκοολισμός και νευροψυχιατρική συννοσηρότητα Άγχος και πανικός Οικογενειακό ιστορικό διπολικής διαταραχής σε συγγενή 1 ου βαθμού Ψυχοκινητική ανησυχία με κόπωση Ιδεόρροια Σοβαρή αϋπνία Σοβαρή ευερεθιστότητα Αυτοκτονικός ιδεασμός Akiskal et al J Affect Disord 1998;50: Marchand WR. Hosp Physician. 2003;39:21-30.

43 Kupfer et al, Acta Neuropsych., Sept Χρόνος μέχρι την ύφεση C u m u l a t i v e P r o p o r t i o n o f P a t i e n t s R e m i t t e d Depressed Mixed/Cycling Manic Εβδομάδες θεραπείας οξείας φάσης

44 Ο κοινός τόπος των διαφόρων ορισμών Adopted from Marneros A and Goodwin F. Bipolar Disorders: Mixed States, Rapid Cycling and Atypical Forms, Cambridge University Press, 2005

45 Adopted from Marneros A and Goodwin F. Bipolar Disorders: Mixed States, Rapid Cycling and Atypical Forms, Cambridge University Press, 2005 Χρονιότητα των επεισοδίων ανάλογα με τη διάγνωση

46 Θεραπεία της διπολικής διαταραχής

47 Ορισμοί αποδρομής - αποκατάστασης 1* Αποδρομή συνδρόμου : κατηγορική μέτρηση της αποδρομής μιας συγκεκριμένης ομάδας συμπτωμάτων σε βαθμό που να μην πληρούνται πλέον τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-III-R για μανιακό, μικτό ή καταθλιπτικό σύνδρομο * Αποδρομή συμπτωμάτων : διαστατική μέτρηση της βελτίωσης του μεγέθους των συμπτωμάτων, κατά την οποία ο ασθενής εκδήλωσε ελάχιστα έως καθόλου ψυχιατρικά συμπτώματα * Λειτουργική αποκατάσταση : η επάνοδος της εργασιακής και ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας σε προνοσηρά επίπεδα * *Για περίοδο 8 συνεχών εβδομάδων. YMRS 5, HAM-D 10, SAPS Keck PE Jr, et al. Am J Psychiatry. 1998;155(5):

48 Αποδρομή σε νοσηλευθέντες ασθενείς με επεισόδια μανίας ή μικτά : Παρακολούθηση 1 έτους 1 48% N=106 % α σ θ ε ν ώ ν 40 26% 24% 20 0 Αποδρομή συνδρόμου Αποδρομή συμπτωμάτων Λειτουργική αποκατάσταση 1. Keck PE Jr, et al. Am J Psychiatry. 1998;155(5):

49 Εξέλιξη των θεραπειών στη διπολική διαταραχή 1940 ECT Lithium* 1 ης γενιάς αντιψυχωτικά και αντικαταθλιπτικά ης γενιάς αντιψυχωτικά και αντικαταθλιπτικά Chlorpromazine* Trifluoperazine Fluphenazine Thioridazine Haloperidol Mesoridazine ECT = Ηλεκτροσπασμοθεραπεία Αντιεπιληπτικά Carbamazepine Valproate* Clozapine Risperidone + Olanzapine* Quetiapine + Ziprasidone + Aripiprazole+ Asenapine Αντιεπιληπτικά Gabapentin Lamotrigine Topiramate Oxcarbazepine

50 Το οικονομικό κόστος της υγείας

51 Διάγνωση Βασικές αρχές της διαχείρισης διπολικών ασθενών Ο κλινικός πρέπει να κάνει ακριβείς διαγνώσεις της υπομανίας, μανίας και των μεικτών καταστάσεων. Το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Ένωσης, DSM-IV-TR (Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών (DSM-IV) μπορεί να παρέχει καθοδήγηση. Χρήση πληροφοριοδοτών κατά το δυνατόν - Χρήση ερωτηματολογίου πχ MDQ Λήψη οικογενειακού ιστορικού ανεβασμένης ή ευερέθιστης διάθεσης οποιασδήποτε διάρκειας Οι αγχώδεις διαταραχές συνυπάρχουν με διπολική διαταραχή & συνδέονται με χειρότερη έκβαση Η Χρήση διεγερτικών ουσιών μπορεί να μιμηθεί μανιακά συμπτώματα L-Dopa και κορτικοστεροειδή είναι τα φάρμακα που συνήθως συνδέονται με «δευτερογενή» μανία Τις περισσότερες φορές, χρήση διεγερτικών ουσιών και / ή κατάχρηση αλκοόλ συνυπάρχουν με μανιακών ή καταθλιπτικών αλλαγή διάθεσης (Ι). Η κατάσταση της διάθεσης θα τότε ξεπεράσει σημαντικά την κατάσταση που προκαλείται από δηλητηρίαση ή απόσυρσης και μια διάγνωση της διπολικής διαταραχής μπορεί να γίνει Αποκλεισμός οργανικού υποστρώματος πχ θυρεοειδοπάθεια, σκλήρυνση κατά πλάκας, HIV ή οποιαδήποτε βλάβης που αφορά φλοιώδεις ή υποφλοιώδεις περιοχές που μπορεί να σχετίζεται με «δευτερογενή» μανία (κυρίως σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας). Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009

52 Βασικές αρχές της διαχείρισης διπολικών ασθενών Πρόσβαση σε υπηρεσίες και ασφάλεια του ασθενούς και των άλλων Όταν έχει διαγνωστεί μανία (ιδιαίτερα σε αρχικά επεισόδια) πρέπει να τίθεται σοβαρά η πιθανότητα για εισαγωγή στο νοσοκομείο ή αλλιώς εντατική διαχείριση στης κοινότητα. Η επικινδυνότητα για τον ασθενή και τούς άλλους είναι το αποτέλεσμα της ελάττωσης ικανότητας για κριτική σκέψη και οι συναφείς συνέπειες στους τομείς της εργασίας, των προσωπικών σχέσεων, αυξημένης χρήσης αλκοόλ / κατάχρησης ουσιών, τις υπερβολικές δαπάνες, την επικίνδυνη οδήγηση και παρορμητική σεξουαλική δραστηριότητα Ο κλινικός οφείλει πάντα να αποσπά πληροφορίες από τρίτους σε περίπτωση αμφιβολιών κατά την αξιολόγηση του κλινικού κινδύνου Όταν έχει διαγνωστεί μικτό επεισόδιο ή κατάθλιψη, πρέπει να ληφθεί εκτενές ιστορικό για αυτοκτονικός ιδεασμό (πχ έκταση, σχέδια, πρόθεση να δώσουν συνέχεια σε αυτές τις ιδέες, μέσα ή προετοιμασία για την αυτοκτονία). Η αυτοκτονία συνδέεται με το φύλο, την προηγούμενη απόπειρα αυτοκτονίας, ύπαρξη σκέψεων απελπισίας, ίσως την ύπαρξη το οικογενειακού ιστορικού και είναι πιο πιθανή νωρίς κατά τη διάρκεια ασθένειας Προσεκτικά καταγράφονται οι όποιες σχετικές αποφάσεις - διαμόρφωση ενός σχεδίου φροντίδας Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009

53 Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009 Βασικές αρχές της διαχείρισης διπολικών ασθενών Ενισχυμένη φροντίδα Δημιουργία και διατήρηση μιας καλής θεραπευτικής συμμαχίας Ο κλινικός θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τη διάγνωση, τη φυσική εξέταση, την εργαστηριακή διερεύνηση και την εξήγηση του σχεδίου διαχείρισης στον ασθενή Η επικοινωνία πρέπει να γίνεται με σαφήνεια και ειλικρίνεια. Ο κλινικός θα πρέπει να ακούσει τι είναι σημαντικό όσον αφορά την ασθένεια και τη θεραπεία της για τον ασθενή, και τι τον ενοχλεί. Η διαχείριση της διπολικής διαταραχής είναι συχνά περίπλοκη και απαιτεί μακροχρόνια θεραπεία. Πολύ αποδιοργανωμένοι ψυχωτικοί διπολικοί ασθενείς θα χρειαστούν δυναμική διαχείριση Εκπαίδευση του κλινικού, του ασθενούς και της οικογένειά του για τη διαταραχή. Οι γιατροί, οι ασθενείς και οι φροντιστές έχουν την τάση να φέρουν διαφορετικές εμπειρίες και πεποιθήσεις για τη θεραπευτική σχέση και να διαφέρουν σε ότι αφορά τις εκτιμήσεις τους για τους των μελλοντικών κινδύνων. Μπορείτε να κάνετε χρήση των αποδεικτικών στοιχείων για την αντιμετώπιση κακή γνώση, η σοβαρότητα της ασθένειας, απροθυμία να εγκαταλείψει η εμπειρία της υπομανίας ή μανίας, ο κίνδυνος της υποτροπής και το όφελος της θεραπευτικής εμπλοκής (Β)

54 Βασικές αρχές της διαχείρισης διπολικών ασθενών Ενισχυμένη φροντίδα Βελτιώστε τη συμμόρφωση του ασθενούς με τη θεραπεία Σεβόμενος τις προτιμήσεις των ασθενών ο κλινικός θα πρέπει, μετά από ένα σοβαρό μανιακό ή μεικτό επεισόδιο θα πρέπει να τονίσει την μακροπρόθεσμη ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή. Ενημέρωση των ασθενών για πιθανές παρενέργειες και παρακολούθηση για πιθανή εμφάνιση τους. Συνταγογράφηση κατά προτεραιότητα φαρμάκων με καλή ανεκτικότητα. Η χρήση της κατώτερης κλινικά αποτελεσματικής δόσης αποτελεί προτεραιότητα καθώς και άλλες τροποποιήσεις στην ώρα λήψης αγωγής (π.χ. όλα τα κατασταλτικά φάρμακα πριν την νυχτερινή κατάκλιση) Η συμμετοχή σε προγράμματα κλινικής έρευνας μπορεί να βελτιώσει την φροντίδα των ασθενών και να οδηγεί σε καλύτερη έκβαση Ευαισθητοποίηση για την σημασία αντιμετώπισης στρεσσογόνων παραγόντων, διαταραχών ύπνου και εκπαίδευση για αναγνώριση των πρώτων σημείων υποτροπής, και της σημασίας της σταθερής, καθημερινής δραστηριότητας Η διαταραχή ύπνου είναι συχνά η τελική κοινή οδός έκλυσης μανιακών επεισοδίων και συνδέεται επίσης με την κατάθλιψη: στρεσσογόνοι παράγοντες που οδηγούν σε ελάττωση του ύπνου μπορεί να ευθύνονται για υποτροπή. Θα πρέπει να προωθείται σταθερές καθημερινές δραστηριότητες και να τροποποιείται η εξαιρετικά ακανόνιστη δραστηριότητα, η οποία είναι συχνή σε ασθενείς με διπολική διαταραχή (πχ χρήση ημερολόγια καταγραφής της διάθεσης ) Δεδομένου ότι το αλκοόλ και η κατάχρηση ουσιών συνδέονται με ένα κακή έκβαση, απαιτούν αξιολόγηση, καθώς και τις κατάλληλες συμβουλές και διαχείριση. Ο ασθενής και τα μέλη της οικογένειας του, πρέπει να εκπαιδεύονται στην αναγνώριση των σημείων και των συμπτωμάτων των μανιακών ή καταθλιπτικών επεισοδίων Μια συνεπής, μακροπρόθεσμη ευέλικτη συμμαχία μεταξύ του ασθενούς, της οικογένειας του ασθενούς είναι σημαντική για την εξωνοσοκομειακή περίθαλψη σε ασθενείς των οποίων η κατάσταση έχει ουσιαστικά σταθεροποιηθεί Συγγενείς των ασθενών θα πρέπει να αισθάνονται άνετα στην επικοινωνία τους με τον κλινικό γιατρό για να μπορούν να αναφέρουν κλιμακώσεις των συμπτωμάτων ή άλλες επείγουσες καταστάσεις Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009

55 Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009 Βασικές αρχές της διαχείρισης διπολικών ασθενών Ενισχυμένη φροντίδα Αξιολόγηση και διαχείριση της λειτουργικότητας Πλήρης λειτουργική αποκατάσταση συμβαίνει σπάνια εντός 3 μηνών μετά τη αποδρομή των καταθλιπτικών μανιακών συμπτωμάτων της διάθεσης. Οι ασθενείς πρέπει να συμβουλεύονται να απέχει από εργασία ή από άλλες ευθύνες όταν χρειάζεται και να αποθαρρύνεται να παίρνει σημαντικές αποφάσεις όταν είναι σε καταθλιπτικό, μανιακό ή ακόμη και υπομανιακό επεισόδιο Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν σημαντική δυσκολία στον να λειτουργούν ανάλογα με το επίπεδο της εκπαίδευσης και πρέπει ο κλινικός να τους προετοιμάσει γι αυτό τον ενδεχόμενο και να διαχειριστεί τις προσδοκιών τους ως προς την ικανότητά τους να εργαστούν

56 Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009 Βασικές αρχές της διαχείρισης διπολικών ασθενών Ενισχυμένη φροντίδα Επικέντρωση της φροντίδας σε γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία Η μετά τον τοκετό είναι μια εποχή πολύ υψηλό κίνδυνο υποτροπής ή επανάληψη σε σοβαρή ασθένεια σε γυναίκες με διπολική διαταραχή. Αυτό θα πρέπει να αναγνωρίζεται από τους επαγγελματίες υγείας Όλες οι γυναικών θα πρέπει να ζητηθεί για μια ιστορικό διπολικής διαταραχής, και οι έγκυες γυναίκες με ιστορικό διπολικής διαταραχή θα πρέπει να είναι υπό την φροντίδα των ψυχιάτρου Επαγρύπνηση και στενή παρακολούθηση κατά την περιγεννητική περίοδο Κατά την εγκυμοσύνη, υπάρχει κίνδυνος τερατογένεσης από έναν αριθμό των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σε όλες τις φάσεις της θεραπείας, κυρίως με τα αντιεπιληπτικά (Βαλπροϊκό> καρβαμαζεπίνη >λαμοτριγίνη>). Το Λίθιο έχει συνδεθεί επίσης με τερατογένεση, παρότι προοπτικές μελέτες δείχνουν ότι ο κίνδυνος αυτός είναι μικρότερος από ό, τι αρχικά περιγραφεί. Χαμηλότερη κίνδυνοι φαίνεται να σχετίζονται με την αντιψυχωσικά. Πολλά ψυχοτρόπα μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα σε νεογνά.τα νεογνά θα πρέπει να παρακολουθούνται για πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις μετά τη γέννηση. Οι αποφάσεις σχετικά με τη χρήση του φαρμάκου κατά την κύηση και κατά τη διάρκεια του θηλασμού πρέπει να λαμβάνεται από γυναίκες οι οποίες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη πολύ υψηλό κίνδυνο υποτροπής. Διακοπή ή αλλαγή του φαρμάκου μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση της 50% ή περισσότερες είναι απρογραμμάτιστες και πρέπει να γίνεται συζήτηση για αντισύλληψης με τις γυναίκες ασθενείς σε αναπαραγωγική ηλικία.φάρμακα υψηλή κινδύνου στην εγκυμοσύνη όπως το βαλπροϊκό ή η καρβαμαζεπίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται συνήθως αν υπάρχει σημαντική πιθανότητα για εγκυμοσύνη.

57 Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009

58 Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009

59 Πηγή : Evidence-based guidelines for treating bipolar disorder: revised second edition recommendations from the British Association for Psychopharmacology Journal of Psychopharmacology, 2009

60 Πηγή : Νational Institute for Health and Clinical Excellence, 2006, The management of bipolar disorder in adults, children and adolescents, in primary and secondary care

61 Πηγή : Νational Institute for Health and Clinical Excellence, 2006, The management of bipolar disorder in adults, children and adolescents, in primary and secondary care

62 Θεραπεία οξείας μανίας

63 Κατηγοριοποίηση των σταθεροποιητών ανάλογα με τα τεκμήρια της αποτελεσματικότητάς τους στην οξεία μανία WFSBP-Guidelines Κατηγορία Α ( Υψηλή αξιοπιστία) Λίθιο Βαλπροϊκό Καρβαμαζεπίνη Αλοπεριδόλη Ολανζαπίνη Ρισπεριδόνη Κεταϊαπίνη Ζιπρασιδόνη Αριπιπραζόλη Ασεναπίνη Κατηγορία Ε -F (μη υπεροχή από το εικονικό φάρμακο) Γκαμπαπεντίνη Λαμοτριγίνη Προγκαμπαλίνη Τιαγκαμπίνη Τοπιραμάτη Grunze et al. World J Biol Psychiatry 2009;10:85-116

64 Μελέτες μονοθεραπείας στην οξεία μανία * * * * Li DVP CBZ- ER RIS OLA QUE ZIP ARI PBO ASE %Αποτελεσματικότητα %Αποτελεσματικότητα Ketter et al. Adv Treat BP Dis APP 2005;13

65 Αποτελεσματικότητα θεραπείας Μελέτη EMBLEM 2 χρόνια 1656 ασθενείς 64% ύφεση 34% αποκατάσταση λειτουργικότητας Πτωχή έκβαση Προηγούμενο καταθλιπτικό επεισόδιο, πριν την εισαγωγή στη μελέτη Χρήση τυπικών αντιψυχωτικών Χρήση αντικαταθλιπτικών 1. Haro et al. Eur neuropsychopharmacol. 2010

66

67 Συνδυασμός έναντι μονοθεραπείας Α - > μη ανταπόκριση Α + Β ανταπόκριση Β ->? Μια μακροχρόνια μελέτη προφύλαξης λίθιο - καρβαμαζεπίνη αριθμητική υπεροχή του συνδυασμού Denicoff et al. J Clin Psychiatry 1997;58:

68 Δραστικότητα έναντι αποτελεσματικότητας στις κλινικές μελέτες EFFICACY Δραστικότητα (Η έκταση κατά την οποία μια συγκεκριμένη παρέμβαση ή διαδικασία ή υπηρεσία οδηγεί σε ένα ωφέλιμο αποτέλεσμα υπό ιδανικές συνθήκες) Στοχεύει σε καθαρούς πληθυσμούς Εκτιμά την ασφάλεια και αποτελεσματιοκότητα Οι συνυπάρχουσες καταστάσεις αποκλείονται EFFECTIVENESS- Αποτελεσματικότητα (1. Η μέτρηση της ακρίβειας ή επιτυχίας μιας διαγνωστικής ή θεραπευτικής τεχνικής όταν αυτή εφαρμοσθεί στο μέσο κλινικό περιβάλλον. 2. Η έκταση κατά την οποία μια δεδομένη θεραπεία επιτυγχάνει τους στόχους της.) Στοχεύει σε «πραγματικούς» πληθυσμούς Εκτιμά την αποτελεσματικότητα Η συνύπαρξη άλλων καταστάσεων είναι αποδεκτή Alda and Yatham Can J psychiatry 2009; 54:

69 Μελέτες αξιολόγησης αποτελεσματικότητας 1. Soares-Weiser et al. Health Technol Assess 2007;11:39 45 μελέτες 2. Derry and Moore BMC Psychiatry 2007;7:40 30 Μελέτες

70 Μελέτη Soares-Weiser και συνεργατών UK 45 μελέτες διπλές τυφλές ελεγχόμενες με placebo Διερευνούμενοι παράγοντες Λίθιο Βαλπροϊκό Λαμοτριγίνη Καρβαμαζεπίνη Ολανζαπίνη Ιμιπραμίνη Κεταϊαπίνη Αμιτριπτυλίνη Περφαιναζίνη Φλουπενθιξόλη ΓΣΨ Ψυχοεκπαίδευση Οικογενειακή παρέμβαση Ολοκληρωμένη ομαδική ψυχοθεραπεία Κατά περίπτωση παρέμβαση Αξιολόγηση Αποτελεσματικότητα (δραστικότητα σε πραγματικές συνθήκες) Κόστος/ποιότητα προσαρμοσμένα στα έτη ζωής ( Quality-adjusted life- years 20,000-40,000 per QALY)

71 Συμπεράσματα 1. Πρόληψη όλων των τύπων υποτροπής 1. Λίθιο, βαλπροϊκό, λαμοτριγίνη, ολανζαπίνη σημαντική υπεροχή έναντι του placebo 2. Πρόληψη καταθλιπτικών υποτροπών 1. Βαλπροϊκό, Λαμοτριγίνη, Ιμιπραμίνη (2 μελέτες) σημαντική υπεροχή έναντι του placebo 3. Πρόληψη μανιακών υποτροπών 1. Λίθιο, Ολανζαπίνη σημαντική υπεροχή έναντι του placebo 4. Συγκριτική υπεροχή 1. Η ολανζαπίνη υπερέχει του λιθίου σε όλες τις υποτροπές, της μανίας αλλά δεν είναι στατιστικά σημαντική στις καταθλιπτικές 5. Ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις 1. Η CBT και η συνήθης φαρμακοθεραπεία έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα συνδυαστικά. Οι λοιπές παρεμβάσεις πιθανώς έχουν θετική επίδραση 6. Πρόσφατο ιστορικό κατάθλιψης 1. Η πλέον συμφέρουσες θεραπείες ( cost-effective) βαλπροϊκό, λίθιο, λίθιο+ιμιπραμίνη 7. Πρόσφατο ιστορικό μανίας 1. Μονοθεραπεία ολανζαπίνη, λίθιο

72 Χρόνοι θεραπείας* μετά από κάθε επεισόδιο Μήνες ο Επεισόδιο2ο Επεισόδιο3ο Επεισόδιο Αριθμός επεισοδίου * Οι θεραπευτικές δόσεις παραμένουν ίδιες σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας Ελάχιστο Μέγιστο 2009 Expert Consensus Guidelines

73 Μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων Τα ΤΚΑ (π.χ. Αμιτριπτυλίνη) ενισχύουν τη δράση των βιογενών αμινών με αναστολή των κυρίων μηχανισμών αδρανοποίησής τους, δηλ. τη μεταφορά και επαναπρόσληψή τους στα συναπτικά άκρα, διαφορετικά για κάθε βιογενή αμίνη Οι SSRIs (π.χ. Φλουοξετίνη) παρουσιάζουν σχετικά εκλεκτική επίδραση στην αναστολή της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης O ι SNRIs (π.χ. ντουλοξετίνη βενλαφαξίνη) αναστέλλουν την επανάπρόσληξη σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης

74 Μηχανισμός δράσης των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων Άτυπα (π.χ.τραζοδόνη,)παρουσιάζουν αγωνιστική δράση στους 5- ΗΤ 1 υποδοχείς, η νεφαζοδόνη) μεταβολίζεται σε mcpp (μετα - χλωροφαινυλπιπε - ραζίνη, η βουπροπιόνη πιθανώς να παρουσιάζει in vivo αμφεταμινική δράση Οι ΜΑΟ - Ι αναστέλλουν τη δραστηριότητα της μονοαμινοξειδάσης που μεταβολίζει τις αμίνες

75 Αντικαταθλιπτικά στη διπολική διαταραχή: Βασικές αρχές Οδηγίες για τη διπολική διαταραχή *: Ενίσχυση των σταθεροποιητών με αντικαταθλιπτικό εκτός εάν : Ταχυφασικότητα Ιστορικό επιτάχυνσης του ρυθμού αλλαγής με αντικαταθλιπτικά Ιστορικό πολλαπλών επεισοδίων παρά τους σταθεροποιητές Διατήρηση της θεραπείας συντήρησης για 2 μήνες μετά την επίτευξη σταθερότητας *Post RM. Current Psychiatry July. 3(7):40-49.

76 Αντικαταθλιπτικά στη διπολική διαταραχή Υφίσταται αντιφατικότητα ως προς την κατάλληλη χρήση και αποτελεσματικότητα Φαρμακο - επαγόμενη μανία στο 20-40% για όλα τα αντικαταθλιπτικά με υπεροχή των ΤΚΑ¹ ² Αυξημένος κίνδυνος αλλαγής φάσης³ : Σε προηγούμενη φαρμακο - επαγόμενη μανία Οικογενειακό ιστορικό διπολικής διαταραχής Έκθεση σε διαφορετικά είδη αντικαταθλιπτικών ¹Stoll AL, et al. Am J Psych 1994 Nov;151(1): ²Calabrese JR, et al. Eur Neuropsychopharm 1999 Aug;9 Suppl 4:S ³ Goldberg JF, et al. Bipolar Disord 2003 Dec;5(6):407-20

77 Sidor & Macqueen J Clin Psychiatry Αντικαταθλιπτικά στη διπολική διαταραχή Τα αντικαταθλιπτικά μπορούν να είναι αποτελεσματικά και ασφαλή * Ανασκόπηση 12 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών στη διπολική κατάθλιψη (1,088 ασθενείς ): Τα αντικαταθλιπτικά πιο αποτελεσματικά από το εικονικό Ρυθμός αλλαγής φάσης 3.8% για τα αντικαταθλιπτικά και 4.7% για το placebo Τα ΤΚΑ είχαν 10% ρυθμό αλλαγής vs. 3.2% για όλα τα άλλα αντικαταθλιπτικά Μεταανάλυση 15 μελετών ασθενείς Ασήμαντη η αποτελεσματικότητα *Gijsman HJ, et al. Am J Psychiatry 2004; 161:

78 Αντικαταθλιπτικά στη διπολική διαταραχή Αντιφατικά ευρήματα ως προς την πρόληψη της καταθλιπτικής υποτροπής : Προφυλακτική δράση; Altshuler L, et al ¹ ( αναδρομική, 39 ασθ, 1 χρόνος ): 35% υποτροπίασαν με συνέχιση της χρήσης αντικαταθλιπτικών 68% υποτροπίασαν με διακοπή της χρήσης αντικαταθλιπτικών Altshuler L, et al ² ( προοπτική, 84 ασθ, 1 χρόνος ): 36% υποτροπίασαν με τη χρήση αντικαταθλιπτικών 70% υποτροπίασαν με τη διακοπή αντικαταθλιπτικών Δεν αυξήθηκε το ποσοστό υποτροπής σε μανία δεν αναπτυχθηκε ταχυφασικότητα ¹Altshuler L, et al. J Clin Psychiatry. 2001;62: ²Altshuler L, et al. Am J Psychiatry. 2003;160:

79 ²Ghaemi S, et al. San Juan, PR: American College of Neuropsychopharmacology annual meeting, Αντικαταθλιπτικά στη διπολική διαταραχή Χωρίς όφελος; : Frankle WG, et al ¹ ( αναδρομική, 50 ασθ, 30 εβδομάδες ): Ουδεμία επίδραση στη διάρκεια του καταθλιπτικού επεισοδίου ανεξαρτήτως της χρήσης ή μη αντικαταθλιπτικών Ghaemi S, et al ² ( ανοικτή τυχαιοποιημένη 33 ασθ, 1 χρόνος ): Υποτροπή 50% μέσα σε 20 εβδομάδες ανεξάρτητα της χρήσης ή μη αντικαταθλιπτικών ¹Frankle WG, et al. Psychol Med Nov;32:

80 Εναλλαγή σε μανία Το βιολογικό υπόστρωμα σχετικά άγνωστο Άλλοι εξωγενείς παράγοντες μπορούν να επιρρεάσουν Υπνική στέρηση Εξωγενής χρήση γλυκοκορτικοειδών Αγωνιστές ντοπαμίνης Salvatore et al. j Clin Psychiatry 2010

81 Ψυχολογικές θεραπείες στη Διπολική Διαταραχή Γνωσιακή συμπεριφορική Διαπροσωπική Ψυχοεκπαίδευση Οικογενειακή θεραπεία Άλλες

82 Ψυχολογικές θεραπείες στη Διπολική Διαταραχή Η ψυχοεκπαίδευση, η Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η οικογενειακή θεραπεία και η διαπροσωπική - κοινωνική θεραπεία ρυθμού είναι αποτελεσματικές συμπληρωματικές θεραπείες σε συνδυασμό με την φαρμακευτική αγωγή (Miklowitz και Otto (2006) Οι πρωταρχικοί στόχοι των ψυχοθεραπειών περιλαμβάνουν την ψυχοεκπαίδευση σχετικά με τη φύση και τη θεραπεία της διαταραχής, τη μείωση των συμπτωμάτων, την πρόληψη των επεισοδίων, η τήρηση της φαρμακοθεραπείας, την καλύτερη αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων, τη διευκόλυνση της έγκαιρης ιατρικής παρέμβασης και τις στρατηγικές για την πρόληψη των υποτροπών (Culver, Amow, και Ketter, 2007). Οι ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις μπορεί να επιτρέψουν στους ασθενείς να μειώσουν ή να εξαλείψουν την εξάρτηση τους από τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, τα οποία αυξάνουν τον κίνδυνο της αποσταθεροποίησης της διάθεσης και της πρόκλησης μανιακών ή μεικτών επεισοδίων (Zaretsky, Rizvi, και Parikh, 2007).

83 Ψυχολογικές θεραπείες στη Διπολική Διαταραχή Lauder et al 2010, MJA 2010; 193: S31 S35

84 Ψυχολογικές θεραπείες στη Διπολική Διαταραχή Γνωσιακή συμπεριφορική Αρχικά σχεδιασμένη για τη θεραπεία της μονοπολικής κατάθλιψηη, οι στόχοι της γνωσιακήςσυμπεριφορικής θεραπείας για ΔΔ έχει ως στόχο να τροποποιήσει τις γνωστικές στρεβλώσεις του νόσου, για την παρακολούθηση υποτροπές, η σοβαρότητα και η πορεία της τα συμπτώματα. Lam και συν. (2003) συνεδρίες της γνωστικής-συμπεριφορικής θεραπείας και φάρμακα για 6 μήνες. Λιγότερα επεισόδια και ένα καλύτερο επίπεδο ψυχοκοινωνικής λειτουργίας σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου κατά τη διάρκεια του πρώτου έτος παρακολούθησης. Scott και συν. (2006) 253 ασθενείς με ΔΔ που είχαν είχε τουλάχιστον δύο προηγούμενα επεισόδια. 22 συνεδρίες και φαρμακευτική αγωγή vs. μόνο φαρμακευτική αγωγή και τα βασική ιατρική φροντίδα. Οι συγγραφείς δεν βρήκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδες. Άτομα με λιγότερα από <12 προηγούμενα επεισόδια μπορεί να ωφεληθούν.

85 Ψυχολογικές θεραπείες στη Διπολική Διαταραχή Ψυχοεκπαίδευση Οικογενειακή θεραπεία Ένα από τα μοντέλα που έχει λάβει την καλύτερη επικύρωση των τελευταίων ετών είναι αυτό που προτείνεται από Colom και Vieta. Δίνει τη δυνατότητα σε νορμοθυμικούς ασθενείς να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της νόσου με θεωρητικά και πρακτικά εργαλεία. Παρέχουν, επίσης, στρατηγικές για την αντιμετώπιση του στίγματος, την προώθηση της συμμόρφωσης με τη θεραπεία, και ανίχνευσης των πρώιμα σημείων Colom και συν 2003, 6-μηνες και προοπτική παρακολούθηση δύο χρόνια διαπιστώθηκε ότι η ψυχοεκπαίδευση είναι αποτελεσματική στην πρόληψη των μανιακών επεισοδίων, μεικτών και κατάθλιψης. Μια μεταγενέστερη μελέτη από τους ίδιους συγγραφείς που χρησιμοποίησαν ένα μεγαλύτερο δείγμα (n = 120), διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα ψυχοεκπαίδευσης για 6 μήνες (η = 60) είχαν, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (n = 60), μικρότερο αριθμό υποτροπών 5 χρόνια μετά τη παρέμβαση (Colom et al 2009 BJPsych) Μicklowitz et al ασθενείς που διαγνώστηκαν ΔΔ τύπου Ι - 21 συνεδρίες θεραπείας επικεντρώνεται στην οικογένεια. Μεγαλύτερη χρονική διάρκεια μεταξύ των επεισοδίων και καλύτερα φαρμακολογική συμμόρφωση στη θεραπεία.

86 Ψυχολογικές θεραπείες στη Διπολική Διαταραχή Άλλες Ειδικοί πληθυσμοί πχ με συν-νοσηροτητες (διαταραχές προσωπικότητας, χρήση ουσιών κα) Έφηβοι Συστηματικές μελέτες Συνδυαστικά μοντέλα Θεραπεία on-line

Συναισθηματικές διαταραχές. Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος

Συναισθηματικές διαταραχές. Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Συναισθηματικές διαταραχές Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Γενική θεματολογία Διπολική διαταραχή Μονοπολική κατάθλιψη ή καταθλιπτικό επεισόδιο διπολικής διαταραχής Ταχυφασικότητα Μικτό επεισόδιο Κόστος θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής Κων/νος Φουντουλάκης, Ευάγγελος Καραβέλας, Απόστολος Ιακωβίδης Πρόγραμμα ΨΥΧΟΔΙΑΒΑΣΗ Ανάπτυξη Κατευθυντήριων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Κατευθυντήριες Γραμμές Κοινής Συναίνεσης Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για την Θεραπεία της Διπολικής Διαταραχής

Πρακτικές Κατευθυντήριες Γραμμές Κοινής Συναίνεσης Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για την Θεραπεία της Διπολικής Διαταραχής Πρακτικές Κατευθυντήριες Γραμμές Κοινής Συναίνεσης Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για την Θεραπεία της Διπολικής Διαταραχής Κων/νος Ν Φουντουλάκης Ευάγγελος Καραβέλας Απόστολος Ιακωβίδης Αναφορά Σύγκρουσης Συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

Διπολικές Διαταραχές. Κ. Ευθυμίου & Ευρ. Περδικάρη

Διπολικές Διαταραχές. Κ. Ευθυμίου & Ευρ. Περδικάρη Διπολικές Διαταραχές Κ. Ευθυμίου & Ευρ. Περδικάρη Γιατί Ψυχοθεραπεία για την Δ.Δ.? Η διπολική διαταραχή αποτελεί μια πολύπλοκη και σοβαρή ψυχική νόσο για τη θεραπεία της οποίας η φαρμακοθεραπεία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ- ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 24-27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΕΜΠΤΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 10:00 11:00 ΔΙΑΛΕΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΨΥΧΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ Συντονιστής: Ελευθέριος Λύκουρας Καθηγητής Ψυχιατρικής, ΕΚΠΑ Μέλη: Παναγιώτης Φερεντίνος Λέκτορας Ψυχιατρικής, ΕΚΠΑ Θεόδωρος Μουγιάκος Ψυχίατρος, Αρχίατρος 414

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ιπολική ιαταραχή (Μανιοκατάθλιψη)

ιπολική ιαταραχή (Μανιοκατάθλιψη) Τι είναι η ιπολική ιαταραχή; ιπολική ιαταραχή (Μανιοκατάθλιψη) Η ιπολική ιαταραχή, γνωστή και ως µανιοκατάθλιψη, θεωρείται µια διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία φέρει ασυνήθιστες εναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ. Υπεύθυνοι: Χ. Παπαγεργίου, Καθηγητής & Διευθυντής, Α Ψυχιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ,

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ. Υπεύθυνοι: Χ. Παπαγεργίου, Καθηγητής & Διευθυντής, Α Ψυχιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Υπεύθυνοι: Χ. Παπαγεργίου, Καθηγητής & Διευθυντής, Α Ψυχιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, Α. Δουζένης, Αναπλ Καθηγητής & Διευθυντής, Β Ψυχιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ»

«Η ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ» ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΉΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Η ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ» ΡΑΓΚΑΒΑ ΕΥΓΕΝΙΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματικές Διαταραχές

Συναισθηματικές Διαταραχές Συναισθηματικές Διαταραχές Μαρία Σκώκου Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διαταραχή του συναισθήματος ως κυρίαρχη ψυχοπαθολογική εκδήλωση ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορικά στοιχεία Ομήρου Ιλιάδα: Αίας Ιπποκράτης, Γαληνός:

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματικές διαταραχές Μάθημα 1 Ψυχιατρική. Δρ. Μιχαήλ Χατζούλης Δρ.Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Τομέας Ψυχικής Υγείας, Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ

Συναισθηματικές διαταραχές Μάθημα 1 Ψυχιατρική. Δρ. Μιχαήλ Χατζούλης Δρ.Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Τομέας Ψυχικής Υγείας, Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ Συναισθηματικές διαταραχές Μάθημα 1 Ψυχιατρική Δρ. Μιχαήλ Χατζούλης Δρ.Γιώργος Αρ. Αλεβιζόπουλος Τομέας Ψυχικής Υγείας, Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ Κατάθλιψη Συχνή και σοβαρή ψυχική διαταραχή με κεντρικά χαρακτηριστικά:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F16. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς από τη χρήση ψευδαισθησιογόνων)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F16. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς από τη χρήση ψευδαισθησιογόνων) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F16. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς από τη χρήση ψευδαισθησιογόνων) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοπαθολογία Ενηλίκων

Ψυχοπαθολογία Ενηλίκων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ψυχοπαθολογία Ενηλίκων Ενότητα 3 : Διαταραχές Διάθεσης Σιαφάκα Βασιλική 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας Ψυχοπαθολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 18 (1), Αξιολόγηση της ύφεσης της μανιακής συμπτωματολογίας μετά από χορήγηση αντιψυχωσικής αγωγής

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 18 (1), Αξιολόγηση της ύφεσης της μανιακής συμπτωματολογίας μετά από χορήγηση αντιψυχωσικής αγωγής ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 18 (1), 2007 61 Eρευνητική εργασία Research article Αξιολόγηση της ύφεσης της μανιακής συμπτωματολογίας μετά από χορήγηση αντιψυχωσικής αγωγής Μ. Γεωργιάδης, Δ. Κατσιαμάνης, Δ. Γρηγοριάδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ι. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΕ YMRS ΚΑΙ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΙΣΟΔΥΝΑΜΗΣ ΔΟΣΗΣ ΑΝΤΙΨΥΧΩΤΙΚΟΥ

ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ι. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΕ YMRS ΚΑΙ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΙΣΟΔΥΝΑΜΗΣ ΔΟΣΗΣ ΑΝΤΙΨΥΧΩΤΙΚΟΥ 5 (1), 2008 Eρευνητική εργασία 55 ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ι. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΕ YMRS ΚΑΙ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΙΣΟΔΥΝΑΜΗΣ ΔΟΣΗΣ ΑΝΤΙΨΥΧΩΤΙΚΟΥ Γεωργιάδης Μ., Δύντσικου Δ., Κατσιαμάνης Δ., Γρηγοριάδης Δ., Σταθάκης Ι. Ψυχιατρικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER (AD) Δρ Βασίλειος Δ. Στεργίου Ψυχίατρος

Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER (AD) Δρ Βασίλειος Δ. Στεργίου Ψυχίατρος Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ALZHEIMER (AD) Δρ Βασίλειος Δ. Στεργίου Ψυχίατρος ΑΜΕΣΗ ΣΧΕΣΗ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΑΝΟΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ «Η ασθενής κάθεται στο κρεβάτι με έκφραση απελπισμένη» Alois Alzheimer Κατάθλιψη Ήπια

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Διάθεσης. Γιώργος Ανωγειανάκις καθηγητής Φυσιολογίας, Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαταραχές Διάθεσης. Γιώργος Ανωγειανάκις καθηγητής Φυσιολογίας, Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διαταραχές Διάθεσης Γιώργος Ανωγειανάκις καθηγητής Φυσιολογίας, Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Μαρία Καραγιαννίδου, Ψυχολόγος, B.Sc. Middlesex Univ., M.Sc. Univ. of Sheffield Βασίλειος Παπαλιάγκας, Ιατρός, Διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος

Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Εργασίας & Περιβάλλοντος Αθήνα, 26 Νοεμβρίου 2016 Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Τζάνος Ιωάννης Αλέξανδρος Φυσίατρος, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ Χρόνιος σπονδυλικός πόνος Διατήρηση του πόνου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή Ο ρόλος του νοσηλευτή στην ψυχολογική προσέγγιση του διαβητικού ασθενή Κωνσταντίνος Τούφας, Νοσηλευτής, Msc Προϊστάμενος ΜΗΝ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Εργαστηριακός Συνεργάτης ΑΤΕΙΘ Νοσηλευτικής Συντονιστής Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο:

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο: Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Διπλωματική Εργασία Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική» Ιούλιος 2015 Ορισμοί Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (APA) ΔΙΝΕΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Μετάφραση-επιμέλεια: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών

Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Επικοινωνία μεταξύ προσωπικού υγείας και ασθενών Ικανοποίηση Τήρηση των οδηγιών Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας Τομέας Κοινωνιολογίας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 17/10/2009 Π.Μ.Σ. Δ.Υ. & Δ.Υ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Σωτήριος Κανταρτζής, Ψυχίατρος

Γράφει: Σωτήριος Κανταρτζής, Ψυχίατρος Γράφει: Σωτήριος Κανταρτζής, Ψυχίατρος Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις σοβαρότερες ψυχικές διαταραχές και σχετίζεται με δυσφορία, αναπηρία και επιρεάζει τόσο την λειτουργικότητα, όσο και το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

ΟΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ 199 ΟΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Παύλος Σακκάς Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής, Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Το φάσμα των ψυχικών διαταραχών εκτείνεται στα εξής πεδία: Οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Ψυχογενής Ανορεξία (ΨΑ) Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ) Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ) 15% ΨΑ ΨΒ 1 % ΨΒ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκαταστροφικότητα και βίαιη συμπεριφορά

Αυτοκαταστροφικότητα και βίαιη συμπεριφορά Αυτοκαταστροφικότητα και βίαιη συμπεριφορά Αλεξάνδρα Θεοδωροπούλου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αυτοκαταστροφικότητα Θεωρείται ως μια διαταραγμένη ανθρώπινη συμπεριφορά που σε μεγάλο βαθμό σχετίζεται με ανοιχτή

Διαβάστε περισσότερα

Focus Group. Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012. Παρασκευή Σακκά

Focus Group. Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012. Παρασκευή Σακκά Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Focus Group Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος της Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ)

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΙΑΤΡΕΙΟ-ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ; ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ

ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ Παραληρητική ιαταραχή Παραληρητικές ιδέες όχι παράδοξες ή αλλόκοτες (όπως στη Σχιζοφρένεια), αλλά ευλογοφανείς. Οι ακουστικές ή οπτικές ψευδαισθήσεις, αν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικοί παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες κινδύνου (άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική τάξη, συμπεριφορά τύπου Α). Ψυχιατρικές διαταραχές Ψυχοκοινωνικά προβλήματα (ψυχολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F13.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F13. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F13. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κατασταλτικών ή υπνωτικών) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα