Αποκωδικοποιώντας το Βιβλίο της Ζωής: Η δημόσια εικόνα του γονιδιώματος στον ελληνικό Τύπο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αποκωδικοποιώντας το Βιβλίο της Ζωής: Η δημόσια εικόνα του γονιδιώματος στον ελληνικό Τύπο"

Transcript

1 Αποκωδικοποιώντας το Βιβλίο της Ζωής: Η δημόσια εικόνα του γονιδιώματος στον ελληνικό Τύπο Κωνσταντίνος Μορφάκης Υποψήφιος διδάκτωρ Τμήμα Μεθοδολογίας, Θεωρίας και Ιστορίας της Επιστήμης, ΕΚΠΑ Υπότροφος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης Στις 26 Ιουνίου 2000 πραγματοποιείται μέσω μιας οργανωμένης μιντιακής εκδήλωσης η ανακοίνωση της ολοκλήρωσης του πρώτου προσχεδίου του ανθρώπινου γονιδιώματος, παρουσία του αμερικανού Προέδρου Bill Clinton και του βρετανού πρωθυπουργού Tony Blair. Η ολοκλήρωση του μεγάλου αυτού διεθνούς προγράμματος την άνοιξη του 2003, η χαρτογράφηση των γονιδιωμάτων πληθώρα οργανισμών και η δημόσια προσοχή που έλαβαν αυτές οι ανακαλύψεις στον Τύπο έχουν συντελέσει στην αλλαγή της σχέσης μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας. Η μελέτη του γονιδιώματος μπορεί πραγματικά να ειδωθεί ως μια μεταφορά της επιστήμης από τα πανεπιστημιακά εργαστήρια και ερευνητικά κέντρα σε ολοένα και περισσότερους νέους τομείς της κοινωνίας. Από την οικονομία στην κοινωνιολογία, από την επιστημολογική ομιλία στη βιοηθική συζήτηση, από την ιατρική στη βασική έρευνα, σε όλους αυτούς τους τομείς το γονιδίωμα γίνεται κύριο θέμα συζήτησης και τροφής για τη σκέψη. Σε αυτό το πλαίσιο «τα μέσα ενημέρωσης ενεργούν ως μεσίτες μεταξύ της επιστήμης και του κοινού, πλαισιώνοντας την κοινωνική πραγματικότητα για τους αναγνώστες τους και διαμορφώνοντας τη δημόσια συνείδηση για τα σχετικά με την επιστήμη γεγονότα. Αποτελούν για πολλούς αναγνώστες, η μόνη προσιτή πηγή πληροφορίας για την επιστήμη και την τεχνολογία. Μέσω της επιλογής ειδήσεων, οι δημοσιογράφοι βοηθούν να τεθεί η ημερήσια διάταξη για τη δημόσια πολιτική. Μέσω των πληροφοριών που μεταβιβάζουν για τους κινδύνους, μπορεί να έχουν επιπτώσεις στη χρηματιστηριακή αξία των βιοτεχνολογικών επιχειρήσεων και την αξία των προϊόντων που παράγουν. Και μέσω της παρουσίασης των ειδήσεων επιστήμης τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν τη δημόσια εικόνα και στάση απέναντι στην επιστήμη»1. 1 Nelkin Dorothy 2001, σελ.205.

2 Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να παρουσιάσει τα βασικά αποτελέσματα μιας εστιασμένης περιπτωσιολογικής μελέτης καταγραφής των δημόσιων εικόνων που (ανα)παράγονται σχετικά με την ανάλυση του γονιδιώματος του ανθρώπου και άλλων οργανισμών, σε δυο ηγετικές ελληνικές εφημερίδες ΤΟ ΒΗΜΑ και ΤΑ ΝΕΑ. Η αρχική έρευνα καλύπτει μια περίοδο 30 χρόνων από το 1980 έως το Με βάση τα μεθοδολογικά εργαλεία που διαθέτουμε επιχειρήθηκε μια ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των ειδησεογραφικών αναφορών 3. Παράλληλα χρησιμοποιώντας στοιχεία από την θεωρία πλαισίωσης και την ανάλυση περιεχομένου σε συνδυασμό με τα εργαλεία που μας προσφέρουν οι Σπουδές Επιστήμης και Τεχνολογίας (ΣΕΤ), στοχεύσαμε στην πληρέστερη κατανόηση της δημόσιας εικόνα που διαμορφώνεται για την ανάλυση του γονιδιώματος. Στο εικονιζόμενο διαγράμματος, παρουσιάζεται μια χρονολογική σειρά των δημοσιογραφικών αναφορών ανά εφημερίδα. Διακρίνουμε εδώ ότι η προεξοχή της κάλυψης φτάνει στο μέγιστο το έτος 2000 (ανακοίνωση του πρώτου προσεγγιστικού χάρτη του ανθρώπινου γονιδιώματος) και έπειτα έχουμε μια πτωτική τάση στις ειδησεογραφικές αναφορές που περιορίζονται σε ειδήσεις σχετικά με την αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος φυτών, ζώων και εντόμων καθώς και την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων που σφραγίζουν την μεταγονιδιακή εποχή (χάρτης επιγενώματος, χάρτης απλοτύπων, εγκυκλοπαίδεια DNA κ.α.). 2 Η επιλογή του χρονικού διαστήματος έγινε για να καλύψει όλο το φάσμα από την έναρξη του Προγράμματος για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα τη δεκαετία του 1980, την ολοκλήρωσή του το 2003 και τα μετέπειτα προγράμματα ανάλυσης του γονιδιώματος άλλων οργανισμών (ζώων, φυτών εντόμων κ.α.). Για λόγους πληρέστερης εξέτασης έχουμε χωρίσει το χρονικό αυτό διάστημα σε τρεις περιόδους: α) , β) και γ) Με τον όρο ειδησεογραφική αναφορά εννοούμε κάθε έντυπο δημοσίευμα που περιλαμβάνει, πρωτοσέλιδα, κύρια άρθρα, άρθρα γνώμης, ειδικά άρθρα, μονόστηλα, λεζάντες, αναφορές, ειδικά αφιερώματα και εκδόσεις, ένθετα, επιστολές αναγνωστών, εικόνες, φωτογραφίες, γραφήματα και πίνακες, εικονογραφήσεις, γελοιογραφίες και γενικά όλο τον γραπτό (texual) και οπτικό (visual) υλικό που μπορεί να δημοσιευθεί σε μια εφημερίδα. Σε αυτό το πλαίσιο αναζητήθηκαν δημοσιεύματα που περιείχαν τις λέξεις-κλειδιά χαρτογράφηση ή πρόγραμμα ή αποκωδικοποίηση γονιδιώματος. Εξετάζεται το σύνολο της εφημερίδας, κύριο σώμα και ένθετα, εκτός από τα ένθετα περιοδικά που διανέμονται μαζί με την εφημερίδα. Επίσης διερευνώνται όλα τα επιμέρους τμήματα της εφημερίδας, πολιτική, διεθνή, κόσμος, επιστήμη-τεχνολογία, υγεία, πολιτισμός, αθλητικά, οικονομία-ανάπτυξη. Η αναζήτηση περιεχομένου με τις παραπάνω λέξεις κλειδιά οδήγησε σε 175 αναφορές στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ και σε 118 στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (σύνολο 293 αναφορές).

3 Διάγραμμα 70 Αριθμός αναφορών TO BHMA TA NEA Τα βασικά χαρακτηριστικά της δημόσιας εικόνας και της ειδησεογραφικής κάλυψης της χαρτογράφησης του γονιδιώματος μπορούμε να συνοψιστούν στα ακόλουθα: Η κυρίαρχη πλαισίωση της χαρτογράφησης του γονιδιώματος με βάση τη συχνότητα εμφάνισης των πλαισίων είναι α) της τεχνοεπιστημονικής προόδου και της χρησιμότητας που προκύπτουν από αυτή, β) των ηθικών ανησυχιών, κινδύνων και της δημόσιας υπευθυνότητας και γ) της οικονομικής προοπτικής και του ανταγωνισμού. Τα δυο πρώτα πλαίσια εμφανίζονται καθ όλη τη διάρκεια της περιόδου ενώ το πλαίσιο της οικονομικής προοπτικής και του ανταγωνισμού μόνο από τις δεκαετίες και , όπου αρχίζουν να δραστηριοποιούνται μεγάλες εταιρείες βιοτεχνολογίας στην ανάλυση του γονιδιώματος, προσδοκώντας οικονομικά οφέλη από την υψηλού κόστους επένδυση που πραγματοποιούν. Η πλαισίωση που συναντάμε στον ελληνικό τύπο είναι ίδια με την πλαισίωση που συναντάμε και στα άρθρα του διεθνή τύπου με ελάχιστες διακυμάνσεις στα διάφορα εθνικά πλαίσια4. Με βάση αυτή τη πλαισίωση η δημόσια εικόνα στην ελληνική περίπτωση είναι θετική ως προς την αποδοχή της χαρτογράφησης των γονιδιωμάτων. 4 Σχετικά δες Riechert 1995, Costa 2003, Calsamiglia and Van Dijk 2004, O Mahony and Schäfer 2005, Henderson and Kitzinger 2007.

4 Ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται η δημόσια εικόνα της ανάλυσης του γονιδιώματος επιδρά σημαντικά στον τρόπο με το οποίο το αναγνωστικό κοινό εκλαμβάνει τη σχέση μεταξύ μοριακής βιολογίας, γενετικής και επιστήμης της πληροφορικής και των ηλεκτρονικών υπολογιστών5. Μέσα από το δημοσιογραφικό λόγο π.χ. τη χρήση των μεταφορών της αποκωδικοποίησης / αποκρυπτογράφησης του γονιδιώματος, αλλά και μια σειρά άρθρων οι αναγνώστες σχηματίζουν την εικόνα της παράλληλης και κοινής πορείας μεταξύ μοριακής βιολογίας και επιστήμης των υπολογιστών. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά: «Η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του Προγράμματος για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα (Human Genome Project) άνοιξε διάπλατα τον δρόμο για την μακροημέρευση της πιο πετυχημένης συνεργασίας των τελευταίων δεκαετιών: ο συνεταιρισμός πληροφορικής και βιολογίας έδειξε για μια ακόμα φορά ποια επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα θα κυριαρχήσουν στο κοντινό μας μέλλον»6. «Η βιοπληροφορική, η επιστήμη που προέκυψε από το πάντρεμα της βιολογίας και της πληροφορικής, αναπτύχθηκε παράλληλα με την εξέλιξη του προγράμματος του ανθρώπινου γονιδιώματος και αποτελεί σήμερα αναγκαία προϋπόθεση για την εξέλιξη της βιολογίας»7. 5 Παρότι η αλληλοσύνδεση μοριακής βιολογίας και πληροφορικής δηλώνεται ήδη από τη δεκαετία του 1950 όταν αρχίζουν να αναπτύσσονται οι δυο αυτοί επιστημονικοί κλάδοι, η έλευση των προγραμμάτων ανάλυσης του γονιδιώματος του ανθρώπου και άλλων οργανισμών κάνει αυτήν τη σύνδεση περισσότερο έντονη μέσω της δημόσιας εικόνα που διαμορφώνεται για αυτά τα προγράμματα από τα μέσα ενημέρωσης και τον Τύπο. Σχετικά με την κοινή πορεία γενετικής και πληροφορικής ο Jeremy Rifkin σημειώνει: «το 1953, μόλις εφτά χρόνια αφότου οι μηχανικοί έβαλαν στη πρίζα και γύρισαν το διακόπτη στον πρώτο υπολογιστή που λειτούργησε στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας, στη Φιλαδέλφεια τον ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) οι Τζέιμς Ουότσον και Φράνσις Κρικ ανάγγειλαν ότι είχαν ανακαλύψει τη διπλή έλικα του DNA, ξεκλειδώνοντας τη πόρτα που οδηγεί στα μυστικά του εσωτερικού κόσμου της βιολογίας. Το ίδιο σημαντική με την ανακάλυψη ήταν και η γλώσσα που χρησιμοποίησαν για να την περιγράψουν. Δανειζόμενοι μεταφορικά σχήματα και όρους από το νέο επιστημονικό πεδίο της κυβερνητικής και τις επιστήμες της πληροφορικής που μόλις άνοιγαν τα φτερά τους, οι Ουότσον και Κρίκ αναφέρθηκαν στην ελικοειδή φύση του γονιδίου σαν ένα κώδικα, που προγραμματίζεται με χημικές πληροφορίες, οι οποίες πρέπει να αποκρυπτογραφηθούν» (Rifkin1998, σελ. 353) και συνεχίζει «από την απαρχή της επανάστασης στη γενετική, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής προσέφερε την προεξέχουσα μεταφορά και η γλώσσα των υπολογιστών προσέφερε την κατάλληλη εξήγηση για την κατανόηση της λειτουργίας των βιολογικών διαδικασιών» (Rifkin1998, σελ. 353). 6 ΤΟ ΒΗΜΑ 23/8/2000, σελ ΤΟ ΒΗΜΑ 14/2/2001, σελ.14.

5 Αυτή η δημόσια εικόνα της κοινής πορείας των δυο επιστημονικών κλάδων που οδηγούν στην ανάπτυξη της Βιοπληροφορικής 8 ενισχύεται και με το εικονογραφικό υλικό που πλαισιώνει τα υπό εξέταση άρθρα. Ας εξετάσουμε δυο παραδείγματα: Στην παρακάτω φωτογραφία9 η πλακέτα με τα δείγματα DNA που κρατά ο νεαρός ερευνητής, παρότι είναι ένα συνηθισμένο εργαστηριακό εργαλείο οικείο στους μοριακούς βιολόγους εδώ και χρόνια, μπορεί να παρομοιαστεί από τους αναγνώστες ως μια δισκέτα ηλεκτρονικού υπολογιστή (εικόνα 1). Επίσης, ο τρόπος που έχει ληφθεί η φωτογραφία με πρώτο πλάνο την πλακέτα και σε δεύτερο πλάνο τον ερευνητή, μας φανερώνει ότι σημασία έχει αυτή και ο «κώδικας του DNA που εμπεριέχει» και όχι ο επιστήμονας που εξετάσει τα δεδομένα που θα προκύψουν και θα εξάγει τα συμπεράσματα του έπειτα από έρευνα. Είναι σαν όλα να εμπεριέχονται γραμμένα σε αυτή την πλακέτα και ο επιστήμονας απλά θα διαβάσει το περιεχόμενο της. Εικόνα 1 Η δεύτερη φωτογραφία (εικόνα 2) εκλαμβάνεται και πάλι από το μέσο αναγνώστη σαν ο χάρτης του γονιδιώματος να συμπυκνώνεται σε ένα απλό τσιπάκι10, παρότι στη 8 Σχετικά με την Βιοπληροφορική στο Καφάτος Φώτης Κ., «Μια επαναστατική προοπτική: η ανασυγκρότηση της Βιολογίας και η σύγκλιση με την Ιατρική» στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας Stefanbson Hallodor (ανθολόγηση παρουσίαση), Το μέλλον των Βιοεπιστημών, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2006, σελ ΤΑ ΝΕΑ 1-2/7/2000, σελ ΤΑ ΝΕΑ 24/11/2006, σελ.47.

6 φωτογραφία απεικονίζεται μια κοινή πλακέτα με δείγματα DNA που χρησιμοποιείται συχνά στην ανάλυση του γονδιώματος. Εικόνα 2 Αυτή η ισχυρή αλληλοσύνδεση μοριακής βιολογίας και πληροφορικής που επισημαίνουμε παραπάνω έχει επιπτώσεις στο τρόπο με τον οποίο αλλάζει η δημόσια εικόνα του βιολογικού εργαστηρίου κατά τη διάρκεια ανάπτυξης των προγραμμάτων ανάλυσης του γονιδιώματος, η οποία γίνεται έντονα αισθητή στο δημοσιογραφικό λόγο. Είναι χαρακτηριστικό το άρθρο της δημοσιογράφου Ιωάννας Σουφλερής, «Η επανάσταση της Βιολογίας», στο οποίο διαβάζουμε: «Από τις αρχές της δεκαετίας 90 ως το τέλος της, η τεχνογνωσία και η υλικοτεχνική υποδομή ενός εργαστηρίου βιολογίας είχαν αλλάξει ριζικά. Μηχανές αντικατέστησαν το βοηθητικό προσωπικό και ηλεκτρονικοί υπολογιστές επεξεργάζονται δεδομένα με όλο και μεγαλύτερες ταχύτητες»11. Αλλά και η εικονογράφηση των άρθρων ενισχύει αυτή την αλλαγή εικόνας του βιολογικού εργαστηρίου. Ας εξετάσουμε αρχικά τη φωτογραφία (εικόνα 3) από το πρώτο άρθρο σχετικά με το γονιδίωμα που δημοσιεύεται στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ το Στη φωτογραφία αυτή βλέπουμε τους επιστήμονες να εργάζονται σε ένα κλασικό βιολογικό εργαστήριο, όπου κυριαρχούν τα φιαλίδια, οι πιπέτες, οι δοκιμαστικοί σωλήνες, το μικροσκόπιο, τα δοχεία με τα αντιδραστήρια κτλ. Οι επιστήμονες εκτελούν τα πειράματα χειρονακτικά, πειράματα που απαιτούν επιδεξιότητα και λεπτούς χειρισμούς από μέρους τους, όπου οι επιστημονικές καριέρες χτίζονταν πάνω σε ένα δοκιμαστικό σωλήνα και ένα μικροσκόπιο ΤΟ ΒΗΜΑ 4/6/2000, σελ.58. ΤΑ ΝΕΑ 23/2/1985, σελ.38.

7 Εικόνα 3 Εικόνα 4 Η εικόνα αυτή αλλάζει ριζικά με την έλευση του Προγράμματος για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα. Η δημόσια εικόνα του σύγχρονου βιολογικού εργαστηρίου συμπυκνώνεται στη φωτογραφία του άρθρου «Η επανάσταση στη Βιολογία»13. Στη φωτογραφία αυτή (εικόνα 4) βλέπουμε την τεχνικό Zuneba Nuri μπροστά στις κονσόλες υπολογιστών που πραγματοποιούν την ανάλυση του γονιδιώματος. Οι διαφορές με την προηγούμενη φωτογραφία είναι εμφανείς. Εδώ δεν υπάρχει τίποτα πέρα από τους υπολογιστές και τα πανίσχυρα προγράμματα ανάγνωσης του DNA. Ούτε δοκιμαστικοί σωλήνες, ούτε μικροσκόπια, ούτε πιπέτες ούτε φιαλίδια. Όλα αφήνονται όχι στους επιδέξιους χειρισμούς και την ικανότητα των μοριακών βιολόγων αλλά στην υπολογιστική ισχύ των υπολογιστών. Παράλληλα υπάρχει μια και ακόμη διαφορά όσον αφορά τη δημόσια εικόνα του ίδιου του μοριακού βιολόγου. Ενώ στην εικόνα 3 παρατηρούμε μόνο άντρες επιστήμονες εντός του εργαστηρίου βιολογίας στην εικόνα 4 βλέπουμε μια γυναίκα να χειρίζεται όλα τα μηχανήματα ανάλυσης. Αυτή η αλλαγή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις έμφυλες σπουδές επιστήμης και τεχνολογίας 14 και το πώς οι γυναίκες κατέκτησαν μια θέση στο βιολογικό εργαστήριο. Καθώς δεν είναι ο χώρος 13 ΤΟ ΒΗΜΑ 4/6/2000, σελ.58. Για μια σύντομη επισκόπηση των έμφυλων σπουδών (gender studies) στην επιστήμη και τεχνολογία δες το Perez Sedeno Eulallia, «Κοινωνικό Φύλο: ο αδύναμος κρίκος στην Ε.Τ.Κ», στο Cutcliffe Stephen H. and Mitcham Carl, Θεωρήσεις Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας, Ελληνικά Γράμματα 2008, σελ

8 για την ανάπτυξη ενός τόσο μεγάλου θέματος, εδώ επισημαίνουμε μόνο την αλλαγή στη δημόσια εικόνα της γυναίκας βιολόγου όπως αναδείχθηκε από το υπό εξέταση υλικό15. Οι μεταφορές που χρησιμοποιούνται στην περιγραφή του γονιδιώματος παρουσιάζουν μια συνέχεια στον αφηγηματικό λόγο και τη δημοσιογραφική ρητορική16. Αυτές οι μεταφορές και αναλογίες δεν ήταν απαραιτήτως νέες, αλλά αναπτύχθηκαν από ένα υπάρχον ρεπερτόριο και συμπεριλήφθηκαν για να προωθήσουν μια ιδιαίτερη άποψη της επιστήμης. Μερικές φορές, εντούτοις, οι μεταφορές και οι αναλογίες μπορούν να χρησιμεύσουν για να αυξηθούν μάλλον παρά να διαλύσουν τη σύγχυση μεταξύ των επιστημόνων, των μέσων ενημέρωσης και του κοινού17. Οι βασικές μεταφορές που εντοπίζουμε στο υπό ανάλυση υλικό των δυο εφημερίδων, σύμφωνα με τη συχνότητα εμφάνισής τους είναι οι ακόλουθες: α) του γενετικού κώδικας και της αποκρυπτογράφησης / αποκωδικοποίησή του, β) του γενετικός χάρτης και της χαρτογράφηση του γονιδιώματος, γ) του γενετικού αλφάβητου, της γενετικής γλώσσας και της γραμματικής της, του γενετικού κειμένου και της ανάγνωσης του, δ) του Βιβλίου της Ζωής και ε) της γενετικής ανάλυσης. Η γλώσσα, οι εκφράσεις και πολλές φορές η ρητορική που χρησιμοποιείται από τους συντάκτες των άρθρων σε ένα μεγάλο ποσοστό υποθάλπει ένα έντονο γενετικό ντετερμινισμό. Όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει ο βιολόγος Richard Lewontin «ούτε μια εβδομάδα δεν περνά χωρίς την ανακοίνωση στον Τύπο κάποιας ενδεχόμενης γενετικής αιτίας μιας ανθρώπινης αρρώστιας η οποία μετά από διερεύνηση μπορεί να οδηγήσει τελικά σε θεραπεία. Κανένα αναγνωστικό κοινό δεν μένει ασυγκίνητο από τέτοιους ισχυρισμούς»18. Η σύνδεση ενός γονιδίου με μια ασθένεια γίνεται συχνά ειδησεογραφικός τίτλος στις εφημερίδες. Αυτό αποτελεί μια δημοσιογραφική πρακτική που στοχεύει στο να προκληθεί τόσο το ενδιαφέρον του αναγνώστη όσο και για να τονιστεί η σημασία του επιστημονικού επιτεύγματος της χαρτογράφησης του γονιδιώματος και των χρωματοσωμάτων που το αποτελούν. Κατά αυτόν τον τρόπο 15 Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της σχέση του Maurice Wilkins και της Rosalind (Rosy) Franklin κατά την περίοδο όπου γίνονταν προσπάθειες κατανόησης της δομής του DNA. Δες Watson James D., Η διπλή έλικα, Τροχαλία 1990, σελ.30-31,195 και Σχετικά με το ρόλο των μεταφορών δες Christidou, Dimopoulos and Koulaidis 2004, Nerlich and Hellsten 2004, Brandt 2005, Gogorosi 2005, Doring 2005, Hellsten 2005, Rödder Nerlich and Clarke 2003, σελ Lewontin 2002, σελ.154.

9 όμως δημιουργούνται λανθασμένες εικόνες για το ρόλο που τα γονίδια παίζουν στη διαμόρφωση του ατόμου. Ένα χαρακτηριστικό φαινόμενο που παρατηρείται είναι η αλλαγή πνεύματος που συντελείται όταν οι συντάκτες μιας εφημερίδας μεταφέρουν ή εκλαϊκεύουν ένα επιστημονικό άρθρο που δημοσιεύεται στα περιοδικά Science και Nature. Συχνά ο ευρείας κυκλοφορίας τύπος που ενδιαφέρεται για την είδηση που θα προκαλέσει το αναγνωστικό κοινό είναι λιγότερο προσεκτικός στις διατυπώσεις του από ότι οι συντάκτες ενός επιστημονικού άρθρου. Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο όταν οι επιστήμονες μιλούν για τον πιθανό γενετικό παράγοντα που επιδρά στη εκδήλωση μίας νόσου ή συμπεριφοράς, οι δημοσιογράφοι να μεταγράφουν αυτή την έκφραση ως διαβεβαίωση για την ύπαρξη του γονίδιου της νόσου ή της συμπεριφοράς19. Τέλος, ένα ακόμα χαρακτηριστικό της ειδησεογραφικής κάλυψης που αφορά τη χαρτογράφησης του γονιδιώματος είναι η πρακτική των δημοσιογράφων να τονίζουν, δίνοντας πολλές φορές υπερβολική έμφαση, στη συμμετοχή και συμβολή ελλήνων επιστημόνων και ερευνητών στην πραγματοποίηση των ανακαλύψεων στη γενετική. Η τάση αύτη έχει να κάνει πιθανώς με λόγους τόνωσης της εθνικής συνείδησης και θετικής αξιολόγησης της συμμετοχής ελλήνων ή ελληνικής καταγωγής επιστημόνων στις σύγχρονες επαναστατικές ανακαλύψεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ειδικά τη περίοδο η Ελλάδα έχει διαμορφώσει μια θετική δημόσια εικόνα σε διεθνές επίπεδο, τόσο λόγο της οικονομικής της ανάπτυξης και τη συμμετοχής της στην Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) όσο και με την επιτυχή οργάνωση και διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το Αυτή η θετική εικόνα στους τομείς της οικονομίας και του πολιτισμού έρχεται να συμπληρωθεί από τους δημοσιογράφους από μια εξίσου θετική συμβολή της χώρας και στο τομέα των επιστημονικών ανακαλύψεων. Από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η προβολή του ελληνικής καταγωγής επιστήμονα Άρη Πατρινού, ενός από τους τρεις επικεφαλής του Προγράμματος Ανθρώπινου Γονιδιώματος. Συμπερασματικά, αυτή η δημοσιογραφική πρακτική συμβάλει στη δημιουργία ενός συλλογικού φαντασιακού της εθνικής συνέχειας από τους αρχαίους φιλοσόφους και «επιστήμες» (Ιπποκράτη, 19 Για τον τρόπο μεταφοράς ενός επιστημονικού ευρήματος από τα περιοδικά του επιστημονικού τύπου στις εφημερίδες δες το Kua Eunice, Reder Michael and Grossel J. Martha, «Sience in the news: a study of reporting genomics», Public Understanding of Science, vol.13 no.3 (2004), pp

10 Αριστοτέλη, Δημόκριτο κ.α.) ως τους νεοέλληνες απογόνους τους, οποίοι συμμετέχουν ενεργά στην απομάγευση του κόσμου μέσω της επιστημονικής λογικής. Βιβλιογραφία Brandt Christina, «Genetic Code, Text, and Scripture: Metaphors and Narration in German Molecular Biology», Science in Context, vol.18 no.4 (2005), pp Calsamiglia Helena, van Dijk Teuna, «Popularization discourse and knowledge about the genome», Discourse & Society, Vol. 15 no.4 (2004), pp Christidou Vasilia, Dimopoulos Kostas, Koulaidis Vasilis, «Constructing social representations of science and technology: the role of metaphors in the press and the popular scientific magazines», Public Understanding of Science, vol.13 no4 (2004), pp Doring Martin, «A sequence of factishes : the media-metaphorical knowledge dynamics structuring the German press coverage of the human genome», New Genetics and Society, vol. 24 no. 3 (2005), Gogorosi Eleni, «Untying the Gordian knot of creation: metaphors for the Human Genome Project in Greek newspapers», New Genetics and Society, vol.24 no.3 (2005), pp Hellsten Iina, «From sequencing to annotating: extending the metaphor of the book of life from genetics to genomics», New Genetics and Society, vol.24 no.3 (2005), pp Henderson Lesley and Kitzinger Jenny, «Orchestrating a science event : the case of the Human Genome Project», New Genetics and Society, vol.26 no.1 (2007), pp Kua Eunice, Reder Michael and Grossel J. Martha, «Science in the news: a study of reporting genomics», Public Understanding of Science, vol.13 no3 (2004), pp Lewontin Richard, Δεν είναι απαραίτητα έτσι. Το όνειρο του ανθρώπινου γονιδιώματος και άλλες πλάνες, Εκδόσεις Κάτοπτρο Nelkin Dorothy, «Beyond Risk. Reporting about genetics in the post-asilomar press», Perspectives in Biology and Medicine, vol.44 no. 2 (2001), pp

11 Nerlich Brigitte, Hellsten Iina, «Genomics: shifts in metaphorical landscape between 2000 and 2003», New Genetics and Society, Vol. 23, No. 3, December 2004, Nerlich D. and Clarke D.C., «Anatomy of media event: how arguments clashed in the 2001 human cloning debate», New Genetics and Society, vol.22 no.1 (2003), pp O Mahony Patrick and Schäfer Mike Steffen, «The Book of Life in the Press: Comparing German and Irish Media Discourse on Human Genome Research», Social Studies of Science, vol.35 no.1 (2005), pp Perez Sedeno Eulallia, «Κοινωνικό Φύλο: ο αδύναμος κρίκος στην Ε.Τ.Κ», στο Cutcliffe Stephen H. and Mitcham Carl, Θεωρήσεις Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας, Ελληνικά Γράμματα 2008, σελ Riechert Bonnie P, «Science, Society, and the Media: Associated Press Coverage of the Human Genome Project», paper presented at the 18th Annual Communications Research Symposium, The University of Tennessee, College of Communications, Knoxville, 10 March Jeremy Rifkin, Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας. Γενετικό εμπόριο και η αυγή του θαυμαστού καινούργιου κόσμου, «Νέα Σύνορα» - Α. Α. Λιβάνη Simone Rödder, «Reassessing the concept of a medialization of science: a story from the book of life», Public Understanding of Science, vol.18 no.4 (2009) pp Tullia Costa, The Human Genome Project and the media. Case study: the relation between genetics and the media, Journal of Science Communication, vol.2 issue 1 (2003). Watson James D., Η διπλή έλικα, Τροχαλία Καφάτος Φώτης Κ., «Μια επαναστατική προοπτική: η ανασυγκρότηση της Βιολογίας και η σύγκλιση με την Ιατρική» στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας Stefanbson Hallodor (ανθολόγηση παρουσίαση), Το μέλλον των Βιοεπιστημών, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2006, σελ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παύλος Αντωνίου Με μια ματιά: Εισαγωγή στη Βιολογία Ευθυγράμμιση Ακολουθιών Αναζήτηση ομοίων ακολουθιών από βάσεις δεδομενων Φυλογενετική πρόβλεψη Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών

Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών NTSE - Nano Technology Science Education Project No: 511787-LLP-1-2010-1-TR-KA3-KA3MP Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών 1. Ποια θέματα στον τομέα των φυσικών επιστημών θεωρείτε ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Κίνητρο έργου Στο πεδίο της αγροτικής έρευνας στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη ποσότητα δεδομένων (μοριακών, μορφολογικών, αγρονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοτεχνολογία Φυτών. Μοριακοί Δείκτες (Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία)

Βιοτεχνολογία Φυτών. Μοριακοί Δείκτες (Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία) Βιοτεχνολογία Φυτών ΔΠΘ / Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης ΠΜΣ Αειφορικά Συστήματα Παραγωγής και Περιβάλλον στη Γεωργία Μοριακοί Δείκτες (Εισαγωγή στη Μοριακή Βιολογία) Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Ένας επιστημονικός κλάδος που με τα επιτεύγματά του προκάλεσε έντονες συζήσεις στο τέλος του 20 ου αιώνα και αναμένεται να απασχολήσει εξίσου έντονα, αν όχι να μονοπωλήσει το

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμες και ευρύ κοινό: Ποιός ο ρόλος του επιστήμονα ως πολίτη;

Επιστήμες και ευρύ κοινό: Ποιός ο ρόλος του επιστήμονα ως πολίτη; Επιστήμες και ευρύ κοινό: Ποιός ο ρόλος του επιστήμονα ως πολίτη; Ο βαθμός σας σε αυτό το μάθημα καθορίζεται: Άρθρο για το ευρύτερο κοινό (1000λέξεις) Επιστημονική εργασία για τους συμφοιτητές/διδάσκοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 7: Η Συνέντευξη (3/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση τόσο των

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. 7 ο ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι 4 «φυλές» της ενημέρωσης

Οι 4 «φυλές» της ενημέρωσης Οι 4 «φυλές» της ενημέρωσης Έρευνα για την ενημερωτική χρήση των Μέσων 12 Ημερομηνία δημοσίευσης 5/3/13 www.publicissue.gr Media Typology Survey: Έρευνα για την ενημερωτική χρήση των Μέσων Ενημέρωσης.

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 4: Η Δειγματοληπτική έρευνα (1/2) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός Στόχος της Τεχνολογίας στην Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι Όχι Ναι αλλά όχι μόνο x

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι Όχι Ναι αλλά όχι μόνο x www.lifelongreaders.org Περιγραφή της Δραστηριότητας για Προώθηση Ανάγνωσης / Δράση ΤΕΥΧΟΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ Η περιγραφή δηµιουργήθηκε από τον εταίρο στο πρόγραµµα LiRe: CARDET Απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Σταδιοδρομία 2014. Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης 30-11-2014. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σταδιοδρομία 2014. Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης 30-11-2014. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου Επάγγελμα: Γενετιστής - Μοριακός Βιολόγος Σταδιοδρομία 2014 Κωνσταντίνος Βοσκαρίδης Τμήμα Βιολογικών Επιστημών & Κέντρο Ερευνών Μοριακής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κύπρου 30-11-2014 20 Νοεμβρίου, 2010 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Σας καλωσορίζουμε στην Ημερίδα της Ομάδας Νέων Ελλήνων Ογκολόγων (ΟΝΕΟ) με θέμα «Βιοπληροφορική και Ογκολογία: από την Έρευνα στην Κλινική Πράξη».

Σας καλωσορίζουμε στην Ημερίδα της Ομάδας Νέων Ελλήνων Ογκολόγων (ΟΝΕΟ) με θέμα «Βιοπληροφορική και Ογκολογία: από την Έρευνα στην Κλινική Πράξη». Πρόσκληση Αγαπητοί Συνάδελφοι και Φίλοι, Σας καλωσορίζουμε στην Ημερίδα της Ομάδας Νέων Ελλήνων Ογκολόγων (ΟΝΕΟ) με θέμα «Βιοπληροφορική και Ογκολογία: από την Έρευνα στην Κλινική Πράξη». Ο συνδυασμός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη συγγραφή γραπτής εργασίας Α Γυμνασίου

Οδηγίες για τη συγγραφή γραπτής εργασίας Α Γυμνασίου Οδηγίες για τη συγγραφή γραπτής εργασίας Α Γυμνασίου Για τη συγγραφή της εργασίας θα χρειαστεί να συλλέξετε πληροφορίες σχετικές με το αντικείμενο που έχετε επιλέξει από τις διαθέσιμες πηγές όπως τις εγκυκλοπαίδειες,

Διαβάστε περισσότερα

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 EURONET 50/50 Μεθοδολογία Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 Πώς να ξεκινήσετε: 1. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας στα σχολεία EURONET 50/50; Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Chain Reaction (pcr)- Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης.η

Διαβάστε περισσότερα

Όμως πώς θα ορίζαμε την έννοια πληροφορία; Πώς την αντιλαμβανόμαστε;

Όμως πώς θα ορίζαμε την έννοια πληροφορία; Πώς την αντιλαμβανόμαστε; 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πληροφορία αποτελεί το βασικό εργαλείο άσκησης της ιατρικής επιστήμης. Η διάγνωση, η θεραπεία, η πρόληψη και η διοίκηση της υγείας βασίζονται στην απόκτηση, διαχείριση και επεξεργασία της

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και Υλοποίηση Αλγορίθμων για Βιολογικές Εφαρμογές σε MapReduce Περιβάλλον

Μελέτη και Υλοποίηση Αλγορίθμων για Βιολογικές Εφαρμογές σε MapReduce Περιβάλλον Μελέτη και Υλοποίηση Αλγορίθμων για Βιολογικές Εφαρμογές σε MapReduce Περιβάλλον Δανάη Κούτρα Eργαστήριο Συστημάτων Βάσεων Γνώσεων και Δεδομένων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Θέματα Σκοπός της διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

6. Δημοσιογραφία των δεδομένων (Data Driven Journalism ή Data Journalism)

6. Δημοσιογραφία των δεδομένων (Data Driven Journalism ή Data Journalism) 166 6. Δημοσιογραφία των δεδομένων (Data Driven Journalism ή Data Journalism) Βάλια Καϊμάκη Ο όρος Computer Assisted Reporting (CAR) ή Computer Assisted Journalism ή ΔΥΥ (αν το ελληνοποιήσουμε) δεν έφτασε

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµάτωση πολιτικών κατά των διακρίσεων στην φιλοσοφία και τον τρόπο λειτουργίας των ΜΚΟ (Gender) kranou Konstantina Kranou

Ενσωµάτωση πολιτικών κατά των διακρίσεων στην φιλοσοφία και τον τρόπο λειτουργίας των ΜΚΟ (Gender) kranou Konstantina Kranou Ενσωµάτωση πολιτικών κατά των διακρίσεων στην φιλοσοφία και Konstantina Kranou therapist adult trainer Sex (βιολογικό φύλο) και Gender (κοινωνικό φύλο) Βιολογικό Φύλο: Καθορίζεται από τα χρωµοσώµατα και

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Eνότητα 1: Εισαγωγή. Θεωρία, Μέθοδοι και Δεδομένα (3/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 36, Γραφ. 102, Στρόβολος 2003 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ: 22378101- Φαξ:22379122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η Κυπριακή Μαθηματική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 11 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 11 περίοδος ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 11 περίοδος Παραδείγματα 30/10/2009 12:58 (01) Παραδείγματα 30/10/2009 12:59 (02) Η έρευνα είναι μια πρωτότυπη διαδικασία η οποία γίνεται με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ERGASIA.GR. Συν-εργαστείτε μαζί μας

ERGASIA.GR. Συν-εργαστείτε μαζί μας ERGASIA.GR Συν-εργαστείτε μαζί μας 1.000.000 επισκέψεις μηνιαίως! Το ergasia.gr ξεκίνησε την λειτουργία του τον Μάρτιο του 2014 και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, αναρριχήθηκε ανάμεσα στις πρώτες ιστοσελίδες

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 9: Συμμετοχική Παρατήρηση (1/2) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική επεξεργασία αξιολογήσεων μαθημάτων & διδακτικού έργου από τους φοιτητές

Στατιστική επεξεργασία αξιολογήσεων μαθημάτων & διδακτικού έργου από τους φοιτητές ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας UNIVERSITY OF THE PELOPONNESE Quality Assurance Unit Διασφάλιση Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση Στατιστική επεξεργασία αξιολογήσεων μαθημάτων &

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματίες της Υγείας & ΜΜΕ από τη Βάννα Μαρκετάκη www.marketaki.gr 05/06/2012

Επαγγελματίες της Υγείας & ΜΜΕ από τη Βάννα Μαρκετάκη www.marketaki.gr 05/06/2012 Greek American Medical College Επαγγελματίες της Υγείας & ΜΜΕ από τη Βάννα Μαρκετάκη www.marketaki.gr 05/06/2012 Αναγκαιότητα προβολής των επαγγελματιών υγείας σήμερα Οικονομική Κρίση οικονομική δυσχέρεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Η Βιολογία και οι άλλες επιστήμες Ζώντας στην εποχή της Βιολογίας Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Ενότητα 7: Η Συνέντευξη (4/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Η εκμάθηση τόσο των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων Λάρισα 02/10/2013 Προκήρυξη Αριθμός Πρωτοκόλλου: 4292/3-7-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - Τομέας: Ενιαίος Μικροβιολογία (Εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα

DNA, οργάνωση και δομή του γενετικού υλικού

DNA, οργάνωση και δομή του γενετικού υλικού DNA, οργάνωση και δομή του γενετικού υλικού Κιούπη Βασιλική, εκπαιδευτικός κλ.πε04.04 Μια εκπαιδευτική δραστηριότητα βασισμένη σε εκθέματα του ιδρύματος Ευγενίδου Εισαγωγικός τομέας και προκαταρτική φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Άγγελος Πάλλης Παναγιώτης Παπασωτηρίου Γ4 Γυμνασίου

Άγγελος Πάλλης Παναγιώτης Παπασωτηρίου Γ4 Γυμνασίου Άγγελος Πάλλης Παναγιώτης Παπασωτηρίου Γ4 Γυμνασίου Γυμνάσιο Κερατέας Οκτώβριος 2014 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 ο : Ορισμός μικροσκοπίου και σελ. 3 Ιστορική αναδρομή Κεφάλαιο 2 ο : Τύποι μικροσκοπίων σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός εργαστηρίων Μουσικής Ακουστικής - Εφαρμοσμένης Ακουστικής Ι

Κανονισμός εργαστηρίων Μουσικής Ακουστικής - Εφαρμοσμένης Ακουστικής Ι Κανονισμός εργαστηρίων Μουσικής Ακουστικής - Εφαρμοσμένης Ακουστικής Ι Άγνοια του παρακάτω κανονισμού λόγω μη ανάγνωσης δεν αποτελεί δικαιολογία Εργαστήρια. Γιατί είναι σημαντικά; Εκμάθηση πειραματικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΕΙ ΑΘΗΝΩΝ (TΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ T.E) ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ (ΙΔΡΥΜΑ ΙΑΤΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ) ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο portal για τον γάμο και την βάπτιση στο Ελληνικό ιντερνετ

Το μεγαλύτερο portal για τον γάμο και την βάπτιση στο Ελληνικό ιντερνετ Το μεγαλύτερο portal για τον γάμο και την βάπτιση στο Ελληνικό ιντερνετ 2001 2013 Το www.gamosorganosi.gr είναι προϊόν της εταιρείας SOP Internet, η οποία επίσης εκδίδει τo μοναδικό περιοδικό γάμου στην

Διαβάστε περισσότερα

Α. Βιοϊατρικός Κύκλος

Α. Βιοϊατρικός Κύκλος ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Ι ΡΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Περιεχόµενο Προγράµµατος (µαθήµατα, ώρες κλπ): Το Πρόγραµµα Σπουδών διαχωρίζεται σε δύο Κύκλους

Διαβάστε περισσότερα

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής?

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής? 12 εργαστήριο ίσως ελέγξει τα αποθηκευµένα δείγµατα (ιδιαίτερα εάν ο αρχικός έλεγχος δεν έδωσε αποτέλεσµα), αλλά µόνο εάν έχετε δώσει τη γραπτή σας συγκατάθεση για κάτι τέτοιο. Με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων Λάρισα 05/09/2013 Προκήρυξη Αριθμός Πρωτοκόλλου: 4292/3-7-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - Τομέας: Ενιαίος Μικροβιολογία (Εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

Με μεγάλο ενδιαφέρον θα παρακολουθήσουμε το στρογγυλό τραπέζι με θέμα: «Η Χημεία και η Μοριακή Βιολογία στην υπηρεσία του Νόμου και της Δικαιοσύνης»

Με μεγάλο ενδιαφέρον θα παρακολουθήσουμε το στρογγυλό τραπέζι με θέμα: «Η Χημεία και η Μοριακή Βιολογία στην υπηρεσία του Νόμου και της Δικαιοσύνης» ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΟ ΕΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΕΚΧ-ΚΒ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ Ν. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ Παρασκευή και Σάββατο, 11και 12 Νοεμβρίου 2011 Αμφιθέατρο Νoσοκομείου «Ευαγγελισμός»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ Τεχνολογία Γ! τάξης γυμνασίου Οργάνωση και προγραμματισμός μεθόδου «ΕΡΕΥΝΑ & ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ Προβληματισμοί στο ξεκίνημα της χρονιάς. Η υποδομή του σχολείου μου πως μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Σαγρή Χ.Ευθυμία. Department of Biochemistry and Biotechnology University of Thessaly

Σαγρή Χ.Ευθυμία. Department of Biochemistry and Biotechnology University of Thessaly Department of Biochemistry and Biotechnology University of Thessaly Laboratory of Molecular Biology and Genomics ΤΡΑΝΣΚΡΙΠΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΥ ΠΑΡΑΣΙΤΟΥ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ, ΤΟΥ ΕΝΤΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση.

Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση. Κεφάλαιο 4: Γενετική Α. Αντιγραφή - Μεταγραφή - Μετάφραση του DNA Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση. 1. Τι είναι κωδικόνιο; 2. Που γίνεται η σύνθεση πρωτεϊνών στο κύτταρο;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Χρυσούλα Πιτσούλη, Ph.D. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Κύπρου (pitsouli@ucy.ac.cy) Η Βιολογία μελετά τη ζωή Η Βιοϊατρική αποτελεί εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Ενότητα 1: Βασίλης Γιαλαμάς Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Παρουσιάζονται βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Ενημερωτικό Φυλλάδιο Αθήνα, Οκτώβριος 2016 Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ημοσιογραφικός Λόγος (επικοινωνία) Σημειώσεις για το μάθημα ημοσιογραφία & ημόσιος Λόγος

ημοσιογραφικός Λόγος (επικοινωνία) Σημειώσεις για το μάθημα ημοσιογραφία & ημόσιος Λόγος ημοσιογραφικός Λόγος (επικοινωνία) Σημειώσεις για το μάθημα ημοσιογραφία & ημόσιος Λόγος Άρης Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών Τμήμα Ψηφιακών Μέσων & Επικοινωνίας ΤΕΙ Ιόνιων Νήσων Στόχοι του μαθήματος Βασικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων

ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων ΤΕΙ Θεσσαλίας - Επαγγελμάτων Υγείας - Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) Τμήμα Ιατρικών Eργαστηρίων Λάρισα 05/09/2013 Προκήρυξη Αριθμός Πρωτοκόλλου: 4292/3-7-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - Τομέας: Ενιαίος Βιοχημεία ή Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

ψψαριαα0001.jpg ψψαριαα0001.jpg Κ.-Α. Θ. Θωμά

ψψαριαα0001.jpg ψψαριαα0001.jpg Κ.-Α. Θ. Θωμά Οι διαφάνειες που ακολουθούν είναι βοηθητικές για το μάθημα της Φυσικής που διδάσκεται στους φοιτητές του Βιολογικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Πατρών. Επειδή, στο καλωσόρισμα, ακόμη και όταν πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 20/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2.

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής μιας διδακτορικής διατριβής ο ερευνητής ανατρέχει

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής μιας διδακτορικής διατριβής ο ερευνητής ανατρέχει ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Η ιδέα καθ αυτήν Τίτλος πρωτοτύπου: Science: The Very Idea Συγγραφέας: Steve Woolgar Σελίδες: 173

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή δημοσίευσης. Ευστράτιος Μ. Κολυμπιανάκης

Συγγραφή δημοσίευσης. Ευστράτιος Μ. Κολυμπιανάκης Συγγραφή δημοσίευσης Ευστράτιος Μ. Κολυμπιανάκης Τμήμα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Συγγραφή δημοσίευσης A naturalist s life would

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Β. Η Υφιστάµενη Κατάσταση του Εθελοντισµού στην Ελλάδα

Ενότητα Β. Η Υφιστάµενη Κατάσταση του Εθελοντισµού στην Ελλάδα Ενότητα Β Η Υφιστάµενη Κατάσταση του Εθελοντισµού στην Ελλάδα 1. Οι Εθελοντικοί, Μη Κυβερνητικοί Οργανισµοί και η Εθελοντική Συµµετοχή στην Ελλάδα 1.1 Μία ιαχρονική Παρουσίαση Σύµφωνα µε τη µελέτη «Ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα