Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011. Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011"

Transcript

1 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June Copyright 2011 Σελίδα 163

2 Άρθρο Σύνταξης Editorial Περιβαλλοντική Υγεία. Περιεχόμενα Contents Environmental Health. (Editorial article is available only in Greek) Σελίδα- Page Ανασκοπήσεις - Reviews Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα. Μέρος 1 1. :Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση και οι βασικές τροποποιήσεις. 169 The Delphi Technique in nursing research - Part 1: The classical methodological approach and its main modifications. 2. Περιεγχειρητική εκπαίδευση ασθενούς που υποβάλλεται σε Καρδιοχειρουργική Επέμβαση. 186 Perioperative Education Of Patient Undergoing Cardiac Syrgery. Έρευνες Original Papers 1. Συχνότητα εισαγωγών στις ΜΕΘ από τροχαίο ατύχημα. Frequency of admission in Intensive Care Unit due to road accident Διερεύνηση του ρόλου των νοσηλευτών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Exploring the nurse s role in Intensive Care Units. 221 Η εφηβική σεξουαλικότητα στο προσκήνιο. Μελέτη και προβλεψιμότητα 3. της χρήσης προφυλακτικού μέσω της θεωρίας της προσχεδιασμένης συμπεριφοράς. 239 Adolescent sexuality in the limelight. Study and predictability of condom use through the theory of planned behaviour. 4. Βασικές γνώσεις πρώτων βοηθειών από ειδικές πληθυσμιακές ομάδες. Possesion of first aid basic knowledge by specific population groups Άγχος και κατάθλιψη ασθενών που έχουν υποβληθεί σε λαρυγγεκτρομή. Patient anxiety and depression after laryngectomy Copyright 2011 Σελίδα 164

3 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Περιβαλλοντική Υγεία Η υγεία του ανθρώπου, δηλαδή η κατάσταση πλήρους σωματικής, πνευματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας του ατόμου, συνδέεται άμεσα με το περιβάλλον και την προστασία του. Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί προστασία της υγείας, αλλά και αυτής της ίδιας της ζωής του ανθρώπου, η οποία επηρεάζεται σημαντικά από την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα ασκεί άμεση ή έμμεση επίδραση κυρίως στο φυσικό περιβάλλον. Η σχέση που συνδέει το περιβάλλον με την υγεία είναι στενή και πολύπλοκη. Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ. το 23% των θανάτων παγκοσμίως μπορούν να αποδοθούν σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, ειδικότερα όσον αφορά τα παιδιά ηλικίας 0-14 ετών, το ποσοστό των θανάτων που αποδίδονται στο περιβάλλον είναι 34% 1. Λόγω της αλματώδους οικονομικής και τεχνολογικής ανάπτυξης, που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή, αυξάνεται συνεχώς η υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Η υποβάθμιση αυτή του περιβάλλοντος έχει άμεση επίδραση στην ανθρώπινη υγεία με νεοφανείς κινδύνους και στην υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η οικονομική ανάπτυξη αφορά επίσης βιομηχανοποίηση και αστικοποίηση. Η αστικοποίηση γενικά οδηγεί σε δημιουργία πλούτου και στις περισσότερες δυτικές κοινωνίες αντανακλά σε καλύτερη υγεία της πλειοψηφίας. Όμως, οι μεγάλοι πληθυσμοί που έρχονται να ζήσουν κοντά σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις εκτίθενται συχνά σε μια ποικιλία σχετικών κινδύνων υγείας. Πάλι είναι οι φτωχότεροι και οι περισσότερο μειονεκτούντες που συνήθως ωθούνται από τις συνθήκες να ζουν σε αυτά τα ανθυγιεινά περιβάλλοντα. Αυτό επηρεάζει την υγεία τους και αυτή των παιδιών τους2,3. Αιτίες σημαντικών καταστροφών του φυσικού περιβάλλοντος αποτελούν η ανάλωση των πόρων, η συνεχής αύξηση των αποβλήτων, η αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η αύξηση της κατανάλωσης ρυπογόνων μορφών ενέργειας, καθώς και η ρύπανση και οι ηχητικές οχλήσεις 2. Η σύνθετη, μακροχρόνια και αθροιστική έκθεση σε φυσικούς, βιολογικούς, κοινωνικούς και χημικούς παράγοντες στον αέρα, στο νερό, στο έδαφος, στα απόβλητα, στα διάφορα καταναλωτικά προϊόντα και στα κτίρια, μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία 4. Η ρύπανση και μόλυνση του περιβάλλοντος με βιολογικούς και χημικούς παράγοντες θα πρέπει αντιμετωπισθεί όχι μόνο για την παραγωγή φυσικής νόσου αλλά και για την πρόκληση κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών συνεπειών. Τα αποτελέσματα επιδημιολογικών ερευνών από το 1990 έχουν τεκμηριώσει την ύπαρξη βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων επιδράσεων των σημερινών επιπέδων αιωρούμενων σωματιδίων και όζοντος στην υγεία. Σ αυτές συμπεριλαμβάνεται η προσέλευση στα εξωτερικά ιατρεία, οι εισαγωγές σε νοσοκομεία, ο περιορισμός δραστηριότητας, η αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων, η μειωμένη αναπνευστική ικανότητα, οι υποκλινικές επιδράσεις, η πρώιμη θνησιμότητα, και η μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης3-5. Copyright 2011 Σελίδα 165

4 Ζητήματα όπως η καταστροφή της στιβάδας του όζοντος, η όξινη βροχή και η αύξηση της θερμοκρασίας αυξάνουν τη δημόσια ανησυχία ζητώντας άμεσα μέτρα. Η αύξηση της θερμοκρασίας παγκόσμια θα έχει επίσης δυνητικά ανεπιθύμητα αποτελέσματα στη γεωργία, που μπορεί να επιδεινώσουν τα ήδη οξυμένα προβλήματα διατροφής πολλών αναπτυσσόμενων χωρών προκαλώντας υποβάθμιση της υγείας του παγκόσμιου πληθυσμού 3. Η πρόληψη των υδατογενών νοσημάτων εναπόκειται στην κάθαρση και στην προστασία των παροχών. Η χημική μόλυνση του νερού μπορεί να προκύψει από την εκροή αποβλήτων από τα εργοστάσια στα ποτάμια και στα ρεύματα και επίσης από τη χρήση εντομοκτόνων και λιπασμάτων από τους αγρότες στις περιοχές διανομής του νερού. Η εκροή νιτρωδών, λιπασμάτων και εντομοκτόνων από την υπαίθρια γη είναι ένα πρόβλημα το οποίο χρειάζεται άμεση και αποτελεσματική δράση. Η προστασία του νερού έχει επιτευχθεί διαμέσου της νομοθεσίας που προλαμβάνει τα άτομα και τις εταιρείες από το να μολύνουν τις πηγές του νερού διαμέσου της απόρριψης των βιομηχανικών αποβλήτων3,5. Η παροχή μιας αποτελεσματικής αποχέτευσης και συστήματος απομάκρυνσης των αποβλήτων ήταν πιθανόν το πιο σημαντικό μέτρο υγιεινής που ελήφθη τον 19ο αιώνα. Αν και σήμερα θεωρείται δεδομένη, παραμένει κεντρική για την προστασία της τροφής και των παροχών του νερού καθώς και για τη διατήρηση καθαρού και ασφαλούς περιβάλλοντος3. Επιπρόσθετα υπάρχει πάντα, ο δυνητικός κίνδυνος για το κοινό από πυρηνικό πόλεμο, τεχνολογικά, βιομηχανικά και στρατιωτικά ατυχήματα. Πληροφορίες σχετικά με την ιονίζουσα ακτινοβολία προέρχονται από εξαιρετικά γεγονότα όπως παρακολουθώντας τους πληθυσμούς που εκτέθηκαν, στη Χιροσίμα, στο Ναγκασάκι και στο Τσέρνομπιλ, ή από ανθρώπους με επαγγελματική έκθεση. Τα άτομα μπορεί να εκτίθενται σε πολύ διαφορετικά επίπεδα ακτινοβολίας. Ορισμένες επαγγελματικές ομάδες όπως οι εργάτες ορυχείων, οι εργαζόμενοι στην πυρηνική βιομηχανία, οι νοσηλευτές, οι ακτινολόγοι και οι ακτινοθεραπευτές μπορεί να εκτίθενται σε πολύ υψηλότερα ποσά ιονίζουσας ακτινοβολίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Τα οξέα αποτελέσματα της έκθεσης σε υψηλές δόσεις ακτινοβολίας περιλαμβάνουν εγκαύματα ακτινοβολίας, ασθένειες εκ της ακτινοβολίας και θάνατο. Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα που ακολουθούν έκθεση σε υψηλές δόσεις περιλαμβάνουν καρκίνο (συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου των πνευμόνων, των οστών, του θυρεοειδούς και του μαστού), καθώς και λευχαιμία, λέμφωμα non Hodgkin, και συγγενείς ανωμαλίες 3,5. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες στην υγεία εξαιτίας των περιβαλλοντικών αλλαγών μπορεί να είναι οξείες ή χρόνιες Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα των ανεπιθύμητων περιβαλλοντικών επιδράσεων είναι συνήθως άγνωστα κατά την περίοδο της έκθεσης. Έτσι αν και οι λειτουργοί υγείας ανησυχούν ακόμη για τους βιολογικούς, τους χημικούς παράγοντες, την υπεριώδη και την ιονίζουσα ακτινοβολία, ο θόρυβος, για παράδειγμα, που προκαλεί κοινωνική δυσφορία και ψυχολογική ένταση είναι επίσης αυξημένης σημασίας 3. Copyright 2011 Σελίδα 166

5 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 Κοινωνικοοικονομικές δυσμενείς δράσεις που καταστρέφουν το κοινωνικό ιστό οδηγούν σε απρόσμενη ανακατανομή της δημοπαθολογικής κλίμακας και ανατροπή στο σύστημα υγείας και ασφάλισης. Υπάρχει αυξημένη δημόσια ανησυχία για το αποτέλεσμα που μπορεί να έχουν οι περιβαλλοντικές αλλαγές στην υγεία του κοινού. Αυτό έχει οδηγήσει σε ανανεωμένο ενδιαφέρον για τις πραγματικές και τις δυνητικές απειλές και από τις βιομηχανικές διαδικασίες και από τις πιέσεις που προκύπτουν από την αστικοποίηση και την αύξηση του πληθυσμού 3. Η προστασία του περιβάλλοντος και ειδικότερα της Δημόσιας Υγείας, από την απειλή περιβαλλοντικών παραγόντων, εκτείνεται στα ίδια τα περιβαλλοντικά αγαθά και συνδέεται άμεσα με τη διασφάλιση των συνθηκών υγιεινής του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Με την ανάπτυξη εναρμονισμένων περιβαλλοντικών πληροφοριών και πληροφοριών για την υγεία, με την επαγρύπνηση για τις αλληλεπιδράσεις περιβάλλοντος και υγείας, με τη διασφάλιση της υγείας και της κοινωνικής υπόστασης του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και την ενίσχυση των περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν θετικά την υγεία, επιτυγχάνεται υγεία για όλους 2,4. Προκειμένου να αποφευχθεί η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, να επιτευχθεί η ορθολογική του διαχείριση, να αποτραπεί η ρύπανση, να διατηρηθεί η οικολογική ισορροπία των φυσικών οικοσυστημάτων, να βελτιωθεί ή να αποκατασταθεί το περιβάλλον, είναι απαραίτητη η λήψη όλων των αναγκαίων προληπτικών μέτρων και η εφαρμογή στρατηγικών στην εκτέλεση έργων2. Στρατηγικές για τον έλεγχο και την πρόληψη των νοσημάτων που προκαλούνται από βλαπτικούς φυσικούς, χημικούς ή βιολογικούς παράγοντες βασίζονται παραδοσιακά σε δράσεις που απευθύνονται στην εξάλειψη αυτού του παράγοντα3,7. Μία στρατηγική για συμμετοχική προστασία και προαγωγή της υγείας θα πρέπει να οργανωθεί σε χώρους, όπως οι υγιείς πόλεις, τα υγιή σχολεία, οι χώροι εργασίας, τα νοσοκομεία, οι φυλακές, τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, τη 3η και τη 4η ηλικία κ.λπ. μέσω της ανάπτυξης μεθόδων επαγρύπνησης, επικοινωνίας, εκπαίδευσης και ενημέρωσης τους για τους πιθανούς κινδύνους4. Σε ορισμένες συνθήκες απαιτείται μια αλλαγή της συμπεριφοράς του γενικού πληθυσμού, για παράδειγμα ενθαρρύνοντας τα άτομα να χρησιμοποιούν τη δημόσια συγκοινωνία για να μειώσουν τη μόλυνση του περιβάλλοντος από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων3,7. Ο σχεδιασμός ενός εύλογου και αποτελεσματικού προγράμματος για την προστασία ή για τη μείωση των βλαπτικών επιδράσεων της περιβαλλοντικής υποβάθμισης απαιτεί τη σαφή κατανόηση της σχέσης μεταξύ του παράγοντα, του περιβάλλοντος και των ανθρώπων σε κάθε ιδιαίτερη περίσταση3. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. WHO. Preventing Disease through Healthy Environments Towards an estimate of the environmental burden of disease. Geneva Copyright 2011 Σελίδα 167

6 2. Δημητροπούλου-Θεοδώρου Ε. Στοιχεία Δικαίου-Δημόσιας Υγιεινής. Εκδόσεις Σάκκουλα. Αθήνα Farmer R, Lawrenson R, Miller D. Lecture Notes Επιδημιολογίας & Δημόσιας Υγείας. 5 th Edition, John Wiley and Sons Ltd, Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνος Α.Ε Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Αντιμετώπιση των Περιβαλλοντικών Κινδύνων που Απειλούν την Υγεία Αθήνα Gardiner K, Harrington M. Occupational Hygiene. Επιμέλεια Ελληνικής Έκδοσης Χαρίλαος Κουτής, Φωτούλα Π. Μπαμπάτσικου. Υγιεινή της Εργασίας. Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνος Α.Ε Κρεμαστινού Τ. Δημόσια Υγεία Θεωρία, Πράξη, Πολιτικές. Εκδόσεις Τεχνόγραμμα, Αθήνα Edelman C.L, Mandle C.L. Health Promotion throughout the Life Span. Επιμέλεια Ελληνικής Έκδοσης, Μπαμπάτσικου Φ, Πολυχρονόπουλος Ε, Κουτής Χ. Προαγωγή της Υγείας σε όλο το Εύρος της Ζωής. Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνος. Αθήνα 2009 Μπαμπάτσικου Φωτούλα, Επίκουρος καθηγήτρια Νοσηλευτικής Copyright 2011 Σελίδα 168

7 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση και οι βασικές τροποποιήσεις Κοσμίδης Δημήτριος 1, Κουτσούκη Σωτηρία 2, Θεοφανίδης Δημήτριος 3 1. Νοσηλευτής, MSc, ΕΠΑ.Σ Β. Νοσηλευτών, ΓΝ Καβάλας 2. Νοσηλεύτρια, MSc, ΜΕΘ, ΓΝ Καβάλας 3. Νοσηλευτής, MSc, καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Νοσηλευτικής, ΑΤΕΙΘ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Τεχνική των Δελφών (ΤτΔ) είναι μία ερευνητική προσέγγιση που χρησιμοποιεί μια σειρά διαδοχικών επαφών ή γύρων, μεταξύ μιας ομάδας ειδικών και ενός ερευνητή, έως ότου επιτευχθεί ένα επιθυμητό επίπεδο συναίνεσης, σύγκλησης απόψεων ή συμφωνίας μεταξύ των μελών ομάδας των ειδικών σχετικά με ένα ερευνητικό αντικείμενο. Παρά την εκτενή χρήση της τεχνικής στις κοινωνικές επιστήμες, την αυξανόμενη αναγνώριση της αξίας της και την υιοθέτησή της από το διεθνές νοσηλευτικό προσκήνιο, στην Ελλάδα δεν υπάρχει η ανάλογη χρήση της ενώ η κατανόηση, η χρησιμότητα και η μεθοδολογική προσέγγισή της στη νοσηλευτική ερευνητική κοινότητα αποτελεί ζητούμενο. Σκοπός: Η διεξοδική παρουσίαση της επιστημολογικής αλλά και πρακτικής αξίας της μεθόδου μέσω μιας σειράς τεσσάρων κλιμακωτών άρθρων που αφορούν στα εξής: i) την περιγραφή της κλασικής μεθοδολογικής προσέγγισης και των βασικών τροποποιήσεών της, ii) τους μεθοδολογικούς προβληματισμούς στην εφαρμογή της iii) τους τρόπους της ανάλυσης και παρουσίασης των αποτελεσμάτων, και iv) τη χρήση και χρησιμότητα της μεθόδου κατά την εφαρμογή της στη νοσηλευτική έρευνα, εκπαίδευση και κλινική πρακτική. Στο πρώτο εκ των τεσσάρων άρθρων γίνεται η περιγραφή και η συγκριτική αποτίμηση των κυριότερων επιμέρους μεθόδων της ΤτΔ. Αποτελέσματα: Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας ανέδειξε τρείς κύριους τύπους της τεχνικής: την Κλασική ή Συμβατική Τεχνική των Δελφών, την Τεχνική των Δελφών Πολιτικής και την Τεχνική των Δελφών Απόφασης. Παρόλα αυτά οι επιμέρους τροποποιήσεις στην βασική φιλοσοφία της μεθόδου και οι πολλές διαφοροποιήσεις στην εφαρμογή της, καθιστούν δύσκολη την ακριβή και αποκλειστική ταξινόμηση της κάθε μελέτης. Στο παρόν άρθρο συζητούνται οι σημαντικότερες μεθοδολογικές διαφορές που μπορεί να συναντήσει ο ερευνητής και τέλος παρατίθενται παραδείγματα που αναδεικνύουν τα πλεονεκτήματα και τη χρησιμότητα των επιμέρους τεχνικών της μεθόδου. Copyright 2011 Σελίδα 169

8 Συμπεράσματα: Η χρήση της ΤτΔ στην έρευνα έχει πολλά πλεονεκτήματα και μπορεί γίνει ιδιαίτερα ωφέλιμη εφόσον γίνει κατανοητή η φύση της μεθόδου και ληφθούν υπόψη οι μεθοδολογικές ιδιαιτερότητές της. Λέξεις κλειδιά: Τεχνική των Δελφών, νοσηλευτική έρευνα, ερευνητική μεθοδολογία. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΣ Κοσμίδης Δημήτριος, Τηλ , Διεύθυνση: ΤΘ 167, Χρυσούπολη Καβάλας, TK: 64200, Καβάλα, The Delphi Technique in nursing research - Part 1. The classical methodological approach and its main modifications Kosmidis Dimitrios 1, Koutsouki Sotiria 2, Theofanidis Dimitrios 3 1. RN, MSc, Vocational School of Assistant Nurses, General Hospital of Kavala 2. RN, MSc, ICU, General Hospital of Kavala 3.RN, MSc, Laboratory Instructor, Nursing Department, Technological Educational Institute of Thessaloniki ABSTRACT The Delphi Technique (DT) is a research methodology that uses turns or rounds between the researcher and a group of experts, until a desired level of agreement or consensus between the members of the expert panel has been reached with regards to the question in hand. Despite its popular use in the social sciences domain and its progressive adoption by nurse-researchers internationally, in Greece, there is a lack of its application; its comprehension, usage, and methodological merits are still in question within the Greek nursing research community. Aim: To provide a detailed presentation of the epistemological and practical value of the DT, through a series of four consecutive papers which expand on the following: i) the classical methodological approach and its main modifications, ii) the methodological reflections iii) analysis and presentation of results, and iv) the use and usefulness of the method in application to nursing research. Copyright 2011 Σελίδα 170

9 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 The first of the four papers provides a description and a comparative assessment of the main variations of the DT. Results: A review of the literature elucidated three main sub-types of technique: the Classic or Conventional Delphi, the Policy Delphi and the Decision Delphi Technique. Nevertheless, due to many variations of the basic philosophy of the method and the many differentiations in its application, it is quite difficult to classify each study that used Delphi, with precision. The main methodological differences that can challenge the researcher are discussed and finally, examples that show the advantages and the usefulness of the individual Delphi techniques are given. Conclusions: Use of the DT in research has many advantages and it can become exceptionally useful once the content of the method and its practical applications are fully understood. Keywords: Delphi technique, nursing research, research methodology. CORRESPONDING AUTHOR Kosmidis Dimitrios, Tel , Address: BO 167, Chryssoupoli Kavalas, PC: 64200, Kavala, ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Τεχνική των Δελφών» (ΤτΔ) είναι μία Η ερευνητική τεχνική ή μέθοδος που αποσκοπεί στη δημιουργία ομαδικής συζήτησης, κριτικής ανταλλαγής ή σύνθεσης απόψεων με τελικό στόχο τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση ή συμφωνία για ένα ζήτημα, από μία ομάδα ατόμων που θεωρούνται ειδικοί ή εμπειρογνώμονες στο θέμα αυτό. 1,2 Μπορεί ακόμα να έχει στόχο τον ποσοτικό προσδιορισμό των αποφάσεων μιας ομάδας ειδικών, την αξιολόγηση προτεραιοτήτων, τη δημιουργία μακροπρόθεσμων προβλέψεων ή την ανάπτυξη εργαλείων μέτρησης. 3,4,5,6,7,8 Η αρχική επινόηση και εφαρμογή της τεχνικής έγινε τη δεκαετία του 1940 από τους Helmer and Dalkey της εταιρείας RAND (Research ANd Development) και η πρώτη μελέτη πραγματοποιήθηκε για να επιτευχθεί σύγκλιση απόψεων, μεταξύ ειδικών, σχετικά με ένα θέμα άμυνας της στρατιωτικής αεροπορίας των Η.Π.Α. Το όνομα «Delphi» προήλθε από το ελληνικό τοπωνύμιο «Δελφοί» και αναφέρεται στο γνωστό, αφιερωμένο στο θεό Απόλλωνα, αρχαίο ελληνικό μαντείο. Ο όρος επινοήθηκε και υιοθετήθηκε από τον αμερικανό φιλόσοφο Abraham Kaplan, της εταιρείας RAND, διότι η Copyright 2011 Σελίδα 171

10 τεχνική βοηθούσε στην πρόβλεψη ορισμένων βιβλιογραφίας, εστιασμένη στους κύριους μελλοντικών καταστάσεων. Στις αρχικές τύπους της ΤτΔ όπως αυτοί καθορίστηκαν μελέτες γινόταν προσπάθειες να δοθούν μετά από ανασκόπηση της σχετικής κυρίως απαντήσεις για μελλοντικά ζητήματα βιβλιογραφίας και διαλογική συζήτηση αλλά και σε περιπτώσεις περίπλοκων ή/και μεταξύ των συγγραφέων. Κατά κύριο λόγο αβέβαιων ζητημάτων της τρέχουσας αναζητήθηκαν διαχρονικές θεωρητικές πραγματικότητας. 9 δημοσιεύσεις οι οποίες αποτέλεσαν τον Η ΤτΔ έχει αποδειχθεί από τη βιβλιογραφία ως μία εμπειρική μέθοδος για την επίτευξη συναίνεσης με εφαρμογή σε ένα μεγάλο εύρος κορμό της ανάλυσης, στις βάσεις δεδομένων: ΙΑΤΡΟΤΕΚ, Medline και σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων όπως η BioMed Central πεδίων όπως στην εκπαίδευση, στη (www.biomedcentral.com). δημοσιογραφία, στο ηλεκτρονικό εμπόριο και Διενεργήθηκε μια εστιασμένη αναζήτηση στην υγειονομική φροντίδα. Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί στις κοινωνικές επιστήμες, στις Τεχνολογίες της Πληροφορικής, στην ερευνητικών άρθρων (κυρίως νοσηλευτικών) όπου χρησιμοποιήθηκε η ΤτΔ, τόσο με την κλασική, όσο και με τις εναλλακτικές μορφές επιστήμη της διοίκησης, σε μελέτες της ώστε να υποστηριχθούν οι θεωρητικοί Γεωγραφικών Πληροφοριακών Συστημάτων ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα της αλλά και γενικότερα σε τομείς όπως η ανασκόπησης. Επιπλέον, αναζητήθηκαν και διαχείριση της ποιότητας, η τρομοκρατία, το άρθρα κριτικής ανασκόπησης για την τραπεζικό σύστημα κα. 10 ανάλυση και συζήτηση των τεχνικών και πρακτικών παραμέτρων που σχετίζονται με Σκοπός Ο σκοπός του πρώτου μέρους είναι η την εφαρμογή της ΤτΔ. Η βιβλιογραφική ανασκόπηση περιελάμβανε περιγραφή και η συγκριτική αποτίμηση των τρεις φάσεις. Για την αρχική αναζήτηση κυριότερων επιμέρους μεθόδων της Τεχνικής (πρώτη φάση) χρησιμοποιήθηκαν των Δελφών καθώς και η ανάλυση των τεχνικών και πρακτικών παραμέτρων που συνδυασμοί με τις λέξεις-κλειδιά τεχνική των Δελφών, νοσηλευτική έρευνα, μεθοδολογία σχετίζονται με την εφαρμογή της μεθόδου και συνώνυμα ή παράγωγα αυτών (στην στη νοσηλευτική έρευνα. ελληνική και αγγλική). Στη συνέχεια (δεύτερη φάση) η αναζήτηση περιέλαβε τη διερεύνηση Υλικό και μέθοδος στις παραπομπές των άρθρων τη Η στρατηγική αναζήτησης περιελάμβανε μια εκτενή κριτική ανασκόπηση της διεθνούς προηγούμενης φάσης ενώ στην τελευταία (τρίτη φάση) η αναζήτηση επικεντρώθηκε Copyright 2011 Σελίδα 172

11 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 στην ποιοτική επιλογή των προηγούμενων αποτελεσμάτων. Αποτελέσματα Από την ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας φαίνεται ότι η ταξινόμηση και η οριοθέτηση της μεθοδολογίας που ακολουθείται στις μελέτες που εφαρμόζουν την ΤτΔ είναι περίπλοκη. Αυτό συμβαίνει διότι οι ορισμοί και οι διαδικασίες εφαρμογής της ΤτΔ που ακολουθούνται ποικίλουν αρκετά. Υπάρχουν τόσες τροποποιήσεις στη κλασική διαδικασία που είναι δύσκολο να δημιουργηθεί ένα είδος ταξινόμησης που να διαφοροποιεί σημαντικά τις υπάρχουσες προσεγγίσεις στην εφαρμογή της ΤτΔ. Οι Linstone και Turoff (1975) ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 70 αναφέρουν ότι σε κάθε προσπάθεια να οριστεί η ΤτΔ ο αναγνώστης θα μπορούσε να βρει τουλάχιστον μία διαφορετική προσέγγιση που παραβίαζε τον ορισμό αυτό! 5 Η Mullen αναφέρει ότι υπάρχουν αρκετές ονομασίες που προσπαθούν να περιγράψουν τους τύπους της τεχνικής των Δελφών καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι ονομασίες αυτές αναφέρονταν είτε στο είδος της εφαρμογής, είτε στη μέθοδο της βαθμολογίας που εφαρμόζονταν είτε απλά στον υπαινιγμό ότι η προσέγγιση είναι διαφορετική. Η ίδια συγγραφέας βρήκε τουλάχιστον 20 διαφορετικούς όρους όπως: «Μέθοδος Δελφών» (Delphi method), «Τεχνική των Δελφών» (Delphi technique), «Επιτροπή Τεχνικής των Δελφών» (Delphi panel technique), «Διερεύνηση Δελφών» (Delphi investigation) αλλά και τόσες διαφοροποιήσεις, που έφταναν να υπάρχουν ακόμη και μέσα στο ίδιο άρθρο. 11 Οι Mead και Mosely (2001) μετά από μία προσεκτική μελέτη των τροποποιήσεων κατέληξαν στον όρο «Προσέγγιση των Δελφών-ΠΔ» (Delphi approach) ενώ ακόμη και σήμερα για λόγους αποδοχής της μεθοδολογικής εγκυρότητας συνηθίζεται η χρήση του όρου «τροποποιημένη τεχνική των Δελφών» (modified Delphi). 12 Παρόλα αυτά στη βιβλιογραφία, αρκετοί συγγραφείς αναφέρονται σε τρεις κύριους τύπους με αρκετά σαφή διάκριση: Την «Κλασική ή Συμβατική Τεχνική των Δελφών - ΚΤΔ ή ΣΤΔ» (Classical or Conventional Delphi), την «Τεχνική των Δελφών Πολιτικής - ΔΠ» (Policy Delphi) και τη «Τεχνική των Δελφών Απόφασης - ΔΑ» (Decision Delphi). Η Κλασική ή Συμβατική Τεχνική των Δελφών Οι όροι «κλασική» ή «συμβατική ΤτΔ» αναφέρονται κυρίως στη διερεύνηση τεχνικών αντικειμένων έρευνας με στόχο την αναζήτηση συναίνεσης μεταξύ ομοιογενούς ομάδας ειδικών ή και ατόμων μετά από σχετική πληροφόρηση. Η κλασική ΤτΔ στοχεύει στην ανεύρεση αξιόπιστων προγνώσεων για συγκεκριμένα ζητήματα. Οι Copyright 2011 Σελίδα 173

12 προγνώσεις αυτές μπορεί να είναι είτε με προσωπική συνέντευξη, συμβατική ή βραχυπρόθεσμες είτε μακροπρόθεσμες ενώ ηλεκτρονική αλληλογραφία ή ακόμη και με ένα επιπρόσθετο αντικείμενο μπορεί να διαδραστική μορφή ψηφιακής επικοινωνίας αποτελεί η ποιοτική ανάλυση (π.χ ποιοτικές μέσω διαδικτύου. Το ερωτηματολόγιο μπορεί κλίμακες συμφωνίας-διαφωνίας, προτιμήσεις να συνοδεύεται από ένα σύνολο μεταξύ εναλλακτικών προτάσεων κ.α). Στην κλασική της μορφή, η ΤτΔ χρησιμοποιείται με τον ακόλουθο τρόπο: επεξηγήσεων, κατευθυντήριων οδηγιών ή κανόνων ενώ το κύριο μέρος περιέχει μια σειρά ερωτήσεων ή θεμάτων, ποσοτικής ή Αρχικά προσδιορίζονται τα χαρακτηριστικά ποιοτικής εκτίμησης, ανάλογα με τους της ομάδας των ειδικών σχετικά με το θέμα. Η στόχους της μελέτης. Το αρχικό επιλογή πρέπει να γίνεται με προσοχή και με ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει συνήθως τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλιστεί ότι οι ανοικτού τύπου ερωτήσεις και η κατασκευή διάφορες προσωπικότητες, το επίπεδο του ακολουθεί τις αρχές και τις εξειδίκευσης, τα ενδιαφέροντα, οι αντιλήψεις, μεθοδολογικές προσεγγίσεις που ισχύουν στα τα δημογραφικά χαρακτηριστικά και οι αντίστοιχα όργανα συλλογής δεδομένων. προτιμήσεις αντιπροσωπεύονται επαρκώς, προκειμένου να αποφευχθεί η μεροληψία. Στη Όταν οι απαντήσεις λαμβάνονται από τον ερευνητή γίνεται μια ποιοτική ανάλυση κατά συνέχεια κάθε ειδικός που επιθυμεί και την οποία τα δεδομένα συνοψίζονται, συμφωνεί να συμμετέχει, καλείται να ανακεφαλαιώνονται και επιστρέφονται στην συμπληρώσει ένα ερωτηματολόγιο έτσι ώστε να εκμαιευτούν οι απόψεις, εκτιμήσεις ή οι προβλέψεις του σχετικά με το θέμα. Οι ομάδα των ειδικών. Ο κύριος στόχος σ αυτό το στάδιο είναι ο συνδυασμός και η ποιοτική επεξεργασία των πληροφοριών, όλων των συμμετέχοντες δεν συναντιούνται ή συζητούν μελών της ομάδας των ειδικών, το θέμα με προσωπική επαφή ενώ στις καταλήγοντας στη σύνθεση ενός νέου περισσότερες περιπτώσεις είναι και ερωτηματολόγιου που θα αποσταλεί εκ νέου γεωγραφικά απομακρυσμένοι ο ένας από τον άλλον. Η συνήθης μορφή της επικοινωνίας, είναι ένα σε κάθε μέλος της ομάδας για ένα νέο γύρο επαφής. Ο ερευνητής στον πρώτο γύρο έχει τη δυνατότητα μεταξύ άλλων να ελέγξει την αυτοσυμπληρούμενο, ημιδομημένο αξιοπιστία και την εγκυρότητα του ερωτηματολόγιο, κατασκευασμένο από τον ερωτηματολογίου με τις κατάλληλες ερευνητή ή σπανιότερα από τους μεθοδολογικές διαδικασίες. Η συμμετέχοντες ή και τους δύο. Εναλλακτικά, μπορεί να διανέμεται και να συμπληρώνεται ανατροφοδότηση προς τους ειδικούς, μπορεί να περιέχει και στατιστικά μέτρα όπως η Copyright 2011 Σελίδα 174

13 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 κεντρική τάση, η διασπορά και σε ορισμένες περιπτώσεις, την πλήρη κατανομή της συχνότητας των απαντήσεων για κάθε επιμέρους θέμα ή ερώτηση. Η ανωνυμία των ατομικών απαντήσεων διατηρείται αλλά ο ερευνητής μπορεί εναλλακτικά να παραθέσει σε λίστα τα ονόματα των συμμετεχόντων ή/και το κέντρο προέλευσής τους σε συνοδευτικό μέρος της μελέτης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ερευνητής μπορεί να ζητήσει αιτιολόγηση ή διευκρινήσεις για τις απαντήσεις εκείνων που παρουσιάζουν ακραίες απόψεις ή τιμές. Συνήθως, στο δεύτερο γύρο ζητείται από τους μετέχοντες να αξιολογήσουν το σύνολο των ιδεών ή απόψεων που εκφράστηκαν κατά το προηγούμενο στάδιο και αν χρειάζεται να αναθεωρήσουν την δική τους άποψη. Η αξιολόγηση αυτή γίνεται με κάποιο κριτήριο όπως για παράδειγμα τη σημασία ή την ερμηνεία κάποιας άποψης, την πιθανότητα επιτυχίας, τη σειρά προτεραιότητας, τη σειρά σπουδαιότητας κ.α. Το νέο ερωτηματολόγιο αφού συμπληρωθεί επιστρέφεται και πάλι στον ερευνητή για ανάλυση. Αυτή η διαδικασία επαφών επαναλαμβάνεται έως ότου τα δεδομένα που θα προκύψουν να παρουσιάζουν τη μέγιστη δυνατή συναίνεση ή συμφωνία των προβλέψεων ή των πεποιθήσεων μεταξύ των περισσοτέρων μελών της ομάδας. Τελικά, ο ερευνητής συγκεντρώνει τα ερωτηματολόγια του τελευταίου γύρου και συντάσσει την τελική αναφορά την οποία αποστέλλει σε όλα τα μέλη που συμμετείχαν. Σε όλη τη διάρκεια αυτών των επαφών μπορεί να υπάρχει επικοινωνία του ερευνητή με κάθε μέλος της ομάδας. Αυτή η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει ερωτήσεις, διευκρινήσεις και ανατροφοδότηση με σκοπό την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας λανθασμένων ερμηνειών των απόψεων ή των απαντήσεων. 10 Ένα από τα πρώιμα και κλασικότερα παραδείγματα της τεχνικής αποτέλεσαν οι προσπάθειες των Bramwell και Hykawy (1974) για να προβλέψουν τα μελλοντικά φαινόμενα ή γεγονότα της νοσηλευτικής εκπαίδευσης στον Καναδά για τα επόμενα 50 χρόνια. Οι ειδικοί αναζητήθηκαν σε άτομα που εμπλέκονταν στη νοσηλευτική εκπαίδευση σε επίπεδο πολιτικού σχεδιασμού ή ως ερευνητές ή καθηγητές σε χώρους όπως πανεπιστήμια, σχολές, νοσοκομεία, επαγγελματικούς ή κρατικούς φορείς. Τα κριτήρια επιλογής των ειδικών ήταν το επίπεδο εκπαίδευσης, η ιεραρχία στο ίδρυμα εκπαίδευσης ή του οργανισμού και ο τίτλος μεταπτυχιακής τουλάχιστον - εκπαίδευσης. Το τελικό δείγμα ήταν 13 ειδικοί που ανέδειξαν 38 διαφορετικές μελλοντικά γεγονότα σε τέσσερεις γύρους, με συναίνεση 75% συμφωνία μεταξύ των ειδικών. Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν τέθηκε το ερώτημα του χρόνου από τους ερευνητές, οι προβλέψεις των ειδικών περιορίστηκαν στα 30 χρόνια. 13 Copyright 2011 Σελίδα 175

14 Η Τεχνική των Δελφών Πολιτικής Η κλασσική μορφή της τεχνικής κυριάρχησε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 60. Από τις αρχές της δεκαετίας του 70 αναδύθηκε ένας νέος τύπος που ονομάστηκε «Τεχνική των Δελφών Πολιτικής» (ΔΠ) η οποία παρότι σαν διαδικασία δεν έχει μεγάλες διαφορές με την κλασική μέθοδο, έχει εντελώς διαφορετικούς στόχους. Ο Turoff (1970) όρισε την ΔΠ ως «μία οργανωμένη μέθοδο για την συσχέτιση απόψεων και πληροφοριών που αναφέρονται σε συγκεκριμένο πεδίο στρατηγικής πολιτικής και που επιτρέπει στους συμμετέχοντες που τις αντιπροσωπεύουν, να εκτιμούν και να αντιδρούν σε διαφορετικές αντιλήψεις». 14 Επομένως, η συγκεκριμένη μεθοδολογία είναι ένα μέσο για ανάλυση μιας κοινωνικής κυρίως κατάστασης και τα αντικείμενά της θα πρέπει να εξυπηρετούν τα εξής: Να διασφαλίζεται ότι όλες οι δυνατές επιλογές, έχουν τεθεί για μελέτη/ανάλυση. Να υπολογίζονται η επίδραση και οι επιπτώσεις της κάθε επιλογής ξεχωριστά. Να ελέγχεται και να υπολογίζεται η αποδοχή της κάθε ιδιαίτερης επιλογής. 5 Σύμφωνα με τους Murry και Hammons (1995), ο σκοπός της ΔΠ είναι «η συλλογή ενός πλούσιου, ουσιώδους, και αναζωογονητικού, κρίσιμου όγκου απόψεων ή γνωμών με σκοπό την πληροφόρηση των ατόμων για μια έγκυρη λήψη απόφασης». Ο Dunn (2004) αναφέρθηκε σε πέντε διαστάσεις που διαφοροποιούν την ΔΠ από την κλασική ΤτΔ: Την επιλεκτική ανωνυμία. Την πληροφορημένη πολλαπλή συναίνεση. Την πόλωση μέσω ανατροφοδότησης με στατιστικά στοιχεία. Τη δομημένη αντιπαράθεση. Ενώ στην κλασική ΤτΔ η ανωνυμία είναι υποχρεωτική, στη ΔΠ οι συμμετέχοντες παραμένουν ανώνυμοι μέχρι να επιτευχθεί η συναίνεση σε κάποιο επιθυμητό εύρος. Στη συνέχεια όμως, τους ζητείται να επιχειρηματολογήσουν για τις απόψεις τους δημόσια (επώνυμα). Στην περίπτωση της κλασικής μορφής η επιλογή και η ομοιογένεια της ομάδας των ειδικών είναι σημαντική, ενώ στη ΔΑ διαφέρει, στο ότι οι συμμετέχοντες επιλέγονται με βάση κάποια κριτήρια που τίθενται απ τον ερευνητή και σχετίζονται περισσότερο με το αντικείμενο της μελέτης και όχι απαραίτητα με το βαθμό της γνώσης ή/και της εμπειρογνωμοσύνης τους ως προς το αντικείμενο καθεαυτό. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι υποχρεωτικά «ειδικοί» αλλά περισσότερο αξιολογητές και «υπερασπιστές» μιας άποψης ή μιας επιστημονικής τοποθέτησης μετά από Copyright 2011 Σελίδα

15 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 σχετική πληροφόρηση (πληροφορημένη πολλαπλή συναίνεση). 16,17 Στη ΔΠ, η σύνθεση της ομάδας πρέπει να είναι ετερογενής και να περιλαμβάνει όλες τις αντίθετες απόψεις, έτσι ώστε να υποκινείται η συστηματική διερεύνηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των δυνατών επιλογών. Γι αυτό, είναι σημαντικό να γίνεται επιλογή μιας όσο το δυνατό πιο αντιπροσωπευτικής ομάδας στην οποία οι συμμετέχοντες να μπορούν να σχηματίζουν μεταξύ τους υποομάδες με την μορφή ομάδων πίεσης (lobbies), μέσα από τις οποίες να υποστηρίζουν και να προωθούν τις αντίστοιχες απόψεις τους. 17 Ως συνέπεια, οι μελέτες με την ΔΠ απαιτούν συνήθως μεγαλύτερο αριθμό συμμετεχόντων απ ότι στη κλασσική μέθοδο αφού θα πρέπει να περιλαμβάνουν ένα μεγάλο δείγμα ατόμων από διαφορετικά πεδία. Σύμφωνα με τον Turoff (1970), σ αυτές τις περιπτώσεις η ομάδα θα πρέπει να αποτελείται από τουλάχιστον 50 άτομα. 14 Στη ΔΠ, οι ερευνητές είναι δυνατό να προωθήσουν μια τεχνητή πόλωση μεταξύ των ειδικών μέσω των στατιστικών αναλύσεων με τις οποίες ανατροφοδοτούνται μεταξύ των γύρων. Αυτό σημαίνει ότι εκτός από τις στατιστικές πληροφορίες της κλασικής τεχνικής (π.χ διάμεσος, εύρος, τυπική απόκλιση) παρέχονται και στατιστικά αποτελέσματα μετρήσεων για την προκλητή δημιουργία «αντιπαράθεσης» μεταξύ των συμμετεχόντων. Στη συνέχεια οι εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις προωθούνται για ανατροφοδότηση σε νέο γύρο. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ένας συναγωνισμός επικράτησης απόψεων μέσω του οποίου ο ερευνητής καλείται να εξάγει κυρίως την επιχειρηματολογία των διάφορων απόψεων σκοπεύοντας στην υποστήριξη μιας ιδέας ή τοποθέτησης στρατηγικής σημασίας. Έτσι τα εργαλεία συλλογής δεδομένων που χρησιμοποιούνται μπορεί να περιλαμβάνουν μετρήσεις σχετικά με τη σημαντικότητα, την εμπιστοσύνη, το βαθμό επιθυμίας και επίτευξης κ.α. 17,18 Ο Dunn (2004) αναφέρθηκε στην προσέγγιση αυτή με τον όρο «δομημένη αντιπαράθεση» διότι κάθε προσπάθεια είναι έτσι κατασκευασμένη έτσι ώστε να χρησιμοποιεί την διαφωνία ή την διχογνωμία για την δημιουργική διερεύνηση ζητημάτων στρατηγικής πολιτικής. Συνεπώς, κριτήριο για διακοπή της διαδικασίας δεν αποτελεί οπωσδήποτε ένα ικανό επίπεδο συναίνεσης αλλά η επαρκής διασαφήνιση και ορισμός της κάθε άποψης ή γνώμης που είναι και ο επιθυμητός στόχος. Η συναίνεση, παρόλο που υπάρχει πιθανότητα να προκύψει ως έκβαση της διαδικασίας, δεν είναι ο πρωτεύων στόχος. Είναι δυνατόν μάλιστα ο σχεδιασμός του ερωτηματολογίου να γίνει έτσι που εκ των προτέρων να αποκλείει τη δημιουργία συναίνεσης. Αυτό έχει ως συνέπεια η ΔΠ να απαιτεί συνήθως περισσότερους γύρους από Copyright 2011 Σελίδα 177

16 την συμβατική τεχνική. Στην πράξη έχει φανεί ότι χρειάζονται τέσσερις με πέντε γύροι για την ανάπτυξη της συζήτησης σχετικά με τα πλεονεκτήματα και των μειονεκτήματα ώσπου να επιτευχθεί μια «συναίνεση» της εφαρμογής συγκεκριμένων ικανοποιητικού επιπέδου που θα οδηγήσει σε αντικαπνιστικών πολιτικών. Οι συγγραφείς, μια πολιτική προς εφαρμογή επιλέγοντας ένα καθολικό δείγμα 138 Στον πρώτο γύρο της ΔΠ οι ερωτήσεις τοπικών βουλευτών, συνέλλεξαν με περιλαμβάνουν συνήθως τέσσερις κατηγορίες προσωπικές συνεντεύξεις όλα τα πιθανά άντλησης δεδομένων που σχετίζονται με τις εναλλακτικά σενάρια σχετικά με το «προβλέψεις», το «θέμα», τους «στόχους» και περιεχόμενο της επερχόμενης τις «επιλογές». Στην κατηγορία των αντικαπνιστικής πολιτικής. Χρησιμοποίησαν προβλέψεων, παρέχεται στους τα στατιστικά κριτήρια του McNemar και της συμμετέχοντες η δυνατότητα να εκτιμήσουν ενδοτεταρτημοριακής απόκλισης μελλοντικά συμβάντα μέσα από την κρίση (InterQuartile Deviation:IQD) για να τους για την αξιοπιστία των πληροφοριών υπολογίσουν την αλλαγή των απόψεων των που τους δίνονται. Στην κατηγορία του ειδικών μεταξύ των δύο γύρων της θέματος, παρέχεται η δυνατότητα να ερευνητικής διαδικασίας. Έτσι, παρά τον ταξινομήσουν ή να ιεραρχήσουν τις επιλογές πλουραλισμό των απόψεων των που τους δίνονται. Στην κατηγορία των στόχων αναζητούνται οι γνώμες σχετικά με τις προτιμήσεις τους για ορισμένους στόχους πολιτικής, ενώ στην κατηγορία των επιλογών διαφορετικών ομάδων πίεσης κατέληξαν σε ένα σενάριο με γενικά αποδεκτό ποσοστό συμφωνίας (88%), το οποίο πρότεινε την κρατική (τεχνική και οικονομική) υποστήριξη προσδιορίζονται οι πιθανότητες που έχουν οι των καλλιεργητών καπνού που συγκεκριμένες επιλογές να κάνουν εφικτούς τους στόχους αυτούς. Καθώς ο σχεδιασμός της ΔΠ μπορεί να προβλέπει τη δημιουργία ενδιαφέρονταν για αλλαγή χρήσης της γης. 20 Ο Kuusi (1999) αναλύοντας την ύπαρξη και την πρόταξη επιχειρημάτων των ειδικών, αντιπαραθέσεων, διαφωνιών αλλά και περιέγραψε μια νέα τροποποίηση αποσαφήνιση απόψεων, οι ερωτήσεις υποκατηγορία του αρχικού τύπου της ΔΠ, κλειστού τύπου δίνονται συχνά σε κλίμακα που όρισε «Τεχνική των Δελφών με τύπου Likert 4-σημείων μη επιτρέποντας τις ουδέτερες απαντήσεις. 20 Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ιδιαίτερου Επιχειρήματα - ΔΕ» (Argument Delphi). 21 Η ΔΕ εστιάζει στην αναζήτηση, παραγωγή και παράθεση ισχυρών επιχειρημάτων σχετικών αυτού τύπου της ΤτΔ, αποτελούν οι με ένα ζήτημα, από τις ομάδες των ειδικών. Οι προσπάθειες δύο αμερικανών νοσηλευτριών συμμετέχοντες ειδικοί, γνωρίζουν τα ονόματα Copyright 2011 Σελίδα 178

17 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 των υπολοίπων συμμετεχόντων αλλά οι απόψεις τους παραμένουν ανώνυμες. Τυπικό της ΔΕ είναι ότι στον πρώτο γύρο τα ερωτηματολόγια αντικαθίστανται με συνεντεύξεις των ειδικών με τους οποίους όμως έρχονται σε άμεση επαφή μόνο οι ερευνητές. Στην υποκατηγορία αυτή έχει τονιστεί ότι θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη η σχετικότητα με το αντικείμενο, το είδος της εμπειρογνωμοσύνης που προσφέρει η κάθε υποομάδα που υποστηρίζει μία άποψη αλλά και η δύναμη της επιρροής της. 21,22 Μία άλλη ενδιαφέρουσα υποκατηγορία της ΔΠ αποτελεί η «Τεχνική των Δελφών Ανάλυσης ή Διαχωρισμού» (Disaggregative Policy Delphi) η οποία χρησιμοποιεί την ανάλυση συστάδων ως συστηματικό εργαλείο στην κατασκευή βασικών σεναρίων. Ο «διαχωρισμός» σ αυτήν την περίπτωση σημαίνει ότι δεν υπάρχει στόχος συναίνεσης αλλά οι απαντήσεις ομαδοποιούνται σε μερικές κύριες ποσοτικές μεταβλητές (συστάδες). Αυτές κατόπιν ενισχύονται με ποιοτικά επιχειρήματα και καταλήγουν στην κατασκευή περισσότερο ολοκληρωμένων σεναρίων. Τα σενάρια αυτά τεκμηριώνουν ουσιαστικά τις απόψεις των ειδικών για μελλοντικούς στόχους που είτε προτιμώνται (most preferable future) είτε είναι οι πιο πιθανοί (most probable future) προσφέροντας ένα θεωρητικό υπόβαθρο για λήψεις αποφάσεων πολιτικής. 23 Η Τεχνική των Δελφών Απόφασης Η τρίτη κύρια τροποποίηση είναι η «Δελφοί Απόφασης» (ΔΑ) στην οποία ο στόχος είναι να προετοιμαστεί ή να βοηθηθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η επιλογή της ομάδας των συμμετεχόντων γίνεται με βάση την τρέχουσα θέση τους στην ιεραρχία πράγμα που διαφέρει από τους δύο προηγούμενους τύπους της τεχνικής. Γενικά, είναι περισσότερο σημαντικό να περιλαμβάνονται όλοι (ή σε υψηλά ποσοστά) όσοι ασχολούνται με την λήψη αποφάσεων σχετικά με ένα ζήτημα παρά να αγγίζονται όλες οι πτυχές του θέματος. Έτσι οι συμμετέχοντες στην ΔΑ έχουν την δυνατότητα να δημιουργήσουν μια πραγματικότητα που ξεπερνά την απλή «προφητεία της αυτο-εκπλήρωσης». Ο στόχος είναι να δημιουργηθούν και να οριοθετηθούν οι γενικές γραμμές της λογικής σκέψης για ένα πολύπλοκο θέμα ώστε να καταλήξουν σε μία προσεκτικά μελετημένη λήψη απόφασης. Στη ΔΑ το θέμα της ανωνυμίας επίσης διαφέρει από τους προηγούμενους δύο τύπους καθώς προτιμάται η «οιονεί» ανωνυμία (quasi anonymity). 24 Οι αναλύσεις μεταξύ των γύρων είναι παρόμοιες με αυτήν των άλλων δύο τύπων και τα αποτελέσματα της διαδικασίας καταλήγουν σε ουδέτερες - αμερόληπτες προβλέψεις κάποιων γεγονότων στο πεδίο μελέτης. Για να επιτευχθεί αυτό και εφόσον τα αποτελέσματα θα επηρεάσουν άμεσα τις μελλοντικές εξελίξεις είναι σημαντικό να Copyright 2011 Σελίδα 179

18 δίνεται προσοχή στην πιθανότητα σκόπιμης ή μη σκόπιμης πλάνης. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο και τη διασφάλιση της ανωνυμίας. Η κλασική τεχνική, θα είχε ως αφετηρία τη συζήτηση της η ΔΑ είναι η πιο κατάλληλη επιλογή σε πεδία τρέχουσας πραγματικότητας αλλά το τα οποία είναι συνήθως μια ποικιλία ή ενδιαφέρον θα εστιαζόταν στις άμεσες συνονθύλευμα από ατομικές αποφάσεις και όχι όταν προϋπάρχουν γενικές αρχές ή κανονισμοί. Η ΔΑ είναι ιδιαίτερα κατάλληλη επιπτώσεις που θα επηρεάσουν την εξέλιξη του επαγγέλματος. Αντίθετα, η ΤτΔ Πολιτικής και η ΤτΔ Απόφασης θα μπορούσαν να στις περιπτώσεις όπου οι τρέχουσες εξελίξεις χρησιμεύσουν σε ανώτερο ιεραρχικά καθορίζονται από ανεξάρτητα ή ασυντόνιστα άτομα με αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων πολιτειακό φορέα (π.χ Υπουργείο) με σκοπό την επιλογή κάποιου από τα εναλλακτικά ή διότι επιτρέπει τη λήψη μιας συγκεκριμένης βέλτιστα σενάρια για την οριστική απόφασης μέσω της αποτελεσματικής νομοθετική ρύθμιση του ζητήματος. οργάνωσης και του συντονισμού τους. 18,25 Στον πίνακα 1 φαίνονται τα κοινά στοιχεία των επιμέρους μεθόδων και οι διαφορές τους σχετικά με τη μέθοδο, το αντικείμενο και το περιεχόμενό τους. Από την περιγραφή των ανωτέρω τύπων φαίνεται ότι υπάρχουν αρκετές δυνατότητες διαφοροποίησης της τεχνικής με αποτέλεσμα να μην έχει ακόμα αναπτυχθεί ένα οριστικό σχήμα ταξινόμησης. Σ αυτό συμβάλει και το γεγονός ότι αρκετοί ερευνητές Συζήτηση προσπαθώντας να προσαρμόσουν την Με κοινό χαρακτηριστικό δομικό στοιχείο τη τεχνική σε συγκεκριμένες συνθήκες ή συλλογή των εμπεριστατωμένων απόψεων, η ιδιαίτερα ερευνητικά αντικείμενα εισήγαγαν κύρια διαφορά των προαναφερθέντων νέες παραλλαγές ή συνδυασμό επιμέρους μεθόδων, παραμένει στο σκοπό ή στη χρησιμότητα της διερεύνησης ή/και τροποποιήσεων. Για παράδειγμα σε μερικές μελέτες έχει δοθεί μια προσεγγιστική (ή και επίλυσης του επιζητούμενου απόλυτη) βαρύτητα στις απόψεις των προβληματισμού. Για παράδειγμα η ειδικών ανάλογα με το μέγεθος της προσπάθεια καθορισμού των εμπειρογνωμοσύνης τους. Σε κάποιες επαγγελματικών δικαιωμάτων των περιπτώσεις ζητείται από τους ειδικούς να νοσηλευτών στην Ελλάδα θα μπορούσε να «επιτευχθεί» μέσω οποιουδήποτε από τους τρεις αναφερόμενους τύπους της τεχνικής, έχοντας κοινά χαρακτηριστικά την επιλογή των ειδικών, την συλλογή των απόψεών τους, υπολογίσουν την πιθανότητα εμφάνισης ενός γεγονότος σε συγκεκριμένο χρόνο στο μέλλον ενώ σε άλλες, το ζητούμενο είναι ο χρόνος μέχρι την πιθανή εμφάνιση του γεγονότος. Μια ακόμη παραλλαγή που έχει καταγραφεί Copyright 2011 Σελίδα 180

19 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 αφορά στον πρώτο γύρο τον οποίο πολλοί ερευνητές αντικατέστησαν με ανεύρεση ή ταυτοποίηση των σχετικών παραγόντων με δική τους ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, συνεντεύξεις ατόμων ή άλλου είδους αποτελέσματα έρευνας 26,27 Γενικά οι τροποποιήσεις μπορεί να σχετίζονται με το δείγμα των ειδικών (τα κριτήρια επιλογής τους, το βαθμό της ειδικότητάς τους ή της εμπειρογνωμοσύνης τους), τα χαρακτηριστικά του πρώτου γύρου, τη δόμηση των ερωτήσεων, το επιθυμητό επίπεδο της συναίνεσης, τη συναίνεση έναντι της πολυπλοκότητας, την παροχή της ανατροφοδότησης, τον αριθμό ή τα κριτήρια για τον αριθμό των γύρων ή ακόμα και την μέθοδο των αναλύσεων των αποτελεσμάτων. Σε πολλές περιπτώσεις όμως οι τροποποιήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αμφισβήτηση της εγκυρότητας της μεθόδου, ιδίως όταν αυτές είναι πάρα πολλές. Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η διάκριση μεταξύ των προηγούμενων κύριων τύπων της ΤτΔ και η προσπάθεια ανάλυσης των κυριότερων διαφορών τους δεν αποτελούν παρά απλά ιδανικά μοτίβα. Στην πραγματικότητα κάθε πρακτική εφαρμογή της ΤτΔ είναι μάλλον μία μίξη των τριών αυτών τύπων, πράγμα που καθιστά την κατάταξη της κάθε μελέτης στη μία ή την άλλη κατηγορία αρκετά δύσκολη και υποκειμενική. 28 Συμπεράσματα-προτάσεις Η ΤτΔ αποτελεί ιδιαίτερη οντότητα στη μεθοδολογία έρευνας. Υπάρχουν αρκετές δυνατότητες διαφοροποίησης στη μεθοδολογία της εφαρμογής της με αποτέλεσμα τη δυσκολία ταξινόμησής της. Αρκετοί συγγραφείς αναφέρονται σε τρεις κύριους τύπους με σαφή διάκριση στο επιστημολογικό υπόβαθρο, την επιλογή, αποστολή και ανατροφοδότηση της ομάδας των ειδικών και τους στόχους της ανωνυμίας. Με την αξιοποίηση της ΤτΔ, η διεθνής νοσηλευτική ερευνητική κοινότητα έχει συμβάλει στην επίλυση, τη δημιουργία συναίνεσης ή/και μέσο-μακροπρόθεσμων προβλέψεων σε αρκετά άγνωστα πεδία ή/και πολύπλοκα ζητήματα του νοσηλευτικού χώρου. Η χρήση της ΤτΔ στην τρέχουσα ελληνική νοσηλευτική πραγματικότητα είναι μια πρόκληση για τους νοσηλευτές και τους ερευνητές, λόγω της σχετικά περιορισμένης εξοικείωσης με τη μεθοδολογία της ΤτΔ καθεαυτής. Θεωρητικά θέματα όπως η κατεύθυνση της νοσηλευτικής έρευνας στην Ελλάδα, οι αναγκαίες αλλαγές στην εκπαίδευση, αλλά και πρακτικά ζητήματα όπως η αναθεώρηση των νοσηλευτικών επαγγελματικών δικαιωμάτων ή η βέλτιστη κατανομή του προσωπικού, είναι ίσως μερικά από τα μείζονα νοσηλευτικά ζητήματα που ταλανίζουν την σύγχρονη νοσηλευτική στην Ελλάδα και θα μπορούσαν να διευθετηθούν Copyright 2011 Σελίδα 181

20 με μία από τις εξειδικευμένες προσεγγίσεις 8. Guangyi X, Chongsuvivatwong V, Geater A, της μεθόδου των Δελφών. Ming L, Yun Z. Application of delphi technique in identification of appropriate ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Goodman CM. The Delphi technique: A screening questions for chronic low back pain from traditional chinese medicine critique. Journal of Advanced Nursing experts' opinions. J Altern Complement 1987, 12(6): Isaac S, Michael W. Handbook In Research Med 2009,15(1): Dalkey, Norman C. Predicting the Future, & Evaluation for Education & the 1968: Ιστοσελίδα: Behavioral Sciences 3rd Ed. San Diego, Educational and Industrial Testing.html Ημερ. τελευταίας πρόσβασης: Services, Aron D, Pogach L. Quality indicators for 12/10/ Grisham T. The Delphi technique: a method diabetes mellitus in the ambulatory setting: for testing complex and multifaceted using the Delphi method to inform topics. International Journal of Managing performance measurement development. Qual Saf Health Care 2008, 17(5): Projects in Business 2009, 2(1): Mullen PM. Delphi: Myths and reality. 4. Tolson D, Maclaren W, Kiely S, Lowndes A. Journal of Health Organization and Influence of policies on nursing practice in long-term care environments for older Management, 2003, 17(1): Mead DM, Moseley LG. Considerations in people. J Adv Nurs. 2005, 50(6): using the Delphi approach: design, 5. Linstone H, Turoff M. The Delphi method: Techniques and applications. London, UK: questions and answers. Nurse Researcher 2001, 8: Addison-Wesley, Bramwell L, Hykawy E. The Delphi 6. Kennedy P. Enhancing Delphi research: methods and results Journal of Advanced Nursing 2004, 45(5): Brehaut JC, Lott A, Fergusson DA, Shojania technique: a possible tool for predicting future events in nurse education. Nursing Papers1974, 6(1), Turoff M. The design of a policy Delphi. KG, Kimmelman J, Saginur R. Can patient Technological Forecasting and Social decision aids help people make good decisions about participating in clinical trials? A study protocol. Implement Sci Ghange 1970, 2: Murry JW, Hammons JO. Delphi: A versatile methodology for conducting qualitative 2008, 23: Copyright 2011 Σελίδα 182

21 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 research. The Review of Higher Education 1995, 18: Buck AJ, Gross M, Hakim S, Weinblatt J. Using the Delphi Process to Analyze Social Policy Implementation. Policy Sciences 1993, 26: Dunn WN. Public Policy Analysis. An Introduction. 3 rd ed. New Jersey, Pearson Prentice Hall, 2004: Heiko A, Von der Gracht. The Future of Logistics: Scenarios for GABLER EDITION WISSENSCHAFT Wiesbaden, McKenna HP. The Delphi technique: a worthwhile approach to nursing? Journal of Advanced Nursing 1994,19(6): Rayens M, Hahn E. Building Consensus Using the Policy Delphi Method Policy. Politics, & Nursing Practice 2000,1(4): Kuusi O. Expertise in the future use of generic technologies. Epistemic and methodological Considerations concerning Delphi studies. Acta Universitatis Oeconomicae Helsingiensis A-159, Doctorate Dissertation. Helsinki, School of Economics and Business Administration, Kamppinen M, Kuusi O, Söderlund S. Tulevaisuuden tutkimus -Perusteet ja sovellukset. (Futures research foundations and applications). Second edition. Helsinki,Suomalaisen kirjallisuuden seura, Tapio P. Disaggregative policy Delphi. Using cluster analysis as a tool for systematic scenario formation. Technological Forecasting and Social Change 2003, 70(1): Rauch W. The Decision Delphi. Technological Forecasting And Social Change1979, 15: 159-I Aichholzer G. The Austrian foresight program: organization and expert profile. International Journal Of Technology Management; 2001, 21(7/8): De Meyrick J. The Delphi Method and Health Research. Health Education 2003, 103(1): Rowe G, Wright G. Expert opinions in forecasting: The role of the Delphi Technique. In J. Armstrong (Ed). Principles of Forecasting. Boston, Kluwer Academic, 2001: Kastein MR, Jacobs M, Van der Hell RH. Luttik K, Touw-Otten FWMM. Delphi, the issue of reliability: a qualitative Delphi study in primary health care in the Netherlands. Technological Forecasting and Social Change 1993, 44: Copyright 2011 Σελίδα 183

22 Πίνακας 1: Η Κλασική Τεχνική των Δελφών, Η Τεχνική των Δελφών Πολιτικής και η Τεχνική των Δελφών Απόφασης Κλασική Τεχνική των Δελφών Ομοιότητες Τεχνική των Δελφών Πολιτικής Τεχνική των Δελφών Απόφασης Επιλογή των βέλτιστων επιχειρημάτων, ανωνυμία απόψεων, πολλαπλοί γύροι, συλλογή μέσω ερωτηματολόγιου, ή ερωτηματολόγιο και συνέντευξη Διαφορές Σκοπός/χρήση: ακριβής πρόβλεψη βάση κλασικών στατιστικών ελέγχων εναλλακτικά σενάρια βέλτιστα σενάρια Επιστημολογικό Υπόβαθρο - Η σημασία της πραγματικότητας: δεδομένη πραγματικότητα: η «μετάφραση» της είναι ξεκάθαρη, οι επιπτώσεις θα συζητηθούν δεδομένη πραγματικότητα: η «μετάφραση» της θα συζητηθεί μια πραγματικότητα δημιουργηθεί νέα θα Στόχοι: γεγονότα (ακριβείς προβλέψεις) δημιουργία συναίνεσης επιστημονική πρόβλεψη υπό αίρεση ιδέες ορισμός και απόψεων πλουραλισμός αποφάσεις προετοιμασία και υποστήριξη διαλόγου αυτοεκπληρούμ ενη προφητεία Τα μέλη της ομάδας των ειδικών (expert panel) είναι: ειδικοί, εμπειρογνώμονες, ή ειδήμονες στο αντικείμενο έρευνας ή απλά μέλη μιας ομάδας (μετά από ενημέρωση για το υπό έρευνα θέμα) μέλη διαφορετικών ομάδων πίεσης (λόμπι) υπεύθυνοι για τη λήψη αποφάσεων Copyright 2011 Σελίδα 184

23 Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος Ιούνιος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 2 nd Issue, April June 2011 Τα μέλη της ομάδας των ειδικών (expert panel): προσπαθούν να λάβουν ρεαλιστικές προγνώσεις να προωθήσουν την «ατζέντα» τους επιδιώκοντας τον επηρεασμό των οργάνων της εκτελεστικής ή νομοθετικής εξουσίας να δημιουργήσουν μια έγκυρη βάση δεδομένων ως παρακαταθήκη για λήψη αποφάσεων Η Ανατροφοδότηση της ομάδας των ειδικών (expert panel) έχει ως στόχο: τον καθορισμό ρεαλιστικών λύσεων την παραγωγή «καλών» εναλλακτικών σεναρίων την υποβοήθηση, ενδυνάμωση, ενίσχυση των διευθυντικών στελεχών για τον επωμισμό των τελικών αποφάσεων Η ανωνυμία έχει ως στόχο: να εμποδίσει την εδραίωση διαπλεκόμενων σχέσεων και προσωπικής επιρροής να διευκολύνει την έκφραση ακραίων και ριζοσπαστικών απόψεων να υποστηρίξει την ελεύθερη έκφραση χωρίς ιεραρχικές ή άλλες πιέσεις Η αντικειμενικότητα έχει ως στόχο: τη διασφάλιση μεθοδολογικής αρτιότητας την επίτευξη ρεαλιστικών στόχων και αποτελεσμάτων το σεβασμό της αυτοδιάθεσης των μελών Copyright 2011 Σελίδα 185

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση και οι βασικές τροποποιήσεις

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση και οι βασικές τροποποιήσεις 10 ος Τόμος, 2 ο Τεύχος, Απρίλιος - Ιούνιος 2011 10 th Volume, 2 nd Issue, April - June 2011 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα - Μέρος 1 ο. Η κλασική μεθοδολογική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Hostrop (1975) ανακεφαλαιώνει τη σειρά των διαδικασιών (γεγονότων) που ακολουθούνται σύµφωνα µε τη "DELPHI", όπως την είδε ο ιδρυτής της Helmer:

Ο Hostrop (1975) ανακεφαλαιώνει τη σειρά των διαδικασιών (γεγονότων) που ακολουθούνται σύµφωνα µε τη DELPHI, όπως την είδε ο ιδρυτής της Helmer: Β. Η ΜΕΘΟ ΟΣ DELPHI 1. Εισαγωγή Τα τελευταία τριάντα χρόνια γίνεται πολύς λόγος για τη µέθοδο "DELPHI" (Ανδρουλιδάκης, Σ. και Τσολάκης, Χρ.1990). Είναι µια µέθοδος\τεχνική που επινοήθηκε κατά τη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα. Μέρος 2 ο : Μεθοδολογικοί προβληματισμοί

Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα. Μέρος 2 ο : Μεθοδολογικοί προβληματισμοί Το Βήμα του Ασκληπιού 10 ος Τόμος, 3 ο Τεύχος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2011 Rostrum of Asclepius 10 th Volume, 3 rd Issue, July September 2011 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Η τεχνική των Δελφών στη νοσηλευτική έρευνα.

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας : ανάγκη και πρόκληση. Νίκος Γκιωνάκης ψυχολόγος

Ποιότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας : ανάγκη και πρόκληση. Νίκος Γκιωνάκης ψυχολόγος Ποιότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας : ανάγκη και πρόκληση Νίκος Γκιωνάκης ψυχολόγος Τι είναι η ποιότητα; Στη φροντίδα ψυχικής υγείας η ποιότητα είναι ένα μέτρο του κατά πόσον οι μονάδες : α) αυξάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διπλωματικής Εργασίας: Διοικητική ενδυνάμωση στους αθλητικούς οργανισμούς των δήμων

Θέμα Διπλωματικής Εργασίας: Διοικητική ενδυνάμωση στους αθλητικούς οργανισμούς των δήμων Θέμα Διπλωματικής Εργασίας: Διοικητική ενδυνάμωση στους αθλητικούς οργανισμούς των δήμων Του φοιτητή: Πασχαλίδη Ζήση (Α.Μ. 10117) MSM 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Αθήνα, Δεκέμβριος 2011 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1)

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (2) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (3) Ε: Για το προσωπικό αναφέρεστε; Και μία τελευταία ερώτηση. Από πόσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας

Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ_ H χρήση των ημερολογίων αναστοχασμού στην εκπαίδευση των φοιτητών στις επιστήμες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας: Μια προσέγγιση στα πλαίσια των κανόνων της επαγγελματικής ηθικής και δεοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και τυχαίο σφάλμα στις επιδημιολογικές μελέτες

Αιτιότητα και τυχαίο σφάλμα στις επιδημιολογικές μελέτες Αιτιότητα και τυχαίο σφάλμα στις επιδημιολογικές μελέτες Αιτιότητα Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών ΕΣΔΥ ΚΕΕΛΠΝΟ, 2007 "Ευτυχισμένος είναι αυτός που κατόρθωσε

Διαβάστε περισσότερα

EC-ASE: European Certificate for Consultants of Social Economy

EC-ASE: European Certificate for Consultants of Social Economy Μεθοδολογία Αντιστοίχισης των Προσόντων με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων (EQF) EC-ASE: European Certificate for Consultants of Social Economy «European Certificate for Consultants of Social

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Συµµαχία για την υγεία:διατροφη Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Χασαπίδου Μαρία Καθηγήτρια Διατροφής ΑΤΕΙΘ -. Σχέδιο δράσης για την εφαρµογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πρόληψη και τον

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET PERIOPERATIVE NURSING (2015), VOLUME 4, ISSUE 2 ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ PERIOPERATIVE NURSING DATA SET Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) L 177/18 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 6.7.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 651/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 5ης Ιουλίου 2011 σχετικά με την έγκριση των εσωτερικών κανόνων λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα