ΝΙΚΟΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. i κρίση µ ητροπολιτική αναδιάρθρωση, νέα πολεοδοµ ία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΙΚΟΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. i κρίση µ ητροπολιτική αναδιάρθρωση, νέα πολεοδοµ ία"

Transcript

1 ΝΙΚΟΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ i κρίση µ ητροπολιτική αναδιάρθρωση, νέα πολεοδοµ ία

2

3

4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 9 ΜΈΡΟΣ 1o: ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ `1. ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΗ Από την φεουδαλική επέκταση στην κρίση του 14ου αιώνα Καπιταλιστική άνθιση και κρίση του εµπορικού καπιταλισµού Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΜΙΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΠΟΡΕΙΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ( ) ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΜΙΑ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ Η ΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ -ΡΥΘΜΙΣΗΣ: ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ έννοιες Κύριες µορφές και καθεστώτα συσσώρευσης Παράµετροι και συνθήκες της συσσώρευσης (ή συνθήκες αξιοποίησης του κεφαλαίου)... 66

6 2. ΠΟΛΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Η εµπειρική µαρτυρία: η πόλωση της συσσώρευσης του κεφαλαίου στον ελληνικό κοινωνικό σχηµατισµό Η αιτιότητα της πόλωσης της συσσώρευσης: στοιχεία µιας προβληµατικής Συνθήκες εκµετάλλευσης και πόλωση της µισθωτής σχέσης Παραγωγικότητα και πόλωση της παραγωγής Η επίδραση της πόλωσης στην κυκλοφορία του κεφαλαίου Οι επιπτώσεις της πόλωσης στις διαδικασίες ρύθµισης ΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΕΝ ΟΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ Η χωρικότητα της παραγωγής Η χωρικότητα της ανταλλαγής Η χωρικότητα της κατανάλωσης ή της αναπαραγωγής της εργατικής δύναµης Ενότητα και αλλοεπίδραση των χωρικοτήτων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΚΗ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕΡΟΣ 2ο: Η ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΝΕΑ ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ Η ΚΡΙΣΗ Η ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Η ΝΕΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ Η ΑΣΤΙΚΟ-ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗΣ ιαδοµένες ερµηνείες της αστικο-αγροτικής µεταβολής

7 2.2. Αστικο-αγροτική µεταβολή και κρίση της καπιταλιστικής συσσώρευσης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Η ΝΕΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ Ε ΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΙ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΥΦΕΣΗΣ Incubator έναντι τοπικών επιπτώσεων Η µητροπολιτική βιοµηχανική δοµή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Η ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΟΡΦΕΣ ΙΑΙΡΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΟΙ, ΝΕΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Χωρική αναδιάρθρωση της παραγωγής Χωρική αναδιάρθρωση της διαχείρισης και της ανταλλαγής ΜΕΡΟΣ 3ο: ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ: ΑΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΡΎΘΜΙΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑ, ΡΥΘΜΙΣΗ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Οι θεωρίες για την διάρθρωση και ανάπτυξη της πόλης Στόχοι, πολιτικές και τοµείς παρέµβασης του προγραµµατισµού Τα µέσα και οι θεσµοί της παρέµβασης Η διαδικασία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ, ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

8 1. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΩΡΙΚΟΤΗΤΑΣ Ο ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ Οι πολιτικές Οι θεσµικές µορφές Η ιδεολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Η αποσύνδεση θεωρίας και πρακτικής Οι τοµεακές πολιτικές συλλογικής κατανάλωσης και βιοµηχανίας Η µεταβολή θεσµών και µεθόδων Η έµφαση στην αποκέντρωση ΜΕΡΟΣ 4ο: ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ: ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΠΡΟΤΥΠΑ, ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: ΤΑ ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Η ΝΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΤΟΜΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΜΙΑ ΥΠΟΜΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΝΑΜΙΚΗ Η ΝΕΑ ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Την αστικότητα, εικόνα, αίσθηση, βίωµα και αντικειµενική υπόσταση της πόλης, µέσα από τους ιδανικούς της τύπους (τη µητρόπολη, τον προγραµµατισµό και τον σχεδιασµό) διαπραγµατεύεται αυτή η σειρά των βιβλίων. Με µια προσέγγιση ταυτόχρονα φαινοµενολογική και ιστορικιστική, συγχρονική και δυναµική, ένα σύνολο ερωτηµάτων µετασχηµατίζονται σε υποθέσεις έρευνας και αντιπαραβάλλονται στον κόσµο της εµπειρίας, αναζητώνtας την κατανόηση και πρόβλεψη της µεταβολής του. Ως αρχικά ερωτήµατα θα µπορούσαν να θεωρηθούν: ένα περιγραφικό ερώτηµα, σχετικά µε τον χαρακτήρα και τις ιδιαιτερότητες της σύγχρονης πόλης και πολεοδοµίας ένα ερµηνευτικό, που αφορά στις δυνάµεις σχηµατισµού και τις σχέσεις µετασχηµατισµού της αστικότητας ένα διαρθρωτικό, σχετικά µε τους δεσµούς και τις αντιστοιχίες των επιµέρους διαδικασιών που διαµορφώνουν την αστικότητα. Σύντοµα τα ερωτήµατα αυτά παραχώρησαν την θέση τους και ενσωµατώθηκαν σε αντίστοιχες υποθέσεις έρευνας, δηλαδή: σε µια υπόθεση περιγραφική: ότι από την αρχή της δεκαετίας του 1970 συντελούνται ριζικές µεταβολές στις µητροπόλεις και στην πολεοδοµία, όπως η αντιστροφή των ρυθµών της αστικοποίησης, η κρίση των παλιών βιοµηχανικών κέντρων, η παραγωγική αποκέντρωση, η αποδιάρθρωση του στρατηγικού προγραµµατισµού και του φονξιοναλιστικού σχεδιασµού, σε µια υπόθεση ερµηνευτική: ότι οι παραπάνω µετασχηµατισµοί της πόλης και της πολεοδοµίας µπορούν να συναρτηθούν και να ερµηνευθούν από την δυναµική της συσσώρευσης του κεφαλαίου (των καθεστώτων της, της µεγέθυνσης, της ύφεσης, της γεωγραφίας της) και της ρύθµισης (των πολιτικών και ιδεολογικών µηχανισµών κανονικότητας της συσσώρευσης),

10 10 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ σε µια υπόθεση διαρθρωτική: ότι η αστικότητα συντίθεται από τρεις επιµέρους διαδικασίες, τον χώρο της συσσώρευσης, τις ρυθµίσεις των κοινωνικών αντιθέσεων του, και τις ρυθµίσεις της µετατροπής σε κατασκευασµένο χώρο. Ανάµεσά τους, οι σχέσεις διάρθρωσης δεν είναι αιτιακές αλλά παραθετικές και οι µετασχηµατισµοί κάθε µιας είναι ανεξάρτητοι της κατάστασης των άλλων. Η έρευνα και ο έλεγχος των υποθέσεων εντοπίσθηκε σε µια ευνοϊκή συγκυρία. αυτήν της κρίσης που άρχισε στην δεκαετία του 1970, όπου η µεταβολή της αστικοποίησης. της παραγωγής. της κατανάλωσης, της δηµόσιας παρέµβασης κλπ., ήταν ιδιαίτερα εµφανείς. Επίσης νέα φαινόµενα εντοπίσθηκαν στην οικονοµία, στην πολιτική, στην ιδεολογία και στις κοινωνικές σχέσεις, που ανατρέποντας την γραµµική εξέλιξη και την συνέχεια των προηγούµενων τάσεων επιζητούν νέες πρακτικές και θεωρητικές απαντήσεις. Θα πρέπει να προσθέσουµε ότι το φάσµα των θεµάτων της έρευνας ήταν τόσο εκτεταµένο που µας ανάγκασε να χρησιµοποιήσουµε µόνο δηµοσιευµένα εµπειρικά στοιχεία για να ελέγχουµε τις θεωρητικές κατασκευές, τα ερωτήµατα και τις υποθέσεις. Οι πηγές του εµπειρικού υλικού ήταν πολύ διαφοροποιηµένες, πράγµα που αντανακλάται στην βιβλιογραφία. Συνολικός στόχος του εγχειρήµατος, µαζί µε την αξιολόγηση των υποθέσεων, είναι να γίνει κατανοητή η πορεία συγκρότησης και µετασχηµατισµού της αστικότητας, µέσα από την σύγκλιση τριών ασύνδετων µέχρι σήµερα πεδίων: των κοινωνικο-οικονοµικών αναλύσεων της αστικής ανάπτυξης, των θεωριών για το κράτος και τις πολιτικές παρεµβάσεις στην αστικοποίηση και αστική ανάπτυξη, των απόψεων για τον αστικό σχεδιασµό ή την µορφοποίηση του κατασκευασµένου χώρου της πόλης. Προσδιορίζεται έτσι µια κατεύθυνση έρευνας που συνδυάζει τις διαρθρωτικές προσεγγίσεις της πόλης της αρχής της δεκαετίας του µε τις ιστορικο-δυναµικές προσεγγίσεις της δεκαετίας του '80. * * * Κεντρικές έννοιες της συνολικής προσέγγισης είναι αυτές της

11 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ 11 χωρικότητας, του αστικού προγραµµατισµού και του αστικού σχεδιασµού που αντιµετωπίζονται ως εξωτερικές εκδηλώσεις, στο πεδίο της πόλης, της συσσώρευσης και της ρύθµισης. Πάνω στις έννοιες αυτές οικοδοµείται η κύρια θεωρητική κατασκευή της έρευνας. Η κίνηση του κεφαλαίου µε προοπτική την επαύξηση του (συσσώρευση) συγκεντρώνει και διαρθρώνει µέσα στον χώρο την παραγωγή, τις ανταλλαγές, τα δίκτυα, την εργατική δύναµη και τις εγκαταστάσεις της αναπαραγωγής της. Αυτό που προκύπτει (η χωρικότητα της συσσώρευσης) είναι µια αντιφατική και µε αντιθέσεις συνάθροιση κοινωνικών πρακτικών και χρήσεων γης, που διέπεται από την λογική του κεφαλαίου και από τις συγκρούσεις των κοινωνικών οµάδων της συνάθροισης. Σχηµατίζεται έτσι ένα κοµβικό πλέγµα σχέσεων, συµφερόντων, αντιφάσεων και αντιθέσεων η δυναµικότητα του οποίου είναι ανάλογη µε την εκρηκτικότητά του. Τον εκρηκτικό και αντιφατικό χαρακτήρα της αστικής συγκέντρωσης, που απειλεί κάθε στιγµή τη λειτουργία της και εµποδίζει την αναπαραγωγή της, αναλαµβάνει να εξοµαλύνει και να ρυθµίσει η πολεοδοµία. εν πρόκειται για ένα ρόλο φιλανθρωπικό, αλλά για µια αναγκαιότητα που επιβάλλουν οι ίδιες οι σχέσεις που παράγουν την χωρικότητα. Είναι η άλλη πλευρά της διαλεκτικής των αντιθέσεων, αυτή της ενότητας και της συνάφειας. Εδώ ο εξοµαλυντικός ρόλος της πολεοδοµίας είναι διπλός: αφενός στρέφεται στις κοινωνικές αντιθέσεις και αντιφάσεις της χωρικότητας και αφ' ετέρου προς τον υλικό, τον κατασκευασµένο χώρο που την συγκεκριµενοποιεί. Μια διπλή παρέµβαση έτσι αναδύεται. που αποβλέπει στην εξοµάλυνση στο κοινωνικό επίπεδο (αστικός προγραµµατισµός) και στην ρύθµιση της µετατροπής της χωρικότητας σε κατασκευασµένο χώρο (αστικός σχεδιασµός). Εάν τα παραπάνω αποτελούν µια πρώτη και πολύ γενική περιγραφή του βασικού θεωρητικού σχήµατος (της συνάρθρωσης δηλ. της συσσώρευσης, της ρύθµισης, της χωρικότητας. του προγραµµατισµού και του σχεδιασµού) πρέπει να αναφερθούµε συνοπτικά στην κίνησή του. Για κάτι τέτοιο µας χρειάζονται οι έννοιες του καθεστώτος συσσώρευσης και του τρόπου ρύθµισης. Ισχυριζόµαστε ότι σε κάθε µακροπρόθεσµη ισορροπία των δυνάµεων της συσσώρευσης (καθεστώς συσσώρευσης). που εξασφαλίζεται από ορισµένους µηχανισµούς κανονικότητας (τρόπος ρύθµισης), αντιστοιχεί µια ορισµένη µορφή χωρικότητας, αστικού προγραµµατισµού, και αστικού σχεδιασµού. Έτσι σε κάθε εποχή ισορροπίας, µια άρρηκτη σχέση και συνάφεια συσσώρευσης, ρύθµισης και αστικότητας διαµορφώνεται. Όταν η

12 12 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ κινητήρια δύναµη της συνάρθρωσης µετασχηµατισθεί (το καθεστώς συσσώρευσης) συµπαρασύρει µαζί του όλες τις αρθρωµένες πρακτικές έως ότου µια νέα ισορροπία αποκατασταθεί. Η διαχρονική λοιπόν και ιστορική κίνηση του θεωρητικού µας σχήµατος είναι αυτό της διαδοχής των εποχών, κάθε µία από τις οποίες χαρακτηρίζεται από τις δικές της εσωτερικές σχέσεις και από αποκλειστικές εκφράσεις της συσσώρευσης, της ρύθµισης, της χωρικότητας, του αστικού προγραµµατισµού, και του σχεδιασµού. Το βάρος της περιγραφής και τεκµηρίωσης αυτής της πορείας πέφτει στο πρώτο βιβλίο. Η θεωρητική κατασκευή που περιγράψαµε, στην στατική, και δυναµική της έκφανση, αναδύεται από την έρευνα του µετασχηµατισµού της αστικότητας που επιφέρει η κρίση της δεκαετίας του Το τέλος της λεγόµενης χρυσής µεταπολεµικής εποχής σ' αυτή την περίοδο, αναδεικνύει τις διαδικασίες διαµόρφωσης των νέων σχέσεων µεταξύ συσσώρευσης, ρύθµισης, χωρικότητας και πολεοδοµίας. Τα άλλα δύο βιβλία επικεντρώνονται στην µελέτη του αστικού προγραµµατισµού και του αστικού σχεδιασµού, όχι µόνο στο γενικό λειτουργικό τους µέρος, αλλά και στις τεχνικές που απαιτούνται για την ενεργοποίησή τους. Τα δύο αυτά βιβλία θα µπορούσαν να θεωρηθούν ως αναλυτικές παρενθέσεις στο τρίτο και τέταρτο µέρος του πρώτου βιβλίου της θεωρίας της αστικότητας. Μια τελευταία παρατήρηση αφορά τον ανοιχτό χαρακτήρα της προκείµενης θεωρητικής τριλογίας. µέσα από την έννοια υπόβαθρο "της αρθρωµένης εποχής" που της αντιστοιχεί µια ορισµένη χωρικότητα, πολεοδοµία και αστικότητα, πολλές ακόµη απόψεις της τελευταίας µπορούν να διερευνηθούν.

13 Μέρος 1ο : Συσσώρευση του Κεφαλαίου και Σχηµ ατισµ ός του Αστικού και Μητροπολιτικού Χώρου

14

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Μια ιστορία του σχηµατισµού του αστικού και µητροπολιτικού χώρου µπορεί να διατυπωθεί µε την προϋπόθεση της κατασκευής ενός θεωρητικού σχήµατος ενοποίησης της ασυνέχειας και αποσπασµατικότητας των ιστορικών αναφορών και γεγονότων. Μ' αυτή την έννοια η ιστορία της πόλης γίνεται αντιληπτή µέσα από τις σχηµατοποιήσεις της θεωρίας, ή για να είµαστε περισσότερο ακριβείς µέσα από τις διαφορετικές σχηµατοποιήσεις των θεωριών. Η άρση της ασυνέχειας που χαρακτηρίζει τις ιστορικές αναφορές µέσα από την θεωρία πραγµατοποιείται µε δύο τρόπους: αφενός αποκαθίσταται µία συνέχεια διαδικασιών πάνω σε σχέσεις αιτιότητας, και αφ' ετέρου διατυπώνεται η σύνθεση των πρακτικών των οµάδων ή άλλων κοινωνικών υποκειµένων. Στην πρώτη περίπτωση ο θεωρητικός χειρισµός διαπραγµατεύεται διαρθρωτικές σχέσεις και τις αντιφάσεις τους, ενώ στην δεύτερη πρακτικές και τις αντιθέσεις τους. Σύµφωνα µ' αυτή την οπτική, η ερµηνεία της συγκρότησης του αστικού και µητροπολιτικού χώρου υποχρεωτικά περιλαµβάνει: α. την αποκατάσταση της συνέχειας ανάµεσα στις διαδικασίες που οδηγούν στον σχηµατισµό της πόλης, όπως είναι η αστικοποίηση, η διάρθρωση του δικτύου των οικισµών, η ρύθµιση της αστικής και µητροπολιτικής ανάπτυξης, β. την διευκρίνηση των κύριων αντιθέσεων και συγκρούσεων που διαδραµατίζονται στην παραπάνω πορεία, και γ. την αναφορά στις κύριες θεωρητικές σχηµατοποιήσεις της αστικοποίησης και της συγκρότησης της σύγχρονης πόλης. Ο πλούτος των θεωριών που αναφέρονται στην ανάπτυξη και στην οργάνωση της κοινωνικής ζωής στην πόλη είναι εξαιρετικά µεγάλος. Ενδεικτικά µπορούµε να αναφέρουµε ότι ο G. Sjoberg (1967) διακρίνει τις ακόλουθες σχολές: α. την σχολή της αστικοποίησης των Park, Burgess, Wirth, Redfield που βασίζεται σε απόψεις ευρωπαίων κοινωνιολόγων όπως οι Simmel, Maine, Durkheim, Max Weber, β. την σχολή του Σικάγο των Park και Burgess, γ. την σχολή του οικολογικού

16 16 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ συµπλέγµατος των Duncan, Schnore, Gibbs, Martin, δ. την οικονοµική σχολή που περιλαµβάνει τις µαρξιστικές προσεγγίσεις αλλά και κοινωνιολόγους όπως οι Shevky, Bell, Lakoste, επηρεασµένους από τον Collin Clark, ε. την περιβαλλοντική σχολή, συνέχεια- των απόψεων του Ρ. Geddes, ζ. την τεχνολογική σχολή των Hawley και Ogburn, η. την σχολή των αξιών των Znaniecki, Firey και Willhelm, θ. την σχολή της κοινωνικής εξουσίας των Form, Meyerson και Banfield. Το σχήµα γίνεται ακόµη πιο πολύπλοκο αν πάρουµε υπ' όψη µας τις θεωρίες που αναφέρονται στην οργάνωση του δικτύου των οικισµών, εµπνεόµενες είτε από την κλασική οικονοµική σκέψη, όπως οι θεωρίες των Cristaller και Losch, είτε από θεωρίες διάχυσης, όπως των Perroux, Friedmann, Soja, Gould, North, για να αναφέρουµε τους πιο γνωστούς του παραδείγµατος της διάχυσης. Μπροστά σ' αυτή την πολυπλοκότητα των απόψεων, εµείς θα αναφερθούµε σ' ένα µικρό µόνο φάσµα θεωρητικών σχηµατοποιήσεων, που επιλέγονται µε την πεποίθηση ότι προσφέρουν την καλύτερη δυνατή αποκατάσταση της συνέχειας των διαδικασιών σχηµατισµού της πόλης και σύνθεση των διαφοροποιηµένων κοινωνικών πρακτικών της αστικοποίησης. 1. Αστικοποίηση και σύγχρονη πόλη Αν µε τον όρο αστικοποίηση εννοούµε την µετατόπιση της κοινωνικής ζωής, του πληθυσµού και των δραστηριοτήτων από την ύπαιθρο προς την πόλη και κατ' επέκταση την οργάνωση µιας νέας µορφής κοινωνικότητας στην πόλη, τότε οι κλασικές κατ' αρχήν κοινωνιολογικές θεωρίες των Weber, Marx και Durkheim τοποθετούν την αφετηρία της πρόσφατης πορείας της στην µετάβαση από την φεουδαρχία στον καπιταλισµό, τουλάχιστον στις αναφορές τους για τον ευρωπαϊκό χώρο. Ο Μ. Weber (1958) υποστηρίζει ότι οι µεσαιωνικές πόλεις έπαιξαν ένα ιδιαίτερο ρόλο στην κατάλυση των πολιτικών και οικονοµικών σχέσεων της φεουδαρχίας καθώς και στην διαµόρφωση του πνεύµατος του ορθολογισµού, τόσο κρίσιµου στην οργάνωση της εξουσίας και στην ανάπτυξη της καπιταλιστικής επιχείρησης. Σε αντίθεση µε τις πόλεις της αρχαιότητας που ο σχηµατισµός τους βασίζονταν στις σχέσεις των φυλών, µόνο στον δυτικό µεσαίωνα η πόλη µετατρέπεται σε βάσή της

17 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ 17 ανθρώπινης οργάνωσης. Κύρια µορφή της νέας µη φυλετικής οργάνωσης είναι η συντεχνία που αναλαµβάνει την πολιτική και οικονοµική διαχείριση της µεσαιωνικής πόλης. Παρ' όλο που η µεσαιωνική συντεχνία δεν γεννά την καπιταλιστική βιοµηχανία οι καπιταλιστές επιχειρηµατίες οργανώνουν την δραστηριότητά τους σε αντίθεση µε τις συντεχνίες εντούτοις δηµιούργησε τις ιδεολογικές και πολιτικές συνθήκες για την διαµόρφωση του καπιταλιστικού πνεύµατος. Παράλληλα µεταβλήθηκε ο χαρακτήρας της πολιτικής εξουσίας: η στρατιωτικά θεµελιωµένη εξουσία της αριστοκρατίας µετατρέπεται στην οικονοµικά οριζόµενη εξουσία των συντεχνιών. Μ' αυτή την έννοια, η µεσαιωνική πόλη µαζί µε την προτεσταντική ηθική µετατρέπονται σε κινητήριες δυνάµεις του δυτικού καπιταλισµού. Οι Marx και Engels ανάγουν την αστικοποίηση και την διαµόρφωση της σύγχρονης πόλης στον καταµερισµό της εργασίας, στην αντίθεση πόλης-υπαίθρου που αποτελεί βάση και έκφραση ταυτόχρονα του καταµερισµού, στην κίνηση τέλος των δυνάµεων της ανάπτυξης του καπιταλισµού. Ο καταµερισµός της εργασίας µέσα στην κοινωνία, γράφει ο Marx (1978: 367, 368), και ο αντίστοιχος περιορισµός των ατόµων σε ιδιαίτερες επαγγελµατικές σφαίρες ξεκινάει από δύο αντίθετες αφετηρίες. Μέσα στην οικογένεια και κατ' επέκταση µέσα στην φυλή γεννιέται ένας φυσικός καταµερισµός της εργασίας πάνω σε καθαρά φυσιολογική βάση, που πλαταίνει µε την επέκταση της κοινότητας και την αύξηση του πληθυσµού. Επιπλέον όµως η ανταλλαγή των προϊόντων γεννά ένα κοινωνικό καταµερισµό της εργασίας µέσω του συσχετισµού διαφορετικών αλλά ανεξάρτητων µεταξύ τους σφαιρών παραγωγής. Βάση κάθε αναπτυγµένου καταµερισµού της εργασίας, που συντελείται µε την µεσολάβηση της ανταλλαγής εµπορευµάτων, είναι ο χωρισµός της πόλης από το χωριό. Όπως όµως την υλική προϋπόθεση για τον καταµερισµό της εργασίας µέσα στην µανουφακτούρα την αποτελεί ένας κάποιος αριθµός ταυτόχρονα εργαζοµένων εργατών, έτσι το µέγεθος του πληθυσµού και η πυκνότητα του αποτελούν προϋπόθεση για τον καταµερισµό της εργασίας µέσα στην κοινωνία. Η ανάπτυξη του καταµερισµού της εργασίας, ανάµεσα στο εµπόριο και στην παραγωγή στην αρχή, µέσα στην ίδια την παραγωγή στην συνέχεια, καταλύει τα στηρίγµατα της παλιάς µεσαιωνικής κοινωνίας. Το χρηµατικό κεφάλαιο που σχηµατίσθηκε από την τοκογλυφία, την ληστεία και το εµπόριο δεν µπορεί να µετατραπεί σε βιοµηχανικό µέσα στον

18 18 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ συντεχνιακό έλεγχο των µεσαιωνικών πόλεων. Οι νέοι βιοµήχανοι εγκαθίστανται σε σηµεία µακριά από τον έλεγχο των συντεχνιών και των παλιών δήµων και συµπαρασύρουν µαζί τους µεγάλες µάζες αγροτικού πληθυσµού, που µέσα στην γενικευµένη κρίση της φεουδαρχίας έρχονται να πουλήσουν το µόνο χρήσιµο προϊόν που διαθέτουν, την εργατική τους δύναµη. Η µεγάλη βιοµηχανία επενεργεί έτσι πιο επαναστατικά από οτιδήποτε άλλο, µε την έννοια ότι καταστρέφει το προπύργιο της παλιάς κοινωνίας, τον αγρότη, και στην θέση του βάζει τον µισθωτό εργάτη. Τέλος ακόµη και ο Durkheim (1967) εντοπίζει τον µοναδικό ρόλο της πόλης στο τέλος της µεσαιωνικής περιόδου στην κατάλυση των δεσµών της παραδοσιακής ηθικής και στην επιτάχυνση του καταµερισµού της εργασίας που οδηγεί στην σύγχρονη κοινωνία. Οι θεωρίες των κλασικών της κοινωνικής σκέψης για την αστικοποίηση, την συνεισφορά της πόλης στην διαµόρφωση νέων κοινωνικών σχέσεων και vise-versa, µένουν στο περιθώριο της σχετικής προβληµατικής για µεγάλο διάστηµα. Οι αναφορές του Marx στην αντίθεση πόλης υπαίθρου και στον ρόλο της πόλης στον καπιταλισµό βρίσκουν συνέχεια µόλις µετά το Το δοκίµιο του Μ. Weber για την πόλη έρχεται στην επικαιρότητα το 1958, αν και η σκέψη του επηρεάζει την κυρίαρχη στην περίοδο σχολή του Σικάγο. Οι απόψεις του Durkheim µένουν χωρίς ουσιαστική συνέχεια µέχρι που θετικιστές κοινωνιολόγοι ξαναπροσεγγίζουν τα ζητήµατα της αλλοτρίωσης και της ανοµίας (Χαστάογλου 1984). Στην µεταπολεµική φιλολογία για την αστικοποίηση, που συνολικά χαρακτηρίζεται από την πεποίθηση της συνάφειας της µε την εκβιοµηχάνιση, δεσπόζει κατ' αρχήν η θεωρητικοποίηση των εµπειρικά διαπιστούµενων τάσεων συγκέντρωσης του πληθυσµού στις πόλεις. Χαρακτηριστικό "δείγµα" αυτού του τύπου θεώρησης είναι η προσέγγιση του Ν. Anderson (1964) που υποστηρίζει ότι µια χώρα µε ψηλό επίπεδο εκβιοµηχάνισης έχει και ψηλό επίπεδο αστικοποίησης (το τελευταίο µετριέται από το ποσοστό του πληθυσµού που ζει στις πόλεις) και στην συνέχεια επεξεργάζεται έννοιες όπως υπεραστικοποίηση και υποαστικοποίηση, υπερεκβιοµηχάνιση και υποεκβιοµηχάνιση. Ανάµεσα σε αστικοποίηση και εκβιοµηχάνιση διαµορφώνονται σχέσεις κανονικότητας, που προσδιορίζονται από τις µορφές της αντιστοιχίας τους στις καπιταλιστικές χώρες. Η κυριαρχία του εµπειρισµού και των θεωρητικών κατασκευών του σπάει στο τέλος της δεκαετίας του 1960 µέσα από την εισαγωγή ενός

19 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ 19 νέου παραδείγµατος. Ο Η. Lefebvre κατ' αρχήν επανατοποθετεί διαφορετικά την άρθρωση αστικοποίησης-εκβιοµηχάνισης. Όταν ξεκινάει η εκβιοµηχάνιση, γράφει, όταν γεννιέται ο ανταγωνιστικός καπιταλισµός µε την βιοµηχανική αστική του τάξη, η πόλη αποτελεί ήδη µια ισχυρή κοινωνική πραγµατικότητα (Lefebvre 1968). Οι µεσαιωνικές πόλεις στο απόγειο της ανάπτυξης τους συγκεντρώνουν µια ανθούσα βιοτεχνία και ένα µεγάλο χρηµατικό πλούτο, από την τοκογλυφία και το εµπόριο. Αποτελούν τα κέντρα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, όπου συσσωρεύεται όχι µόνο το χρήµα αλλά και οι γνώσεις, οι τεχνικές, τα έργα τέχνης και τα µνηµεία. Σ' αυτό το περιβάλλον η εκβιοµηχάνιση προκαλεί µια ριζική µεταβολή, µέσω της επέκτασης των ανταλλαγών, της χρηµατικής οικονοµίας και της εµπορευµατικής παραγωγής. Αν και η βιοµηχανία που γεννιέται εγκαθίσταται έξω από τις πόλεις, γρήγορα αποδεικνύεται η θέση αυτή µη πρόσφορη και οι επιχειρήσεις προσεγγίζουν την πόλη. Παράλληλα η προϋφιστάµενη πόλή επιταχύνει τις διαδικασίες προσαρµογής της στην νέα κίνηση του κεφαλαίου και στις απαιτήσεις της παραγωγικότητάς του. Το φαινόµενο είναι πολύ πιο πολύπλοκο απ' ότι φαίνεται. Στην ουσία πρόκειται για µια διπλή διαδικασία ανάµεσα σε εκβιοµηχάνιση και αστικοποίηση, σε αύξηση και σε ανάπτυξη, σε οικονοµική παραγωγή και σε κοινωνική ζωή. Οι δύο πλευρές αυτής της διαδικασίας είναι αδιαχώριστες: έχουν και εσωτερική ενότητα και αντιφάσεις. Ιστορικά υπάρχει βίαιη αντίθεση ανάµεσα σε αστική και βιοµηχανική πραγµατικότητα, µε την έννοια της καταστροφής και υποβάθµιση του αστικού από το βιοµηχανικό περιβάλλον. Εντούτοις η σχέση των παραπάνω διαδικασιών δεν είναι γραµµική. Πολλές πόλεις αναδεικνύονται από την εκβιοµηχάνιση αλλά αλλού µια µαζική επέκταση της αστικοποίησης εµφανίζεται χωρίς παράλληλη εκβιοµηχάνιση. Η αστικοποίηση στην Αφρική και στην Ν. Αµερική εκρήγνυται µε το παιχνίδι των παγκόσµιων τιµών και της καταστροφής της αγροτικής οικονοµίας κάτω από την πίεση των βιοµηχανικών πόλων. Αλλά και σ' αυτή ακόµη την περίπτωση της αναντιστοιχίας ρυθµών εκβιοµηχάνισης και αστικοποίησης, το πλαίσιο της τελευταίας είναι η εκβιοµηχάνιση. Μια ακόµη υπόµνηση, πρέπει να γίνει για τον χαρακτήρα των παραπάνω διαδικασιών. Μακριά από το να θεωρούνται σαν µια φυσική συνέχεια, ανάγονται από τον Lefebvre στην προσχεδιασµένη δράση των κυρίαρχων τάξεων και οµάδων, που διαχειρίζονται όχι µόνο την οικονοµική απασχόληση και τις παραγωγικές επενδύσεις αλλά και την κοινωνία ολόκληρη, κινητοποιώντας το κεφάλαιο, την τέχνη, την γνώση

20 20 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ και την ιδεολογία. Έτσι παρ' όλη την δυσκολία συστηµατοποίησης των απόψεων του Lefebvre, αναγνωρίζει κανείς τις θεωρητικές καταβολές της µαρξιστικής σκέψης του 19ου αιώνα, µε την οποία αποκαθίσταται µια νέα συνέχεια. Χαρακτηριστική στιγµή του νέου ιδεολογικού κλίµατος, που έτσι διαµορφώνεται είναι η προσέγγιση του Μ. Castells (1973). Εδώ η αστικοποίηση θεωρείται σαν µια διαδικασία οργάνωσης του χώρου που επαφίεται σε δύο σειρές γεγονότων: α. στην προηγούµενη αποδιάρθρωση των αγροτικών κοινωνικών δοµών και την µετανάστευση του πληθυσµού προς τα προϋφιστάµενα αστικά κέντρα, όπου παρέχουν την αναγκαία στην εκβιοµηχάνιση εργατική δύναµη, β. στο πέρασµα από µια οικιακή οικονοµία σε µια οικονοµία της µανουφακτούρας και στην συνέχεια σε µια οικονοµία του εργοστασίου, γεγονός που επιφέρει την χωρική συγκέντρωση της εργατικής δύναµης, την δηµιουργία αγοράς και την διαµόρφωση ενός βιοµηχανικού περιβάλλοντος. Αλλά και η αντίστροφη πορεία είναι επίσης σηµαντική. Εκεί που υπάρχουν λειτουργικά στοιχεία, πρώτες ύλες και µέσα µεταφοράς, η βιοµηχανία εγκαθίσταται και προκαλεί την αστικοποίηση. Και στις δύο περιπτώσεις το κυρίαρχο στοιχείο είναι η βιοµηχανία που οργανώνει τελείως το αστικό τοπίο. Κάτω όµως από την ένταση των θεωριών για την εξάρτηση και των απόψεων των Α. Emmanuel, F. Cardoso, Ρ. Baran και Α. G. Frank, διαφοροποιεί την παραπάνω πορεία της αστικοποίησης από τον τρόπο που αυτή εκδηλώνεται στις υπανάπτυκτες χώρες. Στις χώρες αυτές η αναντιστοιχία αστικοποίησης και εκβιοµηχάνισης ερµηνεύεται σαν αποτέλεσµα της εξάρτησης, διείσδυσης και επιβολής του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής των δυτικών κοινωνιών. Η αποδιάρθρωση της αγροτικής οικονοµίας που έτσι συντελείται οδηγεί στη µαζική µετανάστευση του αγροτικού πληθυσµού, στο πλαίσιο µιας προσπάθειας αναδιάρθρωσης του τοπικού παραγωγικού συστήµατος σύµφωνα µε τα συµφέροντα της µητρόπολης χώρας. Γρήγορα όµως το κέντρο του νέου παραδείγµατος το καταλαµβάνει η προβληµατική της καπιταλιστικής συσσώρευσης και οι επιπτώσεις της ή καλύτερα η αντιστοιχία της µε την οργάνωση-ανάπτυξη της πόλης..δη το 1972 δηµοσιεύεται ένα σύντοµο άρθρο του J. Lojkine (1972) που υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη τής παραγωγικότητας της εργασίας και κατά συνέπεια το µέγεθος της παραγόµενης υπεραξίας δεν εξαρτάται µόνο από τον τεχνικό εκσυγχρονισµό που πραγµατοποιείται µέσα στην

21 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ 21 παραγωγή αλλά επίσης επηρεάζεται από τις λεγόµενες γενικές συνθήκες παραγωγής, µέρος των οποίων θεωρείται η αστικοποίηση και η αστική συγκέντρωση. Στην πόλη, η γενικές συνθήκες παραγωγής συγκεκριµενοποιούνται στα µέσα κοινωνικής κυκλοφορίας του κεφαλαίου, στα µέσα υλικής κυκλοφορίας των εµπορευµάτων και στην χωρική συγκέντρωση των µέσων παραγωγής και αναπαραγωγής του καπιταλιστικού κοινωνικού σχηµατισµού. Η καπιταλιστική συσσώρευση ωθεί την αστικοποίηση στο βαθµό που η τελευταία µετασχηµατίζεται σε εξωτερική οικονοµία περιορισµού των εξόδων κυκλοφορίας του κεφαλαίου και αύξησης κατά συνέπεια της αποδοτικότητας του. Στην ίδια κατεύθυνση, του συσχετισµού δηλ. πόλης, διαίρεσης εργασίας και συσσώρευσης του κεφαλαίου, αναπτύσσονται οι προσεγγίσεις των D. Harvey (1973), Α. Lipietz (1977), D. Gordon (1978), Ρ. Ashton (1978). Σ' ένα πιο περιορισµένο πεδίο, αυτό της κίνησης και συσσώρευσης του κεφαλαίου στον κλάδο των κατασκευών αναφέρονται οι µελέτες των C. Topalon (1970 και 1974), F. Ascher (1973) και R. Walker (1978), ενώ η κρατική παρέµβαση στην αστικοποίηση και συσσώρευση διακρίνεται σαν ένα ξεχωριστό αντικείµενο µελέτης από τους F. Ascher (1974), C. Pottier (1976), J. Lojkine (1977), R. Ηίll (1978), W. Tabb (1978). Στο πλαίσιο των τελευταίων θεωρητικών σχηµατοποιήσεων µπορούµε να προτείνουµε την ακόλουθη συνέχεια των ιστορικών αναφορών για την µετατόπιση των δυνάµεων της ιστορικής ανάπτυξης από τον αγροτικό χώρο στον αστικό και την έκρηξη της καπιταλιστικής αστικοποίησης. Από την πολυσύνθετη ιστορία της γεωγραφικής και κοινωνικής διαµόρφωσης του ευρωπαϊκού χώρου θα εντοπίσουµε µόνο τις καµπές, τα σηµεία δηλαδή ασυνέχειας και ανατροπής της προηγούµενης χωρικής οργάνωσης και αστικοποίησης. Από την φεουδαλική επέκταση στην κρίση του 14ου αιώνα Κατά τον 11ο αιώνα οι φεουδαλικές σχέσεις στον ευρωπαϊκό χώρο βρίσκονταν ακόµη σε µια πορεία σταθεροποίησης. Η ανάπτυξη του εµπορίου και των πόλεων ήταν αργή. Αυτή γίνεται εντονότερη τον 12ο

22 22 ΚΡΙΣΗ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ, ΝΕΑ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ αιώνα και ιδιαίτερα στο δεύτερο µισό του καθώς και στην διάρκεια του 13ου αιώνα. Το κέντρο της κοινωνικής ζωής εξακολουθεί να βρίσκεται στην ύπαιθρο και η γεωργία αποτελεί την κατ' εξοχήν παραγωγική δραστηριότητα. Βρισκόµαστε όµως µπροστά στην ανατροπή της παλιάς φεουδαρχικής τάξης, στην υποκατάσταση της φυσικής οικονοµίας των ανταλλαγών σε είδος και πληρωµών σε υπηρεσίες από την χρηµατική οικονοµία, στην ανάπτυξη της εξειδίκευσης στην γεωργία, στην αύξηση του αριθµού των αδεσµεύτων καλλιεργητών και στην ανύψωση του βιοτικού επιπέδου στην ύπαιθρο. Ακόµη αρχίζουν να ακµάζουν οι τράπεζες και οι οικονοµικοί οργανισµοί, µεγεθύνεται η κατανάλωση ειδών πολυτελείας και αρχίζει να υποχωρεί το θρησκευτικό αίσθηµα. Το δίκτυο των οικισµών στην κεντρική Ευρώπη τον 13ο αιώνα χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο διασκορπισµένων µικρών οικισµών, κέντρων εµπορίου, σε µια απόσταση 6-20 χλµ. ο ένας από τον άλλο. Ένα δίκτυο δρόµων επιτρέπει την µεταξύ τους σύνδεση και επικοινωνία. Ο µέσος πληθυσµός των πιο µεγάλων από αυτούς, µε δυσκολία ξεπερνάει τα άτοµα. Οι οικισµοί αρθρώνονται µε το κύριο αστικό δίκτυο της εποχής, που για το σύνολο της Ευρώπης αποτελείται από 24 πόλεις ως κατοίκων και επιφάνειες 300 έως 600 εκταρίων. Οι πιο µεγάλες και πολυπληθείς πόλεις (το Παρίσι, το Μιλάνο) µε δυσκολία έφθαναν τους κατοίκους (Benevolo 1980). Η κοινότητα του φεουδαρχικού κάστρου ή του χωριού, που κάτω από ένα σχεδόν αυτόνοµο γαιοκτήµονα µπορούσε να καλύψει τις δικές της ανάγκες, είχε ήδη αντικατασταθεί από µια κοινωνική διάρθρωση που επέτρεπε πιο συχνές οικονοµικές και κοινωνικές σχέσεις µε τα αναπτυσσόµενα κέντρα. Είτε εµπορικά και βιοµηχανικά κέντρα, βάσεις για στρατιωτικές φρουρές, κέντρα γραφειοκρατικά, εκκλησιαστικά ή πανεπιστηµιακά, οι πόλεις εξαρτιόνταν από την γύρω τους ύπαιθρο για την διατροφή τους και οι κάτοικοι της υπαίθρου από το άλλο µέρος βασίζονταν στις αγορές των πόλεων για την διάθεση των εµπορικών καλλιεργειών τους. Η ζήτηση αυτή των αστικών κέντρων εκτείνονταν όχι µόνο στα τρόφιµα αλλά και στις πρώτες ύλες για βιοτεχνική επεξεργασία.

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο Ενότητα 2.1.1 Αγροτική κοινωνία 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1/5 Αγροτικές κοινωνίες Αυτές που ζουν από την καλλιέργεια της γης 2 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 2/5 Μόνιμη εγκατάσταση Στοιχειώδες εμπόριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37 Περιεχόμενα Εισαγωγικό σημείωμα του επιμελητή, Δημήτρης Σκούρας....................... 23 Εισαγωγή................................................................................ 25 Η λογική και η οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ Από την προβιομηχανική στη βιομηχανική εποχή. Η Βιομηχανική Επανάσταση στην Αγγλία. Η εξάπλωση της Βιομηχανικής Επανάστασης στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Από την προβιομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Εισαγωγή Μέρος Πρώτο: Αστικά και Περιφερειακά Οικονομικά Υποδείγματα και Μέθοδοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων: η χωροθέτηση της επιχείρησης στη θεωρία 1. 1 Εισαγωγή 1.2 Κλασικά και νεοκλασικά υποδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες. Συσσώρευση Κεφαλαίου, Χωρικός Καταμερισμός Εργασίας «Χωρικές, Οικονομικές, Κοινωνικές και Περιβαλλοντικές Διαστάσεις της Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ. Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Εξελίξεις στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό κατά τον 20 ο αιώνα ΕΠΟ 41 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1 ης ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 ΘΕΜΑ: «Παρουσιάστε τα βασικά σημεία των ιστορικών τρόπων παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους 2010-2011 Φοιτητής : Λιούμπας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

Η πόλη και οι λειτουργίες της.

Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η πόλη και οι λειτουργίες της. Η έννοια του οικισµού. Τον αστικό χώρο χαρακτηρίζουν τα εξής δύο κύρια στοιχεία: 1. Το «κέλυφος», το οποίο αποτελείται από οικοδομικούς όγκους και τεχνικό εξοπλισμό συσσωρευμένους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ. Σελ. 1

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ. Σελ. 1 ΙΣΤΟΡΙΚ Οι ευρωπαϊκές πόλεις κατά το μεσαίωνα (476 έως 1453 μχ.) Η πτώση της Ρωμ. Αυτοκρατορίας και η επιδρομή άλλων λαών είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή πολλών ευρωπαϊκών πόλεων και τη διαφοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά είναι η μετακόμιση πραγμάτων ή προσώπων. Η ανάπτυξη των μεταφορών αποτέλεσε θεμελιώδη παράγοντα για την ανάπτυξη του πολιτισμού και διευκόλυνε αφάνταστα το εμπόριο και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 12 - Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης

Ενότητα 12 - Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης Ενότητα 12 - Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης Ιστορία Γ Γυμνασίου Αίθουσα με μηχανές στο εργοστάσιο Chemnitz του Richard Hartmann (1868) Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης Εκβιομηχάνιση οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Αστική Γεωγραφία Μοντέλα αστικής οικολογίας. Σαγιάς Ι., Επίκουρος Καθηγητής, Ε.Μ.Π.,

Αστική Γεωγραφία Μοντέλα αστικής οικολογίας. Σαγιάς Ι., Επίκουρος Καθηγητής, Ε.Μ.Π., Αστική Γεωγραφία Μοντέλα αστικής οικολογίας Σαγιάς Ι., Επίκουρος Καθηγητής, Ε.Μ.Π., isayas@mail.ntua.gr Άδεια χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αγροτική Κοινωνιολογία Ενότητα 1 η : Εισαγωγή Μαρία Παρταλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1 Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική 2 η έκδοση Chapter 1 Κεφάλαιο 5 Περιφερειακή εξειδίκευση, εμπόριο Modern και ανάλυση Urban and πολλαπλασιαστή Regional Economics Περιεχόμενα Εισαγωγή στις

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες

Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες Περιφερειακή ανάπτυξη- Περιφερειακές ανισότητες. Εισαγωγικές έννοιες «Χωρικές, Οικονομικές, Κοινωνικές και Περιβαλλοντικές Διαστάσεις της Ανάπτυξης και του Σχεδιασμού» Διδάσκων: Ι. Σαγιάς, Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΗΣ ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ι. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τουρισµός είναι η επίσκεψη ενός τόπου της ηµεδαπής ή αλλοδαπής µε σκοπό την ξεκούραση ή ψυχαγωγία

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΣΤΑΔΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ : ανέπτυξε ένα πρότυπο σύμφωνα με το οποίο διέκρινε 5 στάδια οικονομικής ανάπτυξης, από τα οποία υποστήριξε

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1 Παγκόσμια οικονομία Διεθνές περιβάλλον 1 Επιλεγμένοι δείκτες ασιατικών χωρών Διεθνές περιβάλλον 2 Αλλαγές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον Πρωτεύον ρόλος της κίνησης στην κίνηση των κεφαλαίων σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 Βιομηχανική Κοινωνιολογία και Βιομηχανικές Σχέσεις 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία Πρόλογος Καθηγητή Βασίλη Φίλια... 17 Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Οικονομικής Γεωγραφίας - Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Οικονομικής Γεωγραφίας - Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Οικονομικής Γεωγραφίας - Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Ερωτήσεις 1. Εάν ο δείκτης συνεκτικότητας (β) ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Θέμα 3 ης Γραπτής Εργασίας Θεωρείτε ότι η Βιομηχανική Επανάσταση ήταν αποτέλεσμα εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 5: Οικογενειακή Εκμετάλλευση & Οικογενειακή Γεωργία (1/3) 1ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 2 Επάγγελμα και κοινωνιολογική θεωρία Το επάγγελμα κατέχει κεντρική θέση στην κοινωνιολογική θεωρία από το 19 ο αιώνα, όταν συγκροτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά εύτερης Κατοικίας

Αγορά εύτερης Κατοικίας Αγορά εύτερης Κατοικίας Rhodes Tourism Forum 2006 10-11 Νοεµβρίου Θάλεια ρουσιώτου 1 Η Αγορά της εύτερης Κατοικίας στην Ευρώπη Ιστορικό Χρονολογείται από τη δεκαετία του 70 και συνδέεται άµεσα µε την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον Προγράμματα αστικής αναγέννησης και βιώσιμη ανάπτυξη. Ελληνικές και Βρετανικές εμπειρίες ΤΕΕ / ΤΚΜ ΣΕΜΠΧΠΑ Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠ ΑΝ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΕΠ ΑΝ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΕΠ ΑΝ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μποµπόλιας Πληθυσµός: ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Α.Μ.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα Εργασίας ΣΤ 1. Εισαγωγές Παρατηρήσεις

Ομάδα Εργασίας ΣΤ 1. Εισαγωγές Παρατηρήσεις Ομάδα Εργασίας ΣΤ 1 Ανάλυση και Επίδραση του υπό διαμόρφωση Νέου Θεσμικού Πλαισίου στη Δικτυακή Οικονομία και στη διάθεση & προσφορά Νέων Υπηρεσιών- Εφαρμογών Εισαγωγές Παρατηρήσεις - Γενικές παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «ΑΝΑΚΑΜΠΤΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» Σηµαντική έρευνα διεξήχθη από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Συµβούλων Μάνατζµεντ (FEACO-European Federation of Management Consultancies

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η ελληνική οικονοµία κατά τον 19ο αιώνα 1. Το εµπόριο 2. Η εµπορική ναυτιλία ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Να προσδιορίσετε τους

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ. μεγάλες πόλεις ή της αύξησης του πληθυσμού που ζει σε αστικές περιοχές.

Η ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ. μεγάλες πόλεις ή της αύξησης του πληθυσμού που ζει σε αστικές περιοχές. Η Αστικοποίηση: τάση συγκέντρωσης του πληθυσμού μιας χώρας στις μεγάλες πόλεις ή της αύξησης του πληθυσμού που ζει σε αστικές περιοχές. Αστυφιλία: η αγάπη προς την πόλη και η τάσης συγκέντρωσης των κατοίκων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Οι πόλεις δεν έχουν το ίδιο μέγεθος, αλλά όσο αυξάνεται ο πληθυσμός των πόλεων τόσο μειώνεται ο αριθμός τους. Οι οικισμοί βρίσκονται σε συνεχείς σχέσεις αλληλεξάρτησης, οι οποίες μεταβάλλονται με το χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου.

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Επιβλέπων Καθηγητής: Ε. Μαυρικάκης Ομάδα Έ Χαριτάκη Χαρά Ξενάκη Μαρία Παπαδημητράκη Αρετή Πετράκη Κατερίνα Πιτσικάκη Σοφία Ο ρόλος και

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ;

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ; ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Ή ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ; ΕΠΟ11 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2009 1495 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Πολλοί μελετητές αποφεύγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση»

Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό. 22 Μαρτίου «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό 22 Μαρτίου 2011 «Νερό για τις Πόλεις: Ανταποκρινόµενοι στην Αστική Πρόκληση» Σήµερα, 22 Μαρτίου 2011, γιορτάζουµε την Παγκόσµια Ηµέρα για το Νερό, ένα θεσµό που, για 18 η χρονιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2008-2009 (αναφορικά µε την κατηγορία, τον κωδικό, τον τίτλο, το επίπεδο συνθετότητας και το εξάµηνο διδασκαλίας του κάθε µαθήµατος)

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. ενοικίου μια επιχείρησης η οποία βρίσκεται εγκατεστημένη σε μια αστική περιοχή. ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. Σελ. 1

ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. ενοικίου μια επιχείρησης η οποία βρίσκεται εγκατεστημένη σε μια αστική περιοχή. ΑΣΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ. Σελ. 1 Θα εξετασθούν οι παράγοντες που επιδρούν και διαμορφώνουν τις χρήσεις γης σε μια μονοκεντρική πόλη, δηλαδή σε μια πόλη που έχει ένα κέντρο. Το «κέντρο της πόλης» ταυτίζεται με το γεωγραφικό της κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Όλγα Ιακωβίδου, Καθηγήτρια ΑΠΘ Τµήµα Γεωπονίας, Τοµέας Αγροτικής Οικονοµίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης e-mail:olg@agro.auth.gr Ο αγροτουρισµός,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. 9 Απριλίου 2013

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. 9 Απριλίου 2013 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ 9 Απριλίου 2013 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η τεχνολογική αλλαγή στην οικονομική σκέψη

Η τεχνολογική αλλαγή στην οικονομική σκέψη Η τεχνολογική αλλαγή στην οικονομική σκέψη Kλασικοί Νεοκλασικοί Schumpeter Εξελικτική οικονομική Η ιστορική συγκυρία Η βιομηχανική επανάσταση και η εμφάνιση του νέου βιομηχανικού συστήματος και σημαντικών

Διαβάστε περισσότερα

Ευκαιρίες για την επιχειρηματικότητα μικρής κλίμακας

Ευκαιρίες για την επιχειρηματικότητα μικρής κλίμακας Μας αρέσει να λέμε ότι ζούμε στην εποχή της «παγκοσμιοποίησης» της χωρίς όρια κυκλοφορίας των ιδεών, των προϊόντων, αλλά πάνω από όλα των χρημάτων. Αρκετοί ισχυρίζονται ότι είμαστε στην φάση, μιας γενικότερης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΤΗΛΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΤΗΛΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΤΗΛΕΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΛΕΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Κατ οίκον (πλήρη απασχόληση, µερική, ελεύθεροι επαγγελµατίες, κ.λ.π.) 2. Εν κινήσει εργαζόµενοι 3. Με σύνδεση µε τους εργοδότες 4. Μέσω τηλεκέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων. κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως

Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων. κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως παρατέθηκαν πιο πάνω απαιτούν µια πιο συστηµατική παρουσίαση των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Α τική δ τική ιάχυση ιάχ

Α τική δ τική ιάχυση ιάχ Αστική διάχυση Δρ. Δέσποινα Διμέλλη Ορισμοί Ως αστική διάχυση ορίζεται η διαδικασία της μεταβολής των ορίων μιας αστικής περιοχής με κύριο χαρακτηριστικό τη χαμηλή πυκνότητα των νέων περιοχών που δημιουργούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης»

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ν. ΑΝΑΛΥΤΗΣ 27/3/2003 Κατά την έναρξη του 21 ου αιώνα, από τις κυριότερες προκλήσεις που απασχολούν την Ευρώπη και φυσικά και τη

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής Θ Ε Ω Ρ Ι Ε Σ Γ Ι Α Τ Η Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Π Ο Λ Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ Μέρος Α: θεωρίες και όψεις των αστικών μεταλλαγών Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σημειώσεις Μαθήματος Ανθρωπογεωγραφίας-Ανάλυση Περιφερειακού Χώρου Ηλίας Μπεριάτος ΒΟΛΟΣ 2000 «Ανάλυση του Περιφερειακού Χώρου»

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις

Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Ενότητα 3: Διεθνοποίηση κεφαλαίου Ηλέκτρα Πιτόσκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας ΑΝΕΡΓΙΑ Κατηγορίες ανεργίας Φυσική ανεργία (υπάρχει µακροχρονίως σε µια οικονοµία) το σύνηθες ποσοστό ανεργίας [δεν παραµένει σε σταθερό ύψος και επηρεάζεται από την οικονοµική πολιτική, απλά υποδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα