ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟΥ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟΥ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (ΑΡΘΡΟ 2 ΠΑΡ.1 ΣΥΝΤΑΓΜΑ) THE INVIOLABILITY OF THE HUMAN VALUE Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΖΩΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΝ ΡΟΜΑΧΗ ΜΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΜ: , ΤΗΛ ΑΘΗΝΑ 2006

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ανθρώπινη αξία στο πέρασμα του χρόνου. Η Συνταγματική της κατοχύρωση (Άρθρο 2 1 Σ). Η ανθρώπινη αξία ως καταστατική, επιτακτική και ερμηνευτική αρχή. Ο εννοιολογικός προσδιορισμός της ανθρώπινης αξίας, οι φορείς και οι αποδέκτες αυτής. Η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας, μέσω της έννοιας και της νομικής φύσεώς της. Φορείς, αποδέκτες και περιορισμοί. Συμπεράσματα και ενδεικτική νομολογία. SYNOPSIS The human value in the passage of time. Her Constitutional consolidation (Article 2 1Σ ) the human value as constitutive, imperative and explanatory principle. The conceptual determination of human value, the institutions and the recipients of this. The principle of inviolability of human value, via the significance and her legal nature. Institutions, recipients and restrictions. Conclusions and indicative case law. 2

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ σελ.5 2. ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑ 2.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ σελ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ σελ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ σελ ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ σελ. 9 i) ΓΕΝΙΚΑ σελ. 9 ii) Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΩΣ ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΑΡΧΗ σελ. 10 iii) Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΩΣ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ σελ. 10 iv) Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΩΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΗ σελ ΦΟΡΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ σελ ΑΠΟ ΕΚΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ σελ ΤΟ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ 3.1 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ σελ ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ σελ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ σελ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ σελ.21 3

4 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΚ Αστικός Κώδικας ΑΠ Άρειος Πάγος Άρθρ. Άρθρο ΑΣΦ.ΜΕΤΡΑ Ασφαλιστικά Μέτρα Βλ. Βλέπε ΙΟΙΚ.ΠΡΩΤ.ΙΩΑΝ. ιοικητικό Πρωτοδικείο Ιωα/νων ΕΦ. ΑΘ. Εφετείο Αθήνας ΕΦ. ΛΑΡ. Εφετείο Λάρισας ΕΦ.ΘΕΣ/ΚΗΣ Εφετείο Θεσσαλονίκης Ημ. Ημίτομος Θεμ. Νομ. Θεμελιώδης Νόμος Βόννης ΜΟΝ.ΠΡΩΤ.ΑΘ. Μονομελές Πρωτοδικείο Αθήνας ΜΟΝ.ΠΡΩΤ.ΝΑΥΠΛ. Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου Ολομ. Ολομέλεια ΠΚ Ποινικός Κώδικας ΠΛΗΜ.ΑΘ. Πλημμελειοδικείο Αθήνας ΠΡΩΤ.ΑΘ. Πρωτοδικείο Αθήνας Σ Σύνταγμα Σελ. Σελίδα ΣτΕ Συμβούλιο της Επικρατείας ΤΜ. Α Τμήμα Α ΤΜ. Γ Τμήμα Γ ΤΜ. Τμήμα Τομ. Τόμος Pag. Page 4

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανθρώπινη αξία είναι έννοια πολυσήμαντη και πολυδιάστατη, Είναι σωματική, πνευματική, και κοινωνική. Ως έννοια γένους είναι το σύνολο των γενικών υλικών, πνευματικών και κοινωνικών γνωρισμάτων του ανθρώπινου γένους, ενώ ως έννοια είδους ταυτίζεται με την προσωπικότητα. Το Σύνταγμα προστατεύει για πρώτη φορά στη χώρα μας ρητώς της αξία του ανθρώπου στο Άρθρο 2 1 «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας», όχι όμως και το απαραβίαστο αυτής, αλλά προϋποθέτοντας τη διακήρυξη αυτή, ορίζει απευθείας την έννομη συνέπεια της, δηλαδή την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας να σέβεται και να προστατεύει την αξία του ανθρώπου. Είναι φανερό ότι ο νομοθέτης θέλησε να αναγάγει την διάταξη αυτή σε θεμελιώδη αρχή για την σύνολη συνταγματική τάξη της χώρας, γι αυτό άλλωστε την εξαιρεί από τις υποκείμενες σε αναθεώρηση και αναστολή διατάξεις 1.Η ανθρώπινη αξία αποτελεί μητρικό θεμελιώδες δικαίωμα από το οποία απορρέουν και εξαρτώνται όλα τα επιμέρους ατομικά δικαιώματα. Είναι το ύψιστο αγαθό και η κατευθυντήρια αρχή του κοινωνικού ανθρωπισμού 2. Η ανθρώπινη αξία είναι καταστατική αρχή του δικαίου, αποτελεί τη βάση, την αρχή και το τέλος της έννομης τάξης. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η συνοπτική αλλά και σφαιρική ανάπτυξη της αρχής του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας μέσω της έννοιας της, της νομικής φύσεως και τον προσδιορισμό των φορέων και αποδεκτών της. 1 Άρθρα και 48 1 Σ, αντίστοιχα 2 Βλ. ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 5

6 2. ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑ 2.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ Τα πρώτα, ιστορικά συντάγματα δεν κατοχύρωσαν μία διάταξη προστατεύουσα ρητά την ανθρώπινη αξία. Μια τέτοια διάταξη περιλήφθηκε για πρώτη φορά σ ορισμένα συντάγματα, μετά το Β Παγκόσμιο πόλεμο, από τα οποία ενδεικτικά είναι τα ισχύοντα συντάγματα της Ομοσπονδιακής ημοκρατίας της Γερμανία και της Ελλάδας 3. Το Ελληνικό Σύνταγμα 1975/1986/2001 κατοχυρώνει και προστατεύει για πρώτη φορά ρητώς την ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Η διάταξη του άρθρου 2 1 Σ «ο σεβασμός και η προστασία της ανθρώπινης αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας», ακολουθεί το γερμανικό πρότυπο και συγκεκριμένα την αντίστοιχη διάταξη του ομοσπονδιακού συντάγματος του Λίγους μήνες πριν είχε αναφερθεί στην πολυσήμαντη έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας το προοίμιο της Οικουμενικής ιακηρύξεως των Ηνωμένων Εθνών του 1948 και την επανέλαβαν το 1966 τα προοίμια των δύο ιεθνών Συμφώνων των Ηνωμένων Εθνών για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Σ αντίθεση με τη γερμανική, η ελληνική διάταξη χρησιμοποιεί τον όρο «αξία» του ανθρώπου και όχι τον όρο «αξιοπρέπεια». Τον όρο «αξιοπρέπεια» χρησιμοποιούν και οι ειδικές διατάξεις των άρθρων 7 2 και Σ 5. Την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, κατοχυρώνουν ρητά το νέο ομοσπονδιακό Σύνταγμα της Ελβετίας 6 και το Σύνταγμα της Πολωνίας 7 (1997). Επίσης η ανθρώπινη 3 ο P.Haberle, σωστά υποστηρίζει Και τα δύο Συντάγματα αποτελούν μια δυναμική απάντηση που προκάλεσε η πικρή πείρα ολοκληρωτικών καθεστώτων και δικτατοριών» 4 Π.. αγτόγλου, Ατομικά ικαιώματα, Τόμος Β, Έκδοση 2005, σελ «...Το σύνταγμα του 1949 ύστερα από την απαίσια πείρα της καταπατήσεως της ανθρώπινης προσωπικότητας από το εθνικοσοσιαλιστικό καθεστώς, ήταν το πρώτο που διακήρυξε γενικά το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την υποχρέωση κάθε κρατικής εξουσίας να τη σέβεται και να την προστατεύει» 5 Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση Άρθρο 7 «Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου πρέπει να είναι σεβαστή και να προστατεύεται» 7 Άρθρο 30 «Η έμφυτη και αναπαλλοτρίωτη αξιοπρέπεια του προσώπου αποτελεί μια πηγή ελευθεριών και δικαιωμάτων των προσώπων και των πολιτών. Ο σεβασμός και η προστασία αυτής είναι υποχρέωση των δημόσιων αρχών» 6

7 αξιοπρέπεια διακηρύσσεται και από το πρώτο άρθρο του Χάρτη Θεμελιωδών ικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 8 Το άρθρο 2 1Σ βρίσκεται στο πρώτο μέρος, βασικές διατάξεις, του Συντάγματος. Είναι φανερή με αυτόν τον τρόπο η επιθυμία του συνταγματικού νομοθέτη να αναγάγει τη διάταξη αυτή σε θεμελιώδη αρχή και κατ επέκταση σε θεμελιώδες δικαίωμα, από το οποίο πηγάζουν και εξαρτώνται όλα τα άλλα δικαιώματα. Αξιοσημείωτο, άλλωστε, καθίσταται το γεγονός ότι την εξαίρει από τις διατάξεις που δύνανται να αναθεωρηθούν 9, ακόμα και να ανασταλούν ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ Ανθρώπινη αξία, έννοια πολυδιάστατη και εννοιολογικά δυσνόητη, συνώνυμη και μη με όμοιες έννοιες της καθημερινής μας ζωής. Η ανθρώπινη αξία ως έννοια γένους, είναι το σύνολο των γενικών υλικών, πνευματικών και κοινωνικών γνωρισμάτων του ανθρώπινου γένους και ως έννοια είδους ταυτίζεται με την προσωπικότητα 11.Η ανθρώπινη αξία με την πρώτη έννοια ταυτίζεται με τον άνθρωπο, αφού ως «νομική έννοια» δεν περιλαμβάνει τίποτα περισσότερο και τίποτε λιγότερο από ότι υπάρχει στην ανθρώπινη φύση.η ανθρώπινη φύση είναι τρισδιάστατη, επομένως τρισδιάστατη είναι και η ανθρώπινη αξία, σωματική, πνευματική και κοινωνική. Το Ελληνικό Σύνταγμα σε αντίθεση με το Γερμανικό το οποίο ακολούθησε στην αρχή του κατοχυρώνει την «ανθρώπινη αξία» αντί του αντίστοιχου όρου «αξιοπρέπεια». Γεγονός το οποίο δεν συνέβη από λάθος αλλά εκ προθέσεως. Ανθρώπινη αξία και ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν ταυτίζονται, αφού η δεύτερη αναφέρεται κυρίως στην κοινωνική διάσταση 8 «Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι απαραβίαστη. Πρέπει να είναι σεβαστή και να προστατεύεται». 9 Άρθρα Σ Σ 11 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 7

8 του ανθρώπου και όχι στην πνευματική και την σωματική, προσδιοριζόμενη από την ίσως στενότερη έννοια της τιμής, με αποτέλεσμα να δυσκολεύει τον προσδιορισμό του ευρύτερου περιεχομένου της ανθρώπινης αξίας 12. Το περιεχόμενο της ανθρώπινης αξίας, εξαρτάται και στην ουσία είναι το περιεχόμενο της συνταγματικής επιταγής του άρθρου 2 1 Σ για την ανθρώπινη αξία. Το εν λόγω άρθρο του Ελληνικού Συντάγματος καθιερώνει δύο υποχρεώσεις της κρατικής εξουσίας: 1) την υποχρέωση του σεβασμού και 2) την υποχρέωση της προστασίας της ανθρώπινης αξίας. Η πρώτη εκ των δύο έχει αρνητικό περιεχόμενο, ορίζει δηλαδή ότι οι φορείς της δημόσιας εξουσίας οφείλουν να απέχουν από κάθε ενέργεια που προσβάλλει την ανθρώπινη αξία 13. Η δεύτερη κατά αντίθεση με την πρώτη έχει θετικό περιεχόμενο, που σημαίνει ότι οι φορείς της δημόσιας εξουσίας οφείλουν σε αυτή την περίπτωση να προβαίνουν σε όλες εκείνες τις ενέργειες, οι οποίες είναι αναγκαίες για την πραγματοποίηση του περιεχομένου της ανθρώπινης αξίας 14. Αναμφίβολα, παρατηρούμε ότι η υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης αξίας περιλαμβάνει τόσο τις προσβολές, οι οποίες προέρχονται από τα κρατικά όργανα, όσο και αυτές από τις εξωκρατικές δυνάμει (ιδιώτες), πράγμα το οποίο προκύπτει από το άρθρο 25 1 εδ. α-γ Σ 15. Αυτή η διάταξη του Ελληνικού Συντάγματος κατοχυρώνει την αρχή του κοινωνικού κράτους. 12 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 13 Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση «Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν...» 8

9 2.2.2 ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ I.ΓΕΝΙΚΑ Το ζήτημα της νομικής φύσης της διάταξης της ανθρώπινης αξίας προβλημάτισε ιδιαίτερα την ελληνική θεωρία και νομολογία. Αντικείμενο αμφισβήτησης αποτέλεσε αν η προαναφερθείσα διάταξη αποτελεί αντικειμενική αρχή του Συντάγματος ή «εσωκλείει» υποκειμενικά δίκαια. Ο εν λόγω προβληματισμός έλαβε χώρα ιδιαίτερα στη γερμανική έννομη τάξη, την οποία ακολουθεί και η ελληνική, πιο συγκεκριμένα στο άρθρο 1 1 του Θεμελιώδους Νόμου της Βόννης, αμφισβητείται ιδίως στην επιστήμη, αν οι διατάξεις καθιερώνουν ένα θεμελιώδες δικαίωμα ή μόνο έναν κανόνα του αντικειμενικό συνταγματικού δικαίου. Την πρώτη άποψη υποστηρίζει ένα μεγάλο μέρος των συγγραφέων της Γερμανίας και κυρίως ο H.C. Nipperdey 16, ο οποίος δέχεται ότι το άρθρο 1 1 του Θεμελιώδους Νόμου «θετικοποιεί» ένα «φυσικό δικαίωμα» και ότι είναι η «τελευταία ρίζα και πηγή όλων των αργότερα διατυπούμενων θεμελιωδών δικαιωμάτων κι έτσι το ίδιο το κύριο ουσιαστικό θεμελιώδες δικαίωμα» 17. Η αντίθετη άποψη χαρακτηρίζει μέσω του G.Dürig 18 το άρθρο 1 1 του Θεμελιώδους Νόμου ως μία «υπέρτατη καταστατική αρχή ολόκληρου του αντικειμενικού δικαίου» 19. Η θέση της ελληνικής διατάξεως, στο πρώτο και όχι στο δεύτερο μέρος του Συντάγματος, συνηγορεί υπέρ της απόψεως ότι καθιερώνει μία βασική αρχή του αντικειμενικού συνταγματικού δικαίου. Ωστόσο είναι εύκολο να αντικρούσει κανείς την εν λόγω άποψη, ενθυμούμενος ότι το Σύνταγμα μας, προστατεύει τόσο θεσμούς, όσο και δικαιώματα. Στη σύγχρονη έννομη τάξη τα συνταγματικά δικαιώματα έχουν διπλή φύση, 16 Σε Neumann-Nipperdey-Scheuner, op.cit. II,σ.11 επ. και Freie Entfaltung der Persönlichkeit, σε Κ.Α. Bettermann-H.C. Nipperdey, Die Grundrechte, Handbunch der Theorie und Praxis der Grundrechte,τ. ΙV, ημιτ.2,1962,σ Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, σελ Σε Maunz-Dürig-Herzog,op. cit.άρθρ.1,σ.5 επ.,αριθ. Περιθ.4,σ.9,αριθ.περιθ Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, σελ

10 αντικειμενική και υποκειμενική 20. Από τις αντικειμενικές αρχές πηγάζουν υποκειμενικά δίκαια(δικαιώματα) του κάθε φορέα θεμελιώδους δικαιώματος. Συνεπώς στη συγκεκριμένη περίπτωση από το άρθρο 2 1Σ προκύπτει αντικειμενική (καταστατική) αρχή, από την οποία πηγάζει υποκειμενικό δίκαιο (θεμελιώδες δικαίωμα). II. Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑ ΩΣ ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Η διάταξη του άρθρου 2 1 Σ θεσπίζει πρόδηλα έναν αμέσως ισχύοντα κανόνα δικαίου. εν πρόκειται για μία διάταξη προγραμματική και κατευθυντήρια, αλλά επιτακτική και άμεσης εφαρμογής. Η επιτακτική φύση της διαφαίνεται τόσο από τη διατύπωση της, «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας», ιδίως από τον όρο υποχρέωση, όσο και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες 21. Συνεπώς η Πολιτεία δεσμεύεται απόλυτα και οφείλει, είναι υποχρέωση της, να σέβεται και να προστατεύει την ανθρώπινη αξία, χωρίς εξειδίκευση από το κοινό νομοθέτη, απευθείας από το συνταγματικό κείμενο. III. Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑΣ ΩΣ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Η ανθρώπινη αξία είναι η υπέρτατη καταστατική αρχή ολόκληρου του δικαίου, είναι ο σκοπός, η βάση, η αρχή και το τέλος της έννομης τάξης. Αποτελεί το καταστατικό θεμέλιο του δικαϊκού οικοδομήματος. Από αυτή αναπτύσσονται όλοι οι κανόνες δικαίου, με αποτέλεσμα να θεωρείται αντισυνταγματική οποιαδήποτε διάταξη αντίκειται στην ανθρώπινη αξία. Η ανθρώπινη αξία ως καταστατική αρχή της έννομης τάξης, προσδιορίζει την ιδέα του δικαίου και ταυτόχρονα της δικαιοσύνης 22, συνεπώς «δίκαιο» είναι ότι δεν προσβάλλει, όπως επίσης και ότι προάγει την ανθρώπινη αξία, με αποτέλεσμα το αντίθετο να σηματοδοτεί «άδικο». Αποτελεί το ανυπέρβλητο όριο δράσεως της Πολιτείας και όλων των οργάνων αυτής. Εκτός από το 20 ημητρόπουλος Α., Συνταγματικά ικαιώματα, Γενικό Μέρος, Σύστημα Συνταγματικού ικαίου, Τόμ. Γ -Ημ. Ι 21 Βλ. αγορεύσεις του Γ.Α. Μαγκάκη κατά τις συνεδριάσεις της Β Υποεπιτροπής της Συνταγματικής Επιτροπής της (πρακτικά αυτής,σελ.415επ.) και της Ολομέλειας της Βουλής της (πρακτικά αυτής) και του Γενικού Εισηγητή της Πλειοψηφίας. Παπασπύρου κατά την ίδια συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής (πρακτικά σ.339) 22 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 10

11 παραπάνω, η αρχή της ανθρώπινης αξίας έχει άμεση εφαρμογή ακόμα και στον ιδιωτικό τομέα, στο χώρο των διαπροσωπικών σχέσεων. Η συνεχώς αυξανόμενη προστατευτικότητα του δικαίου, η δημοσιοποίηση του ιδιωτικού και η ιδιωτικοποίηση του δημοσίου, οδήγησαν στην αποσημασιοποίηση, στον υπερκερασμό της παραδοσιακής ενός ενιαίου δικαίου, το οποίο βασίζεται στην ανθρωπιστική αρχή 23. Ωστόσο το γεγονός ότι η ανθρώπινη αξία, καθίσταται καταστατική αρχή του δικαίου, δε σημαίνει ότι υπερτερεί έναντι των άλλων συνταγματικών δικαιωμάτων, αφού δεν υπάρχει ιεράρχηση των διατάξεων του Συντάγματος και όλες απολαμβάνουν ισοδύναμης ισχύος. Καμία διάταξη περί των συνταγματικών δικαιωμάτων δεν υποχωρεί έναντι άλλης, εφόσον, όπως αναφέρθηκε όλες είναι ίσες 24. IV. Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑ ΩΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Κύρια καθίσταται επίσης και η σημασία της ανθρώπινης αξίας ως ερμηνευτική αρχή. Η διάταξη του Σ θεσπίζει πράγματι μία γενική ερμηνευτική αρχή. Η εφαρμογή της είναι απόλυτα αναγκαία κατά τη διαδικασία του καθορισμού του περιεχομένου και της εκτάσεως των συνταγματικών και νομοθετικών περιορισμών των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Επίσης είναι αυτή, η οποία και διέπει την ερμηνεία και εφαρμογή όλων των διατάξεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Όλες οι διατάξεις, οι οποίες αναφέρονται στα θεμελιώδη δικαιώματα πρέπει να ερμηνεύονται με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι σύμφωνες με την ανθρώπινη αξία. Σε περίπτωση αμφιβολίας ενεργοποιείται το τεκμήριο υπέρ της ανθρώπινης αξίας, θα μπορούσε να διατυπωθεί «in dubio pro dignitate humanae», ανάλογα προς την αρχή «in dubio pro libertate 25». Η νομολογία του συμβουλίου τα Επικρατείας επικαλείται τη διάταξη του άρθρου 2 1 Σ μαζί με το άρθρο 5 1 Σ και άλλες ειδικές διατάξεις περί των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την κρίση της συνταγματικότητας ενός νόμου. 23 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 24 Εξού και ο προβληματισμός της διαδικασίας εναρμόνισης συμφερόντων λόγω σύγκρουσης αυτών 25 Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, σελ

12 2.3 ΦΟΡΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ Αποκλειστικός φορέας της αρχής της ανθρώπινής αξίας και κατ επέκταση του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας, είναι κατά πρώτο και κύριο λόγο ο άνθρωπος. Είναι φανερό ότι η ίδια η διατύπωση της αρχής, «ανθρώπινη αξία» δηλώνει άμεσα τον αναμφίβολο φορέα αυτής. Αυτό προκύπτει επίσης τόσο από τα διατύπωση του άρθρου 2 1 Σ «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου, αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας», όσο και από τον όρο «ανθρώπινη αξιοπρέπεια» που χρησιμοποιούν οι διατάξεις των άρθρων 7 2 και Σ. Συνεπώς δεν είναι φορείς της αρχής τα νομικά πρόσωπα και οι ενώσεις προσώπων, οι οποίες δεν έχουν νομική προσωπικότητα. Φορείς της ανθρώπινης αξίας είναι κατ αρχήν όλοι οι άνθρωποι που διαμένουν στον Ελλαδικό χώρο, δηλαδή τόσο οι Έλληνες πολίτες, όσο και οι αλλοδαποί ( κάτοικοι άλλων Κρατών μελών και ανιθαγενείς). Είναι αυτονόητο ότι η απόλαυση του εν λόγω σεβασμού και προστασίας είναι ανεξάρτητη από το φύλο, την εθνικότητα, τη φυλή, τη γλώσσα και τις κοσμοθεωρητικές πεποιθήσεις των ανθρώπων. Ορισμένες μόνο εξαιρέσεις θεσπίζονται από ειδικές διατάξεις του Συντάγματος, οι οποίες κατισχύουν του άρθρου 2 1Σ. Ιδιότητα του ανθρώπου απολαμβάνει κάθε ζωντανό όν που γεννιέται από άνθρωπο. Αν και ο όρος «όν» είναι εύκολος στην κατανόηση, ο εξίσου σημαντικός όρος «ζωντανός» είναι αυτός που δημιουργεί δυσκολίες ερμηνείας του. Η ζωή του ανθρώπου αρχίζει το αργότερο από τη γέννηση και τελειώνει με το θάνατο αυτού 26. Ξεκινώντας από τη ρύθμιση του Αστικού Κώδικα, συμπεραίνουμε ότι η συνταγματική προστασία του ανθρώπου ισχύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο του. Αμφίβολο είναι το ζήτημα αν το κυοφορούμενο είναι φορέας της ανθρώπινης αξίας, όπως επίσης και αν ο νεκρός άνθρωπος προστατεύεται από αυτήν, ή παύει να είναι υποκείμενο με το θάνατό του. Η κρατούσα γνώμη στη γερμανική επιστήμη υποστήριξε, για το πρώτο ζήτημα την καταφατική απάντηση. Σύμφωνα και με την απόφαση του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού ικαστηρίου της Γερμανίας της 25 ης Φεβρουαρίου 1975, κατά την οποία η ζωή του κυοφορούμενου 26 Άρθρο 35 ΑΚ 12

13 προστατεύεται και από τη διάταξη του άρθρου 1 1 του Θεμελιώδους Νόμου της Βόννης 27. Ιδιαίτερη σημασία και ενδιαφέρον έχει η αρχή της αξίας του ανθρώπου σε ότι αφορά τη συνταγματική διάσταση του προβλήματος των αμβλώσεων. Εδώ η προστασία του κυοφορούμενου έρχεται σε σύγκρουση με την ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας της εγκύου 28. Το ζητούμενο στην εν λόγω περίπτωση πρέπει να είναι η εναρμόνιση των συγκρουόμενων δικαιωμάτων ώστε να μπορεί να οδηγήσει στην αναγνώριση ενός συνταγματικού δικαιώματος της εγκύου άμβλωσης σ ένα πρώιμο στάδιο της κύησης, το οποίο δεν μπορεί να είναι κατώτερο από το προβλεπόμενο στο άρθρο ΠΚ. Όσον αφορά το δεύτερο ιδιάζον ζήτημα του νεκρού ανθρώπου, υπάρχουν δύο απόψεις. Οι οπαδοί της θεωρίας του θεμελιώδους δικαιώματος υποστηρίζουν την παύση της απόλαυσης της συνταγματικής επιταγής του άρθρου 2 1Σ με το θάνατο του ανθρώπου. Από την άλλη, και πλέον πιο σωστή, είναι η λύση που δίνουν στο ζήτημα αυτοί που στηρίζουν την αρχή του αντικειμενικού δικαίου. Συνεπώς το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό ικαστήριο δέχτηκε ότι «η υποχρέωση της κρατικής εξουσίας που καθιερώνεται από το άρθρο 1 1 Θεμ. Νομ. να παρέχει προστασία στο άτομο απέναντι στις επιθέσεις κατά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας αυτού δεν τελειώνει με το θάνατο 29 30». Φορέας της ανθρώπινης αξίας είναι αναμφίβολα επίσης και ο άνθρωπος εκείνος, ο οποίος αδυνατεί να ασκεί αυτοπροσώπως το δικαίωμα αυτοδιαθέσεων, αφού η κατοχή αυτής δεν προϋποθέτει την πραγματική αλλά απλώς τη δυνητική ικανότητα αυτοδιαθέσεως. Με λίγα λόγια είναι φορείς και οι ανήλικοι, συμπεριλαμβανομένων και των νηπίων, οι πνευματικά ασθενείς και οι αναίσθητοι. Επίσης η κατοχή της ανθρώπινης αξίας είναι ανεξάρτητη από την προσωπική κοινωνική αξία του εκάστοτε ανθρώπου. Συνεπώς, είναι φορείς οι εγκληματίες, οι πόρνες και οι τελείως ακοινώνητοι Συγκεκριμένα «Γι αυτό το καθήκον του Κράτους να προστατεύει οποιαδήποτε ανθρώπινη ζωή συνάγεται ήδη άμεσα από το άρθρο 2 1 εδ. 1 Θεμ.Νομ.. Αυτό προκύπτει επιπλέον και από τη ρητή διάταξη του άρθρου 1 1 Θεμ. Νομ. Γιατί και η αναπτυσσόμενη ζωή μετέχει στην προστασία, που το άρθρο 1 1 Θεμ.Νομ. παρέχει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Όπου υπάρχει ανθρώπινη ζωή, ανήκει σ αυτή ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν είναι αποφασιστικό, αν ο φορέας συναισθάνεται την αξιοπρέπεια αυτή και μπορεί ο ίδιος να τη διαφυλάσσει. Οι δυνητικές ικανότητες, οι οποίες από την αρχή συνάπτονται στο ανθρώπινο ον, αρκούν για τη θεμελίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». 28 Χρυσόγονος, Ατομικά και Κοινωνικά ικαιώματα, Παράδειγμα, είναι κατ αρχήν συνταγματικά ανεπίτρεπτη η βιομηχανική ή ιατρική χρησιμοποίηση του πτώματος ενός ανθρώπου 30 Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, σελ Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, σελ

14 2.4 ΑΠΟ ΕΚΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ Η κλασική θεωρία, κατ αρχήν υποκειμενική δέχεται ότι τα συνταγματικά δικαιώματα στρέφονται κατά του κράτους. Συνεπώς ο αμυντικός τους χαρακτήρας έχασε το γενικό του περιεχόμενο και προσδιοριζόμενος από αυτήν απέκτησε αποκλειστικά αντικρατική κατεύθυνση. Τα ατομικά δικαιώματα κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα, αποτελούν επομένως δημόσιο δίκαιο, κανόνες δημοσίου δικαίου και ρυθμίζουν κατά συνέπεια αποκλειστικά και μόνο τις σχέσεις κράτουςπολιτών 32. Η εξέλιξη του δημοκρατικού πολιτεύματος, οδήγησε, στην σύγχρονη εποχή στην αποϋποκειμενοποίηση του δικαίου και η ανεπάρκεια της παραδοσιακής νομικής θεωρίας έστρεψε της επιστήμη προς την κατεύθυνση της έρευνας της μεταβολής των ατομικών δικαιωμάτων. Η μεταβολή αυτή, είναι καταρχήν μεταβολή του ουσιαστικού περιεχομένου και της φύσης των δικαιωμάτων. Τα συνταγματικά δικαιώματα δεν είναι μόνο δικαιώματα, αλλά και αντικειμενικές αρχές. Είναι παράλληλα μεταβολή της κατεύθυνσής τους, τα συνταγματικά δικαιώματα δεν στρέφονται πλέον μόνον ενάντια στη κρατική, αλλά και σε οποιαδήποτε εξουσία. Μεταβλήθηκε έτσι και η θέση τους στην έννομη τάξη, αλλά και ο νομικός τους χαρακτήρας 33. εν είναι πλέον απλά και μόνο κανόνες δημοσίου δικαίου, αλλά βασικά αξιώματα της συνολικής έννομης τάξης 34. Επίσης είναι μεταβολή των διαστάσεων του λειτουργικού περιεχομένου τους, τα συνταγματικά δικαιώματα δεν έχουν μόνο αμυντική διάσταση αλλά και προστατευτική, όπως επίσης και εξασφαλιστική-διεκδικητική 35. Οι αποδέκτες της συνταγματικής επιταγής του σεβασμού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας σύμφωνα με τη σύγχρονη πλέον νομική θεωρία είναι η Πολιτεία, αλλά και οι ιδιώτες (τριτενέργεια). Το δικαίωμα εφαρμόζεται στο γενικό και ειδικό επίπεδο, στη γενική κυρίαρχη σχέση και στην γενική διαπροσωπική σχέση, από τη μία, καθώς και στην ειδική 32 ημητρόπουλος Α. Συνταγματικά ικαιώματα, Γενικό Μέρος, Σύστημα Συνταγματικού ικαίου, Τόμος Γ -Ημιτ. Ι 33 ημητρόπουλος Α. Συνταγματικά ικαιώματα, Γενικό Μέρος, Σύστημα Συνταγματικού ικαίου, Τόμος Γ -Ημιτ. Ι 34 ημητρόπουλος Α. Συνταγματικά ικαιώματα, Γενικό Μέρος, Σύστημα Συνταγματικού ικαίου, Τόμος Γ -Ημιτ. Ι 35 του ιδίου 14

15 κυρίαρχη σχέση και την ειδική διαπροσωπική σχέση (τριτενέργεια) από την άλλη. Η συνταγματική επιταγή του σεβασμού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας, δεσμεύει καταρχήν την κρατική εξουσία 36, σύμφωνα και με τη ρητή διάταξη του άρθρου 2 1 Σ «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου, αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας» καθώς και το άρθρο 1 1 εδ.β του Θεμ.Νομ. της Βόννης. Υποκείμενο της υποχρέωσης είναι η κρατική εξουσία υπό όλες τις μορφές εμφανίσεώς της. Ειδικότερα ο όρος «Πολιτεία» είναι ταυτόσημος του όρου «Κράτους», ο οποίος χρησιμοποιείται κατά κανόνα από άλλες διατάξεις του Συντάγματος. Συνεπώς αναφέρεται όχι μόνο στο «νομικό πρόσωπο» του Κράτους, αλλά και στους άλλους φορείς δημόσιας εξουσίας. Με λίγα λόγια αποδέκτες της ανθρώπινης αξίας είναι όλοι οι φορείς δημόσιας εξουσίας, οι οποίοι είναι καταρχήν και αποδέκτες των θεμελιωδών δικαιωμάτων 37. Η διάταξη του ελληνικού και του γερμανικού Συντάγματος δεσμεύει και της τρεις λειτουργίες, νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική. Πράγματι και τα δύο συντάγματα 38 απαγορεύουν την αναθεώρηση αυτής 39. Ζήτημα τίθεται κατά πρώτο λόγο, αν η διάταξη δεσμεύει και τους ιδιώτες ή τρίτους (τριτενέργεια). Κατά δεύτερο θα πρέπει να ξεχωρίσουμε τις δύο επιταγές (υποχρεώσεις) της διάταξης, συγκεκριμένα, στην υποχρέωση του σεβασμού και στην υποχρέωση της προστασίας της αξίας του ανθρώπου. Συνεπώς το ζήτημα της τριτενέργειας τίθεται μόνο προκειμένου για την πρώτη εκ των δύο επιταγή. Αποκλειστικός αποδέκτης της δεύτερης είναι αναμφίβολα η κρατική εξουσία υπό την εκτιθέμενη ευρεία έννοιά της. Σε συνδυασμό των άρθρων 2 1 και του ελληνικού Συντάγματος, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η ανθρώπινη αξία έχει άμεση τριτενέργεια εφόσον κατοχυρώνεται ως θεμελιώδες δικαίωμα, αναθέτοντας όμως την προστασία αυτής απέναντι στις προσβολές των τρίτων στο Κράτος το οποίο οφείλει να περιλαμβάνει σχετικές διατάξεις σ ολόκληρη την έννομη τάξη του και ιδίως στο ποινικό και το ιδιωτικό δίκαιο Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, σελ Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση 2002, 38 άρθρο και 79 3 αντίστοιχα 39 Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση «Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν...» 41 Τέτοιες διατάξεις περιλαμβάνονται στο Άρθρο 57 ΑΚ 15

16 Μπορεί επίσης να εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 174 ΑΚ 42 μέσα από τη διάταξη του άρθρου 25 3Σ 43 στις περιπτώσεις προσβολής της αξίας του ανθρώπου με την καταχρηστική άσκηση θεμελιωδών δικαιωμάτων «ικαιοπραξία που αντιβαίνει σε απαγορευτική διάταξη του νόμου, αν δεν συνάγεται κάτι άλλο, είναι άκυρη» 43 «Η καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν επιτρέπεται» 44 Α. Ράϊκος, Συνταγματικό ίκαιο, Θεμελιώδη ικαιώματα, 2 η έκδοση

17 3. ΤΟ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ 3.1 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ Το Σύνταγμα 1975/1986/2001 κατοχυρώνει την αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας, ως καταστατική αρχή της ελληνικής έννομης τάξης. Ο συνταγματικός νομοθέτης περιέλαβε στο πρώτο μέρος την διάταξη σεβασμού και προστασίας της αξίας του ανθρώπου, ανάγοντας την σε συνταγματικό θεμέλιο, σε θεμελιώδες μητρικό δικαίωμα. Όλοι οι κανόνες δικαίου εξειδικεύουν και «υπηρετούν» την αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας. Στην έννομη τάξη του κοινωνικού ανθρωπισμού, η ανθρώπινη αξία ως ανώτατη αξία, ως ανώτατη δικαιοπολιτική αρχή είναι απαραβίαστη. Το απαραβίαστο αυτό αποτελεί καταστατική αρχή του σύγχρονου 45 οικοδομήματος και την βασική ειδοποιό διαφορά που το διακρίνει από την ατομικιστική συνταγματική τάξη 46. Το άρθρο 2 1, μπορεί να μην κατοχυρώνει ρητά το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, αλλά προκύπτει σαφώς από αυτή, όπως επίσης και από άλλες συνταγματικές διατάξεις, όπως εκείνες των άρθρων 4 1 και 2, 5 1 και 2, 7 2, , καθώς και από τις περισσότερες διατάξεις που αναφέρονται στα θεμελιώδη δικαιώματα. Επίσης η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας συνδέεται άρρηκτα με δύο θεμελιώδεις συνταγματικές υποχρεώσεις, την υποχρέωση των ατόμων να σέβονται και την υποχρέωση του κράτους να σέβεται και να προστατεύει την ανθρώπινη αξία 47. Στο άρθ. 2 1 Σ γίνεται λόγος πρώτα για υποχρέωση σεβασμού της αξίας του ανθρώπου από την κρατική εξουσία και κατά δεύτερο λόγο για υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης αξίας. Η πρώτη υποχρέωση της κρατικής εξουσίας για σεβασμό της ανθρώπινης αξίας, υπήρχε από τις αρχές του φιλελεύθερου κράτους μέχρι και σήμερα του κοινωνικού κράτους δικαίου. Αποδέκτες της εν λόγω υποχρέωσης εκτός από τους φορείς της δημόσιας εξουσία είναι και κάθε 45 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 46 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 47 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 17

18 ιδιώτης, γεγονός που προκύπτει από το άρθ εδ.γ 48 Σ (αρχή της τριτενέργειας). Λειτουργεί erga omnes, κατά και υπέρ πάντων. Το περιεχόμενο της υποχρέωσης σεβασμού είναι κατά κύριο λόγο αρνητικό, συνίσταται δηλαδή στην υποχρέωση παράλειψης κάθε ενέργειας η οποία προσβάλει ή αντίκειται στην ανθρώπινη αξία. Σε αντίθεση με την υποχρέωση παράλειψης (non facere) το άρθρο 2 1 ορίζει και μία δεύτερη θετική συμπεριφορά των φορέων της δημόσιας εξουσίας, την υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης αξίας. Όλοι, ανεξαιρέτως οι φορείς της δημόσιας εξουσίας οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα εκείνα μέτρα τα οποία είναι απαραίτητα για την πραγματοποίηση του περιεχομένου της ανθρώπινης αξίας. Σ αυτό το σημείο, εντοπίζεται η διαφορά των δύο συνταγματικών επιταγών του άρθρου 2 1 Σ, ο οποία συνίσταται στο γεγονός ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης αξίας από τους ιδιώτες. Η θετική αυτή συμπεριφορά σε αντίθεση με την προηγούμενη αρνητική δε λειτουργεί βάσει της αρχής της τριτενέργειας. Κανένας ιδιώτης δεν έχει την υποχρέωση να προστατέψει και να λάβει μέτρα για την εξασφάλιση του περιεχομένου του δικαιώματος της ανθρώπινής αξίας του συνανθρώπου του. Η εν λόγω συνταγματική επιταγή απευθύνεται στους φορείς της δημόσιας εξουσίας, βάσει της έννοιας του κοινωνικού κράτους δικαίου της σύγχρονης εποχής. Για προστασία του ανθρώπου από τον άνθρωπο μόνο στο δικαϊκό και πολιτικό πλαίσιο του κοινωνικού κράτους δικαίου είναι δυνατό να γίνει λόγος. Μόνο το κοινωνικό κράτος είναι εκείνο που ενδιαφέρεται για τον κοινωνικά αδύνατο, εκείνον που έχει ανάγκη προστασίας «Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική άσκησή τους. Τα δικαιώματα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν...» 49 Βλ. ημητρόπουλου Ανδρέα, Κοινωνικός ανθρωπισμός και θεμελιώδη δικαιώματα, εκδόσεις Σάκκουλα 1998, σελ

19 3.2 ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ Η νομική φύση της αρχής του απαραβίαστου της ανθρώπινη αξίας διχάζεται και εμφανίζεται με δύο μερικότερες μορφές. Η μία άποψη είναι αυτή της δεσμευτικότητας της αρχής και η άλλη εμφανίζεται ως ζήτημα προσδιορισμού της θέσης της στην συνολική έννομη τάξη. Όσον αφορά το πρώτο ζήτημα πρέπει να σημειωθεί ότι ο θετικός χαρακτήρας της αρχής του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας προκύπτει από την συνταγματοποίησή της 50. Συνεπώς με την παραπάνω έννοια η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας δεν βρίσκεται πέρα, πριν ή πάνω, αλλά μέσα στην ελληνική έννομη τάξη 51. Η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας αποτελεί την ανώτατη δικαιοπολιτική αρχή, είναι καταστατική αρχή της σύγχρονης έννομης τάξης. Όμως προβληματισμός γεννάται, για το ποια είναι η θέση της ανάμεσα στις άλλες διατάξεις του Συντάγματος καθώς και απέναντι στο κοινό δίκαιο. Η αρχή του απαραβίαστου κατέχει αναμφισβήτητα τη θέση της θεμελιώδους αρχής του Συντάγματος, πράγμα το οποίο, βέβαια, δε σημαίνει ότι υπερισχύει των άλλων και ότι υπερέχει ιεραρχικά. Όσον αφορά τη θέση της απέναντι στο κοινό δίκαιο, εύλογο είναι, ότι κατέχει την ιεραρχική θέση που της προσφέρει το ίδιο το Σύνταγμα, καθώς επίσης και η ατομικής της δυναμικότητα, ως καταστατική αρχή με γενικό περιεχόμενο και δεσμευτική δύναμη. Η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας αποτελεί εξαιρετικά σοβαρό συνταγματικό ζήτημα, με αποτέλεσμα τη δυσκολία αξιολόγησης και ερμηνείας της ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 51 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 52 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 19

20 3.3 ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Όπως προκύπτει και από την επιλογή του συνταγματικού νομοθέτη, να τοποθετήσει την αρχή της ανθρώπινης αξίας στο πρώτο μέρος του συντάγματος, επιλογή ηθελημένη και όχι τυχαία όπως αναλύθηκε παραπάνω, θέλοντας να την αναγάγει σε θεμελιώδη αρχή, μητρικό δικαίωμα, η αρχή της ανθρώπινης αξίας είναι απαραβίαστη. εν υπόκεινται σε κανένα περιορισμό και σε καμία επιφύλαξη νόμου, ούτε επιτρέπει εξαιρέσεις στο πλαίσιο ειδικών εξουσιαστικών σχέσεων 53. Άλλωστε η διάταξη του άρθ. 2 1 Σ δεν υπόκειται σε αναθεώρηση 54 καθώς επίσης εξαιρείται από τη διάταξη του άρθ , όπου παρέχεται η δυνατότητα αναστολής ορισμένων συνταγματικών διατάξεων. Η αξία του ανθρώπου αποτελεί το άκρο όριο οποιουδήποτε περιορισμού ατομικού δικαιώματος που επιτρέπει εκάστοτε το Σύνταγμα, είτε αυτός αναφέρεται στο περιεχόμενο είτε στους φορείς του δικαιώματος 56. Συνεπώς ορθό θα ήταν να αναφέρουμε ότι η αρχή της ανθρώπινης αξίας δεν υπόκειται ούτε στους γενικούς περιορισμού του άρθρου 5 1 Σ 57, δηλαδή τους επιμέρους περιορισμούς που θέτουν τα χρηστά ήθη, τα δικαιώματα των άλλων και η σύμφωνη με το Σύνταγμα δράση. Η ανθρώπινη αξία, θεμελιώδες δικαίωμα, αντικειμενική αρχή από την οποία απορρέουν υποκειμενικά δίκαια, προστατεύεται και ως δικαίωμα αλλά και ως θεσμός από το Σύνταγμα. Κάθε επιμέρους συνταγματικό δικαίωμα την εξειδικεύει με αποτέλεσμα κάθε περιορισμός οιουδήποτε δικαιώματος, να αποτελεί την αυτόματη προσβολή, εφόσον θίγει στην ουσία την ίδια την ανθρώπινη αξία. 53 Π.. αγτόγλου, Ατομικά ικαιώματα, Τόμος Β, Έκδοση 2005, σελ Άρθρο Σ «Οι διατάξεις του Συντάγματος υπόκεινται σε αναθεώρηση, εκτός από εκείνες που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής ημοκρατίας, καθώς και από τις διατάξεις των άρθρων 2 παράγραφος 1,4 παράγραφοι 1,4 και 7,5 παράγραφοι 1 και 3,13 παράγραφος 1 και 26» 55 «Σε περίπτωση πολέμου, επιστράτευσης εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων ή άμεσης απειλής της εθνικής ασφάλειας, καθώς και αν εκδηλωθεί ένοπλο κίνημα για την ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος, η Βουλή, με απόφαση της, που λαμβάνεται ύστερα από πρόταση της Κυβέρνησης, θέτει σε εφαρμογή, σε ολόκληρη την Επικράτεια ή σε τμήμα της, το νόμο για την κατάσταση πολιορκίας, συνιστά εξαιρετικά δικαστήρια και αναστέλλει την ισχύ του συνόλου ή μέρους των διατάξεων των άρθρων 5 παράγραφος 4,6,8,9,11,12 παράγραφοι 1 έως και 4,14,19,2 παράγραφος 3,23,96 παράγραφος 4 και 97» 56 Π.. αγτόγλου, Ατομικά ικαιώματα, Τόμος Β, Έκδοση «Καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη» 20

21 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το Ελληνικό Σύνταγμα υπό την επιρροή του Γερμανικού και συγκεκριμένα του Θεμελιώδους Νόμου της Βόννης και τα δύο κατευθυνόμενα από την πικρή εμπειρία ολοκληρωτικών καθεστώτων, στην προσπάθεια τους να εγκαθιδρύσουν ένα φιλελεύθερο και κοινωνικό κράτους δικαίου, κατοχυρώνουν την αξία του ανθρώπου και μάλιστα τοποθετώντας την στις αρχικές και θεμελιώδεις διατάξεις του συνταγματικού τους κειμένου. Το Ελληνικό Σύνταγμα 1975/1986/2001 με το άρθρο 2 1 «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας» κατοχυρώνει και προστατεύει για πρώτη φορά την ύψιστη, αρχή της ανθρώπινης αξίας και συνάμα του απαραβίαστου αυτής. Η αρχή της ανθρώπινης αξίας είναι ερμηνευτική, επιτακτική, καταστατική αρχή και θεμελιώδες, μητρικό δικαίωμα. Αποτελεί αντικειμενική αρχή από την οποία προκύπτουν υποκειμενικά δίκαια. ικαίωμα και θεσμός ταυτόχρονα, προστατεύεται από το Σύνταγμα σε όλες τις πτυχές του και απεριόριστα. εσμεύει όλους τους φορείς της δημόσιας εξουσίας, αλλά και τους ιδιώτες, μέσω της αρχής της τριτενέργειας και της πρόσφατης διάταξης του άρθρου 25 1 εδ.γ. Φορείς του δικαιώματος της ανθρώπινης αξίας είναι κάθε άνθρωπος, ανεξαιρέτως φύλου, γένους, φυλής και ιθαγένειας, αλλά και μόνο αυτός, αφού δεν είναι φορέας οιαδήποτε νομικό πρόσωπο, ενώσεις προσώπων οι οποίες δεν έχουν νομική προσωπικότητα. Η ανθρώπινη αξία αναλύεται στην υποχρέωση της Πολιτείας για σεβασμό και προστασίας αυτής καθώς και υποχρέωση των ιδιωτών για σεβασμό. Η υποχρέωση είναι πρωταρχική και απαραβίαστη. Κάθε περιορισμός οιουδήποτε δικαιώματος, αποτελεί αυτόματη προσβολή, εφόσον θίγει την ίδια την ανθρώπινη αξία. Η ανθρώπινη αξία είναι το ύψιστο αγαθό και η κατευθυντήρια αρχή του κοινωνικού ανθρωπισμού. Αποτελεί τη βάση της φιλοσοφικονομικής θεωρίας του κοινωνικού ανθρωπισμού 58. Η διάταξη 2 1 Σ πρέπει και αξίζει να υπάρχει στην Ελληνική έννομη τάξη. Αποτελεί την κινητήρια δύναμη ενός φιλελεύθερου, δημοκρατικού και κοινωνικού κράτους, απαγκιστρωμένο από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του παρελθόντος. 58 ημητρόπουλος Ανδρέας, Συνταγματικά δικαιώματα, Ειδικό μέρος, Παραδόσεις Συνταγματικού ικαίου Τομ ΙΙΙ Ημ. Β 21

22 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ 10541/1976 ΠΛΗΜ.ΑΘ. 53/1980 ΜΟΝ.ΠΡΩΤ.ΝΑΥΠΛ. 1782/1981 ΕΦ.ΘΕΣ/ΚΗΣ 1753/1983 ΑΠ (ΤΜ. Α ) 12857/1983 (ΑΣΦ.ΜΕΤΡΑ) ΜΟΝ.ΠΡΩΤ.ΑΘ. 1647/1987 ΣτΕ 17115/1988 ΠΡΩΤ.ΑΘ. (ΑΣΦ.ΜΕΤΡΑ) 789/1990 ΣτΕ (Ολομ.) 1159/1991 ΣτΕ (ΤΜ. ) 1603/1991 ΣτΕ (ΤΜ. Γ ) 1957/1994 ΣτΕ (ΤΜ. Γ ) 40/1998 ΑΠ (Ολομ.) 49/1999 ΙΟΙΚ.ΠΡΩΤ.ΙΩΑΝ. 3040/2001 ΕΦ.ΑΘ. 1/2001 ΑΠ (Ολομ.) 408/2002 ΕΦ. ΛΑΡ. 22

23 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΓΤΟΓΛΟΥ Π.. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, ΑΤΟΜΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΤΟΜ.Β, ΕΚ ΟΣΗ 2005 ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ, ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ, ΤΟΜ.Γ, ΗΜ. Ι, ΕΚ ΟΣΗ 2005 ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ, ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΠΑΡΑ ΟΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ, ΤΟΜ. ΙΙΙ, ΗΜ.Β, ΕΚ ΟΣΗ 2005 ΡΑΪΚΟΣ Α. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, ΘΕΜΕΛΙΩ Η ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, 2 Η ΕΚ ΟΣΗ 2002 ΧΡΥΣΟΓΟΝΟΣ, ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΕΚ ΟΣΗ

24 ΛΗΜΜΑΤΑ (ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ) LEMMA (ALPHABETIC CATALOGUE) Ανθρώπινη αξία, (Human Value) -έννοια, σελ. 7 (Significance), pag. 7 -κατοχύρωση, σελ. 6 (Consolidation), pag. 6 -νομική φύση, σελ. 9 (Legal Nature), pag. 9 Αρχή (Principle) -επιτακτική, σελ. 10 (Imperative), pag. 10 -ερμηνευτική, σελ. 11 (Explanatory), pag. 11 -καταστατική, σελ. 10 (Constitutive), pag. 10 Απαραβίαστο (Inviolability) -έννοια, σελ. 17 (Significance), pag. 17 -κατοχύρωση, σελ. 17 (Consolidation), pag. 17 -νομική φύση, σελ. 19 (Legal Nature), pag. 19 Αποδέκτες (Recipients) -δημόσιας εξουσίας, σελ. 14 (Public Authority), pag. 14 -ιδιώτες, σελ. 15 (Civilians), pag. 15 Κυοφορούμενο, σελ.13 (Embryo in gestation)pag. 13 Περιορισμοί, σελ. 20 (Restrictions), pag. 20 Υποχρέωση (Charge) -σεβασμού, σελ. 8 (Respect s), pag. 8 -προστασίας, σελ. 8 (Protection s), pag. 8 Φορείς, σελ.12,13 (Institutions), pag. 12,13 24

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ. Θέµα: Η αρχή της ανθρώπινης αξίας ΒΑΣΙΛΙΚΗ. ΓΡΙΒΑ. ιδάσκων Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ. Θέµα: Η αρχή της ανθρώπινης αξίας ΒΑΣΙΛΙΚΗ. ΓΡΙΒΑ. ιδάσκων Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ Θέµα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ,2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ( 2 1 Σ 1975/1086/2001)

Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ( 2 1 Σ 1975/1086/2001) ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ NATIONAL & KAPODISTRIAN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ UNIVERSITY OF ATHENS Π.Μ.Σ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Καθηγητής: Α. ηµητρόπουλος Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ( 2 1 Σ 1975/1086/2001)

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ: 2005-2006 ΜΑΘΗΜΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Η αρχή του απαραβίαστου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ(α.25παρ.3Σ) Με τον όρο γενικές συνταγµατικές αρχες εννοούµε ένα σύνολο

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ(α.25παρ.3Σ) Με τον όρο γενικές συνταγµατικές αρχες εννοούµε ένα σύνολο εργασία 1η σχεδιαγραµµα 1)εισαγωγή:έννοια γενικών συνταγµατικών αρχών 2)ειδικότερα, η απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος α)έννοια β)καθιέρωση της αρχής γ)εκταση εφαρµογής και σχέση α.25παρ3σ και 281 ΑΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η : ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

1) Εισαγωγή (γενικά - πρόλογος για τις γενικές αρχές του Συντάγµατος ) 2) Νοµική κατοχύρωση του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας

1) Εισαγωγή (γενικά - πρόλογος για τις γενικές αρχές του Συντάγµατος ) 2) Νοµική κατοχύρωση του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας Παπαδοπούλου Χριστούλα ΑΜ: 336 Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας Σχεδιάγραµµα: 1) Εισαγωγή (γενικά - πρόλογος για τις γενικές αρχές του Συντάγµατος ) 2) Νοµική κατοχύρωση του απαραβίαστου της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου --------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο Διδάσκοντες: Δημητρόπουλος Ανδρ., Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα: Απόφαση σχετική µε το απαραβίαστο της ανθρώπινης άξιας. Nοµικό ερώτηµα που τίθεται και γενική αναφορά στην ανθρώπινη άξια

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα: Απόφαση σχετική µε το απαραβίαστο της ανθρώπινης άξιας. Nοµικό ερώτηµα που τίθεται και γενική αναφορά στην ανθρώπινη άξια ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Απόφαση σχετική µε το απαραβίαστο της ανθρώπινης άξιας. Nοµικό ερώτηµα που τίθεται και γενική αναφορά στην ανθρώπινη άξια ΟΝΟΜΑ:Πολίτης Σπύρος Email: s_polites@hotmail.com Ι ΑΣΚΩΝ: ηµητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας : Άρθρο 2 παρ. 1 Συντάγµατος( Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας) Σχολιασµός Αποφ. 40/1998 Α.Π

Θέµα εργασίας : Άρθρο 2 παρ. 1 Συντάγµατος( Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας) Σχολιασµός Αποφ. 40/1998 Α.Π Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 9 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 9 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 9 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙ ΤΗΣ Ι ΙΑΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ

ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙ ΤΗΣ Ι ΙΑΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 1: Κράτος Δικαίου 1

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 1: Κράτος Δικαίου 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Κράτος Δικαίου 1 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΚΥΠΡΟΣ. Σύνταγμα Διεθνείς Συμβάσεις Πρωτογενής νομοθεσία Δευτερογενής νομοθεσία. Δικαστήρια

ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΚΥΠΡΟΣ. Σύνταγμα Διεθνείς Συμβάσεις Πρωτογενής νομοθεσία Δευτερογενής νομοθεσία. Δικαστήρια ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΚΥΠΡΟΣ Σύνταγμα Διεθνείς Συμβάσεις Πρωτογενής νομοθεσία Δευτερογενής νομοθεσία Δικαστήρια Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι μια συνταγματική δημοκρατία βασισμένη στις αρχές της νομιμότητας, της ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας : Γενικές Συνταγµατικές Αρχές «Απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος» Καµιντζή Ιωάννα Α.Μ:322 Ε Mail:

Θέµα εργασίας : Γενικές Συνταγµατικές Αρχές «Απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος» Καµιντζή Ιωάννα Α.Μ:322 Ε Mail: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων

Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων Προπτυχιακή Εργασία Έλενα Κοντραφούρη Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ a) Συνταγματικά δικαιώματα Το θέμα που τίθεται υπό διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ  ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ. Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. κ. Σ. ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ. Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. κ. Σ. ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΙΣΤΡΙΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΙΣΤΗΜΙΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΙΚΩΝ,, ΟΙΙΚΟΝΟΜΙΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΙΤΙΙΚΩΝ ΕΠΙΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Ανδρέας Δημητρόπουλος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΦΟΙΤΗΤΗΣ : Νικήτας Ιωαν. Καλογιαννάκης Α.Μ. : 1340200200841 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εννοιολογικά αδιαίρετα και ορίζουν το κοινωνικό δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πράγματι, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Απόφαση ικαστηρίου 10 Σεπτεµβρίου 2002 Θεσσαλονίκη. Κατά πλειοψηφία αποφαίνεται το δικαστήριο ότι πρόκειται για παράβαση των άρθρων 1

Απόφαση ικαστηρίου 10 Σεπτεµβρίου 2002 Θεσσαλονίκη. Κατά πλειοψηφία αποφαίνεται το δικαστήριο ότι πρόκειται για παράβαση των άρθρων 1 Απόφαση ικαστηρίου 10 Σεπτεµβρίου 2002 Θεσσαλονίκη Κατά πλειοψηφία αποφαίνεται το δικαστήριο ότι πρόκειται για παράβαση των άρθρων 1 παράγραφος γ και 3 εδάφιο β του νόµου 3037/2002 η οποία τελευταία διάταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

«Ανεπιφύλακτα» Συνταγματικά Δικαιώματα

«Ανεπιφύλακτα» Συνταγματικά Δικαιώματα ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: Ν.Ο.Π.Ε., ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ «Ανεπιφύλακτα» Συνταγματικά Δικαιώματα ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΛΕΛΛΟΥ (Α.Μ. 1340200200270) ΑΘΗΝΑ ΜΑΙΟΣ 2008

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Θεσσαλονίκη, 18 Φεβρουαρίου 2017 ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Πέτρος Κ. Τσαντίλας Διδάκτωρ Νομικής Δικηγόρος

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

PAPER 5 Το δικαίωµα πληροφόρησης του κοινού και η προστασία της τιµής του κατηγορουµένου στην απόφαση ΕφΑθ 4054/1992 (υπόθεση πώλησης όπλων στο Ιράν)

PAPER 5 Το δικαίωµα πληροφόρησης του κοινού και η προστασία της τιµής του κατηγορουµένου στην απόφαση ΕφΑθ 4054/1992 (υπόθεση πώλησης όπλων στο Ιράν) Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003-2004 ιδάσκων: Καθηγητής κ. Ανδρέας ηµητρόπουλος PAPER 5 Το δικαίωµα πληροφόρησης του κοινού και η προστασία της τιµής του κατηγορουµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: «ΣΤΑΘΜΙΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ» Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΑ» ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

«ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΑ» ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ «ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΑ» ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ» - ΕΞΑΜΗΝΟΥ Η Ι ΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Γ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΖΩΗ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΕΚΠΑ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΠΕ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ ΙΩΑΝΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ι. Η έννοια του δικαίου. 1. Ορισμός του κανόνα δικαίου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ι. Η έννοια του δικαίου. 1. Ορισμός του κανόνα δικαίου ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το δημόσιο δίκαιο υφίσταται συνεχείς μεταβολές τόσο από την άποψη των αλλαγών και μεταρρυθμίσεων που η εκάστοτε εξουσία διαμορφώνει, αποφασίζει και εκτελεί τις αποφάσεις της με νομοθετική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Εαρινό εξάµηνο ακαδηµαϊκού έτους 2006-2007 ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1 Ατοµική εργασία Υπό την επίβλεψη του καθηγητή της Νοµικής Σχολής Ανδρέα Γ. ηµητρόπουλο ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΙΚΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΙΣΗ ΣΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ»

ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΙΣΗ ΣΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ» ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΙΣΗ ΣΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΥΓΕΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ Α.Μ.1340200100812

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ AΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ AΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΤΟΥΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ AΘΗΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΤΟΥΣ 2003-2004 Υπεύθυνος Καθηγητής: Ανδρέας ηµητρόπουλος Μάθηµα: Συνταγµατικό ίκαιο ΘΕΜΑ Σχολιασµός απόφασης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ορισµός και συνταγµατική καθιέρωση της ικανότητας δικαίου

1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ορισµός και συνταγµατική καθιέρωση της ικανότητας δικαίου 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 1 2. ΘΕΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 3. Ορισµός και συνταγµατική καθιέρωση της ικανότητας δικαίου... 5 4. ιακρίσεις της ικανότητας δικαίου... 7 α. ικαιοκτητική ικανότητα και ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ :

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ : ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2007-2008 ΤΟ ΑΜΥΝΤΙΚΟ, ΤΟ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΙΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΡΟΥΣΟΓΙΑΝΝΗ ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ Α.Μ. 1340200200437

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα... Αντί προλόγου... ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1. Έννοια του δικαιώματος της απεργίας... 1 Εννοιολογικά γνωρίσματα... 2 α. Αποχή από την εργασία... 2 β. Συλλογική αποχή... 2 γ. Αγωνιστικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα:Ζήτηµα εφαρµογής συνταγµατικού δικαιώµατος σε διαπροσωπική σχέση, ανάλυση αυτού και ανάπτυξη της εφαρµογής όπως γίνεται αντιληπτή.

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα:Ζήτηµα εφαρµογής συνταγµατικού δικαιώµατος σε διαπροσωπική σχέση, ανάλυση αυτού και ανάπτυξη της εφαρµογής όπως γίνεται αντιληπτή. ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα:Ζήτηµα εφαρµογής συνταγµατικού δικαιώµατος σε διαπροσωπική σχέση, ανάλυση αυτού και ανάπτυξη της εφαρµογής όπως γίνεται αντιληπτή. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ ΕMAIL:s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων 15.6.2011 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ (49/2011) Θέµα: Αιτιολογηµένη γνώµη της Γερουσίας της Ιταλικής ηµοκρατίας σχετικά µε την πρόταση κανονισµού του

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπροσωπική ενέργεια (τριτενέργεια) των συνταγµατικών δικαιωµάτων, κατά το αναθεωρηµένο Σύνταγµα.

Η διαπροσωπική ενέργεια (τριτενέργεια) των συνταγµατικών δικαιωµάτων, κατά το αναθεωρηµένο Σύνταγµα. 345 Η διαπροσωπική ενέργεια (τριτενέργεια) των συνταγµατικών δικαιωµάτων, κατά το αναθεωρηµένο Σύνταγµα. Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος Καθηγητής Συνταγµατικού ικαίου Νοµικού Τµήµατος Πανεπιστηµίου Αθηνών (Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων 26.4.2012 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ (0046/2012) Αφορά: Αιτιολογηµένη γνώµη του γερµανικού Οµοσπονδιακού Συµβουλίου (Bundesrat) σχετικά µε την πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου. Ενότητα 8 η : ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αρχή της ισότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου. Ενότητα 8 η : ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8 η : Αρχή της ισότητας Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5η : ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ- ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΘΕΜΕΛΙΩ ΟΥΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Α. Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ ΓΕΝΙΚΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5η : ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ- ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΘΕΜΕΛΙΩ ΟΥΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Α. Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ 1 ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ 5η : ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ- ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΘΕΜΕΛΙΩ ΟΥΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Α. Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα συνταγµατικά δικαιώµατα εφαρµόζονται ως προς την αµυντική τους διάσταση σε κάθε έννοµη σχέση που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΟΛΥΞΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΟΛΥΞΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΟΛΥΞΕΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗ 1. Παπαδάκη Πολυξένη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, γνωστικό αντικείμενο «Γενική Πολιτειολογία», Φ.Ε.Κ. διορισμού: 1/ 11-1-2016. 2. Διοικητική θέση στο Πανεπιστήμιο: Πρόεδρος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

Ξενοφών Κοντιάδης Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, Δικηγόρος, Πρόεδρος Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου

Ξενοφών Κοντιάδης Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, Δικηγόρος, Πρόεδρος Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου Ξενοφών Κοντιάδης Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, Δικηγόρος, Πρόεδρος Ιδρύματος Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου Ο συνταγματικός θεσμός της συλλογικής αυτονομίας (Εισήγηση στην ημερίδα "Κλαδικές Συλλογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Μ ΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ Μ ΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

περιεχόμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων»

περιεχόμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ: Δημοσίου Δικαίου «Το αμυντικό, προστατευτικό και διεκδικητικό περιεχόμενο των συνταγματικών

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.4 Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια. Οι αποφάσεις τους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Η ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Η ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Η ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ» THE THIRD PARTY ACTION OF CONSTITUTIONAL

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η προστασία της ανθρώπινης αξίας - Η υπόθεση του «Μεγάλου Αδελφού»

Η προστασία της ανθρώπινης αξίας - Η υπόθεση του «Μεγάλου Αδελφού» Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Η προστασία της ανθρώπινης αξίας - Η υπόθεση του «Μεγάλου Αδελφού» Επιµέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ 3 η Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα