Αγροτικές περιοχές Βιολογικές καλλιέργειες Παραδοσιακά επαγγέλµατα και παραδοσιακές τέχνες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αγροτικές περιοχές Βιολογικές καλλιέργειες Παραδοσιακά επαγγέλµατα και παραδοσιακές τέχνες"

Transcript

1 Προγράµµατα ανοικτών Περιβαλλοντικών τάξεων «ΚΑΛΛΙΣΤΩ» Αγροτικές περιοχές Βιολογικές καλλιέργειες Παραδοσιακά επαγγέλµατα και παραδοσιακές τέχνες Μέτρο 3.6 «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ» ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ» ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ ΙΒ. «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ «ΚΑΛΛΙΣΤΩ»» ΜΕ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ 75% ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΤ ΚΑΙ 25% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ

2 Αγροτικές περιοχές Βιολογικές καλλιέργειες Παραδοσιακά επαγγέλµατα και παραδοσιακές τέχνες 1. Ιωάννης Λάµπρος, Υπεύθυνος Λειτουργίας ΚΠΕ Αρναίας Χαλκιδικής, Εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ Ιωάννης Βλάχος, Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκ. παίδευσης /νσης /θµιας Εκπαίδευσης Αχαϊας, Εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ04 3. Πέτρος ηµοβέλης, Εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ19-20 στο 6ο Γενικό Λύκειο Λάρισας 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1.1. ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Εισαγωγή Ορισµός Ιστορική αναδροµή ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ιστορική αναδροµή Βιολογική καλλιέργεια Βιολογική γεωργία Στόχοι Βιολογικής Γεωργίας Νοµοθετικό πλαίσιο Βιολογική κτηνοτροφία ιαφορές µεταξύ συµβατικής και βιολογικής γεωργίας Η βιολογική γεωργία στην Ελλάδα Βιολογικά τρόφιµα και προϊόντα Γενετικά Τροποποιηµένοι Οργανισµοί (Γ.Τ.Ο.) Βιολογική καλλιέργεια µια ελπίδα για το περιβάλλον ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ- ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Γενικές Οδηγίες για την διεξαγωγή των δραστηριοτήτων ραστηριότητα 1 η : «Χαρακτηριστικά του τόπου µας» Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας ραστηριότητα 2η : «Φυσικό Περιβάλλον και άνθρωπος» Φύλλο εργασίας ραστηριότητα 3η : «Επιπτώσεις στο περιβάλλον» Φύλλο εργασίας ραστηριότητα 4η : «Στο πολυκατάστηµα» Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας ραστηριότητα 5η : «Στη λαϊκή αγορά» Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας ραστηριότητα 6η : «Στα αγροκτήµατα» Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας

4 3. ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1. Τι είναι το γενετικά τροποποιηµένο καλαµπόκι Τι είναι η γενετικά τροποποιηµένη σόγια Οδηγίες χρήσεως για ενηµερωµένους βιο-καταναλωτές Οργανισµοί Ελέγχου και Πιστοποίησης Προϊόντων Βιολογικής Γεωργίας Βιολογικά φάρµακα φυτοπροστασίας Βιοποικιλότητα και σπόροι Οδηγός µήνα-µήνα µε φρούτα και λαχανικά για σωστή υγιεινή διατροφή ΛΕΞΙΚΟ ΟΡΩΝ ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ- ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 Αγροτικές περιοχές-βιολογικές καλλιέργειεςπαραδοσιακά επαγγέλµατα και παραδοσιακές τέχνες 1.1 Αγροτική περιοχή Εισαγωγή Στόχος της συγγραφικής οµάδας είναι µέσα σε λίγες σελίδες οι µαθητές, σε οποιαδήποτε βαθµίδα εκπαίδευσης και αν ανήκουν, να γνωρίσουν έννοιες οι οποίες αν και οικείες δεν είναι ευρύτερα γνωστές. Πολλοί από εµάς σίγουρα τις έχουµε ακούσει και ξέρουµε σηµασιολογικά την έννοια των όρων. Αρκετοί είναι όµως εκείνοι οι οποίοι δε γνωρίζουν τίποτε άλλο εκτός από την επεξήγηση των όρων. Συνδυασµός λέξεων όπως «αγροτική περιοχή», «αγροτική ανάπτυξη», «αγροτουρισµός», «βιολογικές καλλιέργειες», «παραδοσιακά επαγγέλµατα», «παραδοσιακές τέχνες» και πολλές άλλες, είναι άρρηκτα συνδεδεµένες µε την ελληνική ύπαιθρο. Παρά το γεγονός ότι χρησιµοποιούνται κατά κόρον, και κυρίως από τα ΜΜΕ, ελάχιστοι γνωρίζουν την σηµασία των όρων. Ελάχιστοι γνωρίζουν τους αναπτυξιακούς νόµους, τους τοµείς που ωφελούνται ή ακόµα και ποιους ενδιαφέρει η αγροτική ανάπτυξη. Σκοπός µας είναι να γνωστοποιήσουµε στη µαθητική κοινότητα ποιες ευκαιρίες παρέχονται στην Ελληνική ύπαιθρο για να αναπτυχθεί αλλά και σε ποιους τοµείς. Στο παρόν υλικό στο θεωρητικό µέρος µπορεί κανείς να βρει πολλές πληροφορίες που αφορούν τις αγροτικές περιοχές και τις βιολογικές καλλιέργειες ενώ στο µέρος των δραστηριοτήτων οι πληροφορίες αυτές συνδέονται και µε αντίστοιχα παραδοσιακά επαγγέλµατα και τέχνες κυρίως στην περιοχή της αγροτικής παραγωγής και διατροφής. Με ανάλογο τρόπο, µε κατάλληλη προσαρµογή των προτεινόµενων δραστηριοτήτων µπορούν να διερευνηθούν και άλλα παραδοσιακά επαγγέλµατα και τέχνες Ορισµός εν υπάρχει ακριβής ορισµός για το πότε µια περιοχή χαρακτηρίζεται ως αγροτική. Συνήθως, αγροτική περιοχή νοείται κάθε περιοχή έξω από τα όρια οποιασδήποτε πόλης, ή κωµόπολης, ή χωριού, ή οποιασδήποτε άλλης οριζόµενης ως κατοικηµένης ή βιοµηχανικής περιοχής όπου υπάρχουν καλλιεργήσιµες εκτάσεις ή όπου το µεγαλύτερο µέρος του πληθυσµού ασχολείται µε αγροτικές εργασίες. 4

6 Αγροτική περιοχή δεν είναι µόνο εκείνη όπου κάτοικοι ασχολούνται µε την καλλιέργεια της γης ή την εκτροφή ζώων, αλλά και εκεί όπου ασχολούνται µε την αλιεία, τη µελισσοκοµία, τη δασοκοµία, τις εναλλακτικές µορφές τουρισµού (αγροτουρισµός). Η οικονοµία εποµένως µιας αγροτικής περιοχής µπορεί να βασίζεται σε έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω κλάδους Φυτική Παραγωγή Ζωική Παραγωγή Κτηνιατρική Αλιεία ασοκοµία - ασοπονία Έγγειες Βελτιώσεις Βιολογική Γεωργία Μεταποίηση-Τυποποίηση Πληροφορική Ιστορική αναδροµή Η κτηνοτροφία και η γεωργία είναι µία από τις πιο παλιές δραστηριότητες του ανθρώπου. Ο άνθρωπος, στην προσπάθειά του να εξασφαλίζει την απαραίτητη ποσότητα τροφής, ανακάλυψε ότι ήταν δυνατό µερικά ζώα να µη τα σκοτώνει, αλλά να τα πιάνει ζωντανά, ιδιαίτερα την εποχή που ήταν πολλά και να τα κρατά κάπου περιορισµένα, να τα τρέφει και να τα σκοτώνει όταν είχε ανάγκη. Επίσης µπορούσε να καλλιεργεί επιλεκτικά είδη φυτών όπως σιτάρι, κριθάρι, µπιζέλια, φακές, βίκο, µπιζέλια και λινάρι και να τα αποθηκεύει µε σκοπό την κατανάλωσή τους όταν τα είχε ανάγκη. Έτσι ο πρωτόγονος άνθρωπος άρχισε σιγά-σιγά να ασχολείται µε την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Η κτηνοτροφία και η γεωργία είναι γνωστές ως ανθρώπινες δραστηριότητες από τη νεολιθική εποχή, πριν από τουλάχιστον χρόνια, µε κέντρο ανάπτυξης τη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο, όπου βρέθηκαν τα πρώτα στοιχεία συστηµατικής καλλιέργειας (προγραµµατισµένη σπορά αλλά και εγκαταστάσεις συγκοµιδής). Η πρωτόγονη κοινωνία χωρίστηκε σε δύο βασικές οµάδες: στους καθαρά γεωργούς και στους κτηνοτρόφους. Οι γεωργοί έµεναν συνήθως σε έναν τόπο, ενώ οι κτηνοτρόφοι ήταν αναγκασµένοι να Εικ 1 ρεπάνι θεριστικής µηχανής Σουµέριων, 3000 πχ από ψηµένος άργιλος. Field Museum 5

7 πηγαίνουν στα µέρη που είχε χορτάρι. Αυτός ο τρόπος της κτηνοτροφίας λέγεται νοµαδικός και έχει την αρχή του στις χώρες εκείνες που δεν έχουν όλη την εποχή χορτάρι. Ο τρόπος αυτός, παρόλο που είναι τόσο παλιός, είναι ακόµη πολύ συνηθισµένος και πολύ διαδοµένος σε πολλές χώρες. Στην Ελλάδα, ο τρόπος αυτός της κτηνοτροφίας αφορά στην εκτροφή των προβάτων και των κατσικιών και µπορούµε να πούµε ότι είναι ακόµη πολύ διαδεδοµένος. Εικ 2 Αρχαίος Αιγύπτιος Αγρότης (πηγή Στην αρχή, η κτηνοτροφία και η γεωργία απέβλεπε στο να καλύψει τις βασικές ανάγκες της οικογένειας σε τροφή και ένδυση. Το γάλα δεν το χρησιµοποιούσαν, αλλά ούτε και το θεωρούσαν προϊόν. Κτηνοτροφικά προϊόντα ήταν το κρέας, το µαλλί και κυρίως τα δέρµατα, από τα οποία έκαναν ρούχα και διάφορα άλλα αντικείµενα. Η κτηνοτροφία και η γεωργία αρχίζουν να αποκτούν εµπορικό χαρακτήρα µε την πλήρη εγκατάσταση των ανθρώπων σε ένα µέρος, τον πλήρη διαχωρισµό της πρωτόγονης κοινωνίας σε γεωργούς και κτηνοτρόφους και ύστερα, µε τη δηµιουργία των άλλων ειδικοτήτων, όπως του αγγειοπλάστη και του οπλουργού. Τότε, ανάµεσα στις κοινωνικές αυτές οµάδες, αρχίζει µια µεγάλη ανταλλαγή των προϊόντων που ο καθένας παρήγαγε. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν χρήµατα και οι ανταλλαγές γίνονταν σε είδος. Ως βάση όµως για τις ανταλλαγές, οι άνθρωποι τότε χρησιµοποιούσαν τα ζώα, στα οποία µεταφραζόταν, η αξία κάθε αντικειµένου. Έλεγαν για παράδειγµα, ότι η πανοπλία αυτή αξίζει 3 βόδια. Έτσι, σε πολλές χώρες και σε πολλούς λαούς, η λέξη ζώο έγινε συνώνυµη µε τη λέξη χρήµα. Το αποτέλεσµα ήταν ότι εκείνος που είχε πολλά ζώα µπορούσε να αγοράσει τα πάντα. Μπορούσε ακόµη να αποκτήσει και δύναµη πολιτική, αλλά κυρίως δύναµη οικονοµική. Όσο η οργάνωση της κοινωνίας προχωρούσε, τόσο άλλαζαν και οι τρόποι της εκτροφής των ζώων και της σποράς. Η σταβλική κτηνοτροφία, µε την πιο πρωτόγονη µορφή της, άρχισε να αναπτύσσεται, όταν πια άρχισαν να αναπτύσσονται και οι µόνιµοι οικισµοί. Μέχρι πριν από 100 περίπου χρόνια, η κτηνοτροφία είχε ως αποκλειστικό σκοπό να εξασφαλίζει τα απαραίτητα κτηνοτροφικά προϊόντα στην οικογένεια και µόνο ένα µικρό µέρος από τα προϊόντα αυτά είχαν σκοπό να γίνουν εµπορεύµατα και να πουληθούν στην αγορά. Γεωργικές πρακτικές όπως η άρδευση, η αµειψισπορά, τα λιπάσµατα και τα φυτοφάρµακα αναπτύχθηκαν πολύ καιρό πριν, αλλά αναπτύχθηκαν υπερβολικά τον προηγούµενο αιώνα. Η µέθοδος Haber-Bosch για το νιτρικό αµµώνιο ήταν µια σηµαντική ανακάλυψη που είχε ως αποτέλεσµα την αύξηση της παραγωγής. Ανάλογη εξέλιξη είχαµε και στην κτηνοτροφία όπου µε την κατάλληλη διατροφή των ζώων και την επιλεκτική αναπαραγωγή υπήρξε αύξηση της παραγωγής των ζωικών προϊόντων. 6

8 Χαρακτηριστικά της γεωργίας και κτηνοτροφίας του προηγούµενου αιώνα είναι η υπερπαραγωγικότητα, η χρήση συνθετικών λιπασµάτων και φυτοφαρµάκων, η χρησιµοποίηση ειδικού σιτηρεσίου, η εκλεκτική αναπαραγωγή, η µηχανοποίηση, η ρύπανση των υδάτων και οι αγροτικές επιχορηγήσεις. Η αύξηση της παραγωγής κάλυψε τις διατροφικές ανάγκες του πληθυσµού αλλά δηµιούργησε και αρκετά προβλήµατα. Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρµάκων, λιπασµάτων, ζωοτροφών, η εκλεκτική αναπαραγωγή είχαν και αρνητικές επιπτώσεις. Η νόσος των «τρελών αγελάδων» ή αλλιώς η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (BSE= bovine spongiform encephalopathy), είναι µια ασθένεια των βοοειδών που εµφανίστηκε, για πρώτη φορά το 1986, στη Μεγάλη Βρετανία, είχε µία έξαρση στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και σήµερα, βρίσκεται σε ύφεση, ένα βήµα πριν την οριστική εξάλειψή της, µετά την εφαρµογή των µέτρων που ελήφθησαν από τα αρµόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τη νόσο των "τρελών αγελάδων" στα βοοειδή, σχετίζεται η αποκαλούµενη "νέα µορφή της ασθένειας Κρόιτσφελτ-Γιάκοµπ" στον άνθρωπο. Εκτεταµένη είναι επίσης και η µόλυνση των υπογείων υδάτων σε αρκετές περιοχές από τη χρήση φυτοφαρµάκων και λιπασµάτων. Υπάρχουν περιοχές όπου το νερό δεν είναι πόσιµο λόγω αυξηµένων ρύπων (ύπαρξη νιτρικών) που ευθύνονται ακόµα και για καρκινογενέσεις. Ο άνθρωπος στη προσπάθειά του να εξασφαλίσει περισσότερη τροφή «επιτέθηκε» στο περιβάλλον αλόγιστα. Αποξήρανε λίµνες, έστησε φράγµατα, άλλαξε την ροή των ποταµών, δηµιούργησε ακόµα και «χωράφια» µέσα στη θάλασσα, χωρίς καµία µελέτη. Όλα αυτά γυρίζουν σιγά-σιγά ενάντια στην υγεία του. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκδώσει οδηγίες σχετικές µε την αγροτική ανάπτυξη (http://europa.eu/scadplus/scad_el.htm) τις οποίες όλες οι χώρες είναι αναγκασµένες να ακολουθούν. Θωρακίζει, κατά κάποιον τρόπο, έτσι την υγεία των πολιτών. Τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει αυξηµένη ευαισθητοποίηση για τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της «βιοµηχανοποιηµένης» αγροτικής ανάπτυξης και στροφή προς τη βιολογική παραγωγή. Στα ράφια των εµπορικών καταστηµάτων εµφανίζονται όλο και περισσότερα προϊόντα µε την ένδειξη «βιολογικού τρόπου παρασκευής». Ακόµα περισσότεροι είναι εκείνοι που προτιµούν να αγοράσουν τα ακριβότερα βιολογικά προϊόντα από τα συµβατικά, χωρίς να λογαριάζουν το αυξηµένο κόστος τους. 7

9 1.2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ Από την αρχαιότητα ο άνθρωπος προκειµένου να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες ακολουθούσε γεωργικές πρακτικές που δεν διαφέρουν σε τίποτα από τις πρακτικές που εφαρµόζονται σήµερα στο βιολογικό τρόπο παραγωγής. Τα τεχνολογικά επιτεύγµατα και η πρόοδος του 19 ου και κυρίως του 20 ου αιώνα, οδήγησαν στην ξέφρενη ανάπτυξη του γεωργικού τοµέα, ο οποίος είχε ως στόχο τη µεγιστοποίηση της παραγωγής και του κέρδους. Αποτέλεσµα αυτής της πορείας ήταν η διαµόρφωση ενός συστήµατος γεωργικών πρακτικών που επικράτησε παγκόσµια και ονοµάζεται συµβατική γεωργία. Μέσα από διαδοχικές διασταυρώσεις οργανισµών του ίδιου ή συγγενών ειδών, ο άνθρωπος στο πέρασµα των αιώνων, προσπάθησε να κάνει τα προϊόντα του πιο ελκυστικά στην αγορά. Ο ερχοµός της «πράσινης επανάστασης» προκάλεσε µέσα σε λίγες δεκαετίες, την εκτεταµένη καλλιέργεια ποικιλιών, οι οποίες ικανοποιούσαν τα χαρακτηριστικά που θα έκαναν επιθυµητά τα προϊόντα. Ταυτόχρονα όµως προκάλεσε τον παραγκωνισµό και τη µείωση των χρησιµοποιουµένων ντόπιων ποικιλιών µε αποτέλεσµα τη µείωση της ανθεκτικότητάς τους σε ασθένειες, περιβαλλοντικές πιέσεις κ.λ.π. Η λύση που προτάθηκε για εφαρµογή, από αυτούς που ευαγγελίζονταν την «πράσινη επανάσταση», ήταν η εντατική γεωργία και η αύξηση της παραγωγής µε εκτεταµένη χρήση χηµικών λιπασµάτων και φυτοφαρµάκων. Όµως, οι παθογόνοι οργανισµοί προσαρµόζονται και αναπτύσσουν την ανθεκτικότητά τους, οπότε εισερχόµαστε σε µια ανεξέλεγκτη κούρσα χρήσης µεγαλύτερης ποσότητας και πιο «αποτελεσµατικών» φυτοφαρµάκων. Τα παράπλευρα προβλήµατα και τα αδιέξοδα πολλά: µεγάλη ενεργειακή σπατάλη, διάβρωση και ρύπανση εδαφών, υποβάθµιση χλωρίδας και πανίδας, ρύπανση επιφανειακών και υπόγειων νερών, αποψίλωση και καύση δασικών εκτάσεων για εντατική γεωργική χρήση, παρουσία υπολειµµάτων φυτοφαρµάκων στα προϊόντα, διατροφικά σκάνδαλα. Επίσης: εκποµπές αερίων που συµβάλλουν στο φαινόµενο του θερµοκηπίου, απώλεια καλλιεργήσιµης γης και υποβάθµιση της παραγωγικότητάς της, µείωση της βιοποικιλότητας µε ανεξέλεγκτους ρυθµούς που προκαλεί µη αντιστρεπτά αποτελέσµατα, ενώ γνωστές αλλά και άγνωστες µακροπρόθεσµες και βραχυπρόθεσµες είναι οι συνέπειες και επιπτώσεις στους οργανισµούς και στην υγεία, από τη χρήση φυτοφαρµάκων και τη διασπορά τους στο περιβάλλον και την τροφική αλυσίδα. Η επόµενη λύση που προτείνεται στο αδιέξοδο απέναντι στα πολλαπλά περιβαλλοντικά προβλήµατα αλλά και στην καταπολέµηση της πείνας, είναι η προώθηση και υιοθέτηση της Γενετικής Μηχανικής 8

10 µε τους Γενετικά Τροποποιηµένους Οργανισµούς (Γ.Τ.Ο.) ή µεταλλαγµένα προϊόντα που θα µειώσουν τη χρήση φυτοφαρµάκων, όπως υποστηρίζεται (κάτι που στην πράξη δεν αποδείχτηκε τελικά). Και όχι µόνον αυτό! Η αναπόφευκτη διασταύρωση των γενετικά µεταλλαγµένων φυτών µε τη φυσική βλάστηση και την ανεξέλεγκτη διαρροή γονιδίων στο φυσικό περιβάλλον, εµπεριέχει τη βεβαιότητα για την αρνητική επίδραση στο περιβάλλον και την επιστηµονική αβεβαιότητα για ενδεχόµενη άµεση βλάβη στην ανθρώπινη υγεία, ενώ εγκυµονούν ταυτόχρονα και κοινωνικο-οικονοµικούς κινδύνους. Γιατί µέσα από τα αποκλειστικά πνευµατικά δικαιώµατα της «πατέντας» των σπόρων για τα νέα προϊόντα από τις λίγες πολυεθνικές, η παγκόσµια παραγωγή πληθώρας αγροτικών προϊόντων θα περάσει στα χέρια αυτών. Ένα αποτέλεσµα, που βλάπτει τους αγρότες, τους καταναλωτές και τις εθνικές οικονοµίες. Όµως απέναντι στα προβλήµατα που δηµιουργεί η συµβατική καλλιέργεια από τη µια και οι Γενετικά Τροποποιηµένοι Οργανισµοί (Γ.Τ.Ο.) από την άλλη, οι κοινωνίες και οι επιστήµονες έχουν στα χέρια τους ένα µεγάλο όπλο να αντιπαραθέσουν στην κατεύθυνση αναχαίτισης της καταστροφής του περιβάλλοντος. Ένα περιβαλλοντικά βιώσιµο µοντέλο που ακούει στο όνοµα βιολογική ή οικολογική καλλιέργεια. Το 1923 ο Γερµανός οραµατιστής Ρούντολφ Στάινερ έγραφε το παρακάτω προφητικό κείµενο: «Τι θα µπορούσε να συµβεί αν αντί για φυτική τροφή τα βόδια άρχιζαν να τρώνε κρέας; Το σηµαντικότερο είναι ότι οργανισµός τους θα γέµιζε ουρικό οξύ και άλατα ουρικού οξέος, που επιδρούν στο νευρικό σύστηµα και στον εγκέφαλο. Θα επιδρούσαν στον εγκέφαλο και το βόδι θα τρελαινόταν»(science et Nature, No 103, A l origine de la bio ). Η κρίση του 1929 και η οικονοµική καταστροφή πολλών αγροτών στην Αµερική βοήθησαν στην εξάπλωση της βιολογικής γεωργίας σε αυτή την ήπειρο. Η πραγµατική όµως διάδοση αρχίζει στις αρχές της δεκαετίας του 60, ως οργανική γεωργία στην Αγγλία µε τις δράσεις οικολόγων πολιτικών και γιατρών. Ο Γάλλος Lemair προωθεί την εκτεταµένη χρήση ορισµένων φυκιών ως βιολογικό λίπασµα. Η πρώτη µεγάλη αναγνώριση της βιολογικής γεωργίας ήρθε το 1984 µε τη θέσπιση από την Ε.Ο.Κ.(Ε.Ε.) ευρωπαϊκών προδιαγραφών και κοινού λογότυπου για τη βιολογική γεωργία, ενώ το 1986 εκπονήθηκε πρόγραµµα προώθησής της ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Η βιολογική καλλιέργεια (γεωργία- κτηνοτροφία), είναι ένα ολοκληρωµένο (ολιστικό) σύστηµα παραγωγής και διαχείρισης αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, µε ήπια µέσα και µε κατά το δυνατόν φυσικές διεργασίες, που προστατεύει το περιβάλλον σε όλα τα στάδια διαχείρισης, προασπίζοντας ταυτόχρονα την υγεία των καταναλωτών. 9

11 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Ποια είναι αυτή η βιολογική γεωργία, που τα τελευταία χρόνια εισβάλει στην καθηµερινή µας ζωή µε τα προϊόντα της στον τοµέα της διατροφής, αλλά και των απορρυπαντικών και των καλλυντικών καθώς και πρόσφατα των ρούχων, των παιδικών παιχνιδιών, των επίπλων και των δοµικών υλικών κατασκευής κτιρίων; Βιολογική λοιπόν γεωργία, σε αντιδιαστολή µε τη συµβατική, είναι η µέθοδος γεωργίας στην οποία χρησιµοποιούνται µόνο ήπιες πρακτικές λίπανσης, φυτοπροστασίας στη φυτική παραγωγή, όπως και εκµετάλλευσης του ζωικού κεφαλαίου µε ελεγχόµενες βιολογικές εισροές στη ζωική παραγωγή, µε αναπόσπαστο και καταλυτικό στόχο την προάσπιση και το σεβασµό στο περιβάλλον και τον άνθρωπο. Οι πρακτικές της βιολογικής καλλιέργειας είναι τέτοιες που προστατεύουν, το έδαφος, την ατµόσφαιρα και τα αποθέµατα νερού, προφυλάσσοντας έτσι τη βιοποικιλότητα του οικοσυστήµατος. Κύριο χαρακτηριστικό της βιολογικής γεωργίας είναι η απουσία συνθετικών χηµικών λιπασµάτων, ζιζανιοκτόνων, ρυθµιστών ανάπτυξης των φυτών, φυτοφαρµάκων, ορµονών, αντιβιοτικών και άλλων εξίσου επικίνδυνων τοξικών, χηµικών και πρόσθετων ουσιών στις ζωοτροφές σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Οι βιοκαλλιεργητές µε σεβασµό στη σοφία της φύσης, συνδυάζοντας την ελληνική παράδοση και την εµπειρία µε τη σύγχρονη γνώση και τις κατακτήσεις της επιστήµης, εκµεταλλεύονται τους ισχυρούς νόµους της φύσης για να αυξήσουν την απόδοση και την αντίσταση στις ασθένειες. Προς τούτο, προσαρµόζουν τις ενέργειές τους στα εδαφοκλιµατολογικά δεδοµένα του τόπου, χρησιµοποιούν µόνο φυσικά οργανικά λιπάσµατα (ζωική κοπριά, χλωρή λίπανση, κοµπόστεςεδαφοβελτιωτικά, λάσπη βιολογικού καθαρισµού, χουµικά λιπάσµατα, βακτηριακά λιπάσµατα), ενισχύουν τη γονιµότητα του εδάφους εναλλάσσοντας τα είδη που καλλιεργούν (αµειψισπορά) και επιτρέπουν τη φυσική ωρίµανση των καρπών χωρίς να εντατικοποιούν ή να επιταχύνουν την παραγωγή µε τεχνητές µεθόδους. Επιπλέον τα βιολογικά προϊόντα δεν περιέχουν συντηρητικά, πρόσθετα και διάφορες άλλες χηµικές ουσίες στη σύνθεσή τους Στόχοι Βιολογικής Γεωργίας Οι βασικοί στόχοι όπως αυτοί διατυπώνονται και καθορίζονται από την IFOAM ( ιεθνή Οµοσπονδία Κινηµάτων Βιολογικής Γεωργίας) και τη γενική συνέλευση το 1994 είναι οι ακόλουθοι: Να παράγει τροφή υψηλής θρεπτικής αξίας σε επαρκή ποσότητα. Να διατηρήσει και να αυξήσει µακροπρόθεσµα τη γονιµότητα του εδάφους. Να εργαστεί όσο είναι δυνατόν, µε υλικά και ουσίες που µπορούν να επαναχρησιµοποιηθούν ή να ανακυκλωθούν. 10

12 Να περιορίσει όλες τις µορφές ρύπανσης που προέρχονται από τη γεωργική πρακτική. Να διατηρήσει τη γενετική ποικιλοµορφία των γεωργικών οικοσυστηµάτων, συµπεριλαµβανοµένης της προστασίας των φυτών και των άγριων ζώων. Να ενθαρρύνει και να αυξήσει τους βιολογικούς κύκλους στα γεωργικά συστήµατα. Να εργαστεί όσο είναι δυνατό, σε κλειστά συστήµατα σε σχέση µε την οργανική ουσία και τα θρεπτικά στοιχεία. ίνεται εποµένως έµφαση στην ανάπτυξη και προαγωγή ολοκληρωµένων σχέσεων µεταξύ εδάφους, φυτών, ζώων, ανθρώπου και βιόσφαιρας, έτσι ώστε τελικά να λαµβάνονται γεωργικά προϊόντα και είδη διατροφής χωρίς χηµικά υπολείµµατα και ταυτόχρονα το περιβάλλον να προστατεύεται και να αναβαθµίζεται Νοµοθετικό πλαίσιο Νοµοθετικά η βιολογική γεωργία ενοποιείται για τον ευρωπαϊκό χώρο το 1991 και περιγράφεται από τον κανονισµό 2092/91(Βιολογικός τρόπος παραγωγής γεωργικών προϊόντων) της Ε.Ε., καθώς και από τις µετέπειτα συµπληρώσεις του. Μέσα από αυτή τη Νοµοθεσία, µπαίνουν κανόνες στην παραγωγική διαδικασία των βιολογικών προϊόντων, καθορίζονται διαδικασίες για τη µεταποίηση, τυποποίηση και διακίνησή τους, περιγράφονται κυρώσεις για τους παραβάτες και θεσµοθετείται σύστηµα ελέγχου και πιστοποίησης όλων των βιολογικών προϊόντων από εγκεκριµένους αρµόδιους εγχώριους και ξένους οργανισµούς πιστοποίησης ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ Στο πλαίσιο της βιολογικής δραστηριότητας, η εκτροφή των ζώων αποτελεί την ολοκλήρωση ενός φυσικού κύκλου, µε αφετηρία τη βιολογική γεωργία και κατάληξη τη χρήση και κατανάλωση βιολογικών προϊόντων, χωρίς στα ενδιάµεσα στάδια να αλλοιώνεται η ισορροπία του περιβάλλοντος. Η βιολογική κτηνοτροφία σέβεται την φυσική ζωή των ζώων και τις ανάγκες τους. Κάθε ζώο ζει ακολουθώντας τους φυσικούς ρυθµούς του, έχοντας στη διάθεσή του άνετους χώρους, δηλαδή εκτεταµένα βοσκοτόπια και ευρύχωρα, καλά αεριζόµενα στέγαστρα. Έτσι δεν επιβάλλεται καµία τροποποίηση στις ιδιαίτερες συνήθειές τους που να επισπεύδει και να αυξάνει την παραγωγή εις βάρος τους. Η διατροφή των ζώων είναι ποιοτική, καθώς αποτελείται αποκλειστικά από βιολογικές φυτικές τροφές, όπως κριθάρι, καλαµπόκι, σόγια και σανό. Η βιολογική εκτροφή στοχεύει στη σωστή ανάπτυξή τους, µε φυσικές µεθόδους και σύµφωνα µε τους βιορυθµούς των ζώων, προφυλάσσοντας αυτά τόσο από την παθολογία, τις ενοχλήσεις και το άγχος, όσο και από την αφύσικη 11

13 επίσπευση της ανάπτυξης τους. Σε περιπτώσεις ασθενειών, χορηγούνται µόνο οµοιοπαθητικά ή φυτοθεραπευτικά σκευάσµατα και πάντοτε έπειτα από συνεννόηση µε ειδικευµένους κτηνίατρους. Αυτή η φροντίδα και ο σεβασµός προς τα ζώα έχει ως αποτέλεσµα την παραγωγή κρέατος µε µοναδικά χαρακτηριστικά ως προς τη γεύση, την υφή, τη συνοχή και την απουσία περιττού λίπους. Έτσι και τα παράγωγα των ζώων, όπως είναι τα γαλακτοκοµικά και τα τυροκοµικά προϊόντα, είναι αγνά, φυσικά προϊόντα απαλλαγµένα από χηµικά κατάλοιπα ΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Αν επισκεφτούµε ένα βιολογικό αγρόκτηµα, αντίθετα από ένα συµβατικό, θα διακρίνουµε: σήµατα ταµπέλες, παγίδες προσέλκυσης εντόµων κρεµασµένες στα δέντρα για την αντιµετώπιση των εχθρών, κοµποστοποιηµένα και ανακυκλώσιµα λιπάσµατα και «αγριόχορτα» (άγρια αυτοφυή φυτά). Στις βιολογικές καλλιέργειες η βελτίωση της γονιµότητας του εδάφους επιτυγχάνεται µε οργανικά λιπάσµατα και η θρέψη των φυτών είναι έµµεση, ενώ στα συµβατικά είναι άµεση. Στη βιολογική γεωργία η προστασία των φυτών γίνεται χρησιµοποιώντας βιολογική φυτοπροστασία ενώ στη συµβατική χρησιµοποιώντας χηµικά φάρµακα. Χωρίς λοιπόν τη χρήση χηµικών φυτοφαρµάκων και εντοµοκτόνων, χωρίς εξαντλητική εκµετάλλευση του εδάφους και µε γνώµονα τη φυσική ροή των πραγµάτων, η βιολογική γεωργία παρουσιάζει σηµαντικά πλεονεκτήµατα έναντι της συµβατικής. Αυτές οι διαφορές µειώνουν τις προσδοκίες παραγωγής, όµως εξασφαλίζουν προϊόντα ανώτερης βιολογικής αξίας, αφού είναι καθαρά από χηµικά κατάλοιπα και τοξίνες και ταυτόχρονα πλουσιότερα σε βιταµίνη C, µέταλλα σιδήρου, χαλκού και ψευδαργύρου αλλά και µεταβολίτες που προστατεύουν από τον καρκίνο και τις καρδιοπάθειες. Επιπρόσθετα είναι γευστικά, ώριµα, αρωµατικά και όχι υπερµεγέθη. Βεβαίως, όλα αυτά ελέγχονται και πιστοποιούνται από τους διαπιστευµένους οργανισµούς ελέγχου. Για αυτό στις συσκευασίες τους αναγράφεται ο παραγωγός, η περιοχή προέλευσης, το σήµα του φορέα πιστοποίησης και αντίστοιχος κωδικός που ανανεώνεται σε κάθε καλλιεργητική περίοδο Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Στην Ελλάδα η βιολογική γεωργία ξεκίνησε δειλά και αποσπασµατικά µε προσωπική ευθύνη του κάθε παραγωγού πριν την ψήφιση του παραπάνω κανονισµού. Η πρώτη πιστοποίηση σε ελληνικό προϊόν δίνεται το 1984 από Ολλανδικό οργανισµό πιστοποίησης, στη 12

14 σταφίδα από το Αίγιο, η οποία προοριζόταν για εξαγωγή. Ουσιαστικά οι ελληνικές πιστοποιήσεις βιολογικών προϊόντων ξεκίνησαν, µε την ίδρυση του πρώτου οργανισµού πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων, τη ΗΩ το 1992, που άρχισε να ελέγχει τους βιοκαλλιεργητές και να πιστοποιεί από το Σήµερα υπάρχουν 8 οργανισµοί πιστοποίησης στην Ελλάδα. Το 2002 ιδρύεται η Οµοσπονδία Ενώσεων Βιοκαλλιεργητών Ελλάδας, η οποία αριθµεί σήµερα 29 Ενώσεις από όλη την Ελλάδα. Σύµφωνα µε στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων, για το έτος 2005 οι κυριότερες βιολογικές καλλιέργειες στην Ελλάδα και το αντίστοιχο ποσοστό τους επί του συνόλου των βιοκαλλιεργειών ήταν: ελιάς 38,2% ψυχανθών 29% σιτηρών, 13,5% µηδικής 5,6% αµπελώνες 3,8% εσπεριδοειδών 1,9% Οι καλλιεργούµενες βιολογικά εκτάσεις στο σύνολο των καλλιεργούµενων ελληνικών εκτάσεων αντιστοιχούσαν στο 1,5% το 2004, στο 2,6% το 2005, ενώ το 2006 έφτασαν στο 4,5%. Επίσης σύµφωνα µε στατιστικές του ίδιου Υπουργείου το έτος 2004 οι εµπλεκόµενοι µε τη βιολογική γεωργία-κτηνοτροφία ήταν 9.885, το 2005 έφτασαν τους , ενώ στις υπήρχαν βιοκαλλιεργητές, Το ποσοστό αυτό θεωρείται (για τα δεδοµένα της Ε.Ε.) ικανοποιητικό και αυξάνει µε γρήγορους ρυθµούς τα τελευταία χρόνια. Αυτό οφείλεται στην ευρωπαϊκή πολιτική ενίσχυσης και προώθησης της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας, καθώς και στην οικονοµική ενίσχυση πενταετούς διάρκειας, που δίνεται για την παραγωγή των βιολογικών προϊόντων. Για το 2006 η επιδότηση έφτασε τα 90 / στρέµµα στη φυτική παραγωγή, ενώ ενισχύθηκαν και οι βιολογικές εκτροφές αγελάδων, αιγοπροβάτων και χοιρινών. Χρειάζεται όµως να γίνουν πιο προσιτά στο βιοκαταναλωτή τα βιολογικά προϊόντα. Και αυτό θα επιτευχθεί µε τον εκσυγχρονισµό, την ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε θέµατα υγιεινής και πλεονεκτηµάτων των παραγόµενων προϊόντων, µε την αλλαγή καταναλωτικών προτύπων και συµπεριφορών, τον έλεγχο της αγοράς σε σχέση µε τη ζήτηση µέσα από αντίστοιχες µελέτες και έρευνες, την εκπαίδευση και την τεχνική στήριξη των βιοκαλλιεργητών σε διάφορα θεµατικά πεδία µε κυριότερο τη φυτοπροστασία, τη διαφήµιση και προβολή των πλεονεκτηµάτων των βιολογικών προϊόντων, την εναρµόνιση µε την ευρωπαϊκή πραγµατικότητα στο θέµα των φυτοπροστατευτικών εφοδίων που επιτρέπονται στη βιολογική γεωργία καθώς και µε τη στήριξη της επιδότησης για την αύξηση της παραγωγής στις µονάδες αλλά και στήριξη στη δαπάνη πιστοποίησης. 13

15 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Είναι τα παραγόµενα µε βιολογικό τρόπο πιστοποιηµένα από τους αρµόδιους φορείς προϊόντα. Τα βιολογικά τρόφιµα απευθύνονται σε καταναλωτές που αναζητούν προϊόντα υγιεινής ολοκληρωµένης και ισορροπηµένης διατροφής. Άλλωστε τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια στροφή του καταναλωτικού κοινού προς τα βιολογικά προϊόντα που θεωρούνται πιο υγιεινά από τα συµβατικά. Η τάση αυτή ενισχύεται µε το χρόνο λόγω της ευαισθητοποίησης των καταναλωτών σε θέµατα περιβάλλοντος, αλλά και υγείας. Τέτοια προϊόντα µπορεί να είναι το κρασί, το λάδι, εσπεριδοειδή, κηπευτικά, µποστανικά, σπαράγγια, φράουλες, µηδική, όσπρια, σιτηρά, µέλι, σοκολάτες πρόπολης, κρόκος, καστανιές, φουντουκιές, καρυδιές αρωµατικάφαρµακευτικά αλλά και ζωοτροφές Όµως Βιολογικά προϊόντα θεωρούνται και αυτά που χρησιµοποιούνται στις βιολογικές καλλιέργειες όπως τα βιολογικά λιπάσµατα, οι σπόροι, τα φάρµακα φυτοπροστασίας κ.ά. Τα τρόφιµα που παράγονται µε βιολογικές µεθόδους είναι ακριβότερα από τα συµβατικά παραγόµενα τρόφιµα. Αυτό δεν είναι πάντα κανόνας και εξαρτάται από το προϊόν, τις καιρικές συνθήκες κ.λ.π. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε αρκετές περιπτώσεις θα βρείτε σε καταστήµατα φρέσκα φρούτα και λαχανικά σε τιµές ίδιες ή και χαµηλότερες από τα συµβατικά των πολυκαταστηµάτων ή των λαϊκών αγορών. Όµως όλο και περισσότεροι καταναλωτές φαίνονται πρόθυµοι να πληρώσουν υψηλότερη τιµή σε ανταπόδοση εγγυήσεων που αφορούν την ασφάλεια των τροφίµων και την ποιότητά τους. ιατίθενται εκτός από τα ειδικευµένα καταστήµατα και τις τοπικές αγορές, και στα ράφια των µεγαλύτερων αλυσίδων καταστηµάτων αλλά και σε λαϊκές αγορές από τους ίδιους τους παραγωγούς. Πρέπει όµως να ελέγχουµε τη σήµανση, την πιστοποίηση (ιδίως στις λαϊκές αγορές για χύµα προϊόντα), και γενικά να ακολουθούµε κάποιες οδηγίες χρήσιµες για την προστασία του καταναλωτή ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (Γ.Τ.Ο.) Γενετικά τροποποιηµένοι οργανισµοί δηµιουργούνται µε την αποµόνωση των επιλεγµένων γονιδίων από έναν οργανισµό ή από ένα ιό και την εισαγωγή αυτών των γονιδίων µε (τεχνητό τρόπο) σε ίδιο ή εντελώς διαφορετικό οργανισµό µε σκοπό να δηµιουργηθούν είδη µε νέες ιδιότητες. Η γενετική τροποποίηση των οργανισµών είναι µια διαδικασία που δε σχετίζεται µε την συµβατική γενετική βελτίωση των ειδών (υβρίδια), όπως συµβαίνει µε επιλεγµένη διασταύρωση οργανισµών του ίδιου ή συγγενικών ειδών. Έτσι διασπώνται οι φραγµοί της φύσης. Άλλες εφαρµογές της γενετικής µηχανικής µπορούν να χαρακτηριστούν ως ευεργετικές για τον άνθρωπο και είναι εκείνες που δεν διαταράσσουν την σχέση του µε την φύση και 14

16 δεν προσβάλλουν την ισορροπία των οικοσυστηµάτων και εκείνες που εγκυµονούν τους µεγαλύτερους κινδύνους για την βιωσιµότητα του πλανήτη και της ίδιας της ζωής. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι εφαρµογές που χρησιµοποιούν τους Γ.Τ.Ο. στα εργαστήρια για την παρασκευή χρήσιµων φαρµακευτικών ουσιών όπως εµβόλια. Η κατηγορία αυτή στο βαθµό που λαµβάνονται τα απαραίτητα µέτρα για την µη απρόβλεπτη διασπορά τους στο περιβάλλον, θα λέγαµε ότι µπορεί να γίνει αποδεκτή µε όρους σκοπιµότητας, χρησιµότητας και ασφάλειας. Πάντως σε καµία περίπτωση δεν αφορά προϊόντα που σχετίζονται άµεσα ή έµµεσα µε την διατροφή του ανθρώπου και των ζώων. Η δεύτερη κατηγορία περιλαµβάνει τους Γ.Τ.Ο. που σκόπιµα απελευθερώνονται στο περιβάλλον σε τεράστιες εκτάσεις (σόγια, καλαµπόκι, ψάρια, ζώα κ.λ.π.) και οι οποίοι χωρίς να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην επίλυση των προβληµάτων της ανθρωπότητας, µπορούν να υπονοµεύσουν την περιβαλλοντική ισορροπία και συνοχή και να κινηθούν σε µια κατεύθυνση εχθρικών αλλαγών απέναντι στη φύση και την ανθρωπότητα. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι µε το υπάρχον επίπεδο γνώσης της επιστήµης δεν µπορεί να υπάρξει διαδικασία οικολογικής πρόβλεψης των επιπτώσεων των Γ.Τ.Ο. στο περιβάλλον. Οι πιθανοί κίνδυνοι για την υγεία από τρόφιµα που προέρχονται από Γ.Τ.Ο. είναι: α) η εισαγωγή στη τροφική αλυσίδα νέων αλλεργιογόνων παραγόντων, β) η αύξηση της αντίστασης των µικροβίων στα αντιβιοτικά µε την επακόλουθη µείωση της αποτελεσµατικότητας των φαρµάκων αυτών και γ) η παραγωγή νέων τοξινών από γενετικά τροποποιηµένα φυτά που εκκρίνουν τοξικές ουσίες σε ζιζάνια και έντοµα και οι οποίες µπορεί να είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΙΑ ΕΛΠΙ Α ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Θα λέγαµε ότι η βιολογική καλλιέργεια, η «άλλη γεωργία» και η ενασχόληση µε αυτήν, δεν είναι απλά µια νέα οικονοµική δραστηριότητα αλλά µια φιλοσοφία ζωής. Μια ελπίδα για το περιβάλλον και την οικολογική ισορροπία. Συνδέεται µε την έννοια της αειφορικής παραγωγής και κατανάλωσης και απευθύνεται σε αυτούς που έχουν την ευαισθησία απέναντι στα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήµατα, κατανοούν τις ανάγκες της φύσης και του ανθρώπου για βελτίωση της ποιότητας ζωής του και εντέλει εκµεταλλεύονται τη φύση για να παράγουν χωρίς όµως να την εξαντλούν. σκεπτόµενοι το µέλλον του πλανήτη..τις επόµενες γενιές "Τα παράσιτα είναι οι καθηγητές της φύσης" έλεγε ο Albert Howard, ένας από τους θεµελιωτές της βιολογικής γεωργίας, εννοώντας ότι κάθε προσβολή ή ασθένεια δεν έρχεται παρά να µάς επισηµάνει κάποιο λάθος στον τρόπο καλλιέργειας 15

17 2. ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ- ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Γενικές Οδηγίες για την διεξαγωγή των δραστηριοτήτων Για τις δραστηριότητες που θα επιλεγούν να οργανωθούν κατά την επίσκεψη, οι εκπαιδευτικοί προετοιµάζουν γνωστικά τους µαθητές, επιλέγοντας τον τρόπο και την ύλη από το εκπαιδευτικό υλικό που αναφέρεται στις βιολογικές καλλιέργειες (θεωρητικό µέρος, υποστηρικτικό υλικό, λεξικό όρων, πηγές πληροφόρησης). Κάθε µια δραστηριότητα είναι δοµηµένη µε τέτοιο τρόπο ώστε να εµπλέκονται όλοι οι µαθητές της οµάδας, είτε µε την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, είτε χωρίς αυτή. Η φύση των δραστηριοτήτων είναι τέτοια που δίνει στον εκπαιδευτικό τη δυνατότητα να αυτενεργήσει, να επεκτείνει και να τις αναπτύξει, αλλά και να τις προσαρµόζει στο επίπεδο των µαθητών, στις ιδιαιτερότητες του χώρου και στο διαθέσιµο χρόνο. Οι δραστηριότητες έχουν την παρακάτω δοµή: α) αντικείµενο β) χώρος γ) διάρκεια (ενδεικτική) δ) µέθοδος/µέσα και εργαλεία ε) υλικά στ) περιγραφή ζ) οδηγίες πριν και κατά την διάρκεια της δραστηριότητας η) φύλλο εργασίας 16

18 ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1 Η ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ Στόχος της δραστηριότητας είναι να γνωρίσουν οι µαθητές τα κύρια χαρακτηριστικά του τόπου τους και να τα συγκρίνουν µε εκείνα της περιοχής που πρόκειται να επισκεφτούν. Με την καταγραφή και τη σύγκριση θα µπορέσουν να µεταλαµπαδεύσουν τις θετικές πρακτικές που έχει κάθε τόπος. Οι µαθητές µπορούν να εργαστούν σε οµάδες των 3-5 ατόµων. Οι µαθητές κάθε οµάδας µπορούν να επεξεργαστούν τα φύλλα εργασίας στο σχολείο, συλλέγοντας πληροφορίες από ενηµερωτικά φυλλάδια, διαφηµιστικά έντυπα, το διαδίκτυο και γενικά από οποιοδήποτε πηγή πληροφόρησης είναι διαθέσιµη στο σχολικό συγκρότηµα. Μπορούν επίσης να πάρουν συνέντευξη από επαγγελµατίες της περιοχής τους και να καταγράψουν, είτε µε φωτογραφική µηχανή, είτε µε κάµερα, αγροτικές δραστηριότητες. Ανάλογες ενέργειες πρέπει να γίνουν και στον τόπο επίσκεψης. 17

19 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Νο 1 Το φύλλο εργασίας είναι κοινό για όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης. Το πρώτο µέρος του φύλλου εργασίας συµπληρώνεται στο σχολείο και το δεύτερο στον τόπο επίσκεψης. Σκοπός είναι να γνωρίσουν οι µαθητές τα κύρια χαρακτηριστικά του τόπου από όπου προέρχονται και εκείνου που επισκέπτονται. Γενική καταγραφή των χαρακτηριστικών της περιοχής από όπου προερχόµαστε καθώς και εκείνων της περιοχής που πρόκειται να επισκεφτούµε Σχολείο : Τάξη: Ηµεροµηνία: Τόπος: Α. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΣΟΥ 1. Η περιοχή στην οποία ζείτε πόσους κατοίκους έχει: Λιγότερους από Από περισσότερους από Θα τη χαρακτηρίζατε ως πόλη, χωριό ή κωµόπολη; Σηµειώστε ποια από τα παρακάτω σχολικά συγκροτήµατα υπάρχουν (ιδιωτικά και δηµόσια) και αν γνωρίζετε σηµειώστε και το πλήθος τους: Τύπος εκπαιδευτηρίου ΝΑΙ Αριθµός Παιδικός Σταθµός Νηπιαγωγείο ηµοτικό 18

20 Γυµνάσιο ΕΠΑΛ Λύκειο ΙΕΚ ΤΕΙ Πανεπιστήµιο 4. Ποιος ή ποιοι από τους παρακάτω παραγωγικούς κλάδους υπάρχουν στην περιοχή σας; Παραγωγικός κλάδος Φυτική Παραγωγή Ζωική Παραγωγή Κτηνιατρική Αλιεία ασοκοµία - ασοπονία Έγγειες Βελτιώσεις Βιολογική Γεωργία Μεταποίηση-Τυποποίηση Πληροφορικής Βιοτεχνίες Βιοµηχανίες Υπηρεσιών (δηµόσιες υπηρεσίες) Υπηρεσιών (Ιδιωτικές επιχειρήσεις) Άλλος (περιγράψτε) ΝΑΙ 5. Ο παραγωγικός κλάδος/ κλάδοι που έχετε επιλέξει θα µπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «αγροτικοί» ; Αν ΝΑΙ περιγράψτε σε λίγες γραµµές το αντικείµενο απασχόλησής τους. 19

Βιολογικά Προϊόντα: Η εξέλιξή τους στην Ελλάδα Δρ Πολυμάχη Συμεωνίδου

Βιολογικά Προϊόντα: Η εξέλιξή τους στην Ελλάδα Δρ Πολυμάχη Συμεωνίδου Βιολογικά Προϊόντα: Η εξέλιξή τους στην Ελλάδα Δρ Πολυμάχη Συμεωνίδου Τι είναι η βιολογική γεωργία; Η βιολογική γεωργία είναι μια διαφορετική μορφή καλλιέργειας που αναπτύσσεται τις τελευταίες δεκαετίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ 2011-2012 ΟΜΑΔΑ Γ Χεριστανίδου Πελαγία Αγατσίκογλου Γεωργία Κατραντζόγλου Κυριακή Τσουρή Στέλλα Οκριασβίλι Θεώνη ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ ΗΓΕΩΡΓΙΚΗΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΑΡΑΣΑΒΒΑ Α 2 H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Bιολογικά Προϊόντα στη Ζωή μας. Δρ Κωνσταντίνος Μακρής

Bιολογικά Προϊόντα στη Ζωή μας. Δρ Κωνσταντίνος Μακρής Bιολογικά Προϊόντα στη Ζωή μας Δρ Κωνσταντίνος Μακρής Ποιοι είμαστε; Εργαστήριο Νερό και Υγεία - Διεθνές Ινστιτούτο Κύπρου για την Περιβαλλοντική και Δημόσια Υγεία Πληθυσμιακές Μελέτες: Αξιολόγηση έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Σκοπός της εργασίας Κατά πόσο οι καταναλωτές της Θεσσαλονίκης γνωρίζουν τα βιολογικά προϊόντα Αν αγοράζουν βιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξ. Α. Καράµπελας ρ. Πυρηνικός Μηχανολόγος Μηχανικός Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας 2007 Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας «Η

Αλεξ. Α. Καράµπελας ρ. Πυρηνικός Μηχανολόγος Μηχανικός Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας 2007 Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας «Η Αλεξ. Α. Καράµπελας ρ. Πυρηνικός Μηχανολόγος Μηχανικός Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας 2007 Πρόεδρος της Ενωσης Βιοκαλλιεργητών Ηλείας «Η ήµητρα» Ερευνητής του Κέντρου JRC EURATOM Ispra Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Η Greenpeace είναι µία διεθνής µη κερδοσκοπική οργάνωση που µε τη δράση της αναδεικνύει τα σηµαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήµατα και προωθεί

Η Greenpeace είναι µία διεθνής µη κερδοσκοπική οργάνωση που µε τη δράση της αναδεικνύει τα σηµαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήµατα και προωθεί Η Greenpeace είναι µία διεθνής µη κερδοσκοπική οργάνωση που µε τη δράση της αναδεικνύει τα σηµαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήµατα και προωθεί αποτελεσµατικές λύσεις για ένα πράσινο και ειρηνικό µέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Δρ Ιωάννα Γιαννούκου Σύμβουλος Επιχειρήσεων Ερευνήτρια Πανεπιστήμιο Πατρών Βασικοί ορισμοί Βιολογική γεωργία:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Οµιλία κας Μαρίας Βογιατζή ίκτυο Βιολογικών Προϊόντων Θεσσαλονίκη, Σάββατο 7 Μαρτίου 2009 Η ενίσχυση της Βιολογικής Γεωργίας Η βιολογική γεωργία αποτελεί έναν κλάδο του πρωτογενή τοµέα, ο οποίος συµβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.1: Ασφάλεια βιολογικών τροφίμων & προστασία καταναλωτών Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της Βιολογική γεωργία Επειδή η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα όρια της Για να ανταπεξέλθη χρησιμοποιεί μεθόδους «παρά φύσιν» όπως: Ορμόνες κατάχρηση χημικών ουσιών βιομηχανοποίηση παραγωγής, μεγάλης κλίμακας

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κτηνοτροφία πυλώνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Η βιολογική κτηνοτροφία πυλώνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη Η βιολογική κτηνοτροφία πυλώνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη Κυριάκος Παλασίδης Γεωπόνος ΑΠΘ Γενικός Διευθυντής ΒΙΟΕΛΛΑΣ Γιατί βιώσιμη ανάπτυξη Η βιώσιμη (αειφόρος) ανάπτυξη αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : ΤΜΗΜΑ Γ2

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : ΤΜΗΜΑ Γ2 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2011-2012 2012 ΤΜΗΜΑ Γ2 Γενετική µηχανική- Γενετικά τροποποιηµένα τρόφιµα Ο ρόλος τους(γ.τ.τ.).)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη.

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Ράλλη ιευθύνουσα Σύµβουλος Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» 1 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ»

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 50202 Ημερ. Λήξης: π.χ. 602 Σύνολο ωρών: 50 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Τι είναι η βιολογική γεωργία;

ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Τι είναι η βιολογική γεωργία; ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Τι είναι η βιολογική γεωργία; είναι ένα αγροτικό σύστημα διαχείρισης το οποίο παρέχει στον καταναλωτή φρέσκα, γευστικά, αυθεντικά τρόφιμα ενώ ταυτόχρονα σέβεται την ισορροπία των οικοσυστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή οποιαδήποτε μορφή Γεωργίας από την πλέον αρχέγονη έως την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Αναγνώριση

Βασικές Αρχές Αναγνώριση Βιολογική Γεωργία Βασικές Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 & Βιολογικής παραγωγής Γενικοί α. Τη δημιουργία ενός συστήματος αειφόρου διαχείρισης της γεωργίας, το οποίο: Σέβεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά τρόφιµα. ηµήτρης Γρηγοράκης, MSc Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Κέντρο ιαιτολογικής Υποστήριξης & Μεταβολικού Ελέγχου

Βιολογικά τρόφιµα. ηµήτρης Γρηγοράκης, MSc Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος. Κέντρο ιαιτολογικής Υποστήριξης & Μεταβολικού Ελέγχου Βιολογικά τρόφιµα ηµήτρης Γρηγοράκης, MSc Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος Επιστηµονικός ιευθυντής ΑΠΙΣΧΝΑΝΣΙΣ Κέντρο ιαιτολογικής Υποστήριξης & Μεταβολικού Ελέγχου Τα τελευταία χρόνια η παραγωγή βιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Υγείας των ζώων στις βιολογικές εκτροφές

Προβλήματα Υγείας των ζώων στις βιολογικές εκτροφές Προβλήματα Υγείας των ζώων στις βιολογικές εκτροφές Ευτυχία Ξυλούρη Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατομίας & Φυσιολογίας Αγροτικών Ζώων Τμήμα Ζωικής Παραγωγής, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διατροφικά

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.2 : Ποιοτικός έλεγχος & ασφάλεια στην αλυσίδα παραγωγής βιολογικών προϊόντων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ / ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΩΡΕΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΑΚ. ΣΥΝΟΛΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 01/07/2014 15:00-21:00 Γενική Γεωργία Τα επιμέρους θεματικά αντικείμενα κατάρτισης της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Στις ερωτήσεις που σημειώνονται με αστερίσκο πρέπει να δοθεί οπωσδήποτε απάντηση. 1. ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΣΑΣ 1.1 Είστε εγκατεστημένος/η στην παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας Κανονισμοί Ευρωπαϊκής Ένωσης Λειτουργία Συστήματος Ελέγχου Πιστοποίηση Προϊόντων Κανονισμός (ΕΚ) 834/2007 Κανονισμός (ΕΚ) 889/2008 Κανονισμός (ΕΚ) 710/2009 Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ο ρ ι σ μ ο ί Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε φυσικές μεθόδους: αμειψισπορά, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά)

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός οδηγός βιολογικής κτηνοτροφίας: χοιροτροφία

Πρακτικός οδηγός βιολογικής κτηνοτροφίας: χοιροτροφία Πρακτικός οδηγός βιολογικής κτηνοτροφίας: χοιροτροφία Α. Παπαράδη 1, Ε. Ξυλούρη 1 1 Εργαστήριο Ανατομίας και Φυσιολογίας Αγροτικών Ζώων, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιερά Οδός 75, 11855 Αθήνα Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 6142 Οι πτυχιούχοι του Τμήματος με βάση τις εξειδικευμένες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις τους ασχολούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος:

Τίτλος προγράμματος: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ισορροπημένη διατροφή Η αξία του πρωινού» Τάξη: Ε Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2012-13

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE

ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙ Α ΑΣΟΓΕΩΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΓΗΣ Θεσσαλονίκη, 4 Φεβρουαρίου 2005 ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE Βασίλειος Π. Παπαναστάσης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο υποβολής Ερευνητικής Εργασίας. Στοιχεία υπεύθυνων καθηγητών. Παιδαγωγική διαδικασία

Σχέδιο υποβολής Ερευνητικής Εργασίας. Στοιχεία υπεύθυνων καθηγητών. Παιδαγωγική διαδικασία Σχέδιο υποβολής Ερευνητικής Εργασίας Σχολικό Έτος : 2011-2012 Σχολική Μονάδα : 3 ο Γενικό Λύκειο Αμπελοκήπων Τίτλος ερευνητικής εργασίας : Νερό: αυτό το πολύτιμο αγαθό! Στοιχεία υπεύθυνων καθηγητών Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Τι τρώμε ; Τα τρελά κολοκυθάκια. Βουκάι Αντελίνα Δοβλιατίδου Άννα Λαδοπούλου Σοφία Ξανθοπούλου Άννα Παπαδοπούλου Αναστασία

Τι τρώμε ; Τα τρελά κολοκυθάκια. Βουκάι Αντελίνα Δοβλιατίδου Άννα Λαδοπούλου Σοφία Ξανθοπούλου Άννα Παπαδοπούλου Αναστασία Τι τρώμε ; Ομάδα 1 : Τα τρελά κολοκυθάκια Βουκάι Αντελίνα Δοβλιατίδου Άννα Λαδοπούλου Σοφία Ξανθοπούλου Άννα Παπαδοπούλου Αναστασία Ιστορική αναδρομή εξέλιξης τροφίμων Παράλληλα με την εξέλιξη του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.2 : Νομοθεσία για τον έλεγχο της παραγωγής βιολογικών τροφίμων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Εισαγωγή Η

Διαβάστε περισσότερα

Μαριέλλα Σαρρή Τα βιολογικά προϊόντα, είναι τρόφιµα τα οποία προέκυψαν µέσω της Βιολογικής ή Οργανικής Γεωργίας Σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων, το οποίο στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Βιολογικά προϊόντα και Επιχειρηµατικότητα: Ευκαιρίες και απειλές Μουρτζιόπουλος Χρήστος ιευθυντής ιασφάλισης Ποιότητας Vivartia ABEE Detrop 9 Μαρτίου 2007 Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΟ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ «ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ» Το εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

«Η προστιθέμενη αξία των βιολογικών προϊόντων» Βασιλική Ρούση Γεωπόνος Φυτικής Παραγωγής Υπεύθυνη Πιστοποίησης Συστημάτων, Διεθνών & Ιδιωτικών Προτύπων Ινστιτούτου Ελέγχου Βιολογικών Προϊόντων, ΒΙΟ ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Η BIOLOGICA, η πρώτη Έκθεση Βιολογικών Προϊόντων στην Ελλάδα, µετά την πρώτη επιτυχηµένη διοργάνωση, θα διεξαχθεί για δεύτερη συνεχή χρονιά στις

Η BIOLOGICA, η πρώτη Έκθεση Βιολογικών Προϊόντων στην Ελλάδα, µετά την πρώτη επιτυχηµένη διοργάνωση, θα διεξαχθεί για δεύτερη συνεχή χρονιά στις Η BIOLOGICA, η πρώτη Έκθεση Βιολογικών Προϊόντων στην Ελλάδα, µετά την πρώτη επιτυχηµένη διοργάνωση, θα διεξαχθεί για δεύτερη συνεχή χρονιά στις 6-9/3/2009 στο ιεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας)

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS 3. Συστήματα Πιστοποίησης της Ποιότητας Ιχνηλασιμότητας των Αγροτικών Προϊόντων 3.4. Συστήματα Παραγωγής και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων 3.4.1. Νομοθετικό πλαίσιο, Κανονισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Η Κτηνοτροφία σήμερα: προβλήματα & προοπτικές

Η Κτηνοτροφία σήμερα: προβλήματα & προοπτικές Η Κτηνοτροφία σήμερα: προβλήματα & προοπτικές Dr Παπαδόπουλος Σεραφείμ Κατεύθυνση Ζωικής Παραγωγής Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων ΤΕΙ Θεσσαλίας Πηγή φωτογραφίας: Helexpo Zootechnia 2011 Η κτηνοτροφία στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα

Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Agro-logistics: Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα Τσιτσάμης Σπυρίδων 1, Ιακώβου Ελευθέριος 2, Βλάχος Δημήτριος 2 Τα Logistics των αγροτικών προϊόντων (Agro-logistics) είναι αναμφίβολα ένας ραγδαία αναπτυσσόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ. Να αναγνωρίσουμε τη Μεσογειακή αλλά και την Κρητική διατροφή σαν μέρος της παράδοσης και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

ΣΤΟΧΟΙ. Να αναγνωρίσουμε τη Μεσογειακή αλλά και την Κρητική διατροφή σαν μέρος της παράδοσης και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. ΣΤΟΧΟΙ Να αναγνωρίσουμε τη Μεσογειακή αλλά και την Κρητική διατροφή σαν μέρος της παράδοσης και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. ΣΤΟΧΟΙ Να μάθουμε για τις νέες ομάδες τροφίμων που έχουν πια μπει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Οικολογική Αγοραστική Συµπεριφορά Τµήµα 1 Τµήµα 2 Τµήµα 3

ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Οικολογική Αγοραστική Συµπεριφορά Τµήµα 1 Τµήµα 2 Τµήµα 3 Πίνακας 1: Μέσοι όροι τµηµάτων ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΜΕΣΟΙ ΟΡΟΙ Οικολογική Αγοραστική Συµπεριφορά Τµήµα 1 Τµήµα 2 Τµήµα 3 A01 Μεταξύ ενός οικολογικού και ενός κοινού προϊόντος, 4.99 3.46 2.22 διαλέγω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΗΛΕΙΑΣ

Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΗΛΕΙΑΣ Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΗΛΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ(192/03) ΓΙΑΡΜΕΝΙΤΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θεσσαλονίκη 2012 Ο ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας. Εθνική Στρατηγική ΕΤΑΚ για την Έξυπνη Εξειδίκευση Αγροδιατροφή

Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας. Εθνική Στρατηγική ΕΤΑΚ για την Έξυπνη Εξειδίκευση Αγροδιατροφή Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας Εθνική Στρατηγική ΕΤΑΚ για την Έξυπνη Εξειδίκευση 2014-2020 Αγροδιατροφή Θωμάς Μπαρτζάνας Ερευνητής ΕΚΕΤΑ / ΙΕΤΕΤΘ Συντονιστής Πλατφόρμας Αγροδιατροφής Αλυσίδα

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Πανελληνιά Ένωση Νέων Αγροτών ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ Η Πανελλήνια Ένωση Νέων Αγροτών έχει προτείνει μια σειρά από λύσεις για την εν γένει ανασυγκρότηση της πρωτογενούς παράγωγης Ειδικότερα:

Διαβάστε περισσότερα

econtentplus programme Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος Φυτπροστασία στη Βιολογική Γεωργία

econtentplus programme Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος Φυτπροστασία στη Βιολογική Γεωργία Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme http://www.organic-edunet.eu 1 Η Φυτοπροστασία στα πλαίσια της Βιολογικής Γεωργίας Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος PhD Γεωπονικών

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος)

274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) 274 Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος Θεσσαλίας (Βόλος) Ίδρυση και Φυσιογνωμία του Τμήματος Το Τμήμα Γεωπονίας Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής ιδρύθηκε το 1984. Η εκπαιδευτική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

(ΑΕΙΦΟΡΙΑ/ΚΟΙΑΦ/0609(ΒΙΕ)/11)

(ΑΕΙΦΟΡΙΑ/ΚΟΙΑΦ/0609(ΒΙΕ)/11) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Σύντομη Εισαγωγή Το παρακάτω ερωτηματολόγιο σχετίζεται με την επεξεργασία και την επαναχρησιμοποίηση των αστικών λυμάτων στην Κύπρο. Πραγματοποιείται στα πλαίσια του ερευνητικού έργου με

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Δρ Τζουραμάνη Ειρήνη Ινστιτούτο Γεωργοοικονομικών & Κοινωνιολογικών Ερευνών Τέρμα Αλκμάνος, 115 28 Αθήνα tzouramani@agreri.gr Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Όπως είναι γνωστό η χώρα μας πρέπει να συμμορφωθεί με διεθνείς συμβάσεις που την υποχρεώνουν να επιτύχει μέχρι το 2020

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ

ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ ΒΗΜΑΤΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Αποφασίζεται το θέμα σε συνεργασία με τους μαθητές. Ενημερώνεται ο διευθυντής του σχολείου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες από τον ρα Ευάγγελο Καπετανάκη, Καθηγητή Σχολής Τ. Γεωπονίας και Πρόεδρο του Τ.Ε.Ι. Κρήτης Περιεχόµενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ. Επωνυμία εταιρείας/αγροτικής εκμετάλλευσης: Διεύθυνση: Τηλέφωνο : Νόμιμος εκπρόσωπος:

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ. Επωνυμία εταιρείας/αγροτικής εκμετάλλευσης: Διεύθυνση: Τηλέφωνο : Νόμιμος εκπρόσωπος: Αγαπητή Κυρία Αγαπητέ Κύριε, Η παρούσα έρευνα γίνεται στο πλαίσιο του προγράμματος RURAL / ITER, το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LEONARDO και εκπονείτε από μια ομάδα εκπαιδευτικών και ερευνητικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ»

«Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» «Συµβολή της Εξοικονόµησης Ενέργειας στους διάφορους τοµείς της Οικονοµίας. Εµπειρίες του ΚΑΠΕ» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός Στόχος της Τεχνολογίας στην Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα