ΥΠΕΡΧ. Η κρητική διατροφή στις σύγχρονες κοινωνίες. Σώγεμα ρόγδια, σώγεμα στάρια ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΠΟΛΥΣΗΜΟ ΦΡΟΥΤΟ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΠΕΡΧ. Η κρητική διατροφή στις σύγχρονες κοινωνίες. Σώγεμα ρόγδια, σώγεμα στάρια ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΠΟΛΥΣΗΜΟ ΦΡΟΥΤΟ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ"

Transcript

1 ΥΠΕΡΧ TO ΠEPIOΔIKO TΩN SUPER MARKETS XAΛKIAΔAKH ΤΕΥΧΟΣ 61 XΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΔΩΡΕΑΝ ΑΦΙΕΡΩΜΑ Η κρητική διατροφή στις σύγχρονες κοινωνίες Σώγεμα ρόγδια, σώγεμα στάρια ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΕ ΤΟ ΠΟΛΥΣΗΜΟ ΦΡΟΥΤΟ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ CAFE RECO GΈνα από τα πιο διάσημα καφενεία του κόσμου είναι ελληνικό!

2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ κάρτα 6 Χαλκιαδάκης ΝΕΑ Xtra Προνομίων 10 Φωτογραφήματα Φωτογραφίες και κείμενα: Νίκος Ψιλάκης 18 Χαλκιαδάκης ΝΕΑ: Μαθητές και χορός στα Χαλκιαδάκης Max 20 Φωτοποιήματα Φωτογραφίζει και επιλέγει η Έφη Ψιλάκη 28 Η Ροδομηλιά στο Μουσείο Ν. Καζαντζάκη Της Όλγας Ανδρεδάκη 30 Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ στις σύγχρονες κοινωνίες Του Νίκου Ψιλάκη ΑΦΙΕΡΩΜΑ 36 Η απλότητα και το μέτρο χαρακτηριστικά της κρητικής διατροφής Του Γ. Αικατερινίδη 44 Οι κρητικοί τρώνε μόνο κρίθινο ψωμί 52 Γκουάβα: εξωτικά αρώματα σε δοκιμαστικές καλλιέργειες G CAFE RECO 54 Ένα από τα πιο διάσημα καφενεία του κόσμου είναι ελληνικό Της Έφης Ψιλάκη 62 Κάλαντα στα χαλάσματα. Με αφορμή ένα διήγημα του Παπαδιαμάντη Της Έφης Ψιλάκη 68 Στη γαλήνια αταραξία της Σπιναλόγκας Του Κωστή Ε. Μαυρικάκη 70 Σώγεμα ρόγδια, σώγεμα στάρια Του Νίκου Ψιλάκη Tριμηνιαία έκδοση των Σ/M XAΛKIAΔAKH τηλ o χιλ. Γαζίου-Κρουσώνα 7005 Ηράκλειο Διανέμεται δωρεάν από τα καταστήματα της εταιρείας Yπεύθυνος σύμφωνα με το νόμο: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ Eκδοτική φροντίδα: Tμήμα Δημοσίων Σχέσεων της A.E. XAΛKIAΔAKH Φωτογραφία εξωφύλλου: ΝΙΚΟΣ ΨΙΛΑΚΗΣ Σύμβουλος έκδοσης: NIKOΣ ΨIΛAKHΣ Yπεύθυνοι Δημοσίων Σχέσεων της A.E. XAΛKIAΔAKH: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ Σχεδίαση εντύπου: NIKOΣ NTPETAKHΣ Φωτοστοιχειοθεσία Mακέτες - Eκτύπωση: TYΠΟΚΡΕΤΑ BI.ΠE. Hρακλείου Tηλ FAX: Tα κείμενα που δημοσιεύονται δεν εκφράζουν κατ ανάγκην και την άποψη της εταιρείας ή του περιοδικού.

4 τα ΝΕα μασ 1 Το κρητικό ξεκίνημα της κάρταςxtra Προνομίων Για να γίνουν πιο προσιτά τα προϊόντα της Κρήτης Κάτι παραπάνω από απλά μία ακόμα εκπτωτική κάρτα Μας το ζητήσατε επίμονα και για εμάς η επιθυμία σας είναι διαταγή! Τα σούπερ μάρκετ Χαλκιαδάκης, εντείνοντας την προσπάθεια στήριξης του Κρητικού καταναλωτή, σας χαρίζουν την κάρτα Xtra προνομίων. Πώς λειτουργεί; Αναζητείστε στα καταστήματα Χαλκιαδάκης την αίτηση εγγραφής, συμπληρώστε τα στοιχεία σας και αποκτήστε επί τόπου την οικογενειακή σας κάρτα. Κάθε κάρτα συνοδεύεται από δύο μπρελόκ για να συλλέγει πόντους όλη η οικογένεια. Η κάρτα σας είναι ενεργοποιημένη και μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε αμέσως. Τι κερδίζετε; Οι αγορές σας σε κρητικά προϊόντα ανταμείβονται. Τα κρητικά προϊόντα είναι παντού: κρεοπωλείο, μανάβικο, τυροκομικά, αλλαντικά, κάβα αναψυκτικά - χυμοί, αρτοσκευάσματα και τυποποιημένα τρόφιμα. Κάθε ευρώ αγοράς σε κρητικά προϊόντα είναι ένας πόντος. Μαζεύοντας 100 πόντους έχετε δωρεάν αγορές αξίας 5 ευρώ στην επόμενη απόδειξή σας. Αναζητείστε τη ξεχωριστή σήμανση των κρητικών προϊόντων σε όλα τα τμήματα και σύντομα θα συνειδητοποιήσετε πόσο μεγάλο είναι το μερίδιο των προϊόντων που απλόχερα μας χαρίζει ο τόπος μας στο καλάθι σας. Ξεκινάμε με τα κρητικά προϊόντα! Μαζέψτε πόντους μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου και στη συνέχεια σας περιμένουν νέες προσφορές και εκπλήξεις. Τα κρητικά προϊόντα είναι παντού! Γιατί η κάρτα Xtra Προνομίων είναι διαφορετική από τις άλλες; Γιατί εκτός από τη στήριξη και την ανταμοιβή σας στην επιλογή των κρητικών προϊόντων στα σούπερ μάρκετ Χαλκιαδάκης, φέρνει κοντά σας τις κρητικές επιχειρήσεις προσφέροντάς σας μοναδικές προσφορές! Μόλις συμπληρώσετε 200 πόντους με την κάρτα σας κερδίζετε ένα μπλοκ δωροεπιταγών που μπορείτε να εξαργυρώσετε ΜΟΝΟ σε επιλεγμένες κρητικές επιχειρήσεις. Ξεκινάμε με επιλεγμένα εμπορικά καταστήματα σε όλη την Κρήτη, ιατρικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, αεροπορικές μεταφορές, διασκέδαση, υπηρεσίες αυτοκινήτου και άλλα. Είμαστε σίγουροι ότι οι περισσότερες κρητικές επιχειρήσεις θα ανταποκριθούν στο ανοικτό μας κάλεσμα για τη στήριξη της τοπικής αγοράς. Στόχος μας είναι να δώσουμε από κοινού με τους Κρήτες επιχειρηματίες κίνητρα στον καταναλωτή να επιλέξει τη ντόπια αγορά για τις αγορές του κι έτσι να μπορέσουμε όλοι μαζί να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα των κρητικών επιχειρήσεων και κατά συνέπεια τις θέσεις εργασίας των συντοπιτών μας φίλων μας συγγενών μας. 6

5 τα ΝΕα μασ MODUS DCS 2 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Τηρώντας τη δέσμευσή μας για υψηλή ποιότητα και κρίνοντας ότι ο τομέας των ιατροτεχνολογικών προϊόντων χρήζει ιδιαίτερης σημασίας, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένος με το πολυτιμότερο αγαθό για τον άνθρωπο την υγεία, η εταιρεία μας προχώρησε το Δεκέμβριο του 2011 στην πιστοποίηση για την Ορθή Αποθήκευση και Διανομή Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων (Υπουργική Απόφαση ΔΥ8δ/ΓΠ/ξικ. 1348:2004). Τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, λόγω της ιδιαιτερότητας της φύσης τους, απαιτούν ιδιαίτερες συνθήκες μεταφοράς, αποθήκευσης, διατήρησης και διακίνησης, συνθήκες τις οποίες η εταιρεία Χαλκιαδάκης εγγυάται εδώ και χρόνια σους πελάτες της. Επιτυγχάνοντας την πιστοποίηση της εταιρείας μας προσφέρουμε επιπλέον σε όσους πελάτες αγοράζουν πάνες ακράτειας, εκτός από ασφάλεια, τη δυνατότητα επιστροφής χρημάτων από το Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών ΙΚΑ. Ενημερωθείτε σε όλα τα καταστήματα Χαλκιαδάκης για τον τρόπο χορήγησης από το ΙΚΑ. 15 χιλιάδες ευρώ ΠΑΝΤΑ ΦΡΕΣΚΑ ΜΑ ΠΡΟΠΑΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΗ! Όπως έχει δημοσιευτεί σε προηγούμενο τεύχος, η εταιρεία μας, καινοτομώντας για άλλη μια φορά, σχεδίασε και ανέπτυξε, σε συνεργασία με την επιστημονική ομάδα του κ. Θανάση Καλύβα - MODUS DCS, το πρώτο στην Ελλάδα ιδιωτικό ολοκληρωμένο πρωτόκολλο ποιότητας και ασφάλειας στην παραγωγή, στην τυποποίηση και στη διακίνηση των φρούτων και των λαχανικών που προμηθεύεται και προσφέρει από τα καταστήματά της. Επιπλέον ο φορέας τυποποίησης TUV Hellas, πιστοποίησε το σύστημα ελέγχου με δειγματοληπτικό έλεγχο στους αγρούς των παραγωγών και αναλυτική μελέτη του διαδικτυακού συστήματος ποιότητας και ελέγχου της παραγωγής τους. μοιράζουν τα γιορτινά λαχεία Χαλκιαδάκης! Δεκάδες θα είναι και φέτος οι τυχεροί πελάτες των super markets Χαλκιαδάκης, που θα συνδυαστούν οι αγορές τους με επιπλέον κέρδη! θα μοιραστούν σε 30 τυχερούς, που θα κερδίσουν δωροεπιταγές των 500 και εκατοντάδες άλλοι που τους περιμένουν χριστουγεννιάτικα δώρα έκπληξη! Κόντρα στα σημεία των καιρών, συνεχίζουμε να υποδεχόμαστε τις γιορτές με χαμόγελο και αισιοδοξία! Μοιράζουμε στους πελάτες δώρα μεγάλης συνολικής αξίας ευχόμενοι να σας κάνουμε ακόμα πιο χαρούμενους!

6 Η μαρτυρία του τοπίου Με μια πρώτη ματιά, το τοπίο φαίνεται «κενό». Ένα χαμηλό χωματοβούνι, ένα πλάτωμα και μια αρμαθιά από σύννεφα. Με μια δεύτερη «ανάγνωση» όμως, βλέπεις αποτυπωμένη στο χώρο την αρμονία ανάμεσα στη φύση και στον άνθρωπο. Οι τεχνοκράτες θα χαρακτήριζαν τούτο το τοπίο ως «γη χαμηλής παραγωγικότητας». Κι εμείς, που μιλάμε και καταβαίνομε απλά, θα το λέγαμε αποτύπωμα μεγάλης εμπειρίας, δηλαδή σοφίας που αποκτήθηκε από τον άνθρωπο μέσα από ένα συνεχή διάλογο με τη φύση. Η ζώνη των βοσκών εκτείνεται πάνω από τα χωράφια, εκεί όπου τα παραδοσιακά τεχνικά μέσα αδυνατούσαν να επέμβουν δεν μπορούσαν να μεταμορφώσουν το επικλινές τοπίο σε καλλιεργήσιμη γη. Τα πρώτα οργωμένα χωράφια οριοθετούν τη ζώνη του ζευγά, δηλαδή την απαγορευμένη ζώνη για τους βοσκούς. Αλλά και οι καλλιεργημένες εκτάσεις γίνονται μάρτυρες του τρόπου με τον οποίο οικειοποιείται το χώρο ο παραδοσιακός πολιτισμός. Λίγες ελιές αραιοφυτεμένες για να μην εμποδίζουν την ανάπτυξη του σίτου και του κριθαριού, να μη σκιάζουν τη θαλερή πράσινη επικράτεια των δημητριακών. Παρατηρώ τις εμπειρικές πρακτικές των ανθρώπων που κατάφεραν χωρίς εκπαίδευση, αλλά με στέρεα παιδεία, να δημιουργήσουν (και να διατηρήσουν για αιώνες) την ισορροπία, που κάποιοι σύγχρονοι θα την έκαναν απλά θεωρία και πιθανώς να τη βάφτιζαν οικολογία. N ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦIΕΣ & ΚΕIΜΕΝΑ: ΝΙΚΟΣ ΨΙΛΑΚΗΣ Λίγες ελιές αραιοφυτεμένες για να μην εμποδίζουν την ανάπτυξη του σίτου και του κριθαριού, να μη σκιάζουν τη θαλερή πράσινη επικράτεια των δημητριακών. ΥΓ «Χαμηλής παραγωγικότητας. Ούτε μικρής, ούτε μεγάλης. Όχι πως έχω τίποτε με τις λέξεις, δεν μου αρέσουν όμως οι άκριτες μιμήσεις ξένων γλωσσικών στερεοτύπων. Μιλάμε πλέον ελληνικά σύμφωνα με το αγγλικό έθος ή έτσι μου φαίνεται; 10 11

7 N ΦΩΤΟΓΡΑΦIΕΣ & ΚΕIΜΕΝΑ: ΝΙΚΟΣ ΨΙΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡ Χ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 t Έχει κιόλας φύγει Είναι κι αυτός ένας τρόπος επικοινωνίας. Και διαφήμισης. Το τσάι μπορεί να είναι «ορεο», όπως και η «ριγανι» και τα αβγά και το «τσι πορο». Και οι «κοτε» και τα «κονέλα» μπορεί να είναι «φτινα», αλλά αν δεν το πεις, πώς θα το μάθουν οι άλλοι; Μέσα στην απλότητά τους τούτες οι πινακίδες, οι γραμμένες με άσπρο χρώμα πάνω στις λαμαρίνες ενός παλιού ντεπόζιτου, μεταφέρουν έναν ξεχασμένο τρόπο επικοινωνίας και δίνουν μνημειακό χαρακτήρα σ έναν κόσμο που έχει χαθεί οριστικά. Δεν έχει σχέση τούτος ο κόσμος με τις «φάρμες» που λειτουργούν ως σύγχρονες επιχειρήσεις προσφοράς υπηρεσιών και εμπορίου σε πολλές χώρες. Δεν σταμάτησα. Μου φάνηκε εγκαταλελειμμένο το «κατάστημα». Έτσι όπως δεν σταματάς σε ένα κλάσμα του χρόνου που ξέρεις πως δεν είναι πια εδώ. Έχει κιόλας φύγει Το τσάι μπορεί να είναι «ορεο», πως και η «ριγανι» και τα αβγά και το «τσι πορο». Και οι «κοτε» και τα «κονέλα» μπορεί να είναι «φτινα», αλλά αν δεν το πεις, πώς θα το μάθουν οι άλλοι; 12 13

8 N ΦΩΤΟΓΡΑΦIΕΣ & ΚΕIΜΕΝΑ: ΝΙΚΟΣ ΨΙΛΑΚΗΣ Ένας γίγαντας Μια απ αυτές τις υπέροχες ημέρες του χειμώνα Στο λημέρι των Μπρόκων άναβαν οι φούρνοι από το πρωί, στον καφενέ του Σιγανού κυλούσε η ρακή, στα ορεινά λιβάδια πηγαινοέρχονταν τα τρακτέρ. Λιγοστοί οι άνθρωποι κι οι φωνές των πουλιών ακούγονταν από μακριά σαν σαλπίσματα που σημαίνουν εγρήγορση. Οικοσύστημα ισορροπημένο με τους λίγους βοσκούς και τους μετοχάρηδες, με τις παλιές βοσκικές καλύβες που μαρτυρούν ακόμη την οργάνωση του χώρου και την αρμονία της παραδοσιακής ζωής. Αμόλευτη φύση, κάθε κομμάτι της μοιάζει να είναι αναντικατάστατο, από το τελευταίο μνημείο μια ταπεινή ξερολιθιά που αφέθηκε στη μοναξιά της μέχρι τον τρομαγμένο λαγό που μας κοίταξε τρομαγμένος δεν ξέρω αν πρόλαβε να δει το μαντήλι που του κουνούσαμε έτσι όπως χαιρετούμε έναν ταξιδιάρη φίλο μας. Κι ο πρίνος πάνω στο ψήλωμα. Τούτος ο γίγαντας φαίνεται να έχει χάσει το λογαριασμό. Ηλικίας απροσδιόριστης, βλέπετε. Ακρωτηριασμένος από το χιόνι, ταλαιπωρημένος από τον άνεμο, κρύβει βαθιά στον κορμό του τα ξεράδια, όπως κρύβει τις πληγές του ο μαχητής που δεν γνωρίζει τι θα πει υποταγή. Ένα πουρνάρι ορόσημο, προφανώς απομεινάρι από κάποιο δάσος που χάθηκε τώρα και αιώνες, μια ζωντανή ψυχή που αντέχει ακόμη καθώς διαβάζει κάθε μέρα τα βήματα των βοσκών. Χειμώνας στο Καθαρό, σ αυτό το αμάλαγο οροπέδιο της Κριτσάς. Εδώ ο ήλιος κάνει τα χρώματα να λάμπουν με τις λοξές ματιές και τα τσαλιμάκια του. Εδώ τα δέντρα μας θυμίζουν πώς ήταν κάποτε η Κρήτη. Κι ο ουρανός φαίνεται να είναι τόσο κοντά με τη γη, που απλώνεις τα χέρια για να τον πιάσεις. Ένα πουρνάρι ορόσημο, προφανώς απομεινάρι από κάποιο δάσος που χάθηκε τώρα και αιώνες, μια ζωντανή ψυχή που αντέχει ακόμη καθώς διαβάζει κάθε μέρα τα βήματα των βοσκών

9 N ΦΩΤΟΓΡΑΦIΕΣ & ΚΕIΜΕΝΑ: ΝΙΚΟΣ ΨΙΛΑΚΗΣ Άνθη κρανιάς και φρουτοστέφανα Στεφάνι με κράνα και άνθη αμέτρητα πάνω από τη σκέπη του Άι Γιώργη. Μου θύμισε δέντρο ταυτισμένο με τον άγιο, ιερό, λατρευτικό, όπως μας διδάσκει η παράδοση του τόπου. Λείπουν, όμως, οι μαρτυρίες που θα συνέδεαν τους κρίκους της αλυσίδας και θα επιβεβαίωναν ή θα διέψευδαν τις υποθέσεις. Τα κράνα ωριμάζουν, σαπίζουν και πέφτουν αζήτητα. Ίσως πριν από χρόνια να ήταν αλλιώς. Ίσως μετά από χρόνια να είναι πάλι αλλιώς. Ίσως να κάνει κύκλους ο χρόνος και να σμίγει το χτες με το αύριο, σε μια απ αυτές τις απίθανες διαδρομές που μάθαμε να τις χαρακτηρίζομε ως εκπλήξεις. Μοιάζει με βραχοσκεπή. Ή με λαγούμι σκαμμένο μέσα στο μαλακό άσπρουγα. Άλλο άγνωστο κεφάλαιο και τούτο. Πώς μπορεί να αρχίζει μια λατρευτική ιστορία; Άλλοτε με ευσεβείς διηγήσεις, άλλοτε με ευρήματα που παραπέμπουν σε προγενέστερες μορφές λατρείας, άλλοτε με κάποιον ερημίτη που αναζήτησε στέγη στα κοιλώματα και στις μικρές οπές της γης. Κι άλλοτε έτσι, χωρίς εμφανή λόγο η αφορμή είναι κρυμμένη στην ψυχή κάποιου ή κάποιων που ταξίδεψαν στο επέκεινα πριν από αιώνες. Τι να διαλέξεις απ όλα τούτα; Αιώνες πριν το λαγούμι που ανοίχτηκε σε ένα μικρό πλάτωμα του κατωφερούς τοπίου καλύφτηκε, χτίστηκε, έγινε ναός. Αφιερώθηκε στον άγιο πρότυπο, τον Άι Γιώργη. Γύρω στον 14ο αιώνα ένας άγνωστος αγιογράφος ζωγράφισε έναν τεράστιο καβαλάρη στο νότιο τοίχο. Κι ένα τεράστιο θεριό που αναδύεται μέσα από στρώματα ασβέστη σαν απειλή και ταπείνωση μαζί. Τον αγαπούσαν οι Κρητικοί τούτο τον Άγιο. Τον έβλεπαν αγέρωχο πάνω στο άτι και ήθελαν να του μοιάσουν. Τα κράνα ωριμάζουν, σαπίζουν και πέφτουν αζήτητα. Ίσως πριν από χρόνια να ήταν αλλιώς. Ίσως μετά από χρόνια να είναι πάλι αλλιώς. (Άγιος Γεώργιος Ποταμιών)

10 τα ΝΕα μασ 3 Οι μαθητές του 52ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου ξεναγήθηκαν στο Χαλκιαδάκης ΜΑΧ. Με μεγάλη χαρά φιλοξενήσαμε και ξεναγήσαμε τους μαθητές του 52ου Δημοτικού σχολείου Εσταυρωμένου στο Χαλκιαδάκης ΜΑΧ στον Άγιο Ιωάννη. Οι μαθητές 2 τμημάτων της Δευτέρας τάξης ξεναγήθηκαν σε όλους τους χώρους του καταστήματος, ενώ επισκέφθηκαν και το χώρο παραλαβών, αποθήκευσης και συντήρησης εμπορευμάτων. Οι διευθυντές, κύριοι Μανταδάκη και Βιτώρος, απάντησαν με ευχαρίστηση σε όλες τις ερωτήσεις σχετικά με τη λειτουργία του καταστήματος. Οι μαθητές έμαθαν για τις παραγγελίες, τις τιμές, τις ημερομηνίες λήξεως των προϊόντων, τις σωστές θερμοκρασίες των κατεψυγμένων και των προϊόντων συντήρησης, καθώς επίσης τη σημασία της υγιεινής και ασφάλειας των προϊόντων και της καθαριότητας σε όλους τους χώρους και την προσπάθεια εξυπηρέτησης των πελατών στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Όλοι έδειχναν αρκετά ενθουσιασμένοι από την επίσκεψή τους και ως αναμνηστικό μας παρέδωσαν 4 μεγάλα χειροποίητα κολάζ με προϊόντα των βασικών κατηγοριών ενός super market, τα οποία στολίζουν πλέον την είσοδο του καταστήματος! Ο χορός είναι χαρά ακόμα και όταν ψωνίζεις! Σάββατο 10 Δεκεμβρίου, ηλιόλουστη μέρα! Τίποτα δε θυμίζει χειμώνα! Η μουσική δυνατά, 35 χορευτές σε super market; Οι πελάτες των Χαλκιαδάκης ΜΑΧ στον Άγιο Ιωάννη και στην Αλικαρνασσό αιφνιδιάστηκαν ευχάριστα από τη σχολή χορού Nena s Academy. Στο κατάστημα δημιουργήθηκε εκπληκτική ατμόσφαιρα! Μικροί μεγάλοι συνδύασαν τις αγορές τους με χορό, τράβηξαν φωτογραφίες και βίντεο με τα κινητά τηλέφωνα και απαθανάτισαν την πρωτότυπη χορογραφία flash mob τόσων χορευτών σε ένα super market και ξέφυγαν, έστω και προσωρινά, από την καθημερινότητα. 18

11 ΦΩΤΟΠΟΙΗΜΑΤΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΛΕΓΕΙ Η ΕΦΗ ΨΙΛΑΚΗ Με το λύχνο του Αλαδίνου Μεσάνυχτα και ταξιδεύεις δίχως πλευρικά! Σκιάζεσαι μήπως στο γιαλό τα φώτα σε προδίνουν, μα πρύμα πλώρα μόνη εσύ πατάς στοχαστικά, κρατώντας στα χεράκια σου τον λύχνο του Αλαδίνου. Ν. Καββαδίας κρατώντας στα χεράκια σου τον λύχνο του Αλαδίνου Η αλήθεια των παραμυθιών Σαν το σιτάρι σπέρνεται στον κόσμο η αλήθεια κι απ τον καθάριο σπόρο της φυτρώνουν παραμύθια. Γ. Δροσίνης 20 21

12 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΛΕΓΕΙ Η ΕΦΗ ΨΙΛΑΚΗ ΥΠΕΡ Χ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 t Ο νους μου πηαίνει σε τιμές μεγάλες της φυλής μας Εκεί σαν μπω, μες σ εκκλησία των Γραικών με των θυμιαμάτων της τες ευωδίες, με τες λειτουργικές φωνές και συμφωνίες, τες μεγαλοπρεπείς των ιερέων παρουσίες και κάθε των κινήσεως τον σοβαρό ρυθμό - λαμπρότατοι μες στων αμφίων τον στολισμό - ο νους μου πηαίνει σε τιμές μεγάλες της φυλής μας, στον ένδοξό μας Βυζαντινισμό. Κ. Π. Καβάφης Της Λιτανείας την φάση ακολουθώντας με τον ειρμό μου Πύργους θ απεράσω, Βουνά θ απηδήξω και τον ουρανό μου με τις Αψίδες, όλο σημαίες και Ιαχές, θα φτάσω, όπου τη γαλήνη μου, λευκή πλέον διά παντός, θ αναπετάσω Τάκης Παπατσώνης Σημ: Η φωτογραφία είναι από την ιερή πομπή της μεταφοράς τω εικόνων από την Εθιά Αστερουσίων προς τον ναό του Αγίου Νικολάου των Μαθιουδάκηδων πριν από τα εγκαίνια του εν λόγω ναού. Ήταν μια καταπληκτική τελετή που, όσοι τυχεροί παρευρεθήκαμε, δεν θα την ξεχάσουμε ποτέ

13 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΛΕΓΕΙ Η ΕΦΗ ΨΙΛΑΚΗ τους κολλούσα πάλι τα χέρια, τα πόδια, τα μαλλιά, τα μάτια. Στο πρώτον άγγιγμά του ανοίγει η πόρτα Είναι στα ρημοκκλήσια που γκρεμίζονται θλιμμένες Παναγίες, χλωμές εικόνες, και μοναχά αγαπάνε τα αγριολούλουδα - κρινάκια, κυκλαμιές, σπάρτα, ανεμώνες. Σα θυμιατήρια αγροτικά κ' εφήμερα, σκόρπια ή δεμένα σ' άτεχνο στεφάνι, την άνθινή τους την ψυχή σκορπίζουνε ψυχομαχώντας σ' άυλο λιβάνι... Αχ, όποιος πάει εκεί με τ' αγριολούλουδα, στο πρώτον άγγιγμά του ανοίγει η πόρτα, που ολόγυρα οι φωλιές την επλουμίσανε, της λησμονιάς την κέντησαν τα χόρτα. Ανοίγει η πόρτα έτσι όπου συνήθισε να την ανοίγει μόνον ο αγέρας - σάμπως να την ανοίγει η Παναγιά με την ανησυχία γλυκειάς μητέρας, χαροκαμένης γριάς, που τη λησμόνησαν στο έρμο φτωχικό της και προσμένει κάποιους ναρθούνε πέρ' από μία θάλασσα αιώνια σκοτεινή, φουρτουνιασμένη... Λάμπρος Πορφύρας Σπασμένες κούκλες Στα παιδικά μου χρόνια ποτέ δε μου χαρίσαν κι εμένα στη γιορτή μου μια κούκλα Μάζευα τις σπασμένες κούκλες της μεγάλης αδερφής μου τους κολλούσα πάλι τα χέρια, τα πόδια, τα μαλλιά, τα μάτια. Τους έφτιαχνα καινούργια ρούχα τις χτένιζα γίνονταν όμορφες πιο όμορφες από πριν. (ΣΤ, 169). Γιάννης Ρίτσος...Τα παιδιά αμελημένα θορυβούσαν στα δυο μεγάλα δωμάτια με τις ξεκοιλιασμένες κούκλες, με τα ξύλινα άλογα, τα τραίνα. Κάποιο μεσημέρι κοίταξαν απ' την κλειδαρότρυπα. Ένα τεράστιο βιολοντσέλο όλο σκόνες ορθό σε μια βελούδινη ξεθωριασμένη πολυθρόνα. Σαν ξέσπασε εκείνη η τρομερή επανάσταση, τα παιδιά πήραν μέρος, φώναζαν "μας κλέψανε την μουσική, τους μεγάλους καθρέφτες με τις χρυσές κορνίζες, τα κόκκινα παραπετάσματα, τα κόκκινα". (ΙΑ, 352) Γιάννης Ρίτσος 24 25

14 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΛΕΓΕΙ Η ΕΦΗ ΨΙΛΑΚΗ ΥΠΕΡ Χ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 t Τα ψηλά τα βουνά τα χιονόδοξα Πάντα, πάντα τη λάμψη περνάς για να φτάσεις τα ψηλά τα βουνά τα χιονόδοξα. Όμως τι τα βουνά; Ποιος και τι στα βουνά; Τα θεμέλια μου στα βουνά και τα βουνά σηκώνουν οι λαοί στον ώμο τους και πάνω τους η μνήμη καίει άκαυτη βάτος!.. Το ενδόμυχο φως που ασπρογαλιάζει κατ' εικόνα και ομοίωση του απείρου τα χωρίς εκμαγείο βουνά που βγάζουν απαράλλαχτες όψεις, όψεις του αιωνίου. ΤΑ ΒΟΥΝΑ με την οίηση των ερειπίων τα βουνά τα βαρύθυμα, τα μαστοφόρα τα βουνά τα σαν ύφαλα μιας οπτασίας τα κλεισμένα ολούθε και τα σαραντάπορα Τα γεμάτα ψιλόβροχο σαν μοναστήρια τα χωμένα στο πούσι των προβάτων τα ήρεμα πηγαίνοντας καθώς βουκόλοι με το μαύρο ζιμπούνι και με το πανωμάντιλο. Οδ. Ελύτης 26 27

15 Η ΡΟΔΟΜΗΛΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΕΙ Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη: ένας φιλόξενος χώρος και για τα παιδιά! Ηλιόλουστο πρωινό Κυριακής, χρώματα και αρώματα στολισμένη η φύση πάει κόντρα στην εποχή και εμείς ανυπομονούμε να φτάσουμε στη Μυρτιά, το χωριό που φιλοξενεί ένα μεγάλο κομμάτι της ψυχής του Νίκου Καζαντζάκη. Εκεί ιδρύθηκε πριν από 30 χρόνια περίπου ένα μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα μουσείο, αφιερωμένο στο μεγάλο Κρητικό συγγραφέα. Η Μυρτιά (οι Βαρβάροι, όπως ήταν το όνομα του οικισμού παλιότερα) ήταν το χωριό του πατέρα του Καζαντζάκη. Της Όλγας Ανδρεδάκη Όταν φτάνουμε στο Μουσείο τα συναισθήματα είναι πολλά και ανάμικτα: όλο το νηπιαγωγείο της Ροδομηλιάς, εκπαιδευτικοί παιδιάγονείς- περιμένουμε να αισθανθούμε δίπλα μας την πνοή και την άγρυπνη ματιά να μας διαπερνά και αλήθεια- ήταν εκεί, κοντά μας!!! Ευτυχώς, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που έχουν το κουράγιο και τη δύναμη να φωτίσουν και να εμφυσήσουν τη ζωή και το έργο του μεγάλου συγγραφέα στις παιδικές ψυχές. Σπουδαίο και άξιο θαυμασμού το έργο της μουσειο-παιδαγωγού Στέλλας Μαλλιαράκη, που έκανε μία πολύπλευρη προσέγγιση (βιβλία- λέξεις, παρατήρηση, κουκλοθέατρο, ταινία μικρού μήκους και παιχνίδι μνήμης) με τα παιδιά, τα οποία την ακολουθούσαν μαγεμένα, ξετυλίγοντας μαζί το κουβάρι του ανεξιχνίαστου ακόμα Λαβύρινθου: του Νίκου Καζαντζάκη!!! Παλεύει το μυαλό να συλλάβει το μεγαλείο και τη βαρύτητα των λόγων της απροσκύνητης ψυχής, μα στο τέλος δε βαστά και υποκλίνεται. Υποκλιθήκαμε κι εμείς, γονείς και εκπαιδευτικοί, κι αφήσαμε να παιδιά μας να χαρούν το ανεπανάληπτο ταξίδι. Τα παιδιά της Ροδομηλιάς στο μουσείο Ν. Καζαντζάκη. Οι φιλοσοφικές αναζητήσεις του Καζαντζάκη μπορούν να συγκινήσουν περισσότερο τις παιδικές ψυχές. Αρκεί να βρεθεί κάποιος, (ένα μουσείο, ένα ίδρυμα, ένας μουσειοπαιδαγωγός) να κάνει το Λόγο παιγνίδι Συγχαρητήρια στους ανθρώπους που επιμένουν να μεταμορφώνουν σε ποίηση την καθημερινότητά μας! 28

16 Η κρητική διατροφή στις σύγχρονες κοινωνίες ΟΙ ΚAΤΟΙΚΟΙ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥθΗΣΟΥΝ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΠΑΛΙΩΝ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΑΦΙΕΡΩΜΑ Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 ένας πρωτοπόρος της ιατρικής, ο Άνσελ Κις, έθεσε σε εφαρμογή μια πρωτοποριακή ιδέα: τη μελέτη διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων του κόσμου και τη σύνδεση της διατροφής τους με τα νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος. Η πρώτη ομάδα που μελετήθηκε ήταν εργάτες σιδηροδρόμων στην Αμερική άνθρωποι από 40 μέχρι 60 ετών, από διαφορετικές χώρες, με διαφορετικές θρησκείες και διαφορετικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά βρέθηκαν να συμμετέχουν σε μια από τις μεγαλύτερες σε έκταση μελέτες που είχαν γίνει ποτέ. ΚΕΙΜΕΝΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Νίκος Ψιλάκης Μεσημεριανό στο χωράφι στη Μονή Μαλεβιζίου, πάνω στη στρωμένη πετσέτα. Απλά τρόφιμα, ψωμί κι ελιά, βρουβόπιτες και κουκιά, λίγος φτωχογιάννης (έτσι έλεγαν παλιά τον μπακαλιάρο) κι ένα ποτήρι κρασί συνέθεταν το αγροτικό μενού κατά το παρελθόν. Πάνω: Το εξώφυλλο του αμερικανικού περιοδικού ΤΙΜΕ κατά το Η έρευνα του πρωτοπόρου καθηγητή είχε προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον και το περιοδικό τού είχε αφιερώσει ένα εξώφυλλο

17 Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΥΠΕΡ Χ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 t Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 ένας πρωτοπόρος της ιατρικής, ο Άνσελ Κις, έθεσε σε εφαρμογή μια πρωτοποριακή ιδέα: τη μελέτη διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων του κόσμου και τη σύνδεση της διατροφής τους με τα νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος. Η πρώτη ομάδα που μελετήθηκε ήταν εργάτες σιδηροδρόμων στην Αμερική άνθρωποι από 40 μέχρι 60 ετών, από διαφορετικές χώρες, με διαφορετικές θρησκείες και διαφορετικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά βρέθηκαν να συμμετέχουν σε μια από τις μεγαλύτερες σε έκταση μελέτες που είχαν γίνει ποτέ. Η Ελλάδα επιλέχτηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950 από τον ίδιο τον πρωτοπόρο Αμερικανό καθηγητή, ύστερα από εισηγήσεις Ελλήνων γιατρών. Νεαροί γιατροί που σπούδαζαν τότε στην Αμερική ήξεραν ότι τα νοσήματα της καρδιάς, που αποτελούσαν μάστιγα για μια βιομηχανική χώρα όπως η Αμερική, ήταν ελάχιστα στην Ελλάδα. Η πληροφορία ήταν μια πρόκληση για τον Κις. Μελέτησε την Ελλάδα, είδε τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της, έψαξε κάποια επιδημιολογικά στοιχεία που ήταν τότε διαθέσιμα και επέλεξε τις περιοχές που θα έπαιρναν μέρος στην έρευνα. Οι επιλέξιμες περιοχές έπρεπε να μην βρίσκονται πολύ κοντά στα αστικά κέντρα και να μην έχουν επηρεαστεί οι κάτοικοί τους από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η περιοχή του Καστελλίου Πεδιάδος με τα γυροχώρια θεωρήθηκε ιδανική γι αυτό. Οι κάτοικοι ήταν στο σύνολό τους αγρότες και ως εκ τούτου η σωματική τους δραστηριότητα ήταν έντονη. Επιπλέον, αντλούσαν όλα τα διατροφικά αγαθά από τη φύση και κατανάλωναν μόνον ελαιόλαδο, κανένα άλλο λίπος στην καθημερινή διατροφή τους. Ένα δυο χρόνια μετά επιλέχτηκε μια ακόμη ελληνική περιοχή, η Κέρκυρα. Όπως και στην Κρήτη, τα χωριά που μελετήθηκαν απείχαν 40 περίπου χιλιόμετρα από το αστικό κέντρο και διατηρούσαν εν πολλοίς τα ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά τους. Υπήρχε, όμως, μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στη μια περιοχή και την άλλη: Στη διατροφή των Καστελλιανών δεν παρατηρούνταν ουσιαστικές επιρροές από άλλους λαούς ή πολιτισμούς. Στην Κέρκυρα υπήρχαν κάποιες δυτικές επιρροές, λόγω των ιστορικών επαφών με τη γειτονική Ιταλία ΦΙΛΑΝΔΙΑ / 466 Η.Π.Α. / 224 ΟΛΑΝΔΙΑ / 317 ΙΤΑΛΙΑ / 148 ΚΕΡΚΥΡΑ / 149 Ζούσαν μόνο οι Κρητικοί! 620 Κρητικοί τέθηκαν στο μικροσκόπιο του Κις και των συνεργατών του. Δεν χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια και η Κρήτη άρχισε να αποτελεί παγκόσμιο θέμα. Τα πρώτα στοιχεία έδειχναν ότι τα νοσήματα της καρδιάς και του αγγειακού συστήματος ήταν σχεδόν άγνωστα στην περιοχή που μελετήθηκε. Οι 620 Κρήτες παρακολουθούνταν συστηματικά από την ομάδα του Αμερικανού γιατρού. Πολύ αργότερα ανέλαβε την παρακολούθησή τους το πανεπιστήμιο Κρήτης και η ομάδα του καθηγητή κ. Καφάτου. Από τα πρόσωπα της αρχικής μελέτης ελάχιστοι επέζησαν μέχρι τη δεκαετία του Λίγο μετά το ζούσαν 154 άνθρωποι από τους Όλοι οι επιζώντες ήταν Κρητικοί! Από τις άλλες χώρες και τις άλλες περιοχές είχαν πεθάνει όλοι. Και σήμερα, στα τέλη του 2011, υπάρχουν μερικές δεκάδες άνθρωποι εν ζωή. Είναι οι τελευταίοι. Μερικοί απ αυτούς πλησιάζουν τα 100 χρόνια της ζωής τους. Και είναι να τους χαίρεσαι. Ζωηροί, δραστήριοι, ζωντανοί μάρτυρες μιας ιατρικής ιστορίας που έφερε το νησί στο προσκήνιο της παγκόσμιας επιστημονικής επικαιρότητας. Αν και δεν μπορεί να γίνει πειραματικός συσχετισμός της αιτίας και του αποτελέσματος, η διατροφή θεωρήθηκε ως βασικό κριτήριο της καλής υγείας και της μακροζωίας των Κρητικών. Η διατροφή και η σωματική άσκηση. Ο Άνζελ Κις πέθανε το 2004 σε ηλικία 100 ετών. Η Κρήτη του χρωστά πολλά. Η έμπνευσή του να μελετήσει τόσες πληθυσμιακές ομάδες ανάδειξε τα πλεονεκτήματα του νησιού, δηλαδή ανέδειξε αυτό που υπήρχε τώρα και αιώνες αλλά δεν είχε αποδειχτεί. Ο Κις εργάστηκε στο φημισμένο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και δίδαξε στη Μινεσότα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής προσδίδοντας ακόμη μεγαλύτερο κύρος στην ήδη διάσημη σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου. Βασική αρετή, η απλότητα Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ 7 ΧΩΡΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΣΤΕΑΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΑΝΑ / 10 ΧΡΟΝΙΑ Οι Κρητικοί της δεκαετίας του 1950 αποτελούν σήμερα το καλύτερο διατροφικό παράδειγμα από όσα έχουν μελετηθεί. Η τροφή τους δεν ήταν τίποτε το περίπλοκο. Έλειπαν τα φαγητά με τα πολλά καρυκεύματα, έλειπαν οι λεγόμενες εκλεπτυσμένες γεύσεις και οι κάθε λογής ακρότητες που αποτελούν μάστιγα για τις σημερινές κοινωνίες. Κατανάλωναν μόνο λάδι ελιάς, αυτό το θαύμα της ΣΕΡΒΙΑ / 145 ΙΑΠΩΝΙΑ / 61 ΚΡΗΤΗ / ΦΙΛΑΝΔΙΑ / 386 Η.Π.Α. / 263 ΟΛΑΝΔΙΑ / 224 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ 1987 ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΑΝΑ ΙΤΑΛΙΑ / 148 ΣΕΡΒΙΑ / 137 ΚΕΡΚΥΡΑ / 123 ΙΑΠΩΝΙΑ / 53 ΚΡΗΤΗ / 7 Κολατσιό στο χωράφι στη Μονή Μαλεβιζίου. Στο χωριό αυτό ένας δραστήριος σύλλογος καταβάλλει φιλότιμες προσπάθειες για να προσφέρουν στις νέες γενιές ζωντανές εικόνες από τον πολιτισμό του παρελθόντος. Η συμμετοχή όλης της τοπικής κοινωνίας είναι δεδομένη... Δεν αναβιώνουν μόνο οι αγροτικές ασχολίες. Ζωντανεύει το βίωμα και η μνήμη. Επανέρχονται οι αξίες του πολιτισμού μας. Τα κρητικά προϊόντα Τα Σ/Μ Χαλκιαδάκη στηρίζουν τα κρητικά προϊόντα, στηρίζοντας παράλληλα και την Κρητική Διατροφή, όπως στηρίζουν κάθε μορφή του πολιτισμού μας. Η παραδοσιακή διατροφή των Κρητικών αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της ταυτότητάς μας, στοιχείο του λαϊκού πολιτισμού μας και πρόκριμα υγείας και ευεξίας. Προβάλλοντας τα προϊόντα του τόπου μας υποστηρίζουμε μεθοδικά και συστηματικά τις παραγωγικές δυνάμεις που αξιοποιούν την παράδοση και την εμπειρία των προηγούμενων γενεών. Τα Σ/Μ Χαλκιαδάκη άρχισαν να οργανώνουν ειδικά αφιερώματα στα κρητικά προϊόντα μόλις λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή τους κατά τη δεκαετία του 1980, ανοίγοντας ουσιαστικά ένα νέο κεφάλαιο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η τοπική παραγωγή και προσφέροντας διέξοδο σε επιχειρήσεις που δεν είχαν ως τότε τη δυνατότητα να βρεθούν σε ράφια των πολυκαταστημάτων. Σήμερα υπάρχουν ειδικοί προνομιακοί χώροι όπου βρίσκουν θέση προϊόντα ακόμη και μικρής παραγωγής, παρασκευάσματα των γυναικείων συνεταιρισμών της Κρήτης και ειδικά διατροφικά είδη που παράγονται με σεβασμό προς την τοπική διατροφική και γαστρονομική παράδοση

18 Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΥΠΕΡ Χ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 t φύσης, έτρωγαν άφθονα φρούτα και λαχανικά, μαύρο ψωμί συνήθως κρίθινο, γαλακτοκομικά με μέτρο, ψάρι και πολύ λίγο κρέας. Αυτές οι λίγες γραμμές μπορούν να δώσουν ολοκάθαρη εικόνα των διατροφικών συνηθειών των Κρητικών. Έτσι απλά, όπως απλή είναι και η ίδια η ζωή. Επομένως, αυτό είναι και το πιο σπουδαίο μυστικό της Κρητικής Διατροφής: η απλότητα των γεύσεων και η φυσικότητα της ζωής. Κοντά σ αυτό υπάρχει μια θαυμάσια κουζίνα που με ευρηματικό τρόπο χαρίζει απόλαυση. Το φαγητό στην Κρήτη έχει γεύση, μυρωδιά και χρώμα Ο σύγχρονος αστός, ο άνθρωπος που συνθλίβεται ανάμεσα στην πίεση της δουλειάς και στο κυνήγι του χρόνου, αναρωτιέται συχνά αν μπορεί να ακολουθήσει μια υγιεινή ζωή στα πρότυπα της Κρητικής Διατροφής. Η απάντηση είναι, ανεπιφύλακτα ΝΑΙ! Πέρα από τον βασικό κανόνα της σωματικής άσκησης θα θέλαμε να δούμε τι είναι αυτό που μπορεί να φέρει τη διατροφή του σύγχρονου ανθρώπου πολύ κοντά στο πρότυπο ζωής των παλιών Κρητικών, των αγροτών από το Καστέλλι και τα γύρω χωριά. Διατροφικές συμβουλές Η κουζίνα της Κρήτης αποτελεί έναν σπάνιο άυλο θησαυρό. Μπορεί να περιλαμβάνει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με την κουζίνα άλλων περιοχών της Ελλάδας, ωστόσο, ο τρόπος αξιοποίησης των τροφών είναι μοναδικός. Θα δανειστούμε μερικές συμβουλές από ένα παλιότερο άρθρο του καθηγητή Λάμπρου Συντώση, διατροφολόγου με σημαντική εργασία, κυρίως σε αμερικανικά πανεπιστήμια: «Όσο το δυνατόν πιο φρέσκα φρούτα και λαχανικά, κρέατα που προέρχονται από ζώα ελεύθερης βοσκής, ελαιόλαδο αντί για μαργαρίνες και σπορέλαια και αποφύγετε όσο είναι δυνατόν τις τυποποιημένες τροφές, αυτές που διαβάζοντας την ετικέτα δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε περισσότερα από τα μισά συστατικά που περιέχουν. Προσπαθήστε να τρώτε πολλά μικρά γεύματα αντί για ένα ή δύο μεγάλα, όπως κάνουμε οι περισσότεροι. Μην ξεχνάτε το πρωινό. Είναι από τα πιο σημαντικά γεύματα της ημέρας γιατί μπορούμε να το προετοιμάσουμε όπως το θέλουμε και να το φάμε με την ησυχία μας, αρκεί να ξυπνήσουμε λίγο πιο νωρίς. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία για την πρώτη οικογενειακή συνάντηση, ευκαιρία που στη σημερινή κοινωνία δεν μας δίνεται και πολύ συχνά. Λίγο γάλα με δημητριακά, ψωμί με φρέσκο βούτυρο και μέλι, τραχανάς (ιδανικό πρωινό για παιδιά αλλά και μεγάλους), πορτοκαλάδα και λίγος καφές ή τσάι είναι μερικές μόνο από τις επιλογές και είμαστε έτοιμοι για μια αποδοτική ημέρα. Τι τρώμε το μεσημέρι αν δεν μπορούμε να επιστρέψουμε στο σπίτι για γεύμα; Μπορούμε να ετοιμάσουμε ένα σάντουιτς από το σπίτι με τυρί με χαμηλά λιπαρά, κοτόπουλο, γαλοπούλα, τόνο, ντομάτα και μαρούλι. Ένα ή περισσότερα φρέσκα φρούτα και τελειώσαμε και με το πρόχειρο μεσημεριανό. Τα φρούτα είναι πολύ καλή λύση και για περιπτώσεις ξαφνικής πείνας καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. [ ] Αποφύγετε τις τηγανητές πατάτες. Για βραδινό όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποικιλία τροφών, κρέας λίγο και καλό αλλά όχι και κάθε ημέρα, μην ξεχνάτε τη φασολάδα, τις φακές, τα γεμιστά, όσο το δυνατόν περισσότερα ψάρια, φρέσκες σαλάτες και γενικά φαγητά μαγειρεμένα με φρέσκα υλικά και πολλή αγάπη. Πρέπει να αρχίσουμε να ξοδεύουμε περισσότερο χρόνο στην προετοιμασία του φαγητού. Ας μάθουμε από τους παλιότερους, μητέρες και γιαγιάδες, τη μαγειρική τέχνη που θα δώσει ποικιλία και νοστιμιά στο τραπέζι μας. Το χρωστάμε στον εαυτό μας αλλά κυρίως στα παιδιά μας που έχουν το δικαίωμα να τρώνε σωστά και υγιεινά, όπως ακριβώς μας έτρεφαν οι δικές μας μητέρες». Επιστροφή στις ρίζες Ο καθηγητής Αντ. Καφάτος, συνεχιστής της μελέτης των Επτά Χωρών, προλογίζοντας το βιβλίο των Ν. και Μ. Ψιλάκη «Κρητική Παραδοσιακή Κουζίνα, το θαύμα της Κρητικής Διατροφής», γράφει: «Η άριστη υγεία και μακροζωία των Κρητικών αποδίδεται στην παραδοσιακή διατροφή τους. Η διατροφή αυτή ήταν απλή και περιελάμβανε κυρίως ελαιόλαδο που έδινε το ένα τρίτο περίπου της ημερήσιας ενέργειας σε κάθε άτομο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας προήρχετο από δημητριακά, κυρίως ψωμί, όσπρια, λαχανικά, φρούτα και σπανιότερα, σε μικρές ποσότητες, από αυγά, τυρί, γάλα, κρέας, ψάρι και λίγο κόκκινο κρασί σε κάθε γεύμα. Η απλή αυτή παραδοσιακή δίαιτα της Κρήτης έχει αλλοιωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, κυρίως από τις νεότερες γενιές. Τα αποτελέσματα είναι πολύ δυσάρεστα για την υγεία του πληθυσμού και οι πρόωροι θάνατοι από εμφράγματα και κακοήθη νεοπλάσματα έχουν πάρει επιδημικές διαστάσεις Με βάση, λοιπόν, τα σημερινά δεδομένα θα συνιστούσαμε την επιστροφή στην παραδοσιακή δίαιτα των Κρητών, με κύρια έμφαση στην περιορισμένη σε ποσότητα και συχνότητα χρήσης κρέατος και άλλων ζωικών προϊόντων. Αντίθετα τα δημητριακά (κυρίως ψωμί), όσπρια, λαχανικά, φρούτα και ελαιόλαδο πρέπει να αποτελούν περισσότερο από το 85% του καθημερινού διαιτολογίου μας...» Η Κρητική Κουζίνα Η κουζίνα της Κρήτης αποτελεί έναν σπάνιο άυλο θησαυρό. Μπορεί να περιλαμβάνει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με την κουζίνα άλλων περιοχών της Ελλάδας, ωστόσο, ο τρόπος αξιοποίησης των τροφών είναι μοναδικός. Απίθανοι συνδυασμοί, εξαιρετικές γεύσεις, υπέροχα γευστικά σύνολα συνθέτουν την κληρονομιά των Κρητικών. Κι ακόμη, αγάπη. Η νοικοκυρά, που δημιούργησε τον γαστρονομικό μας πολιτισμό, μαγειρεύει βάζοντας όλη την τέχνη κι όλη την αγάπη της. Μαγειρεύει για τα αγαπημένα της πρόσωπα, για Το καθάρισμα των βολβών (ασκορδουλάκων) στην αγροτική Κρήτη. τα παιδιά της. Ο τρόπος με τον οποίο παρασκευάζεται το φαγητό στις αγροτικές περιοχές του νησιού είναι μια αξεπέραστη εμπειρία ζωής και μια σπουδαία συνταγή υγείας. Το πιο σημαντικό απ αυτά είναι ίσως οι συνδυασμοί των τροφών. Το καθημερινό πιάτο περιέχει όλα τα συστατικά που χρειάζεται ο άνθρωπος, τις φυσικές αντιοξειδωτικές ουσίες που προλαμβάνουν τα νοσήματα του σημερινού πολιτισμού, τα φυσικά λιπαρά (όπως τα ωμέγα 3) που προστατεύουν την καρδιά και τα αγγεία. Ο σημερινός άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει όπως ζούσαν οι αγρότες του Μπορεί να διδαχτεί, όμως, πολλά απ αυτούς. Η κάθε συνταγή της Κρήτης είναι ένα μάθημα αξιοποίησης των πρώτων υλών και, παράλληλα, ένα μάθημα ζωής. Οι ουσιαστικοί δημιουργοί της Κρητικής Διατροφής και της κρητικής κουζίνας δεν ήξεραν τίποτα για χοληστερόλες, ούτε για αντιοξειδωτικές ουσίες. Ζούσαν, όμως, σε ένα τόπο ευλογημένο, με τεράστιες παραγωγικές δυνατότητες, με έναν ατέλειωτο κατάλογο διατροφικών αγαθών τα οποία ήταν αναγκασμένοι να αξιοποιήσουν. Από τους βολβούς μέχρι τις λαχανίδες, τα ραδίκια και τα δεκάδες άλλα είδη της βρώσιμης χλωρίδας. Από το ταπεινό τότε σταμναγκάθι, μέχρι το ακαταμάχητο ζιζάνιο των κήπων, τη γλιστρίδα, που αποδείχτηκε διατροφικό θαύμα. Πολλά απ αυτά δεν χρησιμοποιούνται πουθενά αλλού, ή, έστω, χρησιμοποιούνται ελάχιστα. Χωρίς δισταγμό θα λέγαμε σήμερα ότι οι συνδυασμοί των τροφών αποτελούν το μεγάλο μυστικό της κρητικής κουζίνας. Η λαϊκή εμπειρία είχε ανακαλύψει αυτό που χρειάστηκε πολύ καιρό και πολλές μελέτες για να το διαπιστώσει. Κρέας, ψάρι, σαλιγκάρια με όσπρια, με κηπευτικά, με χόρτα. Εκατοντάδες συνδυασμοί με ξεχωριστές γεύσεις που προσθέτουν πληρότητα στην τροφή και απόλαυση. Σήμερα πολλά απ αυτά καλλιεργούνται επιτυχώς ή συλλέγονται και διατίθενται στο εμπόριο. Σήμερα ακόμη και η βιομηχανία έχει κάνει σημαντικά βήματα και προσπαθεί να προσαρμοστεί, κάτω από τη διαρκή πίεση των καταναλωτών, σε πιο υγιεινά προϊόντα. Ωστόσο, θα πρέπει να εκπαιδευτεί ο καταναλωτής. Να ξέρει τι πρέπει να καταναλώνει. Να αξιολογεί και να επιλέγει. Να μην αντικαθιστά ποτέ προϊόντα αποδειγμένης αξίας, όπως το ελαιόλαδο, με άλλα. Ο κάτοικος της πόλης μπορεί να ακολουθήσει περισσότερο παρά ποτέ ένα ισορροπημένο διατροφικό σύστημα, πολύ κοντά στο πρότυπο της προβιομηχανικής Κρήτης. X 34 35

19 Απλές, απέριττες γεύσεις.κριθαροκουλούρα με αλατάκι, με ρίγανη και λάδι ελιάς. Κάτω: Οικογενειακό γεύμασε μεσαιωνικό χειρόγραφο από την Κρήτη. Οι Κρήτες "τρώγουν σύμμετρα και όσα βρώματα είναι άβλαβα" Η απλότητα και το μέτρο ως χαρακτηριστικά της κρητικής διατροφής Γράφει ο Δρ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΙΔΗΣ τ. Δ/ντής Ερευνών του Κέντρου Ερεύνης Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Πιθάρια για την αποθήκευση αγροτικών προϊόντων. Αρχαιολογικός χώρος Κνωσού. Η διατροφή, με τον καθοριστικό ρόλο που ασκεί στη ζωή ενός πληθυσμιακού συνόλου, πρέπει να εξετάζεται σε τρία επίπεδα. Δηλαδή στα μέσα εξοικονόμησης των βρωσίμων ειδών, στον τρόπο παρασκευής τους και στη θέση που αυτά έχουν στην καθημερινή ζωή και δραστηριότητα, αλλά και σ' ένα ιδιαίτερο δοξασιακό και εθιμολογικό τοπικό πλαίσιο. Η παρασκευή και συντήρηση της τροφής, τα αρχαιότροπα φαγητά, τα παραδοσιακά γεύματα, η αποφυγή ωρισμένων τροφών και γενικά οι σχετικές με την τροφή συνήθειες, συνδέονται στενά με εκφράσεις της καθημερινής ζωής. Είναι στοιχεία, που παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον από άποψη λαογραφική, ιστορική, κοινωνιολογική και ιδιαίτερα από άποψη διαιτητική, με τη σύγχρονη έννοια, όπου το λόγο έχουν ειδικοί επιστήμονες. Για την Κρήτη θέμα εξοικονόμησης βρώσιμων αγαθών δεν τίθεται. Η Μεγαλόνησος παρουσιάζει ποσότητα και ποικιλία προϊόντων γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, που τής παρέχουν αυτονομία τροφής, ακόμα και σε καιρούς χαλεπούς, πολέμων ή εχθρικής κατοχής. Το διαιτολόγιο του Κρητικού περιλαμβάνει όχι μόνο προϊόντα του ανθρώπινου μόχθου, αλλά και ποικιλία ειδών, που η πανίδα και χλωρίδα πλούσια παρέχουν στο Νησί του Μίνωα, σ' ένα συνδυασμό ειδών και ποσοτήτων - κυρίως όμως ποιότητας -που από αιώνες έχει δικαιωθεί στην καθημερινή πρακτική. Το ιδιαίτερο εντυπωσιακό στοιχείο εν προκειμένω είναι ότι η παραδοσιακή χρήση των τροφών έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζονται οι κάτοικοι της Κρήτης με αξιοζήλευτο ποσοστό μακροζωίας, όπως από χρόνια έχει γίνει ευρύτερα γνωστό από ειδικές μελέτες και διεθνείς στατιστικές. Έρχεται έτσι η Κρήτη να δώσει ένα πρότυπο διαιτητικής και μάλιστα σε μια εποχή, που πέρα από κάθε άλλη παράμετρο υγιεινής, το καταναλωτικό κοινό έχει αρχίσει να κουράζεται από το πρόχειρο και ύποπτο πολλές φορές για την αξία του βιομηχανοποιημένο φαγητό και αναζητά υγιεινές προτάσεις διατροφής. Μια ιδιότυπη, θα λέγαμε, επιστροφή στις ρίζες, όπως συμβαίνει και με τόσες άλλες μορφές του παραδοσιακού πολιτισμού. Θα μπορούσαμε, επιγραμματικά, να αποδώσουμε τη μακροζωία των Κρητών στο ότι "τρώγουν σύμμετρα και όσα βρώματα είναι άβλαβα", τρώγουν δηλαδή με μέτρο και τροφές που δεν προκαλούν βλάβη στην υγεία. Τη φράση δανείζομαι από το περίφημο 36 37

20 Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Ευρηματικοί τρόποι παρασκευής του φαγητού στην Κρήτη. Στη φωτ. κάτω δεξιά, τα σύγλινα. Η κατανάλωση ζωϊκού λίπους στη μαγειρική ήταν σπανιότατη. Περιοριζόταν κυρίως στο μικρό διάστημα μετά τα Χριστούγεννα.Και τότε, όμως, το χοιρινό λίπος χρησιμοποιούνταν πρωτίστως ως συντηρητικό της τροφής. "Γεωπονικόν", γνωστό δημώδες βιβλίο που πρωτοκυκλοφόρησε το 1620 στη Βενετία, έργο του Κρητός μοναχού Αγαπίου Λάνδου, ο οποίος γράφει άμεσα επηρεασμένος από τη ζωή της γενέτειρας Μεγαλονήσου των αρχών του 17ου αιώνα. Η ίδια αντίληψη για ευταξία της τροφής - όρος και πάλι του Λάνδου -εκφράζεται και με τις παροιμιακές φράσεις " Το πολύ φαί σε ογκώνει και το λίγο σε λιγώνει " και "Ολίγα - λίγα φάε - πιε κι ανέγνοιαστα κοιμήσου". Μέτρο, λοιπόν, αλλά και ποιότητα της τροφής είναι το μυστικό της μακροζωίας των Κρητών. Το μυστικό αυτό εύκολα αποκρυπτογραφείται και συγκεκριμενοποιείται με μια διεξοδική εξέταση του κρητικού εδεσματολογίου, με τον αυτονόητα σημαντικό ρόλο του στη ζωή των κατοίκων - κοινωνικό και οικονομικό. Μέχρι πρό τινος για το θέμα της διατροφής στην Κρήτη είχαμε αποσπασματικές και σύντομες πληροφορίες, κυρίως σε σύμμεικτες συλλογές λαογραφικού περιεχομένου και ευκαιριακά σε διάφορα άλλα κείμενα. Πρόσφατα όμως, έργο πολύσημο κωδικοποιεί κάθε σχετική πληροφορία, αντλώντας από γραπτές Η παραγωγή σε ορισμένες περιοχές μπορεί να είναι μικρή, αντισταθμίζεται όμως από την εξαίρετη ποιότητα των προϊόντων - είτε φυτικής, είτε ζωικής προέλευσης είναι. και από προφορικές πηγές και με πληρότητα κειμένων και εικόνων παρουσιάζει σ' όλη τη διαχρονική του διάσταση το κρητικό εδεσματολόγιο. Εννοώ την "Κρητική Παραδοσιακή Κουζίνα" της Μαρίας και του Νίκου Ψιλάκη, έργο που πρωτοκυκλοφόρησε το 1995 και έχει κάνει πολλές επανεκδόσεις, γεγονός που δείχνει την αναγκαιότητα και την εγκυρότητά του. Η τροφή για τον Κρητικό είναι ιερή, είτε προέρχεται από τον δικό του μόχθο, είτε την δέχεται ως προσφορά της Μητέρας Γης, όπως είναι τα αγριόχορτα, τα σαλιγκάρια, τα θηρευτικά είδη - όλα σε μεγάλη ποικιλία και εξαίρετη νοστιμιά, που τούς δίδει η ιδιόμορφη κρητική φύση, ηλιόλουστη πάντοτε, με περιμετρική θαλάσσια γειτνίαση. Η παραγωγή σε ορισμένες περιοχές μπορεί να είναι μικρή, αντισταθμίζεται όμως από την εξαίρετη ποιότητα των προϊόντων - είτε φυτικής, είτε ζωικής προέλευσης είναι. Στο σεβασμό της Μάνας Γης μένει ο Κρητικός και σήμερα, χωρίς να εκβιάζει τη φύση για παραγωγή υπέρμετρη, σε βάρος της ποιότητας. Παράλληλα, βέβαια, δεν μένει μακριά από δυνατότητες που τού παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία για την προσφορότερη 38 39

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 2 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης Καφάτος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Ανάλυση της κατηγορίας των Μπισκότων στο οργανωμένο λιανεμπόριο των Super/Hyper Market. Ιανουάριος 2015 ΜΠΙΣΚΟΤΟ μια γλυκιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Κρητικό Σύμφωνο Ποιότητας Κριτοβουλίδου 15-17 Ρέθυμνο Τ.Κ 74100 Τ. 28310 51401 F. 2831030401 symfono_gram@nar.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015

ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Α ΤΑΞΗ ΓΕΛ ΣΕΡΒΙΩΝ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η καταγραφή και ανάδειξη των τοπικών προϊόντων Η μελέτη παραγωγής, συντήρησης, μεταποίησης, τυποποίησης, διακίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος:

Τίτλος προγράμματος: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ισορροπημένη διατροφή Η αξία του πρωινού» Τάξη: Ε Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2012-13

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΤΡΕΦΟΜΑΙ ΣΩΣΤΑ, ΜΕΓΑΛΩΝΩ ΣΩΣΤΑ»

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΤΡΕΦΟΜΑΙ ΣΩΣΤΑ, ΜΕΓΑΛΩΝΩ ΣΩΣΤΑ» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΤΡΕΦΟΜΑΙ ΣΩΣΤΑ, ΜΕΓΑΛΩΝΩ ΣΩΣΤΑ» Κατασκευή : Καρανάτσιου Κυριακή Κατά το τρέχον σχολικό έτος, οι μαθητές της Β τάξης του σχολείου μας, στα πλαίσια της υλοποίησης προγραμμάτων σχολικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Φορέας Υποδοχής και Εκπαίδευσης : 9 ος Παιδικός Σταθμός Δ.Βύρωνα Διεύθυνση : Βορείου Ηπείρου 7 Τηλέφωνο επικοινωνίας : 2107665016 Ονοματεπώνυμο: Xhafa Rovena ΑΜ: 20845 9

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Ζώντας υγιεινά!» Σχολικό έτος 2012-2013. 39 ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Ζώντας υγιεινά!» Σχολικό έτος 2012-2013. 39 ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Ζώντας υγιεινά!» Σχολικό έτος 2012-2013 39 ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Αμπλά Μαρία Συνεργαζόμενοι: Δανέλλη Όλγα, Παπαγεωργίου Αλέξης, Παύλου Μαριάνθη Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Τρέφομαι υγιεινά Μεγαλώνω σωστά»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Τρέφομαι υγιεινά Μεγαλώνω σωστά» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Τρέφομαι υγιεινά Μεγαλώνω σωστά» 2/θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΛΟΥΣΙΚΩΝ Σχολικό έτος 2012-2013 Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Μπούσια Κωνσταντίνα Συνεργαζόμενοι: - Σχολείο: 2/θ Νηπιαγωγείο Λουσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις 10/10/2009 εγκρίθηκε στην Nairobi της Κένυα η Μεσογειακή Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που φιλοξενεί όλους Ο Αβραάμ και η Σάρρα Μια μέρα, ο Αβραάμ καθόταν μπροστά στη σκηνή του κάτω από μια βελανιδιά. Ήταν μεσημέρι κι έκανε πολλή ζέστη. Τρεις άγνωστοι

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ - 2015 ΠΟΛΩΝΙΑ. οχήματα εμπορευμάτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος (MEB) άνω των 12 τόνων

ΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ - 2015 ΠΟΛΩΝΙΑ. οχήματα εμπορευμάτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος (MEB) άνω των 12 τόνων 1 ΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ - 2015 ΠΟΛΩΝΙΑ Γενικές απαγορεύσεις Επιπρόσθετες απαγορεύσεις οχήματα εμπορευμάτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος (MEB) άνω των 12 τόνων σε όλη την επικράτεια από τις 18:00 μέχρι τις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ &

ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ & ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ & ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ (Νοέµβριος 2007) ιάγραµµα Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τύπος και µέθοδος: Ποσοτική έρευνα, µε τηλεφωνικές συνεντεύξεις, στα νοικοκυριά των ερωτώµενων

Διαβάστε περισσότερα

Των Νικόλα Λεοντόπουλου και Μαρίνας Πετροπούλου. Από 1ης Ιουλίου, τα εστιατόρια στη Νέα Υόρκη απαγορεύεται να

Των Νικόλα Λεοντόπουλου και Μαρίνας Πετροπούλου. Από 1ης Ιουλίου, τα εστιατόρια στη Νέα Υόρκη απαγορεύεται να Έντυπο : Σελίδα : Ημ/νία Φύλλου : 08/07/2007 Λέξεις : 963 Μήκος : 0 Κατηγορία : Στήλη : Αποκλειστικό : Όχι Όχι AA : 1172333 Συντάκτης: Λεοντόπουλος Νίκος Τίτλος: trans-1 Των Νικόλα Λεοντόπουλου και Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ «ΑΝΤΑΜΩΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΥΣΕΩΝ» 4,5 και 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ 2009 ΠΑΡΑΛΙΑ ΒΟΛΟΥ (Τράπεζα Ελλάδος) Το Γραφείο Υποστήριξης Προϊόντων της Νομαρχιακής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.»

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» «Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» Το πρωινό είναι το πρώτο γεύμα της ημέρας, έπειτα από μία «κοπιαστική νύχτα» για τον οργανισμό μας, κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» 7 Ο ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΑΞΗ: Α ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ: 2008-2009 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: «Η ΚΑΛΗ ΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ: ΣΤΙΒΑΧΤΗ ΜΑΡΙΑ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: ΦΡΑΝΤΖΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έτοιμο Φαγητό σε Πακέτο

Έτοιμο Φαγητό σε Πακέτο Πρακτική Εξάσκηση Μάρκετινγκ Έτοιμο Φαγητό σε Πακέτο Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΞΑΣΚΗΣΗ Έτοιμο Φαγητό σε Πακέτο Συγγραφείς: Δρ. Andrea Grimm, Δρ. Astin Malschinger Παραπομπή

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Νόστιμα, απλά και υγιεινά! ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2011-2012 το σχολείο μας έθεσε ως ένα από τους στόχους του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ. Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ. Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Υφαίνω το νήμα της ζωής κι έχω αργαλειό τη σκέψη» Μαθητικές ομάδες των τμημάτων Α1, Α2, Α3, Α4, Α5 Παιδαγωγική ομάδα: Σπυριδάκη Μαρία Φλουράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Κατσαρός Διευθυντής Τμήματος Διατροφολογίας, New York College Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»

Νίκος Κατσαρός Διευθυντής Τμήματος Διατροφολογίας, New York College Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ MΕΣΟΓΕΙΑΚΗ - ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Νίκος Κατσαρός Διευθυντής Τμήματος Διατροφολογίας, New York College Επιστημονικός Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα