Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΤΩΝ Ω3 ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΧΑΙΜΙΚΗ ΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ (ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΕ ΕΠΙΜΥΕΣ) ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΤΩΝ Ω3 ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΧΑΙΜΙΚΗ ΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ (ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΕ ΕΠΙΜΥΕΣ) ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Δ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Κ. ΤΣΑΛΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ ΑΡΙΘΜ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΤΩΝ Ω3 ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΧΑΙΜΙΚΗ ΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ (ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΕ ΕΠΙΜΥΕΣ) ΚΟΥΚΟΥΡΙΤΑΚΗ Α. ΖΑΜΠΙΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

2

3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ Δ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Κ. ΤΣΑΛΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΤΩΝ Ω3 ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΧΑΙΜΙΚΗ ΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ (ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΕ ΕΠΙΜΥΕΣ) ΚΟΥΚΟΥΡΙΤΑΚΗ Α. ΖΑΜΠΙΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

4

5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΑΡΥΦΑΛΛΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Μ. ΚΥΡΚΟΣ

6

7 Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Χ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ., ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ. Σ.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Θ. ΖΑΡΑΜΠΟΥΚΑΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Η ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Χ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ., ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ. Σ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Θ. ΖΑΡΑΜΠΟΥΚΑΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Ι. ΜΑΝΤΖΩΡΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Σ. ΜΗΛΙΑΡΑΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Β. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Ι. ΚΕΣΙΣΟΓΛΟΥ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α.Π.Θ. «Η έγκριση της Διδακτορικής Διατριβής από την Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα.» (Νόμος 5343/32, αρθρ και ν. 1268/82, αρθρ. 50 8)

8

9 Στους γονείς μου Στον Ντίνο

10

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...9 Περιεχόμενα Πινάκων...11 Περιεχόμενα Εικόνων...11 Περιεχόμενα Διαγραμμάτων...11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...13 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o...17 ΜΕΣΕΝΤΕΡΙΟΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑ Εισαγωγή Ορισμός Οξεία μεσεντέρια ισχαιμία...18 i.οξεία αρτηριακή εμβολή...18 ii.οξεία αρτηριακή θρόμβωση...19 iii.θρόμβωση μεσεντέριας φλέβας...21 iv.μη αποφρακτική μεσεντέρια ισχαιμία Χρόνια μεσεντέρια ισχαίμια...22 i. Κλινική εικόνα...22 ii. Διάγνωση...22 iii. Αντιμετώπιση...22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o...25 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ ΚΑΙ Ω-3 ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ Μη ενζυμικά αντιοξειδωτικά...26 i. Βιταμίνη Ε...26 ii. Βιταμίνη C...27 iii. Βιταμίνη Α...28 iv. Γλουταθειόνη (GSH)...28 v. Αντιοξειδωτικά του πλάσματος Ενζυμικά αντιοξειδωτικά...31 i. Δεσμουτάση του υπεροξειδίου (SOD)...31 ii. Καταλάση...32 iii. Υπεροξειδάση της Γλουταθειόνης (GSH-Px)...32 iv. Ιχνοστοιχεία...32 α. Σελήνιο (Se)...32 β. Ψευδάργυρος (Zn)...33 γ. Χαλκός (Cu)...33

12 δ. Μαγγάνιο (Mn)...33 ε. Ο ρόλος του Σιδήρου (Fe) ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ Δομή μορίου, ιδιότητες και ονοματολογία λιπαρών οξέων Σύνθεση και μεταβολισμός των λιπαρών οξέων Λιπαρά οξέα και φλεγμονή Αντιφλεγμονώδη δράση των ω3 PUFAs...37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 o...39 ΣΚΟΠΟΣ...39 ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ...41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 o...43 ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Πειραματόζωα Αναισθησία Χειρουργική τεχνική Πειραματική διάταξη Νεκροτομή Μέτρηση κυτοκινών : IL- 1β, IL-6, TNF-α Ιστολογική εξέταση Στατιστική ανάλυση...46 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο...49 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Μέτρηση κυτοκινών (IL 1b, IL -6, TNFa) Σωματικό βάρος Ιστολογική εξέταση...54 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο...57 ΣΥΖΗΤΗΣΗ...57 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο...63 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...63 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...63 ABSTRACT...67 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...70

13 Περιεχόμενα Πινάκων Πίνακας 1: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς τις τιμές των TNFa, IL-1b και IL-6 (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα). Προ του πειράματος...59 Πίνακας 2: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς τις τιμές των TNFa, IL-1b και IL-6 (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα). Μετά τη στένωση της άνω μεσεντερίου αρτηρίας...61 Πίνακας 3: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς το σωματικό βάρος Προ Πειράματος και Προ Νεκροτομής (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα)...64 Πίνακας 4: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς την κατανομή των τιμών της κλίμακας Chiu...68 Πίνακας 5: Κατανομή των τιμών της κλίμακας Chiu στις τρείς Ομάδες...69 Περιεχόμενα Εικόνων Εικόνα 1: Σύνθεση και μεταβολισμός των ω3 και ω6 PUFAs Εικόνα 2: Σχηματικό διάγραμμα της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε για την μερική απόφραξη της άνω μεσεντερίου αρτηρίας...54 Περιεχόμενα Διαγραμμάτων Διάγραμμα 1: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς το TNFa (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα)...62 Διάγραμμα 2: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς την IL-1b (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα)...63 Διάγραμμα 3: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς IL-6 (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα)...63 Διάγραμμα 4: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς το σωματικό βάρος Προ Πειράματος και Προ Νεκροτομής (Μέσοι όροι ± Τυπικό Σφάλμα)...66 Διάγραμμα 5: Σύγκριση των τριών Ομάδων ως προς την κατανομή των τιμών της κλίμακας Chiu...69

14

15 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η αποφρακτική νόσος των μεσεντέριων αγγείων είναι ένα σπάνιο, αλλά με καταστροφικές συνέπειες συμβάν. Όταν συμβεί οξεία απόφραξη μιας μεγάλης αρτηρίας, η βαρύτητα της νόσου που προκύπτει καθιστά την επιβίωση εξαιρετικά δύσκολη. Ακόμα και με έγκαιρη διάγνωση, η νοσηρότητα και η θνητότητα είναι πολύ υψηλές. Οι περισσότερες σειρές αναφέρουν θνητότητα έως 70% με 90%. 1,2,3 Είναι τεκμηριωμένο ότι η ισχαιμία του εντέρου μπορεί να οδηγήσει α) σε αύξηση του αριθμού των μικροοργανισμών εντός του εντερικού αυλού, β) σε διαταραχή του εντερικού βλεννογονικού φραγμού και γ) σε διαταραχή της ανοσολογικής απάντησης του οργανισμού, με αποτέλεσμα βακτηριακήαλλόθεση. 4,5,7,8 Είναι προφανής η μεγάλη σημασία που έχει ο περιορισμός των βλαβών που προκαλεί η ισχαιμία του εντέρου, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι η συστηματική φλεγμονώδης αντίδραση (SIRS) και η δυσλειτουργία πολλών οργάνων (MODS) ευθύνονται για το 30-40% της θνητότητας στην κλινική πράξη. 6,9,10 Εξαιρετικό λοιπόν πεδίο έρευνας άρχισε να αποτελεί η προστατευτική δράση της διατροφής στις βλάβες που προκαλούνται από την ισχαιμία του εντέρου και ιδιαίτερα στο ρόλο που μπορεί να παίζει αυτή στην τροποποίηση της ανοσολογικής απάντησης. Ανοσοτροποποιητικές διατροφικές ουσίες όπως τα ω3 λιπαρά οξέα και τα διάφορα αντιοξειδωτικά διαδραματίζουν αναμφισβήτητα σημαντικό ανοσορυθμιστικό ρόλο μειώνοντας την ένταση του καταρράκτη της φλεγμονώδους αντίδρασης που ενεργοποιείται κατά την ισχαιμική εντερίτιδα. 66,121 Σκοπός της πειραματικής αυτής μελέτης ήταν η διερεύνηση της επίδρασης των ω3 λιπαρών οξέων και των αντιοξειδωτικών σε αλλοιώσεις που προκαλούνται από την ισχαιμία στο λεπτό έντερο μετά από ελεγχόμενη απόφραξη της άνω μεσεντερίου αρτηρίας σε επίμυες. Η εκτίμηση της επίδρασης των ω3 και των αντιοξειδωτικών στο λεπτό έντερο έγινε με τη μέτρηση των κυτοκινών (IL-1b, IL-6,TNFα) στον ορό των πειραματόζωων, με τη μέτρηση του σωματικού τους βάρους και με τις ιστολογικές αλλοιώσεις του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου και την ευγνωμοσύνη μου προς τον Καθηγητή κ. Χαράλαμπο Δημητριάδη για την ανάθεση της μελέτης αυτής και την συμβολή του στην εκπόνηση της. Με τις συνεχείς υποδείξεις του, τις πολύτιμες συστάσεις του, την ουσιαστική του βοήθεια στο σχεδιασμό του πρωτοκόλλου και την αμέριστη φροντίδα του κατά τη διάρκεια των πειραμάτων και τη συγγραφή, συνετέλεσε καθοριστικά στην ολοκλήρωση της διατριβής. Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζω στονκαθηγητή της Παθολογικής Ανατομικής κ. Θ. Ζαραμπούκα, τόσο για το ενδιαφέρον, όσο και για τον κόπο που κατέβαλε στην αξιολόγηση των ιστολογικών παρασκευασμάτων του πειράματος. Θερμές ευχαριστίες εκφράζω στον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Σ. Αγγελόπουλο για την ιδιαίτερη συμβολή του στην εκπόνηση της διατριβής. Ευχαριστίες και ευγνωμοσύνη εκφράζω στον Επίκουρο Καθηγητή κ. Γ. Μαντζώρο για τη βοήθεια του κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων και τις συμβουλές του κατά τη συγγραφή της εργασίας αυτής. Τον Αναπληρωτή Καθηγητή Βιοχημείας κ. Γ. Κολιάκο ευχαριστώ για το ενδιαφέρον που έδειξε και για την προθυμία με την οποία διενήργησε τις βιοχημικές αναλύσεις της διατριβής. Επίσης ευχαριστώ τον Επίκουρο Καθηγητή στο ΤμήμαΜαθηματικών του ΑΠΘ κ. Γ. Μενεξέ για την στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων. Τέλος ευχαριστώ θερμά τον καθηγητή και Διευθυντή της Δ Χειρουργικής Κλινικής του ΑΠΘ, κ. Κ. Τσαλή για την ηθική συμπαράσταση και παρότρυνση ολόκληρης της παρούσης διατριβής. 13

16

17 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΜΕΣΕΝΤΕΡΙΟΣ ΙΣΧΑΙΜΙΑ 1.1 Εισαγωγή Ορισμός Η αποφρακτική νόσος των μεσεντέριων αγγείων είναι ένα σπάνιο, αλλά με καταστροφικές συνέπειες συμβάν. Όταν συμβεί οξεία απόφραξη μιας μεγάλης αρτηρίας, η βαρύτητα της νόσου που προκύπτει καθιστά την επιβίωση εξαιρετικά δύσκολη. 12 Ακόμα και με έγκαιρη διάγνωση, η νοσηρότητα και η θνητότητα είναι πολύ υψηλές. Οι περισσότερες σειρές αναφέρουν θνητότητα έως 70% με 90%. 3 Με την αύξηση της ηλικίας, η επίπτωση της ισχαιμίας του μεσεντερίου αυξάνεται. Η μη αποφρακτική μεσεντέρια ισχαιμία και η απόφραξη της μεσεντέριας φλέβας συνοδεύει διάφορες παθήσεις πολλαπλής αιτιολογίας. Η χρόνια εντερική ισχαιμία συχνά παρουσιάζεται ως κλινική πρόκληση, αλλά τα αποτελέσματα είναι ικανοποιητικά με την έγκαιρη θεραπεία. 456 Ο κλινικός ιατρός θα πρέπει να έχει υψηλό δείκτη υποψίας σε άτομα που αναφέρουν κοιλιακό άλγος χωρίς αξιόλογα κλινικά ευρήματα. Εφόσον τίθεται η υποψία της ισχαιμίας του μεσεντερίου, είναι απαραίτητη μία διαγνωστική δοκιμασία για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. 789 Η μεσεντέριος ισχαιμία διαιρείται παραδοσιακά σε οξεία και χρόνια. Η οξεία μεσεντέριος ισχαιμία ταξινομείται περαιτέρω σε τέσσερις μορφές, αναλόγως του μηχανισμού της αγγειακής προσβολής: την αρτηριακή εμβολή/θρόμβωση, τη μη αποφρακτική εντερική ισχαιμία (non-occlusivemesentericischemia) και τη φλεβική θρόμβωση. 10,11 Η χρόνια μεσεντέριος ισχαιμία είναι συνήθως το αποτέλεσμα μακροχρόνιας αθηροσκληρωτικής βλάβης που περιορίζει την αιματική ροή Παθοφυσιολογία Η μεσεντέρια αρτηρία ανατομικά παρουσιάζει πλούσιο αναστομωτικό δίκτυο. Η σταδιακή απόφραξη ενός ή δύο κύριων μεσεντέριων κλάδων είναι συνήθως ανεκτή, καθώς υπάρχει χρόνος για την πλήρωση του αναστομωτικού δικτύου από ένα τρίτο κλάδο. Αντίθετα, η οξεία απόφραξη ενός κύριου κλάδου είναι δύσκολα ανεκτή και έχει σημαντικές συνέπειες. 13,14 Η οξεία αγγειακή απόφραξη προκαλεί ιστική βλάβη με απελευθέρωση του ενδοκυττάριου περιεχομένου και παραπροϊόντων του αναερόβιου μεταβολισμού στη συστηματική κυκλοφορία. Η διαταραχή του βλεννογόνου του εντέρου επιτρέπει την ελεύθερη είσοδο τοξικών ουσιών από τον αυλό στην κυκλοφορία με συστηματικές επιπτώσεις. Όταν η στοιβάδα του ορογόνου νεκρωθεί σε όλο της το πάχος, προκαλείται διάτρηση του εντέρου και περιτονίτιδα. 15 Η οξεία αρτηριακή απόφραξη εμφανίζει σοβαρότερες επιπτώσεις όταν συνυπάρχει καρδιολογική ή συστηματική αθηροσκλήρωση. Αντίστοιχα η μη αποφρακτική ισχαιμία είναι σοβαρότερη όταν συνυπάρχουν κοιλιακή ή άλλη συστηματική νόσος. Η οξεία μεσεντέρια αποφρακτική νόσος προκαλείται συχνότερα από καρδιογενές έμβολο και συνήθως αφορά την άνω μεσεντέρια αρτηρία. Η οξεία απόφραξη συμβαίνει συχνότερα περιφερικά της έκφυσης της άνω μεσεντέριας αρτηρίας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το έμβολο ωθείται εντός της αρτηρίας μέχρι το σημείο όπου κάποια διακλάδωση περιορίζει τον 17

20 αυλό σε διάμετρο μικρότερη από εκείνη του εμβόλου. Σπανιότερα, όταν προϋπάρχει χρόνια αθηρωματική πλάκα η θρόμβωση συμβαίνει στην έκφυση του αγγείου κοντά στο πάσχον από αθηρωμάτωση στόμιο. 16,17,18,19 Η οξεία εμβολική απόφραξη έχει ως αποτέλεσμα σοβαρότερες επιπτώσεις από ότι η θρόμβωση επί εδάφους χρόνιας νόσου. Σε αυτό παίζουν ρόλο δύο παράγοντες: Στην εμβολή η απόφραξη συμβαίνει μακριά από τα σημεία διακλάδωσης των αναστομωτικών κλάδων. Στη χρόνια νόσο συμβαίνει θρόμβωση σε πολλαπλούς κλάδους στα σημεία διακλάδωσης των αρτηριών. Η οξεία μη αποφρακτική μεσεντέρια ανεπάρκεια οφείλεται σε εκσεσημασμένη νόσο ή σήψη και καρδιαγγειακή κατάρριψη του μεσεντέριου αγγειακού δικτύου. Η χρήση αγγειοσυσπαστικών στην προσπάθεια για αιμοδυναμική υποστήριξη επιδεινώνει το πρόβλημα. Εάν παραταθεί η συγκεκριμένη κατάσταση, μπορεί να προκληθεί διαταραχή της ροής του αίματος και θρεπτικών ουσιών στο έντερο και στα λοιπά κοιλιακά σπλάχνα. Η μεσεντέρια φλεβική απόφραξη προκαλεί αγγειακή διαταραχή σε έδαφος περιορισμένης φλεβικής αποχέτευσης του εντέρου. 20,21,22,23,24, Οξεία μεσεντέρια ισχαιμία Η αποφρακτική νόσος των μεσεντέριων αγγείων αποτελεί ένα σύνολο παθοφυσιολογικών διαταραχών με κοινή κατάληξη την νέκρωση του εντέρου. Παρά τις προσπάθειες για έγκαιρη διάγνωση κι αποτελεσματική θεραπεία, όταν έχει εγκατασταθεί εντερικό έμφρακτο η θνητότητα φτάνει στο 60-80%. Έτσι η μεσεντέρια ισχαιμία είναι ένα από τα πλέον θανατηφόρα αγγειακά προβλήματα. 26,27,28,29 Τα αίτια της οξείας μεσεντέριας ισχαιμίας είναι δύο ειδών: α) Οξεία απόφραξη του αρτηριακού ή του φλεβικού δικτύου που οφείλεται συνήθως σε οξεία αρτηριακή εμβολή (50%), σπανιότερα δε σε οξεία αρτηριακή θρόμβωση (15-25%) ή θρόμβωση μεσεντέριας φλέβας (5%). β) Μη αποφρακτική εντερική ισχαιμία (non-occlusivemesentericischemia) που οφείλεται σε ελάττωση της αρτηριακής παροχής εξαιτίας σπλαχνικού αγγειόσπασμου. 30,31,32,33 i. Οξεία αρτηριακή εμβολή Αρτηριακά έμβολα προέρχονται κυρίως από τον αριστερό καρδιακό κόλπο σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Ένας τοιχωματικός θρόμβος μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου είναι επίσης ένα συχνό αίτιο περιφερικών εμβόλων. Η αρτηριακή εμβολή αφορά κατά 90% την άνω μεσεντέριο αρτηρία μερικά εκατοστά από την έκφυσή της. Παρόλα αυτά δεν είναι σπάνια η απόφραξη πιο περιφερικών κλάδων, όπως της μέσης ή της δεξιάς κολικής αρτηρίας ή ακόμη πιο μικρών περιφερικών κλάδων. Η κλινική σημασία ενός επεισοδίου δεν εξαρτάται μόνο από την ανατομική θέση και το βαθμό της απόφραξης αλλά και από την υπάρχουσα παράπλευρη κυκλοφορία. Τυπικοί ασθενείς είναι ηλικιωμένοι με ιστορικό εμφράγματος του μυοκαρδίου, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή περιφερικής αγγειακής ανεπάρκειας. 37 Ο κοιλιακός πόνος εμφανίζεται ξαφνικά. Συνήθως είναι διάχυτος κι έχει μεταβολές στην έντασή του. Ακολουθεί το βουβό διάστημα, με αξιόλογη ελάττωση του κοιλιακού πόνου. Χαρακτηριστικό σε αυτή τη φάση είναι η διάσταση μεταξύ κλινικής εικόνας και της βαρύτητας 18

21 της γενικής κατάστασης. Στην ψηλάφηση της κοιλιάς ανευρίσκεται διάχυτη ευαισθησία, ενώ στην ακρόαση δυνατόν να γίνονται αντιληπτοί διάχυτοι εντερικοί ήχοι. Το τελικό στάδιο, ώρες μετά, είναι σχεδόν κλασικό και χαρακτηρίζεται από τον παραλυτικό ειλεό, τα σημεία της περιτονίτιδας και της βαριάς τοξικής καταπληξίας. Οι ακτινογραφίες της κοιλιάς αναδεικνύουν πολυάριθμες έλικες και σχηματισμούς υγραερικών επιπέδων ή την εικόνα της οριζόντιας διακοπής του εντέρου που είναι πλήρες αέρα. 38,39,40,41 Οι ασθενείς με εμβολικήμεσεντερική νόσο συνήθως εμφανίζουν βιώσιμο εγγύς τμήμα της νήστιδος και άπω τμήμα του παχέος εντέρου, καθώς το έμβολο συνήθως εντοπίζεται αμέσως περιφερικά της έκφυσης της μέσης κολικής αρτηρίας. 42,43 Η κοιλία θα πρέπει να ελέγχεται μέσω ευρείας μέσης τομής και δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται καμία εντερεκτομή προτού εκτιμηθεί επαρκώς η αγγειακή παροχή. Η άνω μεσεντέρια αρτηρία ανευρίσκεται με την ανάσπαση του εγκαρσίου μεσοκόλου και τη μετατόπιση των εντερικών ελίκων προς τη δεξιά πλευρά του ασθενούς. Ο σύνδεσμος του Treitz διαιρείται και αναδεικνύεται η άνω μεσεντέρια αρτηρία. Συχνά, είναι απαραίτητη η πλήρης κινητοποίηση της αριστερής νεφρικής φλέβας για τον πλήρη έλεγχο τηςάνω μεσεντερίου αρτηρίας. Οι μικροί νηστιδικοί κλάδοι μειώνουν την έκθεση της έκφυσης της άνω μεσεντερίου αρτηρίας, αλλά θα πρέπει να διατηρηθούν ώστε να διατηρηθεί η αιμάτωση στο περιφερικό τμήμα του δωδεκαδακτύλου και στην αρχή της νήστιδος. Μετά την επίτευξη κεντρικού και περιφερικού ελέγχου χορηγείται ηπαρίνη συστηματικά. Διενεργείται εγκάρσια αρτηριοτομή και εμβολεκτομή με καθετήρα Fogarty 4 F. Αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα χρησιμοποιώντας διόπτρες μεγέθυνσης. 44 Ο καθετήρας προωθείται περιφερικά για 15 έως 20 εκατοστά και αποσύρεται ήπια, αποφεύγοντας τον τραυματισμό του έσω χιτώνα. Μετά τη διασφάλιση της ύπαρξης κεντρικής αιμάτωσης, γίνεται έκπλυση του αγγείου με διάλυμα ηπαρίνης και φυσιολογικού ορού, προ της σύγκλεισης της αρτηριοτομής. Εάν δεν αποδώ σει η εμβολεκτομή, τίθεται η διάγνωση της θρόμβωσης, και ο χειρουργός θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος για αγγειακή παράκαμψη. Η αρτηριοτομήσυγκλίνεται με διακεκομμένες ραφές prolene. Σε περίπτωση στένωσης του αυλού θα πρέπει να διενεργηθεί αγγειοπλαστική με εμβάλωμα από σαφηνή φλέβα ή πολυτετραφθοροαιθυλένιο (PTFE). 45,46,47 ii. Οξεία αρτηριακή θρόμβωση Η οξεία θρόμβωση της μεσεντερίου αρτηρίας συνήθως συμβαίνει σε θέσεις προϋπάρχουσας αθηρωματικής βλάβης ή άλλης ανατομικής ανωμαλίας. Ελάττωση της καρδιακής παροχής λόγω αφυδάτωσης, αιμορραγίας ή μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου συχνά προηγείται του θρομβωτικού επεισοδίου. Καταστάσεις υπερπηκτικότητας (αληθής πολυκυτταραιμία, νεοπλάσματα, σύνδρομο μετά σπληνεκτομή), τραύμα και διαχωρισμός της αορτής επίσης συσχετίστηκαν με μεσεντερική αρτηριακή θρόμβωση. Η κλινική σημειολογία της αρτηριακής θρόμβωσης όπως κι αυτή της εμβολής εξαρτάται από την παρουσία παράπλευρης κυκλοφορίας. 48,49 Η κλινική εικόνα της θρόμβωσης είναι πιο ύπουλη από εκείνη της εμβολής. Ο κοιλιακός πόνος είναι λιγότερο έντονος, ενώ μπορεί να απουσιάζει. Στη φυσική εξέταση παρατηρείται ήπιος μετεωρισμός και ευαισθησία κατά την ψηλάφηση ενώ κατά την ακρόαση υπάρχει ελάττωση των εντερικών ήχων. Σημεία συστηματικής αθηρωμάτωσης, όπως η απουσία περιφερικών σφύξεων είναι συχνά παρόντα. 50 Η διάγνωση είναι δύσκολη λόγω της άτυπης κλινικής εικόνας ενώ ο εργαστηριακός και 19

22 ακτινολογικός έλεγχος παρουσιάζει ευρήματα μόνο μετά την εμφάνιση της εντερικής νέκρωσης. Ο ρόλος της αρτηριογραφίας είναι σημαντικός για επιβεβαίωση της διάγνωσης της αρτηριακής θρόμβωσης και το σωστό σχεδιασμό της χειρουργικής προσέγγισης. Συχνά η απόφραξη εδράζεται στο εγγύς τμήμα της άνω μεσεντερίου αρτηρίας. Η παρουσία μεγάλων παράπλευρων αγγείων από την κάτω μεσεντέριο αρτηρία ή από τις οσφυικές αρτηρίες υποδηλώνει τη παρουσία χρόνιας ισχαιμίας στην οποία έχει προστεθεί ένα οξύ σύμβαμα. Ασθενείς με οξεία θρόμβωση της άνω μεσεντερίου αρτηρίας δεν εμφανίζουν βιώσιμο κεντρικό τμήμα της νήστιδος, καθώς οι βλάβες εντοπίζονται συνήθως στην έκφυση του αγγείου. Επί υποψίας της ως άνω διάγνωσης, ο χειρουργός θα πρέπει να εκτελέσει ανάστροφη παράκαμψη. Η άνω μεσεντέρια αρτηρία αναδεικνύεται όπως ήδη περιγράφηκε. Διενεργείται κάθετη αρτηριοτομή, καθώς ενίοτε απαιτείται ενδαρτηρεκτομή. Ως παράκαμψη χρησιμοποιείται η μείζων σαφηνής φλέβα, αν και έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία και συνθετικά υλικά. 51,52 Κατ' αρχήν γίνεται η περιφερική αναστόμωση, ούτως ώστε να αποφευχθεί η όποια γωνίωση μόλις τοποθετηθεί το λεπτό έντερο στη θέση του. Η κεντρική αναστόμωση μπορεί να γίνει στην υπονεφρική αορτή ή στα λαγόνια αγγεία. Μετά την επαναιμάτωση, θα πρέπει να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ χειρουργικής και αναισθησιολογικής ομάδος, καθώς η επαναιμάτωση μπορεί να οδηγήσει σε οξείες φυσιολογικές και μεταβολικές διαταραχές, όπως υπόταση, υπερκαλιαιμία και βαριά οξέωση. Αρκετοί συγγραφείς συνιστούν την έγχυση παπαβερίνης μετά την επαναιμάτωση, αλλά ο χειρισμός αυτός δεν είναι ευρέως αποδεκτός. 53 Η βιωσιμότητα του εντέρου πρέπει να αξιολογείται στα λεπτά μετά την επαναιμάτωση. Το λεπτό έντερο θα πρέπει να αξιολογείται χρησιμοποιώντας ως κριτήρια βιωσιμότητας τον περισταλτισμό, το χρώμα και τις ψηλαφητές αρτηριακές σφύξεις. Το φορητό Doppler χρησιμοποιείται συχνά στην εξέταση του αντιμεσεντερικού χείλους του εντέρου, για τυχόν ανεύρεση σφύξεων. Τέλος, μπορεί να χορηγηθεί φλουορεσκεϊνη (fluorescein) ενδοφλεβίως, και το έντερο να επισκοπηθεί λίγα λεπτά αργότερα με τη χρήση λυχνίας Wood. Αυτή αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμη τεχνική. Οποιοδήποτε εμφανώς νεκρωμένο τμήμα εντέρου θα πρέπει να εκτέμνεται, αλλά η εντερεκτομή θα πρέπει να είναι συντηρητική, καθώς ένα "οριακό" τμήμα εντέρου ενδέχεται να βελτιωθεί στις επόμενες ώρες. Σε αυτό το σημείο αποφασίζεται συνήθως εάν θα πρέπει να γίνει επανέλεγχος με λαπαροτομία. Αν και αυτός ο τρόπος αντιμετώπισης εφαρμόζεται επί χρόνια, η αποτελεσματικότητά του αμφισβητείται. 54,55 Αν και η χειρουργική επαναιμάτωση παραμένει ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης της οξείας μεσεντερίας ισχαιμίας, αρκετές αναφορές περιστατικών και μικρές σειρές ασθενών αναφέρουν τη χρήση θρομβόλυσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν χρησιμοποιηθεί στρεπτοκινάση, ουροκινάση ή ανασυνδυασμένοςενεργοποιητήςιστικούπλασμινογόνου. Αν και η πλειοψηφία των προσπαθειών ήταν επιτυχής, ο μικρός αριθμός τους καθιστά προβληματική την απόκτηση εμπειρίας σε αυτές τις τεχνικές, καθιστώντας την εφαρμογή τους περιορισμένη. Η προ σέγγιση αυτή μάλλον θα πρέπει να θεωρείται ακόμη ερευνητική. Διχαλωτό μόσχευμα μεταξύ αορτής από τη μία πλευρά και κοινής ηπατικής αρτηρίας και άνω μεσεντερίου αρτηρίας από την άλλη:(α) Διενέργεια τελικοπλάγιας αναστόμωσης του μοσχεύματος με την αορτή και την κοινή ηπατική αρτηρία. Το σκέλος του μοσχεύματος που συνδέει την αορτή με την άνω μεσεντέριο αρτηρία (SMA) συνήθως φέρεται όπισθεν της κοινής ηπατικής αρτηρίας και κατόπιν όπισθεν του παγκρέατος. (β) Εναλλακτικά, το σκέλος αορτή - SMA μπορεί να τοποθετηθεί έμπροσθεν της κοινής ηπατικής αρτηρίας

23 iii. Θρόμβωση μεσεντέριας φλέβας Η θρόμβωση της μεσεντερίας φλέβας (MVT) είναι ιδιοπαθείς (50%) ή αποτέλεσμα μιας σειράς άλλων νοσημάτων, όπως το τραύμα, καταστάσεις υπερπηκτικότητας ή ενδοπεριτοναϊκήςφλεγμονής (σκωληκοειδίτιδα, ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, εκκολπωματίτιδα). Σε πολλές από τις περιπτώσεις που στο παρελθόν χαρακτηρίζονταν ως ιδιοπαθείς ενοχοποιήθηκαν συγγενή νοσήματα υπερπηκτικότητας, όπως η ανεπάρκεια της πρωτεΐνης S, της πρωτεΐνης C και της αντιθρομβίνης ΙΙΙ. 57 Η οξεία θρόμβωση των μεσεντερίων φλεβών ακολουθείται από υπεραιμία, οίδημα κι υπορογόνιες αιμορραγίες στο προσβεβλημένο εντερικό τμήμα. Η κλινική σημειολογία περιλαμβάνει ασαφή κοιλιακό πόνο, αιμορραγική διάρροια κι εμετούς. Τα άτυπα αυτά ενοχλήματα οδηγούν σε κυκλοφορική καταπληξία. Στη φυσική εξέταση παρατηρείται γενικευμένη ευαισθησία στην ψηλάφηση και διάταση της κοιλίας. Σε νέκρωση του εντερικού τοιχώματος και διάτρηση παρατηρείται σαφής συμπτωματολογία περιτονίτιδας. Η θεραπεία της MVT περιλαμβάνει τη συστηματική χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής και τη διερεύνηση της υποκείμενης διαταραχής πήξεως. Εάν αναπτυχθεί περιτονίτιδα, ο ασθενής πρέπει να υποβληθεί σε ερευνητική λαπαροτομία και εκτομή του πάσχοντος τμήματος του εντέρου. Η διάρκεια της αντιπηκτικής αγωγής δεν έχει καθορισθεί επισήμως, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς λαμβάνουν βαρφαρίνη (κουμαρινικά αντιπηκτικά) για 3 έως 6 μήνες. Όπως και στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, έχουν προταθεί τεχνικές θρομβόλυσης με έγχυση θρομβολυτικών παραγόντων στην άνω μεσεντέριο αρτηρία, την έσω σφαγίτιδα ή πυλαία φλέβα. Η εμπειρία συνίσταται κυρίως σε αναφορές περιστατικών και αν και τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, δεν υπάρχουν ξεκάθαρες αποδείξεις για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου. Αν και υπάρχουν αναφορές πυλαίας εμβολεκτομής σε MVT (χειρουργικής και διαδερμικής), τα αποτελέσματα δεν είναι εντυπωσιακά και δεν υπάρχει εμπειρία στις τεχνικές αυτές. 59 iv. Μη αποφρακτική μεσεντέρια ισχαιμία Η συχνότητά της φαίνεται να ανέρχεται στο 20-30% των περιπτώσεων μεσεντέριας ισχαιμίας, όπως προκύπτει από πρόσφατες μελέτες. Νοσήματα που προδιαθέτουν στην εμφάνιση της ισχαιμίας είναι το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, η συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, μείζονες επεμβάσεις στην κοιλιά, η περιτονίτιδα, η καταπληξία καθώς και φάρμακα, όπως η δακτυλίτιδα, τα διουρητικά και η χρήση κοκαΐνης. Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει έναν σταδιακά επιδεινούμενο, αρχικά κολικοειδήπεριομφαλικό πόνο ο οποίος μεταβάλλεται τελικώς σε σταθερό βύθιο άλγος με την πρόοδο της ισχαιμίας. Η άτυπη κλινική εικόνα μαζί με το γεγονός ότι οι περισσότεροι ασθενείς είναι εξασθενημένοι έχουν ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της διάγνωσης. Ο εργαστηριακός και κλασικός ακτινολογικός έλεγχος δεν βοηθούν στη διάγνωση. Υψηλός δείκτης υποψίας είναι απαραίτητος για τη διάγνωση. 60 Η διάγνωση της σπλαγχνικής αγγειοσύσπασης στηρίζεται στην εκλεκτική αγγειογραφία της άνω μασεντερίου αρτηρίας και απαιτεί ιδιαίτερη εμπειρία και συνεργασία μεταξύ κλινικού ιατρού και ακτινολόγου. Η αρχική θεραπευτική προσέγγιση των ασθενών με υποψία μη αποφρακτικής μεσεντέ- 21

24 ριας ισχαιμίας στηρίζεται στη διόρθωση των υποκείμενων νοσημάτων που συμμετέχουν στη μεσεντερικήαγγειοσύσπαση. Ιδιαιτέρως σημαντική είναι η αποκατάσταση του ενδαγγειακού όγκου και της καρδιακής παροχής. 61 Μετά τη διάγνωση με τη χρήση της αγγειογραφίας ενδείκνυται χορήγηση παπαβερίνης για 20 και επανάληψη της αγγειογραφίας για έλεγχο του θεραπευτικού αποτελέσματος. Μετά την εφ άπαξ δόση χορηγείται συνεχής έγχυση παπαβερίνης (30-60 ανά ώρα) ενώ ο αγγειακός καθετήρας παραμένει εντός της άνω μεσεντερίου αρτηρίας. Η θεραπευτική αυτή αγωγή δύναται να συνεχιστεί για 12 με 24 ώρες. Η χειρουργική αντιμετώπιση της μη αποφρακτικής ισχαιμίας αν και θεωρείται ως δευτερεύων παίζει σημαντικό ρόλο. Πρώιμη λαπαροτομία μπορεί να επιδεινώσει τη σπλαγχνική αγγειοσύσπαση και να καθυστερήσει τη διαγνωστική και θεραπευτική αγγειογραφία. Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι απαραίτητη για την αξιολόγηση και την εκτομή νεκρωμένου εντερικού τοιχώματος. Η πρόγνωση της μη αποφρακτικής εντερικής ισχαιμίας σχετίζεται με υψηλή θνησιμότητα ( 90% ) κυρίως λόγω της βαρύτητας του υποκείμενου νοσήματος Χρόνια μεσεντέρια ισχαίμια i. Κλινική εικόνα Οι ασθενείς με χρόνια μεσεντέρια ισχαιμία εμφανίζουν συμπτώματα που συνήθως αναπτύσσονται σταδιακά όπως απώλεια βάρους, κοιλιάγχη και φοβία στην πρόσληψη τροφής. Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν ιστορικό περιφερικής αγγειοπάθειας ή καρδιακής νόσου. Παρόλο που οι ασθενείς με χρόνια μεσεντέρια ισχαιμία δεν είναι συνήθως βαρέως πάσχοντες, η πάθησή τους μπορεί να είναι άκρως εξουθενωτική. Επομένως, στόχος της θεραπείας δεν είναι μόνον η βελτίωση της αγγειακής ροής προ της εισβολής της οξείας ισχαιμίας του μεσεντερίου, αλλά και η βελτίωση της σίτισης και της θρέψης του ασθενούς. 63 ii.διάγνωση Οι διαγνωστικές δοκιμασίες δεν διαφέρουν από αυτές που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση της οξείας μεσεντερίου ισχαιμίας. Ηαξονική αγγειογραφία και η μαγνητική αγγειογραφία κοιλίας είναι χρήσιμες στη διάγνωση. Η αγγειογραφία με σκιαγραφικό παραμένει η κύρια απεικονιστική εξέταση για την πλήρη αξιολόγηση των ενδοκοιλιακών αγγείων. Toduplex υπερηχογράφημα χρησιμο ποιείται συχνά για τον προσδιορισμό του βαθμού στένωσης των σπλαγχνικών αγγείων. Είναι εξέταση υψηλής ειδικότητας για την ανεύρεση στενώσεων (92%-100%), αλλά όχι το ίδιο υψηλής ευαισθησίας (70%-89%). Εξαιτίας του εκτεταμένου παράπλευρου δικτύου των μεσεντέριων αγγείων δεν υπάρχει από λυτη συσχέτιση μεταξύ του βαθμού στένωσης και του βαθμού χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας. Τελικά, η διάγνωση της χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας είναι κλινική και καμία απεικονιστική μελέτη δεν είναι διαγνωστική εάν απουσιάζουν τα κλινικά συμπτώματα. 64 iii.αντιμετώπιση Εφόσον τεκμηριωθεί η διάγνωση της χρόνιας μεσεντερίου ισχαιμίας συνιστάται επαναιμάτωση του εντέ ρου. Παραδοσιακά, αυτό επιτυγχάνεται με ανοικτή χειρουργική παράκαμψη 22

25 της άνω μεσεντερίου αρτηρίας, της κοιλιακής αρτηρίας ή και των δύο. Σήμερα, η πρόοδος στις ενδαγγειακές τεχνικές επιτρέπει τη διαδερμική αντιμετώπιση αυτών των βλαβών. Οι χειρουργικές παρακάμψεις έχει αποδειχθεί πως παρέχουν ανακούφιση από τα συμπτώματα στο 96% των ασθενών. Η επέμβαση γίνεται συνήθως με μέση τομή. Η τεχνική περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός συνεχόμενου αγγειακού μοσχεύματος από την αορτή στην SΜA και κατόπιν στην κοιλιακή ή στην ηπατική αρτηρία. Εναλλακτικά, ένα διχαλωτό μόσχευμα από PTFE αναστομώνεται με την αορτή και με το κάθε αγγείο χωριστά. Η επαναιμάτωση ενός μόνον αγγείου (συνήθως της SMA) είναι η δεύτερη δόκιμη επιλογή. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν υψηλό ποσοστό βατότητας (79%) στα 9 έτη μετά από παράκαμψη στην SMA μόνο. 64,65 Η δεύτερη χειρουργική επιλογή που πρέπει να γίνει όταν προετοιμάζεται μία μεσεντέριος παράκαμψη αφορά το τροφοφόρο αγγείο στο οποίο θα συνδεθεί το μόσχευμα. Τα μοσχεύματα θεωρούνται ορθόδρομα όταν συρράπτονται άνωθεν της κοιλιακής αρτηρίας, θεωρούνται δε παλίνδρομα εάν τοποθετηθούν στην υπονεφρική αορτή ή στη λαγόνιο αρτηρία. Η ορθόδρομη παράκαμψη πλεονεκτεί, καθώς το μόσχευμα είναι ευθύ και αποφεύγεται η γωνίωση. Όμως, ο αποκλεισμός της αορτής με λαβίδα, ύπερθεν της κοιλιακής αρτηρίας, όταν υπάρχουν έντονες ασβεστώσεις μπορεί να προκαλέσει περιφερική εμβολή, θέτοντας σε κίνδυνο τη νεφρική λειτουργία. Για τη διενέργεια ορθόδρομης παράκαμψης, ο χειρουργός παρασκευάζει την αορτή διαιρώντας τον ηπατογαστρικό σύνδεσμο και αναδεικνύοντας την προσθία επιφάνεια της αορτής άνωθεν της κοιλιακής αρτηρίας. Η έκθεση της υπονεφρικής αορτής ή των λαγονίων είναι τεχνικά ευκολότερη για τους περισσότερους χειρουργούς. Η κατα-σκευή παλίνδρομης παράκαμψης ενέχει υψηλό κίνδυνο γωνίωσης του μοσχεύματος. 66 Τέλος, θα πρέπει να αποφασισθεί εάν θα χρησιμοποιηθεί μόσχευμα από σαφηνή φλέβα ή συνθετικό υλικό. Σε αρκετές μελέτες δεν έχει διαπιστωθεί σαφές πλεονέκτημα της μίας ή της άλλης μεθόδου. Τα συνθετικά μοσχεύματα είναι συνήθως λιγότερο επιρρεπή στη γωνίωση, όμως υπάρχει ελαφρά υψηλότερος κίνδυνος επιμόλυνσης. Το αντίθετο ισχύει για μόσχευμα από σαφηνή φλέβα. Οι ενδαγγειακές τεχνικές έχουν κερδίσει έδαφος, καθώς έχει αυξηθεί η εμπειρία σε τεχνικές παρέμβασης με καθετήρες. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμες σε ασθενείς υψηλού χειρουργικού κινδύνου. Η προσπέλαση γίνεται συνήθως από τα μηριαία αγγεία. Διενεργείται ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία της κοιλιακής αορτής και εκλεκτικός καθετηριασμός των προσβεβλημένων αγγείων

26

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ ΚΑΙ Ω-3 ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ 2.1 ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ Ως αντιοξειδωτικό μπορεί να χαρακτηριστεί οποιαδήποτε ουσία, η οποία, όταν είναι παρούσα σε χαμηλές συγκεντρώσεις συγκριτικά με εκείνες των υποστρωμάτων που πρόκειται να οξειδωθούν, καθυστερεί ή αναστέλλει την οξείδωση αυτών των υποστρωμάτων. Ο φυσιολογικός ρόλος των αντιοξειδωτικών, όπως προκύπτει από τον ορισμό, είναι η αποφυγή της βλάβης των κυτταρικών συστατικών, ως συνέπεια των χημικών αντιδράσεων από τις οποίες προκύπτουν ελεύθερες ρίζες και η διατήρηση της οξειδοαναγωγικής ομοιόστασης. Σύμφωνα με τη θέση ομοφωνίας που εκφράσθηκε στο πανεπιστήμιο του Hohenheim, οξειδωτικό stress είναι η μικρής ή μεγάλης διάρκειας διαταραχή της ισορροπίας ανάμεσα στους προ-οξειδωτικούς και αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς, η οποία οφείλεται ή σε διαταραχή του αντιοξειδωτικού συστήματος ή σεαυξημένη παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου ή σε συνδυασμό των δύο. Προ-οξειδωτικοί παράγοντες είναι όλοι εκείνοι οι οποίοι προωθούν την αυξημένη παραγωγή ελευθέρων ριζών ή άλλων αντιδραστικών ενώσεων οξυγόνου. Πρόκειται τόσο για κυτταρικούς μηχανισμούς με διαταραχές σε επίπεδο μιτοχονδρίου ή/ και ενζύμων όσο και για περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η επίτευξη της οξειδωτικής ισορροπίας επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο με τον περιορισμό των προ-οξειδωτικών παραγόντων και κατά δεύτερο λόγο με τη χορήγηση αντιοξειδωτικών ουσιών. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες περιορίζουν τις συνέπειες από την αύξηση των ελευθέρων ριζών. Πρόκειται για μηχανισμούς ενδογενείς, όπως είναι τα ένζυμα και οι ειδικές πρωτεΐνες, αλλά και για ουσίες χορηγούμενες εξωγενώς, κυρίως βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Η δραστηριότητα του ενδογενούς αντιοξειδωτικού συστήματος έχει σε ένα βαθμό την ικανότητα να προσαρμόζεται στις ανάγκες του οξειδωτικού stress, ενώ αυτή του εξωγενούς εξαρτάται κυρίως από την εξωτερική πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών. Οι τρόποι δράσης των αντιοξειδωτικών ουσιών είναι πολλοί και διαφορετικοί και μέχρι τώρα όχι πλήρως εξακριβωμένοι. 68,69 Τα αντιοξειδωτικά διακρίνονται στα ενζυμικά και τα μη ενζυμικά. Στα ενζυμικά περιλαμβάνονται η δεσμουτάση του υπεροξειδίου (SOD), η οποία καταλύει τη μετατροπή του Ο2 σε Η2Ο2, η καταλάση, η οποία μετατρέπει το Η2Ο2 σε Η2Ο και Ο2 και η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, η οποία οξειδώνοντας τη γλουταθειόνη, ανάγει επίσης το Η2Ο2σε Η2Ο. Απαραίτητη προϋπόθεση για την απόδοση των προαναφερθέντων ενζύμων είναι η παρουσία ορισμένων ιχνοστοιχείων, όπως το σελήνιο (Se), ο ψευδάργυρος (Zn), ο χαλκός (Cu), το μαγγάνιο (Mn) και ο σίδηρος (Fe). Στα μη ενζυμικά αντιοξειδωτικά περιλαμβάνονται οι λιποδιαλυτές βιταμίνες Ε και Α, η υδατοδιαλυτή βιταμίνη C και η γλουταθειόνη. Τα μη ενζυμικά οξειδωτικά λειτουργούν ως «καθαρτές» (scavengers). Αντιδρούν, δηλαδή, με τις ελεύθερες ρίζες, οξειδούμενα τα ίδια, έτσι ώστε να προλάβουν την ιστική καταστροφή. 70,71 25

28 2.1.1 Μη ενζυμικά αντιοξειδωτικά i. Βιταμίνη Ε Υπό τον όρο Βιταμίνη Ε περιλαμβάνεται μια ομάδα τοκοφερολών και τοκοτριενολών, εκ των οποίων η πλέον δραστήρια βιολογικά είναι η α-tocopherol. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Ε είναι ο κρόκος του αβγού, το κρέας, καθώς και οι σπόροι πλούσιοι σε έλαια, όπως ο ηλιόσπορος, ο σπόρος της σόγιας και του κρόκου και, κατά συνέπεια, τα έλαια που προέρχονται από αυτούς. Απορροφάται στο μεσαίο τμήμα του λεπτού εντέρου με τη βοήθεια των χολικών αλάτων και της παγκρεατικής λιπάσης. Επειδή είναι υδρόφοβη ουσία, κυκλοφορεί συνδεδεμένη στις λιποπρωτεΐνες του πλάσματος, και κυρίως τις LDL (40%-60%), η δε κατανομή της στον οργανισμό ακολουθεί αυτή του λιπώδους ιστού. Η βιταμίνη Ε είναι ισχυρός αντιοξειδωτικός παράγοντας, ο οποίος προστατεύει τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και άλλες επιρρεπείς στην οξείδωση ουσίες από την οξειδωτική καταστροφή. Ένα μόριο βιταμίνης Ε μπορεί να εξουδετερώση μια ελεύθερη ρίζα Ο2 ή ΟΗ. Επίσης, ασκεί σταθεροποιητική δράση σε άλλες βιταμίνες, κυρίως την Α, αλλά και σε ένζυμα και ορμόνες. Χαρακτηρίζεται ως αντιοξειδωτικό που διασπά την αλυσιδωτή αντίδραση (chainbreakihg), επειδή διακόπτει την αλυσιδωτή αντίδραση της υπεροξείδωσης των λιπιδίων της μεμβράνης του μιτοχονδρίου και αυτής του λυσσοσώματος. Η οξείδωση των λιπιδίων της μεμβράνης οδηγεί σε καταστροφή του κυττάρου και, κατά συνέπεια, αναπνευστικές διαταραχές, αιμόλυση και έκπτωση του ανοσολογικού συστήματος. Επιπλέον, δρα σταθεροποιητικά στη μεμβράνη, σχηματίζοντας συμπλέγματα με υπολείμματα του αραχιδονικού οξέος. 72 Στα υγιή άτομα η ημερήσια πρόσληψη mg α-τοκοφερόλης είναι αρκετή για να καλύψει πλήρως τις ανάγκες τους. Οι ανάγκες σε βιταμίνη αυξάνουν ανάλογα με την πρόσληψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, την ηλικία, καθώς και διάφορες παθολογικές καταστάσεις. Κατά τη χορήγηση παρεντερικής διατροφής, οι ανάγκες σε βιταμίνη Ε αυξάνουν και, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, κυμαίνονται από mg/100 ml διαλύματος. Τα φυσιολογικά επίπεδα της βιταμίνης Ε στο πλάσμα είναι 1mg/dl, ενώ σημεία ανεπάρκειας είναι εμφανή με επίπεδα μικρότερα από 0,5 mg/dl. Τιμές βιταμίνης Ε μικρότερες από 0,5mg % είναι ενδεικτικές ανεπάρκειας, αν και θεωρείται ορθότερο η τιμή της βιταμίνης Ε να αναφέρεται συγκριτικά με την τιμή των λιπιδίων του πλάσματος. Έτσι, ενδεικτική ανεπάρκειας θεωρείται τιμή μικρότερη των 0,8 mg/grldl. 73,74 Βαριά ανεπάρκεια παρατηρείται σε ασθενείς με συγγενή έλλειψη της Β αποπρωτεΐνης. Ανεπάρκεια κλινικά λανθάνουσα μπορεί, επίσης, να εμφανισθεί σε αρρώστους με χρόνια ενεργό ηπατίτιδα και εκτεταμένη εκτομή εντέρου. Ανεπάρκεια βιταμίνης Ε είναι συχνό εύρημα στους αρρώστους των μονάδων εντατικής θεραπείας, όπως και σε ασθενείς που σιτίζονται παρεντερικά, κυρίως όταν αυτοί προσλαμβάνουν μεγάλες ποσότητες πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (λινολεϊκό οξύ). Τα διαλύματα λιπαρών οξέων υφίστανται αντιδράσεις υπεροξείδωσης κατά τη διάρκεια της αποθήκευσής τους, πράγμαπου συνεπάγεται αύξηση της ανάγκης σε λιποδιαλυτά αντιοξειδωτικά, όταν αυτά χορηγούνται σε ασθενείς. Η απλή χορήγηση πολυβιταμινούχων σκευασμάτων συνήθως δεν αρκεί για να καλύψει τις αυξημένες αυτές ανάγκες. Ιδιαίτερα βλαπτική φαίνεται να είναι η χορήγηση LCT, η οποία συνοδεύεται από σημαντική ελάττωση του αντιοξειδωτικού status, ενώ η χορήγηση μίγματος LCT/MCT (50%,50%) φαίνεται να έχει λιγότερες συνέπειες. 75,76,77,78 Τελευταία έχει παρασκευασθεί διάλυμα LCT/MCT (50%,50%) εμπλουτισμένο με α-το- 26

29 κοφερόλη. Το διάλυμα αυτό φαίνεται να συνδυάζει σημαντικά θρεπτικά και φυσιολογικά πλεονεκτήματα, και χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη σταθερότητα. Οι συνέπειες από την ανεπάρκεια της βιταμίνης Ε έχουν άμεση σχέση με την απώλεια της αντιοξειδωτικής προστασίας που εξασφαλίζει. Σε πειραματικές μελέτες έχει βρεθεί αύξηση της διαπερατότητας της λυσοσωμιακής μεμβράνης και έξοδο των λυοσσωμιακών ενζύμων. Έχουν αποδειχθεί ιστολογικά βλάβες σε διάφορα όργανα, μυϊκή δυστροφία, αναιμία, ανοσοκαταστολή και μείωση της γονιμότητας. Η α-τοκοφερόλη φαίνεται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της εκφυλιστικής αμφιβληστροειδοπάθειας, αφού γι αυτήν ευθύνεταισε σημαντικό βαθμό η υπεροξείδωση των λιπιδίων της μεμβράνης και η έξοδος λυσοσωμιακών ενζύμων.επίσης, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι υπεισέρχεται στη ρύθμιση της αρτηριακής υπέρτασης. Τα επίπεδα πλάσματος της βιταμίνης Ε έχουν στενή συσχέτιση με τη θνητότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις. Είναι ο μόνος μεμονωμένος παράγοντας που μπορεί να εξηγήσει την διαφορά της θνητότητας από καρδιαγγειακές παθήσεις σε διαφορετικούς πληθυσμούς. 79,80,81 ii. Βιταμίνη C Η βιταμίνη C ή Ασκορβικό οξύ είναι ο πιο ισχυρός υδατοδιαλυτός αντιοξειδωτικός παράγοντας. Προέρχεται κυρίως από τα εσπεριδοειδή. Το μοριακό βάρος της είναι 167 MDa και αποβάλλεται ταχύτατα από τους νεφρούς υπό μορφή οξαλικού οξέος. Δόση 5 mg/kg/ημ θεωρείται ασφαλής. Δρά ως «καθαρτής» ελευθέρων ριζών και κυρίως αυτών που προέρχονται από τα ουδετερόφιλα, όπως είναι το ΟΗ, Η2Ο2 και το HOCL. 82 Η βιταμίνη C υπεισέρχεται στην ανακύκλωση της Βιταμίνης Ε από την οξειδωμένη μορφή της α-τοκοφερόλης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφού απουσία άλλων αντιοξειδωτικών στις ρίζες της α-τοκοφερόλης έχει αποδοθεί invitro προ-οξειδωτική δράση. Invitro, επίσης, φαίνεται να προωθεί την ανακύκλωση της γλουταθειόνης, της β-καροτένης και του ουρικού άλατος από τις οξειδωμένες τους μορφές. Σημαντική είναι η προστατευτική δράση του ασκορβικού οξέος στους αναστολείς της α1 πρωτεάσης. Οι αντιπρωτεάσες αυτές προστατεύουν τους ιστούς από την καταστροφική δράση της ελαστάσης και της λυσοζύμης, που απελευθερώνονται από τα ουδετερόφιλα, 83,84 Σε ειδικές συνθήκες η βιταμίνη C δρα προ-οξειδωτικά, προωθώντας την αναγωγή του Fe σε FeII. Ο FeΙΙ προάγει την παραγωγή ΟΗ, το οποίο ευθύνεται για την υπεροξείδωση των λιπιδίων της μεμβράνης και την επακόλουθη κυτταρική καταστροφή. Καταστάσεις όπως η φλεγμονή, η μετάγγιση αίματος και η χαμηλή συγκέντρωση των πρωτεϊνών που δεσμεύουν τον σίδηρο, ευνοούν την αύξηση των επιπέδων του ελεύθερου σιδήρου και γι αυτό υπάρχει μεγάλος σκεπτικισμός όσον αφορά την εξωγενή χορήγηση βιταμίνης. Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που δεν έχει μελετηθεί η μεμονωμένη χορήγηση βιταμίνης C σε βαριά πάσχοντες αρρώστους, αν και η συγκέντρωσή της στο πλάσμα τέτοιων αρρώστων έχει βρεθεί σημαντικά μειωμένη. Πάντως, η έγχυση βιταμίνης C σε αρρώστους με σήψη χαρακτηρίζεται από ταχεία κατανάλωση, κυρίως λόγω της δράσης της ως καθαρτή ελεύθερων ριζών, αλλά και λόγω της προ-οξειδωτικής της δραστηριότητας. 85 Ενδιαφέρον παρουσιάζει η χορήγηση βιταμίνης C σε αρρώστους με εγκαύματα. Η χορήγηση μεγάλων δόσεων βιταμίνης C (66 mg/kg/h), το πρώτο μετεγκαυματικό εικοσιτετράωρο, μείωσε σημαντικά τον όγκο των υγρών αναπλήρωσης, την αύξηση του βάρους και το οίδημα της εγκαυματικής επιφάνειας, καθώς και την ανάγκη της μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής.βέβαια, προγενέστερες μελέτες δεν κατέληξαν στα ίδια αποτελέσματα. Σίγουρα, η δράση 27

30 της βιταμίνης C στους εγκαυματίες δικαιούται περαιτέρω έρευνας. 86,87 iii. Βιταμίνη Α Πρόκειται για μια λιποδιαλυτή βιταμίνη. Υπό τον όρο βιταμίνη Α περιλαμβάνεται μια ομάδα ρετινολών, οι οποίες προσλαμβάνονται με τις τροφές. Πλούσια σε ρετινόλες είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα αυγά, το συκώτι και τα δημητριακά. Η β-καροτένη είναι μια προβιταμίνη Α, η οποία καλύπτει το 25 % της βιταμίνης Α στη διατροφή του δυτικού κόσμου. Πλούσια σε β-καροτένη είναι τα φρούτα με κίτρινη σάρκα, τα καρότα και τα πράσινα λαχανικά. 88 Η βιταμίνη Α των τροφών απορροφάται από τον εντερικό βλεννογόνο υπό μορφή εστέρων ρετινόλης, ενώ και η β-καροτένη, η οποία απορροφάται σε ποσοστό 40%-6Ο% μετατρέπεται σε ρετινόλη στο ίδιο σημείο. Η ρετινόλη αποθηκεύεται στο ήπαρ με μορφή εστέρων και μεταφέρεται στους περιφερικούς ιστούς, συνδεδεμένη σε μια ειδική πρωτεΐνη, την πρωτεΐνη που δεσμεύει τη ρετινόλη (ΡΒR). Λόγω των μεγάλων αποθεμάτων της πρωτεΐνης στο ήπαρ, τα επίπεδά της στο πλάσμα παραμένουν σταθερά, έως ότου εξαντληθούν τα αποθέματα αυτά. Η απορρόφηση των διαφόρων ρετινολών ελαττώνεται σε διάφορες γαστρεντερικές παθήσεις, όπως η ανεπάρκεια του παγκρέατος, η μερική ήολική γαστρεκτομή και το σύνδρομο βραχέος εντέρου.σε ανεπάρκεια βιταμίνης Α μπορεί να οδηγήσει η παρατεταμένη παρεντερική διατροφή, η κατάχρηση υπακτικών, η ανεπαρκής πρόσληψη και οι λοιμώξεις. 89 Η βιταμίνη Α, μέσω της μετατροπής της σε ρετινόλη, δρα αντιοξειδωτικά, εμποδίζοντας την υπεροξείδωση των λιπιδίων της μεμβράνης.η παρουσία του ασκορβικού οξέος είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανακύκλωση της β-καροτένης από την οξειδωμένη της μορφή. Υπάρχουν ενδείξεις από επιδημιολογικές μελέτες ότι οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες διαδραματίζουν κυρίαρχο προληπτικό ρόλο στις καρδιαγγειακές παθήσεις και τις κακοήθεις νόσους. Η β-καροτένη, όπως έχει αποδειχθεί invitro, εμποδίζει την αύξηση και προάγει την απόπτωση καρκινικών κυττάρων και αυτό φαίνεται να επιτυγχάνεται μέσω της δραστηριοποίησης του παράγοντα ΝF-κΒ. Η ασφαλής ημερήσια πρόσληψη β-καροτένης υπολογίζεται σε 10 mg. Η συνιστώμενη αναλογία μεταξύ βιταμίνης Ε, C και β-καροτένης είναι 1:2: ,91 Αναπάντητα μένουν ακόμη αρκετά ερωτηματικά σχετικά με τον μηχανισμό δράσης και την ιδανική δοσολογία των αντιοξειδωτικών βιταμινών. iv. Γλουταθειόνη (GSH) Η γλουταθειόνη (GSH) είναι δωρητής ηλεκτρονίων και αποτελεί τον κυριότερο ενδοκυττάριο αντιοξειδωτικό παράγοντα. Πρόκειται για ένα τριπεπτίδιο, αποτελούμενο από L-γλουταμίνη, L-κυστεΐνη και γλυκίνη. Τα επίπεδά της στους ιστούς κυμαίνονται από mmol. Η μεγαλύτερη συγκέντρωσή της βρίσκεται στο ήπαρ και ακολουθούν ο σπλήνας, οι νεφροί, ο φακός του οφθαλμού, τα ερυθροκύτταρα και τα λευκοκύτταρα. Η συγκέντρωσή της στο αίμα είναι περίπου 4,5mmol, δηλαδή περίπου 3 φορές μικρότερη από την ενδοκυττάρια. Θεωρείται ένας από τους πιο ισχυρούς αντιοξειδωτικούς παράγοντες. Εξουδετερώνει άμεσα ελεύθερες ρίζες υδροξυλίου, αλλά και άλλες ελεύθερες ρίζες οξυγόνου καθώς και ρίζες εντοπισμένες στο DΝΑ. 92,93,94,95 Αποτελεί έναν από τους κυριότερους προστατευτικούς μηχανισμούς στο δέρμα, τον φακό, τον επιπεφυκότα και τον αμφιβληστροειδή ενάντια στην ακτινοβολία, ενώ αποτελεί το θεμέλιο λίθο της αποτοξινωτικής δράσης του κυτοχρώματος Ρ450 στο ήπαρ, τους νεφρούς, τους πνεύμονες και τον εντερικό βλεννογόνο. 28

31 Δρα, επίσης, ως συνένζυμο διαφόρων ενζύμων, όπως οι υπεροξειδάσες, οι τρανσυδρογενάσες και η γλουταθειόνηs-τρανσφεράση. Η σύνθεσή της γίνεται σε δύο φάσεις: αρχικά συνδέονται η κυστεΐνη (cysteine) και το γλουταμινικό οξύ (glutamate), με τη βοήθεια του ενζύμου συνθετάση της γ- γλουταμύλ-κυστεΐνηs (glutamylcysteinesynthetase), και στη συνέχεια, υπό την επίδραση της συνθετάσης της γλουταθειόνης (GSHsynthetase), συνδέεται και η γλυκίνη (glycine). 96,97 Ο ρυθμός σύνθεσης της GSH εξαρτάται από τα επίπεδα του GSH. Αυτό που κυρίως καθορίζει τον ρυθμό παραγωγής, είναι η διαθεσιμότητα της κυστεΐνης. Άλλοι παράγοντες, που επίσης επηρεάζουν την σύνθεση της GSΗ, είναι η ασιτία, η πρωτεϊνική υποθρεψία και η διαιτητική ανεπάρκεια διαφόρων αμινοξέων. Οταν από το μόριό της χαθούν ηλεκτρόνια, μετατρέπεται στην οξειδωμένη της μορφή, την δισουλφιδικήγλουταθειόνη (glutathionedisulfide,gssg). Πρόκειται για διμερές, του οποίου τα δύο μόρια ενώνονται μεταξύ τους με μια δισουλφιδική γέφυρα. Υπάρχει δυναμική ισορροπία ανάμεσα στη σύνθεση της GSΗ, την ανακύκλωσή της από τη GSSG και τη χρησιμοποίησή της. Η GSSG, υπό την καταλυτική δράση της glutathionedisulfideαναγωγάσης, μετατρέπεται σε 2 μόρια GSΗ. Σημαντικό ρόλο στη διεργασία αυτή διαδραματίζει η αναγωγική δράση του ασκορβικού οξέος. 98 Παράγοντες που οδηγούν σε οξειδωτικόstress όπως είναι η ακτινοβολία, οι ιογενείς λοιμώξεις, οι τοξίνες του περιβάλλοντος, τα χημικά των απορρυπαντικών, τα βαρέα μέταλλα, οι χειρουργικές επεμβάσεις, οι φλεγμονές, η σήψη, τα εγκαύματα και η διαιτητική ανεπάρκεια πρόδρομων ουσιών και συνενζύμων της GSH, προκαλούν κυτταρική ένδεια GSH.Η περιεκτικότητα των ιστών σε GSHαποτελεί έναν αξιόπιστο δείκτη της λειτουργικότητας και της βιωσιμότητας των κυττάρων. Καθώς τα ενδοκυττάρια επίπεδα της GSΗ μειώνονται, μειώνεται προοδευτικά και η δραστηριότητα του κυττάρου, ώσπου να οδηγηθεί τελικά στο θάνατο. Αν η ενδοκυττάρια συγκέντρωση της GSΗ πέσει κάτω από το 70%-80% της φυσιολογικής της συγκέντρωσης, επέρχεται ο κυτταρικός θάνατος. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα μιτοχόνδρια λόγω του βομβαρδισμού τους από ρίζες οξυγόνου. 99,100,101,97-99 Στον άνθρωπο η ένδεια GSΗ συνδέεται με σημαντικό αριθμό παθολογικών καταστάσεων. Η κληρονομική ανεπάρκεια των ενζύμων που υπεισέρχονται στη σύνθεση της GSΗ, συνοδεύεται από περιορισμένη ήγενικευμένη ανεπάρκεια του GSΗ,η οποία εκφράζεται με αιμολυτική αναιμία, περιφερική νευροπάθεια, μυοπάθεια, αμινουρία και συχνά σοβαρές νευρολογικές διαταραχές κατά την τέταρτη δεκαετία της ζωής. Ο πολλαπλασιασμός και η λειτουργικότητα των κυττάρων του ανοσολογικού συστήματος εξαρτάται από την ενδοκυττάριο συγκέντρωση της GSΗ. Σε αρρώστους με AIDS, όπου το οξειδωτικόstress είναι υψηλό, έχουν βρεθεί σε όλες τις φάσεις της νόσου χαμηλά επίπεδα GSΗ στο πλάσμα, τα ερυθροκύτταρα, τα Τ-λεμφοκύτταρα, τα Β-λεμφοκύτταρα και τα μονοκύτταρα. Επίσης, στα χαμηλά επίπεδα GSΗ του λεπτού υγρού στρώματος που επικάθεται του επιθηλίου (Epithelialliningfluid, ELF), φαίνεται να οφείλεται και η προδιάθεση των αρρώστων αυτών για ευκαιριακές λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος. Στην ηπατική κίρρωση παρατηρούνται χαμηλά επίπεδα GSΗ τόσο στο πλάσμα και τα ερυθροκύτταρα όσο και στο ήπαρ. Ειδικά στη μη αλκοολική ηπατική ανεπάρκεια έχουν βρεθεί και υψηλά επίπεδα GSSG. 102 Ο πνεύμονας είναι πολύ ευάλωτος στην οξειδωτική επίθεση λόγω της εισπνοής καθαρού οξυγόνου, των περιβαλλοντικών τοξινών και της απελευθέρωσης ριζών οξυγόνου από τα πνευμονικά μακροφάγα. Η ανεπάρκεια της GSΗ συνδέεται στενά με πολλές παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, όπως είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, το ARDS, το ΙRDS, το άσθμα και η κυστική ίνωση. 29

32 Χαμηλά επίπεδα GSΗ και υψηλά επίπεδα GSSG έχουν βρεθεί τόσο στις φλεγμαίνουσες όσο και στις υγιείς περιοχές του εντερικού βλεννογόνου αρρώστων με νόσο του Crohn.Άρρωστοι με χρόνια παγκρεατίτιδα παρουσίαζαν χαμηλά επίπεδα GSH στο πλάσμα, ενώ σε μια μελέτη άρρωστοι με οξεία παγκρεατίτιδα παρουσίασαν ραγδαία βελτίωση μετά την αποκατάσταση της συγκέντρωσης της GSΗ. Η αποκατάσταση των επιπέδων της γλουταθειόνης επιχειρείται με διάφορους τρόπους. Παρά το γεγονός ότι η από του στόματος χορηγούμενη γλουταθειόνη απορροφάται ταχέως από τον εντερικό βλεννογόνο, η συστηματική βιοδιαθεσιμότητά της είναι σχεδόν ανύπαρκτη, επειδή καταβολίζεται ταχέως, μόλις περάσει στην πυλαία κυκλοφορία. Αυτό, βέβαια, δεν αναιρεί την ευεργετική της δράση στη νόσο του Crohn.Ενθαρρυντικά είναι τα αποτελέσματα της ενδοφλέβιας χορήγησης γλουταθειόνης σε διάφορες εκφυλιστικές παθήσεις του ΚΝΣ, όπως είναι η νόσος του Parkinson, η νόσος του Αlzheimer, η σκλήρυνση κατά πλάκας, το εγκεφαλικό έμφρακτο. Ικανοποιητικά είναι τα αποτελέσματα της από του στόματος χορήγησης Ν-ακετυλκυστεΐνης, μίας πηγής κυστεΐνης με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα. Αναφέρονται καλά αποτελέσματα σε κλινικές μελέτες που αφορούσαν αρρώστους με ΑIDS. Επίσης, η ενδοφλέβια χορήγησή του αποκατέστησε τα επίπεδα GSΗ του λεπτού υγρού στρώματος που επικάθεται του επιθηλίου, σε σηπτικούς αρρώστους με αναπνευστική ανεπάρκεια. Το α-λιποϊκό οξύ (a-lipoicacid) είναι αντιοξειδωτικό πολύ αποτελεσματικό στην αποκατάσταση της συγκέντρωσης του GSΗ. Χορηγούμενο από το στόμα σε αρρώστους με ΑΙDS, αύξησε τα επίπεδα της γλουταθειόνης. Είναι ασφαλές και καλά ανεκτό. Η S-adenosylmethinine (SAMe), μία άλλη πρόδρομη ουσία της κυστεΐνης, γίνεται καλά ανεκτή. Σε ενδοφλέβια χορήγηση αύξησε τα επίπεδα της GSΗ των ερυθροκυττάρων σε κυρωτικούς ασθενείς. Καλά αποτελέσματα φαίνεται να έχουν η βιταμίνη C και η ταυρίνη όσον αφορά τη διατήρηση ήτην αύξηση της ενδοκυττάριας συγκέντρωσης της γλουταθειόνης. Μια συνθετική κυστεΐνη, η προκυστεΐνη (ΟΤC), φαίνεται να είναι αποτελεσματική τόσο στην από του στόματος όσο και στην ενδοφλέβια χορήγηση. Η χορήγηση GSH σε αρρώστους με καρκίνο πρέπει να γίνεται με προσοχή, επειδή μερικά είδη καρκίνου μπορεί να το χρησιμοποιήσουν για να αυξήσουν την ανθεκτικότητά τους στα κυτταροστατικά. 103,104 v. Αντιοξειδωτικά του πλάσματος Συστατικά του πλάσματος με αντιοξειδωτική δράση είναι η τρανσφερίνη, η σερουλοπλασμίνη, η λευκωματίνη και το ουρικό άλας. Τη μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση έχουν η σερουλοπλασμίνη και η τρανσφερίνη, οι οποίες περιορίζουν τα επίπεδα του ελεύθερου Fe.Η τρανσφερίνη συνδέεται με τον τρισθενή σίδηρο (FeΙΙΙ), ενώ η σερουλοπλασμίνη βοηθάει στη δέσμευση του σιδήρου από την τρανσφερίνη, μετατρέποντας τον FeΙΙ σε FeΙΙΙ. Σύμφωνα με μια μελέτη των Quinlan και συν. 86, η μειωμένη αντιοξειδωτική δράση της σιδηροδεσμευτικής ικανότητας του πλάσματος φαίνεται να συνδέεται με την ανάπτυξη ΑRDS σε ασθενείς που είχαν υποστεί επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης. Η σερουλοπλασμίνη χρησιμεύει για τη μεταφορά και αποθήκευση του Cu. Η λευκωματίνη είναι ένας ισχυρός καθαρτήςhocl. Μαζί με το ουρικό άλας αποτελούν τα σπουδαιότερα αντιοξειδωτικά του πλάσματος. Οι Quinlan και συν. 86 ανέφεραν βελτίωση της ολικής αντιοξειδωτικής κατάστασης αρρώστων με σήψη μετά από έγχυση λευκωματίνης και, κατά συνέπεια, αύξηση της συγκέντρωσής της στο πλάσμα. 30

33 Ενδιαφέρον παρουσιάζει η δράση της λευκωματίνης στα καρκινικά κύτταρα. Σύμφωνα με μία μελέτη των Moran και συν. η λευκωματίνη και η καταλάση φαίνεται να ασκούν κυτταροπροστατευτική αντιοξειδωτική δράση στα κύτταρα ασθενών με χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία. 105, Ενζυμικά αντιοξειδωτικά i. Δεσμουτάση του υπεροξειδίου (SOD) Είναι ο κυριότερος ενζυμικός αντιοξειδωτικός παράγοντας. Η δράση της ανακαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, το 1969, από τους ΜcCord και Fridovich. Είναι ένα τετραμερές, η δραστικότητα του οποίου εξαρτάται από τη σταθερότητά του. Δρα καταλύοντας τη μετατροπή της υπεροξειδικής ρίζας σε Η202 και Ο2. Υπάρχουν 3 μορφές SOD, που διακρίνονται μεταξύ τους από την προσθετική ομάδα που περιέχουν. Η ΜnSOD (SOD2) παράγεται στο κυτταρόπλασμα και στη συνεχεία προωθείται στο μιτοχόνδριο. Η συγκέντρωσή της εντός του μιτοχονδρίου είναι υψηλή και αποτελεί τον κυριότερο αμυντικό του μηχανισμό. Όπως ήδη έχει αναφερθεί, το μιτοχόνδριο είναι διαρκώς εκτεθειμένο σε κίνδυνο οξειδωτικούstress, λόγω της συνεχούς παραγωγής ελεύθερων ριζών και η ανεπαρκής αντιοξειδωτική προστασία του μπορεί να το οδηγήσει σε καταστροφή και αύξηση της κυτταρικής απόπτωσης. Η SOD, που περιέχει χαλκό και ψευδάργυρο (CuZn), βρίσκεται ήστο κυτταρόπλασμα (SOD1) ή στον εξωκυττάριο χώρο (SOD3). Η CuZnSOD χαρακτηρίζεται από σταθερό ρυθμό παραγωγής, αδρανοποιείται δε μετά από έκθεση σε οξειδωτικό. Αντίθετα, η παραγωγή της MnSOD προάγεται και ρυθμίζεται από την παρουσία αντιδραστικών ενώσεων οξυγόνου, ενώ φαίνεται να υφίσταται περαιτέρω αύξηση από την παρουσία κυτταροκινών. 107,108 Φυσιολογικά υπάρχουν 2 παραλλαγές του γονιδίου έκφρασης της SOD2. Στην πρώτη παραλλαγή υπάρχει αντικατάσταση της ισολευκίνης στο επίπεδο 58από θρεονίνη, πράγμα που οδηγεί στην παραγωγή μιας ΜnSOD, η οποία αποσταθεροποιείται εύκολα και επομένως χαρακτηρίζεται από μειωμένη δραστικότητα. Στην άλλη παραλλαγή υπάρχει αντικατάσταση της αλανίνης από βαλίνη και η ΜnSOD που προκύπτει, χαρακτηρίζεται, από διαταραχή του προσανατολισμού, με συνέπεια τη μειωμένη συγκέντρωση εντός του μιτοχονδρίου. Στην παρουσία αυτών των παραλλαγών φαίνεται να οφείλεται το γεγονός, ότι μερικοί άρρωστοι με σήψη αναπτύσσουν ΜΟF και άλλοι όχι. Μια παραλλαγή της CuZnSOD με ανεπαρκή περιεκτικότητα σε Ζn φαίνεται να ενοχοποιείται για το 20% των νόσων του κινητικού νευρώνα. Όπως έχει αποδειχθεί invitro, η μορφή αυτή της SOD έχει τοξική δράση στα κινητικά κύτταρα, φαίνεται δε ότι η τοξικότητά της αυξάνει με την έκθεσή της σε οξειδωτικό περιβάλλον.η SOD3 φαίνεται να ασκεί προστατευτικό ρόλο στη μαθησιακή ικανότητα και τη διατήρηση της μνήμης κατά τη διαδικασία της γήρανσης του οργανισμού. Είναι γνωστός ο προστατευτικός ρόλος της SOD σε πολλές παθήσεις. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος της κατά τη φάση της επαναιμάτωσης στο σύνδρομο ισχαιμίας-επαναιμάτωσης μετά ισχαιμία, οπότε και απελευθερώνεται μεγάλη ποσότητα ελεύθερων ριζών, οι οποίες είναι σε σημαντικό βαθμό υπεύθυνες για την ιστική καταστροφή που συνοδεύει τη φάση αυτή του συνδρόμου. Η επαναιμάτωση του οξέος ισχαιμούντος μυοκαρδίου συνοδεύεται συνήθως από κλινικές εκδηλώσεις, όπως οι αρρυθμίες και η παρατεταμένη δυσλειτουργία του μυοκαρδίου. Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι οι διαταραχές αυτές οφείλονται σε σημαντικό βαθμό στη μεγάλη και ανεξέλεγκτη παραγωγή ελεύθερων ριζών και κυρίως υδροξυλίου (ΟΗ). Το 31

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση

Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση Οξειδωτικό Stress, άσκηση και υπερπροπόνηση Τζιαμούρτας Ζ. Αθανάσιος Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης, ΠΘ Ερευνητής, Ινστιτούτο Σωματικής Απόδοσης και Αποκατάστασης Οξειδωτικό στρες Γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Σημαντικά Δεδομένα Περίπου 60% ηλικιωμένων με κοιλιακό πόνο που προσέρχονται στο ΤΕΠ με κοιλιακό πόνο χρήζουν εισαγωγής και 40% χρήζουν χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση.

Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Γεώργιος Ζιμπιλίδης - Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. 25 Διαχωρισμός κοιλιακής αορτής. Απεικόνιση και κλινική συσχέτιση. Ζιμπιλίδης Γεώργιος Τμήμα Αγγειογράφου και Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς Δυσκοιλιότητα Κενώσεις λιγότερες από τρεις την εβδομάδα σε άτομα που σιτίζονται με δίαιτες δυτικού τύπου Δυσκολία κατά την αφόδευση Ιδιαίτερη σημασία έχει η εμφάνιση δυσκοιλιότητας σε άτομα με φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Θέματα παρουσίασης Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (URTI) και άσκηση (γιατί;)

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Η οδός των φωσφορικών πεντοζών

Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Ανασκόπηση μεταβολισμού υδατανθρακών ΗΠΑΡ Γλυκόζη ΤΡΟΦΗ Κυκλοφορία ΓΛΥΚΟΓΟΝΟ Γλυκόζη ΗΠΑΡ Κυτταρόπλασμα ΗΠΑΡ (Οξέωση) NADH CO 2 ΟΞΕΙΔ. ΦΩΣΦ.

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Ποσοτική σύνθεση 100ml διαλύματος περιέχουν 25g πρωτεΐνης πλάσματος με τουλάχιστον το 95% ανθρώπινη λευκωματίνη.

2.2 Ποσοτική σύνθεση 100ml διαλύματος περιέχουν 25g πρωτεΐνης πλάσματος με τουλάχιστον το 95% ανθρώπινη λευκωματίνη. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Plasbumin 25 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 2.1 Ποιοτική σύνθεση Ανθρώπινη λευκωματίνη από ανθρώπινο πλάσμα 2.2 Ποσοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπ. Παθολογικής Γ.Ν.Θ Ιπποκράτειο 05/2013

Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπ. Παθολογικής Γ.Ν.Θ Ιπποκράτειο 05/2013 Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπ. Παθολογικής Γ.Ν.Θ Ιπποκράτειο 05/2013 Αιτία εισόδου: οξύ κοιλιακό άλγος με αιφνίδια εμφάνιση που την αφύπνισε τις πρώτες πρωινές ώρες με συνοδά 6 επεισόδια εμέτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα