14o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "14o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ"

Transcript

1

2

3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ: ΑΕΙΦΟΡΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Θεσσαλονίκη, Οκτωβρίου 2012 I

4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 14ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Πρόεδρος: Μεταξία Κούτσικα-Σωτηρίου Αντιπρόεδρος α : Απόστολος Σκαλτσογιάννης Αντιπρόεδρος β : Αικατερίνη Τράκα-Μαυρωνά Γραμματέας: Αλέξης Πολύδωρoς Ταμίας: Αναστάσιος Λιθουργίδης Μέλη: Θεανώ Λαζαρίδου Ειρήνη Νιάνιου-Ομπεϊντάτ Κωνσταντίνος Τερτιβανίδης Αθανάσιος Τσιβελίκας ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΕΕΓΒΦ Πρόεδρος: Αικατερίνη Τράκα-Μαυρωνά Αντιπρόεδρος: Πηνελόπη Μπεμπέλη Γραμματέας: Παρασκευή Αλιζώτη Ταμίας: Αναστάσιος Λιθουργίδης Μέλη: Δημήτριος Βλαχοστέριος Παρθενόπη Ράλλη Αθανάσιος Τσιβελίκας II

5 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ Αλέξιος N. Πολύδωρος Α.Π.Θ., Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης των Φυτών Θεσσαλονίκη Τηλ.: Fax.: ΚΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Συντονισμός : Κριτές : Μ. Κούτσικα, Α. Πολύδωρος, Δ. Βογιατζής Αραβανόπουλος Φ., Βογιατζής Δ.,Δαμαλάς Χ., Ελευθεροχωρινός Η., Ζιώζιου Ε., Κουτρούμπας Σ., Μαδέσης Π., Μαυρομάτης Α., Μπλαδενόπουλος Κ., Μυλωνά Φ., Ρουπακιάς Δ., Τράκα Α., Οι πλήρεις εργασίες του τόμου αυτού των Πρακτικών δημοσιεύονται μετά από κρίση, και τη σύμφωνη γνώμη της Οργανωτικής Επιτροπής. Για όσες ανακοινώσεις δεν κατατέθηκαν πλήρεις εργασίες, δημοσιεύονται οι περιλήψεις όπως κατατέθηκαν από τους συγγραφείς. ISBN: III

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το 14 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΕΕΕΓΒΦ με τίτλο Η γενετική Βελτίωση των φυτών απαντά στις προκλήσεις του σήμερα πραγματοποιήθηκε στις Οκτωβρίου του 2012 στους χώρους του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Είχε την εξαιρετική τιμή η έναρξη του να κηρυχθεί από τον συνάδελφο και Υπουργό Γεωργικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Αθανάσιο Τσαυτάρη. Ο κ. Υπουργός με την εναρκτήρια ομιλία του μας κοινοποίησε τη δέσμευσή του για την επαναστελέχωση και αναζωογόνηση της Αγροτικής Έρευνας, που αποτελεί την κύρια παραγωγική οδό εξόδου από το οικονομικό αδιέξοδο. Τέσσερις ενότητες κάλυψαν διαδοχικά τη θεματολογία του συνεδρίου: Η πρώτη, συνέδεσε την γενετική βελτίωση φυτών με την αειφόρο ανάπτυξη. Η δεύτερη, της μοριακής βελτίωσης, αναφέρθηκε στην αποτελεσματική εξερεύνηση του αποτυπώματος του DNA στην απεικόνιση της βιοποικιλότητας και των μηχανισμών περιβαλλοντικής καταπόνησης. Η τρίτη, της αγροκομίας, συνέβαλε στη διερεύνηση του παραγωγικού δυναμικού σε πολλές καλλιέργειες με καινοτόμες προσεγγίσεις. Τέλος, η τέταρτη, συγκέντρωσε έρευνες καταγραφής της βιοποικιλότητας και την αξιοποίησή της στο πολλαπλασιαστικό υλικό. Για πρώτη φορά το συνέδριο φιλοξένησε την ενότητα «Αγροεπιχειρείν» με δύο ομάδες νέων επιχειρηματιών που εισήλθαν στο χώρο της Γεωργίας: του κ. Δημήτριου Πολιτόπουλου διευθύνοντα σύμβουλου της Ζυθοποιίας Μακεδονίας-Θράκης και του κ. Ευθύμιου Ευθυμιάδη αντιπρόεδρου της Εταιρίας Redestos με την επώνυμη τομάτα Lucia. Κάθε συνέδριο φθάνοντας στο τέλος αποτιμά την προσφορά του και τοποθετεί τους νέους στόχους του. Στο παρόν συνέδριο, όπως και στα προηγούμενα, υπήρξε πληθώρα ανακοινώσεων με τα αποτελέσματα της έρευνας των μελών της Εταιρίας, για νέες δυναμικές ποικιλίες σταριού, κριθαριού, διειδικών σειρών βαμβακιού, αρρενόστειρων σειρών μελιτζάνας, φασολιού, σειρές καλαμποκιού (ΟΡΡ S ), αμπέλου (λευκές, κόκκινες, αρωματικές) και κερασιάς. Παρατηρήθηκε ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός εργασιών σχετικών με την ανάλυση του φυτογενετικού υλικού της χώρας, δείχνοντας ότι ο συνδυασμός κλασικής και σύγχρονης τεχνολογίας μπορεί να φέρει σημαντικά αποτελέσματα. Η αυξημένη ερευνητική δραστηριότητα στον τομέα αυτό, που οφείλεται στην εφαρμογή γενωμικών και μοριακών εργαλείων βελτίωσης μπορεί να συνεισφέρει στην αξιοποίηση των φυτογενετικών μας πόρων, εμπλουτίζοντας επίσης το πολλαπλασιαστικό υλικό. Ικανός αριθμός εργασιών επικεντρώθηκε στη μελέτη βιοτικών αλληλεπιδράσεων (π.χ. ανθεκτικότητα στη ριζομανία, συμβιωτικοί μηχανισμοί κ.α.) και αβιοτικών παραγόντων (π.χ. ξηρασία, αλατότητα, υψηλή θερμοκρασία, ρύπανση, πυρκαγιές κ.α.) με στόχο την βελτίωση και ανάπτυξη γενετικού υλικού κατάλληλου για ευρείας κλίμακας επερχόμενες περιβαλλοντικές αλλαγές. Τέλος, ακολουθώντας την διεθνή τάση αύξησης των καλλιεργούμενων ειδών αναφέρθηκε μικρός αριθμός εργασιών σε καινούργια καλλιεργούμενα είδη. Στην την αποτίμηση της πεπραγμένων του Συνεδρίου διαφάνηκε ο προβληματισμός για την διεύρυνση των καθηκόντων των βελτιωτών, καθώς η κλασική βελτιωτική μεθοδολογία εμπλουτίζεται με σύγχρονες μοριακές τεχνικές για να δοθούν στην γεωργία γρήγορες IV

7 απαντήσεις. Οι νέοι στόχοι για να επιτευχθούν απαιτούν ευρύτερες συνεργασίες σε διευρυμένα επιστημονικά πεδία, γεγονός πολύ δύσκολο με μια ερευνητική κοινότητα που όλο φθίνει. Αισιόδοξη νότα αποτέλεσε η συμμετοχή στο συνέδριο αυτό μιας μεγάλης ομάδας Αγροκόμων που εμπλούτισε τη θεματολογία της αειφορίας. Ευχή όλων είναι οι δεσμοί μας να γίνουν άρρηκτοι. Η καινοτομία στη βελτίωση των φυτών ποτέ δεν είχε πιο επίκαιρο χαρακτήρα από σήμερα. Προσδοκίες δημιουργούνται και ευκαιρίες προσφέρονται από την αξιοποίηση των ντόπιων φυτογενετικών πόρων και της πλούσιας ελληνικής βιοποικιλότητας, από την ανάπτυξη της γονιδιωματικής των καλλιεργούμενων ειδών, από παραμελημένους τομείς όπως για παράδειγμα η ενίσχυση της διατροφικής αξίας των παραγόμενων προϊόντων, που τα αποτελέσματά τους θα πρέπει σύντομα να μεταφρασθούν σε παραδοτέα τα οποία θα βελτιώνουν ταυτόχρονα την παραγωγικότητα και την αειφορία στην ελληνική γεωργία. Ελπίζουμε και ευχόμαστε η προσφορά του Συνεδρίου, για το οποίο εργασθήκαμε σε συνεργασία με πολλούς συναδέλφους και συνεργάτες που ευχαριστούμε για τη βοήθεια και υποστήριξη, να είναι μια συνεισφορά στην ενίσχυση και τη διεύρυνση της επιστήμης της βελτίωσης των φυτών με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής γεωργίας για να μπορεί να προσφέρει μια διέξοδο στο οικονομικό και κοινωνικό μαρασμό που μαστίζει σήμερα τον τόπο μας. Η Οργανωτική Επιτροπή του 14 ου Συνεδρίου V

8 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ...1 Σ.Μ. Βαλαμώτη. Η αρχαιοβοτανική έρευνα στην Ευρύτερη Περιοχή της Θεσσαλονίκης κατά την Προϊστορική περίοδο...2 Α.Ι. Καραμάνος. Οικοφυσιολογικές παράμετροι αντοχής στην ξηρασία και η σημασία τους για το παραγωγικό δυναμικό των καλλιεργειών. Ένα παράδειγμα έρευνας σε εγχώριους πληθυσμούς σιταριού...7 Α. Σκαλτσογιάννης. Γενετική βελτίωση δασικών φυτών και περιβάλλον: κλιματική αλλαγή και αξιοποίηση δασικών γενετικών πόρων...22 Γ.Ν. Σκαράκης. Γονιδιακή ροή, βιοποικιλότητα και βελτίωση στο γένος Beta Η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ...33 Α. Μαυρομάτης, Δ. Βλαχοστέργιος, Σ. Φουντάς, Δ. Συκκάς, Β. Καραθανάση, Θ. Γέμτος. Εφαρμογή φαινοτυπικής αποτύπωσης ως μεθόδου αξιολόγησης ποικιλιών βίκου και φακής...34 Χ. Πάνκου, Α. Μαυρομάτης, Δ. Ρουπακιάς. Αξιοποίηση των μερικώς διειδικών σειρών βαμβακιού στη βελτίωση των εμπορικών ποικιλιών Α. Τσάμπαλλα, Χ. Αθανασιάδης, Κ. Πασέντσης, Ε. Νιάνιου-Ομπεϊντάτ, Α. Τσαυτάρης. Γενετική μελέτη των κληρονομήσιμων αλλαγών στα εμβόλια ως αποτέλεσμα του εμβολιασμού Ν. Μαριόλης, Ε.Χ. Βλάχος, Γ. Ευγενίδης, Χ. Γούλας, Γ.Ν. Σκαράκης. Βελτίωση αραβόσιτου για παραγωγή βιοαιθανόλης: νεότερα δεδομένα Λ.Δ. Παπαγρηγοράκη, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Επιλογή ατόμων ταχυαυξών δασικών ειδών για ανθεκτικότητα στις καταπονήσεις του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης Θ. Λαζαρίδου, Χ. Πάνκου, Ι. Ξυνιάς, Δ. Ρουπακιάς. Επίδραση της μετατόπισης 1BL/1RS στην ανδρογενετική ικανότητα του μαλακού σιταριού Κ.Σ. Κρομμύδας, Φ.Α. Μπλέτσος, Δ.Γ. Ρουπακιάς. Αξιοποίηση κυτταροπλασματικά αρρενόστειρων σειρών μελιτζάνας στην παραγωγή υβριδιόσπορου Π. Μιχαλακόπουλος, Χ. Γούλας, Α. Κατσιώτης, S.R. Sree Rangasamy. Αμφίπλευρη επιλογή για χαρακτηριστικά ποιότητας της ίνας στο βαμβάκι (Gossypium hirsutum L.) Γ. Μενεξές, Α. Τσιβελίκας, Ι. Μυλωνάς, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου. Μεθοδολογία για την εφαρμογή της ιεραρχικής ανάλυσης σε συστάδες σε κατηγορικά δεδομένα Α. Σκαλτσογιάννης, Κ. Τσανακτσίδης, Ε. Κατσίδη, Δ. Μήτρας, Μ. Τσακτσίρα. Γενετική βελτίωση της ρητινοπαραγωγής στη χαλέπιο πεύκη (Pinus halepensis Mill.). Η συμβολή της χρήσης της ρητίνης ως φυσικό πολυμερές στη βελτίωση της ποιότητας των υγρών καυσίμων Δ. Βλαχοστέργιος, Α. Λιθουργίδης. Ανταγωνιστική ικανότητα ποικιλιών βίκου με τα ζιζάνια σε περιβάλλον μειωμένων εισροών Κ. Τζανταρμάς, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου, Α. Τσαυτάρης, E. Σιναπίδου, I. Τοκατλίδης. Υβρίδια με υψηλό Crop Yield Potential μπορεί να αποτελέσουν αξιόλογα υλικά εκκίνησης για τη δημιουργία ποικιλιών Β. Γρεβενιώτης, Β. Φασούλα, Ι. Παπαδόπουλος, Π. Μπεμπέλη, Ι. Τοκατλίδης. Η δημιουργία ελεύθερα επικονιαζόμενων σταθερών σειρών VI

9 καλαμποκιού με αυξημένη παραγωγικότητα και σταθερότητα συμπεριφοράς Ι. Τοκαλτίδης. Προσαρμογή του καλαμποκιού στις κλιματικές αλλαγές..88 Ι.Θ. Τσιάλτας, Θ. Ματσή. Η συγκέντρωση μονοσθενών (K, Na) και δισθενών (Ca, Mg) κατιόντων και οι λόγοι τους στα φύλλα σχετίζονται με την απόδοση και την ποιότητα σε διαλογές βαμβακιού Χ.Ε. Βλάχος, Ν. Μαριόλης, Γ.Ν. Σκαράκης. Αειφορία πρωτογενούς παραγωγής για βιοαιθανόλη πρώτης γενιάς: Σύγκριση γλυκού σόργου και αραβοσίτου Π. Ζαμανίδης, Χ. Πασχαλίδης, Ι. Χουλιάρας, Ι. Ξυνιάς, Ε. Βαβουλίδου. Η γενετική βελτίωση των ελληνικών ποικιλιών του Ινστιτούτου Αμπέλου Αθηνών Π. Μαντά, Κ. Κουτής, Δ. Βλαχοστέργιος, Β. Σβιντρίδου, Α. Φυντανής, Α. Πανάγου, Χ. Φώτη, Α.Γ. Μαυρομάτης. Μελέτη γενεαλογικών σχέσεων και ανταπόκριση παραδοσιακών πληθυσμών σιταριού σε περιβάλλον βιολογικής και συμβατικής καλλιέργειας Μ. Κούτσικα, Α. Τσιβελίκας, Χ. Γκόγκας, Ι. Μυλωνάς, Η. Αυδικος, Αικ. Τράκα. Σημεία στήριξης της αειφορικής γεωργίας από τη μεθοδολογία βελτίωσης Σ. Κωστούλα, Χ. Πάνκου, Δ. Βλαχοστέργιος, Χ. Ραπτοπούλου, Α. Λιθουργίδης, Μ. Σακελλαρίου, Α. Μαυρομάτης. Εκτίμηση του γενετικού δυναμικού και παρεμβάσεις επιλογής εντός ποικιλιών βαμβακιού μετά από διατοπική αξιολόγηση και χρήση της κυψελωτής μεθοδολογίας Ι. Παπαδόπουλος, Ι. Τοκατλίδης. Νέα ποικιλία φασολιού με αντοχή στις υψηλές θερμοκρασίες Π. Μπρέστα, Δ. Νικολόπουλος, Γ. Οικονόμου, Η. Τραυλός, Κ. Μπλαδενόπουλος, Α. Καραμάνος, Γ. Καραμπουρνιώτης. Εγκλιματισμός στην υδατική καταπόνηση: Προσδιορισμός κριτηρίων επιλογής ανθεκτικών γονοτύπων κριθαριού (Hordeum vulgare L.) Ι.Γ. Μυλωνάς, Κ. Μπλαδενόπουλος, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου. Διαδρομή των επιλογών στις πρώτες γενεές στο κριθάρι (Hordeum vulgare L.) εντός τριών διασταυρώσεων και σύγκριση των γενετικών παραμέτρων Ι.Γ. Μυλωνάς, Κ. Μπλαδενόπουλος, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου. Διαδικασία επιλογής γονέων μεταξύ ποικιλιών κριθαριού (Hordeum vulgare L.) Γ. Μερκουρόπουλος, Β. Γρεβενιώτης, Σ. Ζώτης, Α.Σ. Τσαυτάρης. Μοριακός χαρακτηρισμός του βελτιωμένου πληθυσμού κριθής «Ζώτης» Ε. Ντούσκας, Μ. Κουκουρίκου-Πετρίδου, Ε. Νάνιου. Αξιολόγηση ποιοτικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών σε ποικιλίες πιπεριάς Φ.Α. Μπλέτσος. Βελτίωση της γενετικής καθαρότητας της ποικιλίας μελιτζάνας Σαντορίνης Π. Μιχαλακόπουλος, Χρ. Γούλας, Α. Κατσιώτης, S.R. Sree Rangasamy. Γενετική ανάλυση μέσων όρων της περιεκτικότητας των φύλλων βαμβακιού (Gossypium hirsutum L.) σε χλωροφύλλη με έμμεση εκτίμηση σε τιμές SPAD Α. Κυρατζής, Α Κατσιώτης. Αξιολόγηση εμπορικών ποικιλιών σκληρού σιταριού (Triticum turgidum subsp. durum) στις συνθήκες της Κύπρου Χ. Γκόγκας, Μ. Κούτσικα Σωτηρίου. Η καταγραφή των γενετικών παραμέτρων σε διασταυρώσεις μαλακού σίτου διαβαθμισμένες ως προς το παραγωγικό δυναμικό VII

10 Χ. Γκόγκας, Μ. Κούτσικα Σωτηρίου. Αξιολόγηση προχωρημένων γενεών διασταυρώσεων εγχώριων ποικιλιών μαλακού σίτου με κοινό γονέα την εμπορική ποικιλία YECORA Κ. Μπλαδενόπουλος, Ε. Κορπέτης. Μακεδονία και Σείριος, δύο νέες ελληνικές ποικιλίες κριθαριού (Hordeum vulgare L.) Α.Λ. Τσιβελίκας, Α. Τράκα-Μαυρωνά, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου. Επιμερισμός της παραλλακτικότητας για χαρακτηριστικά απόδοσης και ποιότητας στην τομάτα (Solanum lycopersicum) Α. Τράκα-Μαυρωνά, Α.Λ. Τσιβελίκας, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου. Ισοζύγιο των ερευνητικών προσπαθειών στην αξιοποίηση των τοπικών ποικιλιών μικρόκαρπης τομάτας Φ. Γκέκας, Χ.Λ. Φώτη, Κ. Τζανταρμάς, Ι. Τοκατλίδης. Αξιολόγηση υβριδίων καλαμποκιού (Zea mays L.) ως προς το παραγωγικό δυναμικό και τη σταθερότητα συμπεριφοράς Π. Ζαμανίδης, Χ. Πασχαλίδης, Ι. Χουλιάρας, Γ. Ουζουνίδου, Κ. Ισραηλίδης, Ι.N. Ξυνιάς. Δημιουργία νέων λευκών Ελληνικών οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου (Vitis vinifera) στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών Π. Ζαμανίδης, Χ. Πασχαλίδης, Ι. Χουλιάρας, Ι.N. Ξυνιάς, Ε. Βαβουλίδου. Περιγραφή δύο νέων ποικιλιών αμπέλου με άρωμα Μοσχάτου (Vitis vinifera L.) του Ινστιτούτου Αμπέλου Αθηνών Π. Ζαμανίδης, Χ. Πασχαλίδης, Ι. Χουλιάρας, Ι. Ξυνιάς, Ε. Βαβουλίδου. Αξιολόγηση νέων ερυθρών ποικιλιών του Ινστιτούτου Αμπέλου Αθηνών I. Χατζηχαρίσης, Κ. Καζαντζής, Θ. Σωτηρόπουλος. Δύο νέα σπορόφυτα ελεύθερης επικονίασης κερασιάς που δημιουργήθηκαν στο Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων D.T. Tchatchoua, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Αξιολόγηση επιλεγμένων προελεύσεων καστανιάς (Castanea sativa) I: Γενετική παραλλακτικότητα μεταξύ προελεύσεων 196 D.T. Tchatchoua, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Αξιολόγηση επιλεγμένων προελεύσεων καστανιάς (Castanea sativa) II: Γενετική παραλλακτικότητα ετεροθαλών οικογενειών Η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Π. Μαδέσης, Ι. Γανόπουλος, Ε. Μποσμαλή, Κ. Πασέντσης, Π. Ράλλη, Α. Τσαυτάρης. Η συμβολή της τεχνολογίας του γραμμωτού κώδικα DNA (DNA barcoding) στην ανάλυση και αποτύπωση της γενετικής παραλλακτικότητας και της βιοποικιλότητας καλλιεργούμενων και άγριων ειδών και ποικιλιών Ι. Γανόπουλος, Φ. Αραβανόπουλος, Α. Τσαυτάρης. Μοριακή ανάλυση της άγριας κερασιάς και η σύγκριση της με την καλλιεργούμενη: άγρια από τη φύση της ή ποικιλίες που διέφυγαν από οπωρώνες; Ε.Β. Αβραμίδου, Α.Γ. Ντούλης, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Ανάπτυξη λεπτομερούς μοριακού χάρτη σύνδεσης στο κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens L.) με τη χρήση των κυρίαρχων (AFLP) γενετικών δεικτών πρώτα αποτελέσματα Ο.Ι. Παυλή, Α. Ταμπακάκη, Γ.Ν. Σκαράκης. Βελτίωση της ανθεκτικότητας στη ριζομανία με συνδυασμό διαγονιδιακών προσεγγίσεων Α. Καλύβας, Ε. Μπασμαλή, Ε. Τσαλίκη, Α. Αργυρίου, Π. Μαδέσης. Γενετική Ποικιλομορφία Ελληνικών Ποικιλιών Καπνού (Nicotiana tabacum L.) VIII

11 Ε. Πατέλου, Α. Γλερίδου, Φ. Μυλωνά, Π. Χατζοπούλου, A. Πολύδωρος. Εκτίμηση της γενετικής ποικιλότητας αυτοφυών πληθυσμών τσάι του βουνού (Sideritis raeseri) με τη χρήση μοριακών δεικτών Ε. Σταυρίδου, Π. Μαδέσης, Ε. Νιάνιου-Ομπεϊντάτ. Μελέτη της ανθεκτικότητας των διαγονιδιακών φυτών τομάτας του υβριδίου Don Jose που υπερεκφράζουν το γονίδιο gmgstu4 σε καταπόνηση ξηρασίας Ι. Χουλιάρας, Π. Διαμαντόπουλος, Γ. Αϊβαλάκις, Π. Κατινάκης. Μοριακός και βιοχημικός χαρακτηρισμός της φερριτίνης και ο ρόλος της στα σπέρματα της τομάτας Ε. Λαζαρίδη, Γ. Κελαϊδή, Ο.Ι. Παυλή, Α. Ταμπακάκη, Γ.Ν. Σκαράκης. Η ενδογενής έκφραση της HrpZPsph επιδρά θετικά στην ανάπτυξη και ανθεκτικότητα υπό συνθήκες υψηλής αλατότητας X. Πέρος, Γ. Δαλέζιος, Ε. Λιακάκος, Κ. Δελής, Ι.Ν. Ξυνιάς. Ταυτοποίηση της παρουσίας της χρωμοσωματικής μετατόπισης 1BL.1RS σε ποικιλίες σιταριού με τη μέθοδο της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης PCR Α. Κυρατζής, Α. Κατσιώτης. Χαρακτηρισμός ντόπιων ποικιλιών και πληθυσμών σκληρού σιταριού (Triticum turgidum subsp. durum) και αξιολόγησή τους στην Κύπρο Χ.Ε. Βλάχος, Ο.Ι. Παυλή, Ε. Φλεμετάκης, Γ.Ν. Σκαράκης. Μεταβολομική μελέτη του καταβολισμoύ των ζαχάρων σε διάφορα στάδια της καλλιέργειας του γλυκού σόργου Π. Γιαγουρτά, Π. Μάδεσης, Α. Καλύβας, Ε. Μποσμαλή, Ε. Αβραάμ. Συγκριτική μελέτη της γενετικής ποικιλότητας σε φυτά του είδους Lotus corniculatus L. προερχόμενα από λιβαδικό και δασικό οικοσύστημα με τη χρήση ISSR μοριακών δεικτών B.Ε. Aβραμίδου, Ε. Σφακιανάκη, Α.Γ. Ντούλης, Δ. Καζάνης, Μ. Αριανούτσου, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Διαφοροποίηση και επιπτώσεις της πυρκαγιάς στη γενετική συγκρότηση της Pinus halepensis με τη χρήση συγκυρίαρχων δεικτών F-SSR Ε.Β. Αβραμίδου, Α.Γ. Ντούλης, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Αποτελεσματικότητα της μεθόδου των φθοριζόντων κυρίαρχων f-aflp και συγκυρίαρχων f-ssr μοριακών δεικτών στην κατασκευή γενετικού χάρτη του γονιδιώματος του κυπαρισσιού (Cupressus sempervirens L.) Ν. Αναγνωστόπουλος, Φ.Β. Μυλωνά, Π. Μαδέσης, Α.Ν. Πολύδωρος. Μελέτη του ρόλου της καταλάσης στις ρίζες ψυχανθών κατά τον αποικισμό με συμβιωτικά βακτήρια και σε συνθήκες καταπόνησης Ε. Καπούλας, Φ.Β. Μυλωνά, Α.Ν. Πολύδωρος. Επιπτώσεις των αβιοτικών καταπονήσεων στην επαγωγή μηχανισμών επιδιόρθωσης του DNA Η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Π. Τσουτσούδη, Σ.Δ. Κουτρούμπας, Χ.Α. Δαμαλάς. Μελέτη φυσιολογικών και αγροκομικών παραμέτρων που σχετίζονται με την αύξηση και ανάπτυξη του σουσαμιού Χ.Α. Δαμαλάς, Σ.Δ. Κουτρούμπας, Π.Χ. Σαλαμουσάς. Αύξηση της ταχύτητας φυτρώματος στο κουκί (Vicia faba) και στο λούπινο (Lupinus albus) με ενυδάτωση των σπερμάτων Α.Ν. Παπαντωνίου, Ι.Θ. Τσιάλτας, Δ.Κ. Παπακώστα. Επίδραση του πληθυσμού φυτών στην αρχιτεκτονική διαμόρφωση και την απόδοση της ελαιοκράμβης IX

12 Β. Γάκη, Ι.Θ. Τσιάλτας, Δ.K. Παπακώστα. Δυναμικό απόδοσης και απόδοση συγκομιδής της ελαιοκράμβης στην Κεντρική Μακεδονία Δ. Μπαξεβάνος, Ι. Τσιάλτας, Δ. Βλαχοστέργιος, Χ. Δόρδας, Α. Λιθουργίδης. Παραγωγικό δυναμικό και ανταγωνισμός συγκαλλιεργούμενων ποικιλιών μπιζελιού και βρώμης Χ. Δράμαλης, Δ. Κατσαντώνης, Σ.Δ. Κουτρούμπας. Αγρονομική συμπεριφορά ποικιλιών ρυζιού (Oryza sativa L.) σε δύο επίπεδα αλατότητας Χ.Α. Δαμαλάς, Σ.Δ. Κουτρούμπας. Επίδραση της ενυδάτωσης στη φυτρωτική ικανότητα των σπερμάτων ποικιλιών βαμβακιού Χ. Δράμαλης, Δ. Κατσαντώνης, R. Pallas-Areny, C. Rovira, Σ. Μπέγκας, M. Pinilla. SMART-PADDY: Ένα αυτόματο δίκτυο μέτρησης της αλατότητας για τη διαχείριση της άρδευσης και την προστασία των ορυζώνων Σ.Δ. Κουτρούμπας, Β. Αντωνιάδης, Σ. Φωτιάδης. Χρήση κοπριάς αγροτικών ζώων και ιλύος βιολογικού καθαρισμού ως οργανικών λιπασμάτων σε φυτά μεγάλης καλλιέργειας Α. Λιόπα-Τσακαλίδη, Ι. Ξυνιάς. Επίδραση της αλατότητας στη βλαστική ικανότητα σπόρων και στην ανάπτυξη στο θρουμπί (Satureja hortensis L.) Α. Κούβελας, Ι. Ρούσος, Α. Τσιγκούλης, Α. Αλεξόπουλος, Ε. Κάρτσωνας, Ι. Ν. Ξυνιάς. Αξιολόγηση πέντε ποικιλιών μαλακού σιταριού σε συνθήκες αλατότητας Π. Παπαστυλιανού, Κ. Καρφή, Ξ. Βενιός. Βελτίωση φυτρώματος βαμβακιού (Gossypium hirsutum) κάτω από συνθήκες υδατικής καταπόνησης μέσω υδρο-προ-μεταχείρισης του σπόρου Ε. Παπαϊωάννου, Μ. Κουκουρίκου-Πετρίδου, Α. Πετρίδης. Βιοενεργές ουσίες υψηλής διαιτητικής αξίας λαχανικών Σ. Κυριακοπούλου, Μ. Θεοδωρακοπούλου, Μ. Αγγελοπούλου, Στ. Καρράς, Αλ. Αλεξόπουλος, Θ. Βαρζάκας, Ι.Ν. Ξυνιάς. Αξιολόγηση τριών ποικιλιών πατάτας σε συνθήκες οργανικής γεωργίας Π. Ζαμανίδης, Χ. Πασχαλίδης, Ι. Χουλιάρας, Ι. Ξυνιάς, Σ. Βασιλειάδης, Ε. Βαβουλίδου, Γ. Ουζουνίδου, Κ. Ισραηλίδης. Ανάπτυξη καλλιέργειας ρώσικων ποικιλιών ιππποφαούς σε συνθήκες μικροκλίματος της Αττικής Π. Ζαμανίδης, Χ. Πασχαλίδης, Ι. Χουλιάρας, Ι. Ξυνιάς, Σ. Βασιλειάδης, Ε. Βαβουλίδου, Γ. Ουζουνίδου, Κ. Ισραηλίδης. Αξιολόγηση της μεταφύτευσης, της ανάπτυξης και της ριζοβολίας διάφορων ρώσικων ποικιλιών Ιπποφαούς σε υπόστρωμα τύρφης- εδάφους- περλίτη σε αναλογία 1: 1: Α.Γ. Ντούλης, Β. Σαμαριτάκης, Ε.Β. Αβραμίδου. Παρουσίαση του προγράμματος CYPFIRE-2G-MED Αντιπυρικές λωρίδες από κυπαρίσσι για πρόληψη πυρκαγιών: μια λύση ρεαλιστική, οικολογική και οικονομική για προστασία των μεσογειακών χωρών Η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Π.Χ. Σαλαμουσάς, Χ.Α. Δαμαλάς, Σ.Δ. Κουτρούμπας. Προσαρμοστικότητα και δυναμικό απόδοσης του λαθουριού Λήμνου (Lathyrus ochrus) στις συνθήκες του Βορείου Έβρου Γ. Θεολογίδου, Ι. Τσιάλτας, Δ. Βλαχοστέργιος, Ν. Καλούμενος, Η. Ελευθεροχωρινός. Αξιολόγηση ποικιλιών φακής (Lens culinaris Medik.) για ανθεκτικότητα στο ζιζανιοκτόνο imazamox X

13 Μ. Σταυρακάκη, Κ. Μπινιάρη. Μελέτη της γενετικής ποικιλομορφίας ελληνικών ποικιλιών αμπέλου με τη χρήση μοριακών μεθόδων και της αμπελογραφικής περιγραφής Π. Δρογούδη, Γ. Παντελίδης, L. Bachetta, G. Donato De, H. Duval, I. Μετζιδάκης, D. Spera. Συγκέντρωση πρωτεϊνών και ανόργανων στοιχείων σε καρπούς από 72 ποικιλίες και γενότυπους αμυγδαλιάς που συλλέχθηκαν στην Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία Κ.Α. Σπανός, Δ. Γαϊτάνης. Έρευνα της φυτρωτικότητας σπόρων των πλατύφυλλων δασοπονικών ειδών Acer pseudoplatanus L. και Carpinus betulus L Κ.Α. Σπανός, Φ. Αραβανόπουλος, Δ. Γαϊτάνης. Ποικιλότητα στα χαρακτηριστικά και στη φυτρωτική ικανότητα σπόρων επιλεγμένων δέντρων αγριοκερασιάς (Prunus avium L.) Μ. Μαυρουδάκη, Π. Τσουλφά, Μ. Τσακτσίρα. Μελέτη παραγόντων μικροπολλαπλασιασμού της ροδιάς (Punica granatum L.) για καλλωπιστική χρήση Γ. Παναγόπουλος, Γ. Οικονόμου, Δ. Καλύβας, Π. Ταραντίλης, Β. Κωτούλας, Α. Καραμάνος. Χωρική εξάπλωση αυτοφυών και φαρμακευτικών φυτών τύπου καρβακρόλης στη νήσο Ικαρία. Επίδραση αβιοτικών παραγόντων στην εμφάνιση και στο παραγωγικό δυναμικό τους Η. Κανέλλου, Μ. Παπαφωτίου, Φ. Οικονόμου, Δ. Λύρα. Οι αρχαιολογικοί χώροι ως πηγή βιοποικιλότητας Ι. Γανόπουλος, Φ.Α. Αραβανόπουλος, Π. Μαδέσης, Κ. Πασέντσης, Χ. Ουζούνης, Α. Τσαυτάρης. Εφαρμογές του γραμμωτού κώδικα DNA και της ανάλυσης υψηλής ευκρίνειας του σημείου τήξης στην ανίχνευση ειδών, υβριδίων και προϊόντων των μεσογειακών πεύκων (Pinus L.) Γ. Οικονόμου, Δ. Καλύβας, Χ. Κολοβός, Μ. Δαμανάκης. Η εξάπλωση των αγρωστωδών στην Ελλάδα Δημιουργία γεωβάσης Ι. Μυλωνάς, Ε. Νίνου, Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου, Αικ. Τράκα-Μαυρωνά. Ιχνηλασιμότητα της Φάβας Σαντορίνης με φαινοτυπικούς χαρακτήρες Δ. Σταφυλά, Π. Μαντά, Ε. Σαμούρης, Α. Μαυρομάτης. Καταγραφή και αξιοποίηση παραδοσιακών ποικιλιών στον Ελλαδικό χώρο και χρήση τους ως προϊόντα ΠΟΠ ή ΠΓΕ Η. Λιβάνιος, Π. Μπεμπέλη. Χαρακτηρισμός και φαινοτυπική παραλλακτικότητα τοπικών ποικιλιών ρόβης (Vicia ervilia L. (Willd.) Ι. Χατζηγεωργίου, Π. Τερζόπουλος, Π. Μπεμπέλη. Αξιολόγηση δεκαπέντε εγχώριων πληθυσμών κουκιών (Vicia faba) και απογόνων τους ως προς τα αδρά χημικά χαρακτηριστικά των σπερμάτων τους Β. Παπασωτηρόπουλος, A. Αυγουστίνος, Ε. Χατζηευστρατίου, B.Β. Καρασούλου, Κ. Πετρόπουλος, Φ. Μπλέτσος. Σύγκριση μοριακών και μορφολογικών δεικτών για την εκτίμηση της γενετικής ποικιλότητας στη μελιτζάνα (S. melongena L.) Ε. Πάνου-Φιλοθέου, Σ. Χαϊδευτού, Στ. Στεφάνου, Χ. Ριτζούλης, Α. Φιλοθέου, Β. Λιανοπούλου. Επίδραση της αλατότητας σε συνθήκες μειωμένης διαθεσιμότητας νερού στην παραγωγή αιθέριου ελαίου σε φυτά δυόσμου (Mentha spicata), δίκταμου (Origanum dictamnus L.) και νησιώτικης ρίγανης (Origanum onites L.) Α.Λ. Τσιβελίκας, Ε. Νίνου, Π. Χατζοπούλου. Αξιολόγηση ενδοπληθυσμιακής παραλλακτικότητας στο τσάι του βουνού (Sideritis raeseri) XI

14 Α. Πετρίδης, I. Θεριός, Γ. Σαμούρης. Γενοτυπική παραλλακτικότητα φύλλων 40 ελληνικών ποικιλιών ελιάς (Olea europaea L.) ως προς τη συγκέντρωση ελευρωπαΐνης και ολικών φαινολών Ε. Πάνου-Φιλοθέου, Δ. Λάζαρη, Ν. Κουτίνας, Μ. Στεφανάκης, Α. Φιλοθέου, Β. Λιανοπούλου. Μελέτη αιθέριων ελαίων ειδών ευκαλύπτου σε συνθήκες καλλιέργειας Π. Τσολακίδης, Μ. Τσακτσίρα. Ταυτοποίηση κλώνων μαύρης πεύκης (Pinus nigra ARN.) με χρήση βιοχημικών δεικτών Γ. Γραμματικάκη, Σ. Τυμπακιανάκης, Ε. Χατζηδάκη. Επίδραση επιβραδυντών ανάπτυξης (Ancymidol και Paclobutrazol) στην in vitro παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού μπανάνας (Musa spp. cv Gande Naine) Κ. Παττίχης, Ε. Κυριάκου, Π.Γ. Αλιζώτη. Πρώτα αποτελέσματα γενετικής ποικιλότητας γνωρισμάτων προσαρμογής για το ενδημικό είδος Cedrus brevifolia Henry Μ. Μπάκα, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Μοριακή γενετική ανάλυση πληθυσμών χαλεπίου πεύκης με διαφορετικό ιστορικό πυρκαγιών Ε. Μαλλιαρού, Φ.Α. Αραβανόπουλος. Συγκριτική ανάλυση γενετικής ποικιλότητας δασικών ειδών στην Ελλάδα και στον ευρωπαϊκό χώρο Φ. Μυλωνά, Ι. Καρνάκης, Β. Σούφης, A. Πολύδωρος. Γενετική ποικιλότητα και ταυτοποίηση παραδοσιακών ποικιλιών ρεβιθιού (Cicer arietinum) με τη χρήση μοριακών δεικτών XII

15 Προσκεκλημένες Ομιλίες 1

16 Η ΑΡΧΑΙΟΒΟΤΑΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ Σουλτάνα Μαρία Βαλαμώτη, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ. Η αρχαιοβοτανική έρευνα, σε συνδυασμό με αρχαιολογικά ευρήματα όπως κατασκευές, σκεύη και εργαλεία παρέχουν έναν πλούτο πληροφοριών σχετικά με τις γεωργικές πρακτικές, την εκμετάλλευση της φυσικής βλάστησης και την προετοιμασία της τροφής κατά το παρελθόν. Τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα παραπέμπουν άμεσα στα φυτικά συστατικά της διατροφής του προϊστορικού κατοίκου της Βόρειας Ελλάδας. Η παρούσα εργασία εξετάζει τα δεδομένα της αρχαιοβοτανικής έρευνας στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, εντάσσοντάς τα στο ευρύτερο πλαίσιο της έρευνας στην βόρεια Ελλάδα κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού, δηλαδή για το διάστημα από την 7 η στην 2 η χιλιετία π.χ. Εξετάζονται τα είδη των φυτών που χρησιμοποιούσαν οι προϊστορικοί κάτοικοι της περιοχής, οι αλλαγές στο χρόνο καθώς και τυχόν συνάφειες των προϊστορικών ειδών και τροφίμων φυτικής προέλευσης με τη σύγχρονη διατροφή στην Ελλάδα. Τα αρχαιοβοτανικά συνήθως διατηρούνται μέσα στις αρχαιολογικές αποθέσεις μέσω της απανθράκωσής τους που συντελέστηκε κατά την επαφή τους με πηγή θερμότητας είτε σε εστίες μαγειρέματος είτε κατά την καταστροφή ολόκληρων οικημάτων ή τμημάτων των προϊστορικών οικισμών από φωτιά. Η επαφή με τη φωτιά ως μέσο διατήρησης έχει βέβαια ως αποτέλεσμα να διατηρούνται στις ανασκαφικές αποθέσεις μόνο εκείνα τα φυτικά μέρη ή είδη που αντέχουν κατά τη διαδικασία της απανθράκωσης και δεν μετατρέπονται άμεσα σε στάχτη. Έτσι για παράδειγμα σπόροι πλούσιοι σε λάδι ή φύλλα ή άνθη ή μεγάλο μέρος των λεπύρων δε διασώζονται στις ανασκαφικές αποθέσεις. Η διατήρησή τους απαντάται μόνο σε λιμναίους οικισμούς ή σε περιοχές με συνθήκες μόνιμης ξηρασίας. Τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα έρχονται στο φως και μπορούν να μελετηθούν μόνο μέσω συστηματικής λήψης δειγμάτων χώματος και στη συνέχεια με την ειδική επεξεργασία των δειγμάτων αυτών με την τεχνική της επίπλευσης. Στη συνέχεια το υλικό που συγκεντρώνεται σε ειδικά κόσκινα με μικρότερο άνοιγμα βροχίδος τα 300 μικρά, στεγνώνει και εξετάζεται με τη βοήθεια στερεομικροσκοπίου. Οι προσδιορισμοί των ειδών γίνονται με τη βοήθεια ειδικών κριτηρίων και τη χρήση συλλογής αναφοράς σύγχρονων σπόρων ή άλλων φυτικών μερών. Οι οικισμοί που έχουν ερευνηθεί αρχαιοβοτανικά στην πόλη της Θεσσαλονίκης και την ευρύτερη περιοχή της βρίσκονται είτε εντός του οικοδομικού ιστού της πόλης της Θεσσαλονίκης όπως είναι για παράδειγμα ο χώρος της ΔΕΘ (Βαλαμώτη αδημοσίευτο υλικό), η Σταυρούπολη (Μαργαρίτη 2002), η Τούμπα Θεσσαλονίκης (υλικό υπό μελέτη, Βαλαμώτη, Καραθάνου, Μαγκαφά), η Πολίχνη (Γκατζόγια υπό μελέτη), το Καραμπουρνάκι (Βαλαμώτη 2005) είτε κοντά σε αυτόν, όπως συμβαίνει με τους προϊστορικούς οικισμούς της Θέρμης Β (Βαλαμώτη 1992), της Μεσημεριανής Τούμπας (Βαλαμώτη 2002), της Ασσήρου (Jones et al. 1986), του Καστανά (Kroll 1983) και του Αγίου Αθανασίου (Μονιάκη 2009). Η αρχαιοβοτανική έρευνα αποκαλύπτει την κυριαρχία των ντυμένων σιτηρών (μονόκοκκο (Triticum monococcum), δίκοκκο (T. dicoccum), και cf T. timopheevi) κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού και ταυτόχρονα την απουσία ή εξαιρετικά περιορισμένη παρουσία του κοινού/σκληρού σιταριού. Ας σημειωθεί ότι η διάκριση μεταξύ των γυμνών σιτηρών δηλαδή του κοινού και του σκληρού σιταριού είναι αρκετά δύσκολη στο αρχαιοβοτανικό υλικό και σε ορισμένες περιπτώσεις προβληματική. Το κριθάρι (Hordeum sp.) αν και παρόν στη Νεολιθική κάνει πιο έντονη την παρουσία του στην Εποχή του Χαλκού. Για παράδειγμα μεγάλη ποσότητα κριθαριού έχει βρεθεί στον οικισμό του Αγίου Αθανασίου, μέσα σε σπίτι της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, πιθανότητα αποθηκευμένο και στην Τούμπα Θεσσαλονίκης σε αποθέσεις της Μέσης Εποχής Χαλκού. Τα όσπρια, φαίνεται ότι κατά την Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού κατείχαν σημαντική θέση στο διαιτολόγιο των προϊστορικών κατοίκων και είδη όπως η φακή (Lens sp.), 2

17 το λαθούρι (Lathyrus sativus) και η ρόβη (Vicia ervilia) κυριαρχούν στις απανθρακωμένες συγκεντρώσεις σπόρων από τις ανασκαφές της περιοχής. Είδη φυτών από την άγρια βλάστηση συλλέγονταν ως συμπλήρωμα της διατροφής αλλά και για άλλες χρήσεις, για παράδειγμα για τις αρωματικές και φαρμακευτικές τους ιδιότητες. Τέτοια είδη θα μπορούσαν να είναι η κοκορεβιθιά (Pistacia terebinthus) που έχει εντοπιστεί στη νεολιθική Θέρμη Β. Από το τέλος της 4 ης χιλιετίας, με την έναρξη της Εποχής του Χαλκού, καθώς και στην διάρκεια της 3 ης και της 2 ης χιλιετίας π.χ. εμφανίζονται στο βορειοελλαδικό χώρο νέα είδη καλλιεργημένων ειδών που προστίθενται στα ήδη γνωστά είδη της περιοχής. Αυτά είναι το σιτάρι σπέλτα (Triticum spelta), το κεχρί (Panicum miliaceum), το κουκί (Vicia faba minor), η μήκων η υπνοφόρος (Papaver somniferum) η Lallemantia, το σινάπι (Sinapis/Brassica) και το χαμαιλίνο (Camelina sativa). Έτσι οι προϊστορικές καλλιέργειες εμπλουτίζονται με νέα διατροφικά είδη, το ίδιο και η προϊστορική κουζίνα της εποχής. Μπορούμε να φανταστούμε πολύχρωμα χωράφια την εποχή της ανθοφορίας, το πράσινο των δημητριακών και των οσπρίων, το μπλε του λιναριού, το μωβ της παπαρούνας, το κίτρινο του σιναπιού, ανάμεσα σε βοσκοτόπια και δάσος βελανιδιάς. Οι προϊστορικοί αγροί συνδέονται με τις προϊστορικές κουζίνες επιτρέποντας μια διαχρονική εξέταση της αλληλεπίδρασης των προϊστορικών κοινωνιών της Θεσσαλονίκης και της βόρειας Ελλάδας, γενικότερα, με το φυσικό τους περιβάλλον και της διαμόρφωσης διατροφικών παραδόσεων ως προς τα φυτικά συστατικά των προϊστορικών γευμάτων. Το λινάρι (Linum usitatissimum) φαίνεται να είναι το μόνο φυτό από το οποίο θα μπορούσαν να πάρουν εδώδιμο λάδι κατά τη Νεολιθική περίοδο (Valamoti 2011α). Το λάδι του λιναριού είναι κατάλληλο προς βρώση όταν η εξαγωγή του έχει γίνει με το μούλιασμα των αλεσμένων σπόρων σε κρύο νερό. Ποικιλία στο συνδυασμό δημητριακών και οσπρίων προσέθεταν καρποί όπως τα βελανίδια (Quercus sp.), τα σταφύλια (Vitis sp.), τα σύκα (Ficus carica), τα βατόμουρα (Rubus fruticosus agg.), τα κράνα (Cornus mas) και ο σαμπούκος (Sambucus sp.). Τα βελανίδια, θα έπρεπε να τα επεξεργαστούν πριν την κατανάλωση, έτσι ώστε να απομακρυνθούν οι πικρές τανίνες που περιέχουν. Κάποια από τα φρούτα θα μπορούσαν να τα διατηρούν αποξηραίνοντάς τα. Κατάλοιπα της αμπέλου είναι επίσης πολύ συχνά και αποτελούνται από γίγαρτα κατά τη Νεολιθική περίοδο. Από το 7000 π.χ. μέχρι το 3000 περίπου φαίνεται ότι οι άνθρωποι καταναλώνουν τα παραπάνω είδη. Με το τέλος της Νεολιθικής όμως και σε όλη τη διάρκεια της εποχής του Χαλκού παρατηρούνται διατροφικές καινοτομίες με την εμφάνιση νέων ειδών φυτών με προέλευση κυρίως από το Βορρά, αλλά καταγωγή από περιοχές όπως η Δυτική Μεσόγειος, η Κεντρική Ευρώπη και η Υπερκαυκασία. Στα δημητριακά προστίθεται το σιτάρι σπέλτα. Το βρίσκουμε στους οικισμούς του Καστανά και του Αρχοντικού κατά το τέλος της 3 ης χιλιετίας π.χ. Η καλλιέργειά του συνεχίζεται και αργότερα κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού όπως δείχνουν τα ευρήματα από την Άσσηρο. Το κεχρί το χρησιμοποιούν συστηματικά στη Β. Ελλάδα κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, με εξαίρεση την παρουσία του σε ελάχιστη ποσότητα σε ένα μικρογραφικό αγγείο από την Όλυνθο του τέλους της Νεολιθικής, αμφίβολης όμως προέλευσης και προσδιορισμού. Το κεχρί είναι δημητριακό με μικρό σπόρο που εξημερώνεται στην περιοχή μεταξύ των Ουραλίων, της Κασπίας και της Μογγολίας. Πρόσφατες έρευνες εντοπίζουν την εξημέρωση και καλλιέργειά του στην Κίνα από όπου σταδιακά εξαπλώθηκε δυτικά φτάνοντας στη νοτιοανατολική Ευρώπη κατά το τέλος της 3 ης και κυρίως στη διάρκεια της 2 ης χιλιετίας π.χ. (Valamoti υπό δημοσίευση). Το κουκί είναι το όσπριο που έρχεται να προστεθεί σε αυτά που καταναλώνονται ήδη από τη Νεολιθική και συνεχίζουν και στην Εποχή του Χαλκού (φακή, μπιζέλι, ρόβι, λαθούρι). Πρόκειται για μια ποικιλία κουκιών με σπέρματα πολύ μικρότερα από αυτά που γνωρίζουμε σήμερα. Προέρχεται από την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου αλλά η ακριβής προέλευσή του είναι άγνωστη. Άλλα είδη που προστίθενται κατά την εποχή του Χαλκού είναι η Lallemantia sp., το σινάπι, η μήκων η υπνοφόρος, η καμελίνα και ο κόλιαντρος. Τα είδη αυτά έχουν ποικίλες ιδιότητες, ελαιοδοτικές, φαρμακευτικές, αρωματικές και ψυχοτρόπες και πολλά από αυτά συνδυάζουν ταυτόχρονα διαφορετικές ιδιότητες. Από τα νέα αυτά είδη της εποχής του Χαλκού η Lallemantia έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ευρώπη κατά 3

18 την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, στις αρχές της 3 η ς χιλιετίας π.χ.. Το γένος της Lallemantia προέρχεται από την περιοχή της Υπερκαυκασίας και του Ιράν και μέσα στα πλαίσια ανταλλαγών ή/και μετακινήσεων πληθυσμών θα πρέπει να έφτασε στην Ελλάδα κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (Jones και Valamoti 2005, Valamoti και Jones 2010). Σήμερα καλλιεργείται και πωλείται στο Ιράν για χρήση ως αφέψημα είτε για το λάδι του, το οποίο είναι βρώσιμο αλλά έχει και άλλες χρήσεις (για παράδειγμα χρησιμοποιείται ως βάση για την παρασκευή χρωμάτων). Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι ο κατάλογος των ειδών των φυτών που χρησιμοποιούνται στη Βόρεια Ελλάδα διευρύνεται πολύ κατά την Εποχή του Χαλκού. Τα είδη υποδηλώνουν ένα δίκτυο επαφών μεταξύ της Βόρειας Ελλάδας, της Κεντρικής Ευρώπης και της Ανατολής, δίκτυο που έχει την καταγωγή του ήδη στη Νεολιθική περίοδο. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι τα είδη αυτά μεταφέρονται στα πλαίσια ανταλλαγών άλλων υλικών, όπως για παράδειγμα οι πρώτες ύλες για την κατασκευή χάλκινων αντικειμένων, ή στα πλαίσια της μετακίνησης ατόμων ή ομάδων ανθρώπων (Valamoti 2007). Εκτός από τα νέα είδη φυτών που χρησιμοποιούνται κατά την εποχή του Χαλκού έχουμε και ενδείξεις για την άλεση των δημητριακών για την προετοιμασία συστατικών όπως το πλιγούρι, το κορκότο, ή ο τραχανάς όπως δείχνουν οι απανθρακωμένοι κόκκοι αλεσμένου μονόκοκκου σιταριού από τη Μεσημεριανή Τούμπα και οι κόκκοι αλεσμένου κριθαριού από το Αρχοντικό. Η προετοιμασία τροφίμων με αυτή τη μορφή, δηλαδή προεπεξεργασμένων δημητριακών, ενίοτε σε συνδυασμό με γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γάλα, υποδηλώνεται στο αρχαιοβοτανικό υλικό με βάση αναλύσεις με τη χρήση ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σάρωσης και πειραματικής διερεύνησης της επίδρασης του βρασμού στη δομή του αμύλου (Valamoti et al. 2008). Αυτός ο τρόπος επεξεργασίας των δημητριακών δημιουργεί μια πρώτη ύλη που παρασκευάζεται εποχικά, κάνει χρήση του ήλιου για την αποξήρανσή της και τη διατήρησή της σε όλη τη διάρκεια του έτους, μια πρώτη ύλη που εύκολα μετατρέπεται σε εξαιρετικής διατροφικής αξίας γεύμα και μπορεί να καταναλωθεί σε όλη τη διάρκεια του έτους (Valamoti 2011β). Επίσης από τον Άγιο Αθανάσιο, προέρχεται ένα ενδιαφέρον εύρημα της 3 ης π.χ. χιλιετίας που αποτελείται από ρόβι που είχε σπάσει σκόπιμα σε κοτυληδόνες και ενδεχομένως είχε μουλιάσει ή βράσει πριν την απανθράκωσή του όπως φάνηκε μέσα από πειραματικές έρευνες (Valamoti et al. 2011). Στην Εποχή του Χαλκού και του σιδήρου, στο μυχό του θερμαϊκού κόλπου, στην Τούμπα Θεσσαλονίκης και στο Καραμπουρνάκι, εντοπίζουμε μαζί με τα απανθρακωμένα γίγαρτα και απανθρακωμένα στέμφυλα, ένδειξη εξαγωγής χυμού και πιθανής οινοποίησης. Η οινοποίηση φαίνεται να έχει μακρά παράδοση στο βορειοελλαδικό χώρο γενικότερα ήδη από τη Νεολιθική, όπως μαρτυρούν τα χιλιάδες γίγαρτα που έχουν έρθει στο φως σε σπίτι του τέλους της 5 ης χιλιετίας π.χ. στον οικισμό Ντικιλί Τας, στις Κρηνίδες Φιλίππων Καβάλας (Valamoti et al. 2007). Στην περίοδο αυτή, δηλαδή στην Εποχή του Χαλκού, ο μεγαλύτερος βαθμός επεξεργασίας των δημητριακών, αλλά κυρίως η κατανάλωση περισσότερων γλυκών τροφών, φρούτων και χυμών τους θα πρέπει να θεωρηθούν ως οι κατεξοχήν παράγοντες στους οποίους οφείλονται τα αυξημένα ποσοστά τερηδόνας που αναγνωρίζονται σε οδοντοστοιχίες σκελετών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (Triantafyllou 2001). Μέσα από τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πολλά από τα είδη που καλλιεργούνταν στους νεολιθικούς οικισμούς και αυτούς της Εποχής του Χαλκού και του Σιδήρου στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Γνωρίζουμε επομένως και πολλά από τα συστατικά της προϊστορικής κουζίνας της περιοχής. Γνωρίζουμε ακόμη κάποια πράγματα για το πώς επεξεργάζονταν τις τροφές αυτές και πως τις μαγείρευαν. Μπορούμε να διατυπώσουμε υποθέσεις για μεγάλης κλίμακας εορταστικές εκδηλώσεις με κατανάλωση τροφής, υποθέσεις που υποστηρίζονται από αρχαιολογικά ευρήματα για μαζική κατανάλωση τροφής και απόρριψη των οστών και των κεραμικών σκευών που χρησιμοποιήθηκαν (π.χ. στο νεολιθικό οικισμό του Μακρυγιάλου, Pappa et al. 2004). Δεν πρέπει ωστόσο να έχουμε την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να φτιάξουμε ένα συνταγολόγιο της προϊστορικής κουζίνας ή να ανασυνθέσουμε το χαρακτήρα των γιορτών τους. Ο συνδυασμός των συστατικών, ο τρόπος παρασκευής των τροφίμων (π.χ. αν έφτιαχναν χυλούς, ψωμί ή άλλα σκευάσματα με τα 4

19 δημητριακά), τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των τροφίμων αυτών (π.χ. πόσο βραστερές ήταν οι φακές τους ή πόσο στυφό ενδεχομένως ήταν το κρασί τους) καθώς και οι κανόνες που ρύθμιζαν την κατανάλωση της τροφής παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα, έχοντας χαθεί μαζί με αυτούς που γεύτηκαν αυτά τα τρόφιμα. Οι απανθρακωμένοι σπόροι των αρχαιολογικών αποθέσεων που με δυσκολία γίνονται ορατοί την ώρα της ανασκαφής είναι οι εύγλωττοι μάρτυρες του μακραίωνου μόχθου των ανθρώπινων κοινωνιών και της αλληλεπίδρασής τους με τη φύση, αλληλεπίδρασης που τους εξασφάλισε τους φυτικούς πόρους για την επιτυχή τους διαβίωση. Οι σπόροι αυτοί, πέρασαν από χέρι σε χέρι, από γενιά σε γενιά, από τους νεολιθικούς προγόνους μας σε μας σήμερα, διαμορφώνοντας μια πολύτιμη κληρονομιά σπόρων και γενετικού υλικού μέσα στο πέρασμα 9000 χρόνων περίπου. Οι σύγχρονες προσπάθειες της γενετικής επιστήμης, με σοφία ανάλογη με αυτή των προϊστορικών γεωργών, οφείλουν να φροντίσουν ώστε οι καρποί της έρευνάς να είναι σε θέση να θρέψουν με επιτυχία υγιείς ανθρώπινους πληθυσμούς για τουλάχιστον άλλα 9000 χρόνια. Ευχαριστίες Ευχαριστώ θερμά την καθηγήτρια του ΑΠΘ, κυρία Μεταξία Κούτσικα-Σωτηρίου και την οργανωτική επιτροπή για την ευγενική πρόσκληση να συμμετάσχω στο συνέδριο με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Βιβλιογραφία Βαλαμώτη, Σ. Μ Απανθρακωμένα φυτικά κατάλοιπα από την προϊστορική Θέρμη: μία προκαταρκτική μελέτη. Στο Δ. Γραμμένος, Μ. Παππά, Ντ. Ούρεμ-Κώτσου και λοιποί, Ανασκαφή Νεολιθικού Οικισμού Θέρμης Β και Βυζαντινής Εγκατάστασης παρά τον Προϊστορικό Οικισμό Θέρμη Α. Ανασκαφική Περίοδος Μακεδονικά 18, Βαλαμώτη, Σ. Μ Απανθρακωμένα αρχαιοβοτανικά κατάλοιπα από τη Μεσημεριανή Τούμπα: προκαταρκτικές παρατηρήσεις. Παράρτημα Γ. Στον τόμο, Γραμμένος, Δ. Β. και Κώτσος, Σ. (επιμ.), Ανασκαφή στον Προϊστορικό Οικισμό «Μεσημεριανή Τούμπα» Τριλόφου, Ν. Θεσσαλονίκης, Ανασκαφικές Περίοδοι 1992, , 2000, 2001, Θεσσαλονίκη, Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Βόρειας Ελλάδας. Βαλαμώτη, Σ. Μ Αρχαιοβοτανικά δεδομένα από το Καραμπουρνάκι: μια προκαταρκτική έκθεση των ευρημάτων. ΑΕΜΘ 17, 2003, Jones, G. και Valamoti, S. M Lallemantia, an imported or introduced oil plant in Bronze Age northern Greece. Vegetation History and Archaeobotany 14, G. Jones, P. Halstead, K. Wardle, D. Wardle - Crop storage at Assiros, in Scientific American 254, 1986, p KROLL, H Kastanas. Ausgrabungen in einem Siedlungshügel der Bronze- und Eisenzeit Makedoniens, : Die Pflanzenfunde. Prähistorische Archäologie in Südosteuropa 2. Berlin:Volker Spiess. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ, E Αρχαιοβοτανικά δεδομένα από το νεολιθικό οικισμό της Σταυρούπολης. Μια πρώτη προσέγγιση, στον τόμο Δ.Β. Γραμμένος & Σ. Κώτσος (επιμ.) Σωστικές Ανασκαφές στο Νεολιθικό Οικισμό της Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης: Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Αρχαιολογικού Ινστιτούτου. Μονιάκη, Α Η αρχαιοβοτανική έρευνα στον Αγιο Αθανάσιο Θεσσαλονίκης. Μεταπτυχιακή Εργασία, ΑΠΘ. PAPPA, M., P. HALSTEAD, K. KOTSAKIS & D. UREM-KOTSOU Evidence for lagre-scale feasting at Late Neolithic Makriyalos, N Greece, στον τόμο P. Halstead & J. Barrett (επιμ.) Food, Cuisine and Society in Prehistoric Greece (Sheffield Studies in Aegean Archaeology 5): Oxford: Oxbow. TRIANTAFYLLOU, S A Bioarchaeological Approach to Prehistoric Cemetery Populations from Western and Central Greek Macedonia (British Archaeological Reports S976). Oxford: British Archaeological Reports. 5

20 Valamoti, S. M. (2007). Food across borders: a consideration of the Neolithic and Bronze Age archaeobotanical evidence from northern Greece. Στον τόμο I. Galanaki, H. Tomas, Y. Galanakis, R. Laffineur (επιμ.) «Between the Aegean and Baltic Seas: Prehistory across Borders. Bronze and Early Iron Age Interconnections and Contemporary Develοpments between the Aegean and the regions of the Balkan Peninsula, Central and Northern Europe», Aegeum 27. Valamoti, S.M. 2011α Flax in Neolithic and Bronze Age Greece: archaeobotanical evidence. Vegetation History and Archaeobotany 20,6, Valamoti, S.M. 2011β Ground cereal food preparations from Greece: the prehistory and modern survival of traditional Mediterranean fast foods. Archaeological and Anthropological Sciences 3 (1): Valamoti, S.M., Koukouli-Chrysanthaki, Ch., Malamidou, D., Mangafa, M Grapepressings from northern Greece: the earliest wine in the Aegean? Antiquity 81, Valamoti, S.M., Jones, G Bronze and oil: a possible link between the introduction of tin and Lallemantia to northern Greece. Annual of the British School at Athens. Valamoti, S.M., Samuel, D., Bayram, M., Marinova, E Prehistoric cereal foods from Greece and Bulgaria: Investigation of starch microstructure in experimental and archaeological charred remains. Vegetation History and Archaeobotany 17, suppl. 1, Valamoti, S.M., Moniaki, A., Karathanou, A An investigation of processing and consumption of pulses among prehistoric societies: archaeobotanical, experimental and ethnographic evidence from Greece. Vegetation History and Archaeobotany 20,5,

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ: ΑΕΙΦΟΡΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα

προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα Η καλλιέργεια των φυτών στην Ελλάδα στα προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα Τάνια Βαλαμώτη, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Τομέας Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 14 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ: ΑΕΙΦΟΡΙΑ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Μαργαρίτη Δρ. Παλαιοβοτανολογίας

Εύη Μαργαρίτη Δρ. Παλαιοβοτανολογίας Γεωργία: Oι καλλιέργειες, οι γεωργικές πρακτικές και η παραγωγή της τροφής στη Μακεδονία από την Νεολιθική ως την Ελληνιστική περίοδο. Πληροφορίες με βάση την αρχαιοβοτανολογία και τους Σπόρους της Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ KTHΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΣΚΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Τηλ: (2410) 533811, 660592 FAX.: (2410) 533809 E-mail: ikflaris@otenet.gr ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

των Τοπικών Ποικιλιών Οσπρίων στην Ελλάδα Πηνελόπη Μπεμπέλη, Ροίκος Θανόπουλος

των Τοπικών Ποικιλιών Οσπρίων στην Ελλάδα Πηνελόπη Μπεμπέλη, Ροίκος Θανόπουλος Ποικιλότητα των Τοπικών Ποικιλιών Οσπρίων στην Ελλάδα Πηνελόπη Μπεμπέλη, Ροίκος Θανόπουλος Όσπρια στην Ελλάδα Μπιζέλι (Pisum sativum) Φακή (Lens culinaris) Ρεβίθι (Cicer arientinum) Λαθούρια (Lathyrus

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιοβοτανικές µελέτες στο Νεολιθικό Οικισµό Αυγής Καστοριάς 2005-2007

Αρχαιοβοτανικές µελέτες στο Νεολιθικό Οικισµό Αυγής Καστοριάς 2005-2007 Αρχαιοβοτανικές µελέτες στο Νεολιθικό Οικισµό Αυγής Καστοριάς 2005-2007 Εύη Μαργαρίτη Εισαγωγή Οι αρχαιοβοτανικές µελέτες αποτελούν βασική και καίρια πρακτική στις αρχαιολογικές ανασκαφές, µιας και αντιπροσωπεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας. Καινοτομίες στη γεωργία

Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας. Καινοτομίες στη γεωργία Διαμορφώνοντας το μέλλον μιας αειφόρου και καινοτόμου γεωργίας Καινοτομίες στη γεωργία Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των αγροτών Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων Αύξηση της παραγωγικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Δημήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας

Δρ. Δημήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας Δρ. Δημήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris Medik.) Κουκί (Vicia faba L.) Λαθούρι (φάβα) (Lathyrous sp.) Ποτιστικά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ www.eze.org.gr

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ www.eze.org.gr Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Σ Υ Ν Ε Δ Ρ Ι Ο Υ www.eze.org.gr Τρίτη 3 Μαρτίου 2015 8.00 9.00: Εγγραφή συνέδρων 9.00 9.30: Προσφωνήσεις Χαιρετισμοί Τιμώμενα Μέλη ΕΖΕ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΟΜΙΛΙΑ Προεδρείο: Γ. Γεωργουλάκης, Ε.

Διαβάστε περισσότερα

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel

(biodiesel) (bioethanol) 1895 Rudolf Diesel Το γλυκό σόργοως ενεργειακή καλλιέργεια για την παραγωγή βιο-αιθανόλης ρ.κ. ήµας Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Φυτικής Παραγωγής, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Ηµερίδα: «Παραγωγή Βιοαιθανόλης από Γλυκό Σόργο» Βιο-καύσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν

Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν Βιοτεχνολογία και Παραγωγή: Ποια ερωτήµατα πρέπει να απαντηθούν Γ. Ν. Σκαράκης Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Συνέδριο Αγροτικής Επιχειρηµατικότητας Αθήνα, 10 Μαΐου 2015 Βασικοί στόχοι γεωργικής ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμ. πρωτ.: 883.- Βόλος, 24 Mαΐου 2011.

Αριθμ. πρωτ.: 883.- Βόλος, 24 Mαΐου 2011. Αριθμ. πρωτ.: 883.- Βόλος, 24 Mαΐου 2011. ΠΡΟΣ: Τα μέλη του Εκλεκτορικού Σώματος (τακτικά και αναπληρωματικά) για την πλήρωση μιας θέσης ΔΕΠ στο γνωστικό αντικείμενο «Γενετική Βελτίωση Φυτών» τη βαθμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια.

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. ........ Tα δασογεωργικά συστήματα στην Ελλάδα καταλαμβάνουν έκταση 1.044.875 εκτ. που αντιστοιχεί στο 32% της συνολικής γεωργικής γης

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα & Προοπτικές της καλλιέργειας των ΟΣΠΡΙΩΝ ρ. ηµήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΣΠΡΙΑ Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΙΝΩΔΗ ΦΥΤΑ Σύμφωνα με την ιστοσελίδα www.fibrecrops.nl τα ινώδη φυτά ανάλογα από το μέρος του φυτού που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

11 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ

11 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΦΥΤΩΝ 11 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ Γενετική Βελτίωση Φυτών & Αγροτική Ανάπτυξη ΟΡΕΣΤΙΑ Α, 31 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2006 Α & Β ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΑ.Π.Θ. ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή.

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Η καλλιέργεια των οσπρίων στη χώρα μας είναι εξαιρετικά περιορισμένη σε περίπου 140.000 στρέμματα. Η παραγόμενη ποσότητα οσπρίων δεν επαρκεί για την κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ KTHΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΣΚΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Τηλ: (2410) 533811, 660592 FAX.: (2410) 533809 E-mail: ikflaris@otenet.gr ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 4. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ 1 ΑΡΧΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 2 Στόχοι της βελτίωσης Δημιουργία νέων ποικιλιών με βελτιωμένα αγρονομικά χαρακτηριστικά: υψηλότερες αποδόσεις καλύτερη προσαρμοστικότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Δήμας. Αναπληρωτής Καθηγητής. Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης

Κ. Δήμας. Αναπληρωτής Καθηγητής. Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Κ. Δήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης ΧΟΡΤΟΔΟΤΙΚΑ ΨΥΧΑΝΘΗ (Leguminose) Ετήσια Trifolium incrntum Trifolium lexndrinum Trifolium resupintum Trifolium hirtum Trifolium

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΕΝΑΦ Είναι και οι δύο ετήσιες ανοιξιάτικες καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 2011 1.Περιφέρεια: Περιφερειακή Ενότητα Σερρών

ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 2011 1.Περιφέρεια: Περιφερειακή Ενότητα Σερρών ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 2011 1.Περιφέρεια: Περιφερειακή Ενότητα Σερρών ΞΗΡΙΚΗ ΠΟΤΙΣΤΙΚΗ ΞΗΡΙΚΗ ΠΟΤΙΣΤΙΚΗ Εκτάσεις σε καλή γεωργική κατάσταση 73.000 Σιτηρά Σίτος μαλακός 87.000 30.450 ξ.β. ξ.β. 0,35 ξ.β. Σίτος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΑΤΕΝΙΖEI ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΑΤΕΝΙΖEI ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΑΤΕΝΙΖEI ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΤΗΝ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 20 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΟΣ ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΚΥΚΛΙΚΕΣ?!.. Μικρασιατική Καταστροφή

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Συμβολαιακής Καλλιέργειας Κριθαριού

Πρόγραμμα Συμβολαιακής Καλλιέργειας Κριθαριού Πρόγραμμα Συμβολαιακής Καλλιέργειας Κριθαριού Η καλλιέργεια κριθαριού στην Ελλάδα Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, το σύνολο σχεδόν της ελληνικής παραγωγής κριθαριού προοριζόταν για χρήση στην κτηνοτροφία,

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Βιομάζα. Πρόεδρος Γεώργιος Ζανάκης (Pioneer Hellas) Αντιπρόεδρος καθ. Νικόλαος Δαναλάτος (ΠΘ)

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Βιομάζα. Πρόεδρος Γεώργιος Ζανάκης (Pioneer Hellas) Αντιπρόεδρος καθ. Νικόλαος Δαναλάτος (ΠΘ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Πρόεδρος Γεώργιος Ζανάκης (Pioneer Hellas) Αντιπρόεδρος καθ. Νικόλαος Δαναλάτος (ΠΘ) Καθοδηγητική Επιτροπή ς Πρόεδρος Ζανάκης Γεώργιος Pioneer Hellas S.A. Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Πετσάκος Αθανάσιος Τσιμπούκας Κων/νος Τσουκαλάς Σταύρος Ροζάκης Στέλιος "Δημιουργία Καινοτόμων Εμπειριών Αποδεικτικού

Διαβάστε περισσότερα

Pilot cultivation of sweet sorghum in Greece, benefits and yields.

Pilot cultivation of sweet sorghum in Greece, benefits and yields. Pilot cultivation of sweet sorghum in Greece, benefits and yields. Koumtzis Leonidas, President of Agricultural cooperative of HALASTRA Dr. Dimas Kitsios, Associate Professor, School of Agricultural Technology,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους

Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους Η ανάπτυξη των ενεργειακών καλλιεργειών μέσα από το βιοντίζελ και οι προοπτικές τους Δρ Έφη Αλεξοπούλου Υπεύθυνη Ενεργειακών Καλλιεργειών του Τμήματος Βιομάζας ΚΑΠΕ Ενεργειακές καλλιέργειες Ετήσιες για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ Μαζική Επιλογή Η παλαιότερη µέθοδος Γενετικής Βελτίωσης Κυρίως χρησιµοποιείται για την βελτίωση πληθυσµών σταυρογονιµοποιούµενων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΕΡΥΘΡΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΕ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΕΡΥΘΡΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΕ ΑΡΔΕΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΕΡΥΘΡΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΕ ΑΡΔΕΥΣΗ 3 ος ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 29- Μαρτίου - 2011 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

H Χρήση του DNA και της τεχνολογίας DNA-Barcoding για την μελέτη της βιοποικιλότητας και τη διάκριση των ειδών και των τοπικών ποικιλιών οσπρίων

H Χρήση του DNA και της τεχνολογίας DNA-Barcoding για την μελέτη της βιοποικιλότητας και τη διάκριση των ειδών και των τοπικών ποικιλιών οσπρίων H Χρήση του DNA και της τεχνολογίας DNA-Barcoding για την μελέτη της βιοποικιλότητας και τη διάκριση των ειδών και των τοπικών ποικιλιών οσπρίων Dr. Παναγιώτης Μαδέσης pmadesis@certh.gr Ι. Γανόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002.

αυτό από το άρθρο 14 των περί Σπόρων Νόμων του 1998 και 2002, εκδίδει 173(1) του 2002. Ε.Ε. Παρ. 111(1) 1687 Κ.Δ.Π. 192/2005 Αρ. 3980, 15.4.2005 Αριθμός 192 Οι περί Σπόρων (Ελαιούχα και Κλωστικά Φυτά) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005 οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή ταυτοποίηση Ελαιολάδων Κρήτης σε σχέση με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες

Μοριακή ταυτοποίηση Ελαιολάδων Κρήτης σε σχέση με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες Μοριακή ταυτοποίηση Ελαιολάδων Κρήτης σε σχέση με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες Α. Ντούλης, Ινστιτούτο Αμπέλου, Λαχανοκομίας & Ανθοκομίας Ηρακλείου (ΙΑΛΑΗ), Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ) και

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 17 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 17 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 17 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πέμπτη 22-11-2012 08:00 Προσέλευση-Εγγραφή 09.15 Χαιρετισμοί Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου Πρύτανης Γ.Π.Α. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ. Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ. Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD Οι τιμές του σογιαλεύρου και των κρυσταλλικών αμινοξέων παραμένουν ασταθείς. Κατά καιρούς, υπάρχει ενδιαφέρον για λιγότερο γνωστές

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης

Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Δρ. Νικόλας Παπανικολάου Υπεύθυνος παρακολούθησης: Δρ. Αντρέας Ντούλης Κίνητρο έργου Στο πεδίο της αγροτικής έρευνας στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη ποσότητα δεδομένων (μοριακών, μορφολογικών, αγρονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΙΝΟΣ ΛΟΥΚΑΣ (Α.Μ. 107/03) ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών στην Κρήτη με έμφαση στα κηπευτικά: Ένα δυναμικό για πολλαπλή αξιοποίηση

Τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών στην Κρήτη με έμφαση στα κηπευτικά: Ένα δυναμικό για πολλαπλή αξιοποίηση Τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών στην Κρήτη με έμφαση στα κηπευτικά: Ένα δυναμικό για πολλαπλή αξιοποίηση Θανόπουλος, Ρ. 1, Σαμαράς, Στ. 2, Γανίτης Κ. 2, Γκατζελάκη Χ. 2, Κόταλη Ε. 2, Ψαρρά Ε. 2,

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Θύμης Ευθυμιάδης Διευθύνων Σύμβουλος. Νοέμβριος 2015

Θύμης Ευθυμιάδης Διευθύνων Σύμβουλος. Νοέμβριος 2015 Θύμης Ευθυμιάδης Διευθύνων Σύμβουλος Νοέμβριος 2015 «Παραγωγή Πιστοποιημένων Σπόρων Σποράς: Μία Δυναμική Βιομηχανία με Εξαγωγικές προοπτικές» Θύμης Ευθυμιάδης Διευθύνων Σύμβουλος 4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΥ Ε. ΑΥΓΟΥΛΑ Καθηγητή Γ.Π.Α.

ΧΡΗΣΤΟΥ Ε. ΑΥΓΟΥΛΑ Καθηγητή Γ.Π.Α. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΧΡΗΣΤΟΥ Ε. ΑΥΓΟΥΛΑ Καθηγητή Γ.Π.Α. Στοιχεία επικοινωνίας Διευθ οικίας: Τρωάδος 25, 15342, Αγ. Παρασκευή τηλ: 2105294487, 2106012253 κιν.:6978484897 Email: avgoulas@aua.gr 1.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ επωνυμία: ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ "Β Ι Ο Α Γ Ρ Ο Σ" Α.Ε. ΑΛΕΥΡΙ ΟΛΙΚΗΣ ΑΛΕΣΗΣ ΑΠΟ ΣΙΚΑΛΗ 3KG 100 kg Όλο το έτος Β 31.08.2015 ΑΛΕΥΡΙ ΟΛΙΚΗΣ ΑΛΕΣΗΣ ΑΠΟ ΣΙΚΑΛΗ 1KG 5000 kg Όλο το έτος Β 31.08.2015 ΑΛΕΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Δασογεωργικά συστήματα Δρ. Άννα Σιδηροπούλου

Δασογεωργικά συστήματα Δρ. Άννα Σιδηροπούλου Δασογεωργικά συστήματα Δρ. Άννα Σιδηροπούλου Ελληνικό Αγροδασικό Δίκτυο, Α.Π.Θ. Τι είναι δασογεωργικά συστήματα; Δασογεωργικά ονομάζονται τα συστήματα που συνδυάζουν δέντρα και γεωργικές καλλιέργειες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

των ζιζανίων www.bayercropscience.gr Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 616 6000 Fax: 210 610 9100

των ζιζανίων www.bayercropscience.gr Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 616 6000 Fax: 210 610 9100 Ημερομηνία εκτύπωσης: Φεβρουάριος 2015 έγκαιρο έλεγχο των ζιζανίων απλοποιείστε τον Bayer Ελλάς ΑΒΕΕ Σωρού 18-20, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 616 6000 Fax: 210 610 9100 www.bayercropscience.gr ΠPΣXH ΣTIΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων

Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Σχεδόν σταθερή παραμένει η αυτάρκεια αγροτικών διατροφικών προϊόντων φυτικής και ζωικής παραγωγής για το έτος 2011, σε σχέση με τη προηγούμενη δημοσίευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές ποικιλίες: Αναγκαίες αποσαφηνίσεις και επισκόπηση δράσεων

Τοπικές ποικιλίες: Αναγκαίες αποσαφηνίσεις και επισκόπηση δράσεων Τοπικές ποικιλίες: Αναγκαίες αποσαφηνίσεις και επισκόπηση δράσεων Δρ. Ρ. Θανόπουλος Τμήμα Γεωργικών Εκμεταλεύσεων Γ.Π.Α. Π. Μπεμπέλη Καθηγήτρια Εργαστήριο Βελτίωσης Φυτών και Γεωργικού Πειραματισμού Γ.Π.Α.

Διαβάστε περισσότερα