με τη βοήθεια χωματουργικών μηχα-

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "με τη βοήθεια χωματουργικών μηχα-"

Transcript

1 125

2

3 Χρήστος Ν. Μηλιώνης * Σημειώσεις από τα χαρακώματα σχετικά με την αρχαιολογική επίβλεψη εκσκαφών σε δημόσια έργα Ας φανταστούμε (ή ας αναπολήσουμε) τη στιγμή που ένας άρτι πτυχιούχος αρχαιολόγος βγαίνει για να εργαστεί για πρώτη φορά στο πεδίο. Ας λάβουμε επίσης υπόψη το γεγονός ότι, τουλάχιστον στη χώρα μας, ο νεόκοπος αρχαιολόγος έχει συνήθως στο πίσω μέρος του μυαλού του (και η εκπαίδευσή του διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό) την εικόνα των προσεκτικά οριοθετημένων καννάβων μίας συστηματικής ανασκαφής ή την ησυχία ενός απομονωμένου οικοπέδου (πρβ. Θέμελης 1985) 1. Τίποτε δεν τον προετοιμάζει για την εικόνα ενός μηχανικού εκσκαφέα που εργάζεται αδιάκοπα απέναντί του, με τις φοβερές του δαγκάνες ικανές να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες φθορές σε κάθε μορφής τέχνεργο, ή για το ότι ο χώρος της έρευνάς του μπορεί να είναι τελείως διαφορετικός σε σχέση με ένα τυπικό γεωτεμάχιο, στη μέση ενός πολυσύχναστου δρόμου ή ακόμη και στη μέση του πουθενά, γιατί ο δρόμος κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή. Αυτό είναι και το καλωσόρισμά του στον κόσμο των δημόσιων έργων. Αν και τα παραπάνω μπορεί να φαντάζουν μελοδραματικά στον αναγνώστη, η αλήθεια είναι ότι περιγράφουν δύο από τις πολλές όψεις μιας πραγματικότητας: α) τουλάχιστον στον χώρο των κατασκευών, η χειρωνακτική εκσκαφή έχει αντικατασταθεί σχεδόν ολοκληρωτικά από την εκσκαφή που πραγματοποιείται με τη βοήθεια χωματουργικών μηχα- Υπ. Διδ. Κλασικής Αρχαιολογίας, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Θα ήθελα να ευχαριστήσω: τους κ. Ά. Τσαραβόπουλο (αρχαιολόγο της ΚΣΤ ΕΠΚΑ) και Σ. Βασιλείου (εργατοτεχνίτη της Γ ΕΠΚΑ) για όσα μου έμαθαν τον κ. Π. Βαλαβάνη, καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, για τις υποδείξεις του τους συναδέλφους μου (όλων των ειδικοτήτων) στο έργο του Βιολογικού Καθαρισμού Μεγάρων, για τις κοινές μας εμπειρίες τους εργολάβους, τους εργοδηγούς και τους εργαζόμενους σε τεχνικά έργα που ήταν πρόθυμοι να απαντήσουν στις απορίες μου τον Κ. Μίντζα, γραφίστα, για τη βοήθειά του την οικογένειά μου για τη στήριξη και την υπομονή της. 1 Το εν λόγω εγχειρίδιο αποτελούσε (τουλάχιστον μέχρι πριν από μερικά χρόνια) μέρος της διδακτέας ύλης του μαθήματος «Τοπογραφία-Ανασκαφική» του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ προέρχεται από πανεπιστημιακές παραδόσεις του συγγραφέα.

4 128 Χρήστος Ν. Μηλιώνης νημάτων β) ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αρχαιολόγων απασχολείται πλέον σε δημόσια έργα. Η διαδικασία της εκσκαφής σηματοδοτεί τη μετάβαση από το οικόπεδο ή το γεωτεμάχιο στο αρχαιολογικό σκάμμα, ωστόσο δείχνει να αποτελεί μία γκρίζα ζώνη στο σύνολο της αρχαιολογικής πρακτικής. Η αρχαιολογική επιστήμη διεθνώς μοιάζει να εστιάζει στο πριν από την εκσκαφή (ο χώρος γενικά) και στο μετά από την εκσκαφή (η ανασκαφή), αγνοώντας (όσον αφορά τα καθ ημάς, μια ματιά στον Ν. 3028/02 αρκεί) 2 ή ακόμη και μιλώντας επιφυλακτικά για την ίδια τη διαδικασία. Στην καλύτερη περίπτωση, η μηχανική εκσκαφή λογίζεται ως χρήσιμη και αποδεκτή μόνο για την αφαίρεση μη αρχαιοφόρων επιχώσεων και για την προετοιμασία του σκάμματος (Alexander 1970: 49-68; Barker 1983: ; Drewett 2000β: 598; Roskams 2000: 93-4; Collis 2004: 38), με ό,τι τεχνικά και μεθοδολογικά ζητήματα μπορεί να προκύψουν από αυτή την προσέγγιση. Αυτή η ιδιότυπη στάση αξίζει να συζητηθεί, καθώς η παρακολούθηση εκσκαφών είναι ίσως η μοναδική αρχαιολογική διαδικασία την οποία ο αρχαιολόγος ασκεί όντας ουσιαστικά ανεκπαίδευτος και ταυτόχρονα η εφαρμογή της αποτελεί ένα μόνιμο σημείο τριβής τόσο μεταξύ των ίδιων των αρχαιολόγων όσο και μεταξύ των αρχαιολόγων και των αρχιτεκτόνων, των μηχανικών και των εργαζόμενων γενικά σε κατασκευαστικά έργα (Κανίνια 1990: 54-6). Όσον αφορά αυτά τα τελευταία, είναι πλέον αποδεκτό ότι αποτελούν σημαντικότατο τμήμα της σύγχρονης αρχαιολογικής δραστηριότητας. Χάρη σε αυτά, πολλοί νέοι επιστήμονες παίρνουν το βάπτισμα του πυρός στο πεδίο, ενώ έργα που εκτείνονται σε μεγάλο εύρος, όπως η κατασκευή ενός αυτοκινητοδρόμου ή ενός αγωγού φυσικού αερίου, για παράδειγμα, θεωρείται ότι έως ένα βαθμό υποκαθιστούν στις μέρες μας τις ανασκαφές μεγάλης κλίμακας του παρελθόντος, λόγω της πληθώρας των θέσεων και των δεδομένων που αποκαλύπτονται στο πλαίσιο της κατασκευής τους, σύμφωνα με το Europae Archaeologiae Consilium (www.e-a-c.org/11-0-large-scale- Excavations.html). Από την άλλη, οι ιδιαίτερες δυσκολίες των έργων αυτών έχουν οδηγήσει επιστήμονες όπως ο Ι. Τουράτσογλου να τα χαρακτηρίσουν ως πεδία μάχης, καθώς οι αρχαιολόγοι μάχονται να διασώσουν τα κατάλοιπα του παρελθόντος αντιμαχόμενοι πιεστικά χρονοδιαγράμματα, δύσπιστους μηχανικούς και επικίνδυνα εργοτάξια (Συνάντηση Εργασίας 2004 Πρακτικά: 447-8). Έτσι, το κείμενο που ακολουθεί απευθύνεται κατά κύριο λόγο στον νέο αρχαιολόγο. Αποτελεί μία απόπειρα συγκέντρωσης κάποιων βασικών δεδομένων, με σκοπό να τον ενημερώσει σχετικά με τη φύση και τις δυσκολίες ορισμένων εργασιών, ενώ παράλληλα ευελπιστεί να του προσφέρει τη δυνατότητα να βελτιστοποιήσει τη μέθοδο της δικής του εργασίας γιατί το μόνο σίγουρο πλεονέκτημα που προσφέρει η απασχόληση σε έργα αυτού του είδους είναι η πείρα και οι γνώσεις που θα αποκομίσει, οι οποίες και πιθανότατα θα τον καταστήσουν ικανό να εργαστεί με άνεση σε σχεδόν οποιοδήποτε πεδίο. Τέλος, το παρόν κείμενο προσδοκά να θέσει επί τάπητος ένα ευρύτερο ζήτημα: αν η αρχαιολογική έρευνα πεδίου, με τα μέχρι τώρα κεκτημένα εργαλεία της, μπορεί να ανταπεξέλθει στις νέες συνθήκες που δημιουργεί η τεχνολογική πρόοδος. 2 Μόλις πρόσφατα, ο Ν 3840/2010 (άρθρο 10, παράγραφος 15) αναφέρει ως ξεχωριστή διαδικασία την αρχαιολογική παρακολούθηση εργασιών στο πλαίσιο δημόσιων τεχνικών έργων: Στο άρθρο 25 του ν. 3614/2007 προστίθεται παράγραφος 9 ως εξής: «9. Οι δαπάνες αρχαιολογικών ερευνών και εργασιών που προκαλούνται κατά την εκτέλεση συγχρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση δημόσιων τεχνικών έργων υπό την έννοια του ν. 1418/1984 (ΦΕΚ 55 Α ), όπως αυτός ισχύει, χρηματοδοτούνται από τον κύριο του έργου και αφορούν: α) την αρχαιολογική παρακολούθηση των εργασιών από την αρμόδια Υπηρεσία Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, β) τη διενέργεια σωστικών ανασκαφών, κατά την έννοια του άρθρου 37 του ν. 3028/2002 (ΦΕΚ 153 Α ) και γ) τη λήψη προληπτικών μέτρων προστασίας των μνημείων έναντι κινδύνων κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του έργου ή και κατά τη φάση της λειτουργίας του [...].

5 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 129 Τα «χαντάκια» Ανάμεσα στα διάφορα δημόσια έργα, υπάρχει μία κατηγορία που ξεχωρίζει και θα μας απασχολήσει κατά κύριο λόγο στο παρόν κείμενο. Περιγράφεται με μία πολύ χαρακτηριστική φράση που (τουλάχιστον στα καθ ημάς) ακούγεται συχνά σε μία συζήτηση μεταξύ έκτακτων αρχαιολόγων και έχει έναν πολύ σαφή αντίκτυπο: οι λέξεις «δουλεύω σε χαντάκια» καθιστούν αυτόν που θα τις εκστομίσει δέκτη αισθημάτων αλληλεγγύης από τους συναδέλφους του, ως αναγνώριση του πόσο επίπονη και αντικειμενικά δύσκολη είναι η εργασία του. Πιο κομψά, χαντάκια ίσον ορύγματα που σκάβονται για να φιλοξενήσουν τα διάφορα υπόγεια δίκτυα υποδομών (σωληνώσεις ύδρευσης, αποχέτευσης, όμβριων υδάτων, δίκτυα φυσικού αερίου, δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και δίκτυα τηλεπικοινωνιών, δίκτυα οπτικών ινών κλπ.). Ως ορύγματα γενικά χαρακτηρίζονται οι εκσκαφές για την τοποθέτηση δικτύων κοινής ωφέλειας με μέγιστο πλάτος τα 5 μ. (ΠΕΤΕΠ 2006: 1). Κάθε δίκτυο εμφανίζει ξεχωριστές προδιαγραφές, από τις διαστάσεις των ορυγμάτων μέχρι τον εξοπλισμό και τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται κατά την κατασκευή του. Έτσι, ένα όρυγμα για την τοποθέτηση δικτύου οπτικών ινών έχει συνήθως πλάτος και βάθος μόλις λίγων εκατοστών, ένα όρυγμα που θα φιλοξενήσει έναν κεντρικό αγωγό ύδρευσης μπορεί να έχει πλάτος πάνω από 2 μ. και βάθος μέχρι 4 μ., με την κατασκευή του να περιλαμβάνει και τη δημιουργία σήραγγας, όπως διαπιστώθηκε από εργασίες αυτού του είδους που έλαβαν χώρα στη Θεσσαλονίκη (Μπακιρτζής 2004: 332-3), ή μπορεί ακόμη και να εμφανίζει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις και να φτάνει και σε βάθος 20 μ. και πλάτος αρκετών μέτρων, όπως προέκυψε σε εργασίες για την κατασκευή αποχετευτικού δικτύου στην παλιά πόλη της Ρόδου (Κανίνια 1990: 51). Είναι προφανές ότι η αρχαιολογική επίβλεψη των έργων αυτών θα εμφανίζει τις δικές της ιδιαιτερότητες κατά περίπτωση. Τα τεχνικά έργα που πραγματοποιούνται εντός ορυγμάτων είναι συχνά αρκετά μεγάλης κλίμακας, όσο και αν η μορφή τους προϊδεάζει για το αντίθετο. Ενδεικτικά, η εκσκαφή ορυγμάτων συνολικού μήκους περίπου 40 χλμ., πλάτους 0,80 μ. και μέσου βάθους 3 μ., που πραγματοποιήθηκε υπό αρχαιολογική επίβλεψη στο πλαίσιο της κατασκευής δικτύου αποχέτευσης για την πόλη των Μεγάρων 3, ισοδυναμεί με την πλήρη εκσκαφή ενός γεωτεμαχίου έκτασης 32 στρεμμάτων σε βάθος 3 μ. Η εστίαση σε αυτή την κατηγορία έργων δεν είναι τυχαία. Τόσο η διαδικασία της επίβλεψης εκσκαφών όσο και η αρχαιολογική έρευνα στο πλαίσιο ενός δημόσιου έργου εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερο εύρος εκσκαφείς χρησιμοποιούνται λ.χ. και στα οικόπεδα, ενώ σε πολλά δημόσια έργα η έκταση του υπό διαμόρφωση και υπό επακόλουθη ανασκαφική διερεύνηση χώρου είναι ευρύτατη και δεν περιορίζεται σε ένα στενό όρυγμα (η κατασκευή ενός αυτοκινητοδρόμου, για παράδειγμα, ή ενός σιδηροδρομικού σταθμού), προσομοιάζοντας σε μία τυπική ανασκαφή. Κρίνεται, ωστόσο, ότι η αναγωγή από το ειδικό (η εκσκαφή ορυγμάτων) στο γενικό (η εκσκαφή γενικά) είναι πιο χρήσιμη, καθώς στην πρώτη περίπτωση όχι μόνο εμφανίζονται όλα τα βασικά χαρακτηριστικά της διαδικασίας αλλά και πολλές ιδιαιτερότητες που αξίζει να αναφερθούν. Τέλος, δεν πρέπει να λησμονείται ότι τα χαντάκια δεν είναι άγνωστα στην αρχαιολογική έρευνα αποτελούν μια αρκετά κοινή ανασκαφική μέθοδο που έχει ως κύριο σκοπό τη δειγματοληπτική συγκέντρωση δεδομένων σε όσο το δυνατόν συντομότερο χρόνο (Drewett 2000α: 636). Πολλοί αρχαιολόγοι έχουν χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο και 3 Έργο γνωστό και ως Βιολογικός Καθαρισμός Μεγάρων. Επίσημη ονομασία του αρχαιολογικού υποέργου: «Αρχαιολογικές σωστικές ανασκαφές για την κατασκευή του έργου κατασκευή δικτύου ακαθάρτων της πόλης των Μεγάρων της ΣΑΕ 075/3» Γ ΚΠΣ.

6 130 σε μεγάλη κλίμακα: ο Dörpfeld χρησιμοποίησε την τεχνική κατά τις έρευνές του για την εύρεση της ομηρικής Ιθάκης στο Νυδρί της Λευκάδας κατά τις αρχές του περασμένου αιώνα τα πορίσματά του, αν και δεν επιβεβαίωσαν τις προσδοκίες του, έφεραν στο φως σημαντικά δεδομένα και κατέδειξαν τις δυνατότητες της μεθόδου (Snodgrass 1987: 1824). Ακόμη και στην επίβλεψη της εκσκαφής οικοπέδων, που κρίνεται πιο απλή, η πάγια πρακτική είναι η διενέργεια δοκιμαστικών τομών σε διάφορα σημεία (σχήματος Γ, Η, Ι και άλλων), δηλαδή η διάνοιξη ορυγμάτων. Ωστόσο, κρίνεται ως μία ιδιαίτερα απαιτητική μέθοδος που προϋποθέτει καλή γνώση του αντικειμένου και μεγάλη προσοχή στην εφαρμογή της (Roskams 2000: 58-9). Μηχανήματα και χαρακτηριστικά των τεχνικών έργων Όπως ο αρχαιολόγος περιμένει από έναν μηχανικό ή έναν χειριστή εκσκαφέα να δείξει ευαισθησία απέναντι στις αρχαιότητες που μπορεί να βρεθούν, έτσι και αυτοί οι Χρήστος Ν. Μηλιώνης τελευταίοι εκπλήσσονται ευχάριστα όταν έχουν απέναντί τους έναν αρχαιολόγο που γνωρίζει έστω κάποια βασικά στοιχεία της δουλειάς τους εξ ου και η ακόλουθη παράθεση ορισμένων από αυτά. Οι δύο βασικοί τύποι μηχανημάτων εκσκαφής που θα συναντήσει κανείς στα ορύγματα είναι ο εκσκαφέας ανεστραμμένου πτύου (κν. τσάπα, αγγ. backhoe ή excavator) και ο φορτωτής-εκσκαφέας (αγγ. backhoe loader, κν. JCB, από την εταιρεία κατασκευής που τους κατασκεύασε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950). Οι εκσκαφείς ανεστραμμένου πτύου κινούνται πάνω σε ερπύστριες ή είναι ελαστικοφόροι. Η εκσκαφή πραγματοποιείται μέσω ενός συστήματος που απαρτίζεται από τον πρόσθιο ιστό (μπούμα) και έναν αρθρωτό βραχίονα (ή εκσκαπτικό στέλεχος). Το ανεστραμμένο πτύο που σκάβει (γνωστό επίσης ως κάδος, κουβάς ή κουτάλα) τοποθετείται στο άκρο του στελέχους έτσι ώστε να τραβά το φορτίο προς το μηχάνημα, γεγονός βολικό για την αρχαιολογική έρευνα (Drewett 2000β: 598). Το όλο σύστημα έχει ποικίλο μήκος (συνήθως κυμαίνεται περί τα 6 μ.) και εμφανίζει δυνατότητα περιστροφής 360ο στον κατακόρυφο άξονα (Εικ. 1). Οι φορτωτές-εκσκαφείς είναι ελαστικοφόροι, έχουν μικρότερο μέγεθος από τα μηχανήματα του πρώτου τύπου και ξεχωρίζουν Εικ. 1: Ένας ελαστικοφόρος εκσκαφέας ανεστραμμένου πτύου (τσάπα), εξοπλισμένος με οδοντωτό κάδο. Εικ. 2: Ένας φορτωτής-εκσκαφέας επί το έργον. Πηγή: Wikipedia Commons [http://commons.wikimedia.org/wiki/file:doosan_ wheeled_excavator.jpg] Πηγή: Wikipedia Commons [http://commons.wikimedia.org/wiki/file:backhoe_ and_loader.jpg]

7 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 131 από το ότι μπορούν να επιτελέσουν τη διπλή λειτουργία του φορτωτή (χάρη στο συρόμενο κάδο που φέρουν στο εμπρόσθιο τμήμα τους) και του εκσκαφέα (χάρη στο σύστημα ιστού και αρθρωτού βραχίονα που φέρουν στο οπίσθιο τμήμα τους). Μπορούν να περιστρέψουν το εκσκαπτικό στέλεχός τους παρά μόνο σε άξονα 180 ο περίπου επίσης, το σύστημα εκσκαφής τους έχει μικρότερο συνολικό μήκος και λιγότερη ισχύ. Έτσι, χρησιμοποιούνται συνήθως ως φορτωτές και προτιμώνται από τους εργολάβους ως εκσκαφείς για λιγότερο απαιτητικές εκσκαφές που εκτείνονται σε σχετικά μικρό πλάτος και βάθος ή σε σημεία όπου ένας εκσκαφέας ανεστραμμένου πτύου δεν μπορεί να κινηθεί (Δομή 2006, Πάπυρος-Larousse- Britannica 2007; Καρμίρης 2007) (Εικ. 2). Οι εκσκαφείς μπορούν να φέρουν ποικιλία εκσκαπτικών εργαλείων το συνηθέστερο από αυτά είναι η πνευματική σφύρα (σφυρί) για τον τεμαχισμό βραχωδών υποστρωμάτων. Οι κάδοι που χρησιμοποιούνται έχουν διάφορες διαστάσεις, ενώ το χείλος τους μπορεί να είναι οδοντωτό ή όχι οι εργολάβοι προτιμούν τους οδοντωτούς κάδους, που όμως θεωρούνται πιο καταστρεπτικοί για τα αρχαία (Roskams 2000: 94), χωρίς αυτό να είναι και απαραίτητο. Συνοψίζοντας, ο αρχαιολόγος πρέπει να έχει στον νου του ότι ένας ελαστικοφόρος εκσκαφέας είναι προτιμητέος από έναν ερπυστριοφόρο (ο τελευταίος είναι πιο δυσκίνητος και η πίεση που ασκεί στο έδαφος είναι εν δυνάμει καταστρεπτική), ένα JCB είναι προτιμητέο από μία τσάπα (λόγω της πιο περιορισμένης και κατά συνέπεια λιγότερο καταστρεπτικής ισχύος του). Μηχανήματα άλλου τύπου, όπως οι μπουλντόζες, θεωρούνται από ορισμένους επιστήμονες ως επιβλαβή και από άλλους ως πολύ χρήσιμα (Drewett 2000β: 598-9). Η ταχύτητα είναι τουλάχιστον το ήμισυ του παντός για τα τεχνικά συνεργεία. Από προσωπική παρατήρηση, ένα πεπειραμένο συνεργείο με μόλις 3 ή 4 άτομα χρειάζεται περίπου 45 λεπτά για να σκάψει ένα όρυγμα με κάθετα τοιχώματα πλάτους 0,80 μ., βάθους 3 μ. και μήκους περίπου 7 μ., να τοποθετήσει έναν σωλήνα μήκους 6 μ. και να καλύψει το σκάμμα σύμφωνα με τις προδιαγραφές (εξαιρείται η ασφαλτόστρωση). Σε μία ημέρα όπου η εκσκαφή προχωρά απρόσκοπτα, ένα συνεργείο μπορεί να ολοκληρώσει την τοποθέτηση ακόμη και εκατοντάδων μέτρων δικτύου. Να σημειωθεί, τέλος, ότι σε ένα έργο μπορεί να απασχολούνται πολλά συνεργεία εκσκαφής και ότι κάθε συνεργείο μπορεί να εφαρμόζει το δικό του σύστημα για τη διεξαγωγή των εργασιών η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο τόσο στην αρχαιολογική επίβλεψη όσο και στην οργάνωση της επακόλουθης ανασκαφικής διερεύνησης. Οι προκλήσεις της εκσκαφής Η παρακολούθηση των εκσκαφών αποτελεί ούτως ή άλλως ένα ιδιόμορφο κομμάτι της αρχαιολογικής πρακτικής, αν και είναι αλήθεια ότι η εμπειρία έχει οδηγήσει σε μία συστηματοποίηση στον συγκεκριμένο τομέα. Από την άλλη, αυτή η (έστω εμπειρική) γνώση δεν διδάσκεται συστηματικά, και σίγουρα όχι στο πανεπιστήμιο συνήθως ο νέος αρχαιολόγος πρέπει να στηρίζεται στην καλή προαίρεση κάποιου πιο πεπειραμένου, ο οποίος και θα του δείξει τα βασικά. Η μηχανική εκσκαφή είναι ποικιλοτρόπως εχθρική προς την ανασκαφική έρευνα. Εκτός από την όποια καταστρεπτική της δυνατότητα, αποτελεί μία βίαιη επέμβαση που εκτός των άλλων επηρεάζει σημαντικά τη συνοχή του εδάφους και συχνά οδηγεί σε ασταθή συμπεριφορά των πρανών. Επιπρόσθετα, οι εκσκαφές ορυγμάτων ξεχωρίζουν λόγω έλλειψης χώρου, ύπαρξης εμποδίων και άλλων δικτύων κοινής ωφέλειας, υψηλής επικινδυνότητας και λόγω πολλών άλλων περιορισμών που πρέπει να αντιμετωπίσει ο επιβλέπων. Αυτό φαίνεται κυρίως σε έργα εντός του αστικού ιστού: η θέση των δικτύων επί του πεζοδρομίου ή του οδοστρώματος μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας για όσο διάστημα ένα όρυγμα παραμένει ανοικτό. Επίσης, ένα εργοτάξιο δύναται να απλωθεί σε μία ολόκληρη πόλη πολύ συχνά τα συνεργεία εκ-

8 132 Χρήστος Ν. Μηλιώνης σκαφής καταλήγουν να ανοίγουν μέτωπα σε διάφορα σημεία, δημιουργώντας μια χαοτική κατάσταση ιδίως στην περίπτωση που είναι αρκετά «άτυχοι» ώστε να αποκαλύπτουν διαρκώς αρχαία. Η προετοιμασία, επομένως, θα πρέπει να ξεκινά αρκετά πριν από την επίσημη έναρξη ενός έργου. Πριν την έναρξη των εργασιών Η Αρχαιολογική Υπηρεσία, οι κρατικές τεχνικές υπηρεσίες και οι κατασκευαστικές εταιρείες συνεργάζονται εδώ και καιρό με γνώμονα την εύρεση μιας χρυσής τομής: την απρόσκοπτη αρχαιολογική έρευνα, σε συνδυασμό με την τήρηση του χρονοδιαγράμματος και του προϋπολογισμού των έργων (Συνάντηση Εργασίας 2004 Πρακτικά: 472-6). Η δομή της Υπηρεσίας έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στη σωστή εφαρμογή των αρχών της σωστικής αρχαιολογίας, που οφείλει άλλωστε την ύπαρξή της ως επιστημονικό πεδίο στα δημόσια έργα (Dimakopoulos et al. 2001; Koukouli-Chrysanthaki 2004; Xeni-Garezou 2004). Έτσι, πριν την έναρξη των εργασιών συντάσσονται μνημόνια συνεργασίας μεταξύ των δύο μερών, τα οποία και καθορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του καθενός από αυτά. Θα πρέπει, όμως, εδώ να τονιστεί ότι τα μνημόνια συντάσσονται κατά περίπτωση και πολλές φορές καταλήγουν να αποτελούν πεδίο διαπραγματεύσεων. Δεδομένου ότι αρκετά έργα τέτοιου είδους έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, ίσως είναι καιρός να τεθούν οι βάσεις για ένα πρότυπο μνημόνιο συνεργασίας, βάσει των εμπειριών και των γνώσεων που έχουν αποκομιστεί. Το πρότυπο αυτό δεν θα πρέπει να κάνει μόνο λόγο για γενικές αρχές συνεργασίας, αλλά οφείλει να καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες και παράλληλα να διαθέτει αρκετή ευελιξία για να προσαρμόζεται στην εκάστοτε περίσταση 4. Είναι αδήριτη ανάγκη να βρεθεί ένας συγκεκριμένος «ρυθμός» μεταξύ της προόδου των έργων και της αρχαιολογικής έρευνας που θα είναι φιλικός και προς τον πολίτη. Χαρακτηριστικά της επίβλεψης Οι εκσκαφές στο πλαίσιο ενός δημόσιου έργου γενικότερα παρουσιάζουν πολλές δυσκολίες σε σύγκριση με μία τυπική ανασκαφή. Οι ρυθμοί της εργασίας επιβάλλονται από άλλους, οι αυξημένες πιθανότητες καταστροφής αρχαιοτήτων ισοδυναμούν με περισσότερες ευθύνες, ο επιβλέπων είναι περισσότερο εκτεθειμένος σε κινδύνους ή στις καιρικές συνθήκες και οι συχνές υπερωρίες οδηγούν σε επακόλουθη πτώση της απόδοσής του. Η συστηματοποίηση, επομένως, κρίνεται αναγκαία. Συνήθως κατά την επίβλεψη εφαρμόζεται η αρχή «ένας επιβλέπων ανά μηχάνημα». Έχει, ωστόσο, διαπιστωθεί ότι είναι πιθανόν (και ατυχές ταυτόχρονα) να ισχύσει το «ένας επιβλέπων για δύο μηχανήματα» ή η πλήρωση της θέσης του επιβλέποντος από ανειδίκευτο προσωπικό (Συνάντηση Εργασίας 2004 Πρακτικά: ). Η ύπαρξη ενός συνεργείου δύο ατόμων (αρχαιολόγος και εργάτης ή δύο αρχαιολόγοι) ανά μηχάνημα είναι πιθανότατα και η πιο αποτελεσματική μέθοδος (Wendorf 1962: 48-57). Η πιο εμπεριστατωμένη επίβλεψη, η δυνατότητα διενέργειας διαφόρων εργασιών (σήμανση, περισυλλογή, καταγραφή) δίχως να διακόπτεται η επίβλεψη, η δυνατότητα σωστής εκπαίδευσης του προσωπικού στο αντικείμενο, με την τοποθέτηση ενός έμπειρου και ενός άπειρου επιβλέποντα στο ίδιο συνεργείο και η αυξημένη δυνατότητα επιτόπου αξιολόγησης των ευρεθεισών αρχαιοτήτων και διευκόλυνσης στην προετοιμασία 4 Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2010 (όταν το παρόν κείμενο βρισκόταν στη φάση των διορθώσεων) η Επιτροπή Μεγάλων Έργων και Υποδομών αποφάσισε την υπογραφή μνημονίου συναντίληψης και συνεργασίας για τα μεγάλα δημόσιου χαρακτήρα έργα. Το μνημόνιο αυτό υπεγράφη από τα υπουργεία Πολιτισμού και Τουρισμού και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων οι γενικές αρχές του μοιάζουν να καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό τα όσα μνημονεύονται εδώ.

9 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 133 του σκάμματος για ανασκαφή αποτελούν τα κυριότερα πλεονεκτήματα. Η συστηματοποίηση, ωστόσο, δεν σταματά εδώ. Δεδομένου ότι ο επιβλέπων μπορεί να είναι αποκομμένος από τη βάση του, καθώς συχνά εργάζεται σε ένα ουσιαστικά κινούμενο εργοτάξιο, θα πρέπει να μεριμνήσει για τον επαρκή εξοπλισμό του. Ο επιβλέπων μπορεί να κάνει επαρκώς τη δουλειά του έχοντας μαζί του μετροταινία, μικροεργαλεία καθαρισμού (τρίγωνο ή ηλεκτρολογικό μυστρί, σκουπάκι), ένα σπρέι έντονου χρώματος, σακούλες και καρτελάκια καταγραφής για την περισυλλογή ευρημάτων είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί να κατεβεί εντός του ορύγματος, στο σημείο όπου βρέθηκαν αρχαία, και να επιδοθεί σε μία προκαταρτική έρευνα, πείθοντας ταυτόχρονα τους «άπιστους Θωμάδες» των συνεργείων εκσκαφής. Θα πρέπει επίσης να προβεί στη σήμανση των αρχαιοτήτων που έχουν βρεθεί, ιδίως στην περίπτωση που αυτά τα τελευταία έχουν καλυφθεί για κάποιο λόγο (σπρέι χρησιμοποιούν για δικούς τους λόγους τα συνεργεία εκσκαφής και οι τοπογράφοι, επομένως θα πρέπει να χρησιμοποιείται διαφορετικό χρώμα ή κάποιο διαφορετικό σύστημα σήμανσης). Η φωτογραφική μηχανή αναφέρεται ξεχωριστά, γιατί πιθανότατα αποτελεί το εκ των ων ουκ άνευ εργαλείο για τον επιβλέποντα (Barker 1983: ). Η σημασία της έχει να κάνει εξίσου με την καθαυτό φωτογράφιση των αρχαιοτήτων όσο και με το ότι αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο τεκμηρίωσης γενικότερα: ο επιβλέπων έχει αδιάσειστες αποδείξεις σε περίπτωση καταστροφής αρχαιοτήτων ή ελλιπούς τήρησης των μέτρων ασφαλείας εν απουσία του. Η ψηφιακή φωτογραφική μηχανή είναι πιο εύχρηστη από μία συμβατική, καθώς οι φωτογραφίες είναι άμεσα προσβάσιμες και δεν τίθεται θέμα επάρκειας φιλμ. Επίσης, στα ορύγματα είναι καλύτερο να χρησιμοποιεί κανείς μηχανή με δυνατότητα ζουμ και όχι με σταθερό φακό: οι σταθεροί φακοί εστιακής απόστασης 50 mm προσφέρουν τις μικρότερες οπτικές αλλοιώσεις, ωστόσο το μικρό πλάτος και το μεγάλο βάθος των ορυγμάτων σε συνδυασμό με τις περιορισμένες δυνατές θέσεις λήψεως απαιτούν μεγάλη εμπειρία από τον φωτογράφο (Matthews 1968: 60-8). Λόγω των πιθανότατα έντονων φωτοσκιάσεων εντός ενός ορύγματος, τέλος, το έγχρωμο φιλμ ίσως και να είναι προτιμότερο από το ασπρόμαυρο. Ο αρχαιολόγος που επιβλέπει μια εκσκαφή έχει αρκετά να κάνει, ασχέτως του αν βρίσκει αρχαία ή όχι. Είναι πάρα πολλές οι πληροφορίες που προκύπτουν από αυτή τη φαινομενικά άχαρη εργασία από την εύρεση και τον καθορισμό νέων θέσεων μέχρι τη συγκέντρωση πληροφοριών για το γεωλογικό υπόβαθρο της υπό έρευνα περιοχής και τη διάσωση σημαντικών τεχνέργων. Οι εκσκαφές ορυγμάτων σε έργα μεγάλης κλίμακας ισοδυναμούν με τη διενέργεια μιας δοκιμαστικής τομής ή με την αφαίρεση μαρτύρων σε ένα οικόπεδο που μπορεί να έχει ακόμη και το μέγεθος μίας ολόκληρης πόλης, εξ ου και είναι απαραίτητη η καταγραφή της στρωματογραφίας (έστω και κατά προσέγγιση) σε συνδυασμό με την περισυλλογή κινητών ευρημάτων (Drewett 2000α: 636). Ορισμένοι υπεύθυνοι αρχαιολόγοι επιμένουν στο να τηρούνται ξεχωριστά ημερολόγια εκσκαφών, μέθοδος που πιθανότατα είναι πιο πρόσφορη η αναλυτική περιγραφή των πεπραγμένων μίας εκσκαφής βοηθά και στην πιο γλαφυρή εικόνα του έργου στα μάτια του μελλοντικού μελετητή. Κατά την εκσκαφή Είναι περιττό να αναφέρει κανείς ότι σε εργασίες αυτού του τύπου απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή. Οι κανονισμοί ασφάλειας στα εργοτάξια πρέπει να τηρούνται ρητά και είναι εύκολο να τους βρει κανείς στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Κατά την εκσκαφή ορυγμάτων ο επιβλέπων δεν έχει τη δυνατότητα πλήρους κατόπτευσης του υπό εκσκαφή χώρου (καθώς ουσιαστικά βρίσκεται εκτός του χώρου που σκάπτεται), ενώ κινείται διαρκώς ανάμεσα σε χωματουργικά μηχανήματα υπάρχουν επίσης πολλές εστίες

10 134 Χρήστος Ν. Μηλιώνης κινδύνων, από τα σαθρά πρανή μέχρι την πιθανή αστοχία του μηχανικού εξοπλισμού. Θα πρέπει να αλλάζει συχνά θέσεις παρατήρησης, κινούμενος μετρημένα και με τρόπο που δεν θα εμποδίζει την εκσκαφή ένας χρήσιμος πρακτικός κανόνας λέει ότι κατά την επίβλεψη πρέπει κανείς να στέκεται πιο μπροστά από το μηχάνημα, σε απόσταση μεγαλύτερη από τη μέγιστη ακτίνα του εκσκαφικού στελέχους. Ένας επιβλέπων που κινείται στο εργοτάξιο απερίσκεπτα αποτελεί πιθανή πηγή κινδύνων, δυσχεραίνοντας παράλληλα τη συνεργασία του με τα τεχνικά συνεργεία. Ο αρχαιολόγος επιβλέπει, άρα χρησιμοποιεί τα μάτια του όμως αυτό από μόνο του δεν αρκεί απαραίτητα. Μπορεί, ωστόσο, να ακούσει την επαφή του εκσκαπτικού στελέχους με κάποια κατασκευή που δεν είναι ακόμη ορατή ή ακόμη και να τη νιώσει (κατά την επαφή του εκσκαπτικού στελέχους με έναν εγκάρσιο τοίχο, για παράδειγμα, η δόνηση μπορεί να γίνει αισθητή μέχρι την επιφάνεια). Είναι δυνατόν επίσης να δει και να ακούσει και άλλα πράγματα: τυχόν αλλαγή στη συμπεριφορά των χειριστών υποδεικνύει ότι νιώθουν στα χειριστήρια που κρατούν την επαφή με κάποιο θαμμένο αντικείμενο, με αποτέλεσμα να γίνονται πιο προσεκτικοί επίσης, όταν τα υδραυλικά συστήματα ενός εκσκαφέα υφίστανται ισχυρή πίεση λόγω αντίστασης, βγάζουν έναν χαρακτηριστικό ήχο ή ένα ειδικό ηχητικό σήμα που προειδοποιεί τον χειριστή. Όσο παράδοξο και αν ακούγεται, οι τελευταίες μέθοδοι μπορούν να αποβούν πολύ αποτελεσματικές. Υπάρχει ιδανικός τρόπος εκσκαφής; Ο επιβλέπων πολύ σύντομα θα διαπιστώσει ότι οι χειριστές μηχανημάτων δεν σκάβουν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Και, παραφράζοντας τον R. E. M. Wheeler, δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος εκσκαφής, αλλά υπάρχουν πολλοί λάθος τρόποι, όπως επίσης υπάρχουν και τρόποι που είναι σωστοί για την ομαλή συνέχιση ενός έργου αλλά όχι και για τα αρχαία. Υπάρχει μία προσέγγιση που μοιάζει να είναι και η πλέον φιλική προς τα αρχαία, αν και πιο αργή σε σχέση με τον επιθυμητό ρυθμό εκσκαφής για τα τεχνικά συνεργεία. Και, στην περίπτωση διατύπωσης παραπόνων για καθυστέρηση, ο επιβλέπων μπορεί κάλλιστα να υπενθυμίσει ότι την ίδια ακριβώς μέθοδο εφαρμόζουν τα συνεργεία όταν σκάβουν σε σχετικά μικρό βάθος (στο πρώτο 1-1,5 μ.) και πρέπει να προσέχουν για προϋπάρχοντα κοινωφελή δίκτυα: ένας ευσυνείδητος χειριστής εκσκαφέα υπακούει στις οδηγίες που του δίνουν οι συνάδελφοί του οργώνει προσεκτικά το χώμα με τα δόντια του κάδου, σκάβει προσεκτικά και με σταθερή ταχύτητα, στον οριζόντιο άξονα και σε μήκος 3-4 μέτρων, πάσα ορισμένων εκατοστών, μέχρι να σιγουρευτεί ότι δεν βρίσκει εμπόδια. Εξίσου σημαντικό για τον επιβλέποντα είναι να καταλάβει ποιος ΔΕΝ είναι ο σωστός τρόπος εκσκαφής. Επομένως: Δεν πρέπει να επιτρέπει άτσαλες και σπασμωδικές κινήσεις του εκσκαφέα, ακόμη και αν δεν σχετίζονται άμεσα με την εκσκαφή, αυτές υποδεικνύουν είτε έναν ανεπαρκή χειριστή είτε έναν χειριστή που προσπαθεί να παραπλανήσει τον αρχαιολόγο που επιβλέπει. Δεν πρέπει να επιτρέπει ακανόνιστο σκάψιμο, με τον χειριστή να ανοίγει τυχαία γουβώματα και σπηλαιώσεις στα πρανή. Δεν πρέπει να επιτρέπει απότομες κινήσεις που επαναλαμβάνονται στο ίδιο σημείο, ιδίως στην περίπτωση όπου ο κάδος έχει έρθει σε επαφή με κάποιο εμπόδιο που δεν είναι ακόμη ορατό. Δεν πρέπει να επιτρέπει την κάλυψη ήδη σκαμμένων τμημάτων με χώμα. Ορισμένοι χειριστές νομίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο κρύβουν κάτι που πιθανότατα έχουν αποκαλύψει. Δεν πρέπει να επιτρέπει την κατά κόρον συμπίεση του εδάφους με το επίπεδο τμήμα του κάδου, καθώς η δύναμη του μηχανήματος είναι ικανή να προξενήσει φθορές και με αυτόν τον τρόπο (να θραύσει την καλυπτήρια πλάκα ενός τάφου, για παράδειγμα).

11 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 135 Τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι απόλυτο. Ο κάθε επιβλέπων μπορεί να κρίνει ποιοι χειριστές ανταποκρίνονται ή όχι στα κριτήρια που ο ίδιος θα θέσει και να τους αντιμετωπίζει ανάλογα. Βρίσκοντας αρχαιότητες Η εύρεση αρχαιοτήτων σε μία εκσκαφή δεν αποτελεί το τέλος αλλά την αφετηρία μιας σειράς απαραίτητων ενεργειών. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, εκτός από την όσο δυνατόν μικρότερη φθορά στον αρχαιοφόρο ορίζοντα, ο επιβλέπων έχει να μεριμνήσει και για την όσο το δυνατόν πιο απρόσκοπτη ανασκαφική εργασία που θα ακολουθήσει. Δεν πρέπει να λησμονείται το ότι πολλές φορές οι συνθήκες δεν επιτρέπουν απαραίτητα ούτε την άμεση ανασκαφική διερεύνηση ενός σημείου ούτε την ανασκαφή από τον ίδιο αρχαιολόγο που παρακολούθησε την εκσκαφή. Και οι δυσκολίες δεν σταματούν με την ανασκαφή: εξαιτίας των περιορισμένων διαστάσεων πολλών ορυγμάτων (όπως της ύδρευσης ή της αποχέτευσης. για το ελάχιστο πλάτος των ορυγμάτων, βλ. ΠΕΤΕΠ 2006: 2-4) που χωρούν έναν και μόνο εργάτη στο πλάτος, η αποχωμάτωση δεν είναι εύκολη κατά τις εργασίες σε μεγάλα βάθη, ενώ υπάρχει και πρόβλημα με τη διαχείριση των απορριμμάτων, δεδομένου ότι εντός του αστικού ιστού συχνά οι εργασίες πραγματοποιούνται επί του οδοστρώματος. Οι αποφάσεις που ο επιβλέπων καλείται να λάβει κατά την εύρεση αρχαιοτήτων δεν είναι λίγες. Πρώτα απ όλα θα πρέπει να ορίσει όσο καλύτερα γίνεται την περιοχή που θα δεσμευτεί για ανασκαφική έρευνα. Επειδή πολλές φορές τα τεχνικά συνεργεία παρατούν (εν θερμώ) την εκσκαφή κυριολεκτικά στη μέση, με αποτέλεσμα ορισμένες αρχαιότητες να αποκαλύπτονται τμηματικά ως προς την έκταση που καταλαμβάνουν μέσα στο όρυγμα (Κανίνια 1990: 56), θα πρέπει να ζητείται η κατά το δυνατόν πληρέστερη αποκάλυψή τους για το καλό της έρευνας αλλά και της απρόσκοπτης συνέχισης του έργου. Ενδείκνυται η αφαίρεση των τυχόν πεσμένων χωμάτων (που ουσιαστικά βρίσκονται πλέον εκτός συγκειμένου) και των χαλαρών επιχώσεων που είναι επικίνδυνες για τα ανασκαφικά συνεργεία που θα εργαστούν μέσα στα σκάμματα πιθανότατα είναι και πιο ορθή από επιστημονικής άποψης, καθώς το υπό διερεύνηση σκάμμα μένει με όσο το δυνατόν λιγότερο διαταραγμένες επιχώσεις. Ακόμη και η μηχανική καθετοποίηση των παρειών μέχρι το επίπεδο που έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες, ιδίως στην περίπτωση που δεν βλάπτονται σημαντικά τέχνεργα ή κατασκευές, μπορεί να αποτελεί μία θεμιτή διαδικασία: εκτός από το ότι προσφέρει ασφάλεια και πολύτιμο χώρο μέσα στα στενά ορύγματα, η καθετοποίηση λειτουργεί σαν οδηγός για την οριοθέτηση της μετέπειτα ανασκαφής, προσφέρει μια πιο καθαρή εικόνα του σκάμματος και αποτελεί μία εργασία που κρατά λίγα λεπτά, ενώ όταν πραγματοποιείται χειρωνακτικά μπορεί να διαρκέσει ώρες, ακόμη και ημέρες (εδώ πρέπει να τονιστεί ότι οι παραπάνω απόψεις αποτελούν απλά μία προσέγγιση και όχι τον κανόνα θα ήταν ευχής έργον αν η επιστημονική κοινότητα συζητούσε πιο επισταμένα το όλο ζήτημα και κατέληγε σε μία ευρέως αποδεκτή μέθοδο). Άλλωστε, ο επιβλέπων μπορεί να προχωρήσει στην περισυλλογή κινητών ευρημάτων από τις παραπάνω διεργασίες (τα οποία και θα καταγραφούν ξεχωριστά) και να υποβοηθήσει τον ανασκαφέα που θα ακολουθήσει. Ακολούθως, ο επιβλέπων θα πρέπει να καθορίσει στο συνεργείο εκσκαφής το μέχρι πού μπορεί να προχωρήσει με τη δική του εργασία, δηλαδή με την τοποθέτηση του δικτύου. Η εγγύτητα αυτού του τελευταίου με τον χώρο ανασκαφής αντενδείκνυται, αν και είναι πιθανή. Επομένως, για να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη εργασία του ανασκαφικού συνεργείου, ο επιβλέπων θα πρέπει να αφήσει αρκετό ελεύθερο χώρο στα δύο άκρα του τμήματος υπό ανασκαφή. Ο χώρος καλό θα ήταν να έχει μήκος τόσο, όσο και το μέγιστο βάθος της εκσκαφής (αν αυτό είναι 3 μ., τότε η απόσταση από το όριο του χώρου

12 136 Χρήστος Ν. Μηλιώνης ανασκαφής θα πρέπει να είναι 3 μ. κ.ο.κ.). Βέβαια, είναι πιθανό (και εφικτό) για ένα ανασκαφικό συνεργείο να εργαστεί και σε πιο περιορισμένο χώρο συχνά, όμως, οι εργάτες καταλήγουν να σκάβουν όχι για χάρη της διερεύνησης, αλλά γιατί πρέπει να κάνουν χώρο ώστε να εργαστούν αξιοπρεπώς. Κατόπιν πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την απόρριψη των επιχώσεων που θα αφαιρεθούν ανασκαφικά, καθώς και για την ασφαλή πρόσβαση του προσωπικού. Αν οι σωροί του χώματος αποτίθενται δίπλα στο όρυγμα (όπως συνήθως γίνεται τόσο από τους εργολάβους όσο και από τους αρχαιολόγους), θα πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 0,60 μ. από τα όριά του, όπως ορίζει και η νομοθεσία (ΠΕΤΕΠ 2006: 7). Επιπρόσθετα, ο επιβλέπων πρέπει να λάβει υπόψη ότι ο όγκος τους θα αυξηθεί επικίνδυνα με την ανασκαφή, επομένως μπορεί να ζητήσει από τον εκσκαφέα να προχωρήσει σε μία πρόχειρη διαμόρφωσή τους. Σε ένα τουλάχιστον από τα άκρα του ορύγματος θα ήταν καλό να δημιουργηθεί ένας κεκλιμένος διάδρομος πρόσβασης (δίκην ράμπας), για την απρόσκοπτη πρόσβαση του ανασκαφικού συνεργείου στον χώρο. Αυτή μπορεί να δημιουργηθεί είτε με την πάκτωση του υλικού που έχει χρησιμοποιηθεί για το κλείσιμο του ορύγματος μέχρι ένα σημείο ή με την προσεκτική αφαίρεση επιχώσεων που θα ερευνηθούν αργότερα. Μολονότι τα συνεργεία εκσκαφής θεωρούν ότι τα παραπάνω δεν αποτελούν δουλειά τους, θα πρέπει να τονιστεί από τον επιβλέποντα ότι αυτές οι ολιγόλεπτες εργασίες αποβαίνουν σε συμφέρον τους, καθώς έτσι η ανασκαφή που θα ακολουθήσει θα πραγματοποιηθεί δίχως πολλά απρόοπτα και, κατά συνέπεια, με ταχύτητα. Τέλος, ο επιβλέπων θα πρέπει να μεριμνήσει για την περίφραξη και τη λήψη των μέτρων ασφαλείας που προβλέπονται (όπως π.χ. οι αντιστηρίξεις), για τη σήμανση των αρχαιοτήτων, την πρόχειρη καταγραφή τους, την ενημέρωση των υπευθύνων και τη διατύπωση προτάσεων, ανάλογα με τις εκάστοτε ιδιαιτερότητες. Αν τα παραπάνω φαντάζουν στον αναγνώστη υπεραναλυτικά, ας σημειωθεί εδώ ότι οι ανασκαφές σε ορύγματα θεωρούνται ως οι πιο επικίνδυνες εργασίες πεδίου, καθώς εμφανίζουν διεθνώς και τα περισσότερα θανατηφόρα ατυχήματα (Drewett 2000α: 636). Εκσκαφή με τη χρήση σφύρας Η πνευματική σφύρα (σφυρί) χρησιμοποιείται συνήθως για την αφαίρεση συμπαγούς βράχου ή συμπαγών νεότερων κατασκευών (θεμελιώσεις, δεξαμενές ή βόθροι κ.ά.). Συνήθως οι εκσκαφές αυτού του τύπου θεωρούνται ασφαλείς σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να πραγματοποιούνται εργασίες σε σημεία όπου είναι πολύ πιθανόν ένα βραχώδες υπόστρωμα να κρύβει ενδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας (λαξεύσεις και ποικίλες άλλες διαμορφώσεις) ή να υπάρχουν ανέπαφες αρχαιότητες κάτω από τις προαναφερθείσες κατασκευές του πρόσφατου παρελθόντος. Κατά τις εργασίες αυτού του τύπου υπάρχουν αναγκαστικά στο εργοτάξιο δύο εκσκαφείς, ένας με σφυρί και ένας με κάδο, που θα πραγματοποιεί την αποχωμάτωση. Ο επιβλέπων θα πρέπει να ζητά από τον δεύτερο εκσκαφέα να αφαιρεί όσο το δυνατόν περισσότερη μαλακή επίχωση μπορεί, κατόπιν θα καθαρίζει μέχρι την αποκάλυψη του βράχου (η ύπαρξη ενός μικρού ανασκαφικού συνεργείου ενδείκνυται) και μόνο τότε θα επιτρέπει στο μηχάνημα με το σφυρί να εργαστεί. Οι τυχόν παραβιάσεις χώματος στο βραχώδες υπόστρωμα αποτελούν και τη συνηθέστερη ένδειξη για την ύπαρξη αρχαιολογικών καταλοίπων. Διατρήσεις και καταχώσεις Οι διατρήσεις (ή ξετρυπήματα ή ξετρύπια) αποτελούν μία τεχνική εργασία ιδιαίτερης δυσκολίας. Στην ουσία έτσι ονομάζεται το σκάψιμο μίας μικρής σήραγγας κάτω από εμπόδια που τα συνεργεία εκσκαφής θέλουν να αποφύγουν (συνήθως υπερκείμενα δίκτυα). Το αρχαιολογικό ενδιαφέρον εστιάζεται σε δύο επιμέρους σημεία: το πρώτο

13 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 137 έχει να κάνει με την τυχόν εύρεση αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια μίας διάτρησης και το δεύτερο με την «αποφυγή» αρχαιοτήτων. Στην πρώτη περίπτωση, η πλήρης αποκάλυψη των αρχαιοτήτων και η μέθοδος εργασίας αποτελούν ζητήματα που θα πρέπει να συζητηθούν ακόμη και κατά την κατάρτιση του μνημονίου συνεργασίας, λόγω της πληθώρας ζητημάτων τεχνικής φύσεως που ανακύπτουν. Η δεύτερη περίπτωση έχει να κάνει κυρίως με τις ήδη ανασκαφείσες αρχαιότητες, όταν δίνεται η άδεια στα τεχνικά συνεργεία να ολοκληρώσουν τις εργασίες τους και να προχωρήσουν στην τοποθέτηση του δικτύου δίχως παράλληλα να καταστρέψουν τα αρχαία, αν αυτό είναι εφικτό. Και στις δύο περιπτώσεις ο επιβλέπων πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός, αναλαμβάνοντας και ο ίδιος την πλήρη καθοδήγηση του εκσκαφέα, αν το κρίνει απαραίτητο. Η διάτρηση θα πρέπει να γίνεται με προσοχή και αρκετά πιο κάτω από την έδραση των αρχαιοτήτων, έτσι ώστε να αποφευχθεί η φθορά τους (Μπακιρτζής 2004: ). Καταχώσεις μπορεί να πραγματοποιηθούν πριν καν ανασκαφεί ένα σημείο όπου έχουν βρεθεί αρχαιότητες, για πληθώρα λόγων και κυρίως σε εργασίες εντός αστικού ιστού: η αποσυμφόρηση του κυκλοφοριακού φόρτου ή η υποχρεωτική επιδιόρθωση βλαβών σε υπερκείμενα δίκτυα είναι μόνο δύο από αυτούς. Μία επαρκής μέθοδος πρόχειρης κατάχωσης περιλαμβάνει την κάλυψη του υπό έρευνα χώρου με γαιοΰφασμα και κατόπιν με ένα ικανού πάχους στρώμα ψιλής άμμου που μπορεί να βρεθεί επί τόπου στο εργοτάξιο. Η άμμος θα λειτουργήσει επιπρόσθετα ως σήμανση κατά την αποκάλυψη. Κατόπιν, η κάλυψη θα ολοκληρωθεί με ό,τι αδρανές υλικό υπάρχει εύκαιρο (χώμα από την εκσκαφή ή χαλίκι 3Α), αρκεί να μην χρησιμοποιηθούν ευμεγέθεις πέτρες: κατά τη συμπύκνωση, είναι πιθανόν να προξενήσουν φθορές στα αρχαία. Η σήμανση του σημείου με σπρέι επί του οδοστρώματος ή επί των κρασπέδων του πεζοδρομίου κρίνεται απαραίτητη. Κώδικες συμπεριφοράς και ηθικά ζητήματα Αν και τα εργοτάξια προδιαθέτουν για απότομη συμπεριφορά, αυτή δεν είναι απαραίτητη. Οι διαφωνίες μπορεί να βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, όμως η αλήθεια είναι ότι ο αρχαιολόγος επιτυγχάνει περισσότερα όταν κάνει τις υποδείξεις του με ηρεμία, σταθερότητα απόψεων και σαφήνεια. Θα πρέπει να χρησιμοποιεί τις δυνατότητες που του παρέχει ο νόμος με γνώση και φειδώ, ενώ καλό θα ήταν να επιδεικνύει δεκτικότητα στις προτάσεις που του κάνουν άνθρωποι με πείρα σε τεχνικά έργα ή με γνώση της υπό έρευνα περιοχής (Roskams 2000: 94). Δεν θα πρέπει να είναι αδιάφορος απέναντι σε προβλήματα ή σε επικείμενους κινδύνους, για τους οποίους και οφείλει (ηθικά, τουλάχιστον) να ενημερώνει όταν τους αντιλαμβάνεται. Όσο και αν τα παραπάνω φαντάζουν αυτονόητα, η αλήθεια είναι πως το ηθικό κομμάτι της διαδικασίας δεν έχει τύχει της προσοχής που θα έπρεπε. Σε παλαιότερες εποχές, η ηθική της αρχαιολογίας πεδίου περιοριζόταν στην τήρηση της ιεραρχίας και των κανόνων διεξαγωγής της ανασκαφής (ενδεικτικά βλ. Joukowsky 1980). Στις μέρες μας, όπου η ηθική του λειτουργήματος απασχολεί πλέον αρκετούς μελετητές, το κυριότερο βάρος πέφτει σε ζητήματα σχετικά με τα αποτελέσματα της αρχαιολογικής έρευνας η ηθική της έρευνας πεδίου απασχολεί πολύ λίγους (Hardesty 2003: ). Η διαπίστωση αυτή αποκτά ειδικό βάρος, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις οι αρχαιολόγοι που απασχολούνται σε σωστικές έρευνες (κατά συνέπεια και σε δημόσια έργα) έχουν δεχτεί δριμεία κριτική για τη δουλειά τους, τουλάχιστον στο εξωτερικό: έχει διατυπωθεί πολλές φορές η άποψη ότι η εργασία τους δεν μπορεί να χαρακτηριστεί υψηλού επιπέδου. Στην καλύτερη περίπτωση, αυτή η χαμηλή απόδοση οφείλεται στους φρενήρεις ρυθμούς και στις έντονες πιέσεις που δέχονται οι αρχαιολόγοι στο πλαίσιο ενός δημόσιου έργου, στη χειρότερη οφείλεται ακόμη και σε φιλοχρηματία (Raab

14 138 Χρήστος Ν. Μηλιώνης et al. 1980; Hodder & Berggren 2003). Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα λεπτό ζήτημα, ο διάλογος για το οποίο συνεχίζεται. Μιλώντας για διαπιστώσεις, μετά από προσωπικές συζητήσεις με αρκετούς εργολάβους και τεχνικούς, προέκυψε ότι οι αρχαιολόγοι στα δημόσια και στα πάσης φύσης τεχνικά έργα όντως δεν χαίρουν και ιδιαίτερης εκτίμησης (αυτό μπορεί επίσης να διαπιστωθεί και από την περιήγηση σε ιστοτόπους που ασχολούνται με τεχνικά και κατασκευαστικά θέματα, όπως το www. michanikos.gr, όπου υπάρχουν πολλές αρνητικές αναφορές στην Αρχαιολογική Υπηρεσία). Το ενδιαφέρον, ωστόσο, έχει να κάνει με την πιθανότερη κύρια αιτία του φαινομένου: οι εργαζόμενοι στα τεχνικά έργα δεν βλέπουν τόσο αρνητικά την καθυστέρηση ή την αλλαγή των σχεδίων τους λόγω της αρχαιολογικής εμπλοκής (μοιάζουν να τη θεωρούν ως κάτι το αναπόφευκτο) όσο το ότι οι αρχαιολόγοι δεν εμφανίζουν τις απαιτούμενες γνώσεις πάνω σε τεχνικά ζητήματα κατά συνέπεια, ότι οι απαιτήσεις τους συχνά είναι ανεδαφικές και στερούνται τεκμηρίωσης, δημιουργώντας πλείστα όσα προβλήματα. Αν, μάλιστα, λάβει κανείς υπόψη το επίσημο κείμενο των Προσωρινών Εθνικών Τεχνικών Προδιαγραφών, που αναφέρει ότι οι προδιαγραφές μίας εκσκαφής ορυγμάτων δεν ισχύουν στην περίπτωση που τελούνται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία ή υπό την επίβλεψη αυτής (ΠΕΤΕΠ 2006: 1), τότε βρισκόμαστε μπροστά σε μία σύνθετη πραγματικότητα: στην περίπτωση που όντως τα παραπάνω ισχύουν, δεν φαίνεται λογικό να αποδεχόμαστε από τη μία την αυξημένη εξουσία που μας παρέχει ο αρχαιολογικός νόμος και από την άλλη να μην αντιλαμβανόμαστε ότι η εξουσία αυτή επιφέρει και πρόσθετες ευθύνες. Κανείς δεν ζητά από τους αρχαιολόγους να έχουν το γνωστικό υπόβαθρο ενός αρχιτέκτονα ή ενός μηχανικού για να εργαστούν σε ένα δημόσιο έργο. Πρέπει ωστόσο να καταστεί σαφές ότι κάποιες βασικές γνώσεις είναι απαραίτητες, όχι απλά καλοδεχούμενες. Είναι αλήθεια πως στα δημόσια έργα ο αρχαιολόγος έρχεται σε συνεχή επαφή με την «άλλη πλευρά» και δεν επιτυγχάνει την απομόνωση που επιθυμεί είναι υποχρεωμένος να αντιμετωπίζει καταστάσεις για τις οποίες και δεν εκπαιδεύτηκε, ενώ δέχεται ασφυκτικές πιέσεις από το κοινωνικό σύνολο. Οι συνθήκες αυτές μπορούν να τον καταστήσουν επιρρεπή στο λάθος. Γι αυτό και οι αρχαιολόγοι οφείλουν να έχουν μία πολύ σαφή εικόνα του τι θα αντιμετωπίσουν και του τι θέλουν να επιτύχουν με τη δουλειά τους, καθώς στα δημόσια έργα ίσως και να είναι πιο εκτεθειμένοι από ποτέ απέναντι στις αντιξοότητες. Επίλογος Οι παράγραφοι που προηγήθηκαν αποτελούν μία γέφυρα που οδηγεί στο τέλος του παρόντος κείμενου, καθώς δίνουν την ευκαιρία για τη διατύπωση ορισμένων δεδομένων και ερωτημάτων. Είναι γεγονός ότι η χρήση μηχανημάτων αποτελεί πλέον τον κανόνα σε κάθε φύσεως τεχνικά έργα. Όμως οι αρχαιολόγοι δυσπιστούν απέναντι στις δυνατότητές τους, εστιάζοντας κυρίως στον πιθανά καταστρεπτικό τους χαρακτήρα. Για πολλούς, εδώ και πολλά χρόνια, οι έννοιες ανασκαφή και μηχάνημα είναι ασύμβατες (Droop 1932: 145; Σακελλαράκης 1996: 63) το ίδιο ισχύει και για την κοινή γνώμη (Θερμού 2010). Βέβαια, υπάρχει πλέον και ο αντίλογος: τα τελευταία χρόνια ακούγονται απόψεις που αναφέρουν πως δεν είναι δίκαιο να χαρακτηρίζουμε τους εκσκαφείς ως μηχανήματα καταστροφής. Χάρη σε αυτούς ο άνθρωπος σκάβει βαθύτερα και περισσότερο, έτσι πραγματοποιούνται όλο και περισσότερα έργα και δίνεται η ευκαιρία για ολοένα και περισσότερες αρχαιολογικές έρευνες. Επομένως, κατά κάποιον παράδοξο τρόπο, η χρήση των εκσκαφέων ίσως και να έχει ωφελήσει την επιστήμη (Lucas 2001α). Σε ορισμένες χώρες (κυρίως στις ΗΠΑ) έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες χρήσης μηχανημάτων εκσκαφής ως εργαλείων ανα-

15 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 139 Εικ. 3: Μηχάνημα τύπου trencher με «αλυσίδα», κατά την εκσκαφή ορύγματος. Είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς με ποιον τρόπο αφαιρούνται οι επιχώσεις και πόσο δύσκολη είναι η αποτελεσματική επίβλεψη, ενώ τα προϊόντα της εκσκαφής απορρίπτονται κονιορτοποιημένα. Πηγή: Wikipedia Commons (http://commons.wikimedia.org/wiki/file:transh_ mash2.jpg) σκαφής (King et al. 1970; Condon & Egan 1984; Van Horn et al. 1987; Odell 1992). Οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή την απόφαση είναι πολλοί και συζητήσιμοι: ενδεικτικά, στην περίπτωση του Ισραήλ (μία από τις χώρες που υποστηρίζει τη χρήση μηχανημάτων) το ζήτημα έχει και πολιτικές προεκτάσεις (Abu El-Haj 2001; Harrington 2007). Πάντως, οι απόψεις που υποστηρίζουν την παραπάνω μέθοδο συγκλίνουν στην οικονομία χρόνου και χρημάτων που επιτυγχάνεται: ενδεικτικά αξίζει να αναφερθεί ότι, κατά τη δεκαετία του 1980 στις ΗΠΑ, το ποσό που απαιτείτο για την ανασκαφή ενός οικοπέδου ήταν το δεκαπλάσιο από αυτό που θα ξοδευόταν για τη μηχανική εκσκαφή του (Van Horn et al. 1987: 239, 44). Αυτή η διάσταση απόψεων δείχνει να κρύβει από πίσω της μία μεγαλύτερη: δεδομένου ότι η μηχανική εκσκαφή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σωστική αρχαιολογία, η απόρριψη της μίας πρακτικής μπορεί να ερμηνευθεί και ως απόρριψη της δεύτερης. Οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι W. Wedel και F. Wendorf υπήρξαν από τους πρώτους που κατέγραψαν τις απόψεις τους πάνω στο αντικείμενο. Αλλοτε εμφανίζονταν ενθου- Εικ. 4: Μηχάνημα τύπου trencher («κόφτης»), κατά την εκσκαφή ορύγματος για την τοποθέτηση δικτύου οπτικών ινών. Διακρίνονται με σαφήνεια οι πολύ μικρές διαστάσεις του ορύγματος. Πηγή: Wikipedia Commons [http://commons.wikimedia.org/wiki/file:us_ Navy_ N-9623R-006_quipment_Operator_3rd_ Class_Zachariah_Almaraz_uses_a_trencher_to_dig_a_ path.jpg] Εικ. 5: Μεταφορά ενός μηχανήματος MTBM στη φωτογραφία αυτή διακρίνονται ξεκάθαρα οι μικρές διαστάσεις που έχει το μηχάνημα, ιδίως σε σύγκριση με το ΤΒΜ («μετροπόντικας») που απεικονίζεται στην εικόνα 6. Η παρουσία επιβλέποντος σε σήραγγες αυτής της διαμέτρου είναι ουσιαστικά αδύνατη. Πηγή: Wikipedia Commons [http://commons. wikimedia.org/wiki/file:finished_mini_tbm_is_ Leaving_Newmarket.jpg]

16 140 Εικ. 6: Ένα μηχάνημα ΤΒΜ («μετροπόντικας») κατά την κατασκευή σήραγγας υπόγειου σιδηροδρόμου. Πηγή: Wikipedia Commons [http://commons.wikimedia.org/wiki/ File:MetrobusBrescia_BresciaDue_2007.JPG)] Εικ. 7: Εδώ συνοψίζεται η προβληματική του κειμένου: κάτω από αρχαιολογική επίβλεψη, ένας «μίνι-εκσκαφέας» εργάζεται δίπλα σε αρχαιότητες (από την εύρεση ναυαγίου στον χώρο όπου θα χτιζόταν στρατιωτική βάση, στην Pensacola των ΗΠΑ). Στην πραγματικότητα (αν και δεν είναι εύκολο να το καταλάβει κανείς με την πρώτη ματιά), ο εκσκαφέας πραγματοποιεί την κατάχωση του ευρήματος μέχρι την απρόσκοπτη πλήρη ανασκαφή του. Εικόνες σαν και αυτή αποτελούν παράδειγμα προς αποφυγή, κοινό τόπο ή πεδίο νέων δυνατοτήτων; Πηγή: Wikipedia Commons [http://commons.wikimedia.org/wiki/file:us_ Navy_ N-N-324_Using_a_mini_ excavator,_a_heavy_equipment_operator_with_the_ Pittsburgh,_Pa.based,_Dick_Corp._carefully_covers_the_ remains_of_a_wrecked_wooden_ship_aboard_naval_ Air_Station_Pensacola.jpg)] Χρήστος Ν. Μηλιώνης σιώδεις γιατί μπορούσαν να ερευνήσουν τεράστιες εκτάσεις με ταχύτητα (Wedel 1951, 1961), άλλοτε έδειχναν επιφυλακτικοί αλλά πρόθυμοι να παλέψουν απέναντι στις όποιες δυσχέρειες και να αναπτύξουν νέα μεθοδολογία (Wendorf 1962). Ειδικά το έργο του Wendorf θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προφητικό, καθώς τονίζονται οι ιδιαιτερότητες και οι απαιτήσεις της αρχαιολογίας των μηχανημάτων: οι αρχαιολόγοι θα πρέπει να έχουν ισχυρό επιστημονικό υπόβαθρο που θα τους επιτρέπει π.χ. να ξεχωρίζουν τη στρωματογραφική αλληλουχία, να χρονολογούν και να ταυτίζουν τέχνεργα αλλά πάντοτε με ταχύτητα σκέψης που θα προλαβαίνει τον εκσκαφέα. Και, με αρκετό θάρρος, ο Wendorf (1962: 76-82) κατέδειξε ότι ο αρχαιολόγος πρέπει να κάνει αναγκαστικές επιλογές κάτω από αυτές τις συνθήκες. Η άποψη αυτή δημιούργησε πολλές τριβές και ακόμη και σήμερα αποτελεί το κυριότερο επιχείρημα των επικριτών της σωστικής αρχαιολογίας, ότι οι αρχαιολόγοι που την εφαρμόζουν κρύβουν την έλλειψη προσόντων που τους χαρακτηρίζει πίσω από αυτή την επιλογή (Rice 2000: ). Με αφορμή τα παραπάνω, έχει διαπιστωθεί (τουλάχιστον σε χώρες του εξωτερικού) μία διάκριση μεταξύ των αρχαιολόγων που δεν είναι εύκολο να γίνει αποδεκτή: οι αρχαιολόγοι χωρίζονται σε αυτούς που σκάβουν και σε αυτούς που μελετούν. Εκτός από τα όποια μεθοδολογικά προβλήματα που μπορεί να ανακύψουν, προκύπτει και ένας κακώς εννοούμενος διαχωρισμός ανάμεσα στους «σκαφτιάδες» που απλά ξέρουν να ανασκάπτουν και στους «επιστήμονες» που θα δημοσιεύσουν τα δεδομένα (Lucas 2001β: 1-18). Μία τέτοιου είδους διάκριση, εκτός του ότι είναι κατάφωρα άδικη, καταδεικνύει την έλλειψη διαλόγου μεταξύ των αρχαιολόγων και τους εκθέτει στα μάτια της κοινής γνώμης. Αν οι αρχαιολόγοι που επιβλέπουν εκσκαφές χαρακτηρίζονται από τους συναδέλφους τους ως απλοί τεχνίτες, θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι ως τέτοιοι μπορούν να είναι ή να γίνουν μάστορες, δίνοντας κάτι το παραπάνω και κάτι το απτό τόσο στο

17 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 141 αντικείμενο που υπηρετούν όσο και στο κοινωνικό σύνολο (Shanks & McGuire 1996). Υπάρχει, τέλος, και ένα άλλο ζήτημα που θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη: η τεχνολογική πρόοδος τείνει να καταστήσει την παραδοσιακή εκσκαφή ορυγμάτων ως απαρχαιωμένη μέθοδο, καθώς η κατασκευή υπόγειων δικτύων είναι πλέον δυνατή και με άλλους τρόπους. Υπάρχουν τα μηχανήματα τύπου trencher (κόφτες), τα οποία μπορούν και κατασκευάζουν ορύγματα χρησιμοποιώντας καδοτροχούς, οδοντωτούς τροχούς ή «αλυσίδες» που δεν αφαιρούν απλά, αλλά κονιορτοποιούν ό,τι βρίσκεται κάτω από το έδαφος (Εικ. 3, 4). Υπάρχουν μέθοδοι κατασκευής δικτύων που δεν απαιτούν καν σκάψιμο με την παραδοσιακή έννοια, καθώς διεξάγονται ολοκληρωτικά ή σχεδόν ολοκληρωτικά υπογείως, όπως η HDD («Μέθοδος οριζόντιας κατευθυνόμενης διάτρησης») ή η χρήση μηχανημάτων ολομέτωπης κοπής (Micro Tunnel Boring Machines ή ΜTBM οι γνωστοί μας μετροπόντικες, αλλά σε μικρότερο μέγεθος) (Εικ. 5, 6) 5. Όλες οι παραπάνω τεχνικές (ιδίως οι δύο τελευταίες) δεν εφαρμόζονται ακόμη ευρέως στη χώρα μας. Είναι, όμως, εύκολο να αντιληφθεί κανείς την καταστρεπτική τους δύναμη, καθώς και τα δεοντολογικά και πρακτικά ζητήματα που θα ανακύψουν όταν αρχίσουν να χρησιμοποιούνται εκτεταμένα. Το όλο θέμα της χρήσης μηχανημάτων εκσκαφής στην αρχαιολογική πρακτική δείχνει να μην έχει αντιμετωπιστεί από την ελληνική αρχαιολογική κοινότητα στον βαθμό που πιθανότατα θα άρμοζε, όπως μπορεί να διαπιστώσει και ο προσεκτικός αναγνώστης. Ίσως είναι ώρα για την πραγμάτευσή του κάτω από διαφορετική οπτική γωνία. Αυτή ήταν, άλλωστε, και η πρόθεση του παρόντος κειμένου από την αρχή. Ανεξάρτητα, πάντως, από το αν οι εκσκαφείς είναι καλοί ή είναι κακοί, χρήσιμοι ή όχι, ο σύγχρονος αρχαιολόγος πρέπει να αποδεχτεί το γεγονός ότι θα τους βρει κάποια στιγμή μπροστά του (Εικ. 7). Η γνώση θα τον βοηθήσει στο να εκμεταλλευτεί τις όποιες θετικές τους δυνατότητες και το παρόν κείμενο ευελπιστεί να κάνει ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Ίσως με τις υπάρχουσες, καθώς και με τις καινούργιες γνώσεις που προκύπτουν και θα προκύψουν στην πορεία, ο νέος, άπειρος αλλά και φέρελπις αρχαιολόγος θα σταματήσει να πιστεύει ότι έχει ένα φρικτό τέρας για αντίπαλό του και θα δει τον εκσκαφέα ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα μηχάνημα. Αθήνα, Μάιος 2009-Ιούλιος 2010 μνήμη Νικολάου Χ. Μηλιώνη 5 Πληροφορίες από τα κάτωθι λήμματα της αγγλικής έκδοσης της διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας Wikipedia [http://en.wikipedia.org]: trencher, HDD, tunnel boring machine, trenchless technology. Επίσης, από την ιστοσελίδα της Αττικό Μετρό [http://www.ametro.gr].

18 142 Χρήστος Ν. Μηλιώνης Βιβλιογραφία Abu El-Haj, N Facts on the Ground: Archaeological Practice and Territorial Self-fashioning in Israeli Society. Chicago: University of Chicago Press. Alexander, J The Directing of Archaeological Excavations. London: John Baker / Humanities Press. Barker, P Techniques of Archaeological Excavation [2 nd edition, revised and expanded]. New York: Universe Books. Collis, J Digging up the Past: An Introduction to Archaeological Excavation. Stroud, Gloucestershire: The History Press. Condon, K. W. & K. C. Egan 1984 The use of power equipment on moderately wooded sites. Journal of Field Archaeology 11(1): Dimacopoulos, J., N. Divari-Valakou & M. Pandou 2001 Grèce. Rapport sur la situation de l archéologie urbaine en Europe: Strasbourg: Éditions du Conseil de l Europe. Drewett, P. 2000α Trench excavation. In Archaeological Method and Theory: An Encyclopedia (ed. L. Ellis): New York: Garland Publishing. 2000β Stripping. In Archaeological Method and Theory: An Encyclopedia (ed. L. Ellis): New York: Garland Publishing. Droop, J. P On excavating. Greece and Rome 1(3): Ellis, L. (ed.) 2000 Archaeological Method and Theory: An Encyclopedia. New York: Garland Publishing. Griffin J. B. (ed.) 1951 Essays on Archaeological Methods. Ann Arbor: University of Michigan Press. Hardesty, D. L Safety and the ethics of archaeological fieldwork. In Ethical Issues in Archaeology (ed. L. J. Zimmerman, K. D. Vitelli & J. Hollowell-Zimmer): Walnut Creek: Altamira Press. Harrington, R Bulldozer archaeology? Excavation, earthmoving and archaeological practice in Israel [http:// Hodder, I. & A. Berggren 2003 Social practice, method and some problems of field archaeology. American Antiquity 68(3): Joukowsky, M A Complete Manual of Field Archaeology. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. Κανίνια, Ε Ο αρχαιολογικός έλεγχος των εκσκαφών για τον κεντρικό αποχετευτικό αγωγό Ρόδου: Εκπλήξεις και προβλήματα. Αρχαιολογία και Τέχνες 37: Καρμίρης, Αθ Μηχανήματα Χωματουργικών Έργων. Αθήνα: Εκδόσεις Ίων. King, T. F., R. E. Schenk & L. E. Wildesen 1970 Audio-visual techniques in emergency salvage archaeology. American Antiquity 35(2): Koukouli-Chrysanthaki, H Preventive archaeology and major public works in Greece. In European Preventive Archaeology: Papers of the EPAC meeting, Vilnius 2004 (ed. K. Bozóki-Ernyey): National Office of Cultural Heritage / Council of Europe, Hungary.

19 Σημειώσεις από τα χαρακώματα 143 Lucas, G. 2001α Destruction and the rhetoric of excavation. Norwegian Archaeology Review 34(1): β Critical Approaches to Fieldwork: Contemporary and Historical Archaeological Practice. London: Routledge. Matthews, S. K Photography in Archaeology and Art. London: John Baker. Μπακιρτζής, Χ Αρχαιολογικά ευρήματα από την εγκατάσταση του νέου αγωγού ύδρευσης της Θεσσαλονίκης από τον ποταμό Αλιάκμονα και η συμβολή της στην ιστορία και την οικονομία της πόλης. Στο Αρχαιολογικές έρευνες και μεγάλα δημόσια έργα Αρχαιολογική Συνάντηση Εργασίας. Επταπύργιο Θεσσαλονίκης, Σεπτεμβρίου Πρόγραμμα/Περιλήψεις Πρακτικά: , Τόμος 1 (Πρόγραμμα/Περιλήψεις). Θεσσαλονίκη: Επιτροπή Παρακολούθησης Μεγάλων Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού. Odell, G. H Bewitched by mechanical site-testing devices. American Antiquity 57(4): ΠΕΤΕΠ 2006 Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων: Προσωρινές εθνικές τεχνικές προδιαγραφές (ΠΕΤΕΠ) Εκσκαφές ορυγμάτων υπογείων δικτύων [http://www. ggde.gr/dmdocuments/ pdf]. Raab, L. M., M. B. Schiffer, T. C. Klinger & A. C. Goodyear 1980 Clients, contracts, and profits: conflicts in public archaeology. American Anthropologist 82(3): Rice, G. E Rescue/salvage archaeology. In Archaeological Method and Theory: An Encyclopedia (ed. L. Ellis): New York: Garland Publishing. Roskams, S Excavation. Cambridge: Cambridge University Press [Cambridge Manuals in Archaeology]. Σακελλαράκης, Γ Ανασκάπτοντας το Παρελθόν. Αθήνα: Ίκαρος. Shanks, M. & R. H. McGuire 1996 The craft of archaeology. American Antiquity 61(1): Snodgrass, A. M An Archaeology of Greece: The Present State and Future Scope of a Discipline. Berkeley: University of California Press. Συνάντηση Εργασίας 2004 Αρχαιολογικές Έρευνες και Μεγάλα Δημόσια Έργα Αρχαιολογική Συνάντηση Εργασίας. Επταπύργιο Θεσσαλονίκης, Σεπτεμβρίου Πρόγραμμα/Περιλήψεις Πρακτικά (2 τόμοι). Θεσσαλονίκη: Επιτροπή Παρακολούθησης Μεγάλων Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού. Θέμελης, Π Εγχειρίδιο Ανασκαφικής Τεχνικής. Πανεπιστημιακές παραδόσεις, Ρέθυμνο. Θερμού, Μ Η στρατηγική της μπουλντόζας. Το Βήμα της Κυριακής, 16/05/2010, [http://www.tovima.gr/ default.asp?pid=2&ct=67&artid=331986&dt =16/05/2010]. Van Horn, D. M., J. R. Murray & R. S. White 1986 Some techniques for mechanical excavation in salvage archaeology. Journal of Field Archaeology 13(2): Wedel, W The use of earth-moving machinery in archaeological excavations. In Essays on Archaeological Methods (ed. J. B. Griffin): Ann Arbor: University of Michigan Press Plains archaeology, American Antiquity 27(1): Wendorf, F A Guide for Salvage Archaeology. Santa Fe: Museum of New Mexico Press.

20 144 Χρήστος Ν. Μηλιώνης Xeni-Garezou M Preventive archaeology in Greece. In European Preventive Archaeology: Papers of the EPAC Meeting, Vilnius 2004 (ed. K. Bozóki-Ernyey): National Office of Cultural Heritage / Council of Europe, Hungary. Zimmerman, L. J., K. D. Vitelli & J. Hollowell-Zimmer (eds.) 2003 Ethical Issues in Archaeology. Walnut Creek: Altamira Press. ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ Αττικό Μετρό [http://www.ametro.gr] Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ, έκδοση 2006 Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica, έκδοση 2007 ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. [http://www.elinyae.gr/el/index.jsp] Europae Archaeologiae Consilium [http://www.e-a-c.org] Ελληνική διαδικτυακή κοινότητα μηχανικών [http://www.michanikos.gr] Ν. 3028/2002 [http://www.yppo.gr/files/g_1950.pdf] Ν. 3840/2010 [http://epixeireite.duth.gr/?q=node/7475] Wikipedia [http://en.wikipedia.org/wiki/main_page]

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε:

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε: Αρχαιολογία ένα κλειδί για την πύλη του χρόνου 14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Συνοπτική περιγραφή Στο Α μέρος τα παιδιά κατασκευάζουν σε συνεργασία με τον/την

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. 2. Γενικά

1. ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. 2. Γενικά ΕΡΓΟ : Κατασκευή εξωτερικών διακλαδώσεων δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων υδάτων Δ.Κ.Δροσιάς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΦΟΡΕΑΣ: ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Προϋπ 500.000

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Εκστρατείες Επιθεώρησης Εργοταξίων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Εκστρατείες Επιθεώρησης Εργοταξίων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Εκστρατείες Επιθεώρησης Εργοταξίων Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2012: «Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας και Συντονιστής για τα θέματα Ασφάλειας και Υγείας κατά την εκπόνηση της μελέτης και την εκτέλεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ Ενδυνάμωση του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας καθώς και του ευρύτερου δημόσιου τομέα και των ιδιωτικών επιχειρήσεων, μεσκοπότηβελτίωσητων συνθηκών εργασίας στους τομείς των κατασκευών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009 ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΓΟ Μήκος χλμ. Σταθμοί Κόστος εκ. Γραμμή 1 Σιδηροδρομικός Σταθμός Νέα Ελβετία ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΓΟ 9,6 9,6 13 13 1.052 1.052 & Υ Π Ε Χ Ω Δ Ε ΠΟΥΡΓΕΙΟ ΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΡΟΤΑΞΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΆΚΕΛΟΣ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΊΑΣ

ΦΆΚΕΛΟΣ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΊΑΣ ΦΆΚΕΛΟΣ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΊΑΣ (Φ.Α.Υ.) Σελ.1/8 ΤΜΗΜΑ Α Γενικά Για τη σύνταξη και τήρηση του Φακέλου Ασφάλειας και Υγείας (ΦΑΥ) ισχύουν τα οριζόμενα στις διατάξεις των Άρθρων 37, 73, 75 και 182 του Ν. 3669/08.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΑΡ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΣΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ:

ΔΕΥΑΡ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΣΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΡΟΔΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΣΥΝΔΕΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΣΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΠΡΟΥΠ/ΣΜΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

[ΚΑΜΨΗ ΣΩΛΗΝΩΝ ΕΧΕΤΕ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ;]

[ΚΑΜΨΗ ΣΩΛΗΝΩΝ ΕΧΕΤΕ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ;] ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Α.Ε ΜΑΙΟΣ 2013 [ΚΑΜΨΗ ΣΩΛΗΝΩΝ ΕΧΕΤΕ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ;] [] Του Μηχ. Μηχανικού Αγγέλου Αλέξανδρου Η σωστή ακτίνα καμπυλότητας ανά υλικό παίζει καίριο ρόλο στην βέλτιστη ποιότητα μίας καμπύλης ή κούρμπας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.Α.Υ.)

ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.Α.Υ.) Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΡΓΟ: ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΔΡΕΥΣΗΣ» 200.000,00 πλέον ΦΠΑ (Σ.Α.Υ.) (Α) Γενικά 1. Είδος του έργου και χρήση αυτού: Το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΑΡ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.A.Y.) ΠΑΣΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ. ΠΡΟΥΠ/ΣΜΟΣ: 84.016,00 (χωρίς το Φ.Π.Α.

ΔΕΥΑΡ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.A.Y.) ΠΑΣΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ. ΠΡΟΥΠ/ΣΜΟΣ: 84.016,00 (χωρίς το Φ.Π.Α. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΡΟΔΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΣΥΝΔΕΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΣΤΙΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΠΡΟΥΠ/ΣΜΟΣ: 84.016,00

Διαβάστε περισσότερα

Φ Α Κ Ε Λ Ο Σ Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Υ Γ Ε Ι Α Σ ( Φ. Α. Υ. )

Φ Α Κ Ε Λ Ο Σ Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Υ Γ Ε Ι Α Σ ( Φ. Α. Υ. ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ Η/Μ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ Εκσυγχρονισμός ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: εγκατάστασης ηλεκτροφωτισμού λιμανιού Επανομής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΩΡΑΙΟΚΙΑΣΤΡΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Η/Μ ΕΡΓΩΝ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΓΟ : ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΝΤΑΞΟΠΟΥΛΕΙΟΥ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αργύρης Δέντσορας Επίκουρος Καθηγητής ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ. Πανεπιστημιακές Παραδόσεις

Αργύρης Δέντσορας Επίκουρος Καθηγητής ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ. Πανεπιστημιακές Παραδόσεις Αργύρης Δέντσορας Επίκουρος Καθηγητής ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ Πανεπιστημιακές Παραδόσεις ΠΑΤΡΑ 2003 ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ i ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΟΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ 5 Εισαγωγή 5 Κατηγορίες δοµικών µηχανών 6

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.Α.Υ.)

ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.Α.Υ.) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΔΗΜΟΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΛΑΣΤΗΡΑ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Σ.Α.Υ.) (Π.Δ. 305/96, άρθρο 3 παρ. 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10) ΕΡΓΟ : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΟΙΚΙΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ Δ.ΛΙΜΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ Ι

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ Ι ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ Ι Μηχανές Ολοµέτωπης Κοπής - Τ.Β.Μ.. Καλιαµπάκος Επίκουρος Καθηγητής στοών και σηράγγων Η χρησιµοποίηση εκρηκτικών υλών για την θραύση του πετρώµατος έχει ως αποτέλεσµα τον επηρεασµό

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Φ.Α.Υ.)

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Φ.Α.Υ.) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Περιφερειακή Ενότητα Δράμας ΟΤΑ : Δήμος Κάτω Νευροκοπίου ΥΠΟΕΡΓΟ 1: ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: Ανάπλαση οδών-πεζοδρομίων & ηλεκτροφωτισμού

Διαβάστε περισσότερα

7. ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ

7. ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΒΟΛΟΥ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΕΡΓΟΥ «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΦΡΕΑΤΙΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ» ΤΙΤΛΟΣ ΤΕΥΧΟΥΣ 7. ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ. Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ. Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας (http://users.teiath.gr/gbelokas/)

Διαβάστε περισσότερα

Εκστρατεία Επιθεώρησης Μικρού Μεγέθους Εργοταξίων Ιούνιος, Σεπτέμβριος και Νοέμβριος 2014

Εκστρατεία Επιθεώρησης Μικρού Μεγέθους Εργοταξίων Ιούνιος, Σεπτέμβριος και Νοέμβριος 2014 Λευκωσία, 5 Ιουνίου 2014 ΠΡΟΣ: ΑΠΟ: ΘΕΜΑ: Όλους τους ενδιαφερόμενους Αιμίλιο Μιχαήλ, ιευθυντή Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων Εκστρατεία Επιθεώρησης Μικρού Μεγέθους Εργοταξίων Ιούνιος, Σεπτέμβριος και Νοέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Μαρία Καραβελάκη, Γεώργιος Παπαπαναγιώτου, Γιάννα Κοντού INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46, Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΧΩΔΕ/ΓΓΔΕ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΧΩΔΕ/ΓΓΔΕ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΧΩΔΕ/ΓΓΔΕ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜ. ΕΡΓΩΝ (ΔΕΕΠΠ) ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 27 ΑΘΗΝΑ 12 Σεπτεμβρίου 2003 Αριθμ. Πρωτ. :ΔΕΕΠΠ/

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ Η.Σωτηρόπουλος Δρ.Ν.Μουρτζάς 1. Εισαγωγή Ο όρος «αστοχία» χρησιμοποιείται εδώ με την έννοια μιάς μή «αποδεκτής απόκλισης» ανάμεσα στην πρόβλεψη και τη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

4. Βασικοί κανόνες τοποθέτησης των πινακίδων

4. Βασικοί κανόνες τοποθέτησης των πινακίδων 4. Βασικοί κανόνες τοποθέτησης των πινακίδων 4.1 Γενικά (1) Η σωστή επιλογή της θέσης των πληροφοριακών πινακίδων είναι βασικής σηµασίας για την έγκαιρη παρατήρηση της πληροφοριακής σήµανσης καθώς επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ενότητα 3 η : Κανόνες για την ασφαλή λειτουργία μηχανημάτων και προφυλακτήρων Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Χαρακτηριστικά Οριζοντιογραφία Στο γραφικό περιβάλλον της εφαρμογής είναι δυνατή η σχεδίαση οριζοντιογραφιών δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών, ανοικτών και

Διαβάστε περισσότερα

Προτεραιότητα στην ασφάλεια Γενικές Αρχές Εθνικού Δικαίου

Προτεραιότητα στην ασφάλεια Γενικές Αρχές Εθνικού Δικαίου Προτεραιότητα στην ασφάλεια Γενικές Αρχές Εθνικού Δικαίου Ιωάννης Ανυφαντής Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Σώμα Επιθεωρητών Εργασίας Κέντρο Πρόληψης Εργατικών Κινδύνων Κεντρικής Ελλάδος Να διαμορφώσουμε ένα ασφαλές

Διαβάστε περισσότερα

Απόφαση 27934 (ΦΕΚ 2029/Β/25-07-2014)

Απόφαση 27934 (ΦΕΚ 2029/Β/25-07-2014) Απόφαση 27934 (ΦΕΚ 2029/Β/25-07-2014) Τροποποίηση και συμπλήρωση της 28492/2009 (Β 931) απόφασής μας περί οργάνωσης και λειτουργίας των παιδικών χαρών των ΟΤΑ. Έχοντας υπόψη: Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ 1. Τις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Ανδρέας Λοΐζος Αν. Καθηγητής ΕΜΠ Χριστίνα Πλατή Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ Γεώργιος Ζάχος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΔΡΑΣΗ: ΕΠΙΤΑΓΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΔΡΑΣΗ: ΕΠΙΤΑΓΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΔΡΑΣΗ: ΕΠΙΤΑΓΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ Τ.Ε.Ι. Εισαγωγή Ο Κώδικας Δεοντολογίας απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών. Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής

Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών. Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής Ονοματεπώνυμο:Κυρκιμτζής Γιώργος Σ.Τ.Ε.Φ. Οχημάτων - Εξάμηνο Γ Ημερομηνία εκτέλεσης Πειράματος : 12/4/2000 Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ. Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ. Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Στέλεχος Υπηρεσιών Ασφαλείας Ημ/νια: 09/01/2014 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106

Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106 Τα πάντα για τις ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΘΕΡΜΑΝΣΕΙΣ 106 Ή διάβρωση του χαλκού. Για σημαντική μερίδα του τεχνικού κόσμου η απάντηση στην ερώτηση τρυπάει ο χαλκός από διάβρωση? είναι αρνητική. Κάποιοι λίγοι γνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες»

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Νεοελληνική Λογοτεχνία Και Ψηφιακές Τεχνολογίες» ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ποσοτική διερεύνηση με

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΑΜΒ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ Εργο : Νο90 - ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΑΚΑΘΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΟΜΒΡΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ 1. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΔΙΚΤΥΩΝ 1 Πινακίδες εργοταξιακής σήμανσης.

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΣΥΣΤΗΜΑ 4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑ 4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ 1 / 7

ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΣΥΣΤΗΜΑ 4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑ 4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ 1 / 7 ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑ 4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ 1 / 7 Α - ΟΔΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ & ΟΔΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Επικίνδυνα τοποθετημένες στάσεις (σε λάθος σημείο) σε αντίθεση με τη νομοθεσία οδικής κυκλοφορίας, στέγαστρα λάθος τοποθετημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 14-01-03-02 14 Επεμβάσεις (επισκευές ενισχύσεις) 01 Κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα 03 Διάτρηση Σκυροδέματος 02 Διάτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ADVANCED MANAGEMENT SOLUTIONS

ADVANCED MANAGEMENT SOLUTIONS Γ Ε Ν Ι Κ Ο Σ Χ Ε Δ Ι Ο Υ Γ Ι Ε Ι Ν Η Σ Κ Α Ι Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ 2007 Ι. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΙ. ΓΕΝΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 1. ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ 2. ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΙΙΙ. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΗΜΑΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 10-07-01-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 10-07-01-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 10-07-01-00 10 Φυτοτεχνικά Έργα 07 ιάφορες Εργασίες 01 Κοπή Εκρίζωση δέντρων και θάµνων 00 - Έκδοση 1.0 - Μάιος 2006 Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Οι μετατροπείς συχνότητας της ΑΒΒ καθιστούν τις αντλίες ευφυείς

Οι μετατροπείς συχνότητας της ΑΒΒ καθιστούν τις αντλίες ευφυείς Έξυπνη άντληση Οι μετατροπείς συχνότητας της ΑΒΒ καθιστούν τις αντλίες ευφυείς Οι αυξανόμενες απαιτήσεις για νερό που προκύπτουν από την παγκόσμια αστικοποίηση και οι σχετικές οδηγίες της ΕΕ, καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Σήμανση Εκτελούμενων Έργων σε Οδούς (ΟΜΟΕ - ΣΕΕΟ) Τεύχος 7

Σήμανση Εκτελούμενων Έργων σε Οδούς (ΟΜΟΕ - ΣΕΕΟ) Τεύχος 7 Σήμανση Εκτελούμενων Έργων σε Οδούς (ΟΜΟΕ - ΣΕΕΟ) Τεύχος 7 Ηλιού Νικόλαος Πολιτικός Μηχανικός, Συγκοινωνιολόγος Καθηγ. Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Λεμονάκης Παναγιώτης Δρ. Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β ΜΑΪΟΥ 03 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑΣ. 7.380,00 ευρώ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑΣ. 7.380,00 ευρώ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑ: «Επισκευή αγωγού ομβρίων και κατασκευή νέου τμήματος αγωγού επί των οδών Κανελλοπούλου και Ηρώων Πολυτεχνείου». ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑΣ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Φ.Π.Α. : Προϋπολογισμός (με Φ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Φ.Α.Υ.) ΤΜΗΜΑ Α ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΧΡΕΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ Φ.Α.Υ.: ΗΜΟΣ ΘΕΡΜΗΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (Φ.Α.Υ.) ΤΜΗΜΑ Α ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΧΡΕΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ Φ.Α.Υ.: ΗΜΟΣ ΘΕΡΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΘΕΡΜΗΣ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ Σ.Κ.Υ. & Ε.Ε. Έργο: ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΣΥΝ ΕΣΕΩΝ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΩΝ Προϋπολογισµός: 413.069,00 (συµπεριλαµβανοµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΣΦΑΛΤΟΣΤΡΩΜΕΝΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΔΗΜΟΥ ΝΕΑΣ ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΣΦΑΛΤΟΣΤΡΩΜΕΝΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΔΗΜΟΥ ΝΕΑΣ ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΝΕΑΣ ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Αριθ. μελέτης : 42 /2015 ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΣΦΑΛΤΟΣΤΡΩΜΕΝΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΔΗΜΟΥ ΝΕΑΣ ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι οι Τομείς Κατασκευαστικός Τομέας

Όλοι οι Τομείς Κατασκευαστικός Τομέας ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΕ ΥΨΟΣ www.mlsi.gov.cy/dli 1 Στατιστικά Στοιχεία ΤΕΕ 2005-20 2010 Πτώση από Ύψος Όλοι οι Τομείς Κατασκευαστικός Τομέας 31% Ατυχημάτων 39% Ατυχημάτων 28% Θανατηφόρων 50% Θανατηφόρων Ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Σιδηροδρομική Σήραγγα Αττικό Μετρό Αθηνών Επέκταση Γραμμής 3 Αθήνα

Σιδηροδρομική Σήραγγα Αττικό Μετρό Αθηνών Επέκταση Γραμμής 3 Αθήνα Σιδηροδρομική Σήραγγα Επέκταση Γραμμής 3 Σιδηροδρομική σήραγγα Φρέατα έναρξης κατασκευής περίπου 43,12 εκατ. Σχεδιασμός: 2002-2005 Κατασκευή: 2002-2006 -Σιδηροδρομική σήραγγα σε αστικό περιβάλλον 1890m

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Λ Ε Τ Η ΕΚΠΟΤΑ - ΠΡΟΧΕΙΡΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Μ Ε Λ Ε Τ Η ΕΚΠΟΤΑ - ΠΡΟΧΕΙΡΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΚΙΔΕΩΝ ΤΙΤΛΟΣ: ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΠΑΛΑΙΩΝ ΚΑΔΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΚΙΔΕΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ Ταχ. Εργοτάξιο Αγ. Στέφανος 34100 Χαλκίδα Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ

ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΛΑΚΊΔΙΑ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΛΑΤΟΜΕΙΟ ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟΙ ΟΓΚΟΙ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΠΟΛΥΛΑΜΑ ΤΕΛΑΡΑ ΚΟΠΗ ΚΟΦΤΕΣ ΓΕΦΥΡΟΠΡΙΟΝΟ ΜΑΡΜΑΡΟΠΛΑΚΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΌ ΜΑΡΜΑΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Υλοποίηση Αμετάκλητων Πρωτοκόλλων Κατεδάφισης Αυθαίρετων Κατασκευών στον Αιγιαλό και την παραλία Νομών Θεσσαλονίκης & Πιερίας

Υλοποίηση Αμετάκλητων Πρωτοκόλλων Κατεδάφισης Αυθαίρετων Κατασκευών στον Αιγιαλό και την παραλία Νομών Θεσσαλονίκης & Πιερίας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Κ.Μ ΕΡΓΟ: Υλοποίηση Αμετάκλητων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005 Καθ. Bασίλης Ασημακόπουλος Ειδικός Γραμματέας για την Κοινωνία της Πληροφορίας Χαιρετισμός στο πλαίσιο της Ημερίδας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τις ηλεκτρονικές αγορές

Συμβουλές για τις ηλεκτρονικές αγορές ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΕΛΛΑΔΑΣ Συμβουλές για τις ηλεκτρονικές αγορές Χρήσιμες συμβουλές για τις ηλεκτρονικές αγορές των εορτών Τις αγορές του από ηλεκτρονικά καταστήματα πραγματοποιεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΑΣΩΝ, ΟΙΚΟΠΕ ΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΓΙΑ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ»

«ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΑΣΩΝ, ΟΙΚΟΠΕ ΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΓΙΑ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ» «ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΑΣΩΝ, ΟΙΚΟΠΕ ΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ Προϋπολογισµός 44.900,00 Φ.Π.Α. (23%) 10.327,00 ΣΥΝΟΛΟ 55.227,00 1 Φορέας: ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Η παρούσα µελέτη συντάσσεται από τον ήµο ιονύσου και αφορά στον καθαρισµό

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία : 04.05.2006 Αρ. πρωτ. Υπoθέσεων : 12198/27.07.2005 και 146/06 Αριθμός εγγράφου: 12198.2.4 και 146.2.3

Ημερομηνία : 04.05.2006 Αρ. πρωτ. Υπoθέσεων : 12198/27.07.2005 και 146/06 Αριθμός εγγράφου: 12198.2.4 και 146.2.3 Ημερομηνία : 04.05.2006 Αρ. πρωτ. Υπoθέσεων : 12198/27.07.2005 και 146/06 Αριθμός εγγράφου: 12198.2.4 και 146.2.3 1.Κύριο Γεώργιο Σουφλιά Υπουργό ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Αμαλιάδος 17 11523, Αθήνα 2.Κύριο Μιχάλη Λιάπη

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΧΟΡΤΟΚΟΠΤΙΚΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΑ»

«ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΧΟΡΤΟΚΟΠΤΙΚΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΑ» ΔΗΜΟΣ ΤΑΝΑΓΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΠΡΑΣΙΝΟΥ - ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ «ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΧΟΡΤΟΚΟΠΤΙΚΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΑ» ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 26.998,50 με Φ.Π.Α.23% Τίτλος : Προμήθεια χορτοκοπτικού ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΛΕΤΑ 5 10 KG. work. don t play. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Η τριετής εγγύηση της Metabo Καταχώρηση: www.metabo.com/xxl

ΠΙΣΤΟΛΕΤΑ 5 10 KG. work. don t play. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Η τριετής εγγύηση της Metabo Καταχώρηση: www.metabo.com/xxl ΠΙΣΤΟΛΕΤΑ 5 10 KG ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. work. don t play. Η τριετής εγγύηση της Metabo Καταχώρηση: www.metabo.com/xxl ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΔΥΝΑΜΗ, ΛΙΓΟΤΕΡΗ ΚΟΥΡΑΣΗ. Στις πιο σκληρές δουλειές τα καταφέρνουν μόνο

Διαβάστε περισσότερα

4 η Εργασία F 2. 90 o 60 o F 1. 2) ύο δυνάµεις F1

4 η Εργασία F 2. 90 o 60 o F 1. 2) ύο δυνάµεις F1 4 η Εργασία 1) ύο δυνάµεις F 1 και F 2 ασκούνται σε σώµα µάζας 5kg. Εάν F 1 =20N και F 2 =15N βρείτε την επιτάχυνση του σώµατος στα σχήµατα (α) και (β). [ 2 µονάδες] F 2 F 2 90 o 60 o (α) F 1 (β) F 1 2)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΑΡ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΓΩΓΟΥ ΑΚΑΘΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΟΥ ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΩΣ ΡΕΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΑΜΑΤΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ:

ΔΕΥΑΡ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΓΩΓΟΥ ΑΚΑΘΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΟΥ ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΩΣ ΡΕΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΑΜΑΤΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ - ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΡΟΔΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΥ: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΓΩΓΟΥ ΑΚΑΘΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΟΥ ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΩΣ ΡΕΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

CRV 1000. Για αληθινά καθαρές πόλεις.

CRV 1000. Για αληθινά καθαρές πόλεις. CRV 1000 Το CRV 1000 είναι ένα απορριμματοφόρο όχημα με σύστημα συμπίεσης, χωρητικότητας 4-8m3, το οποίο έχει όλa τα πλεονεκτήματα ενός κλασικού οχήματος τύπου πρέσας της KAOUSSIS και επιπλέον τη δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΔΗΜΟΣ ΖΗΡΟΥ ΕΡΓΟ : ΕΡΓΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΤΡΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΔΗΜΟΣ ΖΗΡΟΥ ΕΡΓΟ : ΕΡΓΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΤΡΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΔΗΜΟΣ ΖΗΡΟΥ ΕΡΓΟ : ΕΡΓΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΤΡΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ (ΦAY) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΔΗΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

GENERATION Y. in the workplace. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού

GENERATION Y. in the workplace. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού GENERATION Y in the workplace Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού Τι θα συζητήσουμε Γνωριμία με τη γενιά Υ Η έρευνά μας Αποτελέσματα της έρευνάς μας Προσέλκυση Παρακίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 79. Λειτουργικές περιγραφές Είδη και χρήσεις των εκσκαφέων

ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 79. Λειτουργικές περιγραφές Είδη και χρήσεις των εκσκαφέων ΔΟΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 79 Εκσκαφείς Λειτουργικές περιγραφές Είδη και χρήσεις των εκσκαφέων Εισαγωγή Η εκσκαφή του εδάφους είναι μια χωματουργική εργασία που απαιτείται στην συντριπτική πλειοψηφία των χωματουργικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ - Ε ΑΦΟΥΣ 27 εκ 2005

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ - Ε ΑΦΟΥΣ 27 εκ 2005 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Γ» ΣΤΗΝ Φ. 900/1/26594/Σ. 130 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ - Ε ΑΦΟΥΣ 27 εκ 2005 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΜΕΣΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ - ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ μάτων έτους 2013

ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ μάτων έτους 2013 AΡ.ΜΕΛ. 72 /2013 ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΚΑΔΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 58.420,00 ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΑΠΑΝΗ: 71.856,60 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1. ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 2. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 3. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ 4. ΣΥΓΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΙΜΩΝ Α-1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΙΜΩΝ Α-1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΩΝ Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λέσβου Ελευθερίου Βενιζέλου 13-17, 81100 Λέσβος Τηλ:. 22510 24444 Fax: 22510 40121 E-mail:deyam2@otenet.gr Αντικατάσταση τμημάτων αγωγού ύδρευσης ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο.

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο. Ομιλία του προέδρου της ΕΣΜΑ, Ομοτ. Καθ. ΕΜΠ Χαράλαμπου Μπούρα στην παρουσίαση της απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Ερεχθείου 1979-1987. Μουσείο Ακρόπολης, 10.04.2013. Η Αποκατάσταση του Ερεχθείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΕΡΓΟ: "Συντήρηση και αποκατάσταση βλαβών δρόμου Σπαθοβούνι- Βεληνιάτικα Άσσος και γέφυρας Καρατζά στον Άσσο"

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΕΡΓΟ: Συντήρηση και αποκατάσταση βλαβών δρόμου Σπαθοβούνι- Βεληνιάτικα Άσσος και γέφυρας Καρατζά στον Άσσο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ TMHMA ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΡΓΟ: "Συντήρηση

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

«ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΣΤΑΣΕΙΣ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ ΣΤΑΣΕΙΣ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ & ΤΕΡΜΑΤΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Στάσεις Λεωφορείων Στάσεις κατά μήκος της γραμμής Στάσεις στα σημεία συμβολής δύο ή περισσοτέρων λεωφορειακών γραμμών (πιθανά σημεία μετεπιβίβασης).

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση μηκών και ακτίνων καμπυλότητας σφαιρικών επιφανειών

Μέτρηση μηκών και ακτίνων καμπυλότητας σφαιρικών επιφανειών Μ7 Μέτρηση μηκών και ακτίνων καμπυλότητας σφαιρικών επιφανειών 1. Σκοπός Τα διαστημόμετρα, τα μικρόμετρα και τα σφαιρόμετρα είναι όργανα που χρησιμοποιούνται για την μέτρηση της διάστασης του μήκους, του

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία:

Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε αγώγιμη σύνδεση με τη γη ονομάζεται γείωση. Κάθε γείωση διακρίνεται από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: Από το σκοπό για τον οποίο γίνεται η εγκατάσταση της γείωσης. Από την αντίσταση

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ NET ΗΛΜ - ΕΚΔΟΣΗ 1.0

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ NET ΗΛΜ - ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ NET ΗΛΜ - ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ Η/Μ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Aντικείμενο του παρόντος τιμολογίου είναι ο καθορισμός τιμών μονάδος των εργασιών, που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ. Άρθρο 3 ο : Αντιστηρίξεις παρειών χάνδακος με μεταλλικά πετάσματα Από πίνακα 1 63,87 m² Στρογγύλευση 0,13 Σύνολο: 64,00 m²

ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ. Άρθρο 3 ο : Αντιστηρίξεις παρειών χάνδακος με μεταλλικά πετάσματα Από πίνακα 1 63,87 m² Στρογγύλευση 0,13 Σύνολο: 64,00 m² Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λέσβου Ελευθερίου Βενιζέλου 13-17, 81100 Λέσβος Τηλ:. 22510 24444 Fax: 22510 40121 E-mail:deyam2@otenet.gr Κατασκευή καταθλιπτικού αγωγού αποχέτευσης και παροχής

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη και Οργάνωση Γεωμηχανικής και Δομητικής Παρακολούθησης στα Έργα της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε.

Εξέλιξη και Οργάνωση Γεωμηχανικής και Δομητικής Παρακολούθησης στα Έργα της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. Εξέλιξη και Οργάνωση Γεωμηχανικής και Δομητικής Παρακολούθησης στα Έργα της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. Μάρκος Νόβακ Γεωλόγος ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. Προϊστάμενος Τμήματος Τεχνικής Γεωλογίας Γεωμηχανική και Δομητική Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΕΡΓΑΝΤΗΣ ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή ( Γενικά Εφαρμογές ) Πλεονεκτήματα Διαφραγματικών Τοίχων Σχεδιασμός Κατασκευή Διαφραγματικών

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Γεώργιος Ι. Αυλωνίτης, Καθηγητής Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Νικόλαος Γ. Παναγόπουλος, Λέκτορας Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Το δυναμικό πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα