Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ"

Transcript

1 Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ Του Ν.Καλογεροπούλου-Kaloy [Απόσπασμα από το βιβλίο του ΝΚ για τον Μακιαβέλλι. Εδώ δείχνεται η τρσυπόστατη φύση της Ηθικής ως έννοιας: Η Ατομική, η Κοινωνική και η Μεταφυσική Ηθική] Στην εξέλιξη της αναλύσεως του κειμένου του Ηγεμόνος, θίξαμε πολλές φορές το ηθικό πρόβλημα που εμφανίζεται, πολλές φορές με βιαιότητα, στο έργο του Μακιαβέλλι (βλ. κυρίως Κεφ. 7,15,16,17,18).Εδώ, θα συνοψίσουμε τις απόψεις για να τις θέσουμε στην προοπτική μιάς γενικής θεωρίας της Ηθικής. Ηθικό πρόβλημα τίθεται στον κάθε άνθρωπο που ξέρει να χρησιμοποιεί στις κρίσεις του τις έννοιες «καλό» και «κακό«. Οι έννοιες αυτές είναι καταστάσεις οι οποίες καθορίζουν τις πράξεις του Ανθρώπου. Και τις καθορίζουν έτσι, ώστε το «καλό» επιβάλλεται και το «κακό» αποτρέπεται σε κάθε ανθρώπινη «κοινωνία», όχι πάντοτε με τον ίδιο, ομοιόμορφο, ορισμό που καθορίζει την σημασία της έννοιας. Η διαμόρφωση της ηθικής συμπεριφοράς σε μία κοινωνία, ακολούθησε τον, όπως λέγεται στην Βιολογία, «θεμελιώδη οντογενετικό νόμο» του Ernst Haeckel ( ). Ο νόμος αυτός ορίζει ότι «η οντογένεσις επαναλαμβάνει την φυλογένεση» (ontogeny recapitulates phylogeny) και δηλώνει ότι κάθε ζων οργανισμός από την αρχή του ως μεμονωμένου κυττάρου, τελειούται ως όν (οντογένεσις), αφού περάσει όλα τα αρχικά στάδια εξελίξεως του είδους του (φυλογένεσις). Η ανθρώπινη κοινωνία, ως πράγματι ζωντανός οργανισμός, δεν απέχει από την επίδραση του ίδιου βιολογικού νόμου, από το πρώτο στάδιο ζωής της. «Εν αρχή», λοιπόν, «ην» το «άτομο» μεμονωμένο και αντιμέτωπο με τον εξωτερικό κόσμο. Το Εγώ απέναντι στο μη- Εγώ. Η επιβίωση αυτού του μεμονωμένου ατόμου ακολουθεί τις επιταγές που επιβάλει το «βασικό ένστικτο» της Αυτοσυντηρήσεως, δηλαδή τους κανόνες που επιβάλει η «ατομική ηθική» η οποία, κατά τον ανωτέρω νόμο, είναι άμεση και έκδηλη στην βρεφική και πολύ παιδική ηλικία. Γι αυτήν, ο σκοπός της Αυτοσυντηρήσεως είναι βασικό ένστικτο, φυσική επιταγή a priori που δεν υπόκειται σε ρασιοναλιστική ερμηνεία. Και ο Σκοπός αυτός, σαν φυσική ορμή, είναι αρκετός για να καθαγιάσει όλα τα δυνατά μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, για την εκπλήρωσή του. Αργότερα, (ίσως και φυσικώς αλλά οπωσδήποτε «λογικώς» αργότερα), το άτομο διαισθάνεται ότι χρειάζεται ρασιοναλιστική επιλογή των μέσων. Έτσι αναγκάζεται (με υποσυνείδητο αυτοματισμό),να συνάψει με τα γύρω του άτομα ένα Καταστατικό Χάρτη διαγωγής, ένα «Κοινωνικό Συμβόλαιο». Αυτό, σε κάθε κοινωνία, μεταδίδεται και επιβάλλεται ως «κοινωνικώς φέρεσθαι» με το αρχικό «πλύσιμο εγκεφάλου» από παιδική ηλικία ή τον Νόμο. Αλλά οι κανόνες αυτού είναι πάντοτε δευτερεύοντες αφού έλκουν την ισχύ τους από την a priori ορμή που είναι, πρώτιστα, η συντήρηση του ατόμου. Γι αυτό και οι κανόνες αυτοί είναι δύσκολο να τηρηθούν αυτομάτως από όλα τα άτομα της κοινωνίας. Αυτό αναγκάζει την κοινωνία να χρησιμοποιήσει ορισμένες μεθόδους για να επιβάλει την τήρηση του Κοινωνικού Συμβολαίου. Είναι αυτή ακριβώς η εξεργασία που επιτρέπει στον Μακιαβέλλι να λέγει το άκρως ορθόν ότι «οι άνθρωποι είναι κακοί και γίνονται καλοί όταν τους εξαναγκάσεις προς τούτο». Ο Πλάτων περιγράφει την διαδικασία με έναν Μύθο: «Ζευς ουν, Ερμήν πέμπει άγοντα εις ανθρώπους αιδώ τε και δίκην» (Πρωταγ. 322γ). Η αιδώς και η δικαιοσύνη, δηλαδή, η ντροπή, το φιλότιμο και ο φόβος κοινωνικής αποδοκιμασίας και τιμωρίας είναι ο εξωτερικός συνεκτικός κρίκος της κοινωνίας. Ο Ρουσσώ, πολύ σωστά, θα μιλήσει και για τον εσωτερικό κρίκο, το συναίσθημα του Οίκτου (pitié). Εδώ, ο οίκτος (έλεος) και ο φόβος, το συναίσθημα που, κατά τον Αριστοτέλη, προκαλεί η Τραγωδία, είναι η έμφυτη τάσις «ομοιοποιήσεως

2 με το θύμα» που οφείλεται στο μιμητικό ένστικτο του ανθρώπου, εφ όσον όμως οι δύο παράγοντες (άτομο και θύμα) έχουν κάποια ειδολογική συγγένεια (κάτι που «μας μοιάζει». π.χ. άνθρωπος ή και ζώο οικείο, αλλά βέβαια όχι τα απεχθή ζώα, τα ποντίκια ή οι κατσαρίδες!). Αυτό είναι το συναίσθημα της συμπάθειας (empathy, «αυτός είναι σαν να είμαι εγώ»), το οποίον απουσιάζει όταν η ειδολογική συγγένεια (ομοιότης) ή δεν υπάρχει ή βίαια καταστέλλεται, ενίοτε και με τις μεθόδους της Προπαγάνδας όπου δημιουργείται ο τεχνητός «εχθρός». (Βλ. το βιβλίο μου Η Προπαγάνδα, μέσον βιασμού των λαών»). Η επιβολή και η απαγόρευση μπορεί να προέρχεται από δύο πηγές. Η μία είναι εξωτερική. Το «επιτρέπεται» ή «απαγορεύεται» επιβάλλεται από το Δίκαιο, τον Νόμο, την Αστυνομική διάταξη ή την εξουσία (Ηγεμών, γονεύς, σύζυγος κλπ) Στην περίπτωση αυτή το «καλό» ή «κακό» δεν αποτελούν καθαρώς ηθική έννοια. Το «νόμιμο» δεν είναι και «ηθικό» όπως και το «ηθικό» δεν είναι, πολλές φορές, και «νόμιμο». Η Ηθική γεννάται όταν η επιταγή έχει πηγή εσωτερική. Η εξωτερική λέγεται Εξουσία, η εσωτερική Συνείδησις. Εδώ, δεν είναι ο Νόμος της Πολιτείας, είναι η Συνείδησις που καθορίζει το «πρέπει» και το «δεν πρέπει». Πολλές φορές, ο Νόμος και η Συνείδηση βρίσκονται σε ριζική ή και τραγική αντίθεση. Στην μία περίπτωση έχουμε την «πίστη» του Κρέοντος, στην άλλη της Αντιγόνης. Όταν η πηγή είναι η Συνείδησις τότε μόνο βρισκόμασστε στην σφαίρα της Ηθικής. Άλλως, είμαστε στην σφαίρα του Δικαίου. Όλα αυτά είναι πολύ απλά, όμως από εδώ και πέρα, αρχίζουν οι δυσκολίες. Πώς συμβιβάζεται ο Νόμος με την Συνείδηση; Α Ο νόμος συνδέεται με την ύπαρξη του Κράτους. Το πρόβλημα της υπάρξεως Κράτους εκφράζεται με σαφήνεια από τον Kant ως εξής (Projet de paix perpetuel, p. 44): «Να τηρείς σε τάξη ένα πλήθος λογικών όντων τα οποία, με κοινή συμφωνία, ζητούν γενικούς Νόμους για να εξασφαλίσουν την συντήρησή τους, ενώ ο καθένας έχει την μυστική τάση να θέλει να εξαιρείται». Κατά τον ορισμό, θεμέλιο του Κράτους και λόγος υπάρξεως αυτού είναι η αυτοσυντήρηση του ατόμου υπό ορισμένους Κανόνες. Ο Kant συνεχίζει: «Και να οργανώσεις το Σύνταγμα κατά τρόπον ώστε, αυτά τα άτομα, τα οποία, κατά τα κατ ιδίαν αισθήματα, αντιτίθενται το ένα προς το άλλο, φρενάρουν αυτά τα αισθήματα για να πετύχουν, στην δημόσια συμπεριφορά τους, το ίδιο αποτέλεσμα ως εάν δεν είχαν αυτές τις κακές τάσεις». Με άλλους λόγους, σε μία κλειστή κοινωνία ανθρώπων, καταβάλλεται απεγνωσμένη προσπάθεια εξουδετερώσεως της «αλλότητος» και, συνεπώς, της «κακότητος»! Με αυτά, έχουμε φύγει πολύ μακριά από τον βιολογικό «θεμελιώδη οντογενετικό νόμο» του Haeckel. Οι Νόμοι, λοιπόν, αποβλέπουν σε έναν συμβιβασμό όπου το «γενικό» καλό, υποκαθιστά το «κατ ιδίαν» καλό, με υπέρτατο γνώμονα και Ύπατο Σκοπό την αυτοσυντήρηση του κάθε ατόμου σε μια κλειστή κοινωνία. Κατά τον ορισμό αυτόν που καθορίζει την εξωτερική πηγή του «καλού» και του «κακού», το Κράτος, φαίνεται καθαρά, ότι δημιουργείται από το άτομο και για το άτομο. Είναι μόνο κατόπιν, όταν η «φτιαχτή» αυτή οντότης που λέγεται Κράτος έχει διαμορφωθεί, που δημιουργείται η σύγχυσις ότι το Κράτος είναι, a priori, ένα υπέρτατον ον, ένας Λεβιάθαν, ο οποίος μπορεί να θυσιάζει τα άτομα, όπως ο Τιτάν που τρώει τα παιδιά του. Το μέσον μεταβάλλεται σε αυτοσκοπό. Και έτσι γεννάται, στην πολιτική θεωρία, το ψευδοερώτημα αν «το Κράτος υπάρχει για το άτομο ή το άτομο για το Κράτος». Το πρώτο σκέλος είναι το θεμέλιο της Δημοκρατίας (φιλελευθερισμού). Το δεύτερο, της Απολυταρχίας (Φασισμού ή Μαρξισμού). Και συμπεραίνει ο Kant μετά τις ανωτέρω διαπιστώσεις: «Παρόμοιο πρόβλημα έχει την νομική λύση του διότι δεν απαιτεί την ηθική βελτίωση του ανθρώπου». Η

3 νομική λύσις είναι το θετό Δίκαιο με την Ποινή ως Γενική και Ειδική Πρόληψη. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια πρέπει να θέσουμε την πολιτική θεωρία του Μακιαβέλλι. Είναι χαρακτηριστική η φράσις που βρήκαμε στην επιστολή προς τον Ζηνόβιο (ανωτ. 1) : «Δεν το εννοώ μέσα στα στενά πλαίσια της Ηθικής». Και επίσης η βαρύτατη φράσις που διαβάζουμε στο Α, ΙΙΙ των Discorsi : «Οποιοσδήποτε θέλει να θεμελιώσει ένα Κράτος και να του παράσχει Νόμους, οφείλει να υποθέτει εκ των προτέρων, ότι οι άνθρωποι είναι κακοί και πάντοτε έτοιμοι να δείξουν την κακία τους όταν τους δοθεί η ευκαιρία οι άνθρωποι δεν κάνουν το καλό παρά μόνον όταν εξαναγκάζονται» (βλ. ανωτ. Κεφ. 18). Η σκέψη του Μακιαβέλλι βαίνει παράλληλα προς τον ορισμό του Kant. Η φράσις του ότι «οι άνθρωποι είναι κακοί» προκαλεί την απέχθεια. Πολύ περισσότερο όταν βλέπουμε ότι ο Ρουσσώ, μπλεγμένος και αυτός στην αντίθεση «καλόςκακός», δηλαδή στο ηθικό πρόβλημα, λέγει ακριβώς το αντίθετο: «ο άνθρωπος γεννιέται καλός και είναι η κοινωνία αυτή που τον διαφθείρει». Αυτή η θέσις παρουσιάζει τον Μακιαβέλλι ως εάν έλεγε ότι «ο άνθρωπος γεννιέται κακός και είναι η κοινωνία που τον αναγκάζει να γίνει καλός»! Θα δούμε ότι, αυτή η αντίφασις, είναι μόνο φαινομενική και οφείλεται σε σύγχυση ως προς την γενεαλογία της εννοίας της Ηθικής. Όταν ανατρέξουμε στην γένεση των εννοιών «καλόςκακός» θα καταφανεί η σύγχυσις και θα δούμε να εξαφανίζεται και η «αντίφασις». Γεννιέται λοπόν ο άνθρωπος «καλός» όπως υποστηρίζει ο Ρουσσώ ή «κάκιστος» όπως τον βλέπει ο Μακκιαβέλλι; Θα δούμε ότι ο άνθρωπος δεν γεννιέται ούτε καλός ούτε κακός όταν τον παραλαμβάνει η «κοινωνία». Διότι η Ηθική είναι μόνο κοινωνική έννοια. Ποια είναι αυτά τα «στενά πλαίσια της Ηθικής»; Β Η πηγή της Ηθικής είναι εσωτερική. Το καλό και το κακό καθορίζεται από την Συνείδηση. Τι είναι εκείνο που χαράσσει τα στοιχεία του «καλού» και του «κακού» στην συνείδηση; Ο Kant πιστεύει (επηρεασμένος από τον Ρουσσώ) ότι το «οφείλεις» (sollen) είναι δοσμένο a priori, δηλαδή έμφυτο και ο άνθρωπος γεννιέται με αυτό, όπως γεννιέται με έτοιμες τις κατηγορίες της νοήσεως που καθορίζουν την λογική λειτουργία. Ο Bertrand Russell, πραγματικότερος, λέγει ότι ο Kant «εξέλαβε τις βαθύτατες προκαταλήψεις ως θεόσταλτες ενοράσεις» (he took deep-sitted prejudices as heaven-sent intuitions). Ο Πλάτων πιστεύει ότι υπάρχει ένα Απόλυτο Αγαθόν, το οποίο προσδιορίζει αναλόγως κάθε ιδιαίτερο πράγμα που «συμμετέχει» σε αυτό. Η Ιδέα του Αγαθού καθορίζει και εμπνέει κάθε πράξη του ανθρώπου. Ό,τι ο άνθρωπος πράττει, το πράττει διότι πιστεύει ότι είναι «το βέλτιστον» (αλλά, τυχαίνει συχνά, να κάνει λάθος). Ο Σωκράτης φαίνεται να συναινεί όταν κηρύσσει «ουδείς εκών κακός». Αλλά, το δαιμόνιον τον προτρέπει να το σκεφθεί καλύτερα. Διότι διεξάγει το εξής διάλογο με τον Ευθύδημο (Ξεν. Απομν.Δ, 4, 8κε): «τω άλλω ωφέλιμον ου δοκεί σοι ενίοτε άλλω βλαβερόν είναι;». Εδώ προβάλλεται αμέσως η σχετικότης του «καλού». Πώς συμβαίνει, το ίδιο πράγμα για άλλους να είναι καλό και για άλλους βλαβερό; Άρα ο άνθρωπος δεν έχει πάντοτε το ίδιο κριτήριο για το αγαθόν. Και βγάζει ένα κανόνα γενικής αποδοχής: «το χρήσιμον άρα καλόν έστιν προς ο αν ήι χρήσιμον». Εδώ για πρώτη φορά διατυπώνεται ένας βασικός κανών της θεωρίας του Πραγματισμού. Αυτό, σε τελευταία ανάλυση δεν είναι άλλο από το εξής απλό: το καλόν είναι ό,τι είναι χρήσιμο για την αυτοσυντήρηση του ατόμου. «Από των καρπών αυτών επιγνώσεσθαι αυτούς». Ο άνθρωπος λοιπόν όταν γεννιέται, ξέρει ένα πράγμα a priori :«τι του είναι χρήσιμο»! «Αρ ουν, (καλόν εστι) προς ο αν έκαστον χρήσιμον ηι, προς τούτο εκάστω καλώς έχει χρήσθαι».

4 Ας προχωρήσουμε στις σκέψεις των φιλοσόφων. Θα δούμε ότι ενώ όλοι φαίνεται να διαφωνούν μεταξύ των, τελικώς όλοι λέγουν και εννοούν το ίδιο πράγμα! Ο άνθρωπος όταν έρχεται στον κόσμο δεν «γεννιέται» ούτε καλός ούτε κακός. Σε αυτόν, a priori ένα πράγμα είναι γνωστόν! Ότι πρέπει να επιζητεί το βέλτιστον. Για ποιόν σκοπό; Για να επιλέξει το χρήσιμο γι αυτόν (γι αυτόν και μόνον). Γιατί να επιλέξει το χρήσιμο; Για τον κοινό σκοπό όλων των ζώντων οργανισμών: την αυτοσυντήρησή του και την «καλοπέρασή» του! Είναι τόσο απλό! Η δυσκολίες αρχίζουν κατόπιν. Η ατομική ηθική Είναι φανερό πως όταν ο άνθρωπος γεννιέται θέλει πάντοτε το «καλό», και το καλό συνίσταται σε ό, τι είναι χρήσιμο για την αυτοσυντήρηση και καλοπέρασή του. Το αντίθετο γι αυτόν, είναι το κακό. Το άτομο, που ήρθε στον κόσμο, ως πρώτη εκδήλωση, άλογη, ενστικτώδη και αυτόματη, νιώθει ότι «οφείλει» να αυτοσυντηρηθεί (έστω και αν ποτέ κανείς δεν θα μπορέσει να μάθει «γιατί;» όταν η Φύσις έκανε το όντα με σταθερό τον κανόνα να τρώει το ένα το άλλο!). Ως πρώτον ορισμό του «καλού» (του Αγαθού) θα πούμε «καλό είναι αυτό που είναι «χρήσιμο» να εξασφαλίζει την συντήρηση του ατόμου». Στην περίπτωση αυτή, ο άνθρωπος είναι πάντα «καλός» και ο Ρουσσώ έχει δίκιο όταν το βλέπει έτσι. Αλλά αυτό προϋποθέτει το στάδιο της (θεωρητικής) απομονώσεως. Το άτομο, ως Εγώ, ζει μόνο του στον κόσμο και επιζητεί το «καλό» για τον εαυτό του. Αυτή είναι η κατάσταση, (σύμφωνα με τον θεμελιώδη οντογενετικό νόμο), του νηπίου και του πολύ μικρού παιδιού, έτσι όπως βγαίνει από το εργαστήρι της Φύσεως (ή, όπως κοινώς λέγεται, «έτσι όπως τον έπλασε ο Θεός»). Στο στάδιο αυτό, όλα επιτρέπονται για να επιτευχθεί ο Σκοπός. Όλα, από ό,τι είναι «χρήσιμο». «Το χρήσιμον άρα καλόν εστι προς ό αν ήι χρήσιμον»! Η συνείδηση, είναι συνείδηση του Εγώ. Εφ όσον η μόνωσις παρατείνεται, στην σχέση του με τον εξωτερικό κόσμο, το άτομο έχει κάθε δικαίωμα να είναι (όπως το βλέπει ο Μακιαβέλλι) «άρπαξ, θρασύδειλος, ευμετάβλητος και αγνώμων» (βλ. Κεφ. 17). Όταν ο Ύπατος Σκοπός είναι η αυτοσυντήρησις, όλα τα μέσα είναι ανεκτά. Επειδή το ένστικτο της αυτοσυντηρήσεως είναι το κινούν αίτιο της πράξεως, ο άνθρωπος δεν έχει απλώς μόνο «δικαίωμα». Επι πλέον, «οφείλει», έχει καθήκον. Καθήκον να αρπάξει, να σκοτώσει, να φάει, να είναι αγνώμων, να είναι ευμετάβλητος κατά την εκάστοτε ευμενή περίπτωση. Αυτή είναι η πρώτη κατηγορική προσταγή. Είναι ο «καλός άγριος», le bon sauvage, ο ελεύθερος, ο γεννημένος καλός, ο άνθρωπος του Ρουσσώ! Εφ όσον ο άνθρωπος δεν έχει ακόμη φτάσει σε εξελικτική ανάπτυξη του λογικού (τούτο ισχύει για τον «αγαθό άγριο» όπως και για το παιδί) η «ηθική» αντίδραση της συνειδήσεως, το «οφείλω» (sollen) είναι άμεση. Είναι η αυθόρμητη αντίδραση της στιγμής. Το παιδί, βλέπει ένα αντικείμενο που του αρέσει, το βάζει στην τσέπη, δεν έχει τύψη ότι «κλέβει». Ο άγριος σκοτώνει το βόδι για να κορέσει την πείνα του. Χωρίς καμία «τύψη», «οίκτο».«έλεος» ή empathy. Η δολοφονία του «άλλου» είναι το «καλό». Βαθμηδόν όμως η ανάπτυξη του Λογικού συνεχίζεται. Ο άνθρωπος, αρχίζει τώρα να αντιλαμβάνεται την αλληλουχία των σχέσεων. Τότε βλέπει ότι το «καλό» της στιγμής μπορεί, στην χρονική διαδοχή των σχέσεων από αιτία σε αποτέλεσμα, να αποδειχθεί «κακό». Σκέπτεται τότε ότι αντί να σκοτώσει το βόδι, μπορεί να το χρησιμοποιήσει για την καλλιέργεια της γης. Στην υποθετική αυτή κατάσταση του μονήρους βίου η συνείδηση αρχίζει να γνωρίζει την έννοια «καλό» ή «κακό» μόνο σε σχέση με την ικανοποίηση του ενστίκτου της αυτοσυντηρήσεως υπό την πιο απλή του μορφή. Αυτή είναι η πρωτογενής γενεαλογία της Ηθικής. Αυτό εξηγεί γιατί το άτομο θέλει το «βέλτιστον» εκεί που το βρίσκει χωρίς να είναι σε θέση να συλλάβει μονομιάς το άπειρο πλέγμα των σχέσεων ως προς τις απώτερες συνέπειες της κατιούσας διαλεκτικής. Αυτή είναι η θεωρητική επισκόπηση της «ατομικής ηθικής».

5 Εφ όσον δεν υπάρχει ακόμη απέναντί του ο «άλλος» άνθρωπος, αυτός, ο ένας άνθρωπος καθ εαυτόν, δεν είναι ούτε καλός ούτε κακός. Μόνον ως προς εμάς, σήμερα, οι πράξεις του υπόκεινται σε ηθική αξιολόγηση. Οι «ηθικές» μας έννοιες δεν υπάρχουν ακόμη διότι, όπως υποθέσαμε εξ αρχής, δεν υπάρχει ακόμη ο «άλλος». Στην κατάσταση αυτή η ηθική «σε στενά πλαίσια» είναι ανύπαρκτη και, συνεπώς, άγνωστη. Για τον «αγαθό άγριο» του Ρουσσώ, το πεδίο που εκτείνεται γύρω του, με τα δέντρα και τους καρπούς των, είναι «δικό του». Η παντελής έλλειψη της «αλλότητος» είναι η ευτυχία του Παραδείσου του. Όταν το Εγώ είναι «ένα» αντιμέτωπο στο «μη-εγώ» κυριαρχεί ο «αμοραλισμός», η έννοια της «ανηθικότητος«είναι ακόμα άγνωστη. Η κατάστασις αυτή του «μεμονωμένου αγρίου» επιζεί ακόμη και σήμερα (σαν είδος κληρονομικού «μογγολισμού») για ορισμένα άτομα. Αυτό είναι η λογική και ο «ηθικός» νόμος του κτήνους. Σε αυτή την προοπτική πρέπει να θέσουμε την πρώτη παράγραφο του Κεφαλαίου 18 του «Ηγεμόνος». Εκπαιδευτής του Αχιλλέως ο Κένταυρος! Η κοινωνική ηθική. Τα πράγματα περιπλέκονται όταν ο άνθρωπος τίθεται ως μέλος μιάς κοινωνίας. Η κατάσταση του μεμονωμένου «αγαθού αγρίου», του bon sauvage, όπως το υποθέτει ο Ρουσσώ, είναι αμφίβολο αν υπήρξε ποτέ στην Φύση κατά ένα στάδιο της Ιστορίας. Ακόμη και η περίπτωση του Ταρζάν δεν εισέρχεται στην υπόθεση αυτή. Διότι και ο Ταρζάν είχε δημιουργήσει με ορισμένα ζώα «κλειστή κοινωνία». Μπορούσε να έπαιρνε τις μπανάνες όπου τις εύρισκε χωρίς συναίσθημα ότι «κλέβει», αλλά δεν θα έπαιρνε ποτέ την μπανάνα του συντρόφου του πιθήκου. Η θεωρητική υπόθεση του Ρουσσώ είναι απαραίτητη για να γίνει κατανοητή η γένεση της Ηθικής. Πάντως, ο άνθρωπος, δεν γεννιέται ούτε καλός ούτε κακός με την έννοια που δίνουμε σήμερα στις λέξεις. Γεννιέται μόνο με το Σύμπλεγμα της Αυτοσυντηρήσεως για την ικανοποίηση του οποίου όλα επιτρέπονται. Ακόμη, και προπαντός, ο φόνος. Μόνο με την παρουσία της Αλλότητος (Altérité) σε αναγκαστική συμβίωση, τα πράγματα αλλάζουν. Ο Kant υποθέτει ότι η κοινωνική συμβίωσις είναι αποτέλεσμα κοινής συμφωνίας. Δεν πρόκειται βέβαια περί αποφάσεως ύστερα από κάποια Γενική Συνέλευση όπως ο ελβετικός όρκος του Grütli. Ο Ρουσσώ υποθέτει ότι η «πολιτική κοινωνία» αρχίζει με την καθιέρωση της εγγείου ιδιοκτησίας. Μια άλλη υπόθεση μου φαίνεται πιθανότερη. Ο άνθρωπος υπήρξε πρώτα κυνηγός προτού εγκατασταθεί ως γεωργός. Δεν είναι τόσον ο κοινός κίνδυνος που συνετέλεσε στην δημιουργία του κοινωνικού συμβολαίου όσο η ανάγκη συνεργασίας για την αποτελεσματικότητα του κυνηγιού. Δεν είναι ο φόβος αλλά η ελπίδα. Ούτε θεμέλιο της κοινωνίας είναι η «πάλη» των τάξεων, αλλά η συνεργασία των τάξεων. Σύμφωνα με τον καταμερισμό της εργασίας κατά συνεργίαν. Εδώ καθιερώνονται οι πλείστοι κοινωνικοί κανόνες, όπως καταμερισμός του έργου, συντονισμός κοινής δράσεως, αλληλοβοήθεια, στοιχειώδες δίκαιο (διανομής, ιδιοκτησίας του θηράματος, κλπ), αναγνώριση του ικανότερου ως αρχηγού καθώς και το εορταστικόν και τελετουργικόν που ακολουθεί το βράδυ την κοινή κυνηγετική προσπάθεια. Με την γυναίκα να παραμένει στην σπηλιά, σε όλους του γυναικείους ρόλους. Η γένεσις του κοινωνικού συμβολαίου κατά την κυνηγετική περίοδο (που, ιστορικώς προηγείται της γεωργικής) εξηγεί τα κυριότερα στοιχεία της κοινωνικής συμβιώσεως του ανθρώπου. Έτσι και η ιδιοκτησία δεν αποτελεί «εκμετάλλευση» όπως υποστηρίζει ο Ρουσσώ (και επαναλαμβάνουν οι Προυντόν και Μάρξ) αλλ αντιθέτως συνδέεται με την έννοια της δικαιοσύνης για τον καταμερισμό του αποτελέσματος της κοινής προσπάθειας κατ αξίαν. Τούτο εξηγεί και γιατί η κατάργηση της ιδιοκτησίας οδηγεί σε μαρασμό, έλλειψη ενδιαφέροντος και εγκατάλειψη. Τώρα, με

6 την ανάπτυξη της νοήσεως τίθεται το πρόβλημα της «Ηθικής μέσα σε στενά πλαίσια». Αυτή είναι η απαραίτητη διάκριση και γένεση της ατομικής και κοινωνικής ηθικής. ΧΧΧ Έχουμε διακρίνει δύο στρώματα (palliers) στην διαμόρφωση της Ηθικής. Το πρώτο, η ατομική ηθική αποτελεί το βασικό υπόστρωμα που θα γνωρίσει, διαδοχικά, σειρά εξελίξεων. Το πρωτογενές, θεμελιώδες κίνητρο, είναι ο νόμος της αυτοσυντηρήσεως (του ατόμου). Τούτο είναι η δύναμη που κινεί την βούληση. Η βούληση, στον αναγκαστικό της αυτόν Σκοπό έχει τη απαίτηση να είναι ελεύθερη. Η έλλειψη ελευθερίας, της περιορίζει την δυνατότητα να βρει τα οποιαδήποτε μέσα για την ικανοποίηση του Σκοπού. Ελευθερία, λοιπόν, δεν σημαίνει έλλειψη καθοδηγητικών κινήτρων. Σημαίνει έλλειψη εμποδίων, ανασταλτικών για την εκπλήρωση της αναγκαστικής υποδουλώσεως στο Σκοπό. Την κατάσταση αυτή, ο Ρουσσώ αποκαλεί Εγωισμό (amour de soimême, βλ.discours sur l origine de l inégalité). To θεμελιώδες, πρωτογενές, υπόστρωμα της συνειδήσεως είναι ο Εγωισμός. Εδώ έχουμε το πρωταρχικό a priori κίνητρο της ανθρώπινης Ιστορίας. Στην εδραιωθείσα για λόγους εγωιστικού συμφέροντος κοινωνική συμβίωση, η αντανάκλαση του βλέμματος του «άλλου» (του «πλησίον») προκαλεί νέες εξεργασίες στις εκδηλώσεις του Εγωισμού. Συναισθήματα που εμφωλεύουν «δυνάμει» εκδηλώνονται «ενεργεία». Ένα νέο στρώμα δημιουργείται που διαμορφώνει την κοινωνική Ηθική, δηλαδή την ηθική συμπεριφορά του άμεσου, κλειστού, κοινωνικού κύκλου. Η πρώτη χρονολογικά, όπως νομίζω, εκδήλωσις είναι η μετατροπή του απλού εσωστραφούς Εγωισμού σε αυτό που αποκαλείται «φιλότιμο» (amour-propre κατά τον Ρουσσώ). Αυτός είναι ο σχετικός, πλαστός. Εγωισμός, όπου το άτομο θέλει να κυριαρχεί έναντι των άλλων ομοίων του οι οποίοι το βλέπουν. Έτσι δημιουργείται μέσα στην κοινωνία η έννοια «τιμή» και «υπόληψη». Η διόγκωσις αυτού του συναισθήματος, με την έμφυτη στον άνθρωπο τάση παραβιάσεως της αρχής του Μηδέν Άγαν, οδηγεί και σε πράξεις αυτοθυσίας! Πρόκειται για ένα ψυχολογικό παράδοξο, όπου το κίνητρο της αυτοθυσίας είναι ο Εγωισμός, δηλαδή αυτό τούτο το ένστικτο της αυτοσυντηρήσεως. Η βασική υλιστική ικανοποίηση αυτού του συναισθήματος μετατρέπεται σε ιδεαλιστική. (Θα δούμε περισσότερα γι αυτό κατωτ. στην Μεταφυσική Ηθική). Η κοινωνική συμβίωση δίνει διέξοδο σε δεύτερο συναίσθημα, θεμελιώδες για την διαμόρφωση της κοινωνικής ηθικής. Είναι το Αριστοτελικό «έλεος» που ο Ρουσσώ αποκαλεί «οίκτο», (pitié), και για το οποίο γράφει: «ο άνθρωπος κατασίγασε την εγωιστική ορμή του από την έμφυτη απέχθεια που αισθάνεται να βλέπει τον όμοιό του να υποφέρει. Εννοώ τον οίκτο, μίαν αρετή που προηγείται της σκέψεως και είναι τόσο φυσική ώστε παρατηρείται ακόμη και στα ζώα βλέπουμε ακόμη και στο θέατρο πόσο συγκινούμεθα και κλαίμε για τις ατυχίες κάποιου δυστυχισμένου». Πρόκειται, ασφαλώς, για το συναίσθημα «έλεος και φόβος» που αποτελεί τον συνεκτικό κρίκο μεταξύ του θεατού και της ελληνικής Τραγωδίας. Όπως εξηγήσαμε ήδη, το συναίσθημα αυτό οφείλεται στην μιμητική «ταυτοποίηση με το θύμα» εφ όσον υπάρχει ομοιότης «είδους». Ο Ρουσσώ, αρκείται στην διαπίστωση, αλλά δεν προσπαθεί να εξηγήσει την προέλευση αυτού του συναισθήματος. Λέγει ότι «ο άνθρωπος κατασιγάζει την εγωιστική ορμή» (tempère l ardeur pour son amour de soi) και φαίνεται να μη διαβλέπει ότι ο οίκτος είναι μία αλλοτροπία του Εγωισμού και, ακριβώς, του βασικού υπόβαθρου, του ενστίκτου της αυτοσυντηρήσεως. Η «συμ-πάθεια» (empathy) οφείλεται στην ψυχική εξεργασία της ταυτοποιήσεως με το θύμα, όπου το θύμα γίνεται σύμβολο του Εγώ. Η ταυτοποίησις οφείλεται σε άλλη σημαντική ιδιότητα του ανθρώπινου ψυχισμού, την τάση για μίμηση. Εγώ-μιμητισμός- ταυτοποίησις είναι το μυστήριο

7 γενέσεως του οίκτου. Η ψυχολογική αυτή εξεργασία είναι το υπόβαθρο του θεμελιώδους κανόνος της κοινωνικής ηθικής: «ό συ μισείς ετέρω μη ποιήσεις» και «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν». Το επίστρωμα της κοινωνικής ηθικής, κινδυνεύει πάντοτε από τις δονήσεις του βασικού υποστρώματος, δηλαδή, της ατομικής ηθικής. Τόσον οι διαταραχές αυτές, όσο και οι εξεργασίες του «φιλότιμου» (αλλοτροπία Εγωισμού), δημιουργούν μέσα στην κοινωνία, την έννοια της «κακότητος». Η παρουσία του «άλλου» σε διαρκή σύγκρουση με το Εγώ, καθιστά όλους τους ανθρώπους «δυνάμει» κακούς. Ο «άλλος» είναι αντίπαλος, εμπόδιο, εχθρός που εμποδίζει την εύκολη επικράτηση του Εγώ. Ο Sartre πολύ σωστά, ορίζει αυτόν τον κοινωνικό κανόνα με την φράση «η Κόλασις είναι οι άλλοι», l Enfer c est les autres. Με την κοινωνική συμβίωση, δηλαδή με την παρουσία του «άλλου», ο άνθρωπος γίνεται αυτό που διαπιστώνει με διαύγεια ο Μακιαβέλλι! Γίνεται κακός. Αλλά και ο ορισμός του Ρουσσώ εδώ βρίσκει την δικαίωσή του. Διότι και ο Ρουσσώ, στο πλευρό του «αγαθού αγρίου», ο οποίος για τους λόγους που είδαμε είναι «καλός», διαπιστώνει επίσης με διαύγεια ότι «η κοινωνία τον διαφθείρει» (c est la société qui le déprave). Όταν αναλύουμε λοιπόν με προσοχή τις ψυχολογικές εξεργασίες βλέπουμε ότι οι θέσεις του Ρουσσώ και του Μακιαβέλλι συναντώνται. Η πάλη που δημιουργεί η «αλλότης» είναι συνεχής. Γι αυτό και η κοινωνική συμβίωση, για να διατηρηθεί ειρηνικά, απαιτεί ορισμένους κανόνες επιβολής. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ερμηνευθεί η σοφή διαπίστωση του Μακιαβέλλι ότι «οι άνθρωποι είναι κακοί και γίνονται καλοί μόνον εάν τους εξαναγκάσεις». Τα μέσα εξαναγκασμού είναι εξωτερικά και εσωτερικά. Τα εξωτερικά, όπως είδαμε, είναι οι κανόνες Δικαίου και η Κρατική επιβολή (Αστυνομία, ποινικά δικαστήρια, φυλακές). Η αποτελεσματικότης της εξωτερικής επιβολής είναι συνήθως μέτρια. Οι παραβιάσεις των Νόμων γίνονται πολύ εύκολα εφ όσον ο οφθαλμός του Αστυνόμου δεν είναι παρών και εφ όσον επικρατεί η ατιμωρησία. Όπως λέγει ο Kant, το κάθε άτομο «θέλει να εξαιρείται». λαό του ότι μόνο με τον σεβασμό των εντολών θα μπορούσε να επιβιώσει στην δύσκολη κατάσταση που βρισκόταν. Είναι όμως τελείως διαφορετικό όταν τις Δέκα Εντολές τις επιβάλλει ο ίδιος ο Θεός-Τιμωρός των Εβραίων! Διότι, ο Θεός είναι «πανταχού παρών» και είναι αυτός «ος τα πανθ ορά». Δεν μπορεί κανείς να του ξεφύγει. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα θεωρήσουμε πάλι την εξαιρετικά σοφή φράση του Μακιαβέλλι, Κεφ 11:«Δεν υπάρχει σημάδι πιο σίγουρο για την καταστροφή ενός Κράτους από την περιφρόνηση προς την λατρεία του θείου Έτσι, κάθε τι που ευνοεί την θρησκεία πρέπει να διατηρείται έστω και αν είναι ψεύτικο»! Όπου το θρησκευτικό συναίσθημα έχει χαλαρώσει, σήμερα, επέρχεται χαλάρωση των ηθών και αύξηση της εγκληματικότητος σε όλους τους τομείς της οργανωμένης κοινωνίας. Ο Πλάτων, και αυτός, το ήξερε: «τα ψεύδη τα εν δέοντι γιγνόμενα»! Η έννοια του «Θεού», όπως την αντιλαμβάνεται η κάθε εποχή και ο κάθε τόπος, στην πολιτική της λειτουργία, ανταποκρίνεται σε έναν θεμελιώδη, a priori πόθο του ανθρώπινου ψυχισμού: το Μεταφυσικό Ένστικτο. Έτσι, η κοινωνική Ηθική ενσταλάζεται στην συνείδηση και αποκρυσταλλώνεται ως Ηθικός Νόμος ως ο «Λόγος του Θεού». Αυτή η επίκληση στην μαρτυρία του Θεού, είναι ο πιο αποτελεσματικός δόλος της κοινωνικής Ηθικής. Δόλος, όταν τα πλάσματα του Θεού έχουν ξεχυθεί έτσι μέσα στην Φύση, ώστε να τρώει τι ένα το άλλο για επιβίωση! Ένστικτο αυτοσυντηρήσεως του Εγώ, μιμητισμός του πλησίον, ταυτοποίηση με το θύμα που γίνεται σύμβολο του Εγώ, έλεος ή οίκτος, φόβος ανταποδόσεως μπροστά στην Υπέρτατη Δύναμη την οποίαν προβάλει με δέος το Μεταφυσικό Ένστικτο

8 όλες αυτές οι ψυχικές εξεργασίες, υπό την συνεχή σκέπη του Ενστίκτου της Αυτοσυντηρήσεως, διαπλάθουν την Συνείδηση και καθιερώνουν το «οφείλεις», το Καντιανό sollen, σαν εξωτερική κατηγορηματική προσταγή. Έτσι επέρχεται, στις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ «ομοίων», η κάθαρσις από την «κακότητα» της ατομικής Ηθικής. Αλλά και η κάθαρσις από τα πάθη που θέτουν σε κίνδυνο την Αυτοσυντήρηση. Γι αυτό και η Συνείδηση, τις περισσότερες φορές, επεμβαίνει στις άμεσες και πλησιέστερες καταστάσεις. Συγκινούμεθα προ της θέας του θύματος, έχουμε τάση να αδιαφορούμε για το τι συμβαίνει στην Κίνα, μας άφηναν επί αιώνες αδιάφορους τα παθήματα των Νέγρων σκλάβων ή του καθενός που δεν είναι «όμοιός» μας. Όσο απομακρύνεται ο χρόνος, ο τόπος και η «ομοιότης», τόσο αμβλύνεται η Συνείδησις. ΧΧΧ Αυτές τις αποκρυσταλλωμένες εξεργασίες βρίσκει ο Kant ετοιμοπαράδοτες όταν αποφασίζει να καθορίσει το είδος της προσταγής του «ηθικού Νόμου μέσα μας». Για τον Kant, η Συνείδησις αντιμετωπίζει μιαν «υποθετική» και μίαν «κατηγορική» προσταγή. Η υποθετική, είναι όταν η κρίσις αποβλέπει σε κάποιο όφελος. «Εάν βοηθήσω το θύμα θα εισπράξω μιαν αμοιβή, έπαινο ή χρήμα». Αυτά τα εγωιστικά κίνητρα, για τον Kant, αποκλείουν την ηθικότητα της πράξεως. Γι αυτόν, ο Πραγματισμός (βλ. ανωτ 3) τίθεται εκτός Ηθικής. Η ηθική πράξη πρέπει να είναι αποτέλεσμα της κατηγορικής προσταγής η οποία επιτάσσει την Συνείδηση ως Νόμος. Ο Kant προσπαθεί να βρει μίαν απόδειξη ότι η κατηγορική προσταγή δεν προέρχεται από την εμπειρία αλλά είναι επιτακτικά καθορισμένη πριν από κάθε εμπειρία, είναι δηλ a priori. Γι αυτό επιζητεί την λογική αναγκαιότητα της πράξεως. Λογικώς αναγκαία θέσις είναι εκείνη της οποίας το αντίθεο οδηγεί σε αντίφαση. Και, όπως ξέρουμε, η αντίφασις είναι απαράδεκτη από το ανθρώπινο Λογικό. Λέγει λοιπόν ότι το «ου φονεύσεις» είναι λογική αναγκαιότης a priori. Διότι, αν όλοι εφόνευαν, δεν θα έμενε πλέον κανείς. Ορίζει λοιπόν την κατηγορική προσταγή ως εξής: «Η κάθε πράξη σου οφείλει να έχει γενική εφαρμογή ως παγκόσμιος νόμος». Είναι, βέβαια τελείως αμφίβολον αν η Συνείδησις βρίσκει τον «ηθικό νόμο μέσα της» με αυτόν τον τρόπο. Είναι φανερό ότι στο «ου φονεύσεις» αναγνωρίζονται κοινωνικώς πάμπολλες εξαιρέσεις (π.χ. άμυνα, πόλεμος, κλπ) που δείχνουν ότι κριτήριο του κανόνος είναι μόνον η αυτοσυντήρηση του ατόμου. Από το άλλο μέρος, αυτός ο κανών «γενικής εφαρμογής» μπορεί να οδηγήσει σε παράδοξα αδιέξοδα. Ο Χίτλερ, ασφαλώς, συνέλαβε την «εσχάτη λύση» για τους Εβραλιους ως κανόνα με γενική εφαρμογή. Αλλά τούτο δεν αποτελεί ηθική πράξη! Το ίδιο ισχύει και για τον κανόνα «γενικής εφαρμογής» του Μακιαβέλλι «εξόντωνε τον προηγούμενο Ηγεμόνα»! Τελικά, πώς είναι δυνατόν να πιστέψουμε ότι η ηθική πράξη στηρίζεται στον κανόνα γενικής εφαρμογής όταν ο ίδιος αναγνωρίζει ότι «ο καθένας έχει την μυστική τάση να εξαιρείται»; Αλλού λοιπόν θα πρέπει να αναζητηθεί το θεμέλιο της κοινωνικής ηθικής αφού δεν είναι, προφανώς, a priori. Ο Russell είχε δίκιο όταν μας είπε ότι ο Kant «εξέλαβε τις προκαταλήψεις ως θεόπεμπτες». Η Κατιανή ηθική θεωρία, νομίζω, δεν είναι μόνο εσφαλμένη. Μπορεί και να αποβεί επικίνδυνη για την υπόσταση της κοινωνίας και του ατόμου στα χέρια ενός ιδιόρρυθμου Ηγεμόνος και μιας ιδιόρρυθμης προαπγάνδας. Αντιθέτως, η ανωτέρω ερμηνεία μου που βασίζεται στο αρχικό στρώμα της ατομικής ηθικής (το ένστικτο της αυτοσυντηρήσεως), με τις αλλοτροπίες που επιβάλει η κοινωνική συμβίωση (μίμησις, ταυτοποίησις, οίκτος, φόβος ) δίνει μια πιο παραδεκτή εξήγηση. Τόσο για την διαμόρφωση της ηθικής συνειδήσεως, όσο και για τις αναπότρεπτες παρεκκλίσεις που παρατηρούνται καθημερινώς στον ανθρώπινο βίο. Η Ατομική Ηθική παραμένει εσαεί το βασικό υπόστρωμα, στο οποίο θεμελιώνεται ο Ανθρωπισμός. Γίνεται φανερό με αυτά, γιατί στην πολιτική θεωρία μπορεί να κυριαρχεί η ατομική Ηθική, όπως την αναπτύσσει ο

9 Μακιαβέλλι. Στις σχέσεις μεταξύ των Κρατών δεν έχει αναπτυχθεί, (ακόμη ούτε σήμερα με κατασκευάσματα όπως ο ΟΗΕ ή η ΕΕ!) η κοινωνική συνείδηση. Το προφασιζόμενο στοιχείο «αλληλεγγύης» αποτελεί αισχρά υποκρισία. Το αυτό, αναμφισβήτητα, ισχύει στις επαγγελματικές σχέσεις του Businessman. Τα στοιχεία «μίμησις, ταυτοποίησις, οίκτος, φόβος» δεν υπεισέρχονται. Γι αυτό και η πολιτική θεωρία όπως την περιγράφει για την εποχή του ο Μακιαβέλλι, χωρισμένη τελείως από τα «στενά πλαίσια της Ηθικής» παραμένει πάντα επίκαιρη. Δεν είναι το δέον. Είναι, για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του Σωκράτους, «προς ό αν έκαστον χρήσιμον ηι, προς ό εκάστω καλώς έχει χρήσθαι. Η Μεταφυσική Ηθική Η αρχή της Αυτοσυντηρήσεως του ατόμου διέπει τις ηθικές εξεργασίες σε όλο το μήκος τους. Η βαθμιαία εξασφάλιση της ασφάλειας του ατόμου, της κοινωνικής ειρήνης η οποία καθησυχάζει την συνεχή φροντίδα για αυτοσυντήρηση, απελευθερώνει ολοένα και περισσότερες λανθάνουσες στάσεις στην ψυχή του ανθρώπου. Το «δυνάμει» που φωλιάζει στην ανθρώπινη ψυχή μετατρέπεται βαθμηδόν σε «ενεργεία». Έτσι, η αύξουσα ασφάλεια που επιτυγχάνει η κοινωνική ηθική απελευθερώνει τις δυνάμεις για την αποκάλυψη του τρίτου στρώματος: είναι η σφαίρα εξελίξεως της Μεταφυσικής Ηθικής. Είναι η υπέρτατη εξέλιξη της Ηθικής, όπου το στοιχείο της «παγκόσμιας αγάπης» επιτυγχάνει την επέκταση της βουλήσεως προς την κοσμική ολοκλήρωση. Όταν ο Descartes ανέπτυξε την θεωρία του της «καθαρής και χωριστής ιδέας», απαντών στις επικρίσεις, παραδέχτηκε ότι μια ιδέα «χωριστή» από τις άλλες είναι ατελής, γίνεται όμως τέλεια όταν θεωρηθεί ότι ανήκει συγχωνευμένη στην παγκοσμιότητα των όντων (l universalité de tous les êtres). Για να επιτευχθεί αυτός ο απώτερος Σκοπός χρειάζεται να επέλθει η ουδετεροποίηση της Κατηγορίας του Περιορισμού (Limitation) η οποία, όπως έδειξε ο Kant, και απέδειξαν πειράματα της πειραματικής φιλοσοφίας, χωρίζει τον κόσμο σε φαινόμενα που θεωρούνται ως εάν ήσαν μεμονωμένα από το Ολικό Σύνολο, το «Παν», με το οποίο επιθυμεί να συγχωνευθεί η ψυχή του ανθρώπου., ώστε να εξαλειφθεί, έστω και απατηλά, η «αλλότης», η «Κόλαση που είναι οι άλλοι». Αυτή η συγχώνευση της ατομικής «ψυχής» με την κοσμική Ολότητα επιτυγχάνεται όχι με την Λογική εξεργασία, αλλά μόνο με το συναίσθημα και με μέσον τον «μεταφυσικό δόλο». Αυτός ο δόλος συνίσταται στην επιλογή ενός «χωριστού» φαινομένου, πάνω στο οποίο γίνεται η προβολή του Σύμπαντος και χρησιμεύει ως Σύμβολο του Παντός. Είναι η περίπτωσις όταν λέμε σε κατάσταση πλήρους ηδονής, ότι «αυτό για μένα είναι το Παν». Τα Μέσα για την επίτευξη αυτής της αυταπάτης (Illusion) είναι ο Έρως, η Τέχνη και η Θρησκεία. Στο Έρωτα, το Σύμβολο είναι ένα πρόσωπο. Στην Τέχνη, ένα αντικείμενο. Στην Θρησκεία μια ιδέα που δεν έχει αντίστοιχο αντικείμενο στον κόσμο των αισθήσεων αλλά επιφέρει την επέκταση μέχρι του Σύμπαντος με εξάλειψη του στοιχείου του χρόνου και της Limitation (π.χ. προσδοκώ ανάσταση νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος). Η θεωρία αυτή επιτυγχάνει τον παραλληλισμό και ενοποίηση των κυριοτέρων ρευμάτων της Ελληνικής και Δυτικής φιλοσοφίας με την Ανατολική φιλοσοφία του Μπράχμαν και της Νιρβάνα και οδηγεί στην διαμόρφωση μιας Γενικής Θεωρίας της Φιλοσοφίας. Τις εξεργασίες αυτού του στρώματος αναπτύσσω δια μακρών στο βασικό βιβλίο μου «Στροφές και Αντιστροφές» καθώς και στο totalism-in-a-nutshell και στο όπου εκτίθενται οι αρχές της θεωρίας μου της «Ολοκληρώσεως» (theory of Totalism), και όπου επίσης βρίσκεται η έκθεση πειραμάτων του νέου κλάδου της «πειραματικής φιλοσοφίας».

10

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός. Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές

Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός. Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές Emile Durkheim(1858-1917) Γεννήθηκε στη Γαλλία. Γιός Ραβίνου, παράλληλα με τις σπουδές του εντρύφησε στην εβραϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να υπάρχει σε όλα τα πράγματα μια αρχή, μια συνέχεια και ένα τέλος. Χρειαζόμαστε ακόμα να έχουμε ένα μέτρο για να μετράμε τα πάντα, έτσι ώστε να φέρνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ - ΑΓΑΠΗ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ

ΦΙΛΙΑ - ΑΓΑΠΗ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ ΦΙΛΙΑ - ΑΓΑΠΗ ΦΙΛΙΑ: αποτελεί τον ισχυρό ψυχικό συνεκτικό δεσμό που αναπτύσσεται ανάμεσα στους ανθρώπους και εδράζεται στην αμοιβαία συμπάθεια, στην ανταπόκριση των αισθημάτων, στα κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΑΠ-ΝΔΦΚ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Γιατί λέγεται φυσικό; 1. Γιατί προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 3 η Ομάδα Συγγραφική Ομάδα Λάμπος Δημήτρης, Μπαμπάτσικος Άρης, Νικολουτσόπουλος Διονύσης, Παναγιωτοπούλου Ιόλη, Παπαδημητρίου Αλέξανδρος, Παπαδημήτρης Δημήτρης 1. γωγή 2. Ορισμός του Ρατσισμού

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ηθική Φιλοσοφία Διδάσκων: Άλκης Γούναρης Οκτώβριος 2014 Μέρος Α Ξεπερνώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Η ανατομία της κακοποίησης

Η ανατομία της κακοποίησης Η ανατομία της κακοποίησης Πάνω από όλα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτός που κακοποιεί είναι ένας εκπληκτικός ηθοποιός. Πάρα πολλά θύματα αναφέρουν ότι ο σύντροφός τους τον πρώτο καιρό που τον γνώρισαν ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Ο Φραντς Κάφκα στη σκιαγραφία του σύγχρονου ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΑΣ, ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΠΕΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Του Τάκη Ιωαννίδη (7-1-2007)

ΑΣ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΑΣ, ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΠΕΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Του Τάκη Ιωαννίδη (7-1-2007) ΑΣ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΑΣ, ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΠΕΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Του Τάκη Ιωαννίδη (7-1-2007) Από τους αρχαίους χρόνους, οι πρόγονοί μας οριοθέτησαν τον πολιτισμό, ως ανθρώπινο έργο. Μια έκφανση του πνευματικού βίου

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Διδαγμένο κείμενο Πλάτωνα Πολιτεία (519D-520A) Ἒπειτ, ἒφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καί ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατόν αὐτοῖς ὂν ἂμεινον; Ἐπελάθου, ἦν δ ἐγώ, πάλιν, ὦ

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Η οικογένεια αποτελεί τεράστια μορφοποιό δύναμη για την ανάπτυξη του παιδιού, γιατί το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 3 Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 3 Κεφάλαιο 3 ο ΔΙΕΥΘΥΝΗ ΠΑΡΑΚΙΝΗΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΟΜΑΔΩΝ Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΗΧΑΝΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Πολυκαρπος Ευριπιδου Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Πολυκαρπος Ευριπιδου Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Πολυκαρπος Ευριπιδου Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Το γνωστικο αντικειμενο της υγιεινης, ως επιστημης, όπως είναι στον ορισμο της είναι πολύ μεγαλο και εξαρταται από πληθους παραγοντων,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα