Μαθαίνοντας µε την Τεχνολογία των Πολυµέσων Υπόσχεση ή Πραγµατικότητα;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μαθαίνοντας µε την Τεχνολογία των Πολυµέσων Υπόσχεση ή Πραγµατικότητα;"

Transcript

1 Επισκόπησης Ειδικό τεύχος: Η Φυσική Αγωγή Σήµερα Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 4 (2), ηµοσιεύτηκε: 30 Αυγούστου 2006 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 4 (2), Released: August 30, ISSN Μαθαίνοντας µε την Τεχνολογία των Πολυµέσων Υπόσχεση ή Πραγµατικότητα; Νικόλαος Βερναδάκης, Ανδρέας Αυγερινός, Ελένη Ζέτου, Μαρία Γιαννούση & Ευθύµης Κιουµουρτζόγλου ΤΕΦΑΑ, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Περίληψη Σκοπός αυτής της ανασκόπησης ήταν η ανίχνευση και η κριτική προσέγγιση των εκπαιδευτικών και µαθησιακών δυνατοτήτων που προσφέρει η διδασκαλία µε πολυµέσα στην εκπαίδευση και τη Φυσική Αγωγή. Ειδικότερα, η εργασία ξεκινά µε µια απόπειρα αναγνώρισης των πλεονεκτηµάτων και µειονεκτηµάτων της διδασκαλίας µε πολυµέσα. Στη συνέχεια αναφέρει αποτελέσµατα ερευνών που αφορούν την επίδραση της διδασκαλίας µε πολυµέσα στη µάθηση και προτείνει ένα µοντέλο ανάπτυξης εκπαιδευτικών εφαρµογών. Τέλος αναλύει και σχολιάζει τη χρησιµότητα και αξία της εν λόγω διδασκαλίας και επισηµαίνει µια σειρά από προβληµατισµούς, εκ των οποίων πολλοί εντοπίζονται στο επίπεδο της έµπρακτης χρήσης αυτών των εφαρµογών και της αποτελεσµατικής ενσωµάτωσής τους στο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Οι έρευνες που ανασκοπήθηκαν εκπλήρωναν τις παρακάτω προϋποθέσεις: 1) είχαν µια ποσοτική αξιολόγηση της µάθησης µε την τεχνολογία των πολυµέσων 2) οι συµµετέχοντες ήταν µαθητές από όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης, 3) υπήρχε συγκριτική οµάδα ή οµάδα ελέγχου, 4) υλοποιήθηκαν στην αλλοδαπή και ηµεδαπή, και 5) ήταν δη- µοσιευµένες στην αγγλική ή ελληνική γλώσσα. Βασισµένη λοιπόν, στα ευρήµατα των ερευνών αυτής της ανασκόπησης φαίνεται ότι η διδασκαλία µε πολυµέσα µπορεί να είναι ένα αποτελεσµατικό, ενδιαφέρον και ελκυστικό µέσο διδασκαλίας που συµπληρώνει τη συµβατική εκπαιδευτική διαδικασία. Λέξεις κλειδιά: τεχνολογία, διδασκαλία µε πολυµέσα, ενεργητική µάθηση, µοντέλο ανάπτυξης LEARNING WITH MULTIMEDIA TECHNOLOGY A PROMISE OR REALITY? Nicholas Vernadakis, Andreas Avgerinos, Eleni Zetou, Maria Giannousi & Efthimis Kioumourtzoglou Department of Physical Education and Sport Science, Democritus University of Thrace, Komotini, Hellas Abstract The purpose of this review was the investigation and critical appraisal of the educational opportunities that the use of Multimedia Instruction promises in the educational environment and especially to the Physical Education. In particular, the paper starts with a detailed description of the advantage and disadvantage of Multimedia Instruction. Continues with a research result report dealing on the learning effects of Multimedia Instruction and a model proposed for developing educational multimedia applications. Finally, a wide range of concerns and problems are identified and considered most of which seem to be related with the ways in which this kind of software is being actually introduced and used within the classroom setting. The studies reviewed fulfilled the following criteria: i) used a quantitative assessment of learning with multimedia technology, ii) included participants from preschool through undergraduate school, iii) used a comparison or control group, iv) conducted internationally and in Greece, and v) published in English or Greek language. Based therefore, on the evidence of this research review it appears that the Multimedia Instruction can be an effective, interesting and attractive way of teaching that supplements the conventional educational process. Key words: technology, multimedia instruction, active learning, production model ιεύθυνση επικοινωνίας: Νικόλαος Βερναδάκης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού , Κοµοτηνή e mail:

2 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Γενική Εισαγωγή Πρόγραµµα µάθησης (έλεγχος από τον υπολογιστή) «Φανταστείτε µία σχολική τάξη µε ένα παράθυρο ανοιχτό σε όλη τη γνώση του κόσµου. Φανταστείτε ένα δάσκαλο µε τη δυνατότητα να δίνει ζωή σε κάθε εικόνα, κάθε ήχο, κάθε γεγονός. Φανταστείτε ένα µαθητή που µπορεί να επισκεφθεί οποιοδήποτε περιοχή πάνω στη γη και σε οποιαδήποτε χρονική περίοδο. Φανταστείτε µία οθόνη να παρουσιάζει µε έντονα λαµπερά χρώµατα τις εσωτερικές διεργασίες ενός κυττάρου, τη γέννηση και το θάνατο των άστρων του σύµπαντος, τη σύγκρουση στρατευµάτων και τους θριάµβους της τέχνης. Και έπειτα σκεφτείτε ότι για να έχετε απόλυτη πρόσβαση σε όλα αυτά και περισσότερα αρκεί µία πολύ απλή ερώτηση. Φαίνεται πραγµατικά µαγικό ακόµη και σήµερα, αλλά η ικανότητα προσφοράς ενός τόσο δυναµικού µαθησιακού περιβάλλοντος βρίσκεται προ των πυλών» (Sculley, 1988, σελ. viii). Με αυτή τη δήλωση ο John Sculley, διοικητής του εκτελεστικού τµήµατος της εταιρίας Apple Computers παρουσίασε και περιέγραψε το ρόλο των πολυµεσικών συστηµάτων στο χώρο της εκπαίδευσης. Ωστόσο, εκείνο που φαίνεται να υπολανθάνει πίσω από τις πραγµατικά εντυπωσιακές του φράσεις είναι η απλοϊκή και πιθανότατα παραπλανητική πεποίθηση ότι η χρήση τέτοιων εφαρµογών προσφέρει ένα µαθησιακό περιβάλλον απαράµιλλης αξίας, ποιότητας και αποδοτικότητας που εγγυάται σχεδόν αυτόµατα την αποτελεσµατική µάθηση. Όµως, είναι γεγονός ότι η τεχνολογία των πολυµέσων προσφέρει νέες δυνατότητες στην επικοινωνία και τη µάθηση των ανθρώπων. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στην εκπαίδευση µέσω του διαδίκτυου. Όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα (Σχήµα 1; Steinmetz, 1999), υπάρχουν αρκετά διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήµατα πολυµέσων. Μαθησιακό Περιβάλλον (έλεγχος από τον µαθητή) Σταθερή δοµή ( ιδασκαλία µε τη Βοήθεια Υπολογιστή) - Περίπτερα παροχής πληροφοριών - Πρακτικής και εξάσκησης - οκιµαστικά προγράµµατα Προσαρµοσµένη δοµή - Προγράµµατα Εξατοµικευµένης διδασκαλίας - Προσαρµοσµένα υπερ- µέσα Προσαρµοσµένη δοµή - Προγράµµατα δυναµικής κίνησης - Εξοµοίωσης-Προσοµοίωσης - Επίλυσης προβληµάτων - ιδακτικά παιχνίδια - Προγράµµατα ψυχαγωγίας Σχήµα 1: ιαφορετικά εκπαιδευτικά συστήµατα πολυµέσων Εάν λοιπόν ο υπολογιστής ελέγχει την εκπαιδευτική διαδικασία της µάθησης, το σύστηµα καλείται «πρόγραµµα µάθησης». Τα προγράµµατα µάθησης µπορούν να έχουν µια σταθερή ή προσαρµοσµένη δοµή. Από την άλλη πλευρά, εάν ο ίδιος ο µαθητής ελέγχει την εκπαιδευτική διαδικασία της µάθησή του, το σύστηµα καλείται «µαθησιακό περιβάλλον». ιαφορετικά συστήµατα µάθησης εξυπηρετούν διαφορετικούς στόχους µάθησης (Blomeke, 2003). Τα συστήµατα πρακτικής και εξάσκησης (drill & practice), για παράδειγµα, υποστηρίζουν την επανάληψη και την εξάσκηση, ενώ τα συστήµατα εξοµοίωσηςπροσοµοίωσης (simulations) υποστηρίζουν τη µάθηση που προέρχεται από την εξερεύνηση και την ανακάλυψη. Τέλος, τα συστήµατα εξατοµικευµένης διδασκαλίας (tutorial) είναι κατάλληλα για την απόκτηση της γνώσης σε µικρές, καλά δοµηµένες περιοχές. Η διδασκαλία µε πολυµέσα φαίνεται να δίνει νέες προοπτικές στη διαδικασία της µάθησης, σε όλες τις βαθµίδες εκπαίδευσης. Για το λόγω αυτό, πολλές κυβερνήσεις ανά τον κόσµο έχουν αρχίσει να υποστηρίζουν τα τελευταία χρόνια ουσιαστικά την ανάπτυξη και αξιοποίηση της διδασκαλίας αυτής. Στις Ηνωµένες Πολιτείες Αµερικής, για παράδειγµα, µια κυβερνητική επιτροπή είχε σαν στόχο να αναλύσει την παρούσα κατάσταση που υ- πάρχει στην εκπαίδευση. Η επιτροπή κατέληξε στο συµπέρασµα, ότι αφ' ενός υπάρχει µια ισχυρή θετική προοπτική της τεχνολογίας των πολυµέσων στη διαδικασία της µάθησης, αλλά αφ' ετέρου πρέπει να γίνουν διορθωτικές κινήσεις, προκειµένου η υπόσχεση αυτή να γίνει πραγµατικότητα (Kerrey & Isakson, 2000). Στις ευρωπαϊκές χώρες, υπάρχουν επίσης πολυάριθµα προγράµµατα, που έχουν ως στόχο τη βελτίωση της εκπαίδευσης µε τη χρήση των πολυµέσων, όπως είναι: Το πρόγραµµα 2004, µια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη προώθηση της χρήσης νέων τεχνολογιών στους τοµείς της εκπαίδευσης και του πολιτισµού, µε έµφαση στην α- νάπτυξη συνεργασιών µεταξύ εκπαιδευτικών και πολιτιστικών οργανισµών του ιδιωτικού και δηµόσιου τοµέα (European Communities, 2004).

3 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Το πρόγραµµα Celebrate (Context e-learning with Broadband Technologies), το µεγαλύτερο ευρωπαϊκό έργο προς το παρόν, που έχει ως στόχο τη δηµιουργία ευέλικτων µορφών ψηφιακού περιεχοµένου, µε τη χρήση των πολυµέσων, για τον ε- µπλουτισµό της διδασκαλίας και της µάθησης στα σχολεία της Ευρώπης (European Commission, 2001). Και το πρόγραµµα Socrates που στοχεύει στην προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης και στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία µεταξύ των χωρών που συµµετέχουν. Στα πλαίσια αυτού του προγράµ- µατος υποστηρίζεται ένα σηµαντικό έργο µε την ονοµασία Minerva που στοχεύει στην προαγωγή της ευρωπαϊκής συνεργασίας στο πεδίο της α- νοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και στο πεδίο των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας µε τη χρήση της τεχνολογίας των πολυµέσων (European Commission, 2004). Υπάρχουν επίσης, προγράµµατα στην Ελλάδα, όπως για παράδειγµα τα προγράµµατα «Οδύσσεια», «Κίρκη 2003» και «Πλειάδες» που χρηµατοδοτούνται από το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευµάτων (Υπ.Ε.Π.Θ.) στο πλαίσιο έργων του πρώτου και δεύτερου κοινοτικού πλαισίου στήριξης, στοχεύοντας στην ανάπτυξη, υλοποίηση και προσαρµογή εκπαιδευτικού λογισµικού µε την µορφή των πολυµέσων (Υπ.Ε.Π.Θ., 2005). Επιπλέον, στην Ελλάδα πολλά τοπικά προγράµµατα σε δήµους ή πανεπιστήµια υλοποιούνται, προκειµένου να αξιοποιηθούν οι νέες δυνατότητες που προσφέρουν στην εκπαίδευση τα πολυµέσα. Λαµβάνοντας υπόψη, όλες αυτές τις δράσεις, η ερώτηση που εύλογα προκύπτει, είναι εάν και κάτω από ποιες προϋποθέσεις, τα πολυµέσα µπορούν να βελτιώσουν τη µάθηση και σε ποιο βαθµό αυτές οι νέες δυνατότητες αποφέρουν τα επιδιωκόµενα α- ποτελέσµατα στη µάθηση. Σκοπός αυτής της ανασκόπησης ήταν η ανίχνευση και η κριτική προσέγγιση των εκπαιδευτικών και µαθησιακών δυνατοτήτων που προσφέρει η διδασκαλία µε πολυµέσα στην εκπαίδευση και τη Φυσική Αγωγή. Ειδικότερα, η εργασία αυτή θέλοντας να συµφιλιώσει τις ακραίες θέσεις του ενθουσιασµού και της κριτικής, ξεκινά µε µια απόπειρα αναγνώρισης των πλεονεκτηµάτων και µειονεκτηµάτων της διδασκαλίας πολυµέσων. Στη συνέχεια αναφέρει αποτελέσµατα ερευνών που αφορούν την επίδραση της διδασκαλίας µε πολυµέσα στη µάθηση και προτείνει ένα µοντέλο ανάπτυξης εκπαιδευτικών εφαρµογών. Τέλος, αναλύει και σχολιάζει τη χρησιµότητα και αξία της εν λόγω διδασκαλίας και επισηµαίνει µια σειρά από προβληµατισµούς, εκ των οποίων πολλοί ε- ντοπίζονται στο επίπεδο της έµπρακτης χρήσης αυτών των εφαρµογών και της αποτελεσµατικής ενσωµάτωσής τους στο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Ο εντοπισµός των ερευνών έγινε µέσω ηλεκτρονικής (Medline) και βιβλιογραφικής έρευνας που αφορούσε το διάστηµα Επιπλέον, χρησιµοποιήθηκαν βιβλιογραφίες από προγενέστερες ανασκοπήσεις (Bangert-Drowns, 1993; Blomeke, 2003; Kulik, 1994; Kulik, C. & Kulik, J.A., 1991; Norton & Wiburg, 1998; Ryan, 1991; Wiemeyer, 2003) και δηµοσιευµένες αναφορές και µελέτες σε έντυπες και ηλεκτρονικές βάσεις. Σε σχέση µε έρευνες που εντοπίστηκαν σε επιστηµονικά περιοδικά, α- νασκοπήθηκαν µόνο αυτές που δηµοσιεύτηκαν σε επιστηµονικά περιοδικά µε επιστηµονική επιτροπή και υποχρεωτική διαδικασία ανώνυµης κρίσης. Οι έρευνες που συνυπολογίστηκαν για ανασκόπηση εκπλήρωναν τις παρακάτω προϋποθέσεις: 1) ιέθεταν µια ποσοτική αξιολόγηση της µάθησης µε την τεχνολογία των πολυµέσων. Συνυπολογίστηκαν έρευνες που αξιολογούσαν συγχρόνως την παραδοσιακή διδασκαλία και τη διδασκαλία µε πολυµέσα, ενώ απορρίφθηκαν έρευνες που ανέφεραν µόνο µετρήσεις για τη µάθηση µε την τεχνολογία των πολυµέσων. 2) Οι συµµετέχοντες ήταν µαθητές από όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης. 3) Υπήρχε συγκριτική οµάδα και/ή οµάδα ελέγχου. 4) Υλοποιήθηκαν στην αλλοδαπή και ηµεδαπή, και 5) ήταν δηµοσιευµένες στην αγγλική ή ελληνική γλώσσα. Πιλοτικές µελέτες ή µελέτες µε µικρό αριθµό δείγµατος δεν αξιολογήθηκαν επειδή συχνά έδιναν ελλιπή πληροφόρηση για τη µεθοδολογία υλοποίησης (σε σχέση µε το σχεδιασµό, τα κριτήρια αξιολόγησης, την α- ποτελεσµατικότητα µε βάση τις εξαρτηµένες µεταβλητές). Σχετικές θεωρίες Σε θεωρητικό επίπεδο πολλά συναρπαστικά έχουν ειπωθεί σχετικά µε τις εκπαιδευτικές δυνατότητες που µπορεί να προσφέρει η χρήση αλληλεπιδραστικών πολυµέσων στην εκπαίδευση. Όµως, ποια είναι τα κύρια πλεονεκτήµατα που προσφέρει η διδασκαλία µε πολυµέσα σε σύγκριση µε την παραδοσιακή διδασκαλία; Τα πιθανά πλεονεκτήµατα µπορούν να ταξινοµηθούν σε τρεις κατηγορίες (Haggerty, 2000; Wiemeyer, 2000): 1. Τα πολυµέσα προσφέρουν δοµηµένες πληροφορίες, οι οποίες είναι ενηµερωµένες και µπορούν να µεταδοθούν εύκολα και γρήγορα σε όλο τον κόσµο: o Επίλυση του προβλήµατος της σειριακής και στατικής πληροφορίας. o Βαθµιαία δόµηση των δικτύων πληροφορίας. 2. Τα πολυµέσα προσφέρουν νέους και ελκυστικούς τρόπους στην παρουσίαση, µεταβίβαση και ανταλλαγή της πληροφορίας: o Παροχή δυναµικής πληροφορίας (ήχος, βίντεο), υψηλής ποιότητας και εγκυρότητας ανεξάρτητα από τόπο και χώρο. o υνατότητα διερεύνησης της επίδρασης διαφο-

4 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), ρετικών παραµέτρων του συστήµατος µε τη βοήθεια προγραµµάτων εξοµοίωσης προσο- µοίωσης. o Ενίσχυση της ευελιξίας, προσαρµοστικότητας και αλληλεπίδρασης. o Συµµετοχή όλων των αισθήσεων στη µάθηση και ειδικότερα της όρασης και ακοής. o υνατότητα χρήσης εξελιγµένων εργαλείων για σύγχρονη και ασύγχρονη επικοινωνία (π.χ. , chat). 3. Τα πολυµέσα µεταβάλουν το ρόλο του µαθητή προσφέροντας: o Ελευθερία στο ρυθµό απόκτησης της πληροφορίας. o Ενεργή και υπεύθυνη συµµετοχή στη διαδικασία της µάθησης. o ιατήρηση της δραστηριότητας και της προσοχής σε υψηλά επίπεδα. o Έλεγχο στο ρυθµό και τη διαδικασία της µάθησης. o Ατοµικότητα στην εκπαίδευση. Εποµένως, φαίνεται ότι η διδασκαλία µε πολυµέσα προσφέρει ένα µαθησιακό περιβάλλον απαράµιλλης αξίας, ποιότητας και αποδοτικότητας που εκπληρώνει όλες τις προσδοκίες για αποτελεσµατική µάθηση. Μερικές αναφορές ίσως επιβεβαιώνουν αυτή την θέση: «ουλειά έξω από το σχολείο!» (Perelman, 1992, σελ. 24). «Φανταστική εκπαιδευτική δυνατότητα» (Borsook & Higginbotham-Wheat, 1991, σελ. 11). «Νέα, πιο αποτελεσµατική εκπαίδευση για τους πολίτες µιας µοντέρνας κοινωνίας της πληροφορίας» (Roblyer, Castine & King, 1988, σελ. 11f). «Νέα µοναδική εµπειρία για τους µαθητές» (Turk, 2001, σελ. 247). Σε αντίθεση µε αυτές τις ενθουσιώδεις αναφορές για τη διδασκαλία µε πολυµέσα, πολλές επικριτικές δηλώσεις έχουν ειπωθεί, όπως: «Ο µύθος του υπολογιστή η κοινή πεποίθηση ότι το µόνο που πρέπει να κάνουµε είναι να τοποθετήσου- µε ένα υπολογιστή και ένα µαθητή στην ίδια τάξη και όµορφα πράγµατα θα συµβούν. Περισσότερες ελπίδες υπάρχουν να συµβεί αυτό µε τα βιβλία παρά µε τους υπολογιστές» (Maddux, 1988, σελ. 8). «εν υπάρχουν αποδείξεις, ότι η διδασκαλία µε πολυ- µέσα βελτιώνει τη µάθηση» (Elson-Cook, 1991, σελ. 2). «Η τηλεόραση κάνει τους ανθρώπους ηλίθιους, η διδασκαλία µε πολυµέσα τους κάνει ακόµα περισσότερο» (Hasebrook, 1995, σελ. 199f). «Ένα βήµα µπροστά για την τεχνολογία, δύο βήµατα πίσω για την παιδαγωγική» (Mioduser, Nachmias & Lahav, 2000, σελ. 55). «Όλη η τεχνολογική αλλαγή είναι µια εντυπωσιακή συµφωνία... για κάθε πλεονέκτηµα που µας προσφέρει η νέα τεχνολογία, υπάρχει ένα αντίστοιχο µειονέκτηµα που δεν µπορεί να γίνει πλήρως κατανοητό έως ότου είναι πάρα πολύ αργά για να διορθωθεί» (Haggerty, 2000, σελ. 25). Όµως, γιατί υπάρχουν θέσεις τόσο ακραίες; Εκτός από τις διαφορετικές ιδεολογικές θέσεις, ένας λόγος µπορεί να είναι ότι η διδασκαλία µε πολυµέσα υιοθετεί πολλές και διαφορετικές µορφές παρουσίασης της πληροφορίας. Αυτό έχει σαν συνέπεια να υπάρχουν πολλοί περιορισµοί που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για να είναι η διδασκαλία αποτελεσµατική, όπως (Kearsley, 2001; Κυριαζής & Μπακογιάννης, 2003): Τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του µαθητή: γνώση, εµπειρία στη χρήση υπολογιστών, φύλο, ηλικία, διάθεση, κίνητρο, κ.λπ. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του εκπαιδευτικού: ρόλος, αλληλεπίδραση, γνώση, διάθεση, κ.λπ. Το περιεχόµενο µάθησης: γεγονότα, διαδικασίες, αρχές, έννοιες, δεξιότητες, κ.λπ. Οι στρατηγικές διδασκαλίας και µάθησης: παρατήρηση, περιγραφή, επεξήγηση, δοκιµή, εξερεύνηση, κ.λπ. Οι τρόποι µάθησης: συνδετική, εξαρτηµένη, ε- νεργητική, καθοδηγούµενη, κ.λπ. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του συστήµατος πολυµέσων: αλληλεπίδραση, ευελιξία, προσαρµοστικότητα, κ.λπ. Το µαθησιακό περιβάλλον: κοινωνική επαφή (εκπαιδευτικοί, εισηγητές, οµιλητές), αλληλεπίδραση, κ.λπ. Η τεχνολογία: εξαρτήµατα υπολογιστή, σύνδεση µε το ιαδίκτυο, λογισµικό, κ.λπ. Κατά συνέπεια, υπάρχουν αφ' ενός οι αισιόδοξες απόψεις που προβλέπουν ότι η τεχνολογία των πολυµέσων θ αλλάξει τον τρόπο που διαβάζουµε, γράφουµε και σκεπτόµαστε, αλλά και οι απαισιόδοξες που σηµειώνουν ότι τα πολυµέσα είναι απλά µια άλλη τεχνολογία µικρής εκπαιδευτικής αξίας χωρίς ισχυρό υπόβαθρο στην παιδαγωγική θεωρία. Ο συµβιβασµός αυτών των δύο απόψεων, ίσως δηλώνει το ρόλο των πολυµέσων στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αλλά πώς µπορεί να γίνει αυτός ο συµβιβασµός; Προκειµένου να αποφευχθούν τα µειονεκτήµατα και οι περιορισµοί της τεχνολογίας, πρέπει να λάβουµε υπόψη τα αποτελέσµατα ερευνών ώστε ν αναπτύξουµε µ ένα συστηµατικό τρόπο νέα εκπαιδευτικά συστήµατα πολυµέσων. Αυτή η προσπάθεια παρουσιάζεται παρακάτω. Ανασκόπηση σχετικών ερευνών Έρευνες στη διδασκαλία µε πολυµέσα Στις έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί για να προσδιορίσουν κατά πόσο η τεχνολογία των πολυµέσων είναι χρήσιµη στη µάθηση (Πίνακας 1), τα θεωρη-

5 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), τικά αντικείµενα, καταλαµβάνουν το µεγαλύτερο τµήµα της µέχρι τώρα ερευνητικής προσπάθειας. Πολυµέσα στην Εκπαίδευση. Σε µια πρώτη µεταναλυτική προσέγγιση 254 ερευνών αξιολόγησης της ε- πίδρασης των εφαρµογών πολυµέσων σε µαθητές από το νηπιαγωγείο ως την τριτοβάθµια εκπαίδευση, οι Kulik, C. και Kulik, J.A. (1991), αναφέρουν ότι η διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή είχε µια µέτρια αλλά σηµαντική επίδραση στην επίδοση. Ο Clements (1991), αναφέρει στην έρευνά του ότι οι µαθητές της 3 ης δηµοτικού που χρησιµοποίησαν µια εφαρ- µογή πολυµέσων η οποία δηµιουργήθηκε µε την γλώσσα προγραµµατισµού «Logo» βελτίωσαν τη (µη λεκτική) δηµιουργικότητα τους, ενώ και η δύο µέθοδοι διδασκαλίας (πολυµέσα και παραδοσιακή) βελτίωσαν την παιδική λεκτική δηµιουργικότητα. Ο Ryan (1991), αναφέρει στην ανασκόπησή του, τα αποτελέσµατα συγκριτικών ερευνών που αφορούσαν µαθητές από το νηπιαγωγείο ως την 6 η δηµοτικού, επισηµαίνοντας ότι η κατάρτιση των εκπαιδευτικών σε θέµατα τεχνολογίας σχετίζεται σηµαντικά µε τις επιδόσεις των µαθητών που διδάσκουν. Σε άλλη µεταναλυτική προσπάθεια, βασισµένη σε 32 συγκριτικές έρευνες που εξέταζαν κριτήρια απόδοσης σε δεξιότητες γραφής, ο Bangert-Drowns (1993), αναφέρει µικρή βελτίωση στις δεξιότητες της γραφής για τους µαθητές της πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης όταν χρησιµοποίησαν τη διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή. Οι Lazarowitz and Huppert (1993), αξιολογώντας την επίδοση µαθητών γυµνασίου στο µάθηµα της βιολογίας, διαπίστωσαν ότι η οµάδα των πολυµέσων είχε υψηλότερες επιδόσεις στην τελική δοκιµασία απ ότι η παραδοσιακή οµάδα διδασκαλίας, χωρίς το αποτέλεσµα να επηρεάζεται από τον παράγοντα της ηλικίας. Αντίθετα, οι Baker, Gearhart και Herman (1994), µετά από σειρά αξιολογήσεων κατά την διάρκεια 3 ετών σε µαθητές της πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, συµπέραναν ότι η διδασκαλία των πολυµέσων δεν επέφερε υψηλότερες επιδόσεις στις δοκιµασίες που αξιολογήθηκαν, όµως είχε µια θετική επίδραση στη στάση των µαθητών. Επίσης, ο Kulik (1994), σε µια µετανάλυση 500 και πλέον ερευνών που αξιολογούσαν την επίδραση της διδασκαλίας µε τη βοήθεια υπολογιστή σε µαθητές από το νηπιαγωγείο ως την τριτοβάθµια εκπαίδευση όταν έκαναν χρήση πολυµεσικών εφαρµογών, κατέληξε στο συµπέρασµα ότι οι µαθητές που χρησιµοποίησαν εφαρµογές πολυµέσων είχαν υψηλότερες επιδόσεις στις δραστηριότητες, µαθαίνανε σε λιγότερο χρόνο και ήταν πιθανότερο να αναπτύξουν θετική στάση. Σε νεότερες έρευνες, µε ποιοτικότερες εφαρµογές πολυµέσων στη σχεδίαση και τα γραφικά οι Raghavan, Sartoris και Glaser (1997), συγκρίνανε σε δεξιότητες χώρου και έντασης µαθητές της 6 ης δηµοτικού και δευτέρας γυµνασίου. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι η διδασκαλία µε πολυµέσα που παρακολούθησαν οι µαθητές της 6 ης δηµοτικού βελτίωσε τις ικανότητές τους, τόσο στον συλλογισµό, όσο και στην επίλυση σύνθετων προβληµάτων. Οι Elliott και Hall (1997), αξιολόγησαν τις επιδόσεις µαθητών από παιδικούς σταθµούς σε δραστηριότητες των µαθηµατικών. Η επιλογή τους έγινε µε κριτήριο την πιθανότητα να παρουσιάσουν πρόωρες µαθησιακές δυσκολίες. Οι µαθητές που χρησιµοποίησαν εφαρµογές πολυµέσων είχαν υψηλότερες επιδόσεις στις δοκιµασίες της πρόωρης µαθηµατικής ικανότητας. Παρόµοια αποτελέσµατα αναφέρει ο Wenglinsky (1998), όταν αξιολόγησε την αποτελεσµατικότητα της διδασκαλίας των πολυµέσων στις επιδόσεις µαθητών της 4 ης δηµοτικού και της δευτέρας γυµνασίου στα µαθηµατικά, επισηµαίνοντας τη σπουδαιότητα της κατάρτισης των εκπαιδευτικών µε την τεχνολογία των πολυµέσων. Τέλος, οι Mann, Shakesshaft, Becker και Kottcamp (1999), αξιολόγησαν τις εκπαιδευτικές εφαρµογές πολυµέσων για τη µάθηση βασικών δεξιοτήτων του υπολογιστή σε µαθητές της 5 ης δη- µοτικού. ιαφορετικές κοινωνικοοικονοµικές µεταβλητές εξετάσθηκαν, όπως η συχνότητα χρήσης, η προηγούµενη εµπειρία, η κατάρτιση των εκπαιδευτικών και η στάση µαθητών και εκπαιδευτικών. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι όσο περισσότερο συµµετείχαν οι µαθητές στο πρόγραµµα διδασκαλίας τόσο βελτίωναν τις επιδόσεις τους στις δοκιµασίες. Επιπλέον, οι ερευνητές κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι η συνεπής πρόσβαση στις εφαρµογές, η θετική στάση για τον εξοπλισµό, και η κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην τεχνολογία δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για αποτελεσµατικότερη µάθηση. Συνοπτικά αναφέρθηκαν έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί για τον προσδιορισµό της αποτελεσµατικότητας της τεχνολογίας των πολυµέσων στην εκπαίδευση. Στη συνέχεια θα αναφερθούµε σε σχετικές έρευνες που έχουν γίνει στο κλάδο της Φυσικής Αγωγής. Πολυµέσα στη Φυσική Αγωγή. Μια πρώτη ερευνητική προσπάθεια έγινε από τους Steffen και Hansen (1987), οι οποίοι συγκρίνανε ψυχοκινητικές και γνωστικές ικανότητες, 90 προπτυχιακών φοιτητών στο άθληµα του µπόουλινγκ. Τα µαθήµατα που παρακολούθησαν οι φοιτητές ήταν µε την παραδοσιακή διδασκαλία και τη διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή (εφαρµογή πολυµέσων The Bowling Series ). Οι επιδόσεις στις κινητικές ικανότητες ήταν σηµαντικά υψηλότερες για τους φοιτητές που αποτελούσαν την οµάδα διδασκαλίας µε τη βοήθεια υπολογιστή, όµως δεν υπήρχαν σηµαντικές διαφορές για τις γνωστικές ικανότητες. Η οµάδα διδασκαλίας µε τη βοήθεια υπολογιστή είχε την τάση να έχει θετικότερη αντίληψη για την εκπαιδευτική διαδικασία απ ότι η παραδοσιακή οµάδα διδασκαλίας. Η Kerns (1989), χρησιµοποιώντας ένα πρόγραµµα πολυµέσων εξατοµικευµένης διδασκαλίας, προσπάθησε να εξετάσει την αποτελεσµατικότητα του, στη

6 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), µάθηση των κανονισµών και της στρατηγικής στο τένις. Στην έρευνα της χρησιµοποίησε φοιτητές του βασικού προγράµµατος σπουδών που τους χώρισε τυχαία σε δύο οµάδες: την παραδοσιακή και των πολυµέσων. Οι φοιτητές και των δύο οµάδων διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις τους, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. Παρόµοια αποτελέσµατα αναφέρουν και οι Adams, Kandt, Throgmartin, και Waldrop (1991), όταν αξιολόγησαν την αποτελεσµατικότητα της διδασκαλίας των πολυµέσων στις επιδόσεις προπτυχιακών φοιτητών στους κανονισµούς του γκολφ, καταλήγοντας στο συµπέρασµα ότι η τεχνολογία των πολυµέσων µπορεί να είναι ένας αποτελεσµατικός εναλλακτικός τρόπος µάθησης. Όµως, οι περισσότερες έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί στο χώρο της εκπαίδευσης και ειδικότερα της Φυσικής Αγωγής έχουν χρησιµοποιήσει ε- φαρµογές µε ανεπαρκή σχεδίαση και γραφικά χα- µηλής ποιότητας. Αρκετοί ερευνητές έχουν χρησι- µοποιήσει νεότερες και ποιοτικότερες εφαρµογές πολυµέσων για την αξιολόγηση της επίδρασής τους στη µάθηση γνωστικών και κινητικών αντικειµένων. Οι Wilkinson, Hillier, Padfield και Harrison (1999), αξιολόγησαν ψυχοκινητικές και γνωστικές ικανότητες µαθητών λυκείου στις δεξιότητες της πάσας του σέρβις και της υποδοχής στο άθληµα της πετοσφαίρισης. Οι συµµετέχοντες στην έρευνα χωρίστηκαν σε δύο οµάδες διδασκαλίας: την παραδοσιακή και των πολυµέσων. εκαέξι µέρες ήταν η διάρκεια της έρευνας και κάθε οµάδα δέχθηκε καθηµερινά, διδασκαλία 45 λεπτών. εν υπήρχαν διαφορές στις γνωστικές ικανότητες των δεξιοτήτων του σέρβις και της υποδοχής µεταξύ των οµάδων, όµως, η οµάδα διδασκαλίας των πολυµέσων είχε υψηλότερες επιδόσεις στη δεξιότητα της πάσας. Επιπλέον, οι µαθητές που έλαβαν διδασκαλία µε τη τεχνολογία των πολυµέσων είχαν υψηλότερες επιδόσεις σε όλες τις κινητικές δοκιµασίες και αισθάνθηκαν ότι η εφαρµογή βοήθησε στη βελτίωση των κινητικών και γνωστικών ικανοτήτων τους. Αντίθετα, οι McKethan, Everhart και Stubblefield (2000), όταν αξιολόγησαν την επίδραση των πολυµεσικών συστηµάτων στη µάθηση της θεωρίας βασικών κινητικών αντικειµένων της Φυσικής Αγωγής (πέταγµα, πιάσιµο, κλώτσιµα), βρήκαν ότι η παραδοσιακή οµάδα διδασκαλίας είχε υψηλότερες επιδόσεις στην αναγνώριση των βασικών σηµείων εκτέλεσης, σε όλες τις κινητικές δεξιότητες που ελεγχθήκαν, ενώ δεν υπήρχαν διαφορές µεταξύ των δύο οµάδων διδασκαλίας στην περιγραφή των δεξιοτήτων. Οι Vernadakis, Zetou, Antoniou και Kioumourtzoglou (2002), αξιολόγησαν την αποτελεσµατικότητα δύο µεθόδων διδασκαλίας (παραδοσιακής και πολυµέσων) στη µάθηση της πάσας µε τα δάχτυλα στο άθληµα της πετοσφαίρισης. Συγκρίθηκαν τα αποτελέσµατα στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, µετά από µια περίοδο διδασκαλίας εννιά σχολικών µαθηµάτων, διάρκειας 40 λεπτών. Και οι δύο οµάδες διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. Παρόµοια αποτελέσµατα αναφέρουν οι McKethan, Everhart και Sanders (2001), όταν αξιολόγησαν την επίδραση των πολυµεσικών συστηµάτων στη µάθηση της θεωρίας βασικών κινητικών αντικειµένων της Φυσικής Αγωγής (πέταγµα, πιάσιµο, κλώτσιµα), επισηµαίνοντας ότι, η διδασκαλία µε πολυµέσα µπορεί να είναι ένα αποτελεσµατικό εναλλακτικό µέσο διδασκαλίας. Οι Everhart, Harhsaw, Everhart, Kernodle και Stubblefield (2002), αξιολόγησαν την επίδραση µιας εφαρµογής πολυµέσων στις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα µαθητών γυµνασίου. Η παρέµβαση διάρκειας ενός έτους µε την εφαρµογή πολυ- µέσων δεν είχε σηµαντική επίδραση στην φυσική δραστηριότητα και τις διατροφικές συνήθειες των µαθητών. Τέλος, οι Vernadakis, Antoniou, Zetou και Kioumourtzoglou (2004), αξιολόγησαν την αποτελεσµατικότητα τριών µεθόδων διδασκαλίας (παραδοσιακής, πολυµέσων και µεικτής) στη µάθηση του σουτ στο άθληµα της καλαθοσφαίρισης. Συγκρίθηκαν τα αποτελέσµατα στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, µετά από µια περίοδο διδασκαλίας δέκα σχολικών µαθηµάτων, διάρκειας 45 λεπτών. Και οι τρεις οµάδες διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. Βέβαια, η µεικτή οµάδα διδασκαλίας είχε την τάση να έχει τις υψηλότερες επιδόσεις σε όλες τις δοκιµασίες. Συνοπτικά αναφέρθηκαν οι κυριότερες έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί για τον προσδιορισµό της αποτελεσµατικότητας της τεχνολογίας των πολυµέσων στη Φυσική Αγωγή. Στη συνέχεια θα αναφερθούµε σε σχετικές έρευνες που έχουν γίνει στον τοµέα της ψυχολογίας. Ψυχολογικές έρευνες σχετικές µε τη διδασκαλία πολυµέσων Σε αυτή την ενότητα, γίνεται µια προσπάθεια ανασκόπησης των πιο σηµαντικών ψυχολογικών παραµέτρων που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διάρκεια ανάπτυξης ενός συστήµατος πολυµέσων, ώστε να είναι χρήσιµο και αποτελεσµατικό στην εκπαιδευτική διαδικασία. Σύµφωνα µε τον Wiemeyer (2001), για ν αναπτυχθούν αποτελεσµατικά συστήµατα πολυµέσων πρέπει να ληφθούν υπόψη έρευνες που έχουν γίνει στο τοµέα της ψυχολογίας. Η ψυχολογία έχει προσδιορίσει πολλούς αντιληπτικούς µηχανισµούς που σχετίζονται µε την επίδραση της διδασκαλίας των πολυµέσων στη µάθηση. Οι αρχές που αφορούν τη µορφή αντικειµένων όπως η οµοιότητα, η συνάφεια και η τοποθέτηση (Wandmacher, 1999) προσ-

7 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 1. Σηµαντικές έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί µε σκοπό την αξιολόγηση της επίδρασης των πολυµεσικών συστηµάτων στη µάθηση. Πεδίο Ερευνητής Συµµετέχοντες Σχεδιασµός & Μέθοδος Έρευνας Αποτελέσµατα Πολυµέσα & Εκπαίδευση Baker et al. (1994). Bangert-Drowns (1993). Clements (1991). Elliott & Hall (1997). Kulik (1994). Μαθητές πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης Μαθητές πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης 73 µαθητές της 3 ης δηµοτικού (Μ.Ο. ηλικίας 8.8 έτη) 54 µαθητές παιδικών σταθµών. Επιλέχτηκαν µε κριτήριο την πιθανότητα να παρουσιάσουν πρόωρες µαθησιακές δυσκολίες Μαθητές από το νηπιαγωγείο έως την τριτοβάθµια εκπαίδευση Σειρά αξιολογήσεων κατά την διάρκεια 3 ετών. Οι µαθητές και οι καθηγητές είχαν υπολογιστές Apple στην τάξη και στο σπίτι. Συγκρίθηκαν οµάδες που επιλέχτηκαν από γειτονικές περιοχές. Η έ- ρευνα διεξήχθη σε 5 σχολικές µονάδες στο Οχάιο, την Μινεσότα και τον Τέννεσση. Μετανάλυση από 32 συγκριτικές έρευνες στη διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή όπου έγινε χρήση εφαρµογών πολυµέσων. Μετρήθηκαν κριτήρια απόδοσης όπως η ποιότητα της γραφής, ο αριθµός των λέξεων, η στάση απέναντι στη γραφή, η εµµονή στη συνήθεια της γραφής, και η συχνότητα της διόρθωσης. Αρχική και τελική µέτρηση σε διάρκεια 25 εβδοµάδων. Μαθητές µε παρόµοια δηµιουργικότητα και επιδόσεις χωρίστηκαν σε δύο οµάδες: (1) εφαρµογή πολυµέσων και (2) παραδοσιακή διδασκαλία για τη δηµιουργικότητα. Η έ- ρευνα πραγµατοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη. Οι µαθητές τοποθετήθηκαν σε τρεις ο- µάδες. ύο χρησιµοποίησαν εφαρµογές πολυµέσων µε δραστηριότητες για τα µαθηµατικά και η τρίτη συµµετείχε σε παραδοσιακές δραστηριότητες διδασκαλίας των µαθηµατικών. Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε στην Αυστραλία. Μετανάλυση από 500 και πλέον έρευνες στη διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή όπου έγινε χρήση εφαρµογών πολυµέσων. - Οι υπολογιστές Apple είχαν θετική επίδραση στη στάση των µαθητών. - Γενικά, οι µαθητές που χρησι- µοποίησαν υπολογιστές Apple δεν είχαν υψηλότερες επιδόσεις στις δοκιµασίες που αξιολογήθηκαν. - Μικρή βελτίωση στις δεξιότητες της γραφής. - Έρευνες που εστίασαν στην επεξεργασία κειµένου και ειδικότερα στη διόρθωση της γραφής είχαν τη θετικότερη επίδραση. - Οι µαθητές που χρησιµοποίησαν την εφαρµογή πολυµέσων που δηµιουργήθηκε µε τη γλώσσα προγραµµατισµού Logo βελτίωσαν τη (µη λεκτική) δηµιουργικότητα τους στο σχέδιο σχηµάτων. - Η διδασκαλία µε την εφαρµογή πολυµέσων και η παραδοσιακή διδασκαλία βελτίωσε την παιδική λεκτική δηµιουργικότητα. - Οι µαθητές και των δύο οµάδων που χρησιµοποίησαν εφαρµογές πολυµέσων είχαν υψηλότερες επιδόσεις στις δοκιµασίες της πρόωρης µαθηµατικής ικανότητας. - Οι µαθητές που χρησιµοποίησαν τη διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή είχαν υψηλότερες επιδόσεις στις δραστηριότητες, µαθαίνανε σε λιγότερο χρόνο, και ήταν πιθανότερο να αναπτύξουν θετική στάση. Kulik, C. & Kulik, J.A. (1991). Μαθητές από το νηπιαγωγείο έως την τριτοβάθµια εκπαίδευση Μετανάλυση από 254 έρευνες αξιολόγησης στη διδασκαλία µε τη βοήθεια υπολογιστή όπου έγινε χρήση εφαρµογών πολυµέσων. - Η διδασκαλία τη βοήθεια υπολογιστή είχε µια µέτρια αλλά σηµαντική επίδραση στην επίδοση. Lazarowitz & Huppert, (1993). Mann et al. (1999). Μαθητές γυµνασίου Αρχική και τελική µέτρηση σε διάρκεια 4 εβδοµάδων για 5 µαθήµατα βιολογίας. Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε στο Ισραήλ. Η πειραµατική οµάδα παρακολούθησε εργαστηριακά µαθήµατα µε τη τεχνολογία των πολυµέσων. Η οµάδα ελέγχου παρακολούθησε µαθήµατα µε την παραδοσιακή διδασκαλία. Αντιπροσωπευτικό δείγµα 950 µαθητών της 5 ης τάξης από 18 δηµοτικά σχολεία Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε στη δυτική Βιρτζίνια. Μαθητές χρησιµοποίησαν εκπαιδευτικές εφαρµογές πολυµέσων για τη µάθηση βασικών δεξιοτήτων του υπολογιστή. ιάφορες κοινωνικές και δηµογραφικές µεταβλητές εξετάσθηκαν, όπως η συχνότητα χρήσης, η προηγούµενη εµπειρία, η κατάρτιση των εκπαιδευτικών και η στάση µαθητών και εκπαιδευτικών. - Η πειραµατική οµάδα είχε υψηλότερες επιδόσεις στη τελική δοκιµασία. - εν υπήρχαν σηµαντικές διαφορές µεταξύ των οµάδων της ηλικίας. - Όσο περισσότερο συµµετείχαν οι µαθητές στο πρόγραµµα διδασκαλίας, τόσο βελτίωναν τις επιδόσεις τους στις δοκιµασίες. - Η συνεπής πρόσβαση στις ε- φαρµογές, η θετική στάση για τον εξοπλισµό, και η κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην τεχνολογία δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για αποτελεσµατικότερη µάθηση.

8 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 1. (Συνέχεια) Πολυµέσα & Εκπαίδευση Raghavan et al. (1997). Ryan (1991). Wenglinsky (1998). 110 µαθητές της 6 ης δηµοτικού (50 αγόρια & 60 κορίτσια) Μαθητές από το νηπιαγωγείο έως την 6 η δηµοτικού. Κάθε έ- ρευνα είχε ως δείγµα τουλάχιστον 40 άτοµα Μαθητές 4 ης δηµοτικού και δευτέρας γυµνασίου Πρόγραµµα µαθηµάτων 8 βδοµάδων για τη διδασκαλία εννοιών χώρου και έντασης σε µαθητές από την Πενσυλβανία, χρησιµοποιώντας µια εφαρµογή πολυµέσων εκτός από την παραδοσιακή διδασκαλία. Στο τέλος της σειράς µαθηµάτων, οι µαθητές εξετάστηκαν και οι επιδόσεις τους συγκρίθηκαν µε αυτές των µαθητών της δευτέρας γυµνασίου που είχαν λάβει την παραδοσιακή διδασκαλία µόνο. Μετανάλυση συγκριτικών ερευνών. Οι µεταβλητές που εξετάστηκαν περιλάµβαναν τα χαρακτηριστικά των µαθητών, των εκπαιδευτικών, των µεθόδων διδασκαλίας, και του µαθησιακού περιβάλλοντος. Εθνική αξιολόγηση για την αποτελεσµατικότητα της τεχνολογίας των πολυµέσων στις επιδόσεις των µαθηµατικών. Οι µεταβλητές που εξετάσθηκαν ήταν η κοινωνικοοικονο- µική θέση, το µέγεθος του δείγµατος ανά τάξη, και τα χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών. - Η διδασκαλία των πολυµέσων βελτίωσε τις ικανότητες συλλογισµού των µαθητών. - Οι µαθητές της 6 ης δηµοτικού σηµείωσαν συνολικά υψηλότερες επιδόσεις από τους µαθητές της δευτέρας γυµνασίου, ειδικά στα πιο σύνθετα προβλήµατα. - Η κατάρτιση των εκπαιδευτικών µε θέµατα τεχνολογίας σχετίζεται σηµαντικά µε τις επιδόσεις των µαθητών. - Οι µαθητές που χρησιµοποίησαν την τεχνολογία των πολυµέσων παρουσίασαν υψηλότερες επιδόσεις στα µαθηµατικά. - Οι µαθητές που οι καθηγητές τους εκπαιδεύτηκαν στη διδασκαλία µε την τεχνολογία των πολυ- µέσων παρουσίασαν υψηλότερες επιδόσεις στα µαθηµατικά. Adams et al. (1991). 94 φοιτητές (47 αγόρια και 47 κορίτσια). Αξιολόγηση της µάθησης των κανονισµών του γκολφ που διδάχθηκαν σε αρχάριους φοιτητές πανεπιστηµίου µε δύο µεθόδους: τη µέθοδο διδασκαλίας των πολυµέσων και την παραδοσιακή µέθοδο. - εν υπήρχαν διαφορές στην επίδοση µεταξύ των οµάδων διδασκαλίας. - Η οµάδα των πολυµέσων εργάστηκε 50% λιγότερο για τη µάθηση των κανονισµών του γκολφ. Πολυµέσα & Φυσική Αγωγή Everhart et al. (2002). Kerns (1989). 78 µαθητές γυµνασίου 43 φοιτητές του βασικού προγράµ- µατος σπουδών στο τένις. Αξιολόγηση της επίδρασης µιας εφαρµογής πολυµέσων στις διατροφικές συνήθειες και τη φυσική δραστηριότητα µαθητών γυµνασίου. ύο οµάδες διδασκαλίας: α) Παραδοσιακή (n=39), β) Πολυµέσων (n=39). Η έρευνα είχε διάρκεια µια σχολική χρονιά και σε αυτό το διάστηµα οι µαθητές παρακολούθησαν µαθή- µατα Φυσικής Αγωγής 4 φορές την εβδοµάδα. Αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας της διδασκαλίας των πολυµέσων στη µάθηση των κανονισµών και της στρατηγικής στο τένις. ύο οµάδες διδασκαλίας: α) Παραδοσιακή (n=24), β) Πολυµέσων (n=19). Η έ- ρευνα είχε διάρκεια 8 εβδοµάδες και σε αυτό το διάστηµα οι φοιτητές παρακολούθησαν 24 µαθήµατα των 50 λεπτών. - Η παρέµβαση διάρκειας ενός έτους µε την εφαρµογή πολυµέσων δεν είχε σηµαντική επίδραση στην φυσική δραστηριότητα και τις διατροφικές συνήθειες των µαθητών. - Οι φοιτητές και των δύο οµάδων διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις τους, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. McKethan et al. (2001). 44 δευτεροετής προπτυχιακοί φοιτητές Αξιολόγηση της επίδρασης πολυµεσικών συστηµάτων στη µάθηση της θεωρίας βασικών κινητικών αντικειµένων της Φυσικής Αγωγής (πέταγµα, πιάσιµο, κλώτσηµα). Τρεις οµάδες διδασκαλίας: α) Παραδοσιακή (n=18), β) Πολυµέσων (n=13), και γ) ελέγχου (n=13). Η διάρκεια της έρευνας ήταν 3 βδοµάδες και κάθε οµάδα δέχθηκε διδασκαλία 10 λεπτών για κάθε δεξιότητα. - Η οµάδα διδασκαλία των πολυ- µέσων και η παραδοσιακή οµάδα διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις των φοιτητών σε όλες τις δεξιότητες, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. McKethan et al. (2000). 97 µαθητές δηµοτικού Αξιολόγηση της επίδρασης πολυµεσικών συστηµάτων στη µάθηση της θεωρίας βασικών κινητικών αντικειµένων της Φυσικής Αγωγής (πέταγµα, πιάσιµο, κλώτσηµα). ύο οµάδες διδασκαλίας: α) Παραδοσιακή (n=52), β) Πολυµέσων (n=45). Η διάρκεια της έρευνας ήταν 3 βδοµάδες και κάθε οµάδα δέχθηκε διδασκαλία 10 λεπτών για κάθε δεξιότητα. - Η παραδοσιακή οµάδα διδασκαλίας είχε υψηλότερες επιδόσεις στην αναγνώριση των βασικών σηµείων εκτέλεσης, σε όλες τις κινητικές δεξιότητες που ελεγχθήκαν. - εν υπήρχαν διαφορές µεταξύ των δύο οµάδων διδασκαλίας στην περιγραφή των δεξιοτήτων.

9 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Πίνακας 1. (Συνέχεια) Steffen et al. (1987). Vernadakis et al. (2002). 90 προπτυχιακοί φοιτητές 32 µαθητές της 1 ης και δευτέρας γυ- µνασίου (25 κορίτσια, και 23 αγόρια) Αξιολόγηση ψυχοκινητικών και γνωστικών ικανοτήτων φοιτητών που συµµετείχαν σε µία σειρά µαθηµάτων µπόουλινγκ για αρχάριους. Ένας αριθµός 49 φοιτητών που επιλέχθηκαν τυχαία αποτέλεσε την οµάδα παραδοσιακής διδασκαλίας. Οι υπόλοιποι 41 αποτέλεσαν την οµάδα διδασκαλίας µε τη βοήθεια υπολογιστή (Χρησιµοποίησαν την εφαρµογή πολυµέσων The Bowling Series ). Η διάρκεια της έρευνας ήταν 8 εβδοµάδες και κάθε οµάδα δέχθηκε διδασκαλία 50 λεπτών 3 φορές τη βδοµάδα. Αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας δύο µεθόδων διδασκαλίας (παραδοσιακής και πολυµέσων) στη µάθηση της πάσας µε τα δάχτυλα στο άθληµα της πετοσφαίρισης. Συγκρίθηκαν τα αποτελέσµατα στις δοκι- µασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, µετά από µια περίοδο διδασκαλίας 9 σχολικών µαθηµάτων, διάρκειας 40 λεπτών. - Οι επιδόσεις στις κινητικές ικανότητες ήταν σηµαντικά υψηλότερες για τους φοιτητές που αποτελούσαν την οµάδα διδασκαλίας µε τη βοήθεια υπολογιστή, όµως δεν υπήρχαν σηµαντικές διαφορές για τις γνωστικές ικανότητες. - Η οµάδα διδασκαλίας µε τη βοήθεια υπολογιστή είχε την τάση να έχει θετικότερη αντίληψη για την εκπαιδευτική διαδικασία απ ότι η παραδοσιακή οµάδα διδασκαλίας. - Οι µαθητές και των δύο οµάδων διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. Vernadakis et al. (2004). Wilkinson et al. (1999). 48 µαθητές της 1 ης και δευτέρας γυµνασίου (17 κορίτσια, και 15 αγόρια) Αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας τριών µεθόδων διδασκαλίας (παραδοσιακής, πολυ- µέσων και µεικτής) στη µάθηση του σουτ στο άθληµα της καλαθοσφαίρισης. Συγκρίθηκαν τα αποτελέσµατα στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, µετά από περίοδο διδασκαλίας 10 σχολικών µαθηµάτων, διάρκειας 45 λεπτών. 69 µαθητές λυκείου Αξιολόγηση ψυχοκινητικών και γνωστικών ικανοτήτων µαθητών λυκείου στις δεξιότητες της πάσας του σέρβις και της υποδοχής στο άθληµα της πετοσφαίρισης. ύο οµάδες διδασκαλίας: α) Παραδοσιακή και β) Πολυµέσων. εκαέξι µέρες ήταν η διάρκεια της έρευνας και κάθε οµάδα δέχθηκε καθηµερινά, διδασκαλία 45 λεπτών. - Και οι τρεις οµάδες διδασκαλίας βελτίωσαν τις επιδόσεις τους στις δοκιµασίες της γνώσης και της κινητικής ικανότητας, χωρίς όµως να υπάρξουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ τους. - Η µεικτή οµάδα διδασκαλίας είχε την τάση να έχει τις υψηλότερες επιδόσεις σε όλες τις δοκιµασίες. - εν υπήρχαν διαφορές στις γνωστικές ικανότητες των δεξιοτήτων του σέρβις και της υποδοχής µεταξύ των οµάδων, όµως η οµάδα διδασκαλίας των πολυµέσων είχε υψηλότερες επιδόσεις στη δεξιότητα της πάσας. - Οι µαθητές που έλαβαν διδασκαλία µε τη τεχνολογία των πολυµέσων είχαν υψηλότερες επιδόσεις σε όλες τις κινητικές δοκιµασίες και αισθάνθηκαν ότι η εφαρµογή βοήθησε στη βελτίωση των κινητικών και γνωστικών ικανοτήτων τους. διορίζουν πως ένα οπτικό σύστηµα αντιλαµβάνεται και υιοθετεί σταθερούς µηχανισµούς αντίληψης. Όσον αφορά την κινητική µάθηση, οι Daugs, Blischke, Olivier και Marschall (1989), αναφέρουν διάφορες καταστάσεις που υποστηρίζουν τη δυναµική οπτική αντίληψη ενός πρότυπου, όπως για παράδειγµα, η αργή κίνηση, ο αριθµός των επαναλήψεων, ο έλεγχος εστίασης της προσοχής, και ο τρόπος παρουσίασης. Σηµαντικό ρόλο σε αυτές τις καταστάσεις έχουν οι ειδικές συσκευές, όπως η προσαρµοσµένη οθόνη στο κεφάλι (head-mounted displays), αφού η απουσία τους έχει σαν συνέπεια τα πολυµέσα να χάνουν την τρισδιάστατη δυναµική τους και να γίνονται δυσδιάστατα. Προκειµένου λοιπόν, να υποστηριχθεί η τρισδιάστατη αντίληψη, οπτικά κριτήρια βάθους πρέπει να εφαρµοστούν, όπως για παράδειγµα, η µερική κάλυψη των αντικειµένων, η προοπτική, το µέγεθος, η σκιά, και η κίνηση. Επίσης, σηµαντικό ρόλο έχουν και οι µηχανισµοί χρωµατικής αντίληψης που αναφέρονται στις αντιληπτικές, συναισθηµατικές, και συµβολικές επιδράσεις των χρωµάτων στο ανθρώπινο αντιληπτικό σύστηµα. Εκτός από την προφανή αισθητική τους διάσταση, τα χρώµατα επηρεάζουν θέµατα εργονοµίας και λειτουργικότητας, ενώ επιπλέον µπορούν να χρησιµοποιηθούν, για να τονιστούν έννοιες και µηνύµατα (Holzschlag, 2002). Ο Heller (1991), υποστηρίζει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι προτιµούν το «µπλε» χρώµα και τις αποχρώσεις του. Επισηµαίνοντας ότι το «µπλε» χρώµα συµβολίζει την αρµονία, τη φιλία, τη φιλική διάθεση, την πίστη, την αξιοπιστία, τη ψυχρότητα

10 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), και τη χαλάρωση. Το «κόκκινο» χρώµα συµβολίζει την ευτυχία, την ενέργεια, τη δραστηριότητα, το πάθος, τη συγκίνηση (µίσος, αγάπη, σεξουαλικότητα, κ.λπ.), και τη θερµότητα. Ενώ το «πράσινο» χρώ- µα που ολοκληρώνει τη βασική χρωµατική παλέτα (R=red-κόκκινο, G=green-πράσινο, B=blue-µπλε) συµβολίζει τη φύση, την άνοιξη, την υγεία, την ελπίδα, την υποµονή, και την ανοχή. Οι Runeson και Frykholm (1983), αναφέρουν ότι η αρχή των κινηµατικών χαρακτηριστικών της δυναµικής εξηγεί, πώς µπορούµε να αντιληφθούµε τη δυναµική της ανθρώπινης κίνησης βάσει της κινη- µατικής. Ενώ αρκετοί περαιτέρω µηχανισµοί της χώρο-χρονικής ολοκλήρωσης, όπως για παράδειγµα, η συχνότητα σύνθεσης εικόνων, επιδεικνύουν πώς το οπτικό σύστηµα ενσωµατώνει διαδοχικές πληροφορίες για διαφορετικά επίπεδα. Αυτή η γνώση είναι πολύ σηµαντική προκειµένου να προσδιοριστεί η ελάχιστη ακολουθία εικόνων (frame) που χρειάζεται για την κατανόηση ενός βίντεο. Ο Hansel (2002), παρουσιάζει αρκετές οδηγίες που βασίζονται σε ψυχολογικές έρευνες προκειµένου να υποστηριχθεί η διαδικασία διδασκαλίας και µάθησης, όπως για παράδειγµα: Προσελκύστε την προσοχή! Παρακινήστε! ηµιουργήστε προβλήµατα για λύση! Συµφωνήστε στους µαθησιακούς στόχους! Ενεργοποιήστε τους µαθητές και υποστηρίξτε τους µε παραδείγµατα, σχόλια, προτάσεις, ανατροφοδότηση, και διορθώσεις! Χρησιµοποιήστε όλα τα µέσα για να εδραιώσετε τη διαδικασία της µάθησης, π.χ. ασκήσεις, επαναλήψεις, ερωτήσεις, κ.λπ.! Αξιολογήστε την επιτυχία και δώστε ανατροφοδότηση στο µαθητή! Η Rose (1997), επικεντρώνει την έρευνά της στις θεωρίες της µνήµης και της µάθησης εξετάζοντας τη σηµασία και την αλληλεπίδραση διαφορετικών µεταβλητών που επηρεάζουν τη µάθηση και τη διατήρηση γνωστικών και κινητικών δεξιοτήτων. Καταλήγοντας στο συµπέρασµα, ότι το αρχικό επίπεδο µάθησης, τα χαρακτηριστικά της δεξιότητας προς µάθηση, η φύση των συνθηκών µάθησης και η εγγενείς ικανότητες και προηγούµενες εµπειρίες του µαθητή, επηρεάζουν τη µαθησιακή διαδικασία. Επιπλέον, ο Engelkamp (1991), βασιζόµενος στις θεωρίες του συναισθήµατος, της παρακίνησης, και της επιθυµίας, υπογραµµίζει τη σηµασία των ψυχολογικών ορµών και των κινήτρων. ηλώνοντας, ότι είναι σηµαντικό να ενισχυθεί όχι µόνο η διαδικασία της πληροφορίας, αλλά και οι διαδικασίες των κινήτρων, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην σύνθετη αλληλεπίδραση αυτών των δύο ψυχολογικών διαδικασιών. Τέλος, όταν αναπτύσσουµε συστήµατα πολυµέσων είναι πολύ σηµαντικό να λαµβάνουµε υπόψη ψυχολογικές θεωρίες µάθησης όπως ο συµπεριφορισµός (behaviorism), ο γνωστικισµός (cognitivism) και ο εποικοδοµισµός (constructivism) αφού οι θεωρίες αυτές έχουν προσδιορίσει πολλούς µηχανισµούς και καταστάσεις που επηρεάζουν την αποτελεσµατικότητα και την αποδοτικότητα της µάθησης (π.χ. οι θετικές επιδράσεις των ανταµοιβών και των ε- παναλήψεων). Άλλωστε, σήµερα ο προβληµατισµός δεν εστιάζεται στο αν η χρήση τους είναι κατάλληλη για τους µαθητές αλλά στο πώς πρέπει να εφαρµόζονται, ώστε να βοηθήσουν στη γνωστική τους ανάπτυξη (Clements, 1999). Συνοπτικά αναφέρθηκαν οι σηµαντικότεροι ψυχολογικοί παράµετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διάρκεια υλοποίησης ενός συστήµατος πολυ- µέσων. Στη συνέχεια θα αναφερθούµε σ ένα µοντέλο ανάπτυξης εκπαιδευτικών εφαρµογών πολυµέσων. Μοντέλο ανάπτυξης εκπαιδευτικών πολυµεσικών συστηµάτων Για να ολοκληρωθεί ένα έργο, το οποίο περιλαµβάνει την ανάπτυξη ενός συστήµατος πολυµέσων, είναι απαραίτητο να ακολουθηθούν κάποιες συγκεκριµένες διαδικασίες, που τοποθετούνται µέσα σε σαφώς καθορισµένες φάσεις. Σε αυτή την ενότητα, γίνεται µια προσπάθεια παρουσίασης ενός µοντέλου ανάπτυξης εκπαιδευτικών πολυµεσικών συστηµάτων το οποίο βασίζεται σε συγκεκριµένα πρότυπα. Τα εκπαιδευτικά συστήµατα πολυµέσων απαιτούν µια συστηµατική ανάπτυξη. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που οδηγούν σε αυτό το συµπέρασµα, µε σπουδαιότερους να είναι Wiemeyer (2002, 2003α): Η αυξανόµενη πολυπλοκότητα τους που καθιστούν δύσκολη την παρακολούθηση των επιµέρους στοιχείων τους. Η αυξανόµενη ποιοτική ζήτηση τους που απαιτεί το συστηµατικό έλεγχο όλων των φάσεων της παραγωγικής διαδικασίας τους. Η χρονοβόρα και ακριβή ανάπτυξη τους που απαιτεί συστηµατικό έλεγχο της διαδικασίας ανάπτυξης τους. Γι αυτό το λόγω, είναι σηµαντικό η ανάπτυξή τους να βασίζεται σε συγκεκριµένα πρότυπα, όπως: Η εφαρµοσµένη µηχανική (Software Engineering) ή τεχνική λογισµικού (Software Technique). Η εφαρµοσµένη µηχανική νέων µέσων (New media engineering). Ο συστηµατικός εκπαιδευτικός σχεδιασµός (Systematic Instructional Design). Η εφαρµοσµένη µηχανική ή τεχνική λογισµικού έχει ως στόχο την ανάπτυξη υψηλής ποιότητας λογισµικού µε µειωµένο κόστος και χρόνο παραγωγής καλύπτοντας τις απαιτήσεις του πελάτη (Balzert, 2000). Αυτό το πρότυπο περιλαµβάνει τέσσερις φάσεις: την έναρξη, την επεξεργασία, την κατασκευή και την µετάβαση, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην ανάλυση του προβλήµατος, στον καθορισµό των στόχων, στον σχεδιασµό του περιβάλλο-

11 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), ντος της εφαρµογής, την υλοποίηση, την ολοκλήρωση, τον έλεγχο, την τροποποίηση, την επέκταση και τη διόρθωση. Από την άλλη πλευρά, η εφαρµοσµένη µηχανική νέων µέσων έχει ως στόχο την ανάπτυξη εµπορικών εφαρµογών δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση των χρονοδιαγραµµάτων και του οικονο- µικού προϋπολογισµού (Franz & Franz, 1998). Αυτό το πρότυπο περιλαµβάνει έξι φάσεις: την αρχική, των βασικών εννοιών, των εξειδικευµένων εννοιών, την υλοποίηση, την παρουσίαση και τη χρήση. Ενώ, ο συστηµατικός εκπαιδευτικός σχεδιασµός αναφέρεται στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών εφαρ- µογών λαµβάνοντας υπόψη παιδαγωγικές διαδικασίες που αφορούν τη ψυχολογία, τη µάθηση και τη γνώση (Issing, 1997). Αυτό το πρότυπο περιλαµβάνει τρεις κυρίως φάσεις: την ανάλυση και το σχεδιασµό, την ανάπτυξη και την παραγωγή, την αξιολόγηση, τον έλεγχο και τη διανοµή. Όλα αυτά τα πρότυπα σύµφωνα µε τον Wiemeyer (2002, 2003α), έχουν πλεονεκτήµατα και µειονεκτή- µατα. Προκειµένου να χρησιµοποιηθούν τα πλεονεκτήµατα των παραπάνω προτύπων και να αποφευχθούν τα αντίστοιχα µειονεκτήµατα τους, προτείναµε έναν συνδυασµό τους, καταλήγοντας στις έξι παρακάτω φάσεις: Φάση 1: Ανάλυση/ σχεδιασµός. Ο κύριος σκοπός αυτής της φάσης είναι να αναλυθούν όλες οι σχετικές προϋποθέσεις, προτού αποφασισθεί να αναπτυχθεί και να παραχθεί ένα σύστηµα πολυµέσων. Αυτή η ανάλυση περιλαµβάνει τις παρακάτω διαδικασίες: - Καθορισµός των στόχων (π.χ., στόχοι µάθησης και διδασκαλίας). - Καθορισµός του περιεχοµένου (στοιχεία, σχέσεις, δοµή). - Παιδαγωγική, θεωρία µάθησης, µέθοδοι διδασκαλίας. - Περιορισµοί (αρχάριοι, µαθησιακό περιβάλλον, στόχοι, κ.λπ.). - Λειτουργίες και απόδοση του συστήµατος διδασκαλίας. - Ποιοτικές απαιτήσεις. - Ανάλυση του εφικτού. Φάση 2: Καθορισµός του συστήµατος. Ο κύριος σκοπός αυτής της φάσης είναι να αποτιµηθεί µε λεπτοµέρεια και ακρίβεια η εικόνα του συστήµατος πολυµέσων που πρόκειται να παραχθεί. Για αυτό το λόγω, είναι απαραίτητο να συζητηθούν τα παρακάτω ζητήµατα: - Απαιτήσεις χρηστών. - Οπτική και λεκτική περιγραφή του περιεχοµένου. - Παιδαγωγική, θεωρία µάθησης, µέθοδοι διδασκαλίας. - Παρουσιάσεις: ήχος, βίντεο, κ.λπ. - Λειτουργίες και απόδοση. - Τεχνολογία (παρουσίαση, εργαλεία προγραµ- µατισµού, κ.λπ.). - Γραφικό διεπαφής µε το χρήστη (Graphical User Interface). - Μη λειτουργικές απαιτήσεις (ασφάλεια, κανόνες, κ.λπ.) Στη φάση αυτή, ο σχεδιασµός της δοµής του συστήµατος, το περιβάλλον διεπαφής, και η παραγωγή λογικών διαγραµµάτων ροής και χαρτών πλοήγησης, πρέπει να γίνει µε τέτοιο τρόπο, ώστε να ικανοποιεί τα χαρακτηριστικά της µαθησιακής διαδικασίας (π.χ. χαρακτηριστικά γνωρίσµατα µαθητή, περιεχόµενο µάθησης, στρατηγικές διδασκαλίας, χαρακτηριστικά γνωρίσµατα συστήµατος κ.λπ.). Φάση 3: Σχεδιάγραµµα. Ο σκοπός αυτής της φάσης είναι να αναπτυχθεί ένα αξιόπιστο σύστηµα πολυµέσων που είναι σε θέση να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις που διευκρινίστηκαν στην προηγούµενη φάση. ύο θέµατα σκιαγραφούν τα αποτελέσµατα αυτής της φάσης: η αρχιτεκτονική της εφαρµογής και τα επιµέρους λειτουργικά στοιχεία που την αποτελούν. Φάση 4: Ανάπτυξη. Στη συγκεκριµένη φάση γίνεται η συγκέντρωση και επεξεργασία του πολυµεσικού υλικού της εφαρµογής καθώς και η ενσωµάτωσή του στο σύστηµα µε βάση το σενάριο που καθορίστηκε στην προηγούµενη φάση του σχεδιαγράµ- µατος. Όταν η εφαρµογή ολοκληρώνεται, ελέγχεται τόσο ως προς τη σωστή λειτουργία της όσο και ως προς το αν ικανοποιεί τα χαρακτηριστικά της µαθησιακής διαδικασίας. Με βάση τις παρατηρήσεις που θα γίνουν από αυτή την αξιολόγηση, πραγµατοποιείται το τελικό σύστηµα πολυµέσων. Φάση 5: Ολοκλήρωση και αξιολόγηση. Σε αυτή τη φάση, το σύστηµα πολυµέσων ολοκληρώνει τα βήµατα της µεθοδολογίας ανάπτυξης και ενσωµατώνεται στην εκπαιδευτική διαδικασία. Για να είναι η χρήση του αποτελεσµατική, θα πρέπει να πληροί συγκεκριµένες προδιαγραφές ποιότητας και να συνοδεύεται από υλικό υποστήριξης προς τους τελικούς χρήστες. Βέβαια, επιπλέον έλεγχοι και δοκιµές πρέπει να πραγµατοποιηθούν ώστε ν αξιολογηθεί κατά πόσο έχουν επιτευχθεί οι στόχοι και οι αντικειµενικοί σκοποί που είχαµε θέσει για το τελικό σύστηµα πολυµέσων. Φάση 6: Συντήρηση. Σε αυτή την φάση, το σύστηµα πολυµέσων εφαρµόζεται ως τελική εφαρµογή στην εκπαιδευτική διαδικασία. Όµως, η διαδικασία ανάπτυξης δεν πρέπει να τελειώσει σε αυτό το σηµείο. Α- ντιθέτως, η εµπειρία από την πρακτική χρήση, οι δοκιµές και οι αξιολογήσεις πρέπει να συνεχίζονται, ώστε το σύστηµα πολυµέσων να έχει τη δυνατότητα τροποποίησης εάν είναι απαραίτητο. Όπως φαίνεται από την παραπάνω διαδικασία ανάπτυξης εκπαιδευτικών πολυµεσικών συστηµάτων, ο έλεγχος και η αξιολόγηση αποτελεί το βασικότερο συστατικό για την επιτυχία τους στη µαθησιακή διαδικασία (Wiemeyer, 2003β). Για το λόγω αυτό, είναι ιδιαίτερα σηµαντικό να ελέγχονται και να αξιολογούνται µε συστηµατικό τρόπο, όσο το δυνατόν, σε πιο πρώιµο στάδιο. Για τη διαµόρφωση

12 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), αυτής της αξιολόγησης, διάφοροι µέθοδοι έρευνας µπορούν να εφαρµοστούν (Wandmacher, 2003β): Εµπειρογνώµονες µπορούν ν αξιολογήσουν τα εκπαιδευτικά συστήµατα πολυµέσων σύµφωνα µε ειδικά κριτήρια, π.χ., γνωστικά, αντίληψης, δράσης, µάθησης, και παιδαγωγικής. Εµπειρογνώµονες µπορούν ν αξιολογήσουν µε τη µέθοδο της εξερεύνησης, δηλ., εµπειρογνώ- µονες που αντιπροσωπεύουν διαφορετικούς ε- πιστηµονικούς κλάδους ή ερευνητικούς τοµείς προσδιορίζουν πιθανά προβλήµατα της εφαρ- µογής, π.χ., πινάκιο εξιστόρησης (storyboard), γραφικά και σχέδιο, γλώσσα, αξιοπιστία και α- πόδοση τεχνικών παραµέτρων του συστήµατος. Η αξιολόγηση µε τη µέθοδο της εξερεύνησης µπορεί επίσης να πραγµατοποιηθεί και από τους χρήστες, οι οποίοι έρχονται αντιµέτωποι µε µια αρχική έκδοση του συστήµατος πολυµέσων. Μια άλλη τεχνική είναι να συζητηθούν συγκεκριµένα ζητήµατα µε τους χρήστες ή να περάσουν από συνέντευξη. Επιπλέον, ερωτηµατολόγια αξιολόγησης µπορούν να εφαρµοστούν µε σκοπό την καταγραφή των πληροφοριών για την αξιοπιστία και την εγκυρότητα του συστήµατος. Τέλος, ένας άλλος τρόπος είναι η παρατήρηση των χρηστών κατά την ενασχόλησή τους µε την εφαρµογή πολυµέσων σε πραγµατικές ή εργαστηριακές συνθήκες. Σχόλια και συζήτηση Στις προηγούµενες ενότητες της παρούσας ανασκόπησης παρουσιάστηκαν, αναλύθηκαν και σχολιάστηκαν κάποιες από τις σηµαντικότερες εκπαιδευτικές δυνατότητες της χρήσης των αλληλεπιδραστικών πολυµέσων στην εκπαίδευση και την Φυσική Αγωγή. Παράλληλα συγκεκριµένοι προβλη- µατισµοί επισηµάνθηκαν και διατυπώθηκαν οι οποίοι βέβαια δεν θέτουν υπό αµφισβήτηση την εκπαιδευτική αξία των εν λόγω εφαρµογών. Αναφέρονται όµως και εντοπίζονται κυριότερα στην έµπρακτη χρήση τους από εκπαιδευτικούς και µαθητές. Είναι βέβαιο ότι ανεξάρτητα από το πόσο τεχνολογικά άρτιο και παιδαγωγικά πρωτοποριακό µπορεί να είναι ένα µέσο, η ενσωµάτωση της χρήσης του στην εκπαίδευση αποτελεί τον καθοριστικότερο παράγοντα για την αποτελεσµατικότητά του. Συχνά τα περισσότερα από τα προβλήµατα που σχετίζονται µε τη χρήση των εφαρµογών πολυµέσων είναι άµεσα συνδεδεµένα µε τον τρόπο χρήσης και ένταξής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Όπως κατ επανάληψη έχει διατυπωθεί (Barron & Orwig, 1997; Gayeski, 1996; Norton & Wiburg, 1998; Whalley, 1995), η χρήση τους είναι ελκυστική και ευχάριστη, προάγει την ενεργητική µάθηση καθώς επιτρέπει στους µαθητές να ελέγξουν και να διαχειριστούν τη διαδικασία µε την οποία µαθαίνουν, βοηθά στην καλύτερη κατανόηση της υπό µάθηση ενότητας εφόσον παρέχει πολύµορφη παρουσίαση των πληροφοριών, εξυπηρετεί την εξατοµίκευση της διδασκαλίας και ενθαρρύνει την ανάπτυξη δεξιοτήτων επεξεργασίας πληροφοριών και λύσης προβλήµατος. Ωστόσο, η αποτελεσµατική εκµετάλλευση του δυναµικού τους εµπεριέχει πρώτιστα την κατανόηση πως κάθε ένα από τα µέσα που αποτελούν µια εφαρµογή πολυµέσων είναι φορέας πληροφορίας και όχι διακοσµητικό στοιχείο. Όµως σε ένα κόσµο κατεξοχήν "εγγράµµατο" και σε ένα εκπαιδευτικό σύστηµα στο οποίο ο κυρίαρχος ήταν και είναι η γραπτή έκφραση, αυτό δεν είναι ιδιαίτερα εύκολη υπόθεση. Είναι επίσης σηµαντικό να επισηµάνουµε πως ακόµη και στην περίπτωση ενός περισσότερο εξελιγµένου περιβάλλοντος µάθησης του επόµενου αιώνα, η ποιότητα και η αποτελεσµατικότητα της µάθησης θα εξακολουθεί να εξαρτάται από τους ίδιους τους µαθητές και τους εκπαιδευτικούς. Ειδικότερα, τα αποτελέσµατα ερευνητικών προγραµµάτων πειραµατικού και εµπειρικού χαρακτήρα (pre and post testing, systematic observation, κ.λπ.) φαίνεται να συγκλίνουν ότι η επαφή µε αλληλεπιδραστικά πολυµέσα ενισχύει και διευκολύνει τη µαθησιακή διαδικασία και παρωθεί τους µαθητές εντονότερα από τα παραδοσιακά µέσα. Παρόλα αυτά η επιρροή του εκπαιδευτικού αντιµετωπίζεται ως ζήτηµα υ- ψίστης σηµασίας καθώς ο ρόλος του είναι αποφασιστικός για την αποτελεσµατική διαχείριση και ενσωµάτωση της χρήσης πολυµέσων στη εκπαίδευση. Είναι λοιπόν απαραίτητο να προστεθεί ότι για να µπορέσει αυτή η θαυµαστή, «σχεδόν µαγική» συλλογή κειµένων, ήχων, γραφικών και κινούµενων εικόνων να επηρεάσει θετικά τη µαθησιακή διαδικασία, είναι απολύτως αναγκαία και επιβεβληµένη η ενεργή συµµετοχή και η από κοινού δράση εκπαιδευτικών και µαθητών. Πρακτικές εφαρµογές και προτάσεις Σαν συµπέρασµα, µπορούµε να πούµε ότι η διδασκαλία µε πολυµέσα, στην πράξη, προσφέρει νέες και συναρπαστικές υποσχέσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία και ιδιαίτερα στη µάθηση. Όµως, προκειµένου να εκπληρωθούν αυτές οι υποσχέσεις, ιδιαίτερη επιµέλεια και προσοχή πρέπει να υπάρξει σε συγκεκριµένα ζητήµατα, όπως: Τη σχεδίαση του συστήµατος πολυµέσων µε τέτοιο τρόπο ώστε να εκπληρώνει το πλαίσιο διδασκαλίας του κάθε µαθήµατος (στόχοι µάθησης, στρατηγικές µάθησης, χαρακτηριστικά γνωρίσµατα των αρχαρίων, διδακτικές έννοιες, κ.λπ.). Από αυτή την άποψη, η σύνθετη αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος µάθησης πρέπει να ληφθεί υπόψη, ιδιαίτερα η αλληλεπίδραση του τρόπου και στόχου διδασκαλίας αφ' ενός και τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του µαθητή αφ' ετέρου. Όµως, το σηµαντικότερο χαρακτηριστικό γνώρισµα που απαιτείται, είναι η αλληλεπίδραση του συστήµατος.

13 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Τη σχεδίαση του συστήµατος πολυµέσων µε τέτοιο τρόπο ώστε να συµβαδίζει µε τις λειτουργικές απαιτήσεις και προδιαγραφές (π.χ., ISO και ) που διέπουν τέτοιες εφαρµογές, όπως η ασφάλεια, η πλοήγηση, η σχεδίαση γραφικών κ.τλ. Την εξοικείωση των µαθητών µε τις δυνατότητες, τον τρόπο δόµησης και γενικά το περιβάλλον της εφαρµογής µέσα από παρουσιάσεις και επιµορφωτικές δραστηριότητες. Το σχεδιασµό και την οργάνωση δραστηριοτήτων µε σταδιακά αυξανόµενο βαθµό πολυπλοκότητας και δυσκολίας που να στοχεύουν στην προοδευτική ανάπτυξη συγκεκριµένων επιµέρους δεξιοτήτων επεξεργασίας και διαχείρισης πληροφοριών. Το βοηθητικό, υποστηρικτικό, εποπτικό και καθοδηγητικό ρόλο του εκπαιδευτικού κατά τη διάρκεια των αλληλεπιδράσεων των µαθητών µε τέτοιου είδους εφαρµογές. Την αρχική ενασχόληση µε αυστηρά δοµηµένες δραστηριότητες που ενέχουν τη χρήση υποστηρικτικού υλικού και τη σταδιακή «χαλάρωση» του επιπέδου δόµησης έτσι ώστε να εξασφαλίζεται συνοχή, συνέπεια και αλληλουχία. Η µέριµνα των ανωτέρω ζητηµάτων αποτελεί σηµαντικότατο αλλά επιµέρους στόχο καθώς εκείνο που προέχει είναι η συνειδητοποίηση της εκπαιδευτικής αξίας των εφαρµογών πολυµέσων. Οι περιγραφές ερευνητών (Plowman & Chambers, 1994; Sparrowhawk, 1995) επισηµαίνουν ότι ο τρόπος µε τον οποίο αντιµετωπίζονται οι εφαρµογές αυτές από µερικούς εκπαιδευτικούς δεν είναι και ο ορθότερος. Για κάποιους ο εκπαιδευτικός ρόλος των εφαρµογών πολυµέσων περιορίζεται σε αυτόν του πληροφοριακού βοηθή- µατος, το οποίο προσφέρει µονάχα πλήθος αναφορών σχετικών µε ένα θέµα. Βασιζόµενοι σε αυτό το επιχείρηµα ζητούν συχνά από τους µαθητές να βρουν πληροφορίες για ένα προκαθορισµένο θέµα, να τις εκτυπώσουν και να τις αποµνηµονεύσουν. Υπάρχουν και άλλοι που θεωρούν ότι στόχος της χρήσης τέτοιων εφαρµογών στην τάξη είναι η ανάπτυξη υπολογιστικών δεξιοτήτων και γι αυτό δίνουν ιδιαίτερη έµφαση στην αποτελεσµατική αποθήκευση, εκτύπωση και µεταφορά των πληροφοριών σε άλλες εφαρµογές. Αν και πολλές εξηγήσεις θα µπορούσαν να διατυπωθούν για αυτές τις στάσεις των εκπαιδευτικών, εκείνο που φαίνεται να επείγει είναι η επιµόρφωση στις διαδικασίες παιδαγωγικής αξιοποίησης δυναµικών και αξιόλογων εφαρµογών πολυµέσων. Στην πράξη αυτές οι επιµορφωτικές ανάγκες θα µπορούσαν να αντιµετωπιστούν τόσο σε προπτυχιακό όσο και µεταπτυχιακό επίπεδο µε την προσφορά κατάλληλων διαλέξεων, παρουσιάσεων και σεµιναρίων. Επιµορφωτικό εξάλλου ρόλο µπορούν να επιτελέσουν και οι παραγωγοί εκπαιδευτικών εφαρµογών παρέχοντας πλήρεις και εύχρηστους οδηγούς χρήσης και προσφέροντας έτοιµο διδακτικό και υποστηρικτικό υλικό για χρήση στο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Προτάσεις για µελλοντικές έρευνες Με άλλα λόγια, οι εφαρµογές πολυµέσων είναι αποτελεσµατικές, εάν υπάρχει µια ιδιαίτερη επιµέλεια και προσοχή όλων των παραπάνω ζητηµάτων. Τα πολυµέσα φαίνονται να επιφέρουν τα καλύτερα αποτελέσµατα όταν συµπληρώνουν την εκπαιδευτική διαδικασία παρά όταν αντικαθιστούν την παραδοσιακή διδασκαλία. Προτείνουµε λοιπόν, ένα πρότυπο διαδικασίας για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών πολυµεσικών συστηµάτων. Με βάση αυτό το πρότυπο όλα τα επι- µέρους βήµατα και οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν µε έναν συστηµατικό και τεκµηριωµένο τρόπο. Εξετάζοντας την πολυπλοκότητα του ζητήµατος, µπορούµε να πούµε ότι τα πολυµέσα προσφέρουν νέες δυνατότητες και υποσχέσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία, όµως έχουµε ακόµη πολύ δρό- µο να διανύσουµε µέχρι αυτές οι υποσχέσεις να γίνουν πραγµατικότητα. Σηµασία για τη Φυσική Αγωγή Η τεχνολογία των πολυµέσων είναι ένα αποτελεσµατικό, ενδιαφέρον και ελκυστικό µέσο διδασκαλίας που συµπληρώνει τη συµβατική εκπαιδευτική διαδικασία. Αυτό είναι πολύ σηµαντικό για τη φυσική αγωγή, αφού µπορεί να προσφέρει στους καθηγητές της, µια εναλλακτική µορφή διδασκαλίας για τη µάθηση θεωρητικών αντικειµένων, αποδεσµεύοντας περισσότερο χρόνο για άσκηση. Σηµασία για την Ποιότητα Ζωής Η τεχνολογία των πολυµέσων προσφέρει στην εκπαιδευτική διαδικασία µια νέα ποιότητα στη διαλογική επικοινωνία, αναβαθµίζοντας την πρόσβαση σε όλους τους χρήστες. Επίσης, υποστηρίζει την κοινή/οµαδική επεξεργασία λύσεων µέσα στην οµάδα, βοηθώντας τους µαθητές να γίνουν κοινωνικότεροι. Αυτό είναι πολύ σηµαντικό για την ποιότητα ζωής των µαθητών και ιδιαίτερα των ατόµων µε ειδικές ανάγκες, αφού τους δίνει την δυνατότητα να ενταχθούν πιο οµαλά και µε λιγότερα προβλήµατα στο κοινωνικό σύνολο.

14 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Βιβλιογραφία Adams, T., Kandt, G., Throgmartin, D., & Waldrop, P. (1991). Computer assisted instruction vs lecture methods in teaching the rules of golf. Physical Educator, 48, Baker, E.L., Gearhart, M., & Herman, J.L. (1994). Evaluating the apple classrooms of tomorrow. Technology assessment in education and training. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Balzert, H. (2000). Textbook of software technique - software development (2 nd ed). Heidelberg: Spektrum. Bangert-Drowns, R.L. (1993). The word processor as an instructional tool: A Meta-analysis of word processing in writing instruction. Review of Educational Research, 63, Barron, A.E. & Orwig, G.W. (1997). New technologies for education: A beginner s guide (3rd ed). Colorado: Libraries Unlimited. Blomeke, S. (2003). Teaching and learning with new media: State of and perspectives for research. Instruction Science, 31, Borsook, T.K., & Higginbotham-Wheat, N. (1991). Interactivity: What is it and what can it do for computer-based instruction? Educational Technology, 31, Clements, D.H. (1991). Enhancement of creativity in computer environments. American Educational Research Journal, 28, Clements D.H. (1999). Young children and technology. In G.D. Nelson (Ed.), Dialogue on early childhood science, mathematics, and technology education (pp ). Washington, D.C.: American Association for the Advancement of Science. Daugs, R., Blischke, K, Olivier, N. & Marschall, F. (1989). Contributions to the visual-motor information transformation in sport. Schorndorf: Hofmann. Elliott, A., & Hall, N. (1997). The impact of selfregulatory teaching strategies on at-risk preschoolers mathematical learning in a computer mediated environment. Journal of Computing in Childhood Education, 8, Elsom-Cook, M.T. (1991). Multimedia: The emperor s new clothes. DLT News, 6, 1-2. Engelkamp, J. (1991). Human Memory (2 nd ed). Goettingen: Hogrefe. European Commission (2001). Celebrate. Retrieved April 17, 2005, from eun.org2/eun/en/index_celebrate.cfm. European Commission (2004). Socrates. Retrieved April 17, 2005, from education/programmes/socrates/socrates_en.html. European Communities (2004). Netdays Retrieved April 17, 2005, from Everhart, B., Harhsaw, C., Everhart, B., Kernodle, M., & Stubblefield, E. (2002). Multimedia software s effects on high school physical education students fitness patterns. Physical Educator, 59, Franz, W.A.W., & Franz, J.C. (1998). Handbook of multimedia production. Munich: Pflaum. Gayeski, D. (1996). Multimedia packages in education. In T. Plomp & D.P. Ely (Eds.), International encyclopedia of educational technology (pp ). (pp. #-#). Oxford: Elsevier. Haggerty, T. (2000). Is multimedia learning good exercise for the mind? In A. Baca (Ed.), Computer Science in Sport II (pp ). Vienna: Verlagsgmbh. Hansel, F. (2002). Instructional psychology of motor learning. Frankfurt: Long. Hasebrook, J. (1995). Multimedia psychology: a new perspective of human communication. Heidelberg: Spektrum. Heller, E. (1991). How colors work: color psychology, color symbolics, creative color design. Reinbek: Rowohlt. Holzschlag, M.E. (2002). Color for websites. U.K.: RotoVision. Issing, L.J. (1997). Instructional Design for Multimedia. In L.J. Issinng & P. Klimsa (Eds.), Information and learning with Multimedia (pp ). Wenheim: PVU. Kerns, M. (1989). The effectiveness of computer assisted instruction in teaching tennis rules and strategies. Journal of Teaching in Physical Education, 8, Kerrey, B. & Isakson, J. (2000). The power of the internet for learning. Moving from promise to practice. Washington, DC: US government. Kearsley, G. (2001). Explorations in learning & instruction: The theory into practice database. Retrieved April 11, 2005, from Kulik, J.A. (1994). Meta-analytic studies of findings on computer-based instruction. In Technology assessment in education and training. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. Kulik, C., & Kulik, J.A. (1991). Effectiveness of computer-based instruction: An updated analysis. Computers in Human Behavior, 7, Κυριαζής, Α., & Μπακογιάννης, Σ. (2003). Χρήση νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Αθήνα: Αφοί Ν. Παππά. Lazarowitz, R., & Huppert, J. (1993). Science process skills of 10 th grade biology students in a computer-assisted learning setting. Journal of Research on Computing in Education, 25, Maddux, C.D. (1988). Preface. In M.D. Roblyer, W.H. Castine, & F.J. King, Assessing the impact of computer-based instruction: A Review of recent research (pp. 1-10). New York: Haworth Press. Mann, D., Shakesshaft, C., Becker, J., & Kottcamp, R. (1999). West virginia s basic skills/computer education program: An analysis of achievement.

15 N. Βερναδάκης, κ.ά. / Αναζητήσεις στη Φ.Α. & τον Αθλητισµό, 4 (2006), Santa Monica, CA: Milken Family Foundation. McKethan, R., Everhart, B., & Sanders, R. (2001). The Effects of multimedia software instruction and lecture-based instruction on learning and teaching cues of manipulative skills on preservice physical education teachers. Physical Educator, 5, McKethan, R., Everhart, B., & Stubblefield, E. (2000). The effects of a multimedia computer program on preservice elementary teacher s knowledge of cognitive components of movement skills. Physical Educator, 57, Mioduser, D., Nachmias, R., & Lahav, O. (2000). Web-based learning environments. Journal of Research on Computing in Education, 33, Norton, P. & Wiburg, K.M. (1998). Teaching with technology. Orlando: Harcourt Brace. Perelman, L.J. (1992). School s out. A radical new formula for the revitalization of America s educational system. New York: Avon books. Plowman, L. & Chambers, P. (1994). Working with the new generation of interactive media technologies in schools: CD-I and CDTV. British Journal of Educational Technology, 25, Raghavan, K., Sartoris, M.L., & Glaser, R. (1997). The impact of model-centred instruction on student learning: The area and volume units. Journal of Computers in Mathematics and Science Teaching, 16, Roblyer, M.D., Castine, W.H., & King, F.J. (1988). Assessing the impact of computer-based instruction. New York: Haworth Press. Rose, J.D. (1997). A multilevel approach to the study of motor control and learning. Needham Heights, ΜΑ: Allyn & Bacon. Runeson, S. & Frykholm, G. (1983). Kinematic Specification of dynamics as an informational basis for person-and-action perception: expectation, gender recognition, and deceptive intention. Journal of Experimental Psychology, 112, Ryan, A.W. (1991). Meta-analysis of achievement effects of microcomputer applications in elementary schools. Educational Administration Quarterly, 27, Sculley, J. (1988). Foreword. In S. Ambron, & K. Hooper, (Eds.), Interactive Multimedia. Redmond, WA: Microsoft Press. Sparrowhawk, A. (1995). Report on initial findings from schools in the primary CD-ROM Initiative and visited during the autumn term. Micro-Scope, 45, Steffen, J., & Hansen, G. (1987). Effect of computerassisted instruction on development of cognitive and phychomotor learning in bowling. Journal of Teaching in Physical Education, 6, Steinmetz, R. (1999). Multimedia Technologie (2 nd Ed.). Berlin: Springer. Turk, Z. (2001). Multimedia: Providing students with real world experiences. Automation in Construction, 10, Vernadakis, N., Zetou, E., Antoniou, P., & Kioumourtzoglou, E. (2002). The effectiveness of computer assisted instruction on teaching the skill of setting in volleyball. Journal of Human Movement Studies, 43, Vernadakis, N., Antoniou, P., Zetou, E., & Kioumourtzoglou, E. (2004). Comparison of Three different instructional methods on teaching the skill of shooting in basketball. Journal of Human Movement Studies, 46, Υπ.Ε.Π.Θ. (2005). Έργα Ανάπτυξης Εκπαιδευτικού Υλικού. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2005, από Wandmacher, J. (1999). Psychological basics and concepts of visualization. In J. Wiemeyer & R. Singer (Eds.), Multimedia in Sport - Bases and applications (pp.11-29). Darmstadt: Institute for sport science. Wenglinsky, H. (1998). Does it compute? The relationship between educational technology and student achievement in mathematics. Princeton, NJ: Educational Testing Service. Whalley, P. (1995). Imagining with Multimedia. British Journal of Educational Technology, 26, Wiemeyer, J. (2000). Animation and simulation in sport science education examples and evaluation. In A. Baca (Ed.), Computer science in sport (pp ). Vienna: Verlagsgmbh. Wiemeyer, J. (2001). Learning with multimedia - concepts and experiences. International Journal of Performance Analysis, 1, Wiemeyer, J. (2002). Concepts for developing multimedia learning programs. Data processing information s, 17, Wiemeyer, J. (2003α). Concepts for the development of multimedia for education. International Journal of Computer Science in Sport, (Special edition 1), Wiemeyer, J. (2003β). Evaluation of multimedia programs in sport science education. International Journal of Computer Science in Sport, (Special edition 1), Wilkinson C., Hillier, R., Padfield, G., & Harrison, J. (1999). The effects of volleyball software on female junior high school students volleyball performance. Physical Educator, 56, Υπεύθυνος έκδοσης: Ελληνική Ακαδηµία Φυσικής Αγωγής, Υπεύθυνος συντακτικής επιτροπής: Θεοδωράκης Γιάννης Συντάκτες: Αγγελούσης Νίκος, Κουρτέσης Θωµάς, Μέλη της συντακτικής επιτροπής: Αλµπανίδης Ευάγγελος, Βλαχόπουλος Συµεών, Γούδας Μάριος, έρρη Βασιλική, ιγγελίδης Νίκος, Ζαχοπούλου Έρη, Κιουµουρτζόγλου Ευθύµης, Μουντάκης Κώστας, Παπαϊωάννου Αθανάσιος, Σακελαρίου Κίµων, Τζέτζης Γιώργος, Τσαγγαρίδου Νίκη, Χατζηγεωργιάδης Αντώνης, Χρόνη Στυλιανή. ιαχείριση και επιµέλεια έκδοσης: Ζήση Βασιλική, Επιµέλεια ειδικού τεύχους: ιγγελίδης Νίκος

Οδηγός Σπουδών Βασικής Εκπαίδευσης Α ΚΥΚΛΟΣ. ( ιάρκεια 200 ώρες) Πρόγραµµα Τηλεκπαίδευσης Μετατασσόµενου Προσωπικού ΕΛΤΑ

Οδηγός Σπουδών Βασικής Εκπαίδευσης Α ΚΥΚΛΟΣ. ( ιάρκεια 200 ώρες) Πρόγραµµα Τηλεκπαίδευσης Μετατασσόµενου Προσωπικού ΕΛΤΑ 2011 Οδηγός Σπουδών Βασικής Εκπαίδευσης Α ΚΥΚΛΟΣ ( ιάρκεια 200 ώρες) Πρόγραµµα Τηλεκπαίδευσης Μετατασσόµενου Προσωπικού ΕΛΤΑ 2 Γιατί ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Οι λόγοι που την κάνουν αναγκαία Το νέο περιβάλλον Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ 1 ης ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΑΙ ΕΙΑΣ (Σάββατο 16 & Κυριακή 17 Ιανουαρίου 1999) ΖΑΠΠΕΙΟ ΜΕΓΑΡΟ Επιµέλεια Σύνταξης: Ι.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr Τοποθέτηση στη Βουλή της Αντιπροέδρου της Α..Ε..Υ., έσποινας Σπανού για το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Καρπενήσι 02-04-2013

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Καρπενήσι 02-04-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Καρπενήσι 02-04-2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Συνεχίζεται η διαδικασία της διαβούλευσης για το σχεδιασµό της νέας Προγραµµατικής περιόδου2014 2020, στην Ευρυτανία. Οµιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΜΠΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΜΠΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 08.11.2002 COM(2002) 612 τελικό ΠΕΜΠΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά µε την εφαρµογή των άρθρων 4 και 5 της

Διαβάστε περισσότερα

62 η ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΥΤΑΝΕΩΝ & ΠΡΟΕΔΡΩΝ Δ.Ε. ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ

62 η ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΥΤΑΝΕΩΝ & ΠΡΟΕΔΡΩΝ Δ.Ε. ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ 62 η ΣΥΝΟΔΟΣ ΠΡΥΤΑΝΕΩΝ & ΠΡΟΕΔΡΩΝ Δ.Ε. ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Ε.Μ.Π. 11 & 12 Δεκεµβρίου 2009, Λαύριο ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Προοίμιο Ο κώδικας δεοντολογίας του ΕΣΠΕΜ σκοπό έχει να κρατήσει υψηλά το κύρος του επαγγέλματος του μουσικοθεραπευτή στην Ελλάδα, να διαφυλάξει τους θεραπευόμενους από τυχόν μη δεοντολογικές

Διαβάστε περισσότερα

OIKONOMIKEΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

OIKONOMIKEΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Τετραμηνιαία έκδοση του ΚΕΠΕ Τεύχος 19, Οκτώβριος 2012 OIKONOMIKEΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Μακροοικονομική ανάλυση και προβλέψεις Δημόσια οικονομικά Ανθρώπινοι πόροι και

Διαβάστε περισσότερα

περισσότερο από το γεγονός του ότι αυτό δεν ήταν τότε ένα ζήτηµα έγκρισης του ίδιου του κοινοβουλευτισµού αλλά κριτικής στην αστική εξουσία.

περισσότερο από το γεγονός του ότι αυτό δεν ήταν τότε ένα ζήτηµα έγκρισης του ίδιου του κοινοβουλευτισµού αλλά κριτικής στην αστική εξουσία. Οµιλία του Αµαντέο Μπορντίγκα, εκπροσώπου της Αριστερής Αποχικής Φράξιας του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος, στο 2 ο Συνέδριο της Κοµµουνιστικής ιεθνούς Η Αριστερή Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Μοντέλο Διδασκαλίας Δεξιοτήτων στη Υυσική Αγωγή με Βάση την Κοινωνική Γνωστική Προσέγγιση Αυτο-Ρύθμισης της Μάθησης

Ένα Μοντέλο Διδασκαλίας Δεξιοτήτων στη Υυσική Αγωγή με Βάση την Κοινωνική Γνωστική Προσέγγιση Αυτο-Ρύθμισης της Μάθησης Πρακτικών Εφαρμογών Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό Τόμος 12 (1), 26-39 Δημοσιεύτηκε: Φεβρουάριος 2014 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 12 (1), 26-39 Released: February 2014

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου µεταξύ το οποίο τροποποιεί τη Σύµβαση µεταξύ της Ελληνικής Δηµοκρατίας και της Ελβετικής Συνοµοσπονδίας

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου µεταξύ το οποίο τροποποιεί τη Σύµβαση µεταξύ της Ελληνικής Δηµοκρατίας και της Ελβετικής Συνοµοσπονδίας ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου µεταξύ της Ελληνικής Δηµοκρατίας και της Ελβετικής Συνοµοσπονδίας το οποίο τροποποιεί τη Σύµβαση µεταξύ της Ελληνικής Δηµοκρατίας και της Ελβετικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΥΔΑΤΟΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΝΟΜΟΣ

Ο ΠΕΡΙ ΥΔΑΤΟΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΝΟΜΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΥΔΑΤΟΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΝΟΜΟΣ Κεφ. 350. 25 του 1972 31 του 1982 172 του 1988 9(Ι) του 1994 18(Ι) του 1996 24(Ι) του 2007 63(Ι) του 2007 9(Ι) του 2012 199(I) του 2012 105(Ι)

Διαβάστε περισσότερα

, νηπιαγωγός info@paidikopanepistimio.gr

, νηπιαγωγός info@paidikopanepistimio.gr , νηπιαγωγός info@paidikopanepistimio.gr : Το πρόγραμμα «Ολυμπιακή Παιδεία» οργανώθηκε για τα νήπια και προνήπια του Παιδικού Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με τους γονείς, αλλά και τους ιδιωτικούς και δημόσιους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΦΟΥΣΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα Ιατρικά Έξοδα που µπορεί να καταβάλει η Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση:

1. Τα Ιατρικά Έξοδα που µπορεί να καταβάλει η Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση: Ιατρικά και Νοσοκοµειακά Έξοδα Οι Εργάτες που λαµβάνουν εβδοµαδιαίο επίδοµα αποζηµίωσης ίσως να δικαιούνται να πληρωθούν από την Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση (από εισπνοή σκόνης),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. τεχνικές σελίδες

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. τεχνικές σελίδες ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η αποτελεσματική διαχείριση της υγρασίας σε επίπεδο κτιριακού σχεδιασμού συνίσταται στον εντοπισμό την πηγών προέλευσης και των ενδεχόμενων μηχανισμών διείσδυσής της με βάση τα ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

www.aoth.edu.gr / Απαντήσεις πανελληνίων εξετάσεων Επαγγελματικών λυκείων (ΕΠΑΛ) 2009

www.aoth.edu.gr / Απαντήσεις πανελληνίων εξετάσεων Επαγγελματικών λυκείων (ΕΠΑΛ) 2009 A ΟΜΑΔΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α Β Γ Δ ε Σωστό ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ, Σελίδα 115, ενότητα 3, Κεφάλαιο 6 ο Σωστό Σελίδα 154, ενότητα 4, μπλε κουτί, Κεφάλαιο 8 ο Λάθος ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ, Κεφάλαιο 11 ο Λάθος Σελίδα 183, ενότητα 4, 2 η παράγραφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 8 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Τις δύο τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα έγιναν σηµαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη του αγροτουρισµού, ως µοχλό για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΚΑΝΟΝΙΚΟΥ ΜΕΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ-ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΤΟΥΣ 2011

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΚΑΝΟΝΙΚΟΥ ΜΕΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ-ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΤΟΥΣ 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Καλαµάτα 23/11/2010 ΗΜΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Αριθ. Πρωτ. 25342 /ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ & ΑΠΟΘΗΚΗΣ Πληρ. Σ. Λαγωνικάκος Τηλ. 2721060717 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σ ΚΑΝΟΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων

03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Κεφάλαιο 03-00 σελ. 1 03-00: Βιομάζα για παραγωγή ενέργειας Γενικά ζητήματα εφοδιαστικών αλυσίδων Μια από τις κύριες διαφορές μεταξύ της βιομάζας και των ορυκτών καυσίμων είναι ότι η βιομάζα παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΟΧ 3/2015 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Η Κοινωφελής ηµοτική Επιχείρηση ήµου Αµπελοκήπων-Μενεµένης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΟΧ 3/2015 για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ. Η Κοινωφελής ηµοτική Επιχείρηση ήµου Αµπελοκήπων-Μενεµένης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Ν.Π.Ι.. «ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ», Τ.Κ. 56123 Πληροφορίες: Μιχαηλίδου Ναταλία Τηλ: 2310 726668 Email: dekpam@otenet.gr depkaa@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Γ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΜΕΤΑΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Γ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΜΕΤΑΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Γ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΜΕΤΑΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΧΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. Επιβλέπουσες καθηγήτριες Γκουντούρα Ανθή (ΠΕ19) Καλοµοίρη Αναστασία (ΠΕ18.03)

Ερευνητική Εργασία. Επιβλέπουσες καθηγήτριες Γκουντούρα Ανθή (ΠΕ19) Καλοµοίρη Αναστασία (ΠΕ18.03) Ερευνητική Εργασία Θέµα «Οι µέλισσες στη ζωή µας» Μαθητές Α τάξης Ανδρέου Αθανασία Γκανάτσας ηµήτριος ηµητρίου ήµητρα Καούνας Θεόδωρος Καραµήτσιος Ευάγγελος Κονταξή Γεωργία Κουρκουβάτη Θωµαή Μαλούση Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ (ΣΜΥΕ-ΔΥΠ) Λ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ 40,11473 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.2108822303/2108064543 FAX 2106124492 EMAIL:info@smye.gr ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656

Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656 Ο.Λ.Μ.Ε. Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656 ΠΡΟΣ: - τον Υπουργό Εθν. Παιδείας και Θρησκευµάτων κ. Ευρ. Στυλιανίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα της εξόρυξης ορυκτών και πετρωμάτων για χρήση στην οικοδομή, την εξαγωγή μετάλλων και την παραγωγή αντικειμένων γενικότερα. Η μεταλλευτική είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Κέλβιν ισούται εξ ορισµού µε το κλάσµα 1/273.16 της θερµοκρασίας του τριπλού σηµείου του ύδατος.

Ένα Κέλβιν ισούται εξ ορισµού µε το κλάσµα 1/273.16 της θερµοκρασίας του τριπλού σηµείου του ύδατος. ΤΟ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ. Τα θερµόµετρα είναι όργανα µε τα οποία ορίζουµε και µετρούµε τη θερµοκρασία ενός συστήµατος. Ένα θερµόµετρο που βρίσκεται σε κατάσταση θερµικής ισορροπίας µε ένα σύστηµα δεν µετρά µόνο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Τιµαριθµική 2012Γ

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Τιµαριθµική 2012Γ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΡΓΟ : "ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΠΗΓΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΝΝΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡ/ΜΟΥ ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟΥ' ΥΠΟ ΟΜΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 50.000,00 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Ενότητα 2 Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Φύλλα Εργασίας (Γενικά) Με τον όρο "φύλλα εργασίας" εννοούµε, το σύνολο των φύλλων που περιέχουν όλο το αποδεικτικό υλικό, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ... «Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι µια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ»

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΡΓO ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝO ΚΑΤΑ 80% ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΤ ΚΑΙ ΚΑΤΑ 20% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ «Ολοκληρωµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ16/12 ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΑΠΟΨΕΩΝ

ΑΠΟΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ16/12 ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΑΠΟΨΕΩΝ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΤΕΛΝΕΤΑΙ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ.ΣΧ. & ΣΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ Νο81 ΕΛΤΙΟ ΑΤΑΚΤΟ 9 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009 deltioatakto@yahoo.gr ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Επιβλέπων: Καθηγητής Αρσένος Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Φτώχεια & Οικολογική Καταστροφή ΚΕΙΜΕΝΟ Είναι αναµφισβήτητο ότι το παγκόσµιο οικονοµικό σύστηµα έχει δηµιουργήσει πρωτοφανή πλούτο, ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκηνωτικές Σκέψεις

Κατασκηνωτικές Σκέψεις Κατασκηνωτικές Σκέψεις Αγαπητοί Γερόλυκοι, Στον καθένα και καθεµία Αρχηγό ξεχωριστά αξίζει ένα µεγάλο µπράβο γιατί για ένα ακόµα καλοκαίρι όπως τα τελευταία 101 χρόνια Λυκόπουλα, Πρόσκοποι, Ανιχνευτές

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 ΝΙΚΟΣ ΖΕΝΕΤΟΣ «ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 1. Κύριε ήµαρχε θα θέλαµε να µας κάνετε µια µικρή αναφορά στα σηµαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

& ../../.. 37, 151 80 :.. :... ... FAX :... & e-mail: :...

&  ../../..   37, 151 80   :.. :...  ...    FAX :... &  e-mail: :... Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βαθµός Ασφαλείας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ.ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Αθήνα../../.. Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με βάση το στόχο της εργασίας που ήταν να εντοπιστούν και να παρουσιαστούν οι ποσοτικές (διαφορές βαθµολογικής απόδοσης) και οι ποιοτικές διαφορές (που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014 2014 Α1. Ο δοκιµιογράφος αναφέρεται στην έννοια του ανθρωπισµού. Αρχικά, παραδίδει τον ορισµό της έννοιας επιχειρώντας και µια διαχρονική προσέγγιση του όρου. Στη συνέχεια, περιγράφει τις ιδιότητες του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1. Οικογενειακοί δεσμοί 2. Η ιστορία του Χ Τσιυρκακού. 3. Το πάθημα του Λεωνή 4. Ο Τούρκος και ο γάιδαρος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1. Οικογενειακοί δεσμοί 2. Η ιστορία του Χ Τσιυρκακού. 3. Το πάθημα του Λεωνή 4. Ο Τούρκος και ο γάιδαρος 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1. Οικογενειακοί δεσμοί 2. Η ιστορία του Χ Τσιυρκακού Σιαμμά 3. Το πάθημα του Λεωνή 4. Ο Τούρκος και ο γάιδαρος Χαλίλης 5. Ο Ημιονηγός 6. Η ιστορία του Γιαννάτσιη 7. Η Αρτομησία 8. Τα παλιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας

Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Έλλειψη εσωτερικής ελευθερίας Ανωριμότητα Προκαταλήψεις- Στερεότυπα Απουσία ανθρωπιστικής παιδείας Ημιμάθεια Έλλειψη έμπρακτης χριστιανικής ζωής ΣΤΟΧΟΙ Να αρχίσουν να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν τα δικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,»

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» Η γενική Συνδιάσκεψη της ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που συγκλήθηκε στη Γενεύη από το ιοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου Με το ν. 3133/2003 «Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης»

Διαβάστε περισσότερα

ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου δημοτικές εκλογές 2010 www.gia-tin-milo.net

ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου δημοτικές εκλογές 2010 www.gia-tin-milo.net δημοτικές εκλογές 2010 ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου www.gia-tin-milo.net ενεργοί πολίτες για τη Μήλο www.gia-tin-milo.net info@gia-tin-milo.net akavalieros@gia-tin-milo.net

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡ. & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧ. ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Γ.Ν. ΜΑΚΡΗΣ ΑΘΗΝΑ, 2011 1 Γενικά Εδώ και πολλά χρόνια, οι ανασκαφικές έρευνες δέχονται τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Ποσοστό στη.. του Μέτρου. Ποσό (σε ΕΥΡΩ)

ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Ποσοστό στη.. του Μέτρου. Ποσό (σε ΕΥΡΩ) ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ 7.12 : «EΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Α. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΟΥ Κ.Π.Σ. 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 4 Διαδικασία Εισαγωγής για το Μ.Δ.Ε.

Άρθρο 4 Διαδικασία Εισαγωγής για το Μ.Δ.Ε. Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Σχολή Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υπολογιστών Κανονισμός Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών για το ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Άρθρο 1 Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FREDERICK

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FREDERICK ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FREDERICK ΟΙ ΠΕΡΙ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ FREDERICK ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ του 2006 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ (Άρθρα 43-61 του Καταστατικού Χάρτη) ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ Κανονισµός ΓΕΝΙΚΑ 1. Συνοπτικός

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 3 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 3 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 3 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Μάθηµα : «Στοιχεία Κλωστοϋφαντουργίας» Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Σκοπός του µαθήµατος

Διαβάστε περισσότερα

I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: ΙΙ. Επί των άρθρων του σχεδίου Νόµου: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: ΙΙ. Επί των άρθρων του σχεδίου Νόµου: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Πρωτοβάθµιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.), αλλαγή σκοπού Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και λοιπές διατάξεις» Προς τη Βουλή των Ελλήνων I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: Με τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΔΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΗΛΩΣΗ ΜΕΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΩΣ

ΕΞΩΔΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΗΛΩΣΗ ΜΕΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΩΣ ΕΞΩΔΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΗΛΩΣΗ ΜΕΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΩΣ Της εδρεύουσας στην Αθήνα, (οδός Μεσογείων αριθμός 15) Ανωνύμου Εταιρείας με την επωνυμία «ΓΕΝΙΚΗ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΑΜΙΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ : Ποιο είναι το αγαπημένο ζώο των εφήβων? ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη σχέση με τα ζώα. Τα χρησιμοποιούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Με πολύ μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι δράσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Χαιρετισμός Μητροπολίτου Πέτρας και Χερρονήσου Νεκταρίου στην έναρξη του Παγκοσμίου Συνεδρίου Κρητών Άγιος Νικόλαος, 30-31 Ιουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση & Γραφεία 2. Επιστολή του Προέδρου 4. Μήνυμα από την Αν. Γενική Διευθύντρια 5. Σύσταση και αρμοδιότητες 6. Αναπτυξιακό Πρόγραμμα 7

Διοίκηση & Γραφεία 2. Επιστολή του Προέδρου 4. Μήνυμα από την Αν. Γενική Διευθύντρια 5. Σύσταση και αρμοδιότητες 6. Αναπτυξιακό Πρόγραμμα 7 Ετήσια Έκθεση 2013 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Διοίκηση & Γραφεία 2 Επιστολή του Προέδρου 4 Μήνυμα από την Αν. Γενική Διευθύντρια 5 Σύσταση και αρμοδιότητες 6 Αναπτυξιακό Πρόγραμμα 7 Σχέδια που έχουν συμπληρωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ1Π7Λ7-ΖΛΞ. Fax: 213 1501501 Email: attiki@mou.gr

ΑΔΑ: ΒΛ1Π7Λ7-ΖΛΞ. Fax: 213 1501501 Email: attiki@mou.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Ταχ. / νση: Λ. Συγγρού 98-100 Ταχ. Κώδικας: 11741 Πληροφορίες: Γρ. Προϊσταµένου Τηλέφωνο: 213 1501500

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρακες ο θησαυρός του «κοινωνικού τουρισµού» για τα µέλη του ΕΒΕ Ξάνθης. Σοκ στα σχολεία

Άνθρακες ο θησαυρός του «κοινωνικού τουρισµού» για τα µέλη του ΕΒΕ Ξάνθης. Σοκ στα σχολεία Καθηµερινά στις e-οθόνες σας www.e-thrakinews.gr ΤΕΤΑΡΤΗ 22 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2012 ΕΚ ΟΤΗΣ - ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΑΜΑΡΙ ΗΣ ΕΤΟΣ: 18ο ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 4306 ΤΙΜΗ: 0,50ΕΥΡΩ Άνθρακες ο θησαυρός του «κοινωνικού τουρισµού»

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής

στο σχέδιο νόµου «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Με το προτεινόµενο σχέδιο νόµου εισάγεται για πρώτη φορά στην ελληνική έννοµη τάξη «Κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΕΛ. Α ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑ 2 Β ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ (Σύµφωνα µε την εγκύκλιο 7/12-02-2013 (αρ. πρωτ. 17 11γ/ο/5/8/12.02.2013/ΦΕΚ363Β/19-02-2013) 1 ΟΜΑ Α 1: ΟΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελευθέρους επαγγελματίες. Τονίζεται ότι τα προγράμματα είναι σε προδημοσίευση. Με τη δημοσίευση της

Διαβάστε περισσότερα

στο πλαίσιο του έργου ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ (ON GOING) ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ»

στο πλαίσιο του έργου ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ (ON GOING) ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ» Τελική Έκθεση Αξιολόγησης Ευρημάτων της Έρευνας Πεδίου «Διαρθρωτική προσαρμογή εργαζομένων και επιχειρήσεων εντός της οικονομικής κρίσης για επιχειρήσεις με στο πλαίσιο του έργου ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ

Ο ΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΑΔΑ: Β4746907Λ-ΥΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Ρέθυµνο, 03-07-202 7 Η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ Αριθ. Πρωτ.: 4337 Τµήµα: Προσωπικού Πληροφ.: Γ. Χατζηδάκης Τηλ/νο : 2830-87260 FAX : 2830-27928

Διαβάστε περισσότερα

Φασίστες και αφεντικά στου πηγαδιού τον πάτο, ζήτω το παγκόσμιο προλεταριάτο.

Φασίστες και αφεντικά στου πηγαδιού τον πάτο, ζήτω το παγκόσμιο προλεταριάτο. Οι νόμοι της αγοράς, νόμοι της άγριας δύσης έχουν καταστρέψει ό,τι με αγώνες είχαμε κατακτήσει. Ο Υπ. Υγείας φωνάζει πως δεν έχει απολυθεί κανείς απ τα νοσοκομεία και ότι όλα λειτουργούν καλά. Ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟ- ΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΡΟΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΩ- ΤΙΣΜΟΥ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ.

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟ- ΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΡΟΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΩ- ΤΙΣΜΟΥ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ. ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟ- ΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΡΟΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΩ- ΤΙΣΜΟΥ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ. Νιόβη Χρυσοµαλλίδου Εργαστήριο Οικοδοµικής & οµικής Φυσικής, Τµήµα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Σχέσεων Κράτους -Πολίτη. ΠΟΡΙΣΜΑ (Άρθρο 4 6 ν. 3094/2003 «Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις»)

Κύκλος Σχέσεων Κράτους -Πολίτη. ΠΟΡΙΣΜΑ (Άρθρο 4 6 ν. 3094/2003 «Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις») Κύκλος Σχέσεων Κράτους -Πολίτη ΠΟΡΙΣΜΑ (Άρθρο 4 6 ν. 3094/2003 «Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις») «Απαγορευτικοί όροι για την άσκηση δικαιώµατος ένταξης στο πρόγραµµα επιδότησης ενοικίου, έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. των Τοπικών Προϊόντων. του Δήμου Σητείας. «Σητείας Γη»

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. των Τοπικών Προϊόντων. του Δήμου Σητείας. «Σητείας Γη» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ 3 ο Φεστιβάλ Προώθησης και Ανάδειξης των Τοπικών Προϊόντων του Δήμου Σητείας «Σητείας Γη» Ο δήμος Σητείας σε συνεργασία με το Α.Τ.Ε.Ι. Κρήτης και την Περιηγητική Λέσχη Σητείας, στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε)

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε) θεωρούνται ανεξάντλητες. Στην κατηγορία αυτή, ανήκουν ο ήλιος, ο άνεμος, τα ποτάμια, οι οργανικές ύλες όπως το ξύλο και τα απορρίμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Με τη χρήση συστηµάτων δροσισµού ο στόχος είναι να µειωθεί

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρήστε την εικόνα Τι συμβαίνει στους πάγους της Αρκτικής, στον Βόρειο Πόλο;

4. Παρατηρήστε την εικόνα Τι συμβαίνει στους πάγους της Αρκτικής, στον Βόρειο Πόλο; Παρουσίαση: Το κλίμα στα χέρια τους (αλλά και στα δικά μας) Συνδιάσκεψη Κορυφής για την Κλιματική Αλλαγή, Κοπεγχάγη εκέμβριος 2009 Οδηγίες για τους εκπαιδευτικούς Οι αριθμοί αντιστοιχούν στις διαφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Το Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης

Το Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης (2) Ταχ. /νση: Οδ.Ανδρούτσου και ώδεκα Αποστόλων Ταχ.Κωδ.: 671 00 Ξάνθη Πληροφορίες: κ. Σοφιανό Ουτατζή Τηλ.: 2541029282 2107210812 e mail: fthrace@otenet.gr ΞΑΝΘΗ, 12.07.2013

Διαβάστε περισσότερα

«Ομορφαίνουμε την αυλή μας, ομορφαίνουμε τη ζωή μας»

«Ομορφαίνουμε την αυλή μας, ομορφαίνουμε τη ζωή μας» «Ομορφαίνουμε την αυλή μας, ομορφαίνουμε τη ζωή μας» Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής 1 ο Νηπιαγωγείο Πεύκων Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Γουτακόλη Δήμητρα Μαλάτου Μαρία Πετρέση Χρύσα Πιχτράκη Όλγα Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραστάσεις των φύλων στα παιδικά αναγνώσµατα του νηπιαγωγείου και του δηµοτικού σχολείου

Αναπαραστάσεις των φύλων στα παιδικά αναγνώσµατα του νηπιαγωγείου και του δηµοτικού σχολείου Αναπαραστάσεις των φύλων στα παιδικά αναγνώσµατα του νηπιαγωγείου και του δηµοτικού σχολείου Μαρία Μανώλη 1 Εισαγωγή Χωρίς αµφιβολία, τα σχολείο 1 αποτελεί το πιο θεµελιώδη κοινωνικό θεσµό µετά την οικογένεια,

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλασιασµός, καλλιέργεια και µεταποίηση Ελληνικών αρωµατικών- φαρµακευτικών φυτών 16-19 Νοεµβρίου 2015

Πολλαπλασιασµός, καλλιέργεια και µεταποίηση Ελληνικών αρωµατικών- φαρµακευτικών φυτών 16-19 Νοεµβρίου 2015 6-9 Νοεµβρίου 205 Περισσότερες πληροφορίες στο 230 4763 (0) εσωτ. 220, αιτήσεις συµµετοχής στο bbgk@bbgk.gr ευτέρα Τρίτη 6 7 Θεµατολο γία Ελληνική χλωρίδα, πολ/ σµός και Μεταποίηση καλλιέργεια 5.00 5.30

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΩΝ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ Αριθμός Απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου Θέρμης 428/2011 1 Πίνακας περιεχομένων Άρθρο 1 - Γενικά 3 Άρθρο 2 Πεδίο εφαρμογής 3 Άρθρο 3 Γενικοί κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Η υγειονοµική µέριµνα για τους πρόσφυγες

Η υγειονοµική µέριµνα για τους πρόσφυγες Η υγειονοµική µέριµνα για τους πρόσφυγες Θεόδωρος Ι. αρδαβέσης Αν. Καθηγητής Υγιεινής και Κοινωνικής Ιατρικής Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Μετά την κατάρρευση του µετώπου στη Μικρά Ασία και την υπογραφή της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών 2004 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ISSN 1108 4790 ΜΟΝΑ Α ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΟΝΑ Α ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ Πανεπιστηµιούπολη,

Διαβάστε περισσότερα

Η Υγεία είναι ο παράγοντας που μετράει την φυσική, ψυχολογική ή ακόμα και την πνευματική κατάσταση ενός ζώντος οργανισμού.

Η Υγεία είναι ο παράγοντας που μετράει την φυσική, ψυχολογική ή ακόμα και την πνευματική κατάσταση ενός ζώντος οργανισμού. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Η Υγεία είναι ο παράγοντας που μετράει την φυσική, ψυχολογική ή ακόμα και την πνευματική κατάσταση ενός ζώντος οργανισμού. Διατροφή είναι η επιστήμη της τροφής που σχετίζεται με την

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την παροχή «Υπηρεσιών Καθαριότητας» Ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Παρνασσού

Θέμα: Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την παροχή «Υπηρεσιών Καθαριότητας» Ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Παρνασσού ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Αμφίκλεια Φθιώτιδας, 01/07/2014 Αριθ. Πρωτ.: 722 Θέμα: Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την παροχή «Υπηρεσιών Καθαριότητας» Ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Παρνασσού Έχοντας

Διαβάστε περισσότερα

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Επιτροπή Μελέτης Οµάδων Ενδοσχολικής Βίας της ΕΕ ΑΑ Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Γιώργος Μόσχος, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα ικαιώµατα του Παιδιού 1 Μάιος 2010 1. Εισαγωγή Η συγκρότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Ο ΙΚΩΝ ΑΞΟΝΩΝ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Ο ΙΚΩΝ ΑΞΟΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Ο ΙΚΩΝ ΑΞΟΝΩΝ Εύα Κασάπη Ηράκλειο Κρήτης 2-7-2008 Η διαχείριση προσβάσεων είναι πολιτικές τεχνικές οδηγίες διαδικασίες που αποσκοπούν στην: Βελτίωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΣΓΟΥΡΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΣΓΟΥΡΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΣΓΟΥΡΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Εθνικό Στρατηγικό Πρόγραμμα Πρόληψης Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. Ε ΕΣΣΑΣ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΙ ΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ & ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι

Ι.Ε.Κ. Ε ΕΣΣΑΣ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΙ ΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ & ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι Ι.Ε.Κ. Ε ΕΣΣΑΣ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-2015 ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΙ ΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ & ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΚΑΝΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ Γενικά για την Λογιστική Κόστους

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για τη σύναψη ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟ ΟΣΙΑΣ Χανιά,

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΔΙΑΘΕΣΗ & ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ ΕΝΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΟΠ»

«ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΔΙΑΘΕΣΗ & ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ ΕΝΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΟΠ» ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α-?4^ 7 - ΚΑΛΑΜΑΤΑ! 5Γ * 90 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΔΙΑΘΕΣΗ & ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΙΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ ΕΝΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΟΠ» Μέλι Ελάτης Μαίναλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ. ΘΕΜΑ : Εισήγηση για παράταση σύµβασης (Ολοκλήρωσης Εργασιών Ελέγχου και Πιστοπόιησης Παιδικών Χαρών ήµου Κεφαλλονιάς).

ΠΡΑΚΤΙΚΑ. ΘΕΜΑ : Εισήγηση για παράταση σύµβασης (Ολοκλήρωσης Εργασιών Ελέγχου και Πιστοπόιησης Παιδικών Χαρών ήµου Κεφαλλονιάς). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ ΗΜΟΣ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ της 26 ης ( τακτικής ) συνεδρίασης της Οικονοµικής Επιτροπής την 24 η Σεπτεµβρίου 2015 του ήµου Κεφαλλονιάς. Στο Αργοστόλι

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 7 Μάιου 2004

Παρασκευή 7 Μάιου 2004 ΙΣΤΟΡΙΑ Οι έρευνες των αρχαιολόγων τεκµηρίωσαν την ύπαρξη ζωής και ανθρώπινης δραστηριότητας στο θεσσαλικό χώρο. Στην κοίτη του ποταµού βρέθηκαν απολιθωµένα οστά ελεφάντων, ιπποπόταµων, ρινόκερων, µεγάλων

Διαβάστε περισσότερα

Δυνατότητα Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στα Σχολεία (*)

Δυνατότητα Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στα Σχολεία (*) Δυνατότητα Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Ρομποτικής στα Σχολεία (*) Σ. Αναγνωστάκης 1, Α. Μαργετουσάκη 2, Π. Γ. Μιχαηλίδης 3 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης 1 sanagn@edc.uoc.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα. (Κομφούκιος, 551-479 πχ)

Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα. (Κομφούκιος, 551-479 πχ) Αυτός που δεν μπορεί να δει τα μικρά πράγματα είναι τυφλός και για τα μεγαλύτερα (Κομφούκιος, 551-479 πχ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο παιχνίδι αυτό, κάθε παίκτης έχει το ρόλο ενός Κινέζου πρίκγιπα, προσπαθώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στρατηγικός Ρόλος της Αστυνοµίας στις Σύγχρονες Απαιτήσεις της Ελληνικής Κοινωνίας

Ο Στρατηγικός Ρόλος της Αστυνοµίας στις Σύγχρονες Απαιτήσεις της Ελληνικής Κοινωνίας ιάλεξη του Καθηγητή Νίκου Λυγερού στην Ηµερίδα της Πανελλήνιας Οµοσπονδίας Αξιωµατικών Αστυνοµίας Ο Στρατηγικός Ρόλος της Αστυνοµίας στις Σύγχρονες Απαιτήσεις της Ελληνικής Κοινωνίας Αθήνα, 05/12/2008

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα6. Μέθοδοι Κοστολόγησης. MBA Master in Business Administration Τµήµα: Οικονοµικών Επιστηµών. ιδάσκων: ρ. Γεώργιος ρογαλάς

Ενότητα6. Μέθοδοι Κοστολόγησης. MBA Master in Business Administration Τµήµα: Οικονοµικών Επιστηµών. ιδάσκων: ρ. Γεώργιος ρογαλάς Ενότητα6 Μέθοδοι Κοστολόγησης 1 Μέθοδοι Κοστολόγησης Υπάρχουν δύο µέθοδοι Κοστολόγησης που αναφέρονται στην συλλογή, επεξεργασία και παρουσίαση των λογιστικών στοιχείων κόστους: Κοστολόγηση κατάέργοή κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΡΓΟ: ΑΝΕΓΕΡΣΗ 6/ΘΕΣΙΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΓΕΡΑΝΙΟΥ ΗΜΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΣΧΕ ΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΥΓΕΙΑΣ ΣΑΥ 1 από 38 ΤΜΗΜΑ A 1. ΕΙ ΟΣ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΖΗΝΙΑ ΑΠΟ ΑΓ.ΕΛΕΝΗ ΕΩΣ ΤΟΝ ΚΟΜΒΟ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΡΤΙΜΟΥ. ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Τιμαριθμική 2012Α

ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΖΗΝΙΑ ΑΠΟ ΑΓ.ΕΛΕΝΗ ΕΩΣ ΤΟΝ ΚΟΜΒΟ ΚΑΛΛΟΝΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΡΤΙΜΟΥ. ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Τιμαριθμική 2012Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΗΣΩΝ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΔ & Μ.Ε Αριθμός Μελέτης : 3 Δήμος : ΤΡΟΙΖΗΝΙΑΣ Εργο : ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΒΛΑΒΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΟΔΟΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΖΗΝΙΑ ΑΠΟ ΑΓ.ΕΛΕΝΗ ΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα λίθινα εργαλεία αποτελουν από την Παλαιολιθική εποχή µέσα απαραίτητα για την τέλεση ποικίλων οικονοµικών δραστηριοτήτων. Το πέρασµα του ανθρώπου

Τα λίθινα εργαλεία αποτελουν από την Παλαιολιθική εποχή µέσα απαραίτητα για την τέλεση ποικίλων οικονοµικών δραστηριοτήτων. Το πέρασµα του ανθρώπου Τα λίθινα εργαλεία αποτελουν από την Παλαιολιθική εποχή µέσα απαραίτητα για την τέλεση ποικίλων οικονοµικών δραστηριοτήτων. Το πέρασµα του ανθρώπου κατά τη Νεολιθική εποχή στο παραγωγικό στάδιο επιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις Εντυπώσεις Απορίες Απόψεις. Β) Παρακολουθούµε ή µετέχουµε στη λατρεία ;

Σκέψεις Εντυπώσεις Απορίες Απόψεις. Β) Παρακολουθούµε ή µετέχουµε στη λατρεία ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : «Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΡΑ». Α ) Εκφράζοντας τις εµπειρίες µας. Όλοι οι Χριστιανοί έχουν κάποιες εµπειρίες από τη λατρεία της εκκλησίας µας (Θεία Λειτουργία, Βάπτισµα, γάµος, εσπερινός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τακτική Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συµβουλίου µε ενηµέρωση από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Τιμαριθμική 2012Α 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ 1.1 Αντικείμενο του παρόντος Τιμολογίου είναι ο καθορισμός των τιμών μονάδος με τις οποίες θα εκτελεσθεί το έργο, όπως προδιαγράφεται στα λοιπά τεύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΜΗΣΗΣ ΕΡΓΟ: ΑΝΤΙΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΤΟΙΧΕΙΟΥ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΑΓ.ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα