Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ-YΠEYΘYNOΣ ΣYMΦΩNA ME TO NOMO Παναγιώτης Γεωργακόπουλος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ-YΠEYΘYNOΣ ΣYMΦΩNA ME TO NOMO Παναγιώτης Γεωργακόπουλος"

Transcript

1 ΠEPIO IKO ΣYΛΛOΓOY APXITEKTONΩN IΠΛΩMATOYXΩN ANΩTATΩN ΣXOΛΩN ΠANEΛΛHNIAΣ ENΩΣHΣ APXITEKTONΩN Bρυσακίου 15 & Kλάδου, Aθήνα τηλ.: /fax: αρχιτέκτονες Περιοδικό του ΣA AΣ-ΠEA τεύχος 71 περίοδος B Σεπτέµβριος/Οκτώβριος 2008 ARCHITEKTONES JOURNAL OF THE ASSOCIATION OF GREEK ARCHITECTS Issue 71, Cycle Β, September/October 2008 Vrysakiou 15 & Kladou, Athens tel.: /fax: Περιεχόµενα «Σηµείωµα της σύνταξης» IOIKHTIKO ΣYMBOYΛIO Πρόεδρος: Ευάγγελος Λυρούδιας Aντιπρόεδρος: Γιώργος Νικολάου Γεν. Γραµµατέας: Μαρία Κουρµπανά Ειδ. Γραµµατέας: Μυρτώ εσποτίδη Tαµίας: Γαρυφαλιά Κοσµόγλου Mέλη: ηµήτρης ούµας Αντώνης Μαούνης ηµήτρης Μαραβέας Κώστας Μπαρδάκης Κώστας Μπελιµπασάκης Θανάσης Μπούµης Ισίδωρος Σέµψης Κώστας Τζατζάνης Ιωσήφ Φανουράκης Βασίλης Χατζηκίδης Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ-YΠEYΘYNOΣ ΣYMΦΩNA ME TO NOMO Παναγιώτης Γεωργακόπουλος Tα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τις απόψεις των συντακτών τους. Oι επίσηµες θέσεις του ΣA AΣ και των άλλων Συλλόγων Αρχιτεκτόνων δηµοσιεύονται στη στήλη ραστηριότητες του συλλόγου. Tιµή τεύχους 0,003 EK OTHΣ Σωτήρης ηµακόπουλος ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΚ ΟΣΗΣ- ΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ ΕΚ ΟΤΙΚΗ 3D Σ. ηµακοπούλου & ΣΙΑ ΕΕ Βουλιαγµένης 49, Αθήνα τηλ.: fax: ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ EΠIMEΛEIA ΕΚ ΟΣΗΣ Όλγα Σηµαιοφορίδου KAΛΛITEXNIKH EΠIMEΛEIA Γιώργος Kαλοµηνίδης IOPΘΩΣH KEIMENΩN Βιργινία Παυλίδου ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΦΗΜΙΣΕΩΝ Λάµπης ορλής IAΦHMIΣEIΣ Βάνα ιαµαντοπούλου Αρετή Κατή Μέλπω Παπαδοπούλου ΓPAMMATEIA Νίκη ανιηλίδου DTP SERVICE Sharpen EKTYΠΩΣH-ΒΙΒΛΙΟ ΕΣΙΑ Αφοι Αθ. Τσακίρη ΑΕ Κηφισού 18 ΑΘΗΝΑ τηλ.: , ΑΠΟΣΤΟΛΗ: Ευάγγελος Μοσχόφης Εξώφυλλο: Φωτοµοντάζ του Μ. Λεφαντζή ιόρθωση Στην παρουσίαση των αποτελεσµάτων του αρχιτεκτονικού διαγωνισµού της. Αεροπαγίτου (τεύχος αρ. 70), η οµάδα µελέτης του Α Επαίνου 2 είναι: Θεοκλής Καναρέλης, αρχιτέκτων, Ανδρέας Τεγούσης, Yazan Kokaly, φοιτητές αρχιτεκτονικής Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Όλγα Βενετσιάνου ιονύσης Καννάς Ειρήνη Κουφέλη Αµαλία Κωτσάκη Έλενα Λαϊνά Μιχάλης Λεφαντζής Άννα Μελανίτου Ναταλία Μπαζαίου Βασιλική Παναγιωτοπούλου ηµήτρης Πολυχρονόπουλος Μάρω Σίνου Φραγκίσκα Χρυσολούρη Ανταποκριτές: Αριστοτέλης ηµητρακόπουλος [Κύπρος] Νεκτάριος Κεφαλογιάννης [Βαρκελώνη] ηµήτρης Μανίκας [Βιέννη] Εµµανουήλ Ντούρλιας [Παρίσι] Γ. Προκάκης, Α. Καλαντίδης [Βερολίνο] Υπεύθυνος από.σ.: Γιώργος Νικολάου Γραµµατεία Σ.Ε.: Στέλλα Ρίζου Ε Π Ι Κ Α Ι Ρ Α «ραστηριότητες.σ. ΣΑ ΑΣ-ΠΕΑ» Α. Καρανδεινού, Χρ. Αχτύπη, Στ. Γιαµαρέλος, «ATHENS by SOUND» Χρ. Βοσκοπούλου, «23o Παγκόσµιο Συνέδριο της UIA» Λ. Θεοδόσης, «Πόλη των Αντικατοπτρισµών: Βαγδάτη, από τον Wright στον Venturi» Ε Π Ι Τ Ο Π Ο Υ Ε. Λαϊνά, «Expo Zaragoza 2008» Ο. Βενετσιάνου, «ιεθνείς εκθέσεις Πειραµατισµοί γύρω από τις χωρικές ποιότητες της κινούµενης εικόνας» Π Ρ Α Σ Ι Ν Ο Β Η Μ Α «Με τα µάτια και τον νου στραµµένα στις δοκιµασµένες πρακτικές του παρελθόντος» Α Φ Ι Ε Ρ Ω Μ Α Στη δίνη της µεγάλης κλίµακας [Επιµέλεια: Μ. Λεφαντζής] Φρ. Χρυσολούρη, «Στη δίνη της µεγάλης κλίµακας και η οδός Πειραιώς» Η. Γιαννίρης, «Η σύγχρονη Αθήνα, η γκρίζα πολεοδοµία και η κοινωνική ανάγκη για πράσινο» Β. Ιωάννου, Α. Παπαϊωάννου, «Εικόνες και πραγµατικότητες των µεγάλων αστικών παρεµβάσεων» Π. Καραµανέα, «Η συµβολή του τοπίου στον σχεδιασµό αστικών επεµβάσεων µεγάλης κλίµακας» Ε. Ασπρογέρακας, Κ. Σερράος, «Hafencity: επιλογές και πρακτικές σχεδιασµού στην ανάπλαση ενός λιµανιού» Ν. Κεφαλογιάννης, «Οι αστικές παραλίες ως µέσο ανάπλασης των παράκτιων µετώπων και οικονοµικής ανάπτυξης των πόλεων» Τρ. Μιχαηλίδης, «Οι αστικές αναπλάσεις ως µέσο αντιµετώπισης πολεοδοµικών προβληµάτων και ένταξης της πόλης σε αναδυόµενα τόξα ανάπτυξης: Η περίπτωση των Ιωαννίνων» Μ. Λεφαντζής, «Η µοντέρνα πόλη γερνώντας» Επιθυµία του Συλλόγου είναι, να αξιοποιήσει τις απόψεις όλων των συναδέλφων µέσα από τις σελίδες του περιοδικού. Είναι δυνατόν, όλες οι συνεργασίες που θα αποστέλλονται στο περιοδικό, είτε υπό µορφή παρουσιάσεων έργων, θέσεων και επιστολών να καταχωρούνται στις σελίδες του. H Σ.Ε. ενηµερώνει όλους τους συναδέλφους που επιθυµούν να αποστείλουν υλικό, να τηρούν τις αναγκαίες τεχνικές προδιαγραφές που ισχύουν για το περιοδικό. Κάθε συνάδελφος που εκδηλώνει την πρόθεσή του για αρθρογραφία στα προγραµµατισµένα αφιερώµατα πρέπει να αποστέλει πρώτα ενηµερωτική περίληψη του άρθρου του. Τα κείµενα πρέπει να είναι αποθηκευµένα σε δισκέτα και να συνοδεύονται από PRINT-OUT και φωτογραφικό υλικό. για άρθρα αφιερωµάτων η έκτασή τους πρέπει να κυµαίνεται από λέξεις (συµπεριλαµβανοµένων των παραπο- µπών ή των σηµειώσεων), για άρθρα επικαίρων 700 λέξεις και για επιστολές 400 λέξεις. Είναι απαραίτητη προϋπόθεση για περαιτέρω επεξεργασία από την Σ.Ε. το υλικό να αποστέλλεται µόνο στη Γραµµατεία του ΣΑ ΑΣ-ΠΕΑ. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση των βιβλίων για βιβλιοπαρουσίαση. Θα είναι πολύ χρήσιµο για όλους το περιοδικό να ΙΑΒΑΖΕΤΑΙ και να ασκείται κριτική για το περιεχόµενο και την εµφάνισή του από όλους τους συναδέλφους.

2 σηµείωµα της σύνταξης Η ολοένα και αυξανόµενη αναγκαιότητα ύπαρξης στρατηγικού σχεδιασµού στις αρχιτεκτονικές επεµβάσεις µεγάλης κλίµακας στην ελληνική πόλη είναι το ζήτηµα αυτού του αφιερώµατος. Τα τελευταία χρόνια, στον απόηχο της συζήτησης για την επενέργεια των Ολυµπιακών «αναπλάσεων» του 2004 στην Αθήνα, µια νέα σειρά αποσπασµατικών επεµβάσεων µεγάλης κλίµακας βρίσκεται σε εξέλιξη, προερχόµενη είτε από διαγωνισµούς µελετοκατασκευής είτε από ιδιωτικά εγχειρήµατα εµπορικού χαρακτήρα, αποφεύγοντας πάντοτε την «ατραπό» των πανελλήνιων αρχιτεκτονικών διαγωνισµών. επίκαιρα Από την άλλη στο θέµα των υπό αίρεση δηµόσιων χώρων του λεκανοπεδίου για τους οποίους πολλά έχουν λεχθεί στο παρελθόν, το σώµα των αρχιτεκτόνων συναντά ένα καθεστώς πλήρους απραξίας. Τα άνευ χρήσεως ολυµπιακά ακίνητα, το Ελληνικό, ο Ελαιώνας, το Γουδή, το παραλιακό µέτωπο της Αττικής από τα λιπάσµατα του Πειραιά µέχρι το Λαύριο, είναι οι νέες γκρίζες ζώνες του αστικού τοπίου της πρωτεύουσας που επιζητούν στρατηγικό σχεδιασµό προσαρµοσµένο στα νέα πολιτισµικά δεδοµένα, πριν καταστούν θύµατα µεµονωµένων επιχειρηµατικών πρωτοβουλιών και ιδιωτικών συµφερόντων. Στο αφιέρωµα θα παρουσιαστούν συγκριτικά παραδείγµατα στρατηγικού σχεδιασµού από την Ελλάδα και το εξωτερικό µέσα από τα οποία οι αρχιτέκτονες ζυµώνονται ανάµεσα στη µικρή και τη µεγάλη κλίµακα σχεδιασµού, αναπτύσσοντας µια νέα δυναµική σε αναλόγου τύπου γκρίζες ζώνες ευρωπαϊκών πόλεων όπως αυτές που προαναφέρθηκαν. Φυσικά σε ένα αφιέρωµα περιορισµένης έκτασης, δεν είναι δυνατή η πλήρης παρουσίαση του θέµατος. Η προσπάθειά µας επικεντρώνεται στην όσο γίνεται περισσότερο αποτελεσµατικότερη πλαισίωση του επίκαιρου αυτού θέµατος, έτσι ώστε να δοθεί το έναυσµα µιας ευρύτερης δηµόσιας συζήτησης για τις επεµβάσεις µεγάλης κλίµακας στην ελληνική πόλη. Η ελληνική συµµετοχή στην 11η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας 18

3 .Σ. ΣΑ ΑΣ-ΠΕΑ ραστηριότητες ATHENS by SOUND Αναστασία Καρανδεινού, Χριστίνα Αχτύπη, Στυλιανός Γιαµαρέλος, αρχιτέκτονες biennale Συνεδρίασε και συγκροτήθηκε σε σώµα το ιοικητικό Συµβούλιο του ΣΑ ΑΣ-Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων, το οποίο εκλέχτηκε από την Γ.Σ. της Αντιπροσωπείας που είχε πραγµατοποιηθεί στις Η συνεδρίαση του.σ. πραγµατοποιήθηκε την Τετάρτη 22 Οκτωβρίου 2008 και η σύνθεσή του έχει ως εξής: Πρόεδρος : Λυρούδιας Ευάγγελος Αντιπρόεδρος : Νικολάου Γιώργος Γεν. Γραµµατέας : Κουρµπανά Μαρία Ειδ. Γραµµατέας : εσποτίδη Μυρτώ Ταµίας : Κοσµόγλου Γαρυφαλιά Μέλη : ούµας ηµήτρης Μαούνης Αντώνης Μαραβέας ηµήτρης Μπαρδάκης Κώστας Μπελιµπασάκης Κώστας Μπούµης Θανάσης Σέµψης Ισίδωρος Τζατζάνης Κώστας Φανουράκης Ιωσήφ Χατζηκίδης Βασίλης Η ελληνική συµµετοχή στην 11η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, «Out there. Architecture beyond building» Αρχιτεκτονική δεν είναι µόνο το κτισµένο. Αρχιτεκτονική συγκροτούν όλες οι ποιότητες του χώρου υλικές και άυλες. Η ατµόσφαιρα, οι ήχοι, οι µυρωδιές, η δυνατότητα διάδρασης µεταξύ σωµάτων κ.ο.κ. αποτελούν όλα πτυχές του χώρου που µελετά η επιστήµη της αρχιτεκτονικής σε διεθνές επίπεδο σε όλο και αυξανό- µενο βαθµό. Σε αυτό το διερευνητικό πνεύµα σε σχέση µε το «πέραν του κτισµένου» («Architecture beyond building»), επιλέγουµε να προσεγγίσουµε τον χώρο µέσα από µία µη υλική παράµετρο: τον ήχο. Έτσι, λοιπόν, δηµιουργούµε έναν ηχητικό διαδραστικό χάρτη της Αθήνας, ο οποίος παρουσιάζει θραύσµατα της ατµόσφαιρας της πόλης µε απροσδόκητους τρόπους. Πώς θα φανταζόταν κανείς ένα µη-οπτικό χάρτη; Πώς θα βιωνόταν µία περιπλάνηση µέσα σε ένα δάσος από ακουστικά που παίζουν ήχους από σηµεία της Αθήνας; Πώς θα ήταν αν βρισκόσουν ξαφνικά σε έναν «χάρτη» που θα εµφανιζόταν µόνο όταν εσύ περπατούσες µέσα του; Πώς θα ήταν αν αυτός ο χάρτης εµφανιζόταν µόνο αν καλούσες και κάποιον να σε ακολουθήσει; Το περίπτερο της ελληνικής συµµετοχής αντιµετωπίζει τα παραπάνω ερωτήµατα µέσω της ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Θέµα: Συµµετοχή στις κινητοποιήσεις κατά του φορολογικού νοµοσχεδίου Το.Σ. του ΣΑ ΑΣ-Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων εκφράζει την έντονη αντίθεσή του στο υπό ψήφιση φορολογικό νοµοσχέδιο. Το συγκεκριµένο νοµοσχέδιο προσθέτει νέα φορολογικά βάρη σε αυτοαπασχολούµενους, µικρές επιχειρήσεις, µισθωτούς εργαζόµενους µε ελτίο Παροχής Υπηρεσιών ( ΠΥ). Στο όνοµα της πάταξης της φοροδιαφυγής, καταργεί για χιλιάδες µισθωτούς και ελεύθερους επαγγελµατίες το αφορολόγητο όριο των U, ενώ παράλληλα προαναγγέλλει νέα µείωση του φορολογικού συντελεστή των κεφαλαιουχικών επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση επιλέγει να αντιµετωπίσει τη διόγκωση του δηµόσιου χρέους επιβάλλοντας «κεφαλικό» φόρο σε χιλιάδες µικροεπαγγελµατίες και µικροµεσαίες επιχειρήσεις που αντιµετωπίζουν ήδη τις συνέπειες µιας χρόνιας «περιοριστικής» εισοδηµατικής πολιτικής. Τέλος το νοµοσχέδιο περιλαµβάνει και άλλες άδικες και αντιλαϊκές διατάξεις όπως: Καταργεί ορισµένους «ειδικούς λογαριασµούς» µε στόχο µεταξύ άλλων την οριστική κατάργηση βασικών επιδοµάτων των δηµοσίων υπαλλήλων. Επαναφέρει την περιβόητη «λίστα» στα φάρµακα µε κριτήριο το κόστος και όχι την υγεία των ασφαλισµένων. Ζητάµε: Απόσυρση του νοµοσχεδίου. Αύξηση του αφορολόγητου ορίου στα U. Ετήσια αναπροσαρµογή της φορολογικής κλίµακας σύµφωνα µε την αύξηση του τιµάριθµου. Αύξηση της φορολογίας των κερδών και των περιουσιακών στοιχείων του µεγάλου κεφαλαίου στο σύνολό τους. ωρεάν ιατροφαρµακευτική περίθαλψη για τα λαϊκά στρώµατα. Ενσωµάτωση του 6 και 7 στις τακτικές αποδοχές των µηχανικών δηµοσίων υπαλλήλων. Καλούµε όλους τους συναδέλφους να συµµετέχουν στις κινητοποιήσεις που θα πραγµατοποιηθούν για την ικανοποίηση αυτών µας των αιτηµάτων. 20 ε π ί κ α ι ρ α ε π ί κ α ι ρ α 21

4 µεταµόρφωσής του σε ένα ατµοσφαιρικό διαδραστικό παιχνίδι, το οποίο παρουσιάζει θραύσµατα ηχητικών (και οπτικών) ακολουθιών της Αθήνας. Ο επισκέπτης ανα-δηµιουργεί τον χώρο γύρω του µέσω της ίδιας του της παρουσίας και κίνησης. Ο χάρτης αποκαλύπτεται µόνον εκεί που περπατά και/ή όταν καλεί ένα ακόµα άτοµο να καθίσει κοντά του. Τα σώµατα των επισκεπτών αλληλεπιδρούν τόσο µεταξύ τους όσο και µε τον ίδιο τον χώρο, δηµιουργώντας ένα δυνα- µικό µεταβαλλόµενο πεδίο. Αυτή η βόλτα µέσα στο περίπτερο σε µεταφέρει «εκεί έξω» σε µία «αόρατη» Αθήνα. Το περίπτερο ουσιαστικά φέρνει στην επιφάνεια τις σχεδόν απρόσιτες και φευγαλέες πλευρές του χώρου. ιερευνά τον ήχο, τις µη-οπτικές αισθήσεις, την ατµόσφαιρα, χωρικές ποιότητες πέραν του υλικού, πέραν του κτισµένου. Προκαλεί έτσι όχι µόνο τα όρια της αρχιτεκτονικής, αλλά και τα όρια του τι µπορεί να καταγραφεί και να ανα-βιωθεί και τι όχι... Ο χώρος του περιπτέρου: θέτει ερωτήµατα σε σχέση µε το «πέραν του υλικού» ως µέρος της συγκρότησης της εµπειρίας της πόλης και του χώρου γενικότερα. Η επιλογή του ήχου: Ως κεντρικό στοιχείο µίας εναλλακτικής χαρτογράφησης της πόλης της Αθήνας, ο ήχος ακροβατεί στο όριο µεταξύ της υλικότητας του κτισµένου και της µη-υλικότητας. Αποτελώντας ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ύλης (κάθε υλικό παράγει και τον δικό του ήχο), ο ήχος εξαρτάται ευθέως από την υλικότητα του κτισµένου περιβάλλοντος (το φαινόµενο της ηχούς αποκαλύπτει ότι ένας χώρος πληροί συγκεκριµένες µετρικές προϋποθέσεις). Από την άλλη πλευρά, φευγαλέες και δύσκολα αναπαραστήσιµες δράσεις αφήνουν, και εκείνες, αντίστοιχα ηχητικά αποτυπώµατα. Έτσι, οι ήχοι της πόλης αποδίδουν δράσεις, συ- µπεριφορές, σκέψεις, µηνύµατα, αφηγήσεις. Μπορούν όλες οι παραπάνω ιδιότητες του ήχου να αξιοποιηθούν ως εναλλακτικά εργαλεία ερµηνείας, χαρτογράφησης (ή ακόµα και σύνθεσης) του χώρου; Αίσθηση χώρου µέσω ήχου: Ο υτικός πολιτισµός βασίζεται στην κυριαρχία της όρασης έναντι των άλλων αισθήσεων. Αναγνωρίζοντας το πλαίσιο αυτό, η πρότασή µας επιχειρεί να στρέψει για λίγο την προσοχή και σε µία άλλη από τις πέντε αισθήσεις. Προκρίνοντας την αίσθηση της ακοής, επαναδιαπραγµατευόµαστε την κυρίαρχη θέση που καταλαµβάνει η όραση στο πεδίο της αρχιτεκτονικής και της αντίληψης του χώρου. Η διαδικασία αυτή θα µπορούσε να εµπλουτίσει την εµπειρία µας σε σχέση µε τον χώρο, την ερµηνεία του και τον χειρισµό των ποιοτήτων του. Εστιάσεις αντί συνολικής εποπτείας: Ο χώρος µοιάζει µε δάσος από κρεµασµένα ακουστικά, τα οποία µεταφέρουν ήχους της Αθήνας στο περίπτερο. Καθώς ο επισκέπτης κινείται ανά- µεσά τους, πιάνει και φοράει όποια ακουστικά επιθυµεί χωρίς να γνωρίζει τι πρόκειται να ακούσει. Αυτό που τελικά ακούει είναι ηχητικά θραύσµατα της πόλης, που του αποκαλύπτουν τµήµα της ταυτότητάς της ή τον µεταφέρουν σε ορισµένη ατµόσφαιρά της. Ο συγκεκριµένος χάρτης δεν προσφέρει συνολική εποπτεία. Ποιότητες θραύσµατα της πόλης αποκαλύπτονται, βήµα-βήµα. Κατά την περιπλάνηση, επικρατεί το στοιχείο του απρόσµενου, της έκπληξης όπως και στην πόλη. Μολονότι οι ήχοι οργανώνονται σε κάναβο, πολύ δύσκολα εντοπίζει κανείς τον ήχο που άκουσε προηγουµένως µέσα στο δάσος των ακουστικών. ιάδραση 1: Ο χώρος είναι ως έναν βαθµό διαδραστικός: η παρουσία και η κίνηση του επισκέπτη ενεργοποιούν ήχους και εικόνες. Μέσα στον χώρο συναντά κανείς 25 διάσπαρτα πρίσµατα µε εγκιβωτισµένες οθόνες, οι οποίες ενεργοποιούνται µε την ανθρώπινη παρουσία. Όταν ο επισκέπτης πλησιάσει σε ένα πρίσµα, εκείνο αρχίζει να παίζει βίντεο συνοδευόµενο από τον αντίστοιχο ήχο. Τα βίντεο αναφέρονται και αυτά στην Αθήνα µέσω του ήχου, χωρίς να στοχεύουν στην εικονική της αναπαράσταση. Χάρτης στον τοίχο: Ο χάρτης-κλειδί της περιπλάνησης του επισκέπτη στον χώρο τροποποιείται ανάλογα µε την ανθρώπινη παρουσία και κίνηση. Η περιοχή του χάρτη που φωτίζεται κάθε φορά, είναι εκείνη στην οποία αντιστοιχεί το/τα βίντεο που ενεργοποιούνται από την ανθρώπινη παρουσία. Τα 25 βίντεο, δηλαδή, έχουν γυριστεί/αντιστοιχούν σε 25 περιοχές της Αθήνας. Οι 25 αυτές περιοχές ορίζονται από έναν τετραγωνικό κάναβο 5χ5 µ. Ο φωτεινός χάρτης δείχνει, λοιπόν, σε ποιά περιοχή της Αθήνας «κινούνται» οι επισκέπτες της έκθεσης την κάθε δεδοµένη στιγµή. ιάδραση 2: Όταν ο χώρος είναι κενός, όλα τα βίντεο είναι σβηστά. Όταν ένας άνθρωπος κινείται, ο ήχος και η εικόνα τον ακολουθούν. Όταν ο χώρος είναι γεµάτος ανθρώπους, τότε πολλά (ή όλα) τα βίντεο και οι ήχοι τους ενεργοποιούνται και ακούγονται ταυτόχρονα. Όπως και η ίδια η πόλη, ο χώρος χωρίς την ανθρώπινη παρουσία παραµένει κατά κάποιον τρόπο «ανενεργός». Αντίθετα, καθίσταται εξαιρετικά πολύβουος ή πολυποίκιλος και πολυσήµαντος στις περιπτώσεις που υπερχειλίζει από κόσµο. Ο χάρτης δεν αποτυπώνει ούτε απλώς αναπαράγει συγκεκριµένες στιγµές του ηχητικού περιβάλλοντος. Αποτελεί ένα σχόλιο στη σχέση του κατοίκου της πόλης µε το ηχητικό της τοπίο. Το διαδραστικό σύστηµα του χώρου του περιπτέρου γεννά µία πολλαπλότητα ηχητικών ποιοτήτων, εντάσεων, διαστρωµατώσεων, πυκνωµάτων και αραιωµάτων, που δηµιουργούν την ηχητική ταυτότητα του χώρου, όχι ως µεταφορά αλλά ως δυναµική σχέση χώρου-ανθρώπου ως αποτέλεσµα συγκεκριµένων κινήσεων και δράσεων εντός του χώρου του περιπτέρου. Ο επισκέπτης όπως και ο κάτοικος της πόλης είναι υπεύθυνος για τον τρόπο µε τον οποίο διαµορφώνεται τελικά το ηχητικό του (και όχι µόνο) περιβάλλον. Το ηχητικό περιβάλλον της Αθήνας είναι τελικά προϊόν ενός συγκεκριµένου αστικού πολιτισµού φορέας του οποίου είναι ο ίδιος ο επισκέπτης όλοι εµείς «εκεί έξω». Μεθοδολογία ηχητικής χαρτογράφησης: Προκειµένου να συγκεντρωθεί το απαραίτητο υλικό οργανώθηκε µία ηχητική χαρτογράφηση της Αθήνας που βασίστηκε στο απόλυτα ορθολογικό και ουδέτερο σχήµα του κανάβου. Ένας κάναβος 10x10 µε κέντρο την Οµόνοια που «προσγειώθηκε» πάνω σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο ώστε να το καλύψει από άκρη σε άκρη (βουνά και θάλασσα) όρισε 100 σηµεία µέσα στην πόλη. 100 ήχοι στην Αθήνα: Στη συνέχεια, καταγράφηκε το γεωγραφικό στίγµα των σηµείων αυτών και η πληροφορία αυτή τροφοδότησε ένα µηχάνηµα GPS, το οποίο ανέλαβε να κατευθύνει µε απόλυτη ακρίβεια την πορεία µας από σηµείο σε σηµείο. Καθώς τα σηµεία κάλυπταν το λεκανοπέδιο από Ανατολή προς ύση, αποφασίστηκε να αποκτήσουν αυτά εκτός από χωρικές και χρονικές συντεταγµένες. Έτσι, οι χωρικές µετρικές αποστάσεις τους που προέκυψαν 1,5 χλµ. πάνω στον χάρτη στην αφηρηµένη ευθεία γραµµή του κανάβου µεταφράστηκαν και σε αντίστοιχες χρονικές αποστάσεις της 1,5 ώρας και η κάθε γραµµή του κανάβου αντιστοιχίστηκε και σε µία διαφορετική µέρα. Έτσι, προέκυψαν 10 συνεχόµενες µέρες ηχογραφήσεων (οι 10 «γραµµές» του κανάβου) 10 συνεχόµενων σηµείων από τις 9:00 έως τις 22:30 (οι 10 «στήλες» του κανάβου). 100 ήχοι στο περίπτερο: Οι σηµειακές ηχογραφήσεις πετυχαίνουν να µεταδώσουν θραύσµατα ηχητικής εµπειρίας. Ο ήχος αποσπάται από τον πραγµατικό χώρο και τοποθετείται σε ένα δάσος από ακουστικά µε σκοπό να εξερευνηθεί εκ νέου από τον χρήστη. Μπορεί σε έναν τέτοιο χώρο να αναπαραχθεί η αίσθηση της περιπλάνησης στην πόλη και η ανακάλυψή της βήµα-βήµα; Ο χάρτης ως κείµενο: Οι διαµήκεις διαστάσεις του χώρου προσφέρουν το κατάλληλο έδαφος για την αναδιάταξη του αρχικού χάρτη. Τα ε π ί κ α ι ρ α ε π ί κ α ι ρ α 23

5 Για παράδειγµα, αντιλήψεις που αναφέρονται στην περιοχή «πέραν του υλικού» έχουν ως σήµερα χρησιµοποιηθεί για να περιγράψουν µη-συµβατικά υλικά (όπως, για παράδειγµα, ρευστά, µεταβαλλόµενα, δι-αντιδρώντα) ή υλικά µεταβλητού σχήµατος και ιδιοτήτων (όπως, για παράδειγµα, πυκνότητας, χρώµατος, διαφάνειας). Ως «µη-υλικό», λοιπόν, συχνά χαρακτηρίζονται νέα ή µη συνηθισµένα υλικά, ή ακόµη και γνωστά υλικά τα οποία όµως χρησισηµεία εξαπλώνονται στον χώρο σε µία ακολουθία που ξετυλίγει σαν κουβάρι τις γραµµές του κανάβου µία προς µία. Η ακολουθία των 100 σηµείων του χάρτη µοιάζει τώρα να συγκροτεί ένα «κείµενο», το οποίο ξετυλίγεται στον χώρο µε τον τρόπο ακριβώς που θα το διάβαζε κανείς αν ακολουθούσε τις γραµµές του κανάβου του χάρτη. Ο επισκέπτης «διαβάζει» την πόλη κινούµενος σε τυχαίες τροχιές της επιλογής του, ανάµεσα στις ορισµένες γραµµές του «κειµένου» της πόλης που απλώνεται κατακερµατισµένο δάπεδο του χώρου. 50 ακουστικά: Από τους 100 αποµαγνητοφωνη- µένους ήχους της χαρτογράφησης, επιλέγονται 50, που ακούγονται µέσα από τα 50 ακουστικά της εγκατάστασης. Οι άλλοι 50 αποδίδονται µε τον λόγο και γράφονται στο δάπεδο. Ο επισκέπτης καλείται να τους διαβάσει και να τους αναπαράγει νοερά. Και στα 100 σηµεία που ορίζονται στο δάπεδο αναγράφονται οι συντεταγµένες, οι οποίες του επιτρέπουν να αναζητήσει το αντίστοιχο σηµείο της Αθήνας στον χάρτη στον τοίχο. Τα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης του ήχου της πόλης: Στη σχέση µου µε τον ήχο της πόλης µπορεί να εστιάζω στην άµεση βιωµατική αντίληψη του ηχητικού µου περιβάλλοντος µπορεί να αποµονώνοµαι στον κόσµο ενός δικού µου soundtrack µιας προσωπικής µου διαδροµής µέσα από τα ακουστικά του i-pod µου µπορεί να έχω ηχητική εµπειρία του «εδώ» αλλά ίσως και πιο άµεσα του «εκεί» µέσα από τη συνοµιλία µου στο κινητό τηλέφωνο µπορεί ακόµη και συνειδητά να κατεβάζω την ένταση του ήχου του περιβάλλοντός µου και να επικεντρώνοµαι στην ένταση των σκέψεών µου ή σε κάτι που χωρικά βρίσκεται αλλού. Η πολλαπλή λειτουργία του διαδραστικού συστήµατος, των ακουστικών και του γραπτού λόγου στο πάτωµα του περιπτέρου επιλέγονται ως πιθανοί εναλλακτικοί τρόποι ανταπόκρισης στην πρόκληση της ανάδειξης αυτού ακριβώς του βάθους του ηχητικού τοπίου. Επισκέπτης-δηµιουργός: Το διαδραστικό σύστηµα οργανώνεται στη βάση µίας υποδοµής, πάνω στην οποία ο ίδιος ο επισκέπτης στήνει το δικό του «παιχνίδι». Ο επισκέπτης «γράφει» στον χώρο την κίνησή του, την περιπλάνηση του, µέσω των ήχων (και των κινούµενων εικόνων) που ενεργοποιεί. εν καταλαµβάνει απλά χώρο, αλλά τον δηµιουργεί. Ενεργοποιεί εικόνα και ήχο, αποκαλύπτει, ανακαλύπτει και δηµιουργεί θραύσµατα της πόλης. Μέσα από ένα απλό διαδραστικό σύστηµα, η ανθρώπινη κίνηση και δράση ενισχύεται, ερµηνεύεται, αφήνει ίχνη, θραύσµατα. Το περίπτερο γίνεται διαφορετικό και µοναδικό κάθε χρονική στιγµή οι άπειρες διαφορετικές διατάξεις ανθρώπινων σωµάτων και κινήσεων το καθιστούν ένα συνεχώς µεταλλασσόµενο πεδίο ήχων (και δευτερευόντως εικόνων). Ο επισκέπτης αλληλεπιδρά µε τον χώρο και µε τους υπόλοιπους επισκέπτες, παράλληλα. Με την παρουσία, για παράδειγµα, ενός παραπάνω επισκέπτη, η φωνή του περιπτέρου εµπλουτίζεται, αλλοιώνεται, δυναµώνει και διαµορφώνεται τελικά σε συνδυασµό και µε τους ήχους που ενεργοποιούνται από τους υπόλοιπους επισκέπτες του χώρου. Εµείς (ως επιµελητές) δίνουµε τα εργαλεία και το κατάλληλο υπόβαθρο, ώστε ο ίδιος ο επισκέπτης σε συσχετισµό και µε τους γύρω του να αναδηµιουργήσει έναν δικό του χάρτη της Αθήνας. Η ερµηνεία του χάρτη αυτού εξαρτάται τόσο από τις αρχικές επιλογές των επιµελητών που θέτουν τους κανόνες όσο και από τον βαθµό προσωπικής εµπλοκής του επισκέπτη. Ο θεατής παύει να µένει απαθής, αλλά εµπλέκεται στην κατασκευή του χώρου, και της (χρονικά εξαρτώµενης) δυναµικής του. Όπως και στην ίδια την πόλη, οι κινήσεις, οι δράσεις και οι συσχετισµοί των ανθρώπων είναι τα στοιχεία που διαµορφώνουν ίσως τις χαρακτηριστικότερες χωρικές ποιότητες, παράλληλα βέβαια µε το υλικό, κτισµένο υπόβαθρο. Αυτό όπως και στην περίπτωση της πρότασής µας τα καλώδια και πρίσµατα αποτελούν αναγκαίο υπόβαθρο για τις ανθρώπινες κινήσεις και δραστηριότητες, οι οποίες στην ουσία συγκροτούν τελικά τον χώρο. Φαίνεται να συγκροτείται εδώ µία απόπειρα ερµηνείας και διαπραγµάτευσης της µη-αναπαραστασιµότητας του χώρου της πόλης, όπως την πρέσβευε ο Lefebvre. Αν λοιπόν δεν µπορούµε εκ των πραγµάτων να αναπαραστήσουµε την πόλη (της Αθήνας), µπορούµε τουλάχιστον να διαπραγµατευτούµε ή να αναδηµιουργήσουµε αντίστοιχους τρόπους παραγωγής και συγκρότησης χωρικών ποιοτήτων; Το άυλο πέραν του κτισµένου: Η διερεύνησή µας διαπραγµατεύεται το ευρύτερο θέµα του «πέραν του υλικού» σε διάφορα επίπεδα σε σχέση µε την αισθαντικότητα και το «πέραν του οπτικού», σε σχέση µε τις νέες τεχνολογίες, σε σχέση µε την ανθρώπινη δράση και αλληλεπίδραση, σε σχέση µε το µη αναπαραστήσιµο, κ.λπ. ιαπραγµατεύεται δηλαδή το θέµα της φετινής Biennale όπως αυτό έχει οριστεί από τον επιµελητή της, Aaron Betsky «Out there. Architecture beyond building» θέτοντας ως εννοιολογική της βάση την έννοια του «µη υλικού». Οι τοποθετήσεις και οι προβληµατισµοί σε σχέση µε τις έννοιες που σχετίζονται µε το πεδίο «πέραν της ύλης» φαίνεται να πηγάζουν από µία απόπειρα κριτικής απέναντι σε αυστηρά µορφολογικές ή τεκτονικές αρχιτεκτονικές προσεγγίσεις. Πρέπει, βέβαια, να σηµειωθεί ότι η έννοια του «περαν του υλικού» αναφέρεται σε ένα ευρύ πεδίο ετερόκλητων ερευνητικών τάσεων και προβληµατισµών. µοποιούνται ξανά µε διαφορετικούς, εναλλακτικούς τρόπους. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί το Blur project των Diller και Scoffidio: το κτήριο-σύννεφο. [J. Hill, O. Bouman, L. Spuybroek] Το «µη-υλικό» ερµηνεύεται επίσης ως το µηορατό, ή αλλιώς, το αντιληπτό µε άλλες (εκτός της οπτικής) αισθήσεις. Η ακοή, η µυρωδιά, η γεύση, η αφή, θα µπορούσαν όπως και η όραση να κατευθύνουν τον σχεδιασµό και να αποτελέσουν κεντρικό άξονα στο στήσιµο της σύνθεσης ενός χώρου. Τα στοιχεία του χώρου που αναφέρονται σε αισθήσεις εκτός της όρασης, δεν αποτυπώνονται και δεν αναπαριστώνται τόσο εύκολα όσο τα οπτικά ερεθίσµατα. Γι αυτό και δεν κυριαρχούν ως σχεδιαστικά µέσα και εργαλεία. Ωστόσο, συντελούν αδιαµφισβήτητα σε πολύ µεγάλο βαθµό στη διαµόρφωση των χωρικών ποιοτήτων και της εµπειρίας του χώρου. [B. Colomina, A. Barbara, C. Classen, M. Jay] Το άυλο έχει ερµηνευθεί και ως η ατµόσφαιρα ενός χώρου το άπιαστο, αυτό προς το οποίο πάντα τείνει η αρχιτεκτονική, και το οποίο πάντα της ξεφεύγει. Μήπως όµως η ατµόσφαιρα είναι εξ ορισµού πέραν του άµεσα αντιληπτού και προσδιορίσιµου; Μήπως η ατµόσφαιρα ενός χώρου είναι τα χαρακτηριστικά του εκείνα, τα οποία δεν γίνονται αντιληπτά από τη συνειδητή προσοχή και σκέψη; [M. Wigley, M. Heidegger] 24 ε π ί κ α ι ρ α ε π ί κ α ι ρ α 25

6 ATHENS by SOUND Ελληνική συµµετοχή στην 11η ιεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής Μπιενάλε Βενετίας ιοργάνωση Υπουργείο Πολιτισµού Γενική ιεύθυνση Σύγχρονου Πολιτισµού, ιεύθυνση Εικαστικών Τεχνών, Τµήµα Προώθησης Σύγχρονης Τέχνης Επιµελητές Αναστασία Καρανδεινού, Χριστίνα Αχτύπη Στυλιανός Γιαµαρέλος Video έργα Intothepill.net Καλλιτέχνες Γιάννης Γρηγοριάδης, Λίνα Θεοδώρου Γιάννης Ισιδώρου Ηχογραφήσεις/Sound Design ηµήτρης Μυγιάκης, Βαγγέλης Λυµπουρίδης Γραφιστικά έκθεσης/σχεδιασµός Καταλόγου Company Σχεδιασµός και εφαρµογή διαδραστικού περιβάλλοντος 2monochannels Σχεδιασµός οπτικοακουστικού και διαδραστικού u963 συστήµατος/ακουστική µελέτη/επίβλεψη Ηρακλής Λαµπρόπουλος, Γιώργος Λαµπρόπουλος Προγραµµατισµός Λογισµικού Βασίλης Μπούκης Κατασκευή ηλεκτρονικών υποσυστηµάτων Μιχαήλ Κριτσωτάκης Ηλεκτρολογική µελέτη Γιώργος Σατολιάς ιασύνδεση διαδραστικών στοιχείων Βαγγέλης Λυµπουρίδης, ηµήτρης Μυγιάκης Μελέτη φωτισµού L+DG lighting architects Θωµάς Γραβάνης, Χριστίνα Φραγγέτη Κατασκευή Έκθεσης Μιχαήλ Γαβρήλος Ψηφιακές εκτυπώσεις Polichromo Φωτογράφος Cathy Cunliffe Άλλες µελέτες εντοπίζουν το «µη-υλικό» στην ίδια την «ιδέα» ενός κτηρίου, σε ένα εννοιολογικό πλαίσιο δηλαδή, που σχετίζεται περισσότερο µε τη µορφή παρά µε την υλικότητα του κτηρίου, ενώ άλλες διαρρηγνύουν το δίπολο µορφής-ύλης, καταργώντας οποιαδήποτε τέτοια δυϊστική αντίληψη, και ερµηνεύοντας τα κτήρια ως αποτελέσµατα αλληλεπίδρασης δυνάµεων. [G. Deleuze, B. Massumi]. Το «µη-υλικό» συσχετίζεται ως έννοια και µε τις ίδιες τις διαδικασίες παραγωγής του κτηρίου. Τα πολιτικά και οικονοµικά δίκτυα που ενεργοποιούνται ακριβώς από τη διαδικασία της κατασκευής ενός κτηρίου διατηρούν αναπόφευκτα µία στενή σχέση µε την πράξη της οικοδόµησης ή αλλιώς την υλικότητα του κτηρίου αλλά παραµένουν κατά κάποιο τρόπο «αόρατα» στο κτισµένο τελικό αποτέλεσµα. Οι άνθρωποι που εργάζονται στην κατασκευή του κτηρίου, ο τόπος καταγωγής τους, όσοι κατασκεύασαν τα υλικά που χρησιµοποιήθηκαν και όσοι τα µετέφεραν εκεί, εµπλέκονται σε δίκτυα που τροφοδοτούνται από την παραγωγή ενός κτισµένου χώρου, αλλά µένουν τελικά µη-ορατά. Ερωτή- µατα που τίθενται σχετίζονται µε τον ρόλο του αρχιτέκτονα και τη σχέση ανάµεσα στα δίκτυα παραγωγής και την ίδια τη σύνθεση τόσο σε πρακτικό όσο και σε φιλοσοφικό επίπεδο. [J. Derrida, K.L. Thomas, D. Harvey] Οι νέες τεχνολογίες, είτε ως εξαρτήµατα φορητά αντικείµενα, είτε ενσωµατωµένες στον κτισµένο χώρο, καθορίζουν χωρικές ποιότητες, δηµιουργούν συνδέσεις, νέους «τόπους», πεδία και όρια. Κινητά τηλέφωνα, συστήµατα GPS, φορητοί υπολογιστές, ψηφιακές κάµερες, ασύρ- µατα δίκτυα internet, αποτυπώνουν, «αποθηκεύουν», «θυµούνται» και µεταφέρουν τόπους, δράσεις, συνδέσεις και εµπειρίες. Μολονότι τα νέα αυτά µέσα αποτελούν στοιχεία του χώρου, η ιδιαιτερότητα της υλικότητάς τους τα καθιστά ξένα στο συµβατικό πεδίο έρευνας του αρχιτέκτονα. Το ερώτηµα που τίθεται, λοιπόν, είναι: ποιός είναι ο ρόλος του αρχιτέκτονα στην εποχή που ο χώρος δηµιουργείται τόσο από συµβατικά υλικά όσο και από ασύρµατα πεδία και τεχνολογικά gadgets; Τι αλλάζει µέσα στον υβριδικό σηµερινό χώρο τον τρόπο µε τον οποίο εκείνος σχεδιάζει; [R. Coyne, G. Flachbart, P. Weibel, R. VanToorn, W. Mitchell] Μέσα σε αυτόν τον ευρύτερο προβληµατισµό σε σχέση µε το «άυλο», αναπτύσσουµε ερωτή- µατα σε σχέση µε τα όρια της αρχιτεκτονικής, της αναπαράστασης, του σχεδιασµού και της συνειδητής ή µη αντίληψης µεµονωµένων στοιχείων του χώρου από τον χρήστη. Στον συγκεκριµένο σχεδιαστικό πειραµατισµό επικεντρώνουµε το ενδιαφέρον µας στο θέµα του ήχου και της αισθαντικότητας, αλλά σχεδόν αδιόρατα και οι υπόλοιπες εκφάνσεις του άυλου έρχονται να µπουν στο παιχνίδι... Αντί επιλόγου Η σχέση ανάµεσα στην ιδέα, το σώµα, τον χώρο και τη σύνθεση επαναπροσδιορίζεται. Ο δηµιουργός κρίνεται µέσα από τον χειρισµό της σχέσης αυτής. Το µη-υλικό γίνεται το νέο «υλικό». Οι αισθήσεις πέραν του οπτικού κρίνονται απαραίτητες πλέον για το λεξικό της αρχιτεκτονικής. Ο δηµιουργός «µεταφράζεται», «επανατοποθετείται», «επαναπροσανατολίζεται», εξαϋλώνεται µέσα από την πρότασή του. Χαράζει τις κατευθυντήριες γραµµές για την εξερεύνηση και στη συνέχεια κρίνεται µέσα από την απουσία του, παρουσία του έργου του. Ο επισκέπτης αποκτά πρόσβαση στο µη-υλικό. Ο δηµιουργός τον αντιµετωπίζει όχι ως παρατηρητή αλλά ως αυτόν που βρίσκεται µέσα στον χώρο και τον διαµορφώνει µε την παρουσία του κάθε στιγµή, παράγοντας ένα ανοιχτό και ατέρµονα µεταβαλλόµενο έργο. Η πρότασή µας τελικά διαπραγµατεύεται την έννοια του «πέραν του υλικού», του «πέραν του κτισµένου», τις νέες µορφές υλικότητας. ιαπραγµατεύεται επίσης το θέµα της ανθρώπινης παρουσίας, δράσης, αλληλεπίδρασης και κίνησης ως βασικό στοιχείο της συγκρότησης του χώρου και των ποιοτήτων του. Ένας χώρος που διαµορφώνεται κατά αυτό τον τρόπο, αναπόφευκτα καθίσταται µεταβλητός, ρευστός µετασχηµατίζεται και αναδιαµορφώνεται κάθε στιγµή ανάλογα µε τις δράσεις και τους συσχετισµούς των ανθρώπινων σωµάτων. Αυτό συµβαίνει ούτως ή άλλως στον πραγµατικό χώρο στον οποίο ζούµε. Στον χώρο της εγκατάστασης όµως οι νέες τεχνολογίες και το διαδραστικό σύστηµα «υπερβάλλουν» την επίδραση (και τον τρόπο και είδος της επίδρασης) των ανθρώπινων κινήσεων στον χώρο, επαναφέροντας µε νέο τρόπο το ερώτηµα περί της συγκρότησης και ερµηνείας του χώρου. Ο ίδιος ο επισκέπτης καλείται όχι µόνο να αναδηµιουργήσει τον χώρο του περιπτέρου, αλλά και τις ενδεχόµενες συνθέσεις νοηµάτων και προβληµατισµών σε σχέση µε την ανθρώπινη παρουσία, τον ρόλο του αρχιτέκτονα και του χρήστη, τα όρια της αρχιτεκτονικής στον σύγχρονο, µεταβαλλόµενο, ηλεκτρονικά ενισχυ- µένο και δια-δικτυωµένο κόσµο. 23o Παγκόσµιο Συνέδριο της UIA ΜΕΤΑ Ι ΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΡΙΝΟ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ-3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2008 Η ιεθνής Ένωση Αρχιτεκτόνων (UIA) πραγµατοποίησε το 23ο παγκόσµιο συνέδριο αρχιτεκτονικής, γιορτάζοντας ταυτόχρονα τα 60 χρόνια από την ίδρυσή της ( ), στο Τορίνο της Ιταλίας, το διάστηµα 29 Ιουνίου-3 Ιουλίου Το θέµα του συνεδρίου είχε τον ευρηµατικό τίτλο Μεταδίδοντας την αρχιτεκτονική (Transmitting Architecture), δίνοντας την ευκαιρία σε 6000 αρχιτέκτονες από όλο τον κόσµο να συναντηθούν και να συµµετέχουν σε έναν δηµιουργικό διάλογο µε ποικίλη θεµατολογία. Μεταξύ των θεµάτων που αναπτύχθηκαν από κορυφαίους αρχιτέκτονες (Mario Botta, Massimiliano Fuksas, Jean Nounel, Peter Eisenman, Kenzo Kuma, Hani Rashid, Τ. Fujimori) ιδιαίτερη έµφαση δόθηκε στην αρχιτεκτονική και το περιβάλλον, στον ρόλο του αρχιτέκτονα σήµερα, στην αρχιτεκτονική των φτωχών περιοχών και στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση. Η θεµατολογία του συνεδρίου οργανώθηκε γύρω από τρεις κεντρικούς άξονες: 1. Κουλτούρα - Culture, 2. ηµοκρατία - Democracy, 3. Ελπίδα - Hope, θέτοντας στο επίκεντρο των συζητήσεων την αρχιτεκτονική στην εποχή της παγκοσµιοποίησης. Η οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου παρέδωσε τη σκυτάλη στην αποστολή από το Τόκιο της Ιαπωνίας, όπου θα πραγµατοποιηθεί το επόµενο παγκόσµιο συνέδριο, το Χρυσούλα Χ. Βοσκοπούλου ρ. Αρχιτέκτων Η θεµατολογία των βασικών ανακοινώσεων, όπως παρουσιάστηκαν στο πρόγραµµα του συνεδρίου, ήταν η ακόλουθη: CULTURE ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ H γλώσσα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής ηµιουργικότητα και επάγγελµα Νέα αρχιτεκτονική Μεταδίδοντας τη βιοµηχανική πόλη Μεταδίδοντας το τοπίο Αρχιτεκτονική και συµφραζόµενα (context) Μαθαίνοντας το κατανοείν- καταλαβαίνειν Αρχεία ως media H κληρονοµιά του 20ού αιώνα: αρχιτεκτονική των κοινωνικών αλλαγών Οι κουλτούρες της αρχιτεκτονικής Ρίζες και αρχιτεκτονική Αρχιτεκτονική και εφηµερίδες Αρχιτεκτονική και αρχιτεκτονικά περιοδικά Μπορεί ένα κτήριο να αλλάξει τη ζωή σου? ιεθνής κληρονοµιά του µοντερνισµού UIA ρόµοι στο µέλλον Paolo Soleri DEMOCRACY ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Project, µεσολάβηση και απόφαση ιαλεκτική, διάλογος και διαφωνίες στη µετα- µόρφωση της γης Παγκόσµια αστικά κέντρα Πόλεις σε κρίση και η ελπίδα της αρχιτεκτονικής Βιβλιοθήκες: νέοι αστικοί καταλύτες πολιτισµού και δηµοκρατίας Αρχιτεκτονική και επικοινωνία Αρχιτεκτονική για κινητικούς χώρους Ισπανική αρχιτεκτονική 2008 Αειφόρος βιώσιµη ανάπτυξη Μεταδίδοντας την αρχιτεκτονική στα παιδιά: τα παιδιά µας θα κτίσουν το µέλλον Αρχι πολίτες (Archi citizens) Αρχιτεκτονική και οικονοµία Η άφωνη Τέχνη µπορεί να µιλήσει Πνευµατικοί χώροι για τους κατοίκους του 21ού αιώνα Μεταδίδοντας το περιβάλλον Ενδιάµεσες πόλεις, πολεοδοµία και ανάπτυξη Ο ρόλος του αρχιτέκτονα συνέδριο 26 ε π ί κ α ι ρ α ε π ί κ α ι ρ α 27

7 Αρχιτεκτονική για όλους ηµόσια ανοιχτή συζήτηση στην Piazza San Carlo του Τορίνο, µε καλεσµένους γνωστούς αρχιτέκτονες που έχουν συµβάλει στη διαµόρφωση δηµόσιων χώρων και αναπλάσεων σε διάφορες πόλεις του κόσµου. Πόλη των Αντικατοπτρισµών: Βαγδάτη, από τον Wright στον Venturi Λευτέρης Θεοδόσης, αρχιτέκτων έκθεση HOPE ΕΛΠΙ Α Η φανταστική τεχνική Κτίζοντας για το µέλλον Μεταδίδοντας τις βιώσιµες πόλεις Καινοτόµα υλικά, συστήµατα και τεχνικές Περιβάλλον τοπίο Νέοι Ιταλοί αρχιτέκτονες Πράσινη Αφρική Βιώσιµα κτήρια, ο ρόλος των ψηλών κτιρίων Βιώσιµες πόλεις Μεταδίδοντας την αρχιτεκτονική µέσω της φωτογραφίας Μεγαλώνοντας µε την τέχνη: Αρχιτεκτονική των πόλεων της 3ης χιλιετίας Κάθετη Μόσχα Archipix Italia Μανιφέστο του Τορίνο Η Αρχιτεκτονική είναι για όλους Τορίνο 2008 Τόκιο 2011 Κατά τη διάρκεια του διεθνούς συνεδρίου πραγ- µατοποιήθηκαν πολλές εκθέσεις και events, όπως η έκθεση After Ville, στο µετρό της πόλης, Architecture Flows, στις όχθες του Πάδου, La Citta disegnata dagli Architetti, εκθέσεις σε παλάτια της πόλης, µε θέµα τους τρεις αρχιτέκτονες που άλλαξαν την πόλη του Τορίνο, YOUPrison, εκθέσεις φοιτητών αρχιτεκτονικής. πάνω: Αρχιτέκτονες µηχανικοί του Γραφείου οξιάδη στο Ιράκ Στη δεκαετία του 1950, και ενώ στην Ευρώπη εφαρµόζονταν τα προγράµµατα ανοικοδόµησης που ακολούθησαν τις καταστροφές του Β Παγκόσµιου Πολέµου, το Ιράκ, έχοντας κερδίσει την ανεξαρτησία του από τους Βρετανούς και µε την εθνική οικονοµία να βασίζεται στην εκµετάλλευση του πετρελαίου, αποτολµούσε ένα φιλόδοξο πρόγραµµα εκσυγχρονισµού της χώρας. Η σύσταση του Επιµελητηρίου Ανάπτυξης (Development Board) το 1950 από τον νεαρό βασιλιά Faisal II σήµανε την έναρξη µεγάλων έργων υποδοµής µε στόχο την εκβιοµηχάνιση του Ιράκ, αλλά και την ανάθεση σηµαντικών µελετών για την ανέγερση αθλητικών και πολιτισµικών κέντρων σε αναγνωρισµένους αρχιτέκτονες από τη ύση. Το διεθνές κύρος των Wright, Le Corbusier, Gropius, Aalto, Sert, Ponti, Dudok και οξιάδη, µεταξύ άλλων, θα εξασφάλιζε την ανάδειξη της Βαγδάτης σε πρωτεύουσα και κέντρο της Μέσης Ανατολής, σε απόλυτη συµφωνία µε τις κινήσεις της ύσης στο εξελισσό- µενο πολιτικό παιχνίδι του Ψυχρού Πολέµου. Ωστόσο, η δολοφονία του βασιλιά το 1958 και η βίαιη ανάληψη της εξουσίας από τον στρατηγό Abdul Karim Qassim µε πρόσχηµα τη «δυτικοποίηση» της χώρας, έβαλε τέλος στις πρωτοβουλίες του Επιµελητηρίου Ανάπτυξης, ενώ η πολιτική και οικονοµική αστάθεια που επικράτησε στη δεκαετία του 1960 µετέτρεψε το Ιράκ σε άγονο τόπο για τις προσδοκίες και τα όνειρα των δυτικών αρχιτεκτόνων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Saddam Hussein, θέλοντας να µετατρέψει τη Βαγδάτη σε πρωτεύουσα των µη Συνταγµένων Εθνών, προσπάθησε να επαναλάβει το εγχείρηµα του βασιλιά Faisal II, καλώντας, µεταξύ άλλων, τα γραφεία των Bofill και Venturi να υποβάλλουν προτάσεις για τη δηµιουργία νέων οικοδοµικών τετραγώνων, καθώς και για το µεγαλεπήβολο έργο του Εθνικού Τεµένους της Βαγδάτης (σε έναν ιδιαίτερα «περιπετειώδη» διαγωνισµό το 1982). Η «Πόλη των Αντικατοπτρισµών: Βαγδάτη, από τον Wright στον Venturi» είναι η πιο ολοκληρω- µένη, έως σήµερα, µελέτη µε θέµα τη δυτική αρχιτεκτονική στη Βαγδάτη, προβάλλοντας τη σχέση Ανατολής- ύσης µέσα από το πρίσµα της µοντέρνας αρχιτεκτονικής και των ιδιωµατισµών της. Η τεκµηρίωση της έκθεσης βασίστηκε σε κάρτες, έντυπα, φωτογραφίες και πρακτικά συζητήσεων, αρχειοθετηµένα στην Αθήνα ( οξιάδης), Cambridge Massachusetts (Gropius, Sert, Smithson), Ελσίνκι και Jyvaskyla (Aalto), Λονδίνο (Chadirji), Παρίσι (Le Corbusier), Πάρµα (Ponti), Ρότερνταµ (Dudok), Taliesin (Wright), µε στόχο να παρουσιάσει µια άγνωστη, στο δυτικό κοινό, πλευρά της αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα. Πέρα από το επιστηµονικό ενδιαφέρον, η «Πόλη των Αντικατοπτρισµών» προβάλλει την εύθραυστη και (ίσως) µάταια πλευρά της αρχιτεκτονικής δίπλα από τις άσπιλες εικόνες των σύγχρονων πόλεων που κτίζονται στην έρηµο σύµφωνα µε τις φιλοδοξίες των δηµιουργών τους (Dubai, Abu Dhabi). Η σηµερινή πραγµατικότητα της Βαγδάτης, µέσα από τα θραύσµατά της, µας προκαλεί να σκεφτούµε την αρχιτεκτονική ως εφήµερο, ως µεταφορά της καταστροφής και του τυχαίου. Η έκθεση «Πόλη των Αντικατοπτρισµών» ξετυλίγει ένα κουβάρι από αρχιτεκτο-νήµατα που δεν κατάφεραν να πλέξουν το µαγικό χαλί της πόλης: κτήρια που έµειναν σχέδια στο χαρτί (F.L. Wright, Alvar Aalto), κτήρια που υλοποιήθηκαν από τον αρχιτέκτονα-δηµιουργό τους (J.L. Sert, Gio Ponti) ή µετά θάνατον αυτού (Le Corbusier), κτήρια που ανεγέρθηκαν για να αποτελέσουν σήµερα µάρτυρες της θλιβερής ιστορίας της «Πόλης της Ειρήνης», όπως βαφτίστηκε η πόλη που έµελλε, όπως µια ψευδαίσθηση, να ταλαντεύεται µεταξύ καταστροφής και λήθης σε έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης. 28 ε π ί κ α ι ρ α ε π ί κ α ι ρ α 29

8 πάνω: Κατοικίες του Γραφείου οξιάδη στη Βαγδάτη δίπλα πάνω: R. Venturi-Rauch-D. Scott-Brown. Μελέτη για το διαγωνισµό του Εθνικού Τεµένους της Βαγδάτης (1982) δίπλα κάτω: TAC-W.Gropius. Πανεπιστηµιούπολη της Βαγδάτης (1957-) Το Πρόγραµµα Κατοικίας του Ιράκ Γραφείο οξιάδη Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορία του Γραφείου οξιάδη στο Ιράκ ως «ανάγνωση» της µοντέρνας αρχιτεκτονικής στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέµου. Η ύση και οι Ηνωµένες Πολιτείες, µε στόχο να αποτρέψουν τη «κύλιση» των ελεύθερων χωρών (το λεγόµενο «domino effect») στην πλευρά της Σοβιετικής Ένωσης και να αντιµετωπίσουν την «απειλή» του κοµµουνισµού, επέλεξαν τη στρατηγική της «περιχαράκωσης» (ο όρος «containment» εδραιώθηκε στο πολιτικό στερέωµα µετά την εξαγγελία του όγµατος Τρούµαν 12 Μαρτίου, 1947), εφαρµόζοντας προγράµµατα ανασυγκρότησης και ανάπτυξης σε Μέση Ανατολή, Τουρκία και Ελλάδα. Το Ιράκ έγινε ο προ- µαχώνας της ύσης, θέτοντας υπό αµφισβήτηση την Αίγυπτο του Νάσσερ, διεκδικώντας το «χρίσµα» της εκπροσώπησης των Αραβικών Εθνών στην περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη του Ιράκ και το ζήτηµα της κατοικίας µετατράπηκε σε πρωτεύον πολιτικό ζήτηµα, καθώς το φαινόµενο εσωτερικής µετανάστευσης από την ύπαιθρο στα αστικά κέντρα επιδείνωνε τις πενιχρές συνθήκες κατοικίας κάνοντας πιθανή τη λαϊκή εξέγερση. Έτσι, η ανάθεση του Εθνικού Προγράµµατος Κατοικίας (1955) και του Γενικού Πολεοδοµικού Σχεδίου της Βαγδάτης (1958) στο Γραφείο οξιάδη έγιναν σε µια κρίσιµη χρονική περίοδο. Ο Κωνσταντίνος οξιάδης µετέφερε στη Βαγδάτη µηχανικούς από την Αθήνα για την εφαρ- µογή των προγραµµάτων ανοικοδόµησης και ίδρυσε το Κέντρο Οικιστικής Έρευνας. Μέσα σε τέσσερα χρόνια το Γραφείο οξιάδη κατασκεύασε περί τις νέες κατοικίες και επιδιόρθωσε περί τις κατοικίες στο Ιράκ, ανανεώνοντας συνεχώς το συµβόλαιο µε το Επιµελητήριο Ανάπτυξης, σε αντίθεση µε άλλους αρχιτέκτονες των οποίων τα σχέδια δεν υλοποιήθηκαν (Frank Lloyd Wright, Dudok κ.ά.) ή αρχιτέκτονες που εν τέλει κατάφεραν να κτίσουν µικρό µέρος της µελέτης τους (Gropius). Συγκεκριµένα για τη Βαγδάτη, το Γραφείο οξιάδη ανέπτυξε ένα πρόγραµµα «άµεσης δράσης», µε την κατασκευή υποδοµών και την παροχή υλικών για την ενίσχυση της «αυτο-στέγασης», καθώς και ένα πιλοτικό πρόγραµµα πρότυπης κατοικίας (Western Baghdad Development Program) σύµφωνα µε το οποίο κατασκευάστηκαν διαφορετικοί οικιστικοί τύποι, από ανάδοχους εργολάβους στον Τοµέα 10 της υτικής Βαγδάτης. Το Γενικό Πολεοδοµικό Σχέδιο ακολουθούσε το µοντέλο της «υνάπολης» ένας από τους νεολογισµούς του οξιάδη προτείνοντας τη γραµ- µική, µε βάση ορθογωνικό κάνναβο, ανάπτυξη της πόλης κατά µήκος του ποταµού Τίγρη, ενώ δηµιουργήθηκε ένας δεύτερος άξονας µε τη διάνοιξη ενός καναλιού µεταξύ δύο σηµείων του Τίγρη. Το σχέδιο αυτό, που υλοποιήθηκε µερικώς µετά την αποχώρηση του Γραφείου οξιάδη από το Ιράκ, περιλάµβανε τη σηµερινή Sadr City, την πλέον υποβαθµισµένη περιοχή της πόλης και επίκεντρο του θρησκευτικού πολέµου των Σιϊτών. Η γειτονιά που αρχικά βαφτίστηκε «Πόλη της Επανάστασης» (Madinat al-thawra), έρχεται σήµερα να µας θυµίσει την αποτυχία της «µοντέρνας» πολεοδοµίας να κτίσει τις ανθρώπινες γειτονιές και τις Νέες Πόλεις που ευαγγελίστηκε στη δεκαετία του 1950, καθώς οι αυτοτελείς πολεοδοµικές µονάδες µετατράπηκαν σε αιµατοκυλισµένο αδιέξοδο, έναν πραγµατικό εφιάλτη στις χίλιες και µία νύχτες της Βαγδάτης. Μελέτες που περιλαµβάνονται στην έκθεση Frank Lloyd Wright Μελέτη για τη Μεγάλη Βαγδάτη ( ) Walter Gropius, TAC Hisham A. Munir Πανεπιστηµιούπολη της Βαγδάτης (1957-) Willem Marinus Dudok Γενική ιεύθυνση της Αστυνοµίας, ικαστικό Μέγαρο, Κτήριο Γραφείων Μητρώου (Ληξιαρχείο), ( ) Alvar και Aino Aalto Μελέτη για το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βαγδάτης ( ) Gio Ponti (Antonio Fornaroli, Alberto Rosselli, Giuseppe Valtolina, Egidio dell Orto) Κεντρικά Γραφεία του Development Board και του Υπουργείου Ανάπτυξης ( ) Alison και Peter Smithson Ιρακινό Σπίτι στο Λονδίνο ( ) Ricardo Bofill Taller de Arquitectura Μελέτη για ένα τµήµα της νέας περιοχής κατοικίας και γραφείων Bab Al-Sheikh (1982 και 1987) Μελέτη για το διαγωνισµό του Εθνικού Τεµένους της Βαγδάτης (1982) Robert Venturi, John Rauch, Denise Scott-Brown Μελέτη για το διαγωνισµό του Εθνικού Τεµένους της Βαγδάτης (1982) Μελέτη για ένα οικοδοµικό τετράγωνο κατοικίας και εµπορίου στο δρόµο Khulafa ( ) Γραφείο οξιάδη Κωνσταντίνος οξιάδης Τοµέας 10 του Προγράµµατος Ανάπτυξης της υτικής Βαγδάτης (Μελέτη και Εφαρµογή ) Περιοχή Madinat Al-Thawra (Sadr City): µέρος της µελέτης για την Ανατολική Βαγδάτη (Μελέτη: 1958, Εφαρµογή: ) Επιµελητής Έκθεσης: Pedro Azara Οργάνωση Έκθεσης: Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Καταλονίας (Βαρκελώνη) Πρόγραµµα Έκθεσης 10 Ιουλίου 13 Σεπτεµβρίου 2008 Βαρκελώνη, Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Καταλονίας 9 Οκτωβρίου 10 Νοεµβρίου 2008 Μαδρίτη, Casa Αrabe Εν συνεχεία η έκθεση θα παρουσιαστεί σε άλλες πόλεις της Ισπανίας (Cοrdoba, Murcia) και στο Ινστιτούτο Cervantes στο Αµάν (Ιορδανία), ελπίζοντας κάποια µέρα να µπορέσει να φτάσει και στη Βαγδάτη. 30 ε π ί κ α ι ρ α ε π ί κ α ι ρ α 31

9 Âapple ÙfiappleÔ Ô «ÓÂÚfi Î È Ë ÈÒÛÈÌË Ó appleù ÍË» ÏÏÈÒ «Ë È Â ÚÈÛË ÙˆÓ ÙÈÓˆÓ applefiúˆó ÁÈ ÌÈ ÈÒÛÈÌË Ó appleù ÍË ÙÔ appleï Ó ÙË Ì ˆ Ì applefi ÙÈ ÌÂÁ - Ï ÙÂÚ appleúôîï ÛÂÈ appleô ÓÙÈÌÂÙˆapple ÂÈ Û ÌÂÚ Ë ÓıÚˆapplefiÙËÙ» Ù Ó ÙÔ ÎÂÓÙÚÈÎfi ı Ì ÙË EXPO 2008 appleô appleú ÁÌ ÙÔappleÔÈ ıëîâ ÛÙË Ú - ÁfiÛ applefi ÙÈ 14 πô Ó Ô ˆ ÙÈ 14 ÂappleÙÂÌ Ú Ô ÙÔ È ÙÔ ÙÚÂÈ (3) Ì Ó appleô È ÚÎËÛÂ Ë ÎıÂÛË, appleâúèûûfiùâúôè applefi 350 Û ÌÌÂÙ ÔÓÙ applefi È - ÊÔÚÂÙÈÎ ÒÚÂ, ÙfiÓÔÌ ÎÔÈÓfiÙËÙÂ Î È ÂappleÈ- ÂÈÚ ÛÂÈ, ÂÎı Û Ó ÙÈ appleúôù ÛÂÈ ÙÔ Û ÂÙÈÎ Ì ÙÔ ÓÂÚfi Î È ÙË ÈÒÛÈÌË Ó appleù ÍË, ÂÓÒ Ë ÎıÂÛË Û ÁÎ ÓÙÚˆÛ apple Óˆ applefi ÍÈ (6) ÂÎ ÙÔÌ- Ì ÚÈ ÂappleÈÛÎ appleùâ applefi fiïô ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ. Ú ÁfiÛ, appleúˆùâ Ô Û ÙË ÙfiÓÔÌË ÎÔÈ- ÓfiÙËÙ ÙË Ú ÁÔÓ (Aragon), Ì appleïëı ÛÌfi Î ÙÔ ÎÔ, Â Ó È Ë 5Ë ÌÂÁ Ï ÙÂÚË applefiïë ÙË πûapple Ó ÛÂ Ì ÁÂıÔ Î È Ë 4Ë ÌÂÁ Ï ÙÂÚË Û ÔÈÎÔÓÔÌÈÎ Ú ÛÙËÚÈfiÙËÙ. ÙÂÏ ٠Úfi- ÓÈ Ú ÛÎÂÙ È ÛÂ Û Ó ÔÈÎÔÓÔÌÈÎ ÂÍ appleïˆûë, ÚË Û ÚÁ appleô ÔÌ, fiappleˆ Ë È Û Ó ÂÛ ÙË Ì ÙËÓ Ù Â ÛÈ ËÚÔ ÚÔÌÈÎ ÁÚ ÌÌ (AVE) ÙÔ 2003 ÙÔ Ó Ô Î ÓÙÚÔ Logistics (PLAZA). ªÂ ÛË Ù apple Ú apple Óˆ, Ë ÈÂÎ ÎËÛË ÁÈ ÙËÓ Ó - ÏË Ë ÂÓfi ÈÂıÓÔ «event» fiappleˆ Ë EXPO 2008, appleôù ÏÂÛ ÙËÓ appleúfiîïëûë ÁÈ ÌÈ Ó Ú ÁfiÛ, Ì ÛÎÔapplefi ÙËÓ appleâú ÈÙ Úˆ Ó appleù ÍË Î È ÙË ÈÂıÓ appleúô ÔÏ ÙË applefiïë, ÙËÓ ÔappleÔ Î È Î Ú ÈÛ applefi ÙËÓ ÂÚÁ ÛÙË Î È ÙË ÂÛÛ ÏÔÓ ÎË. Expoagua Zaragoza 2008 SA Ù Ó Ë ÂÙ ÈÚ appleô Û ÛÙ ıëîâ Î È Ó Ï Â ÙË ÈÂÍ ÁˆÁ ÙË Expo Zaragoza 2008, ÏÔappleÔÈÒÓÙ Ó ÌÂÁ ÏÂapple ÔÏÔ Û ÈÔ, appleô Î ÚÈÔÏÂÎÙÈÎ ÌÂÙ ÌfiÚʈÛÂ Î È Ó ıìèûâ ÛËÌ ÓÙÈÎ ÙËÓ applefiïë. ªÂ ÛÈÎfi ı Ì ÙÔ ÓÂÚfi, ÛÂ Ì Û ÓÔÏÈÎ ÎÙ ÛË Ù.Ì. appleâú appleô, Ë Expo Zaragoza 2008, Û Â È - ÛÙËΠ̠ÛÎÔapplefi Ó ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÛÂÈ ˆ Ó ÓÙÈ- Ú ÛÙ Ú Û Ó ÈÛıËÌ ÙˆÓ Î È applefi ÂˆÓ appleúô- ÎÂÈÌ ÓÔ Ó Ûapple ÛÂÈ Ù ÎÏÈÛ appleô Û ÂÙ ÔÓÙ È Ì ÙÔ ÓÂÚfi Î È Ó ËÌÈÔ ÚÁ ÛÂÈ Ó Â ÔÌ Ó ÁÈ ÙÔ appleâúè ÏÏÔÓ. ÎıÂÛË ÛÙ ıëîâ Ì ÂÌ ÏËÌ - ÙÈÎ ıâì ÙÈÎ ÎÙ ÚÈ ˆ ÛÈÎ ÛËÌÂ Ó - ÊÔÚ, fiappleˆ ÙÔ Tower of Water, ÙÔ Bridge Pavilion, ÙÔ River Aquarium, ÙÔ Congress Centre, appleô ı ÏÂÈÙÔ ÚÁÔ Û Ó Î È Û Ó ÙÔapplefiÛËÌ ÙË ÎıÂÛË, Î È Ì ٠appleâú appleùâú ÙˆÓ Û ÌÌÂÙÔ fióùˆó ˆÚÒÓ Ó appleïòóôóù È ÛÂ Ì Î Ìapple ψ٠Π٠ÛΠΠÙÔ Ë Ù.Ì. Û 4 Âapple appleâ, ÂÓÒ ÔÈ ıâì ÙÈ- Î ÂÓfiÙËÙ ÂÁÎ ı ÛÙ ÓÙ È Ó ÌÂÛ ÛÙÔ Bridge Pavilion, ÙÔ Spanish Pavilion Î È Ù applefiïôèapple EXPO ZARAGOZA 2008 appleâú appleùâú, Ì ÛÎÔapplefi Ó ËÌÈÔ ÚÁ ÛÔ Ó ÛËÌÂ Û ÁÎ ÓÙÚˆÛË ÂappleÈÛÎÂappleÙÒÓ, ÛÈÛÌ Ó ÛÙËÓ apple Ú ÔÛÈ Î È ÙË «ÁÔÚ». ŸÏ Ù ÎÙ ÚÈ Î È ÔÈ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÈ Û ÛÙËÎ Ó ÛÂ Ó Â ÊfiÚ- Ì ÎÊÚ ÛË ÔÈ ÔappleÔ Â ÍÂÎÈÓÔ Ó applefi ÙËÓ ÏÏË- ÏÂapple Ú ÛË ÌÂÙ Í ÂappleÈÛÙ ÌË Î È Ù ÓË Î È appleôùâïô Ó ÓÙÈΠÌÂÓ ÌÂÏ ÙË (case studies) fiûôó ÊÔÚ ÙÈ Ú ÙË ÈˆÛÈÌfiÙËÙ, ÂÊ Ú- ÌÔÛÌ Ó ÛÙËÓ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ Î È ÛÙËÓ Î Ù - ÛÎÂ, ÌÂÚÈÎ applefi Ù ÔappleÔ ı ÂÍÂÙ ÛÔ ÌÂ Ó - Ï ÙÈÎfiÙÂÚ Ì Ûˆ apple Ú Î Ùˆ. 1. DIGITAL WATER PAVILION (ʈÙ. 1): ÙËÓ Â ÛÔ Ô ÙË Expo 2008 Û Ó ÓÙ Î Ó ÌÈ Î ÈÓÔ- ÙfiÌÔ Î Ù ÛÎÂ, fiappleô ÙÔ ÓÂÚfi Û Ó ÓÙ ÙËÓ Ù ÓÔÏÔÁ ÁÈ Ó ÒÛÂÈ Ó appleú ÁÌ ÙÈÎ ÂÓÙ appleˆûè Îfi appleôù ÏÂÛÌ. È Walter Nicolino Î È Carlo Ratti ÛÂ Û ÓÂÚÁ Û Ì ÙÔ ªπ (Massachusetts Institute of Technology), Û Â Û Ó ÙËÓ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ ÙÔ Ì ÏÏÔÓÙÔ : ÙÔ ÔÈ appleô ÎÚ - ÔÓÙ È ÛÙÔ apple Ú ÛÌ ÙÔ ÂappleÈÛÎ appleùë, applefiúùâ appleô Á ÓÔÓÙ È Ó Ì ÙÔ ÙÔ Ô, fi ÂÈ appleô ÌÂÙ - ÙÚ appleôóù È ÛÂ Ó Û ÓÂ Û ÛÙËÌ ÏÏËÏÂapple - Ú ÛË ÌÂÙ Í ÎÙËÚ Ô Î È ÂappleÈÛÎÂappleÙÒÓ. Ô DWP Û Â È ÛÙËΠˆ Ó ÓÔÈ Ùfi Û ÛÙËÌ, fiappleô ÙÔ ÁÚfi ÛÙÔÈ Â Ô Ú Ó ÌÈÎ Î È Ó - Û ËÌ Ù ÂÈ Î ıâ ÊÔÚ ÙËÓ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ Ó - ÏÔÁ Ì ÙÔÓ Ú ÛÙË. ÂÚÈ ÂÈ apple Óˆ applefi ËÊÈ Î ÙÔÎÈÓÔ ÌÂÓÂ Ï Â, 12 Ú - ÏÈÎ appleèûùfióè, ÌÂÚÈÎ ˆ ÂÎ Â ÓÙÏ Â ÓÂÚÔ Î È Ï ÈÔ Î È appleôïï ÏÏ ÌË ÓÈÎ ÛÙÔÈ Â. Ù ÙË È ÚÎÂÈ ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÙÔ, ÔÈ ËÊÈ Î Ï Â ÓÔ ÁÔ Ó Î È ÎÏ ÓÔ Ó ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎ, Ì ÌÂÁ ÏË Û ÓfiÙËÙ, Ì appleôù ÏÂÛÌ ÌÈ ÙÈÓË fi Ë appleô Ó ÔÎ Ù ÓÂÈ. ŸÙ Ó ÙÔ appleâú appleùâúô  ÏÂÈÙÔ ÚÁÂ, ÙfiÙÂ Ë ÔÚÔÊ Ì ÙË Ô ıâè ÙˆÓ 12 Ú ÏÈÎÒÓ appleèûùôóèòó Î Ù ÓÂÈ Î Ùˆ, Î Ï appleùfiìâóë applefi Ó ÏÂappleÙfi ÛÙÚÒÌ ÓÂÚÔ Î È ÙÔ appleâú appleùâúô ÎÏ ÓÂÈ. 2. BRIDGE PAVILION (Pabellon Puente) (ʈÙ. 2, 12): Â È ÛÌ ÓÔ applefi ÙË ÈÂıÓÔ Ê ÌË πú - ÎÈÓ Ú ÈÙ ÎÙÔÓ Zaha Hadid, ÙÔ Bridge Pavilion appleôùâïâ Ì applefi ÙÈ Î Ú Â ÂÈÛfi Ô ÙË ÎıÂ- ÛË Î È Ó applefi Ù appleèô ÂÌ ÏËÌ ÙÈÎ ÎÙ ÚÈ ÙË Expo Ï appleùôóù Ì Û ÓÔÏÈÎ ÎÙ ÛË Ù.Ì., Ë Á Ê Ú Ù Â Ó È ÎÙÈÛÌ ÓË ÛÂ Ô Âapple appleâ, Û ËÌ Ù ÔÓÙ ÙÔ ÔÚÁ ÓÈÎfi Û Ì ÌÈ ÁÏ ÈfiÏ appleô ÓÔ ÁÂÈ Î È ÎÏ ÓÂÈ. Ú È- ÙÂÎÙÔÓÈÎ ÔÌ appleô Û Â Û ÙÔ ÎÙ ÚÈÔ, ÙÔ Ú ÎÙËÚ ÂÈ Û Ó «Ó ÓÙÈΠÌÂÓÔ ÊÙÈ ÁÌ ÓÔ applefi ÙÈ Ê ÛÈÎ Û Óı Πappleô ËÌÈÔ ÚÁÂ Ó appleôù ÌÈ Ì ÙÈ fi ıâ ÙÔ». ªÂ ıâìâïèòûâè appleô ÊÙ ÓÔ Ó Û ıô 73Ì., Ë Á Ê Ú ÛÙËÚ ÂÙ È ÛÙÈ fi ıâ ÙÔ appleôù ÌÔ Ebro Î È ÛÂ Ó ÓËÛ ÎÈ ÛÙÔ Î ÓÙÚÔ ÙÔ appleôù ÌÔ. Ó È applefi ÙÈ ÏÈÁÔÛÙ «Î ÙÔÈÎ ÛÈÌ» Á Ê Ú appleô apple Ú Ô Ó ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Î È Ë appleúòùë appleô Ù ÛÙËΠappleôù ÛÙËÓ πûapple Ó. Ù ÙË È ÚÎÂÈ ÙË Expo ÊÈÏÔÍ ÓËÛ ÙËÓ ÎıÂÛË «ÂÚfi ŒÓ ªÔÓ ÈÎfi º ÛÈÎfi fi-úô» Û Â È ÛÌ ÓË applefi ÙÔ Ralph Appelbaum Associates. 3. CONGRESS CENTRE (Palacio de Congresos) (ʈÙ. 3): Ô Ù ÚÈÔ ÓÂ Ú ˆÓ Î Ù ÛΠÛÙËΠ̠ÛÎÔapplefi Ó Ó Ï ÂÈ ÙÈ ÁˆÁÈÎ Î È appleôïè- ÙÈÛÙÈÎ Ú ÛÙËÚÈfiÙËÙ ÙË EXPO. ªÂ Ó Û ÛÙËÌ ÈıÚ ˆÓ appleô appleôïï ÊÔÚ ÂÁÎ ˆÙ Ô- ÓÙ È Ì Û ÛÙÔ ÎÙ ÚÈÔ, Ì ÌÂÙ ÏÏÈÎ ÛÙÔÈ Â Î È Û Ú ÛÙÈ fi ÂÈ ÙÔ Î È Ì ÎÔÊÙ È ÁÒÓÈ ÁÚ ÌÌ ÛÙÔÓ Û Â È ÛÌfi ÙÔ, ÙÔ ÌÂÙ ÏÏÈÎfi Ùfi ÎÙ ÚÈÔ Â Ó È Ì ÏÏÔÓ ÙÔ appleèô ÛÙËÚfi Î È ÂappleÈ ÏË- ÙÈÎfi ÙË ÎıÂÛË. Ï appleùôóù 9.000Ù.Ì. Û ΠÙÔ Ë Î È ÌÂ Û ÓÔÏÈÎ ÙÈÛÌ ÓË ÂappleÈÊ ÓÂÈ ÛÙ Ù.Ì Û ÂÓÓ (9) ÔÚfiÊÔ, ÙÔ ÎÙ ÚÈÔ ÂÈ Ì ÌÂÁ ÏË ıô Û ı ÛˆÓ, ÂÓÒ ÙÔ ÂÛˆ- ÙÂÚÈÎfi ÙÔ Ì appleôïï ˆÌ ÙÈ Î È ıô ÛÂ Û ÓÂ Ú ˆÓ ÌappleÔÚÂ Ó appleúôû ÚÌÔÛÙÂ Ó ÏÔÁ appleúôîâèì ÓÔ Ó ÂÍ appleëúâù ÛÂÈ appleôïï È ÊÔÚÂ- ÙÈÎ Ú ÛÙËÚÈfiÙËÙÂ. Ô Congress Centre Û Â- È ÛÙËΠÁÈ Ó Â Ó È Ô ÙfiappleÔ Û Ó ÓÙËÛË 26 ÌÂÁ ÏˆÓ ÂÎı ÛˆÓ, ıâ Ì ÙˆÓ, ÏÏ Î È appleúôîâè- Ì ÓÔ Ó Ó Ï ÂÈ ÙÈ ÂÎ ËÏÒÛÂÈ ÁÈ ÙÈ Í ˆ- ÚÈÛÙ Ì Ú ÈÔÚÁ ÓÒÛÂˆÓ ÙˆÓ Û ÌÌÂÙ fióùˆó ˆÚÒÓ. 4. TOWER OF WATER (Torre del Agua) (ʈÙ. 4): Ô ÎÙ ÚÈÔ Ùfi appleôùâïâ ÏÏÔ Ó ÂÌ ÏËÌ - ÙÈÎfi ÎÙ ÚÈÔ ÙË Expo ÓÔÏÈÎ ÂappleÈÊ - ÓÂÈ 9.668Ù.Ì. Û Â È ÛÙËΠapplefi ÙÔÓ Ú ÈÙ - ÎÙÔÓ Enrique de Teresa, Ì ÛÎÔapplefi Ó appleôùâï - ÛÂÈ Ó Ó ÌÔÓ ÈÎfi ÂÎıÂÛÈ Îfi ÒÚÔ. È ÂappleÈÛÎ appleùâ ÎÈÓÔ ÓÙ È ÛÙÔ ÎÙ ÚÈÔ ÓÔ ÈÎ Î ıô ÈÎ Ì Û applefi ÂappleÈÎÏÈÓÂ Ú ÌappleÂ, ÔÈ ÔappleÔ Â appleúôûê - ÚÔ Ó ÌÔÓ ÈÎ ı appleúô ÙÔÓ ÒÚÔ ÙË Expo, ÙÔ ÚÎÔ ÂÚÔ (Water Park) Î ıò Î È ÙËÓ Ó - ÙÔÏÈÎ appleïâ Ú ÙË applefiïë ÙË Ú ÁfiÛ. Ùfi Ô Á ÏÈÓÔ apple ÚÁÔ ÂÈ Ô 74Ì., ÂÓÒ ÛÙÔÓ ÙÂÏÂ Ù Ô fiúôêô apple Ú ÂÈ Ó Ìapple Ú 720 Ù.Ì. Ì apple ÓÔÚ ÌÈÎ ı Û fiïë ÙËÓ applefiïë ÙË Ú - ÁfiÛ. ÛˆÙÂÚÈÎ ÙÔ ÎÙËÚ Ô ÂÎÙ ıâù È Ó ÁÏ appleùfi Ô 23Ì. ÙÔ Î ÏÏÈÙ ÓË Pere Gifre, Ì ÙÔÓ Ù ÙÏÔ «Splash» (ʈÙ. 5), ÙÔ ÔappleÔ Ô Î È Ó apple - ÚÈÛÙ ÙÔÓ apple ÛÈÌÔ ÙË ÛÙ ÁfiÓ ÙÔ ÓÂÚÔ Î È ÙËÓ ÊÈÍË ÙË ˆ ÛÙÔÓ appleï Ó ÙË Ì. 5. THE THIRST PAVILION (ʈÙ. 6): Ô Thirst Pavilion ÏÏÈÒ ÙÔ ÂÚ appleùâúô ÙË, ÙÔappleÔıÂÙËÌ ÓÔ ÛÙÔ Î ÓÙÚÔ appleâú appleô ÙË ÎıÂÛË appleúô- Ûapple ıâ Ó appleâú ÛÂÈ Ó ÈÛ Úfi Ì Ó Ì ÛÙÔ ÂappleÈÛÎ appleùâ. ªÂ Ó Ù ÂÈÎfiÓÂ Î È appleï ÁÚ - ÊÈÎ, ÙÔ appleâú appleùâúô Ú ÈÎ ÂÍËÁ appleôèôè È Ô Ó ÛÙÔÓ appleï Ó ÙË, Î Ù Ï ÁÔÓÙ ÛÙÔ Û Ìapple Ú ÛÌ fiùè «ŸÏÔÈ ÙÂÏÈÎ È Ô Ó». Â È ÛÌ ÓÔ applefi ÙÔ Ú ÈÙ ÎÙÔÓ Enric Ruiz Geli, Cloud9 Î È ÙÔÓ È ÎÔÛÌËÙ Martin Azua, ÙÔ ÎÙ ÚÈÔ Ó apple ε π ί τ ό π ο υ 33

10 4 ÚÈÛÙ ÙË Ì ÎÚÔÛÎÔappleÈÎ ÔÌ ÙÔ Ï ÙÔ ÛÂ Ê ÛÈÎ, ÔÚÁ ÓÈÎ ÊfiÚÌ Ì Û applefi Ù appleôı - Ì Ù (ÎÔÈÏfiÙËÙ ) appleô Ì ÓÔ Ó ÛÙËÓ ÂappleÈÊ ÓÂÈ ÙÔ Î ıò ÙÔ ÓÂÚfi ÂÍ ÙÌ ÂÙ È. ıfiïô ÙÔ ÂÈ È ÌÂÙÚÔ 36,7Ì. Î È Ô 10Ì., ËÌÈÔ ÚÁÒ- ÓÙ ÙÛÈ Ì ÂÎıÂÛÈ Î ÂappleÈÊ ÓÂÈ 820 Ù.Ì. ÈÎ Ó Ó ÊÈÏÔÍÂÓ ÛÂÈ 75 ÂappleÈÛÎ appleùâ Î ıâ 5 ÏÂappleÙ. Ÿappleˆ Î È Ù ÏÏ ıâì ÙÈÎ ÎÙ ÚÈ ÙË Expo, ÁÈ ÙËÓ Î Ù ÛΠÙÔ Thirst Pavilion ÚËÛÈÌÔappleÔÈ ıëî Ó ÛÙÔ ÌÂÁ Ï ÙÂÚÔ Ì ÚÔ ÙÔ Ó Î - ÎÏÒÛÈÌ, Âapple Ó ÚËÛÈÌÔappleÔÈ ÛÈÌ ÏÈÎ. 6. VATICAN PAVILION (ʈÙ. 9): Ô ÂÚ - appleùâúô ÙÔ µ ÙÈÎ ÓÔ apple ÚÔ ÛÈ ÂÈ Âapple ÛË ÌÂ- Á ÏÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi Î È Î ÏÏÈÙ ÓÈÎfi ÂÓ È Ê ÚÔÓ. Â È ÛÌ ÓÔ applefi πûapple Ófi Ú ÈÙ ÎÙÔÓ, ÌÂ Ì ÔÌ appleô apple Ú apple ÌappleÂÈ ÛÙË Á Ó ÈÎÂ Ì ÙÚ Î È ˆ ÂÎ ÙÔ ÙÔ ÛÙÔ ı Ì ÙË ˆ, ÙÔ appleâú appleùâúô Ùfi apple ÚÔ ÛÈ ÂÈ ÙÔ ÓÂÚfi fi È ˆ Ê ÛÈÎfi applefiúô, ÏÏ ˆ appleóâ Ì ÙÈÎ Ó ÁÎ ÈfiÙËÙ ÁÈ ÙÔÓ ÓıÚˆappleÔ appleúôîâèì ÓÔ Ó ÂÍ ÁÓÈÛÙÂ Î È Ó Ó - 5 ÁÂÓÓËıÂ. ÓˆÛÙÔ apple Ó ÎÂ Î È ÚÁ Ù ÓË ÙÔ De Chirico, ÙÔ Goya, ÙÔ Alfredo Mori, ÊÂÚ- Ì Ó applefi Ù ÌÔ Û ÙÔ µ ÙÈÎ ÓÔ, ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÁÈ Ó ÂappleÂÍËÁ ÛÔ Ó Î È Ó ÂÈÎÔÓÔ- ÁÚ Ê ÛÔ Ó ÙÈ apple Ú apple Óˆ È Â. 7. SPANISH PAVILION (Pabellon de Espana) (ʈÙ. 10): Â È ÛÌ ÓÔ applefi ÙÔÓ Ú ÈÙ ÎÙÔÓ Patxi Mangado Ì ÙË Û ÓÂÚÁ Û ÙÔ ıóèîô ÓÙÚÔ Ó ÓÂÒÛÈÌˆÓ ËÁÒÓ Ó ÚÁÂÈ ÙË πûapple Ó (CENER), ÙÔ ÈÛapple ÓÈÎfi appleâú appleùâúô appleúô- Ûapple ıâ Ó appleúô ÏÏÂÈ ÙÔ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎfi ıô ÌÂ Ì ÛÌ ÛË ÛÙÔ appleâúè ÏÏÔÓ Î È ÙË ÈÒÛÈÌË Ó appleù ÍË. È apple Ó ËÏ ÎÂÚ ÌÈÎ ÎÔÏÒÓ appleô appleúôûôìôè Ô Ó Û ÎÔÚÌÔ ÓÙÚˆÓ Ì Ì ÙÔ ÌÂÁ ÏÔ fiáîô applefi Á Ï, apple Ú apple - ÌappleÔ Ó Û ÛÔ. ÍÈÔappleÔÈÒÓÙ ÙÈ Ó ÓÂÒÛÈÌ appleëá ÂÓ ÚÁÂÈ, Î È ÚËÛÈÌÔappleÔÈÒÓÙ ÏÈÎ ÊÈÏÈÎ appleúô ÙÔ appleâúè ÏÏÔÓ, ÙÔ ÎÙ ÚÈÔ Û Â È - ÛÙËÎÂ Î È Î Ù ÛΠÛÙËΠ̠ÛË ÙËÓ ÂÍÔÈÎÔ- ÓfiÌËÛË ÂÓ ÚÁÂÈ. ªÂ ıâì ÙÈÎfi ÏÈÎfi ÛÈ- ÛÌ ÓÔ ÛÙËÓ Ù ÓÔÏÔÁ Î È ÙËÓ ÂappleÈÛÙ ÌË, ÙÔ appleâú appleùâúô apple ÚÔ ÛÈ ÂÈ Ù ÛÛÂÚÈ (4) ÂÎıÂÛÈ Î ÂÓfiÙËÙ : «πûùôú Î È ÂÚfi», «ÂÚfi apple Óˆ ÛÙË Ë», «πûapple Ó Î È ÂÚfi» Î È «ÏÈÌ ÙÔÏÔÁÈÎ ÏÏ Á». ÏÔ, Ë ÎıÂÛË Zaragoza-Kioto: Architecture for a Sustainable World (ʈÙ. 14), apple ÚÔ ÛÈ ÂÈ Î (10) ÚÁ ÁÓˆÛÙÒÓ Ú ÈÙÂÎÙfi- ÓˆÓ apple Óˆ ÛÙË ÈÒÛÈÌË Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ Î È Û ÚÌÔÓ Ì ÙÈ ÏÏ Á ÛÙÈ Ú Û Â È ÛÌÔ, fiappleˆ Ù apple ÈÙÔ ÓÙ È applefi ÙÔ «ÚˆÙfiÎÔÏÏÔ ÙÔ ÈfiÙÔ». 8. ARAGON PAVILION (ʈÙ. 7): Ô ÂÚ - appleùâúô ÙË appleâúèô ÙË Ú ÁÔÓ ÙÔappleÔıÂÙË- Ì ÓÔ ÛÙÔ ÛÙ ÚÔ ÚfiÌÈ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ Î Ú ˆÓ ÍfiÓˆÓ ÙË Expo, appleôùâïâ Ó applefi Ù appleèô Ú ÎÙËÚÈ- ÛÙÈÎ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ ÎÙ ÚÈ ÙË ÎıÂÛË. Â- È ÛÌ ÓÔ applefi ÙÔ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎfi ÁÚ ÊÂ Ô Olano y Mendo Associados, ÂÈ ÙÔ Û Ì ÂÓfi apple Ú Ô- ÛÈ ÎÔ appleïâîùô Î Ï ıèô, appleô ȈÚÂ Ù È apple Óˆ Û ÙÚÂÈ ÌÂÁ Ï ÎÔÏÒÓ 7Ì. Ô Ë Î ıâìè, ËÌÈÔ ÚÁÒÓÙ, ÙÛÈ, ÛÙÔ Î Ùˆ Ì ÚÔ ÙÔ Ó Ó ËÌfiÛÈÔ ÒÚÔ, ÌÈ appleï ÙÂ, fiappleô È ÊÔÚ Î Ï- ÏÈÙ ÓÈÎ ÚÒÌÂÓ Ï Ì ÓÔ Ó ÒÚ Î Ù ÙË È ÚÎÂÈ ÙË Expo. Ô Â͈ÙÂÚÈÎfi appleâú ÏËÌ ÙÔ ÎÙËÚ Ô Â Ó È ÊÙÈ ÁÌ ÓÔ applefi Á Ï Î È ÌÂÙ Ï- ÏÈÎ apple Ó Ï, Ì ÙÈ ÁˆÓ  ÙÔ ÎÙËÚ Ô ÙÔÓÈ- ÛÌ Ó Û ΈÓÔÂÈ ÛÙÔÈ Â Ó «Ï appleô Ó» Û ÛÙÚ ÙËÁÈÎ ÛËÌ ÙË appleâúèô, fiappleˆ ÙÔÓ appleôù Ìfi Ebro. ÛˆÙÂÚÈÎ, Î Ù ÛΠapplefi ÌappleÂ- ÙfiÓ ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È ÙfiÛÔ ÁÈ ÊˆÙÈÛÌfi, fiûô Î È ˆ appleôûù ÚÈÍË ÁÈ ÙÔ ÛÙ ÛÈÌÔ ÙˆÓ ÂÎı - ÛˆÓ, ÔÈ ÔappleÔ Â Ó ÓÔÓÙ appleúôâí Ô Ó applefi ÙËÓ ÔÚÔÊ ÙÔ ÎÙËÚ Ô, apple Ú apple ÌappleÔÓÙ Û ÊÚÔ Ù Î È Ï ÓÈÎ ÙË appleâúèô ÙË Ú ÁÔ- Ó appleô appleâúè ÔÓÙ È ÛÙÔ «Î Ï ıè» ÙÔ ÎÙËÚ Ô Î È Ù ÔappleÔ ÙÔ Ú ÂÌÊ Ó ÔÓÙ È ÊˆÙÈÛÌ Ó ÓÔÓÙ ÌÈ Ê ÓÙ ÛÌ ÁÔÚÈÎ ÂÈÎfiÓ ÛÙÔ ÎÙ - ÚÈÔ. ÛˆÙÂÚÈÎ apple ÚÔ ÛÈ ÔÓÙ È ÊˆÙÔÁÚ Ê Â applefi fiïë ÙËÓ appleâúèô ÙË Ú ÁÔÓ, applefi Ù 6 ÚËÓ Î È ÙÔÓ appleôù Ìfi Ebro, ˆ ÙÔ appleúfiappleô- Â ÙˆÓ π ËÚÈÎÒÓ Ô ÓÒÓ, ÚÁ Ù ÓË ÙË appleâúèô, ÂÓÒ ÙÚÂÈ ÌfiÓÈÌ ÂÎı ÛÂÈ apple ÚÔ ÛÈ - ÔÓÙ È ÛÂ Û ÛË Ì ÙÔÓ Expo: Ú ÁÔÓ, ÂÚfi Î È ˆ. 9. π ƒπ ƒ (ʈÙ. 8): Ô ÂÏÏË- ÓÈÎfi appleâú appleùâúô, ÎÙ ÛË Ù.Ì., Â Ó È ÌÈ ÙÈÓË È ÚÔÌ ÛÙËÓ Ú Î È ÙË Û Á ÚÔÓË ÏÏ, applefi ÙÔ apple Ï ÓÂÈÔ ŸÚ ÁÌ Î È ÙÈ Ú Â ÌÈÓˆÈÎ ÙÔÈ ÔÁÚ Ê Â, Ì ÚÈ ÙÔ Ï - ÌappleÈ ÎÔ, ÙÔÓ ÁˆÁfi ÂÚ Ô Î È Ù ÂÏÏËÓÈÎ ÓËÛÈ. Ô ÎÂÓÙÚÈÎfi ı Ì ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎÔ appleâúèappleù - ÚÔ Û ÛÙËΠÛÙË Ú ÛË «Ú ÓÙˆÓ ˆÚ» ÙÔ Ï ÙÔ ªÈÏ ÛÈÔ. Ê ÏÔ ÌÂ Ó ÔÌÔÏÔ- Á ÛÔ Ì fiùè ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi appleâú appleùâúô Ù Ó applefi Ù ÂÓÙ appleˆûè ÎfiÙÂÚ appleô  ÌÂ, Î È ˆ ÂÎ ÙÔ ÙÔ ÍÈ Â ÙË È ÎÚÈÛË ÙÔ 3Ô Ú Â Ô appleô apple - Ûapple Û ÛÙË ÈÂıÓ ÎıÂÛË EXPO 2008, Ì appleúòùë ÙË ÂÚÌ Ó Î È Â ÙÂÚË ÙË ƒˆû. È ÊˆÙÔÁÚ Ê Â 1, 2, 3, 7, 9, 10, 11, 14, 16 Â Ó È ÙË Ú.. Ó. È applefiïôèappleâ Â Ó È applefi ÙÔ ε π ί τ ό π ο υ 35

11 ªÂ appleèô ËÌÔÊÈÏ Ù appleâú appleùâú ÙË ÂÚÌ Ó (ʈÙ. 16) ÙË ÔappleÔ ÙÔ appleâú appleùâúô Û ÛÙËΠapple Óˆ ÛÙËÓ Ó appleù ÁÌ ÓË Ù ÓÔÏÔÁ ÙË ÒÚ fiûôó ÊÔÚ ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ÂÍÔÈÎÔÓfiÌËÛË, fiûô Î È ÛÙËÓ Ó Î ÎψÛË ÙÔ ÓÂÚÔ, ÙË π appleˆó, Ë ÔappleÔ Â Â Ó applefi Ù ÌÂÁ Ï ÙÂÚ appleâú appleùâú ÙË Expo ÂÎı ÙÔÓÙ appleò Ë Ú ÁÔÓË Û ÛË ÙË ÒÚ Ì ÙÔ ÓÂÚfi ÂÈ Û ÌÂÚ appleúôû ÚÌÔ- ÛÙ ÛÂ Ó Â Ù ÓÔÏÔÁ  appleô ÂÊ ÚÌfi ÔÓÙ È ÛÙË ÈÔÌË Ó, ÏÏ Î È ÛÙËÓ ÂÍÔÈÎÔÓfiÌËÛË ÓÂÚÔ ÛÙÈ ÌÂÁ Ï applefiïâè, ÙË ƒˆû, fiappleô Ó ÂÈ- ÎÓ ÔÓÙ Ó Ù appleúô Ï Ì Ù applefi ÙÈ ÂÎÙÂÙ Ì Ó ÌÔÏ ÓÛÂÈ ÙˆÓ ÙÈÓˆÓ applefiúˆó ( applefi appleâùúâï ÈÔ- ÎËÏ Â, ÂÎÚ ÍÂÈ Î.Ïapple.) Î È ÙÔ ÙÚfiappleÔ Ì - Ó apple Ó ÓÙÈ Û ٠ÙÔÈ Ê ÈÓfiÌÂÓ, ÙË πûapple Ó Î È ÙË Ú ÁÔÓ appleô appleâúèáú ÊÙËÎ Ó Ó Ï - ÙÈÎ apple Ú apple Óˆ, ÏÏ Î È ÙË Ó (ʈÙ. 15), appleô ı Â Ó È Î È Ë ÒÚ appleô ı ÊÈÏÔÍÂÓ ÛÂÈ ÙËÓ ÂapplefiÌÂÓË Expo ÛÙË ÁÎ Ë ÙÔ 2010, Ë Expo 2008 ÎÚ ÙÔ Û Ì ˆÙÔ ÙÔ ÂÓ È Ê ÚÔÓ ÙÔ ÂappleÈ- ÛÎ appleùë ÛÂ Ó ı Ì ÂÍ ÈÚÂÙÈÎ ÛËÌ ÓÙÈÎfi, ÌÂÛÔ Î È Âapple Î ÈÚÔ. ªÂ ËÌfiÛÈÔ ÒÚÔ, apple ıúèâ È ÌÔÚÊÒÛÂÈ ÛÂ È ÊÔÚÂÙÈÎ Âapple appleâ, appleï Ù Â, «esplanadas» ÁÈ appleâúapple ÙËÌ, Î È ÙÔ ÛÙÔÈ Â Ô ÙÔ ÓÂÚÔ Ó Ú ÂÈ ÂÓÙ appleˆûè Î apple ÓÙÔ, ÌappleÔÚÔ ÌÂ Ó appleô Ì fiùè ÔÈ πûapple ÓÔ ÂÓÙ appleˆû Û Ó ÌÂ Ó Ó ÔÁÔ Û Â È ÛÌfi ÙÔ Û ı Ì Ù appleâúè ÏÏÔ- ÓÙÔ ÒÚÔ (ʈÙ. 13). ÚÈÁ ÚÓÒÓÙ Î ÓÂ Ì Û ÛÙËÓ Expo,   ÌÈ ÛıËÛË ÁÈÔÚÙ Î È Û ÓÂ Ô ÂÊÔÚ appleô apple Á  ÙfiÛÔ applefi ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ appleô Û Ó ÚÚ Πıëìâúèó ÁÈ Ó ÙËÓ ÂappleÈ- ÛÎÂÊıÂ, fiûô Î È applefi ÙÔ ÈÔÚÁ ÓˆÙ Î È Ù «events» appleô Ï Ì Ó Ó Ì ÚÔ Î ıëìâúèó, applefi ÙÔ appleúˆ ˆ ÚÁ ÙÔ Ú, ÁÂÁÔÓfi appleô appleô- ÂÈÎÓ ÂÈ ÙËÓ ÂappleÈÙ ÙË ÈÔÚÁ ÓˆÛË. Ú fiï Ù, ÙÔ ÍÈÔÛËÌ ˆÙÔ Ì ÙËÓ Expo 2008 ÛÙË Ú ÁfiÛ, Â Ó È fiùè ÙfiÛÔ Ë ÂappleÈÏÔÁ ÙË ÙÔappleÔıÂÛ, fiûô Î È ÔÈ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÈ appleô ÁÈÓ Ó Ì ÊÔÚÌ ÙËÓ ÎıÂÛË, Û ÛÙËÎ Ó ÛÂ Ó Ó Ì ÎÚÔ ÚfiÓÈÔ Û Â È ÛÌfi appleô ÊÔÚÔ Û ÛÙË ÌÂÏÏÔÓÙÈÎ ÙÔ Ú ÛË ˆ Âapple ÎÙ ÛË ÙË applefiïë fiù Ó Ë Expo ı ÙÂÏ ˆÓÂ, ÙÔÓ ÂappleÙ Ì- ÚÈÔ ÙÔ appleâúèûûfiùâú applefi Ù ÎÙ ÚÈ appleô Î Ù ÛΠÛÙËÎ Ó, Ô Ó Ë È ÛÊ Ï ÛÂÈ ÙÈ «ÌÂÙ -Expo» Ú ÛÂÈ ÙÔ Î È appleôïï applefi Ù Â Ù ı ÓÔÈÎÈ ÛÙÔ Ó,  Ù ı appleô ÏËıÔ Ó,  Ù ı È ÙÂıÔ Ó ÛÂ È ÊÔÚÔ ÔÚÁ ÓÈÛÌÔ. ŒÙÛÈ, ÙÔ ÂÚ appleùâúô ÙË Ú ÁÔÓ (Aragon Pavilion) Ì ÙËÓ appleúôûı ÎË Ô ÎfiÌ ÔÚfiÊˆÓ ı ÌÂÙ ÙÚ appleâ ÛÙ ÎÂÓÙÚÈÎ ÁÚ Ê ÙË ÂÚÈÊÂ- ÚÂÈ Î ÚÓËÛË ÙË Ú ÁÔÓ, ÂÓÒ Ù ıâì ÙÈÎ ÎÙ ÚÈ ÙË Expo, ËÏ ÙÔ Water Tower Î È ÙÔ Bridge Pavilion, Ó Ì ÓÂÙ È Ó ÁÔ- Ú ÛÙÔ Ó applefi ÙÔappleÈÎ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎ È Ú Ì Ù. Ô πûapple ÓÈÎfi ÂÚ appleùâúô (Spanish Pavilion) ı ÚËÛÈ- ÌÔappleÔÈËı applefi ÙÔ apple ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ÙË Ú ÁfiÛ, appleúôîâèì ÓÔ Ó ËÌÈÔ ÚÁËı ÂÎÂ Ì Ó ÔÏ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ. ÈÂıÓ appleâú appleùâú ı Ó Î Ù ÛΠÛÙÔ Ó Î È ı ÌÂÙ ÙÚ appleô Ó Û ÁÚ ÊÂÈ ÎÔ ÒÚÔ, ÙÛÈ ÒÛÙÂ Ë appleâúèô Ù Ó Á ÓÂÈ ÙÔ Î ÚÈÔ ÂappleÈ ÂÈÚËÌ ÙÈÎfi Î ÓÙÚÔ ÙË Ú ÁfiÛ, ÂÓÒ Ô ÒÚÔ ı appleâúèï Ì ÓÂÈ ÂÁÎ - Ù ÛÙ ÛÂÈ ÁˆÁ, ÂÛÙ ÛË Î È ÂÌappleÔÚÈÎ Ú ÛÙËÚÈfiÙËÙÂ. ÏÔ, ÙÔ Ó ÚÂ Ô (Aquarium) (ʈÙ. 11) ı apple Ú Ì ÓÂÈ ÓÔÈ Ùfi ÙÔ Ï È- ÛÙÔÓ ÁÈ Ù ÂapplefiÌÂÓ ÓÙÂÎ (11) ÚfiÓÈ, appleôùâ- ÏÒÓÙ ÙÔ ÌÂÁ Ï ÙÂÚÔ ÂÓ ÚÂ Ô ÊÚ ÛÎÔ ÓÂÚÔ ÛÙËÓ ÚÒappleË. applefi Ù apple Ú apple Óˆ Á ÓÂÙ È Ê ÓÂÚfi fiùè ÔÈ πûapple - ÓÔ, Û ÌÈ ÍÈÔÛËÌ ˆÙË Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ appleúô- Ûapple ıâè Ì ÈÂıÓÔ Î ÚÔ Ú ÈÙ ÎÙÔÓÂ, Ó Â Ù ÓÈÎ ÂÍÔÈÎÔÓfiÌËÛË ÂÓ ÚÁÂÈ Î È Ó Î - ÎÏÒÛÈÌ ÏÈÎ Ó Ù ÓÔÏÔÁ, Î Ù ÊÂÚ Ó ÁÈ ÌÈ ÎfiÌ ÊÔÚ, Ì Ûˆ ÂÓfi ÈÂıÓÔ «event» fiappleˆ Ë Expo, Ó ÌÂÙ ÙÚ Ô Ó Ì, Ì ÏÏÔÓ, È - ÊÔÚË applefiïë fiappleˆ Ë Ú ÁfiÛ, Û ÙÔ ÚÈÛÙÈÎfi Ï- Ï Î È ÂappleÈ ÂÈÚËÌ ÙÈÎfi appleúôôúèûìfi ÙfiÛÔ Î Ù ÙË È ÚÎÂÈ ÙË Expo, fiûô Î È ÁÈ Ù ÂapplefiÌÂÓ Úfi- ÓÈ. ŒÏÂÓ Ó Ú ÈÙ ÎÙˆÓ, ªµ /MSc ε π ί τ ό π ο υ 37

12 ÈÂıÓ ÂÎı ÛÂÈ ÂÈÚ Ì ÙÈÛÌÔ Á Úˆ applefi ÙÈ ˆÚÈÎ appleôèfiùëùâ ÙË ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ appleâú appleùâú ÙˆÓ ÈÂıÓÒÓ ÂÎı ÛÂˆÓ ËÌÈÔ Ú- ÁÔ Ó ÌÈ ÂÊ ÌÂÚË applefiïë. Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ ÙÔ ÂÓ Î ıô ËÁÂ Ù È applefi ÙÔ appleâúèôúèûìô ÂÓfi appleú ÁÌ ÙÈÎÔ ÒÚÔ È ˆÛË. ÂÈÙÔ ÚÁÔ Ó Û Ó ÙfiÓÔÌ Π٠ÛΠappleô appleúô ÏÏÔ Ó Ù appleôïèùèûùèî Î È Ù ÓÔÏÔÁÈÎ ÂappleÈÙ ÁÌ Ù ÙˆÓ ˆÚÒÓ appleô Û ÌÌÂÙ Ô Ó. ÂappleÈÛÎ appleùë, Î Ù ÙËÓ appleâúè ÁËÛË ÙÔ ÛÙÔÓ ÒÚÔ ÙË ÎıÂÛË, Û Ó ÓÙ Ó ÎÔÏ applefi ÂÈÎfiÓÂ Î È Û Ì ÔÏ appleô ÔÚ Ô Ó ÙË Û ÓıÂÙË Ù ÙfiÙËÙ ÙË Î ıâ ÒÚ ÛÂ Ó appleâúè ÏÏÔÓ ÁÂÌ ÙÔ ÔappleÙÈÎ ÌËÓ - Ì Ù appleô ÊÔÚÔ Ó ÔÚ Ì ÙÈÛÌÔ ÙÔ Ì ÏÏÔ- ÓÙÔ. ÙÔ ÚıÚÔ Ùfi ı ÂappleÈÎÂÓÙÚˆıÔ Ì Û ÚÁ appleô Ô Ó apple ÚÔ ÛÈ Ûı Û ÈÂıÓ ÂÎı ÛÂÈ ÛÙ ÔappleÔ Á ÓÂÙ È Ú ÛË ÙË ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfi- Ó.  ÍÔ Ì fiùè Ô ÙÚfiappleÔ Ì ÙÔÓ ÔappleÔ Ô appleúôûï Ì ÓÂÙ È Ë ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ applefi ÙÔÓ ıâ Ù, ÂÍ ÚÙ Ù È applefi ÙÔÓ ÒÚÔ ÛÙÔÓ ÔappleÔ Ô appleúô ÏÏÂÙ È Î È fiùè Ô ÓÔËÙÈÎfi ÒÚÔ ÙË ÂÈÎfi- Ó ÏÂÈÙÔ ÚÁÂ Û ÌappleÏËÚˆÌ ÙÈÎ Ì ÙÔÓ Ê ÛÈÎfi ÒÚÔ, ÓÔÓÙ Ó ÔÏÔÎÏËÚˆÌ ÓÔ Ú ÈÙÂÎÙÔ- ÓÈÎfi Î È Î ÏÏÈÙ ÓÈÎfi appleôù ÏÂÛÌ. È Ó Î Ù ÓÔ ÛÔ Ì ÙÔÓ ÙÚfiappleÔ appleô ÏÂÈÙÔ ÚÁÂ Ë ÂÈÎfiÓ ÛÙÔÓ ÒÚÔ, appleú appleâè Ó ÍÂÊ ÁÔ Ì applefi ÙÔÓ apple Ú ÔÛÈ Îfi ÙÚfiappleÔ ÂÓ Ù ÓÈÛË ÙÔ Î ÏÏÈ- Ù ÓÈÎÔ ÚÁÔ appleô Û ÂÙ È ÛÙËÓ «apple Ó ÓÙÈ» Û ÛË ÙÔ ıâ Ù Ì ÙÔÓ ˆÁÚ ÊÈÎfi apple Ó Î. ªÂ ÙËÓ ÂÌÊ ÓÈÛË ÙÔ ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÔ Ù ıëîâ ÙÔ ÙËÌ ÙÔ Âapple Ó appleúôû ÈÔÚÈÛÌÔ ÙË Û ÛË ÙÔ ıâ Ù Ì ÙËÓ ÂÈÎÔÓÔÁÚ ÊÈÎ ÂappleÈÊ ÓÂÈ, Ì Ûˆ ÙË apple Ú ÛË ÙˆÓ ÔÚ ˆÓ ÙÔ ÎÈÓËÌ ÙÔ- ÁÚ ÊÈÎÔ Î ÚÔ. Ë applefi ÙÈ Ú ÙÔ 20Ô ÈÒÓ, Ô L. Moholy-Nagy, ÌÈÏ ÁÈ ÚÁ Ì ÌÂÁ - Ï ÛÊ ÈÚÈÎ ÔıfiÓÂ Î È apple Ú ÏÏËÏ appleúô ÔÏ ÛÂ Ó appleôï -ÛÈÓÂÌ. 1 ÚÁfiÙÂÚ, Î Ù ÙË ÂÎ Â- Ù ÙÔ 1960, Ó Û ÓÔÏÔ appleô ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎ ÚÁ appleô Ô Ó ˆ ÓÙÈΠÌÂÓÔ ÙÈ Ê ÈÚÂÙÈÎ ÊÔÚÌ ÏÈÛÙÈÎ Ó ËÙ ÛÂÈ ÔÚ ÂÙ È ˆ «ÂÈÎ - ÛÙÈÎfi» «appleúˆùôappleôúè Îfi» ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÔ. È ËÌÈÔ ÚÁÔ ÌÂÏÂÙÔ Ó ÙÈ Ó ÙfiÙËÙ ÙÔ ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎÔ Ì ÛÔ, Î ÓÔÓÙ appleâèú Ì ÙÈ- ÛÌÔ apple Óˆ ÛÙËÓ ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎ ÌË Ó, ÙÔ ÊÈÏÌ ÏÏ Î È ÙËÓ ÂappleÈÊ ÓÂÈ appleúô ÔÏ. ÎÔapplefi ÙÔ Â Ó È Ó ËÌÈÔ ÚÁ ÛÔ Ó appleôï ÌÂÛÈÎ appleâúè- ÏÏÔÓÙ ÛÙ ÔappleÔ Ë ÂÈÎfiÓ appleâúèîïâ ÂÈ Î È «appleôúúôê» ÙÔÓ ıâ Ù. ªÈÏÒÓÙ ÁÈ ÙÔ ÚÁÔ ÙÔ Labyrinth (ʈÙ. 1), appleô apple ÚÔ ÛÈ ÛÙËΠÛÙËÓ Expo ÙÔ 1967 ÛÙÔ ªÔÓÙÚ Ï, Ô Roman Kroitor 2 Ó Ê ÚÂÈ: «ªÂ ÙË Ú ÛË ÙË Ù ÓÔÏÔÁ appleúôî appleùâè Ó Ó Ô Â Ô Ê ÁËÛË Î È Ó Â apple ÈÙ ÛÂÈ applefi ÙËÓ appleïâ Ú ÙÔ ÎÔÈÓÔ... Ô ÎfiÛÌÔ ÂÈ ÎÔ Ú ÛÙ applefi ÙËÓ Ù appleèî ÊËÁËÌ ÙÈÎË ÔÌ.  ÊÈÏÌÈÎ ÂÌappleÂÈÚ Â ı appleúôî Ô Ó applefi ÚÁ fiappleô ı apple Ú ÂÈ ÛÙÂÓ Û ÛË Ó ÌÂÛ ÛÙËÓ Ù ÈÓ Î È ÛÙËÓ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ Ì Û ÛÙËÓ ÔappleÔ appleúô ÏÏÂ- Ù È». 3 Ô Û ÛÙËÌ multivision appleô Ó appleù ÍÂ Ô ÈÔ Âapple ÙÚÂapple ٠Ùfi ÚÔÓ appleúô ÔÏ ÂÍ ÈÚÂÙÈ- Î Î ı ÚfiÙËÙ Û ÌÂÁ Ï ÂappleÈÊ ÓÂÈ ( ˆ Î È 21 Ì ÙÚ ÛÂ Ô ). Ÿappleˆ appleôóôâ Î È ÙÔ fióôì ÙÔ Û ÛÙ Ì ÙÔ, Ë appleúô ÏÏfiÌÂÓË ÔıfiÓË Ù Ó Ó Ùfi Ó appleâúèï Ì ÓÂÈ applefi ÙÚÂÈ Âˆ Î È ÚÎÂÙ ÂÎ Â ÂÈÎfiÓ appleô ÂÍÂÏ ÛÛÔÓÙ È ÓÂ- Í ÚÙËÙ Ë Ì applefi ÙËÓ ÏÏË. øûùfiûô, ÙÔ appleúòùô apple Ú ÂÈÁÌ ÒÚÔ ÂÈ ÈÎ Û Â È ÛÌ ÓÔ ÁÈ appleúô ÔÏ appleô appleâú ÓÔ Ó ÙÔ Ù appleèîfi ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎfi Î ÚÔ appleôùâïâ ÙÔ Cineorama ÙÔ Raoul Grimoin-Sanson, appleô apple ÚÔ ÛÈ ÛÙËΠÛÙË ÈÂıÓ ŒÎıÂÛË ÙÔ ÚÈ- ÛÈÔ ÙÔ ÙÔ ÚÁÔ Ùfi, Î ÊÈÏÌ ÙˆÓ 70mm appleúô ÏÏÔÓÙ È Ù Ùfi ÚÔÓ ÛÙÔ ÂÛˆÙÂ- ÚÈÎfi ÂÈ ÈÎ Î Ù ÛΠÛÌ ÓË ÚÔÙfiÓÙ ËÌÈ- Ô ÚÁÒÓÙ ÌÈ Û Ó ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ 360 ÌÔÈÚÒÓ. ÙËÓ Expo ÙÔ 1958 ÛÙÈ µú Í ÏÏ apple ÚÔ ÛÈ - ÛÙËΠÙÔ appleôï ÌÂÛÈÎfi ÚÁÔ ÙÔ Josef Svoboda Polyecran (ʈÙ. 3), appleô Û ÂÙ È ÛÙË Ú ıìèî Û ÛË Ó ÌÂÛ ÛÙÔÓ Ô, ÙËÓ ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ Î È ÙÔÓ Ê ÛÈÎfi ÒÚÔ. appleôùâïâ Ù È applefi ÔÎÙÒ ÂappleÈ- Ê ÓÂÈ appleúô ÔÏ, ÓËÚÙËÌ Ó applefi ÙËÓ ÔÚÔÊ Û ÌÈ ÛÎÔÙÂÈÓ ıô Û. µ ÛÈÎ È Ù Ó «Ó ËÌÈÔ ÚÁËı ÒÚÔ Ì ÙË Ú ÛË appleúô ÔÏÒÓ ÛÂ È ÊÔÚ ÂappleÈÊ ÓÂÈÂ, ÈÂÛapple ÚÌ Ó ÛÙËÓ ıô Û ÌÂ Ó Ó ÔappleÙÈÎ ÈÛÔÚÚÔappleËÌ ÓÔ ÙÚfiappleÔ». 4 ÙÔ Polyecran appleô apple ÚÔ ÛÈ ÛÙËΠÛÙËÓ Expo ÙÔ 1967 ÛÙÔ ªÔÓÙÚ Ï, Ô ıâ Ù, Î ıèûì ÓÔ ÛÙÔ appleâ Ô, apple Ú ÎÔÏÔ ıâ 112 Î Ô ÌÂ Û ÓÂ- Ò ÂÓ ÏÏ ÛÛfiÌÂÓ ÂÈÎfiÓÂ. È Î ÔÈ appleâúè- ÛÙÚ ÊÔÓÙ È, ÓÔÓÙ ÙËÓ ÂÓÙ appleˆûë fiùè Ë ÂappleÈ- Ê ÓÂÈ appleúô ÔÏ Û ÏÏ ÛÙÈÁÌ Â Ó È Âapple - appleâ Ë Î È Û ÏÏ ÙÚÈÛ È ÛÙ ÙË. ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi Î ıâ Î Ô ÙÔappleÔıÂÙÔ ÓÙ È Ô appleúôù ÎÙÔÚÂ, ÙÛÈ ÛÙ 11 ÏÂappleÙ appleô È ÚÎÂ Ë apple Ú ÛÙ ÛË, ÂÌÊ Ó ÔÓÙ È Û ÓÔÏÈÎ slides. È ÂappleÈÌ - ÚÔ ÂÈÎfiÓ ÛÙËÓ Ú ÙË appleúô ÔÏ ËÌÈÔ Ú- ÁÔ Ó Ó Û ÓÔÏÔ, ÏÏ ÛÙ È Î È ÛappleÒÓÙ È Û ÌÈ Ê ÈÚÂÙÈÎ Û ÓıÂÛË Ì ı Ì ÙË ËÌÈÔ ÚÁ ÙÔ ÎfiÛÌÔ ÙÔ ÓıÚÒappleÔ. ÙËÓ Expo ÙˆÓ µú ÍÂÏÏÒÓ apple ÚÔ ÛÈ ÛÙËΠÂapple - ÛË ÙÔ appleâú appleùâúô ÙË Philips ÙˆÓ Le Corbusier/π. ÂÓ ÎË (ʈÙ. 4). Ô appleâú appleùâúô ÂÓ ÏÂÈ- ÙÔ ÚÁ appleï Û Ó Ó Î Ï ÊÔ ÁÈ apple ÚÔ Û ÛË appleúô fióùˆó. È Ë apple Ú ÔÏÔÂÈ Î Ù ÛΠappleôùâïô ÛÂ È Ê ÌÈÛË ÙˆÓ Ù ÓÔÏÔÁÈÎÒÓ Ó - ÙÔÙ ÙˆÓ ÙË ÂÙ ÈÚ. ªÂ ÙËÓ Â ÛÔ fi ÙÔ ÛÙÔ appleâú appleùâúô, ÔÈ ıâ Ù apple Ú ÎÔÏÔ ıô Ó ÙÔ Poème Electronique, Ó ÊÈÏÌ È ÚÎÂÈ 8 ÏÂappleÙÒÓ Ì ı Ì ÙËÓ ÂÍ ÏÈÍË ÙÔ ÓıÚÒappleÔ. Ô ÊÈÏÌ Ù Ó Î Ù ÛΠÛÌ ÓÔ applefi ÌÈ ÛÂÈÚ ÂÈÎfiÓˆÓ ÌÂ Ê ÈÚÂÙÈÎfi Î È Û Ì ÔÏÈÎfi Ú ÎÙ Ú. Ùfi- ÚÔÓ appleúô ÏÏÔÓÙ Ó Âapple Óˆ ÛÙÈ ÂÈÎfiÓ ʈÙÂÈ- Ó ÛÌÂ È ÊfiÚˆÓ ÚˆÌ ÙˆÓ applefi ÂÈ ÈÎÔ appleúôù ÎÙÔÚÂ. Ô Poème Electronique ÙÔ Edgard Varèse ÎÔ ÁfiÙ Ó applefi ÂÎ ÙÔÓÙ Â Ë Â appleô Ù Ó ÛÙÂÚÂˆÌ Ó ÛÙÔ ÙÔ Ô ÓÔÓÙ ÌÈ ÛıËÛË Î ÓËÛË ÙÔ Ô ÛÙÔÓ ÒÚÔ. ŒÓ Ô Ë fi ÎÚÈÙÈÎfi Ú ÎÙ ÚÈÛ ÙÔ appleâú appleùâúô «Ó Û Ó Úapple ÛÙÈÎfi ÙÚfiappleÔ Î Ù ÎÙËÛË ÙÔ ÔÓ ÚÔ appleô Ô Ó ÔÈ Î ÏÏÈÙ Ó applefi ÙËÓ ÂappleÔ ÙÔ Wagner: ÙÔ fióâèúô ÙÔ ÔÏÔÎÏËÚˆÌ - ÓÔ ÚÁÔ Ù ÓË». 5 ÙËÓ appleôúâ ÙË ÂÍ ÏÈÍË ÙÔ Î ÏÏÈÙ ÓÈÎÔ ÚÁÔ Î È È È ÙÂÚ ÙˆÓ appleôï ÌÂÛÈÎÒÓ ÂÁÎ Ù - ÛÙ ÛˆÓ, ÂÈÛ ÁÂÙ È Ë ÓÓÔÈ ÙË ÏÏËÏÂapple Ú - ÛË ÙÔ ıâ Ù Ì ÙÔ ÚÁÔ. Ô ÚÁÔ Cinelabyrinth ÙÔ Raduz Cinçera (ʈÙ. 2), appleô apple ÚÔ ÛÈ ÛÙËΠÛÙËÓ Expo 1990 ÛÙËÓ Osaka, ı ÌappleÔÚÔ ÛÂ Ó ıâˆúëıâ Ó applefi Ù appleúòù È Ú ÛÙÈÎ ÎÈÓË- Ì ÙÔÁÚ ÊÈÎ ÚÁ, ÊÔ ÓÂÙ È Ë Â Î ÈÚ ÛÙÔÓ ıâ Ù Ó ËÌÈÔ ÚÁ ÛÂÈ ÙÔ ÈÎfi ÙÔ ÛÂÓ ÚÈÔ. ıâ Ù ÎÔÏÔ ıâ ÙËÓ ÂÍ ÏÈÍË ÂÓfi ÎÈÓËÌ ÙÔ- ÁÚ ÊÈÎÔ ÚÁÔ ÎÈÓÔ ÌÂÓÔ Ì Û Û ÌÈ ÛÂÈÚ applefi ˆÌ ÙÈ. Ê ÁËÛË ÂÈ È ÊÔÚÂÙÈÎ ÂÍ - ÏÈÍË, Ó ÏÔÁ Ì ÙÔ ˆÌ ÙÈÔ ÛÙÔ ÔappleÔ Ô ÂÈÛ Ú Â- Ù È. ÙË ÊÂÙÈÓ EXPO ÛÙË Ú ÁfiÛ Â Ì ÚÁ appleô ÎÈÓÔ ÓÙ È ÛÙ appleï ÛÈ ÙˆÓ apple Ú apple Óˆ appleúô- ÏËÌ ÙÈÛÌÒÓ, ÂÊ ÚÌfi ÔÓÙ Û Á ÚÔÓ Ù ÓÔ- ÏÔÁÈÎ Î ÈÓÔÙÔÌ Â. Ô ÎÂÓÙÚÈÎfi ı Ì ÙË EXPO Ù Ó Ë È Â ÚÈÛË ÙÔ ÙÈÓˆÓ applefiúˆó ÛÙ appleï ÛÈ ÙË ÂÈÊfiÚÔ Ó appleù ÍË. appleâúèappleùâú ÙˆÓ ˆÚÒÓ appleô Û ÌÌÂÙÂ Ó ÛÎÈ ÁÚ - ÊÔ Ó ÙÔÓ appleôïèùèûìfi Î È ÙËÓ Ù ÓÔÏÔÁÈÎ ÂÍ ÏÈÍË ÙË Î ıâ ÒÚ ÛÂ Û ÛË Ì ÙÔ ÓÂÚfi. ÙÔ Û ÓÔÏÔ ÙˆÓ appleâúèappleù ÚˆÓ appleô ÂappleÈÛÎÂÊı Î Ì ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ ÓÙ È appleúô ÔÏ ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfi- Ó. Ù Ó Ì ÏÏÔÓ ÎÔÈÓfiÙÔappleÂ, ˆ appleúô ÙÔ appleâúèâ fiìâóô Î È ÙÔÓ ÙÚfiappleÔ appleúô ÔÏ ÙÔ, Ì ÂÍ ÚÂÛË Ù appleô ÂÓ Ó ÌÒÓÔÓÙ È fiù Ó Ô ÒÚÔ Â Ó È Û Â È ÛÌ ÓÔ ÙÛÈ ÒÛÙÂ Ó ÌÂÁÈÛÙÔappleÔÈ ÛÂÈ ÙËÓ Âapple Ú ÛË ÙÔ ÂÈÎ ÛÙÈÎÔ ÁÂÁÔÓfi- ÙÔ. applefi Ù appleâú appleùâú ÙË ÎıÂÛË È È ÙÂÚÔ ÂÓ È - Ê ÚÔÓ Â Â ÙÔ appleâú appleùâúô ÙË π appleˆó (ʈÙ. 8). ÒÚÔ appleúô ÔÏ ÂÈ ÔÚıÔÁÒÓÈ Î ÙÔ Ë Î È appleôï ÌÂÁ ÏÔ Ô. Î ı ÛÌ Ù ÙˆÓ ıâ ÙÒÓ Â Ó È ÛÙÚ ÌÌ Ó appleúô ÙË ÛÙÂÓ appleïâ Ú. ŒÙÛÈ, ÔÈ ıâ Ù appleâúè ÏÏÔÓÙ È applefi ÙÚÂÈ appleôï ÌÂÁ Ï ÔıfiÓ appleúô ÔÏ, ÌÂ Ù Ó ÎÚÈ Ò ÌappleÚÔÛÙ ÙÔ Ó ÂÈ Ó ÏÔÁ  appleô apple Ú apple ÌappleÔ Ó ÛÂ È appleˆóèî Ú ÎÙÈÎ. Ô ÁÂÁÔÓfi Ùfi ÂÓ Â Ó È Ù Ô Î ıò ÙÔ ı Ì ÙË Ù ÈÓ Â Ó È ÔÈ apple Ú - ÔÛÈ ÎÔ ÙÚfiappleÔÈ È Â ÚÈÛË ÙÔ ÓÂÚÔ Î È ÔÈ appleúô ÏÏfiÌÂÓ ÂÈÎfiÓÂ Â Ó È Ó apple Ú ÁˆÁ Í ÏÔÁÚ ÊÈÒÓ ÙË Ù ÓÔÙÚÔapple Ukiyo-e. ÂÈÎfiÓ È ÂÙ È Î È ÛÙÈ ÙÚÂÈ ÂappleÈÊ ÓÂÈÂ, Ì appleôù ÏÂÛÌ ÙÔ ÔappleÙÈÎfi appleâ Ô ÙÔ ıâ Ù Ó Î Ï appleùâù È ÙÂÏ ˆ. ıâ Ù «ı ÂÙ È» ÛÂ Ó ÚÙÈÔ ı Ì ÙfiÛÔ applefi Ù ÓÔÏÔÁÈÎ fiûô Î È applefi ÂÈÎ ÛÙÈÎ appleïâ Ú. ÙÔ appleâú appleùâúô ÙË Ú ÁÔÓ (ʈÙ. 7) apple Ú ÎÔ- ÏÔ ı Û Ì ÌÈ ÈÓÙÂÔappleÚÔ ÔÏ È ÚÎÂÈ 15 ÏÂappleÙÒÓ appleô appleúô ÏÏÂÙ È Ù Ùfi ÚÔÓ Û ÔÎÙÒ ÌÂÁ Ï ÔıfiÓÂ. apple Ú ÁˆÓË ÌÔÚÊ ÙË ıô - Û, ÏÏ Î È Ô ÙÚfiappleÔ appleô Ô Ó ÙÔappleÔıÂÙËı ÔÈ ÔıfiÓ ÂÓ ÂappleÈÙÚ appleô Ó ÛÙÔÓ ıâ Ù Ó ÂÈ Ù Ùfi ÚÔÓ Î È ÙÈ ÔÎÙÒ appleúô ÔÏ. ŒÙÛÈ, Û ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÈ ÙÔ Ï Ì ÙÔ ÛÂ Ì applefi Ù, ÏÏ ÓÙÈÏ Ì ÓÂÙ È ÙËÓ ÍÔÌ ˆÛË ÙË ÓÙ - ÛË ÙÔ ÊˆÙfi applefi ÙÈ applefiïôèappleâ appleô Î ıúâappleù ÔÓÙ È ÛÙÔ ÂÈ ÈÎ ÂappleÂÍÂÚÁ ÛÌ ÓÔ ÙÔ - Ô Î È ÙÔ appleâ Ô, ËÌÈÔ ÚÁÒÓÙ Ó Û Ó Úapple ÛÙÈÎfi appleâúè ÏÏÔÓ Ì ÂÈÎfiÓÂ Î È Ô applefi ÙËÓ Ú ÁÔÓ. ÂÈÎfiÓ Ó Ù È Ó ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÛÂÈ ÛÂ Û Ó ÛÌfi Ì ÙËÓ Î ÓËÛË ÙÔ ıâ Ù. ÚÔ ˆÚÒÓÙ Û ÌÈ ÂÈ ÈÎ Û Â È ÛÌ ÓË «ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÈλ appleôúâ, Ô ÂappleÈÛÎ appleùë Ï appleâè ÂÈÎfiÓÂ Ó ÎÚ ÔÓÙ È Î È Ó appleôî Ï appleùôóù È. ŒÓ Ù ÙÔÈÔ apple Ú ÂÈÁÌ appleôùâïâ ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Ì ÚÔ ÙË appleâúè ÁËÛË ÛÙÔ appleâú appleùâúô ÙÔ ªÂÍÈÎÔ, fiappleô Ô ıâ Ù ÎÔÏÔ ıâ ÌÈ ÓÔ ÈÎ appleôúâ ÌÂ Ú Ìapple ÛÂ Ó ÒÚÔ fiappleô Á ÓÔÓÙ È appleúô ÔÏ ÛÙÔ ÙÔ Ô ÂÎ Ù ÚˆıÂÓ Ì ı Ì ÙË Û ÛË ÙÔ ÓıÚÒappleÔ Ì ÙÔ ÓÂÚfi. ÙÔ appleâú appleùâúô ÙË ÔÚÙÔÁ Ï - Ú ÛÛÂÙ È ÌÈ ÓÙ ÛÙÔÈ Ë appleôúâ, ÏÏ Ô ıâ Ù ÂÓ Î Ù ı ÓÂÙ È Ì Û applefi ÛÎÔÙÂÈÓÔ È Úfi- ÌÔ. ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÒÚÔ ÙÔ appleâúèappleù ÚÔ Â Ó È ÂÏ ıâúô Î È ÓÔÈÎÙfi. ÚÈ Ú Â ÙÔ Ï Îfi ÚÒÌ ÂÓÒ Ë appleôúâ ÙˆÓ ÂappleÈÛÎÂappleÙÒÓ ÔÚ ÂÙ È applefi Ó ÎfiÎÎÈÓÔ È ÚÔÌÔ. ıâ Ù ÓÙÈÎÚ ÂÈ Î ÌÂÓ Î È appleúô ÔÏ ÛÙ ÛËÌ appleô Ô È ÚÔ- ÌÔ Û Ó ÓÙ ÙÈ appleïâ Ú ÙË ÔÚıÔÁˆÓÈÎ ıô Û.  ÏÏ appleâú appleùâú, fiappleˆ Ùfi ÙË ÛÙÚ (ʈÙ. 6), apple ÓÔÚ ÌÈÎ appleúô ÔÏ ÚËÛÈÌÔappleÔÈÔ - ÓÙ È Û Ó ÂÈÎ ÛÙÈÎfi applefi ıúô. appleúô ÔÏ appleâúè- Î ÎÏÒÓÂÈ ÙÔ ÂappleÈÛÎ appleùâ Ó apple ÚÈÛÙÒÓÙ ÙËÓ ÂÓ ÏÏ Á ÙÔ Ê ÛÈÎÔ ÙÔapple Ô ÙË ÒÚ Û Πıâ ÂappleÔ ÙÔ ÚfiÓÔ. ÏÔ, Ë ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ Ó Ù È Ó ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÛÂÈ Î È ˆ fiúèô. ÙÔ appleâú appleùâúô ÙË ÏÏ Ó (ʈÙ. 5) apple ÚÔ ÛÈ Â- Ù È ÌÈ ÈÓÙÂÔappleÚÔ ÔÏ Ì ı Ì ÙË ÛÙÚ ÙËÁÈÎ ÓÙÈÌÂÙÒappleÈÛË ÙË ÛÙ ıìë ÙÔ ÓÂÚÔ. ªÂ ÌÈ ÔıfiÓË Ì ÎÔ 15 Ì ÙÚˆÓ Î È Ô 5 Ì ÙÚˆÓ, Ë ÛÙÂÓfiÌ ÎÚË ÌÔÚÊ ÙÔ ÒÚÔ appleúô ÔÏ ı Ì ÂÈ Ó ÙÈÓÔ ÊÚ ÁÌ, apple Ú apple ÌappleÔÓÙ ÛÙËÓ Î ıëìâúèó Ì Ë ÙˆÓ ÏÏ Ó ÒÓ Ì ÙÔ ÓÂÚfi. ÌappleÂÚ ÛÌ ÙÈÎ, Ï appleô Ì fiùè ÔÈ ÈÂıÓ ÂÎı ÛÂÈ appleôùâïô Ó applefiïâè Ì ËÌÂÚÔÌËÓ Ï Íˆ fiappleô appleúô ÏÏÔÓÙ È Ô appleôïèùèûìfi Î È ÔÈ Ù ÓÔÏÔÁÈÎ Î ÈÓÔÙÔÌ Â ÙË Î ıâ ÒÚ. Ô ÁÂÁÔÓfi Ùfi, ÛÂ Û Ó ÛÌfi Ì ÙÔ fiùè ÔÈ EXPO appleâ ı ÓÔÓÙ È ÛÙÔ Â Ú ÎÔÈÓfi ÓÂÈ ÙËÓ Â Î ÈÚ ÛÙÔ ËÌÈÔ ÚÁÔ Ó appleâèú Ì ÙÈÛÙÔ Ó apple ÚÔ - ÛÈ ÔÓÙ ÚÁ appleô Ô Ó ÙfiÛÔ Î ÏÏÈÙ ÓÈÎfi ε π ί τ ό π ο υ 39

13 5 6 fiûô Î È Ù ÓÔÏÔÁÈÎfi ÂÓ È Ê ÚÔÓ. Ù ÚÁ Ù Ù appleôù ÂÓ Â Ó È applefiï Ù ÁÓˆÛÙfi, ÏÏ Ô ÙÂ Î È ÂÓÙÂÏÒ Í ÓÔ. ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ appleôùâïâ ÙÔ È ÓÈÎfi Ì ÛÔ ÂappleÈÎÔÈÓˆÓ Ì ÙÔ ÎÔÈÓfi. ÂappleÈ- ÛÎ appleùë, ÂÈÛÂÚ fiìâóô ÛÙË ÛÎÔÙÂÈÓ ıô Û, «ı ÂÙ È» ÛÂ Ó ı Ì Ê ÁËÛË, Ô Î È ÂÈÎfiÓ. Ó È ÁÂÁÔÓfi fiùè Ë ÎÈÓËÌ ÙÔÁÚ ÊÈÎ ÂÌappleÂÈÚ Î È Ë apple Ú ÔÛÈ Î «apple Ó ÓÙÈ» Û ÛË Ó ÌÂÛ ÛÙÔÓ ıâ Ù Î È ÙÔ Î ÏÏÈÙ ÓÈÎfi ÚÁÔ ÂappleËÚ ÂÈ ÙÔÓ ÙÚfiappleÔ ÓÙ ÏË Ë ÙË ÂÈÎfiÓ, ÊÔ ÔÚÈÔıÂÙ ÙfiÛÔ ÙÈ Û Óı Πı ÛË fiûô Î È ÙÈ apple ÈÙ ÛÂÈ ÙÔ ÎÔÈÓÔ. øûùfiûô,  Ì fiùè Ô ÙÚfiappleÔ Ì ÙÔÓ ÔappleÔ Ô appleúôûï Ì ÓÂÙ È Ë ÎÈÓÔ ÌÂÓË ÂÈÎfiÓ ÂÍ ÚÙ Ù È applefi ÙÔÓ ÒÚÔ ÛÙÔÓ ÔappleÔ Ô appleúô ÏÏÂÙ È. apple ÈÙÂ Ù È ËÏ ÂÈ ÈÎfi Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎfi Û Â È ÛÌfi, appleô ÂÈ ÛÙfi Ô ÙËÓ ÂÓ Û ÛË ÙË ÂÌ ıèûë ÙÔ ıâ Ù ÛÙÔ ÚÁÔ. ŸÏÁ µâóâùûè ÓÔ Ú ÈÙ ÎÙˆÓ ËÌÂÈÒÛÂÈ 1. Stefan Themerson, «The Urge to Create Visions» ÛÙÔ Jeffrey Shaw and Peter Weibel (ed.), Future Cinema The Cinematic Imaginary After Film, ZKM Center for Art and Media Karlsruhe, The MIT Press, Cambridge/Massachusetts London/England, 2003, ÛÂÏ Roman Kroitor Â Ó È Û ÓÈ Ú Ù ÙÔ Û ÛÙ Ì ÙÔ appleúô ÔÏ IMAX. 3. Roman Kroitor ÛÙÔ Gene Youngblood, Expanded Cinema, Studio Vista, 1971, ÛÂÏ Vit Havranek, «Laterna Magika, Polyekran, Kinoautomat», ÛÙÔ Jeffrey Shaw and Peter Weibel (ed.), Future Cinema The Cinematic Imaginary After Film, ZKM Center for Art and Media Karlsruhe, The MIT Press, Cambridge/Massachusetts London/England, 2003, ÛÂÏ appleëá : 1958brus.html ÈfiÚıˆÛË ÙÔ ÚıÚÔ ÙÔ appleâú ÛÌ ÓÔ ÙÂ Ô ( Ú. 70) Ì ٠ÙÏÔ «Legorreta + Legorreta: Á ÚÔÓË ªÂÙ ÊÚ ÛË ÙË Ú Ô- ÛË» apple Ú Ï ÌÂ Ó Ó Ê ÚÔ Ì fiùè Ë ÎıÂÛË Û Ó ÈÔÚÁ - ÓÒıËΠapplefi ÙÔ ÏÏËÓÈÎfi πóûùèùô ÙÔ Ú ÈÙÂÎÙÔÓÈÎ Î È ÙÔ ªÔ ÛÂ Ô ªappleÂÓ ÎË, ÛÂ Û ÓÂÚÁ Û Ì ÙËÓ appleúâû  ÙÔ ªÂÍÈÎÔ ÛÙËÓ ÏÏ, ÙÔ appleô ÚÁÂ Ô ÍˆÙÂÚÈÎÒÓ ÙÔ ªÂÍÈ- ÎÔ Î È ÙÔ ªÔ ÛÂ Ô San Ildefonso ÙË fiïë ÙÔ ªÂÍÈÎÔ. 7 8

14 πράσινο βήµα

15 Με τα µάτια και τον νου στραµµένα στις δοκιµασµένες πρακτικές του παρελθόντος Γιατί µόνο φυτεµένα δώµατα; [Με αφορµή τον διαγωνισµό του ΥΠΕΧΩ Ε*] «Οι δρόµοι είναι φυτεµένοι µε κληµαταριές που αναρριχώνται στις περσίδες από τη µια στην άλλη µεριά, και το καλοκαίρι σχηµατίζουν πολύ όµορφες µικρές στοές, κάτω από τις οποίες µπορεί κανείς να περπατήσει σε όλους σχεδόν τους κεντρικούς δρόµους». F.W. Sieber, Ταξιδεύοντας στη νήσο Κρήτη το 1817, κεφ. «Στον Χάνδακα», εκδόσεις Ιστορητής, 1994 Ξεχνώντας προηγούµενες δοκιµασµένες πρακτικές, σαν αυτή που µας περιγράφει παραπάνω ο Αυστριακός περιηγητής, που επιζούν αποσπασµατικά και σε παραλλαγές αλλά έχουν απαξιωθεί και εξοβελιστεί από το οπλοστάσιο της αντιµετώπισης των ασφυκτικών πλέον συνθηκών που επικρατούν στις Ελληνικές τσιµεντουπόλεις, πλασάρονται σαν µαγικές συνταγές, σαν λύσεις στα δοµικά προβλήµατα των Ελληνικών πόλεων** τα φυτεµένα δώµατα. Η µια µαγική συνταγή ισχυρίζεται ότι οι φυτεµένες µε κατάλληλα φυτά ταράτσες θα καταπολε- µήσουν το φωτοχηµικό νέφος, η άλλη ότι θα συµβάλουν στην αλλαγή του µικροκλίµατος µιας περιοχής, βελτιώνοντας τις ακραίες τιµές της θερµοκρασίας το καλοκαίρι. Αυτές οι µαγικές συνταγές, που δεν ακουµπάνε στις «ιθαγενείς» δοκιµασµένες πρακτικές, αλλά εµπνέονται από ξένα πρότυπα, γιατί οι φυτεµένες ταράτσες έχουν εφαρµοστεί µε επιτυχία σε χώρες όπως η Γερµανία και ο Καναδάς που έχουν άλλο κλίµα µε βροχοπτώσεις και µεγάλη σχετική υγρασία και επιλύουν άλλα προβλήµατα µείωση του θορύβου και της ορµής των έντονων βροχοπτώσεων και όχι το φωτοχηµικό νέφος ή το µικροκλίµα, υπερβαίνουν τις εδώ κλιµατολογικές συνθήκες, τις λειψυδρίες, τους σεισµούς κ.λπ. Γιατί ταράτσες κι όχι δρόµοι; Για να εφαρµοσθεί µε κάποιο αποτέλεσµα η δεύτερη µαγική συνταγή δεν θα πρέπει να πρασινίσουν τουλάχιστον 40 στρέµµατα όσο ένα µέτριο άλσος συνεχόµενης επιφάνειας; ηλαδή θα πρέπει να φυτευθούν τουλάχιστον διακόσιες συνεχόµενες ταράτσες την ίδια επιφάνεια µας δίνουν αθροιστικά ισάριθµοι ακάλυπτοι και 1 χιλιόµετρο δρόµος, ή 2 χιλιόµετρα µόνο δρόµος που είναι σίγουρα συνεχόµενος, άλλωστε οι φάτσες των διακοσίων πολυκατοικιών εκτείνονται κατά µέσο όρο σε 2 χιλιόµετρα δρόµο. Πόσα συνεχόµενα κτήρια µπορούν να αντέξουν στατικά το πρόσθετο και καθόλου ευκαταφρόνητο φορτίο της φυτεµένης ταράτσας άραγε; Αλλά ακόµα και στη περίπτωση νέων κτηρίων τι είναι οικονοµικοτεχνικά προσφορότερο; Να πρασινίσουν οι δρόµοι µε αναρριχητικά πέρα ως πέρα, καθώς και οι ακάλυπτοι ή να φυτευθούν οι ταράτσες; Σε νεόδµητες περιοχές να γίνουν άλση ή να φυτευθούν οι ταράτσες; Τα συγκριτικά πλεονεκτήµατα του πράσινου δρόµου είναι προφανή. *Ευχαριστούµε το ΥΠΕΧΩ Ε που θυµήθηκε ότι υπάρχουµε σαν κλάδος!!! **Τα δοµικά προβλήµατα δεν λύνονται βέβαια µε «µατζούνια»,ούτε µε πράσινες ταράτσες, ούτε µε πράσινους δρόµους γιατί δεν βρισκόµαστε στην εποχή του Χάνδακα, αλλά µε αλλαγή πλεύσης στον τρόπο που παράγεται το δοµηµένο περιβάλλον και καταναλώνεται το φυσικό και οι φυσικοί πόροι εν γένει. Αυτό το πολυπαραγοντικό κυρίως πρόβληµα, δεν είναι µονοδιάστατες ασκήσεις ατοµικής ευαισθησίας και υπευθυνότητας. Το στέγαστρο της Σαµοθράκης Στα ανατολικά παράλια της Σαµοθράκης εκεί που τερµατίζει η παραλία και ο άσφαλτος και αµέσως µετά αρχίζουν οι απότοµοι βράχοι, µακριά από οικισµούς το καλοκαίρι του 2007 συναντήσαµε «παρά θιν αλός», µια υποδειγµατική εγκατάσταση, σε χρήση αναψυκτηρίου- µεζεδοπωλείου, γνήσιο δείγµα λαϊκής αρχιτεκτονικής και επινοητικότητας. Το στοιχειώδες αυτό σύνολο αξίζει τον θαυµασµό των αρχιτεκτόνων όσο τα στέγαστρα και οι παραθαλάσσιες εξέδρες που υπήρχαν στις παραλίες της Αττικής της Αίγινας της βόρειας Πελοποννήσου, τη δεκαετία του 1950 και νωρίτερα και που µας τα αποκάλυψε ο Άρης Κωσταντινίδης: «τα λαϊκά δηλώµατα της νεοελληνικής ευρυθµίας» όπως τα αποκαλούσε. Η εποχική αυτή κατασκευή διδάσκει πώς µπορεί να διατηρηθούν τα ευαίσθητα οικοσυστή- µατα στις ακτές και τις παραλίες, χωρίς να λείπουν οι εξυπηρετήσεις για τους εποχικούς επισκέπτες. Μια εγκατάσταση που µας ενεργοποιεί τον προβληµατισµό για το τι θα πει προσαρµογή στα µέτρα του τόπου, της φύσης, του ανθρώπου. Ένα ενδιαίτηµα που µας δείχνει το µέτρο που έχουµε χάσει. Τα στοιχεία που τη συναρµολογούν είναι, το γνωστό αυτοκίνητο-καντίνα, που είναι συγχρόνως το µαγειρείο, ο αποθηκευτικός χώρος, τα ψυγεία, η δεξαµενή νερού όταν το µαγαζί κλείνει το βραδάκι το όχηµα επιστρέφει στον οικισµό για να γίνει ο ανεφοδιασµός και να αναπαυθεί το προσωπικό του και δίπλα του αναπτύσσεται το άλλο στοιχείο, που ολοκληρώνει την εγκατάσταση, το λυόµενο στέγαστρο από απλό σωληνωτό σκελετό σκαλωσιάς µε ένα οριζόντιο πλέγµα από πάνω, σκεπασµένο µε ένα παχύ στρώµα, από ξεραµένες φτέρες, είδος εν αφθονία στη περιοχή. Όαση δροσιάς, χωρίς την αίσθηση της αντηλιάς, όπως θα περίµενε κανείς καταµεσής της πυρωµένης παραλίας, καταφέρνει να µετατρέπει τον ζεστό αέρα που αναδύουν τα εντυπωσιακά λεία και γυαλιστερά βοτσαλάκια σε ευχάριστο αεράκι χωρίς κανένα πρόσθετο τεχνητό µέσο. Να τι θα πει ουσιαστικά βιοκλιµατική αρχιτεκτονική. Απλή αλλά ιδιοφυής σκέψη, σαν το αυγό του Κολόµβου, απέριττη κατασκευή, ουσιαστικό αποτέλεσµα, οργάνωση και λειτουργικότητα. Προφανώς το στέγαστρο παραµένει συνεχώς στη θέση του και αποσύρεται όταν τελειώνει η σεζόν στον συγκεκριµένο τόπο και ή µεταφέρεται αλλού µαζί µε το αυτοκίνητο ή αποθηκεύεται. Έτσι η παραλία µένει στην αποκλειστική χρήση των µικρόσωµων ιθαγενών κατσικιών. Η εγκατάσταση αυτή θέλει κάποια σχετική δουλειά για να ξαναλειτουργήσει, ενώ ένα µόνιµο κτίσµα, έκθετο στους αέρηδες, την αλµύρα και τα άλλα στοιχειά της φύσης για πάνω από έξι µήνες θέλει πολύ περισσότερη φροντίδα για να αποκατασταθεί και να επαναλειτουργήσει και επιπλέον την κατανάλωση πολύ περισσότερων φυσικών πόρων, από τις φτέρες που απαιτεί η ηµιεφήµερη αυτή κατασκευή. Να λοιπόν τι θα πει γνήσια φιλική προς το περιβάλλον αρχιτεκτονική. που θα άξιζε να παρατεθεί δίπλα σε µια µόνιµη κατασκευή που εµπνέει τη ψευδαίσθηση της αντοχής ενώ είναι ουσιαστικά πολύ πιο ευάλωτη και τελικά σπάταλη ως προς την κατανάλωση φυσικών πόρων. Άλλωστε µπορεί το πέτρινο σπιτάκι να τη γλύτωσε από το φύσηµα του λύκου, δεν τη γλύτωσε όµως από το φύσηµα του εγκέλαδου, ενώ το αχυρένιο σε αυτή τη περίπτωση έµεινε στη θέση του. Συνειρµικά το στέγαστρο της Σαµοθράκης µας παραπέµπει στο στέγαστρο της Σαντορίνης, που είναι πάλι επίκαιρο καθώς στις 15 Ιουλίου (κοντά τρία χρόνια µετά τα τραγικά συµβάντα) 1 συζητήθηκε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συµβούλιο το θέµα της Στατικής του Μελέτης. 2 1.Στις 23 Σεπτεµβρίου 2005, τµήµα του ευρισκόµενου σε διαδικασία ανακατασκευής στεγάστρου στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου κατέρρευσε παρασύροντας στον θάνατο έναν βρετανό τουρίστα και τραυµατίζοντας παράλληλα άλλους έξι τουρίστες. Ερωτήµατα, γιατί το υπουργείο Πολιτισµού έδωσε την άδεια να ανοίξει ο αρχαιολογικός χώρος Ακρωτηρίου Θήρας, παρά το αίτηµα των κατασκευαστών και του διευθυντή του αρχαιολογικού χώρου, ανέκυψαν την εποµένη της τραγωδίας. Το ΥΠΠΟ υποστήριξε ότι ο αρχαιολογικός χώρος άνοιγε κατά τις περιόδους, που πρότεινε ο ανασκαφέας του χώρου, αρχαιολόγος Χρ. Ντούµας, αφού η σύµβαση µε την κατασκευάστρια εταιρεία όρίζε ότι «ο ανάδοχος θα εξασφαλίσει τη δυνατότητα επισκεψιµότητας του αρχαιολογικού χώρου καθ' όλη τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου µε τη δηµιουργία ειδικών διαδροµών ανάλογα µε τις ανάγκες του έργου και του εργοδότη. 2. Πριν έναν χρόνο δηµοσίευµα εφηµερίδας αποκάλυπτε το πόρισµα της βρετανικής εταιρίας ανεξάρτητων εµπειρογνωµόνων Οvearup, σύµφωνα µε το οποίο είναι λάθος η στατική µελέτη του στεγάστρου και για να επιτευχθεί η επιθυµητή επάρκεια πρέπει το στέγαστρο να ξηλωθεί όλο από την αρχή. Το στέγαστρο της Σαντορίνης Το στέγαστρο στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης ξεκίνησε µε τις καλύτερες των προθέσεων, να είναι βιοκλιµατικό, φιλικό προς το περιβάλλον και ιδιαίτερα στο τοπίο, αφού η αρχική αρχιτεκτονική ιδέα ήταν η αποκατάσταση του τοπίου (πριν την ανασκαφή). Η κατοπινή του περιπέτεια είναι αποτέλεσµα ατυχών χειρισµών και αστοχιών στα στατικά. Το στέγαστρο της Σαµοθράκης µε την ευφυή απλοτητά του υποδυκνύει µια εναλλακτική λογική, µια λογική που θα διασφάλιζε το περιβαλλοντικό ισοζύγιο (το περιβαλλοντικό κέρδος σε σχέση µε το περιβαλλοντικό κόστος), ώστε να είναι το βέλτιστο. εν θα µπορούσε άραγε η ίδια αρχιτεκτονική ιδέα να εξυπηρετηθεί µε σχετική επάρκεια µε µια τέτοια φιλοσοφία; εν θα µπορούσε η επικάλυψη του στεγάστρου σε απόσταση από ελαφριά υγροπροστατευτική επιφάνεια µε τις ρύσεις και τις απορροές της, να γίνει µε κάποιο παχύ στρώµα ξεραµένου φυτικού υλικού που να βρίσκεται στη περιοχή, και αν δεν υπάρχει κάτι κατάλληλο, τα κλασικά στη παραδοσιακή νησιώτικη αρχιτεκτονική φύκια που σίγουρα αφθονούν και από πάνω σε δεύτερη στρώση πάνω σε αραιό πλέγµα κλασική «κρεβατίνα» δηλαδή κληµαταριές φυτε- µένες στη γη στηριγµένες στα υποστυλώµατα και απλωµένες στο πλέγµα; Έτσι ο απαιτούµενος σκελετός θα ήταν πιο ελαφρύς και τα απαιτούµενα υποστυλώµατα λιγότερα. Το στέγαστρο στη Σαµοθράκη Υπόστεγο καφενείου στην παραλία της Λούτσας, αρχ. Α. Κωνσταντινίδης, 1964 Το στέγαστρο στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης π ρ ά σ ι ν ο β ή µ α 53

16 Ακόµα και η συντήρηση µιάς τέτοιας «πρόχειρης», όπως φαντάζει επιλογής, θα ήταν πολύ ποιό οικονοµική από άποψη κατανάλωσης φυσικών πόρων. εν είναι µόνο οι κληµαταριές Η κληµαταριά, η «κρεβατίνα», συναντιέται σαν αρχιτεκτονικό στοιχείο διαµόρφωσης, µέσω της σκίασης που προσφέρουν, όταν χρειάζεται το καλοκαίρι, των ηµιυπαιθρίων χώρων στη παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Μια στοιχειώδης µορφή αµεσότερης συνεργασίας µε τη φύση είναι ο τρόπος που κλαδεύονται κυρίως οι µουριές αλλά και άλλα δέντρα. Μία αξιοθαύµαστη και εξαιρετική λαϊκή τεχνική. Εκτός από την επιλογή των κλαδιών που θα κοπούν κάθε φορά, γίνεται χρήση ελκυστήρων από σκοινί αλλά και ξύλα, καθώς και ανάρτηση βάρους, ακόµα και υποστυλωµάτων όχι τόσο συχνά. Πλάθονται µε αυτό τον τρόπο αληθινές στατικές κατασκευές, που σχηµατίζουν κλαδιά-τεράστιους πρόβολους, προς την κατεύθυνση που βολεύει τη λειτουργικότητα του δροσερού σκιερού χώρου που θα σχηµατιστεί, όταν το δέντρο βγάλει φύλλα και άλλοτε πάλι για να παίξουν ακόµα και τον ρόλο µονωτικής-δροσιστικής επιφάνειας πάνω από στέγες σπιτιών. Και πάλι τα φυτεµένα δώµατα Είναι γεγονός ότι το φυτεµένο δώµα είναι η αποτελεσµατικότερη µόνωση δώµατος και συµπεριλαµβάνεται στο αλφαβητάρι της βιοκλιµατικής αρχιτεκτονικής. Είναι όµως επίσης αληθινό ότι αν ένα πολοώροφο κτήριο δεν διαθέτει άλλη ικανοποιητική µόνωση ο µόνος κερδισµένος είναι ο ένοικος που βρίσκεται κάτω από το φυτεµένο δώµα τόσο το καλοκαίρι όσο και τον χειµώνα σε σχέση µε την ενεργειακή απόδοση του κτηρίου. Με τις προαναφερθείσες µαγικές συνταγές κατά µέρος, µπορούµε να αναφερθούµε στο πράσινο δώµα, σαν ένα εργαλείο για µια αρχιτεκτονική φιλική προς το περιβάλλον, συµβατή µε το ελληνικό κλίµα και ήθος γιατί «ο βίος εν Ελλάδι είναι υπαίθριος». Πράσινο δώµα δεν είναι όµως µόνο το φυτεµένο δώµα. Στη κατηγορία των πράσινων δωµάτων ανήκει και αυτό που προστατεύεται από µία «κρεβατίνα» µε οποιοδήποτε αναρριχητικό φυτό όχι αποκλειστικά κληµαταριά που επιτρέπει και την από κάτω χρήση του. Αυτή η παραδοσιακή λύση έχει ορισµένα πλεονεκτήµατα σε σχέση µε το φυτεµένο δώµα που µετράνε όταν µιλάµε για αρχιτεκτονική φιλική προς το περιβάλλον και αφορά τη σχέση της επιλογής µε το περιβαλλοντικό ισοζύγιο. Ένα δώµα µπορεί να καλυφθεί ολόκληρο µε ένα ή δύο ή τέλος πάντων ανάλογα µε το µέγεθος του µετρηµένα φυτά, τα οποία αν το δώµα είναι χαµηλά (οροφή ισογείου, πρώτου ορόφου ακόµα και δεύτερου τα φυτά µπορεί να είναι φυτεµένα στο έδαφος, αν πάλι το δώµα βρίσκεται σε µεγαλύτερο ύψος απαιτούνται ένα ή δύο ή και περισσότερα αλλά πάντως λίγα φυτευτικά δοχεία. Τα συγκριτικά πλεονεκτήµατα µιας τέτοιας επιλογής είναι αφενός, ότι δεν επιβαρύνεται ο φέρων σκελετός του κτηρίου µε τα βάρη της επικάλυψης µε χώµα, αφετέρου ότι το απαιτού- µενο νερό για την επιβίωση των φυτών είναι ελάχιστο σε σχέση µε τη συντήρηση ενός «κήπου» ίδιου µεγέθους. Αυτά µετράνε στο περιβαλλοντικό ισοζύγιο, στην εξοικονόµηση φυσικών πόρων. Βέβαια το µονωτικό αποτέλεσµα είναι κατά πολύ κατώτερο του φυτεµένου δώ- µατος. Μπορεί να επιχειρηθεί µία βελτίωση αυτής της κλασσικής παραδοσιακής αντιµετώπισης: Θα µπορούσε η επιφάνεια της «κρεββατίνας» να αναπτύσσεται πολύ κοντά στην επιφάνεια του δώµατος,περιβεβληµένη από το στηθαίο, σε απόσταση τέτοια που να επιτρέπει να µεσολαβεί µεταξύ της επιφάνειας του δώµατος και της «κρεβατίνας» µια µεµβράνη (σίτα, ελαιόπανο κ.λπ.), ένα υλικό διαπερατό από τον αέρα και το νερό αλλά τέτοιας πυκνότητας που θα µαζεύει τα φύλλα που θα πέφτουν για να µη βουλώνουν οι υδρορρόες. Αυτή η απλή κατασκευή µε τις κατάλληλες οπές, θα δηµιουργούσε δύο επάλληλα στρώµατα αέρα πάνω από την επιφάνεια του δώµατος και θα βελτίωνε πολύ το θερµοµονωτικό αποτέλεσµα σε σχέση µε τη κλασική «κρεβατίνα».το πρόβληµα της βατότητας είναι το ίδιο µε του φυτεµένου δώ- µατος και µία πρόχειρη απάντηση είναι ελαφριά εξέδρα µε πόδια να πατάνε στο δώµα και που το δάπεδό της θα βρίσκεται πάνω από τη «πράσινη λίµνη». Ακόµα αν η φέρουσα κατασκευή είχε την ικανότητα, θα ήταν δυνατόν να χρησιµοποιηθεί αυτό το ίδιο το δώµα ή ο συνδυασµός του µε δεξαµενή επίγεια ή υπόγεια για να γίνεται η διαχείριση του νερού τόσο σε περίπτωση ορµητικών βροχοπτώσεων όσο και για λόγους εξοικονόµησης νερού. Στο σηµαντικό ζήτηµα της διαχείρισης του νερού θα επανέλθουµε σύντοµα. Τέτοιες απλές λύσεις, παραλλαγές παλαιότερων αλλά και νεώτερων πρακτικών προάγουν την αναζήτηση φιλικών προς το περιβάλλον επιλογών. Για την επιτροπή «Για µια φιλική προς το περιβάλλον αρχιτεκτονική» Ελένη Γκώνη, Κώστας Γράψας, Μενέλαος Ξενάκης, Ουρανία Οικονόµου

17 αφιέρωµα Στη δίνη της µεγάλης κλίµακας Επιµέλεια: Μιχάλης Λεφαντζής

18 Στη δίνη της µεγάλης κλίµακας και η οδός Πειραιώς της Φραγκίσκας Χρυσολούρη, αρχιτέκτονος-πολεοδόµου Σκέψεις για έναν δρόµο που υπάρχει από την αρχαία εποχή που είναι δαπεδοστρωµένος από το 1835 και που παραµένει ακόµα η κύρια αρτηρία του ευρύτερου πολεοδοµικού συστήµατος για να ενώνει την Αθήνα µε το λιµάνι του Πειραιά. Η οδός Πειραιώς έχει τη δική της µεγάλη και παλιά ιστορία που περνάει εκατονταετίες, κουβαλάει κουφάρια ιστορικής µνήµης που αποτυπώνονται στα ερειπωµένα εργοστάσια και άλλα νεοκλασικά που σήµερα διατηρούνται κατά ΦΕΚ και µόνον κατά δε την προσωπική µου εκτίµηση πολύ ωραία κτήρια που αριθµούν περί τα 400. Έχοντας κατά καιρούς ασχοληθεί µε τις µελέτες για την ανάπλαση της οδού Πειραιώς και µε αφορµή την τελευ- ταία για το 2004 θα ήθελα να διατυπώσω και τη δική µου σεµνή και ταπεινή άποψη για το θέµα. Έτσι λοιπόν ονειρεύτηκα µια µεγάλη λεωφόρο µε φοίνικες στη µέση και παραδρόµους µε ελιές και δάφνες όπου θα µπορούσαν οι πεζοί να κυκλοφορούν άνετα αφού υπάρχουν πρασιές που θα µπορούσαν να γίνουν 15 µ. µε πράσινο και όπου τα διατηρητέα κτήρια θα µπορούσαν και αυτά (είναι λίγα αυτά που παρεµποδίζουν τη διάνοιξη της πρασιάς π.χ. ΗΒΗ και Χαράκογλου στον ήµο του Πειραιά), να δηµιουργήσουν παρόδιες στοές για τους πεζούς και να αναδειχθούν σαν µοναδικά στολίδια σ έναν σύγχρονο δρόµο. Η οδός Πειραιώς έχει και ένα άλλο µεγάλο πλεονέκτηµα 66 α φ ι έ ρ ω µ α α φ ι έ ρ ω µ α 67

19 πέραν του ότι βρίσκεται µέσα στον ιστό της πόλης, έχει ακόµα µεγάλα οικόπεδα και µεγάλα κτήρια. Αυτό της προσδίδει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει χρήσεις που είναι πολύ δύσκολο µέχρι και αδύνατο να ενταχθούν στον σηµερινό πυκνοδοµηµένο πολεοδοµικό ιστό της Αθήνας αλλά και τον Πειραιά. Έχουν ήδη αρχίσει να δηµιουργούνται πυρήνες όπου η χρήση γης παίρνει τον χαρακτηρισµό του πολεοδοµικού κέντρου και σιγά-σιγά µε διάφορες τροποποιήσεις και χωρίς συνολικό σχεδιασµό εξυπηρετεί χρήσεις εξ ανάγκης. Υπάρχει ανάγκη γενικότερου πολεοδοµικού σχεδιασµού και χωροθέτησης χρήσεων που εκ των προτέρων θα λύσουν τα προβλήµατα της αναβίωσης µε σωστά κίνητρα των χαρακτηρισµένων κτηρίων, ήτοι νέες χρήσεις σε παλαιά κελύφη και να µην έρχονται εκ των υστέρων να µπαλώσουν χρήσεις οι οποίες έχουν ήδη εγκατασταθεί χωρίς τις απαραίτητες προβλέψεις π.χ. (χώρους στάθµευσης, πρασιές κ.ά.). Μπορεί η οδός Πειραιώς να γίνει µια ανάσα πολιτιστικής ανάπτυξης που χρησιµοποιώντας σωστά τα πολεοδοµικά εργαλεία κρατώντας κάποιους χώρους για πράσινο και φροντίζοντας µε δεσµεύσεις αλλά και κίνητρα για την αναβάθµιση της αισθητικής και της λειτουργικής πλευράς του άξονα, να δηµιουργήσουµε µια νέα µεν αλλά εκ παλαιών οδό ονείρων. Το Μουσείο Μπενάκη, η Σχολή Καλών Τεχνών, το θέατρο της Ειρήνης Παππά, το ΙΜΕ, το Αθηνών Αρένα, δίνουν το παράδειγµα για το πώς το νέο µπορεί και πρέπει να συνυπάρχει αρµονικά µε το παλιό. Χώροι τοπόσηµα που δηµιουργούν πόλους διείσδυσης στον πολεοδοµικό ιστό της πόλης όπως τα Σφαγεία του ήµου Ταύρου, το Γκαζοχώρι, ο κήπος του Κεραµεικού, είναι παραδείγµατα ανάπλασης που προσδίδουν στη γραµµική ανάπτυξη της οδού Πειραιώς αξιόλογες πολεοδοµικές ανάσες µε στοιχεία από το παρελθόν και την ιστορία του χτισµένου και του µη, κρατώντας το ενδιαφέρον του περιηγητή. 68 α φ ι έ ρ ω µ α α φ ι έ ρ ω µ α 69

20 Η σύγχρονη Αθήνα, η «γκρίζα» πολεοδοµία και η κοινωνική ανάγκη για πράσινο του Ηλία Γιαννίρη, αρχιτέκτονα, πολεοδόµου-χωροτάκτη, επίκ. καθηγητή Πολυτεχνείου Κρήτης, υπεύθυνου του Παρατηρητηρίου Ελεύθερων Χώρων Αθήνας, µέλους της ΜΕ Πολεοδοµίας-Χωροταξίας ΤΕΕ Από τα µέσα της δεκαετίας του 90 µέχρι σήµερα, άνοιξε και στην Ελλάδα µια νέα εποχή στρατηγικής πολιτικής κατεύθυνσης που άλλαξε και αλλάζει τη µεταπολεµική συνθήκη ανάπτυξης. Μια ερµηνεία για το τι ακριβώς συνέβη και πώς, καθώς και τις συνέπειες αυτής της νέας κατάστασης θα επιχειρήσει να δώσει συνοπτικά αυτό το κείµενο. Η προ-ολυµπιακή περίοδος ήταν και η περίοδος που το Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης προέβλεπε τεράστια κονδύλια για τα οποία η εθνική συµµετοχή δεν ήταν εξασφαλισµένη. εν υπήρχαν όµως και άλλες οικονοµικές προϋποθέσεις, που διασφαλίστηκαν εκείνη την περίοδο. Οι κατασκευαστικές εταιρείες αναδιατάσσονται µε πλήθος κρατικών και νοµοθετικών παρεµβάσεων. ηµιουργείται µια νέα χρηµατιστηριακή κατηγορία, οι κτη- µατοµεσιτικές εταιρείες. Σηµαντικοί επιχειρηµατίες στρέφονται προς τον κτηµατοµεσιτικό κλάδο. Παράλληλα, υιοθετήθηκε η πολιτική της µετοχοποίησης των ακινήτων του δηµόσιου και ευρύτερου δηµόσιου τοµέα και θεσµοθετήθηκαν διάφορες ανώνυµες εταιρείες του δηµοσίου: «Εταιρεία Τουριστικά Ακίνητα ΑΕ», «Ολυ- µπιακά Ακίνητα ΑΕ», «ΓΑΙΑΟΣΕ ΑΕ» κ.λπ. Η Κτηµατική Εταιρεία του ηµοσίου έγινε «ΚΕ ΑΕ» και τα λιµενικά ταµεία έγιναν «Οργανισµοί Λιµένος ΑΕ». Τα κληροδοτή- µατα, η περιουσία ΝΠ και ΝΠΙ και γενικά οπουδήποτε υπάρχει ακίνητη περιουσία µετοχοποιούνται. Σχεδόν κάθε φορέας του δηµοσίου τοµέα απέκτησε και τον αντίστοιχο «κτηµατοµεσιτικό» φορέα του, µε τη µορφή της Ανώνυµης Εταιρείας. Ακόµη και το Υπ. Εθνικής Άµυνας αντιµετωπίζει τα αποδεσµευόµενα στρατόπεδα ως... κτη- µατοµεσίτης. Παράλληλα, πραγµατοποιείται η ενεργοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας µε τη µετατροπή της εκκλησίας σε ΑΕ. Πίσω από αυτές τις αναδιατάξεις κρύβεται πράγµατι ένας µεγάλος «εκσυγχρονισµός»: Η ένταξη της δηµόσιας και κοινόχρηστης γης, και εν γένει των ακινήτων, ως χρηµατοδότη, ως οικονοµικού συντελεστή στα χρηµατοδοτούµενα έργα. 1 Το δηµόσιο εξασφάλισε νοµοθεσία, προϋποθέσεις, πόρους (Γ ΚΠΣ, Ολυµπιάδα) και γη και υλοποίησε σε συνεργασία µε τον ιδιωτικό τοµέα όλα τα σχέδια, που βλέπουµε σήµερα υλοποιηµένα (όχι µόνο τα κατασκευαστικά). Οι Σ ΙΤ 2 είναι το αποκρυστάλλωµα αυτής της appleï Î Ùˆ: Ô ÎÙ ÚÈÔ ªapple ÓÙÌÈÓÙÔÓ ÛÙÔ Ô Î Ùˆ: ÂÚÈÔ ÛÙÔÓ Ú πορείας, που πειραµατικά είχε εφαρµοστεί σε µεγάλα έργα (νέο αεροδρόµιο, Αττική οδός), αλλά και σε αρκετά µικρότερα (π.χ. ιδιωτικά γκαράζ µακροχρόνιας µίσθωσης σε πλατείες, πάρκα και άλλους δηµόσιους χώρους). Το ίδιο και η νοµοθεσία για τη µετα-ολυµπιακή αξιοποίηση και η υλοποίησή της. Η «γκρίζα» πολεοδοµία Ο τεχνικός κλάδος βίωσε την ανατροπή του ΡΣΑ. 3 Αρκετές πολεοδοµικές αναλύσεις διείσδυσαν στα νέα φαινό- µενα, αναφέρθηκαν στη νέα επιχειρηµατική πόλη που δηµιουργείται, 4 επισήµαναν ότι οι πολίτες και οι πολεοδο- µικές-κοινωνικές ανάγκες τους έρχονται σε δεύτερη µοίρα 5 και αναφέρθηκαν στην αποξένωση των πολιτών από την ίδια τους την πόλη. 6 Ακολούθησαν κτήρια και αστικές αναπλάσεις από µεγάλα ονόµατα του εξωτερικού µε απευθείας αναθέσεις (Calatrava, Pei, Piano), αλλά και από τον εγχώριο κατασκευαστικό-κτηµατοµεσιτικό τοµέα της χώρας (διάφορα Mall, νέο γήπεδο ΠΑΟ κ.λπ.). «εν πρόκειται για µια αναβίωση ενός αρχιτεκτονικής έµπνευσης και επίδρασης πολεοδοµικού σχεδιασµού της εποχής του µοντερνισµού που χαρακτηριζόταν από µια ιδεολογία κοινωνικής δικαιοσύνης», αναφέρει ο Λ. Βασενχόβεν. «Πρόκειται περισσότερο για µια εµπορευµατοποιη- µένη χρήση της αρχιτεκτονικής και πολεοδοµίας στην υπηρεσία µιας νεοφιλελεύθερης, παγκοσµιοποιηµένης οικονοµίας. Η αστική αρχιτεκτονική της επίδειξης, του glamour, της συνθετικής µαεστρίας και του τεχνολογικού εντυπωσιασµού είναι µια από τις συνέπειες αυτής της λογικής... Η πολεοδοµία µετατρέπεται σε διακόσµηση της φυσιογνωµίας των πόλεων και σε κίνηση εντυπωσιασµού στη διεθνή σκακιέρα του κυνηγητού των κεφαλαίων». (Βασενχόβεν 2007, σ. 87). Στην εφαρµογή αυτής της πολιτικής επιλογής, οι κεντρικές πολιτικές πρακτικές φέρθηκαν εχθρικά απέναντι σε κάθε «αντιφρονούντα» ή ακολούθησαν διασπαστική τακτική. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η πολιτική της «Ολυµπιακά Ακίνητα ΑΕ»: Σε ορισµένες περιπτώσεις παραχώρησε κάποιες ολυ- µπιακές εκτάσεις και εγκαταστάσεις σε ήµους, κάµπτοντας διαµαρτυρίες-αιτήµατα (παράλιο µέτωπο Σαρωνικού). Σε ορισµένες άλλες, όπου η αυτοδιοίκηση δεν εκδήλωσε αντιστάσεις ή αιτήµατα, προχώρησε απευθείας στη µεταολυµπιακή µακροχρόνια παράδοση σε ιδιώτες (Μπάντµιντον-Γουδή, Παλαί-Βεϊκου, Τάε Κβον Ντο Φαλήρου). Σε περιπτώσεις που δεν υπήρχε έκδηλο ιδιωτικό ενδιαφέρον οι ολυµπιακές εγκαταστάσεις παραδόθηκαν σε κοινωνικούς φορείς (Π.χ. Παλαί Νίκαιας και Πανεπιστήµιο Πειραιά). Ως αποτέλεσµα, ένα νέο αστικό τοπίο δηµιουργείται. Παράλληλα, καλλιεργείται η αντίληψη ότι αυτό το νέο φαινόµενο επενδύσεων στον τοµέα της αστικής ανάπτυξης ταυτίζεται µε αυτό που η πολεοδοµία ορίζει ως αστική ανάπτυξη. Αυτή η υποκατάσταση του παραδοσιακού πολεοδοµικού σχεδιασµού χρήσεων γης... είναι µια διαδικασία που συνεχίζεται 7 τόσο σε πολεοδοµική, όσο και σε χωροταξική κλίµακα και περιγράφει αυτό που αναφέρεται στον τίτλο ως «γκρίζα» πολεοδοµία. Οι ελεύθεροι χώροι και το πράσινο: Ένα ανερχόµενο πεδίο κοινωνικής σύγκρουσης Είναι γνωστό ότι το λεκανοπέδιο της Αθήνας έχει τη µικρότερη αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο από όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μάλιστα, η αναλογία αυτή µειώνεται διαχρονικά. Ακόµη και από το Ολυµπιακό Πράσινο φυτεύτηκε µόλις το 5% των προβλεπόµενων δέντρων. Όλα δείχνουν ότι η Ελλάδα θα είναι άνυδρη και άγονη το 2070, και η Πρωτεύουσα του τσιµέντου και της ασφάλτου, ακόµη περισσότερο, θα είναι αβίωτη από ρύπανση, καύσωνες, πυρκαγιές 8 αλλά και πληµµύρες. Και όµως, έχει υπολογιστεί ότι µε 3 εκατ. δέντρα το λεκανοπέδιο θα µπορέσει να αναπνεύσει (Σανταµούρης 2007). Όλα οδηγούν στο συµπέρασµα ότι θα πρέπει να υπάρξουν άµεσα διορθωτικές πολιτικές. Όλοι οι ελεύθεροι χώροι θα πρέπει να προστατευτούν και να γίνουν... δέντρα. Επίσης, θα πρέπει να εξευρεθούν νέοι ελεύθεροι χώροι. Η «αστική ανάπλαση» πρέπει να γίνεται προς όφελος του πράσινου και εις βάρος της δόµησης. Οι ελεύθεροι χώροι δεν είναι απλά αστικά κενά. Είναι εν δυνάµει χώροι που µπορούν να φυτευτούν όχι ως περίβληµα από γκαζόν σε έργα σηµαίες, αλλά µε στόχο τη βιωσιµότητα της πόλης. Όµως, καµία παρέκκλιση στις προαναφερθείσες µετανεωτερικές real-estate πολιτικές δεν παρατηρείται, ακόµη και µετά την πυρκαγιά της Πάρνηθας. Νέα πεδία αντιπαραθέσεων, αντιστάσεων και σύγκρουσης γεννιούνται, όχι µόνο στο λεκανοπέδιο αλλά και σε όλη τη χώρα. Ο χαρακτήρας αυτής της νέας και ανερχόµενης κοινωνικής σύγκρουσης: Σε ένα πρώτο επίπεδο, αφορά τον δηµόσιο-κοινόχρηστο χαρακτήρα του κάθε ελεύθερου χώρου και τις πολιτικές ιδιωτικοποίησης-εµπορευµατικοποίησής του. Οι τοπικές 70 α φ ι έ ρ ω µ α α φ ι έ ρ ω µ α 71

Athens by sound. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008. Δελτίο Τύπου

Athens by sound. Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008. Δελτίο Τύπου Αθήνα, 22 Ιουλίου 2008 Δελτίο Τύπου Athens by sound Αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο το κτισμένο. Αρχιτεκτονική συγκροτούν όλες οι ποιότητες του χώρου υλικές και άυλες. Η ατμόσφαιρα, οι ήχοι, οι μυρωδιές,

Διαβάστε περισσότερα

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet. www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.gr www.ebusinessforum.gr www.sch.gr www.ika.gr www.ekt.gr www.ktpae.gr

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π

ΑΙΤΗΣΗ π ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ π ΑΣΤΙΚΗΣ π ΕΥΘΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ π ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ «Η ΕΘΝΙΚΗ» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1891 ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡ.Μ.Α.Ε.: 12840/05 B 86/20 Α.Φ.Μ.: 094003849 Δ.Ο.Υ.: ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΛΕΩΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36

Î È appleúô Ï Ì Ù ÓÙ ÍË 36 ƒπ ÃOª ƒo O π O ª πøª 9 º πo ƒøδo: Δ À ƒª Δ π ÀΔπ π π π 1.1 ÓÓÔÈ ÙÔ appleâúì ÛÔ 16 1.2 ÀappleÂÚÌ Û, ÎÔÈÓˆÓ Î È ÂÎapple  ÛË 18 1.3 ÂˆÚ Â Ì ıëûë Î È appleâúì Û 27 1.4 ÚfiÙ apple Ú ÛË appleôïôáèûùòó Î È

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ Επαγγελµατικό Προφίλ: ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΥ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟΥ Επίπεδο: 3 Ικανότητες Θέµατα C1 ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ M2 Συνδεδεµένες δεδιότητες M1 ιοίκηση ξενοδοχείου C1 Βασικές εφαρµογές ηλεκτρονικών υπολογιστών C2 ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

ø Ó ÒÛÂÙÂ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE

ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE ø Ó ÒÛÂÙ π Δƒ ÛÙÔ apple ÏÏ ÏÔ Û 24 πª ª Δ Δπ π Δ ø Δ ƒ ø π Δ Δ Δ Ãøƒ ƒ π ANNE BRUCE Àªμ À π ƒ Ã π Δƒø Δ ƒ Δπ À ªπ π Δ ƒ ø π Δ À ƒπ ƒ π π Δ ª ƒ ƒ ª πδàãπ Δ Δ πƒ π Ως διευθυντής, η επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα

6. Aπόκριες 7. Πάσχα TÈ Ù ÍË Â Ó È ÌÔ Ô appleôïèùèûìfi ; 1. O πολιτισµός του τόπου µας 2. Mια επίσκεψη στο µουσείο 3. Tι συµβαίνει στην περιοχή µας; 4. Kάθε τόπος τα έθιµά του και ο χρόνος τα δικά του... 5. Tο βιβλίο των παροιµιών

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας!

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας! ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Γιατί Πλαίσιο; 1. Ασυναγώνιστη υποστήριξη. Service Η/Υ μέσα σε 4 ώρες σε 20 σημεία στην Ελλάδα. 12ωρη δωρεάν τηλεφωνική υποστήριξη. Συναρμολόγηση Η/Υ στα μέτρα σας. ιαρκής αναβάθμιση Η/Υ 4ωρη

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË μã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË μã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π ø π π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Με το πέρασμα του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô

ÎÔÏÔ ıòóù ÙËÓ ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô Á appleëùô ÁÔÓÂ Ô È Ï Ô Ùfi ÂÈ ÛÎÔapplefi Ó Ê ÚÂÈ ÙÔ Ì ıëù ÙË µã ËÌÔÙÈÎÔ Û Âapple Ê ÌÂ È ÊÔÚ Â Ë ÎÂÈÌ ÓˆÓ Î È Ù Ùfi ÚÔÓ Ó ÙÔ ÔËı ÛÂÈ Ó Ó appleù ÍÔ Ó ÙËÓ ÈÎ ÓfiÙËÙ ÙÔ Ó apple Ú ÁÔ Ó Î È ÔÈ ÈÔÈ Ó ÏÔÁ ÎÂ

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30

HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30 HMHTPHΣ TZIOBAΣ O ΘEOTOKAΣ, H EΥΡΩΠΗ KAI H ΓENIA TOY 30 Συµπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιώργου Θεοτοκά στην Kωνσταντινούπολη το 1905 από Xιώτες γονείς και σχεδόν 40 χρόνια από το θάνατό

Διαβάστε περισσότερα

Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ)

Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ) Η. Εκπαιδευτική δραστηριότητα: Ελληνικό Τραπεζικό Ινστιτούτο (ΕΤΙ) Το 2005 ήταν χρονιά προκλήσεων και αυξηµένων απαιτήσεων για το ΕΤΙ. Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα εµπλουτίστηκε µε νέα θεµατολογία, σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD Με προσυναρμολογημένο πολλαπλό προσαρμογέα Επανακλειόμενη, μεμονωμένη συσκευασία Δυνατότητα συνδυασμού διαφόρων μηκών Χαμηλό κόστος αποθήκευσης και ελάχιστες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοπροσωπογραφίες του Van Gogh

Αυτοπροσωπογραφίες του Van Gogh BÈÔÁÚ ÊÈÎ Â Ë Αυτοπροσωπογραφίες του Van Gogh µèôáú ÊÈÎ Â Ë ÙËÓ Ê ÁËÛË, ÂÎÙfi applefi ÙËÓ ËÛË, appleô ÌÂÏÂÙ Û Ì ÛÙËÓ appleúôëáô ÌÂ- ÓË ÂÓfiÙËÙ, Ó ÎÔ Ó Î È ÔÈ ÈËÁ ÛÂÈ Î È ÔÈ Ì ÚÙ Ú Â (appleúôêôúèî ÁÚ -

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ :

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : Í ÙË appleôùâïâûì ÙÈÎ È Â ÚÈÛË ÎÚ ÛÂˆÓ ÛÙÈ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Τι θα έκανες αν αύριο υπέβαλλε την παραίτησή του ο καλύτερος συνεργάτης σου; Αν το κτίριο των γραφείων όπου εργάζεσαι έπιανε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

º ø 36 π MEGASTORE K. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΕΚΘΕΣΗ. 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη. 17ο χλμ Λεωφ. Σπατών, Παλλήνη

º ø 36 π MEGASTORE K. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΕΚΘΕΣΗ. 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη. 17ο χλμ Λεωφ. Σπατών, Παλλήνη MEGASTORE 17ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος, Παλλήνη ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΑΠΟ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ: Έξοδος Νο 15 (Παλλήνη), αριστερά για 2.5 km. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΑΠΟ ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑ: Έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

Pictor Dual C 146-01. Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME

Pictor Dual C 146-01. Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME GR Pictor Dual Επίτοιχοι λέβητες αερίου θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης BRAND NAME C 146-01 Επίτοιχοι λέβητες αερίου Pictor Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π È Ï ËÙ PICTOR DUAL LINE ÛÙÈ

Διαβάστε περισσότερα

Yπεύθυνη και συνεπής

Yπεύθυνη και συνεπής Π ε λ ά τ η ς, Π ο ι ό τ η τ α, Έ ρ ε υ ν α, Α ν ά π τ υ ξ η Yπεύθυνη και συνεπής Καινοτομία Yψηλή προστιθέμενη αξία Aνάπτυξη ανθρωπίνου δυναμικού Ο σεβασμός στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ µ Àª È Ó Í applefiï ÙÔ Á Ú ˆ, ÌË ÌÂ Ï appleâè Î È ÁÂÏ Ì È Ï ÁÔ Ï ÓÈ ÚË, Û Ó Ú Î È Û Ó ÚÎ ÚË... I ÓÔ ÚÈÔ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Kωδ. αρ. 0893 140 Βιομηχανικό καθαριστικό 500ml. Kωδ. αρ. 0890 25 Ενεργό καθαριστικό υαλοπινάκων 500ml

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Kωδ. αρ. 0893 140 Βιομηχανικό καθαριστικό 500ml. Kωδ. αρ. 0890 25 Ενεργό καθαριστικό υαλοπινάκων 500ml Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ! Οι αναγνώστες των γερμανικών περιοδικών Auohaus & Auo Service Praxis επέλεξαν τη Würh ως την καλύτερη μάρκα στο χώρο προϊόντων περιποίησης. Αποκτήστε τώρα κι εσείς την ποιότητα της

Διαβάστε περισσότερα

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 8 8 kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 9 1. È Ù Î È appleò ÌÂÏÂÙÔ ÌÂ ÙËÓ πûùôú ÙÔ Ì ıëì Ùfi ı appleïëúôêôúëıô ÌÂ: τι είναι η Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô

ÓfiÙËÙ 1 ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ã ÂÚ Ô Ô ÓfiÙËÙ ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô ã appleâú Ô Ô Ì Ì È: ÀappleÂÓı ÌÈÛË ã T ÍË È Ó ÂappleÈÏ ÛÔ ÌÂ Ó appleúfi ÏËÌ, ÙÔ È Ô ÌÂ appleúôûâîùèî ÒÛÙÂ Ó Î Ù ÓÔ ÛÔ - ÌÂ ÙÈ appleïëúôêôú

Διαβάστε περισσότερα

Ó Ë Ó ÚÔÓÈ ı ÙË È ÊËÌ ÙÂ;

Ó Ë Ó ÚÔÓÈ ı ÙË È ÊËÌ ÙÂ; Ó Ë Ó ÚÔÓÈ Ù Ó appleúô fió appleò ı ÙË È ÊËÌ ÙÂ; ΤΙ ΩΡΑΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΗΤΑΝ ΝΑ ΕΚΡΥΒΕ ΤΟ 2011 ΠΟΛΛΑ ΚΙ ΟΜΟΡΦΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΝΑ ΗΤΑΝ Η ΧΡΟΝΙΑ-ΟΡΟΣΗΜΟ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ, ΟΠΩΣ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ

ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ Ï ÛÛÈÓfi Û ÔÏÂ Ô ŒÓ ı Ì Ì ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È apple ÓÙ ÛÂÈ ı Ï ÛÛÈÓfi ıfi ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÌÔ! Ù appleô Î Ù Ï applefiùâ apple Ú Û ÎÈ Ùfi ÙÔ Î ÏÔÎ ÚÈ. Ú - Û Ì ÎÈfiÏ ÛÙÔ Û ÔÏ Ô. ΔÔ Ì Ïfi ÌÔ fiìˆ Â Ó È ÛÙË ı Ï ÛÛ

Διαβάστε περισσότερα

ƒπ ƒ º À À Ã πª ƒ º ƒπ π Ã

ƒπ ƒ º À À Ã πª ƒ º ƒπ π Ã È ÛÙ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË ÚÈÓ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÙÂ Î È ˉÚËÛÈÌÔ ÔÈ ÛÂÙ ÙË Û ÛÎÂ. ª ÓÔÓ ÙÛÈ ı ÂÙ ˉÂÙÂ Ù Î Ï ÙÂÚ ÔÙÂÏ ÛÌ Ù Î È ÙË Ì ÁÈÛÙË ÛÊ ÏÂÈ Î Ù ÙË ˉÚ ÛË. ƒπ ƒ º À À (βλ. σχέδιο στο εξώφυλλο)

Διαβάστε περισσότερα

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple ÓÂ ÛÙË ã Ù ÍË

ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË ã Ù ÍË ÁÈ Ù apple È È appleô ı apple Ó ÛÙË ã Ù ÍË Δ Àƒ π ø ø º π π π ª Δ ƒàªª π μàƒπ π øπ π π ª Δ Δƒ À π ƒ Àà ƒ ªÀ π π ª ª Δπ ø, π Δ Ã π, ø ƒ ºπ, ƒ Δ ƒ Δπ Δ Δ, ƒπ π ª ª ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Το καλοκαίρι έχει έρθει

Διαβάστε περισσότερα

Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard

Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard Συστη ματα επιισκέψιμων οροφών & Betoboard Ô ˆ ÈÎfi Â Ô ÂÚÈÁÚ Ê Â Ô ª ÎÔ Ï ÙÔ ÈÌ Á µ ÚÔ (kg) 5.1 Ï Î ÔÚÔÊ Πλάκες ορυκτών ινών AMF* ( κατηγορία ακαυστότητας Α2 - s1,d0 ) Σύστημα C - Εμφανές σύστημα Σειρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ 2007-2013 TA ΝΕΑ Ε ΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ 2007-2013 TA ΝΕΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ 2007-2013 TA ΝΕΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Με βάση τους Κανονισµούς για τα διαρθρωτικά ταµεία, που ορίζουν κοινούς κανόνες διαχείρισης, οι κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

C 213-02. made in Italy. Tahiti Dual. Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης

C 213-02. made in Italy. Tahiti Dual. Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης C 213-02 made in Italy Tahiti Dual Επίτοιχοι λέβητες αερίου μόνο για θέρμανση ή και με στιγμιαία παραγωγή ζεστού νερού χρήσης GR apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Tahiti Dual π ªπ π º π À π Ã π À ƒ π Àæ π È Ï ËÙÂ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Παρουσίαση εταιρείας Υπηρεσίες Ιστορικό Ιδρύτρια Μέλος Συνεργασίες Συνέδρια - Ημερίδες Αρθρογραφία Ενδεικτικά άρθρα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Παρουσίαση εταιρείας Υπηρεσίες Ιστορικό Ιδρύτρια Μέλος Συνεργασίες Συνέδρια - Ημερίδες Αρθρογραφία Ενδεικτικά άρθρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Παρουσίαση εταιρείας Υπηρεσίες Ιστορικό Ιδρύτρια Μέλος Συνεργασίες Συνέδρια - Ημερίδες Αρθρογραφία Ενδεικτικά άρθρα Άψον σημαίνει άναψε στην ποντιακή διάλεκτο. Γι αυτό και το λογότυπό μας είναι

Διαβάστε περισσότερα

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ!

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! I V I L P R N G V I R V E R R O D U I N G P R O D U C T S R E V E R F O E V O R E R T C T S O U R F U T U R E U R R F U U T U R E I S F O R E V E R V E R E O R E S F R 1

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες Ύλες Χρ νος Παραγωγής (min ανά 12-άδα) Μείγμα Πλαστικο

Πρώτες Ύλες Χρ νος Παραγωγής (min ανά 12-άδα) Μείγμα Πλαστικο Γραμμικ ς Προγραμματισμ ς 7 Μια βιοτεχνία παιγνιδιών διαθέτει σε πανελλήνια βάση δ ο διαφορετικά είδη νεροπίστολων, το Space Ray και το Super X-Ray. Τα δ ο παιγνίδια, αποδείχτηκαν ιδιαίτερα δημοφιλή μεταξ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΜΙΛΟΣ ΙΝΤΕΑΛ ΑΒΕΕ ΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σχετικά µε την τροποποίηση της χρήσης των αντληθέντων κεφαλαίων σύµφωνα µε την Απόφαση 64 του ιοικητικού Συµβουλίου του Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών Αθήνα, Ιούλιος

Διαβάστε περισσότερα

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ!

No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! No 1 ÛÂ Aloe Vera ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ! I V I L P N G V I V E O D U I N G P O D U C T S E V E F O E V O E T C T S O U F U T U E U F U U T U E I S F O E V E V E E O E S F 1 9 9 7 8 8-0 2 0 3 1 3 H Forever ÓÂÈ Î

Διαβάστε περισσότερα

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιφερικό Τμήμα Κρήτης 11ο Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΟΡΓΑΝΩTIKH KAI EΠIΣTHMONIKH EΠITPOΠH Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 1. Δ ÛÔ Ï ÈÙÛ ÓÔ - apple ÁÚËÁÔÚ Ô ÏÒÛÛ ËÌÔÙÈÎÔ. ª ı Óˆ Ó È ˆ Î È Ó ÁÚ Êˆ  ÎÔÏ Î È ÁÚ ÁÔÚ

Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 1. Δ ÛÔ Ï ÈÙÛ ÓÔ - apple ÁÚËÁÔÚ Ô ÏÒÛÛ ËÌÔÙÈÎÔ. ª ı Óˆ Ó È ˆ Î È Ó ÁÚ Êˆ  ÎÔÏ Î È ÁÚ ÁÔÚ Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 1 Δ ÛÔ Ï ÈÙÛ ÓÔ - apple ÁÚËÁÔÚ Ô ÏÒÛÛ ËÌÔÙÈÎÔ ª ı Óˆ Ó È ˆ Î È Ó ÁÚ Êˆ  ÎÔÏ Î È ÁÚ ÁÔÚ ø Mathimata 01-22 04-08-06 14:50 Page 9 ÚÔapple Ú ÛΠÛÙÈÎ ª ı Ì Ù Mathimata

Διαβάστε περισσότερα

την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα

την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα την ποιότητα με αποδείξεις θωρακισμένες πόρτες Αντιδιάρρηξη Θερμομόνωση Ηχομόνωση Ανεμοπερατότητα Υδατοστεγάνωση Εξοικονόμηση ενέργειας Ποιότητα Η METAL SYSTEM στη συνεχή προσπάθεια της να πρωτοστατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί ΜΕΡΟΣ Α º π Ô Πραγματικοί αριθμοί ΕΙΣΑΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ª ÚÈ ÙÒÚ Ô ÌÂ Û Ó ÓÙ ÛÂÈ Ê ÛÈÎÔ, Î Ú ÈÔ Î È ÚËÙÔ ÚÈıÌÔ. ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Â ÌÂ ÂÍÂÙ ÛÂÈ ÙË ÂÎ ÈÎ ÙÔ apple Ú ÛÙ ÛË, Ë ÔappleÔ Ù Ó ÁÓˆÛÙ ÛÂ appleï appleâúèô

Διαβάστε περισσότερα

/ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΚΟΣΙΚΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ / http://www.kosikidis.gr. ªπ ƒ SMALL πã πƒ π

/ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΚΟΣΙΚΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ - ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ / http://www.kosikidis.gr. ªπ ƒ SMALL πã πƒ π ªπ ƒ SMALL πã πƒ π BUSINESSES Essential apple Ú ÙËÙÂ Professional Âapple ÁÁÂÏÌ ÙÈÎ Telecommunications ÙËÏÂappleÈÎÔÈÓˆÓ Â Alcatel OmniPCX Office Compact Edition Alcatel OmniPCX Office Compact Edition *

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÙÂ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË

È ÛÙÂ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË È ÛÙÂ ÚÔÛÂÎÙÈÎ Ù ÙÔ È ÏÈ Ú ÎÈ Ô ËÁÈÒÓ ˉÚ ÛË ÚÈÓ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÙÂ Î È ˉÚËÛÈÌÔ ÔÈ ÛÂÙÂ ÙË Û ÛÎÂ. ª ÓÔÓ ÙÛÈ ı ÂÙ ˉÂÙÂ Ù Î Ï ÙÂÚ ÔÙÂÏ ÛÌ Ù Î È ÙË Ì ÁÈÛÙË ÛÊ ÏÂÈ Î Ù ÙË ˉÚ ÛË. Πριν τη χρήση, βεβαιωθείτε ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Υποθέστε ότι έχουμε μερικά ακίνητα φορτισμένα σώματα (σχ.). Τα σώματα αυτά δημιουργούν γύρω τους ηλεκτρικό πεδίο. Αν σε κάποιο σημείο Α του ηλεκτρικού πεδίου τοποθετήσουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΞΗ. E À ƒ À À. ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - No Frost ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - Στατική Ψύξη ñ appleôúù æ ÁÂ -

ΨΥΞΗ. E À ƒ À À. ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - No Frost ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - Στατική Ψύξη ñ appleôúù æ ÁÂ - ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 2010 ΨΥΞΗ ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - No Frost ñ æ ÁÂÈÔÎ Ù ÎÙÂ - Στατική Ψύξη ñ appleôúù æ ÁÂ - No Frost ñ appleôúù æ ÁÂ - Στατική Ψύξη ñ ªÔÓfiappleÔÚÙ æ ÁÂ ñ Συντηρητής Κρασιών ñ ıâùôè Î Ù ÎÙÂ ñ ÚÈ

Διαβάστε περισσότερα

Àª π ªπ ƒπ. Ê Ë appleô Ú ˆÛË ÙË Ú appleâ ÁÈ Î Ù ÔÏ Ô ÔÈappleÔÚÈÎÒÓ ÛÙÔ Û Ó ÏÊÔ

Àª π ªπ ƒπ. Ê Ë appleô Ú ˆÛË ÙË Ú appleâ ÁÈ Î Ù ÔÏ Ô ÔÈappleÔÚÈÎÒÓ ÛÙÔ Û Ó ÏÊÔ ƒ À ƒ À - π ƒπ π ªπ ƒπ 02-03-07 05:33 Page 1 Àª π ªπ ƒπ Ê Ë appleô Ú ˆÛË ÙË Ú appleâ ÁÈ Î Ù ÔÏ Ô ÔÈappleÔÚÈÎÒÓ ÛÙÔ Û Ó ÏÊÔ ÛˆÛÙ Î È Â Ú ıìë ÏÂÈÙÔ ÚÁ ÙÔ ıâûìô ÂÈ Ó appleúôûê ÚÂÈ ıâùèî ÛÙÔÈ Â Û fiïô Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ú ÛË 2 ºÂ ÚÔ ÚÈÔ 2009 - ΔÂ Ô 60. Î ÔÛË È Ó ÌÂÙ È ˆÚÂ Ó Ì Ì ÙËÓ ÂÊËÌÂÚ «ª ƒπ» 3

Ú ÛË 2 ºÂ ÚÔ ÚÈÔ 2009 - ΔÂ Ô 60. Î ÔÛË È Ó ÌÂÙ È ˆÚÂ Ó Ì Ì ÙËÓ ÂÊËÌÂÚ «ª ƒπ» 3 editorial Ú ÛË 2 ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌ Ë ÎÚ ÛË apple ÂÈ ÛËÌ ÓÙÈÎfiÙ ÙÔ Úfi- ÏÔ. È fiù Ó Ï Ì ÎÚ ÛË ÂÓ Ó ÊÂÚfiÌ ÛÙ ÛÙË ÁÓˆÛÙ, ÏÏ ÛÙËÓ ÏÏË, Û ÂΠÓË appleô ÛÎÔapple - ̈ apple Ú ÌÂÏÔ ÌÂ. Ì ÛÙ fiïôè ÛÔÎ ÚÈÛÌ ÓÔÈ

Διαβάστε περισσότερα

International Mathematics Communication and IMAGINARY

International Mathematics Communication and IMAGINARY International Mathematics Communication and IMAGINARY Dr. Andreas Daniel Matt Mathematisches Forschungsinstitut Oberwolfach AIMS-IMAGINARY workshop, Cape Town, 5.11.-7.11.2014 Why do we communicate mathematics?

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ III ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι

Διαβάστε περισσότερα

www.imaginary.org Open and Collaborative Mathematics Communication

www.imaginary.org Open and Collaborative Mathematics Communication Open and Collaborative Mathematics Communication Web-based Platform Material for Exhibitions Interactive Programs Galleries of Pictures Scientific Texts Material for Schools Free Up and Download International

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτέκτονες Περιεχόµενα Περιοδικό του ΣA AΣ-ΠEA τεύχος 56 περίοδος B Μάρτιος/Απρίλιος 2006

αρχιτέκτονες Περιεχόµενα Περιοδικό του ΣA AΣ-ΠEA τεύχος 56 περίοδος B Μάρτιος/Απρίλιος 2006 ΠEPIO IKO ΣYΛΛOΓOY APXITEKTONΩN IΠΛΩMATOYXΩN ANΩTATΩN ΣXOΛΩN ΠANEΛΛHNIAΣ ENΩΣHΣ APXITEKTONΩN Bρυσακίου 15 & Kλάδου, 105 55 Aθήνα τηλ.: 210 3215 146/fax: 210 3215 147 e-mail: sadas-pea@tee.gr www.sadas-pea.gr

Διαβάστε περισσότερα

applefi ÙË ÏÈÎÔÓ µ ÏÏÂ ÛÙÔÓ ÕÏÈÌÔ ÙË ÙÙÈÎ ÔÈ ÂÚÂ ÓËÙ ÙË Regulon ÛÙËÓ appleúòùë ÁÚ ÌÌ Ì Ë Î Ù ÙÔ Î ÚÎ ÓÔ

applefi ÙË ÏÈÎÔÓ µ ÏÏÂ ÛÙÔÓ ÕÏÈÌÔ ÙË ÙÙÈÎ ÔÈ ÂÚÂ ÓËÙ ÙË Regulon ÛÙËÓ appleúòùë ÁÚ ÌÌ Ì Ë Î Ù ÙÔ Î ÚÎ ÓÔ applefi ÙË ÏÈÎÔÓ µ ÏÏÂ ÛÙÔÓ ÕÏÈÌÔ ÙË ÙÙÈÎ ÔÈ ÂÚÂ ÓËÙ ÙË Regulon ÛÙËÓ appleúòùë ÁÚ ÌÌ Ì Ë Î Ù ÙÔ Î ÚÎ ÓÔ ÃÙ appleòóù ÙÔÓ Î ÚÎ ÓÔ ÌÂ «ÔÚÊ Ó» Ê ÚÌ Î ÙˆÓ N ÛÔ ÏÂ È fiappleô ÏÔ, ÓÈ ªappleÔ Ï Î * ÓÂ Â Ó È Ô

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ. 25-27 Μαΐου. πλαζ. Αρετσούς. εργαστήρια. εκπαιδευτικά προγράµµατα. παραστάσεις. παιχνίδια. µουσική. κουκλοθέατρο

ΑΦΙΕΡΩΜΑ. 25-27 Μαΐου. πλαζ. Αρετσούς. εργαστήρια. εκπαιδευτικά προγράµµατα. παραστάσεις. παιχνίδια. µουσική. κουκλοθέατρο ΑΦΙΕΡΩΜΑ πρόγραµµα 25-27 Μαΐου 6-10 µ.µ. πλαζ Αρετσούς εργαστήρια εκπαιδευτικά προγράµµατα παραστάσεις παιχνίδια µουσική κουκλοθέατρο Παραθινούπολη 2012 Ú ıèóô appleôïë Ë Ì ÁÈÎ applefiïë ÙÔ apple Ú Ì ıèô,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (ΕΛΕΓΕΙΑ) 10ο Περιφερικό Τμήμα Κρήτης Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 23 24 Οκτωβρίου 2010 12 Aquila Rithymna Beach ***** Ρέθυμνο Θα δοθούν Μόρια Συνεχιζόμενης

Διαβάστε περισσότερα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 1 2 H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 3 Περιβαλλοντική υποβάθμιση 4 Σε αναζήτηση της σύγχρονης ταυτότητας 5 Ανεργία -

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες. 10 Κανόνες. δελτίο τύπου. αποδελτίωσης. ιεθνής αποδελτίωση από 90 χώρες. για ένα αποτελεσµατικό

Υπηρεσίες. 10 Κανόνες. δελτίο τύπου. αποδελτίωσης. ιεθνής αποδελτίωση από 90 χώρες. για ένα αποτελεσµατικό ΠΕΡΙΟ ΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΥΠΟΥ ΤΕΥΧΟΣ 1 - ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 Υπηρεσίες αποδελτίωσης Τι είναι το Internet Clipping Internet Monitoring ιεθνής αποδελτίωση από 90 χώρες 10 Κανόνες για ένα αποτελεσµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Mέθοδοι ιαχείρισης του Oικοτουρισµού και του Τουρισµού σε Προστατευόµενες Περιοχές

Mέθοδοι ιαχείρισης του Oικοτουρισµού και του Τουρισµού σε Προστατευόµενες Περιοχές Mέθοδοι ιαχείρισης του Oικοτουρισµού και του Τουρισµού σε Προστατευόµενες Περιοχές E. ΣΒΟΡΩΝΟΥ À OÀƒ πo ƒπµ O O ÃøƒO π KAI ªO πø ƒ ø 2 E. ΣΒΟΡΩΝΟΥ Mέθοδοι ιαχείρισης του Oικοτουρισµού και του Τουρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάζουμε σήμερα το πρόγραμμα για την ενεργειακή αναβάθμιση των ιδιωτικών κατοικιών στη χώρα μας.

Παρουσιάζουμε σήμερα το πρόγραμμα για την ενεργειακή αναβάθμιση των ιδιωτικών κατοικιών στη χώρα μας. Δελτίο Τύπου Αθήνα, 28 Ιουλίου 2009 Εισαγωγική Ομιλία του Υπουργού Ανάπτυξης Κωστή Χατζηδάκη κατά την παρουσίαση του προγράμματος Ενεργειακής Αναβάθμισης Κατοικιών «Εξοικονόμηση κατ οίκον» Παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Υποψήφια Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Αχαΐας Εκλογές 2009. Νοµαρχιακή Σύµβουλος Αχαΐας. e-mail: info@georgakopoulou-basta.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Υποψήφια Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Αχαΐας Εκλογές 2009. Νοµαρχιακή Σύµβουλος Αχαΐας. e-mail: info@georgakopoulou-basta. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ - 1 - ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑ : ΕΠΩΝΥΜΟ : ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ : ήµητρα Γεωργακοπούλου-Μπάστα Αρχιτέκτων Μηχανικός Ε.Μ.Π ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ι ΙΟΤΗΤΑ : Γενική Γραµµατέας Περιφέρειας Ηπείρου Υποψήφια Βουλευτής

Διαβάστε περισσότερα

ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÁÈ ÙËÓ ÙÂ ÓÔÏÔÁ applefi ÈappleÏÒÌ Ù Â ÚÂÛÈÙÂ Ó

ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÁÈ ÙËÓ ÙÂ ÓÔÏÔÁ applefi ÈappleÏÒÌ Ù Â ÚÂÛÈÙÂ Ó ÏËÚÔÊfiÚËÛË ÁÈ ÙËÓ ÙÂ ÓÔÏÔÁ applefi ÈappleÏÒÌ Ù Â ÚÂÛÈÙÂ Ó ÔÈÔ Â Ó È Ô µπ; Ποιος είναι ο ΟΒΙ; Ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ) ιδρύθηκε το 1987 (Ν.1733/1987) με στόχο να συμβάλει στην τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Good Practices in e-marketing

Good Practices in e-marketing Good Practices in e-marketing Περιεχόμενα Πρόλογος 3-4 Ενότητα Αλλαγές στην αγορά 5-24 Αγορά αυτοκινήτων 5-14 Canadapost 15-24 Ενότητα Επιχειρηματικά μοντέλα 25-106 e-shop - Marinall 25-36 e-shop - e-gardenshop

Διαβάστε περισσότερα

Ιδεών ιοίκησης Eπιχειρήσεων

Ιδεών ιοίκησης Eπιχειρήσεων Οδηγός Ιδεών ιοίκησης Eπιχειρήσεων Tim Hindle The Economist Ο ΗΓΌΣ Ι ΕΏΝ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ The Economist Ο ΗΓΌΣ Ι ΕΏΝ ΙOIKHΣHΣ EΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Tim Hindle ÙÏÔ ÙÔ appleúˆùôù appleô Guide to Management Ideas

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2000 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2000 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ Ετήσια έκθεση 2000 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2000 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 4 Β.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 8 1. οµή της Έκθεσης 10 2.Περίληψη της Έκθεσης 10 3. ραστηριότητες ανά Κύκλο 12 Γ.ΝΟΜΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ, Â ÙÂÚË /Í ÓË )

È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) π Δ ªπ ÀΔπ ª π TMHMA NH π ø ø ƒ Δ ƒπ ø π ƒ ƒ ªª Δø ø π π π π À ƒπ È ÛÎ Ï ÙË ÏÏËÓÈÎ ÏÒÛÛ (ˆ appleúòùë /ÌËÙÚÈÎ,  ÙÂÚË /Í ÓË ) ƒ ƒ ªª Àªº I º øƒπ 4, 5 Î È 6 ÂappleÙÂÌ Ú Ô 2009 E πδƒ π Δ ªO π πδƒo Úfi ÚÔ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

e-magazine FRANCHISEE FOCUS

e-magazine FRANCHISEE FOCUS e-magazine FRANCHISEE FOCUS Ïé ðñùôáãùíéóôýò ðáñïõóßáæïõí / Óõíåíôåýîåéò óõíåñãáôþí äéêôýùí franchise Ôåý ïò 39, Ôåý ïò 40, Ôåý ïò 41 FRANCHISEE FOCUS ΔÀ π Àºπ Δ ª π FRANCHISEES π π Δπ Àƒ Δ ƒ π Δπ Δ ƒ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική-Σχεδιασµός του χώρου- Κατεύθυνση: Πολεοδοµία-Χωροταξία Μάθηµα: Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασµού και της οικιστικής ανάπτυξης. ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΡΟΦΙΛ ΕΤΑΙΡΙΑΣ] 2 ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΕΣ ΠΟΡΤΕΣ

[ΠΡΟΦΙΛ ΕΤΑΙΡΙΑΣ] 2 ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΕΣ ΠΟΡΤΕΣ SECURITY DOORS [ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΕΣ ΠΟΡΤΕΣ] [ΠΡΟΦΙΛ ΕΤΑΙΡΙΑΣ] 2 ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΕΣ ΠΟΡΤΕΣ COMPANY PROFILE ÂÙ ÈÚ ƒƒ O È Ú ıëîâ ÙÔ 1994. OÈ ÂÁÎ Ù ÛÙ ÛÂÈ ÙË Ú ÛÎÔÓÙ È ÛÙË ÈÔÌË ÓÈÎ appleâúèô ÙË Ó Ô ÂÛÛ ÏÔÓ ÎË (µπ..), ÛÂ

Διαβάστε περισσότερα

κ κλου, οι περισσ τεροι μάνατζερ αναγνωρίζουν μια μεγάλη ομοι τητα μεταξ της δικής τους εμπειρίας και πολλών πλευρών του ανταγωνιστικο υποδείγματος

κ κλου, οι περισσ τεροι μάνατζερ αναγνωρίζουν μια μεγάλη ομοι τητα μεταξ της δικής τους εμπειρίας και πολλών πλευρών του ανταγωνιστικο υποδείγματος K E º π π ªπ Δ ƒ π À ª 6 ÈÛ ÁˆÁ OΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΣΤΑΘΕΡΗ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙχειρηματικής ζωής. Παρ λο που η ένταση της ανταγωνιστικής πίεσης ποικίλλει ανάλογα με το είδος του κλάδου

Διαβάστε περισσότερα

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô;

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; È Ô ÌÂ Ó È Ï Ô; ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; Τι έκανε ο καθένας; Συγγραφέας Εικονογράφος Μεταφραστής Διορθωτής Βιβλιοδέτης Τυπογράφος Εκδότης Ο Charles Fuge είναι άγγλος συγγραφέας και έγραψε στα αγγλικά.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ÛÊ ÏÂÈ Î È appleôûù ÚÈÍË

ÛÊ ÏÂÈ Î È appleôûù ÚÈÍË EL ÛÊ ÏÂÈ Î È appleôûù ÚÈÍË Πριν χρησιμοποιήσετε αυτό το προϊόν, διαβάστε προσεχτικά όλο το πληροφοριακό υλικό του προϊόντος και κρατήστε το για μελλοντική αναφορά. 7011287 ƒ π π π È Ó appleôê ÁÂÙÂ ËÏÂÎÙÚÔappleÏËÍ,

Διαβάστε περισσότερα

TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ º π 3 TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ μ ÛÈÎ ÂÚˆÙ ÛÂÈ ıâˆú 3.1 ΔÈ Â Ó È ÔÈ appleôèî Â ÙˆÓ ÌÔÓÔÎ ÙÙ ÚˆÓ ÔÚÁ ÓÈÛÌÒÓ; Μια appleôèî αποτελείται από πολλούς μονοκύτταρους οργανισμούς, οι οποίοι προέρχονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου Η πορεία προς το μέτωπο... 85 Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!... 89 Η πείνα... 96 Κατοχή...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου Η πορεία προς το μέτωπο... 85 Η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο!... 89 Η πείνα... 96 Κατοχή... Αγαπητοί γονείς Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να βοηθήσει τους μαθητές της Ε Δημοτικού στο μάθημα της Γλώσσας. Κάθε μάθημα περιλαμβάνει: Ερωτήσεις για την κατανόηση του κειμένου του σχολικού βιβλίου.

Διαβάστε περισσότερα

ºπ ƒøª. ª ƒ Àƒ π ø π ƒπ

ºπ ƒøª. ª ƒ Àƒ π ø π ƒπ ºπ ƒøª ƒã À ƒπ π Ã π ª À π µ π ªπÃ π ª ƒ Àƒ π ø π ƒπ ÙËÓ appleôúâ ÙË appleôï Ù Ú Ë ˆ ÙË appleúô, Ó ÌÂÛ ÛÙÈ ÌÔÚ- Ê ÙˆÓ ÓıÚÒappleˆÓ appleô ÛËÌ Â Ó Ì ÙÔ ÁÒÓÂ Î È ÙÈ ı Û Â ÙÔ ÙfiÓ ÙÔÓ ÙfiappleÔ, Í ˆÚÈÛÙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Σχεδίαση µικρών εξειδικευµένων προγραµµάτων, νόµοι κίνησης, Φύλλα εργασίας.

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Σχεδίαση µικρών εξειδικευµένων προγραµµάτων, νόµοι κίνησης, Φύλλα εργασίας. Το «εικονικό εργαστήριο» για τη µελέτη των νόµων του Νεύτωνα σε τρία διαφορετικά περιβάλλοντα: Modellus, Interactive Physics, Microworlds Pro Ρόδος, 26 29 Σεπτεµβρίου 2002 Νίκος απόντες, Θανάσης Γεράγγελος,

Διαβάστε περισσότερα

Aγαπητοί γονείς, θεωρία παραδείγματα ορθογραφία ασκήσεις

Aγαπητοί γονείς, θεωρία παραδείγματα ορθογραφία ασκήσεις Aγαπητοί γονείς, Το βιβλίο αυτό βοηθά τους μαθητές να μάθουν και να κατανοήσουν πλήρως τα διάφορα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα της γλώσσας. Το βιβλίο ακολουθεί μάθημα μάθημα το σχολικό βιβλίο. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη ανταγωνιστικότητα καινοτομία ενέργεια εξωστρέφεια EΤΟΣ 5ο TEYXΟΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 6 106 71 ΑΘΗΝΑ Kωδ.: 8467 Kωδ.

ανάπτυξη ανταγωνιστικότητα καινοτομία ενέργεια εξωστρέφεια EΤΟΣ 5ο TEYXΟΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 6 106 71 ΑΘΗΝΑ Kωδ.: 8467 Kωδ. Page 1 EΤΟΣ 5ο TEYXΟΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 6 106 71 ΑΘΗΝΑ Kωδ.: 8467 2124/09 18:03 2124/09 16-12-11 Kωδ.: 8467 ανάπτυξη EΤΟΣ 5ο TEYXΟΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 26o EXOFYLLO ανταγωνιστικότητα

Διαβάστε περισσότερα

 ÙÂÚË Î ÔÛË 1998. Copyright 1993, 1998, øma A. KYBENTI H

 ÙÂÚË Î ÔÛË 1998. Copyright 1993, 1998, øma A. KYBENTI H ii øma A. KYBENTI H ñ ÂÓÓ ıëîâ ÙÔ 947 ÛÙÔ N Ô ÂÙÚ ÙÛÈ ÙÔ N. ÂÚÚÒÓ. ñ TÔ 965 appleôêô ÙËÛ applefi ÙÔ ÂÍ Ù ÍÈÔ ÌÓ ÛÈÔ È ËÚÔÎ ÛÙÚÔ ÙÔ N. ÂÚÚÒÓ Î È ÂÁÁÚ ÊËΠÛÙÔ TÌ Ì M ıëì ÙÈÎÒÓ ÙÔ ÓÂappleÈÛÙËÌ Ô ÂÛÛ ÏÔÓ

Διαβάστε περισσότερα

EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÎ

EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÎ E π A π π ª π EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚÈÎ TfiÌÔ A' HÏ appleèù ÎË EÈÛ ÁˆÁ ÛÙËÓ EappleÈÛÙ ÌË ÙˆÓ YappleÔÏÔÁÈÛÙÒÓ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Σχολή Θετικών Επιστηµών και Τεχνολογίας Πρόγραµµα Σπουδών ΠΛHPOΦOPIKH

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ-YΠEYΘYNOΣ ΣYMΦΩNA ME TO NOMO Παναγιώτης Γεωργακόπουλος. Tιµή τεύχους 0,003

Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ-YΠEYΘYNOΣ ΣYMΦΩNA ME TO NOMO Παναγιώτης Γεωργακόπουλος. Tιµή τεύχους 0,003 ΠEPIO IKO ΣYΛΛOΓOY APXITEKTONΩN IΠΛΩMATOYXΩN ANΩTATΩN ΣXOΛΩN ΠANEΛΛHNIAΣ ENΩΣHΣ APXITEKTONΩN Bρυσακίου 15 & Kλάδου, 105 55 Aθήνα τηλ.: 210 3215 146/fax: 210 3215 147 e-mail: sadas-pea@tee.gr www.sadas-pea.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Μάρτιος 2009

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Μάρτιος 2009 Ελληνική Κεραμική Εταιρία ΕΔ. Τεύχος 3 - Μάρτιος 09 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Ε.Κ.Ε Επιστημονικός Σύλλογος www.eke.gr Διοικητικό Συμβούλιο Κώστας Στουρνάρας (πρόεδρος) Βασίλης Δημητρόπουλος (αντιπρόεδρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ƒπ à ª 1 Ò ÈÎÂ Ê ÏÔ Î È apple È ÁˆÁÈÎ ıâˆú : ªÈ ÂappleÈÛÎfiappleËÛË... 23

ƒπ à ª 1 Ò ÈÎÂ Ê ÏÔ Î È apple È ÁˆÁÈÎ ıâˆú : ªÈ ÂappleÈÛÎfiappleËÛË... 23 ƒπ à ª ÚfiÏÔÁÔ................................................ 15 E ÚÈÛÙ Â............................................... 19 1 Ò ÈÎÂ Ê ÏÔ Î È apple È ÁˆÁÈÎ ıâˆú : ªÈ ÂappleÈÛÎfiappleËÛË....... 23 Ακαδημαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιεπίσκοπος υπέρ Λιλλήκα Λάβρος κατά του Δημήτρη Χριστόφια: «Έφεραν τον τόπο σε άθλια κατάσταση»

Αρχιεπίσκοπος υπέρ Λιλλήκα Λάβρος κατά του Δημήτρη Χριστόφια: «Έφεραν τον τόπο σε άθλια κατάσταση» À ø π Κυριακή 1 Ιουλίου 2012 Δ Àƒπ www.kathimerini.com.cy EÙÔ 4Ô B AÚ. Ê ÏÏÔ 193 appleúè Î ÔÏÈÙÈÎ Î È OÈÎÔÓÔÌÈÎ EÊËÌÂÚ 1,50 (μ π ) - 3,90 (ª TI ƒ º ƒ ) - 7,90 (ª TO DVD) ΣHMEPA ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Η Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Σκιαγραφώντας το σχολείο / τη γειτονιά μου

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Σκιαγραφώντας το σχολείο / τη γειτονιά μου Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Σκιαγραφώντας το σχολείο / τη γειτονιά μου Ομάδα Εικαστικής Αγωγής 2014 Σκιαγραφώντας το σχολείο/τη γειτονιά μου Τάξεις: Γ Στ Περιγραφή ενότητας: Οι μαθητές/τριες καταγράφουν

Διαβάστε περισσότερα