Πολιτισµική ιάσταση της Πληροφορικής και Λαϊκή Μουσική: ένα Πλαίσιο Προβληµατισµού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πολιτισµική ιάσταση της Πληροφορικής και Λαϊκή Μουσική: ένα Πλαίσιο Προβληµατισµού"

Transcript

1 Πολιτισµική ιάσταση της Πληροφορικής και Λαϊκή Μουσική: ένα Πλαίσιο Προβληµατισµού ηµήτρης Σαρρής Τµήµα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής, ΤΕΙ Ηπείρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής µπορεί να συντελέσει σε µια µορφή µεταγνώσης κατά τις σπουδές αντικειµένων πληροφορικής. Η κατανόηση των ιδεών, αξιών και νοηµάτων που περικλείει η πληροφορική, όχι µόνο ως θεωρητικές γνώσεις αλλά και ως αφετηρίες πρακτικών της καθηµερινότητας, είναι δυνατόν να λειτουργήσει γονιµοποιητικά στον στοχασµό και κατά συνέπεια στην δράση του ατόµου που την χρησιµοποιεί. Ειδικότερα, η συζήτηση για την σχέση της λαϊκής µουσικής και της πληροφορικής προκύπτει όχι µόνο γιατί πρόκειται για µια σύζευξη που βιώνουν οι µουσικοί, αλλά και γιατί συνεπακόλουθα, πληροφορική και µουσική βρέθηκαν να διδάσκονται κάτω από ένα κοινό πλαίσιο σπουδών. Με αφετηρία θεωρήσεις για την έννοια της πληροφορικής κουλτούρας και της τεχνολογίας δίνεται έµφαση στο σχήµα «προφορικότηταεγγραµµατισµός» ως ερµηνευτικό εργαλείο. Στόχος της συζήτησης είναι να δοθούν εναύσµατα για µεταγνωστικές, αναστοχαστικές διεργασίες σχετικά µε τις διαδικασίες µουσικής εκπαίδευσης και δηµιουργίας µέσα από πληροφορικές εφαρµογές. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής, πληροφορική κουλτούρα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ιερευνώντας την πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής, βρίσκουµε µια πολύµορφη συνάρτησή της µε την πολιτισµική µας καθηµερινότητα, την κουλτούρα και τις τέχνες. Στην ιστορία της πληροφορικής η συνάρτηση αυτή δεν περιορίζεται µόνο στο πρόσφατο παρελθόν της ραγδαίας ανάπτυξής της, αλλά είναι δυνατόν να εντοπιστεί διαχρονικά (Breton 1991). Στην κατάδειξη της σχέσης πληροφορικής και κουλτούρας η µουσική έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο, αναδεικνύοντάς την, τόσο κατά την εγγενή θεωρητική της ανάπτυξη, όσο και στην έµπρακτη υλοποίησή της διαχρονικά, από τα εκάστοτε τεχνολογικά µέσα (Durham 1988, Madden 1999, Ξενάκης 2001). Ο Νικόλας Νεγρεπόντης (1995), χαρακτηρίζει την µουσική µια «από τις σπουδαιότερες κατευθυντήριες δυνάµεις στην επιστήµη της πληροφορικής». Στον 20ο αιώνα τεράστιοι και δυσκίνητοι ηλεκτρονικοί «συνθετητές ήχου», διέγραψαν στα πανεπιστηµιακά εργαστήρια µια πορεία παράλληλη µε αυτή των αντίστοιχων πρώτων υπολογιστών, φτάνοντας, µέσα σε λίγες δεκαετίες, να συνυπάρχουν στους προσωπικούς υπολογιστές, µε τις ανάλογες εφαρµογές, που µαζικά πλέον ήταν Πρακτικά Εργασιών 3 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική της Πληροφορικής» Α. Τζιµογιάννης (επιµ.) Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Κόρινθος, 7-9 Οκτωβρίου 2005

2 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο διαθέσιµοι. Με την ανάπτυξη των δικτύων, η µουσική πράξη έχοντας διαφορετικούς αποδέκτες, υλοποιείται πλέον όχι ως ένα δρώµενο µιας τοπικής πολιτισµικής κοινότητας, αλλά ως ένα «µετα-δρώµενο», προσανατολισµένο στους καινούργιους κανόνες «οργάνωσης και απόδοσής του». Παράλληλα, νέες δυναµικές δηµιουργούνται πλέον σε κάθε σύζευξη παραδοσιακού πολιτισµικού αγαθού και µοντέρνων επικοινωνιακών διαύλων, που σε πολλά επίπεδα βλέπουµε να πραγµατώνονται τα τελευταία χρόνια (Χτούρης 1997). Ακόµη και η ίδια η αντίληψη του «εαυτού» και της «ταυτότητας», µη εξαιρουµένων αυτών του δηµιουργού και του ακροατή, παίρνουν νέες διαστάσεις µέσα από τις επικοινωνίες µε την διαµεσολάβηση του υπολογιστή (CMC - Computer Mediated Communications) (Jones 1998). Οι εκτεταµένες αυτές επιδράσεις µελετούνται σύµφωνα µε τις κοινωνικές ή τις πολιτισµικές τους διαστάσεις, συχνά η διεπιστηµονικότητα διευρύνεται, ενώ πολλοί µελετητές - και από τον χώρο της πληροφορικής - συνεισφέρουν µέσα από κριτικές αναλύσεις και άλλα κείµενα. Μια καίρια επίδραση της πληροφορικής στην µουσική είναι αυτή στο ίδιο το ηχητικό υλικό, την καταγραφή και την σύνθεσή του, στις ιδέες και τις νοηµατοδοτήσεις που δηµιουργούνται, στον τρόπο δηλαδή που η τεχνολογία συναρτάται µε την κουλτούρα του δηµιουργού και συνεπώς µε το ηχητικό πολιτισµικό έργο. Η επίδραση αυτή στο βαθµό που συνδέεται, όπως θα δούµε, µε διηνεκή εγγενή στοιχεία της µουσικής θεωρίας και µε διαχρονικές µουσικές πρακτικές και δράσεις, σχετίζεται κατ αναλογία µε βασικές αρχές της πληροφορικής. Έτσι, αναφερόµαστε σε στοιχεία της πληροφορικής ως κουλτούρας - δηλαδή νοήµατα, ιδέες, αξίες, διανοήµατα σε ενεργή αλληλόδραση στα πλαίσια µιας συλλογικότητας (Cuche 2001) - που σε ένα µεγάλο βαθµό µπορούν να χαρακτηριστούν γνώσεις και γνωστικές διαδικασίες. Η µελέτη τους, ως θεώρηση της γνώσης, µπορεί να συµβάλλει σε µια µορφή επιστηµολογίας, όπως καταδεικνύει αναφερόµενος στα µέσα (media) ο Neil Postman (1998). Ο χώρος της Λαϊκής Μουσικής, µε τον οποίο θα ασχοληθούµε θα πρέπει να θεωρηθεί ως πολυδιάστατος σε ό,τι αφορά τα µουσικά είδη και τις κουλτούρες, δυναµικός µέσα στον χρόνο και στον τόπο, µε επίσης µεγάλη ευρύτητα σε αναφορές, στο πεδίο της µουσικής (Middleton 2000). Η προβληµατική της συζήτησής µας στοχεύει στην διαµόρφωση ενός πλαισίου, το οποίο αναδεικνύοντας σηµεία συνάρτησης των µουσικών αυτών κουλτουρών µε την πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής να συνεισφέρει στο έργο του δηµιουργού µουσικής µε πληροφορικές εφαρµογές. Ειδικότερα στις σπουδές Λαϊκής Μουσικής, όπου αντικείµενα µουσικής και αντικείµενα πληροφορικής συνυπάρχουν, αναζητούνται οι σχέσεις και επιδράσεις που δηµιουργούνται. Ο βασικός κορµός των όσων θα αναφερθούν, µάλιστα, προέρχεται από ένα διδακτικό αντικείµενο εστιασµένο στην πολιτισµική διάσταση της τεχνολογίας, µε έµφαση στην πληροφορική κουλτούρα, που διδάσκεται στο Τµήµα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής του ΤΕΙ Ηπείρου. Ως γνώση που στέκει στο «ενδιάµεσο» άλλων γνώσεων και αναφέρεται σ αυτές, εν είδει «µεταγνώσεως», το πλαίσιο αυτό στοχεύει στην ενίσχυση της κριτικής αντιµετώπισης του υλικού προς διαχείριση στην εκπαιδευτική και δηµιουργική πράξη.

3 ιδακτική της Πληροφορικής Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ο Philippe Breton (1991) αναφέρεται σε µια «κουλτούρα της πληροφορικής», της οποίας οι βάσεις βρίσκονται στην σύνθεση «επιστηµονικών και τεχνικών ανανεώσεων» από την δεκαετία του 40, που αργότερα οδήγησαν, όπως αναφέρει, σε πεδία όπως η κυβερνητική, η τεχνητή νοηµοσύνη, οι θεωρίες της αυτοοργάνωσης, η συστηµική θεωρία, οι θεωρίες της διαπροσωπικής επικοινωνίας, η τηλεµατική, η τεχνολογία της µαζικής επικοινωνίας και η πληροφορική. Ο Seymour Papert (1991) θεωρεί την επαφή µε τους υπολογιστές ως αφετηρία επίδρασης στην κουλτούρα (culture) της καθηµερινότητας, - στην «παιδεία», όπως έχει αποδοθεί - µέσα από τις «πληροφορικές παιδείες» (computer cultures). Οι «παιδείες» αυτές, καλλιεργούνται, σύµφωνα µε τα παραδείγµατα του Papert, κυρίως µέσα από διαδικασίες όπως η επίλυση προβληµάτων και η χρήση των γλωσσών προγραµµατισµού. Όµως και στα σύγχρονα παραθυρικά περιβάλλοντα των ευρέως χρησιµοποιούµενων εφαρµογών, όπου δεν είναι αναγκαίες οι διαδικασίες αυτές, ενυπάρχουν και µελετούνται ως προς την πολιτισµική τους (cultural) διάσταση, οι πληροφορικές κουλτούρες (computing cultures) (Leigh Star 1996), που, χρόνια πριν, θεώρησε ο Papert ότι θα αναπτυχθούν. Οι Menser και Aronowitz στην µελέτη τους µε τίτλο «τεχνοεπιστήµη και κυβερνοκουλτούρα» (technoscience and cyberculture), συζητούν την άποψη οι «πολιτισµικές σπουδές» να «σηµαίνουν σπουδή στην τεχνολογία» («cultural studies means studying technology»), (Aronowitz et al. 1996) δίνοντας ίσως έτσι την συνέχεια στην παρατήρηση ότι η µελέτη για την κουλτούρα, στράφηκε µετά την ραγδαία ανάπτυξή των ηλεκτρονικών µέσων (media) κατά πολύ προς αυτά (Cazeneuve-Victoroff 1988). Καθώς ο υπολογιστής µας οδήγησε στα πολυµέσα (multimedia) (Νεγρεπόντης 1995), µε την εγκόλπωση «παραδοσιακών» και «νέων» (McQuail 1997) µέσων, µας ωθεί να θεωρήσουµε εύλογα ότι επιδρά εγκεντρίζοντας τις κουλτούρες των µέσων, µε ό,τι εδώ αποκαλούµε πληροφορική κουλτούρα. Το πολιτισµικό πλαίσιο αυτό βασίζεται στην σύνδεση της κουλτούρας µε τα µέσα (media), ένα εκ των οποίων είναι και ο υπολογιστής. Μια οπτική βασισµένη στην άποψη του Marshall McLuhan εντοπίζει επικοινωνιακές λειτουργίες και πολιτισµικό περιεχόµενο σε κάθε µορφή τεχνολογίας. Ο McLuhan ανέδειξε πολιτισµικές επιδράσεις στην ίδια τη δοµή και τις λειτουργίες κάθε τεχνολογίας, κάθε τεχνολογήµατος, άποψη που συµπύκνωσε στη φράση «το µέσο είναι το µήνυµα». Ο υπολογιστής ως φορέας προηγούµενων τεχνολογιών, όπως της γραφής ή της τυπογραφικής αναπαραγωγής, αποκτά πολιτισµικές και επικοινωνιακές λειτουργίες, πριν καν λειτουργήσει ως πολυµέσο, οπότε ακόµη περισσότερα µπορούν να ειπωθούν. Μια αντίστροφη, θα λέγαµε, πορεία της «εγκόλπωσης» άλλων συσκευών - µέσων από τον υπολογιστή είναι αυτή της «διάχυσης» των τεχνολογικών στοιχείων του σε άλλες συσκευές. Η διαδικασία αυτή καθιστά την πληροφορική τεχνολογία, «πανταχού παρούσα» (ubiquitous) σε ένα πλήθος χρήσεων και συσκευών, δηµιουργώντας έτσι µια σχετική «δυσκολία» στην µελέτη των ιδεών που συνεπάγεται η πληροφορική τεχνολογία (Postman 1999). Οι ιδέες αυτές σχηµατοποιούνται έξω από τις τεχνολογικές κατασκευές, φέρουν ωστόσο τα χαρακτηριστικά ενός «µηχανισµού», και συναρτούνται µε την πληροφορική τεχνολογία. Στην λογική αυτή ο Neil Postman (1999) κάνει λόγο για τις

4 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «αόρατες τεχνολογίες», που εντοπίζονται στις δοµές της καθηµερινότητάς µας. ιάχυτες, αλλά χωρίς να γίνονται αντιληπτές, οι τεχνολογίες αυτές συνιστούν την «αποϋλοποιηµένη» εκδοχή µιας «πανταχού παρούσας» (ubiquitous) τεχνολογίας, χαρακτηρισµός που αποδίδεται, µάλιστα, σε υλικά τεχνολογικά επιτεύγµατα που αποκτούν µια τέτοια χρήση. Θα ονοµάσουµε στη µελέτη µας µια τέτοια τεχνολογία που λειτουργεί στο επίπεδο της νόησης, «αφανή». Αν η έλευση του µικροεπεξεργαστή ενθουσιάζει ως τεχνολογία που µεταλλάσσει τα πάντα καθώς «είναι πολύ πιο εύκολο να µετακινήσεις ηλεκτρόνια παρά µηχανικά µέρη» (Βενιέρης 1986), θα λέγαµε ότι σε µια «αφανή» - στο επίπεδο των ιδεών, δηλαδή - τεχνολογία, παρακάµπτεται ακόµη και αυτό το στάδιο. Πρόκειται για µια χρηστική εκτίµηση των «αποϋλοποιηµένων», όπως µπορούµε να τις πούµε, τεχνολογιών, που έχει επισηµανθεί ακόµη και στο επίπεδο µιας συλλογικότητας, καθώς αυτή µπορεί να οργανώνεται και να λειτουργεί µέσα από µηχανικούς συσχετισµούς των µελών της (Mumford 1985, Koyré 1991). Η λειτουργία ενός τέτοιου στοιχείου τεχνολογικής κουλτούρας στο επίπεδο της ιδέας, διαχωρισµένο από την υλική κατασκευή αλλά εµπνευσµένο απ αυτή, είναι µια «κατάκτηση» στο διανοητικό επίπεδο, µια ωφέλεια στην οποία ο Papert στοχεύει, καθώς αναφέρεται σε µια «δυναµική εικόνα του παιδιού ως επιστηµολόγου», του παιδιού, που, αποκτώντας πληροφορική κουλτούρα, καθίσταται «ενεργός δηµιουργός των δικών του διανοητικών δοµών» (Papert 1991). Όπως θα δούµε, η µουσική πράξη είναι µια ανάλογη διαδικασία όπου οι µουσικοί όντας σε εκτεχνολογηµένη σύζευξη µε το µουσικό όργανο, συµµετέχουν σε ένα τέτοιο σύνολο τεχνολογιών. Ακόµη και στο επίπεδο της µουσικής σύµπραξης αναπτύσσονται µορφές «µηχανοποιηµένων» συσχετισµών µεταξύ των µουσικών. Κοινή συνισταµένη στις ενστερνισµένες αυτές τεχνολογίες είναι οι µορφές αυτοελέγχου που αναπτύσσει το άτοµο, χαρακτηριστικό που µας συνδέει µε την έννοια της κουλτούρας, η οποία όπως αναφέρει ο Norbert Elias (1997) αποκτάται µέσα από τέτοιες διαδικασίες. Η πληροφορική διαφοροποιείται από άλλες τεχνολογίες στο επίπεδο των βασικών της αρχών, για τις οποίες ο Philippe Breton (1991) δεν θεωρεί ότι έχουν µεταβληθεί από τις απαρχές των πρώτων υπολογιστών, παρά τις εξελίξεις και τις γενιές που έχουν µεσολαβήσει. Παράλληλα, εντοπίζει την πληροφορία - µε την έννοια που οι θεµελιωτές της θεωρίας της, Ralph Vinton Lyon Hartley και Claude Shannon την χρησιµοποίησαν - ως «το βασικό αντικείµενο, γύρω από το οποίο θα οργανωθεί, από την µεταπολεµική περίοδο, ο κόσµος των υπολογιστών και των πληροφορικών επιστηµών». «Το κοινό φαντασιακό», αναφέρει, «σε όλες τις έρευνες, που συγκλίνουν προς την έννοια της πληροφορίας, φαίνεται ότι είναι η δυνατότητα να διαβλέπουµε, σε ένα µήνυµα, για παράδειγµα, αλλά επίσης και γενικά σε ένα οποιοδήποτε γεγονός, µια διάκριση µεταξύ του νοήµατος και της µορφής». Η «απόδοση µορφής» - informatio στα λατινικά - στο µήνυµα, διαχωρισµένης απόλυτα από το νόηµά της, ώστε να είναι επεξεργάσιµη από τις µηχανές, ανακαλύπτεται στον 20ο αιώνα ότι µπορεί να οδηγήσει σε σύµβολα και σήµατα στα οποία η µορφή έχει αποσυντεθεί και τα οποία «παράγονται ουσιαστικά από το φυσικό φορέα του µηνύµατος» (Breton 1991). Ενώ τα ζητήµατα µορφής εναπόκεινται σε θέµατα διανοητικών κατασκευών και αναλυτικών µοντέλων, ελέγξιµων στο επίπεδο

5 ιδακτική της Πληροφορικής της τεχνολογικής έρευνας, τα πράγµατα διαφοροποιούνται ως προς το νόηµα, καθώς αυτό δηµιουργείται από τον άνθρωπο. Έτσι, η σύνθεση του νοήµατος από τον ήχο της γλώσσας είναι δυνατό να συνιστά ένα τυπικό πρόβληµα της επιστήµης, που µελετάται µέσα από το σύστηµα κανόνων µιας παραγωγικής γραµµατικής (Chomsky 1984), όµως όταν πρόκειται για σχέσεις µουσικής και γλώσσας (Γεωργιάδης 1994) αναφύονται διαφορετικά ζητήµατα υποκειµενικότητας, όπως και για τον ήχο και τη µουσική, όπου είναι προτιµότερο να µιλάµε για µουσική υφή, αντί για µουσική δοµή ( εµερτζής 1998). Η διαδικασία αυτή παραγωγής συµβόλων και σηµάτων δυνάµενων να υποστούν πλέον διαχείριση από τεχνολογικούς παράγοντες εµφανίζεται σε πολλές εκδοχές (Haugeland 1992), από τους πρώτους βόλους που µετρήθηκαν στις γραµµές ενός άβακα, µέχρι τον δυαδικό κώδικα που ρέει στο διαδίκτυο. Ο McLuhan αναφέρεται στα πολιτισµικά χαρακτηριστικά ανάµεσα στις φυλετικές και τις εγγράµµατες κουλτούρες, όπου οι λειτουργίες της γραφής έχουν αναπτυχθεί. Ωστόσο είναι ο Walter Ong (2001), αυτός που δίνει έµφαση στο ευρύτερα χρησιµοποιούµενο σχήµα των προφορικών και των εγγράµµατων κουλτουρών, στο οποίο ορόσηµο αποτελεί η ανακάλυψη του αλφαβήτου (McLuhan, Ong 2001), που οδήγησε σε ό,τι ο Havelock (1982) ονόµασε αλφαβητικό νου (the alphabetic mind) (Castells 1997). Προφορικότητα και εγγραµµατισµός συνιστούν ένα δυϊκό σχήµα, που εκφράζει τις τάσεις ανάλογων θεωρητικών σχηµάτων όπως παραδοσιακό - µοντέρνο, ακουστικό - οπτικό, συλλογικό - ατοµικό, υποκειµενικό - αντικειµενικό, αφήγηση - κείµενο, συγχρονικό - διαχρονικό (Παραδέλλης 2001, Baynham 2000). Τα σχήµατα αυτά, µε επίκεντρο την προφορικότητα και τον εγγραµµατισµό, έχουν στοιχειοθετήσει συλλογιστικές µελέτης των επιδράσεων της πληροφορικής στην κουλτούρα (Castells 1997, Lévy 1997, Postman 1999, Ong 2001). Μετά το αλφάβητο, το κείµενο (text) µε τις τεχνολογίες του και την τυπογραφική αναπαραγωγή εµφανίζονται τα σύγχρονα µέσα (media). Αυτά, ενώ εµπεριέχουν προϋπάρχουσες εγγράµµατες τεχνολογίες (Ong 2001, McLuhan) εντούτοις επανεισάγουν καινούργιες µορφές ηχοκεντρικής επικοινωνίας, συνεπώς προφορικότητας, που εµφανίζεται στις σύγχρονες κουλτούρες µε ποικίλους τρόπους και ο Ong (2001) την ονοµάζει πλέον «δευτερογενή προφορικότητα». Η προφορικότητα και ο εγγραµµατισµός δεν πρέπει να συναρτηθούν αυστηρά µε την ύπαρξη ή απουσία ήχου και γραφής αντίστοιχα. Ως έννοιες λειτουργούν µάλλον ερµηνευτικά, αναφερόµενες σε συνθήκες όπου πολιτισµικά και επικοινωνιακά στοιχεία απορρέουν από µορφές οργάνωσης µε επίκεντρο τον ήχο ή την γραφή αντίστοιχα. Είναι δυνατόν να έχουµε στοιχεία εγγραµµατισµού σε µια κουλτούρα που φαινοµενικά απουσιάζει η γραφή ή στοιχεία προφορικότητας ενώ απουσιάζει κάθε ήχος. Άλλωστε πλήρη απουσία εγγραµµατισµού συναντήσαµε µόνο στις πρωτογενώς προφορικές κουλτούρες, πριν την εµφάνιση της γραφής, ενώ έκτοτε προφορικά και εγγράµµατα στοιχεία συνυπάρχουν (Ong 2001), ώστε να µας οδηγούν σε «µεικτές», όπως µπορούν να ειπωθούν, τυπολογίες κουλτουρών. Σ αυτές διαφοροποιείται ο βαθµός και ο τρόπος που υφίστανται χαρακτηριστικά προφορικότητας και εγγραµµατισµού (Calvet 1995, Goody 1987). Οι υπολογιστές, καθώς στοιχειοθετούν εργαλεία µιας εγγράµµατης κουλτούρας (Bolter 1991) φαίνεται να υλοποιούν την ιδέα που µόλις το 1945 διατύπωσε ο Vannevar

6 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Bush (2001), για µια µορφή εγγράµµατης, όπως µπορεί να χαρακτηριστεί, διαχείρισης της ανθρώπινης γνώσης µέσα από µια κατασκευή που αργότερα ο Ted Nelson ονόµαζε υπερκείµενο (hypertext). H νέα δυναµική αυτή µορφή καταργεί την γραµµικότητα του απλού κειµένου (text) µέσα από την σύνδεση των σηµείων - συµβόλων του, απ ευθείας µε την παράσταση του νοήµατος που πρεσβεύουν, µέσα από µια αδιάκοπη ενεργοποίηση δεσµών (links). O Jay David Bolter (1991) µέσα από την πορεία ανάπτυξης των σηµείων αυτών διαβλέπει την δυνατότητα της διαρκούς οικοδόµησης ενός κόσµου ηλεκτρονικών σηµείων (electronic signs), που θα οδηγήσει στην γεφύρωση, στην ένωση του µυαλού και της επιφάνειας της γραφής, σε ένα ενιαίο όλον. Μια τέτοια σύνδεση ευνοεί τις δυνατότητες δηµιουργίας τέχνης - συνεπώς και µουσικής - µέσα από τους υπολογιστές και µ αυτήν συναινεί, θα λέγαµε, η θεώρηση του Lévy (1997) για τον κυβερνοχώρο ως πεδίο αναθεώρησης της σχέσης µας µε την γνώση µε έναν δυναµικό τρόπο. εν ανακόπτεται έτσι ο χαρακτήρας της τέχνης, που κινείται στην σφαίρα της πρωτογενούς δηµιουργικότητας και λειτουργεί ως δυνατότητα «για να εκδηλωθούν οι συγκινήσεις, οι αισθήσεις που βιώνονται στα εσώτατα βάθη της υποκειµενικότητας» (Lévy 1999). O Νεγρεπόντης (1995) σπεύδει να αναφέρει το µουσικό χώρο ως την «τέλεια νοηµατική περιοχή για να κινηθούµε µεταξύ τεχνολογίας και έκφρασης, επιστήµης και τέχνης, προσωπικών στιγµών και δηµοσιότητας». Σε ανάλογες συλλογιστικές εκτυλίσσεται κριτικός λόγος για την πληροφορική. O Postman (1999), στέκεται κριτικά στις απόψεις του Bolter, υπενθυµίζοντας την πεποίθηση του Joseph Weizenbaum (1976) πως «οι άνθρωποι έχουν µια µοναδική, βιολογικά προερχόµενη, άυλη πνευµατική ζωή, που σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί να γίνει αντικείµενο µίµησης από µια µηχανή, αλλά ποτέ δεν είναι δυνατόν να αντιγραφεί». Σε µια ανάλογη αναφορά στο «θετικιστικό» χαρακτήρα των υπολογιστών, ο Ζήσης Σαρίκας (1987) µας υπενθυµίζει την θεώρηση του Lewis Mumford (1970) για τους υπολογιστές, ως «την έκφραση της µηχανιστικής κοσµοαντίληψης», που «αποκλείει την υποκειµενική, δηλαδή πολύπλευρη, τµηµατική και αβέβαιη σύλληψη» της πραγµατικότητας. Ωστόσο, πρέπει να επισηµάνουµε ότι η πληροφορική ως δυναµικό και πολυδιάστατο περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο πεδίο (Breton 1991) δεν οριοθετείται αλλά υλοποιείται από τις εκάστοτε τεχνολογίες, στις οποίες θα δούµε ότι δεν εντάσσονται απαραίτητα µόνο οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, αλλά και όλες οι προγενέστερες τεχνολογίες (στην περίπτωσή µας, µουσικές) διανοητικές ή υλικές, που µπορούν να θεωρηθούν ως πληροφορικές. Ένα σχήµα που ανιχνεύει στοιχεία προφορικότητας - εγγραµµατισµού, παράδοσης - µοντερνικότητας, συλλογικότητας - ατοµικότητας κ.λπ. θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο που ενισχύει την διορατικότητά µας και δεν επιδρά µε στείρα και ίσως άστοχη κανονιστικότητα. Έτσι, οι υπολογιστές δεν θα πρέπει να αποκοπούν λόγω κάποιου τέτοιου σχήµατος από την παράδοση, ως µοντέρνα τεχνολογία, ή ακόµη από τη λαϊκή (popular) κουλτούρα και την συλλογική δράση. Αν, για παράδειγµα, συσχετίσουµε την πληροφορική µε την µαζική επικοινωνία εύλογα καταλήγουµε ότι η πληροφορική συµβάλλει στην µαζική κουλτούρα (McQuail 1997) και λειτουργεί, µε βάση τα δυϊκά σχήµατα που αναφέραµε, ανασταλτικά στις παραδόσεις και την λαϊκή κουλτούρα.

7 ιδακτική της Πληροφορικής Ωστόσο υπάρχει η θεώρηση ότι τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης (media) - συνεπώς και οι υπολογιστές - δεν απάλειψαν, αλλά µάλλον λειτούργησαν µετασχηµατιστικά για την παράδοση, προσαρµόζοντάς την στις συνθήκες της βιοµηχανοποίησης, η ακόµη λειτούργησαν και ως δηµιουργοί παραδόσεων (Thompson 1998, Μερακλής 1992). Ο Ong (2001) και ο Lévy (1997) αναφέρθηκαν στην προφορικότητα των µέσων, που ως τέτοια σχετίζεται µε την παράδοση (Calvet 1995), ενώ από µια άλλη οπτική ο Γιάννης Κιουρτσάκης (2003) παρατηρεί την υποχώρηση, κατά τους νεότερους χρόνους, της προφορικής παράδοσης «προς όφελος της γραπτής», όµως προσθέτει ότι κι αυτή ενδεχοµένως να αποδυναµώνεται στις µέρες µας για να ακολουθήσει µια άλλη, συσχετισµένη µε τα ηλεκτρονικά µέσα, η οποία δεν µένει παρά «να διαµορφωθεί και να ονοµαστεί». Έχει µάλιστα επισηµανθεί ότι εγγράµµατες πρακτικές µπορούν να οδηγήσουν σε µια παράδοση και ότι εγγράµµατες και προφορικές παραδόσεις µπορούν, να επιδρούν µεταξύ τους (Πολίτης 1982). Σε ένα άλλο θεωρητικό πλαίσιο ο Μιχάλης Μερακλής, διαβλέπει ένα µέρος της κινηµατογραφικής παραγωγής του εικοστού αιώνα ως λαϊκή τέχνη, δίνοντάς µας έναν συλλογισµό κατανόησης του λαϊκού στοιχείου στα µέσα (media). Καθώς ο κινηµατογράφος ως µέσο συγκλίνει µε την σύγχρονη πληροφορική, και η κινηµατογραφική κουλτούρα διαχέεται στην καθηµερινότητά µας µέσα από τις πληροφορικές εφαρµογές δηµιουργίας και επεξεργασίας video, πολλές προεκτάσεις θα µπορούσαν να δοθούν στη συλλογιστική αυτή. Αυτό που πρέπει να επισηµανθεί στις αναφορές αυτές είναι ένας δυνάµει συσχετισµός της πληροφορικής µε στοιχεία µιας παράδοσης, από τον οποίο δεν εξαιρείται ο χώρος της µουσικής. Αναφερθήκαµε στην κουλτούρα της πληροφορικής για να προσεγγίσουµε ακριβώς αυτή την δυνατότητα γονιµοποίησης των δυναµικών της πληροφορικής στην καθηµερινότητα, µέσα από την επίγνωση της κουλτούρας ως µια µορφή «µεταγνώσης» (Haugeland 1992). Βέβαια, εκτός από το µεγάλο εύρος των πεδίων που αναφέρει ο Breton και παραθέσαµε αρχικά, η γονιµοποιός αυτή δυναµική µπορεί να αντλήσει τις θεµατικές της από κλάδους όπως της ανθρωπολογίας, της φιλοσοφίας (Lévy 1999) - της αισθητικής (Cubitt 1998), της γλωσσολογίας, της λογοτεχνίας και των τεχνών, αλλά και από την πολυδιάστατη µελέτη της έννοιας της τεχνολογίας και της σχέσης της µε την κουλτούρα. Ζητήµατα, όπως είναι το περιεχόµενο µιας αρχαιολογίας, µιας φιλοσοφίας, µιας ανθρωπολογίας της πληροφορικής έρχονται επίσης στο προσκήνιο. Απ την άλλη, βλέπουµε ότι οι ίδιοι οι δηµιουργοί των τεχνολογιών, όπως ο Weizenbaum (1976), ο Papert (1991), ο Bush (2001) ή ο Νεγρεπόντης (1995), καταθέτουν στο λόγο τους θεωρήσεις για την πληροφορική στην καθηµερινότητά µας, που συνιστούν επίσης εναύσµατα για µελέτη. Ο Μιχάλης ερτούζος (2001), για παράδειγµα, εντοπίζει και αριθµεί «σφάλµατα» κατά την διαµόρφωση πληροφορικών τεχνολογιών περιγράφοντάς µας ένα περισσότερο προφορικοποιηµένο, θα λέγαµε, µοντέλο «ανθρωποκεντρικών», λειτουργικότερων υπολογιστών. Ο Tim Berners Lee (2002) επίσης, επισηµαίνει την αρχική του στόχευση για έναν «σηµασιολογικό ιστό» και µας παροτρύνει να επαυξήσουµε τους δεσµούς (links), του παγκόσµιου ιστού, φέρνοντάς µας κοντά στην προσδοκία του Bolter για µια συνένωση σκέψης και κειµενικού χώρου.

8 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Η προβληµατική µας κατά την ανάπτυξή της, στόχευσε να αποτελέσει έναυσµα µεταγνωστικών διαδικασιών, κρίσιµων κατά τον Haugeland (1992) για την «νοήµονα ενέργεια» αλλά και ενός αναστοχασµού αναγκαίου «σε πολλά από αυτά που θεωρούµε ιδιαίτερα ώριµα, εξελιγµένα, βαθιά, ενορατικά». Σε ένα τέτοιο επίπεδο η πληροφορική δεν είναι αυτοσκοπός, και οι χρήσεις της είναι δύσκολο να θεωρηθούν άστοχες στην καθηµερινότητά µας ακόµη και ενώπιον µιας δυσλειτουργίας. Βέβαια, βρισκόµαστε στην αφετηρία µιας προβληµατικής. Στοιχεία της πραγµατικότητας, που αποκτούν τώρα το πρόθεµα κυβερνο- (cyber-) ή τα χαρακτηριστικά γράµµατα e-, i-, v- (όπως για παράδειγµα: e-library, i-book, v-lab κ.λπ., που ως προθέµατα παραπέµπουν, κατά κανόνα, αντίστοιχα στον «εξηλεκτρισµό», την διαδικτυακή µεταφορά και την δυνητικοποίηση των στοιχείων αυτών) προοιωνίζουν το εύρος του περιεχοµένου ενός προβληµατισµού για την πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Στις πληροφορικές εφαρµογές της µουσικής οι λειτουργίες του υπολογιστή στοχεύουν σε µια ηχητική και προφορική επικοινωνία, τη στιγµή που οι κατασκευαστικές του αρχές εξακολουθούν να αντλούνται από τις εγγράµµατες τεχνολογικές κουλτούρες. Βέβαια, το ζητούµενο δεν είναι η επινόηση κάποιας µορφής προφορικότητας, όπως µια γλώσσα προγραµµατισµού, που αντί για διάβασε (read) θα είχε την εντολή άκουσε, αντί για σβήσε (erase), την εντολή σώπασε ή αντί για την δηµιουργία τυχαιότητας (randomize) θα είχε κάποιον όρο όπως αυτοσχεδίασε, ή παράλλαξε, όσο κι αν αυτό κάποτε µοιάζει µια ελκυστική προοπτική. Υφίσταται ένας διαχωρισµός, όπου ο εγγράµµατος χαρακτήρας παραµένει στο επίπεδο των κατασκευαστικών αρχών, εκεί όπου η µηχανή επεξεργάζεται την µορφή και δεν σχετίζεται µε το επίπεδο της παραγωγής νοήµατος, όπου το εξαγόµενο προϊόν (output) προσλαµβάνεται από τον άνθρωπο. Στο παρελθόν οι µουσικοί βρέθηκαν µπροστά σε ανάλογες συνθήκες επινόησης εγγράµµατων συστηµατοποιήσεων για να διαχειριστούν τα νοήµατα που παράγει η ελευθεριότητα της προφορικότητας, από την στιγµή που χρησιµοποίησαν προγενέστερες τεχνολογίες ποικίλων τύπων µουσικών κειµένων και µεθόδων συµβολισµού. Κατά την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής µουσικής θεωρίας και του συστήµατος γραφής, αξίζει κατά πρώτον να αναφέρουµε (χωρίς να εκταθούµε σε περαιτέρω ανάλυση), ότι δηµιουργήθηκαν ψηφιοποιηµένα, δυαδικά αναλυτικά σχήµατα. Κανονικό σχήµα για την ανάλυση του µουσικού χρόνου ήταν η θέση και η άρση, στο οποίο εκτυλίσσονται ως µουσικός χώρος η νότα και η παύση, δηλαδή ο ήχος και ο µη ήχος. Η επιλογή της δυαδικότητας ακολουθήθηκε από αναλυτικά σχήµατα και τυποποιήσεις διµερών, τετραµερών, οκταµερών, δεκαεξαµερών, τριανταδιµερών, εξηντατεραµερών και λοιπών δοµών, εξέλιξη εύλογη µε αυτούς τους µαθηµατικούς όρους, όπως άλλωστε ισχύει και στην πληροφορική. Προκειµένου να διαχειριστούµε εγγράµµατα την πιθανώς δυσπροσδιόριστη, δυναµική, υποκειµενικά µεταλλασσόµενη προφορικότητα επιλέγουµε κάτι που µοιάζει µε βελτιστοποιήση µιας διαδικασίας ψηφιοποίησης, δηλαδή αυξάνουµε την ανάλυση και την δειγµατοληψία, χρησιµοποιώντας πυκνότερες αναλυτικές δοµές. Για παράδειγµα

9 ιδακτική της Πληροφορικής δοµούµε σε δεκαέξι αντί για τέσσερα µέρη ένα ρυθµικό ή µελωδικό µόρφωµα γιατί µας το υπαγορεύει µια λεπτοµέρεια, που δεν θέλουµε να αγνοήσουµε, ή ακόµη, θέτουµε εµβόλιµα «γκρουπέτα» νοτών οκταδικής ή µεγαλύτερης λογικής για µια στιγµιαία ανάλογη ανάγκη σε ένα µουσικό κείµενο κατά βάση πιο απλό, δηλαδή τετραδικής ή δυαδικής διάρθρωσης. Αυξηµένη απροσδιοριστία, υποκειµενικότητα και «δηµιουργική από-κανονικοποίηση», µπορούµε να πούµε, αντισταθµίζονται από αναλυτικότερες, πολλαπλότερες, πυκνότερες, περιεκτικότερες σε πληροφορία επιλογές στα µουσικά καταγραφικά και θεωρητικά µοντέλα. Η µουσική θεωρία προεκτείνει τις λύσεις αυτές, δηµιουργώντας και αναλυτικές οδούς µε βάσεις τριµερείς, πενταµερείς, επταµερείς και άλλες. Ακόµη, αναλύει σε περιττή βάση άρτια σχήµατα ή το αντίστροφο (Γαρίνης 1993), δίνοντας πολλές δυνατότητες στον µουσικό, µέσα από εν δυνάµει ή εν ενεργεία αφανείς τεχνολογίες. Βέβαια, η µεταφορά και η αξιοποίηση των τεχνολογιών αυτών στον υπολογιστή είναι ζήτηµα σχεδιασµού αλλά και χρήσης του σχετικού λογισµικού. Η απαρχή της µουσικής τεχνολογίας, όπως την µελετάµε εδώ, γίνεται όταν γεννηθεί µια µουσική ιδέα. Στην απλούστερη εκφορά της, στο απλό τραγούδισµα, απ την στιγµή που η φωνή δεν οµιλεί και δεν είναι παράφωνη, έχουµε την πρώτη τεχνολογία που επενεργεί σε µια υλική υποδοµή. Αν θεωρήσουµε ως παραφωνία την µη υπαγωγή του νου στους τονικούς κανόνες του µελίσµατος, οπότε καθοδηγούνται εσφαλµένα ή τυχαία οι φωνητικές χορδές, η συνθήκη αυτή λύεται όταν ο νους ενθυµήσει, υπό µια έννοια (Μαλεβίτσης 1995) σε ό,τι οι µουσικοί ονοµάζουν, κλίµακα, δρόµο, µακάµ. Τότε εµβαίνοντας σε µια στοιχειώδη προγραµµατιστική ενέργεια, µέσω µιας επαναλαµβανόµενης αυτοµατοποιητικής διαδικασίας µεταξύ νου (σκέψη), φωνητικών χορδών (δράση), αυτιού (ανατροφοδότηση), και πάλι νου (έλεγχος), παράγονται τα σωστά τονικά ύψη. Γενικά, θα λέγαµε ότι ύπαρξη µουσικής σηµαίνει ύπαρξη τεχνολογίας. Αντί φωνητικής χορδής, στο επίπεδο της υλικής υποδοµής µπορεί να υπάρχει το µουσικό όργανο ως σωµατική προέκταση κατά τον McLuhan, ενώ ως προέκταση του νευρικού συστήµατος, το άχθος πολλών αφανών τεχνολογιών, όπως αυτή της παραγωγής τονικού ύψους, µπορεί να επωµιστεί ο υπολογιστής. Από τα τρία χαρακτηριστικά του µουσικού ήχου (Károlyi 1983), η ένταση, συνιστά µορφή ενέργειας (Σπυρίδης 1996) και µάλλον δεν βρίσκουµε γι αυτήν τόσες αναλυτικές µεθόδους όσες για τα άλλα δύο, το τονικό ύψος και την χροιά. Οι τεχνολογίες γι αυτά κυριαρχούν στα µουσικά όργανα, µε δεσπόζον το ζήτηµα του τονικού ύψους δικαιωµατικά, µια και συνάδει µε την «πρώτη αρµονική», απ αυτές που συνθέτουν την χροιά (Σπυρίδης 1996). Έτσι, πρωτίστως απασχολεί τους µουσικούς η δηµιουργία µιας κατασκευής, όπου απ τα δεδοµένα δακτυλικών επαφών σε πλήκτρα, χορδές και οπές, θα αποδώσει το σωστό τονικό ύψος ως ένας αναλογικός υπολογιστής (Γουσέτης 1970). Καθώς στα µουσικά όργανα, οι ίδιες τεχνολογικές αρχές, υλοποιούνται πλέον µέσα από υλικές υποδοµές (hardware), το νευροµυϊκό σύστηµα συνδέει το διανόηµα µε το διαµορφωµένο να δρα υπολογιστικά ηχογόνο σώµα. Και στις κατασκευές αυτές, όπως και στη µουσική γραφή, οι τεχνολογίες είναι βέβαια κοινές. Η σχέση αυτή του µουσικού κειµένου (από την αυτοσχέδια σηµείωση του αυτοδίδακτου οργανοπαίκτη µέχρι την συστηµατική ορχηστική παρτιτούρα) µε την θεωρία της πληροφορικής και της

10 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο πληροφορίας, συναινεί στον πληροφορικό χαρακτήρα των µουσικών οργάνων. Σχήµατα, φιγούρες, σχέδια και στολισµοί πάνω τους, είναι πολιτισµικά στοιχεία, που δεν κάνουν πάντα προφανή αλλά δεν µπορούν καθόλου να ακυρώσουν την µηχανική, υπολογιστική αυτή λειτουργία τους. Χωρίς καµία παραχώρηση στην αισθητική, υλοποιούνται σ αυτά τεχνολογίες ελέγχου των χαρακτηριστικών του ήχου, που για αιώνες επινοούν µουσικοί, φυσικοί, µαθηµατικοί, φιλόσοφοι και άλλοι επιστήµονες (Madden 1999). Η παραγωγή τονικού ύψους µε το συγκερασµένο σύστηµα, είναι ευρέως διαδεδοµένη στην καθηµερινότητά µας, αφανής στα ηλεκτρονικά κουδουνίσµατα αλλά και διάχυτη ακόµη και στα κινητά, που έχουν ενσωµατωµένη τη δυνατότητα σύνθεσης µουσικής. Το σύστηµα αυτό απεικονίζεται µε κατανοητή γραµµικότητα στην παράθεση των πλήκτρων ενός πιάνου. Με περισσότερο κατακερµατισµένες παραθέσεις νοτών συναντάται στα συγκερασµένα έγχορδα, πνευστά και µελωδικά κρουστά. Η κατασκευαστική ποικιλότητα στην οικογένεια των ταµπουράδων (Ανωγειανάκης 1991), λαϊκών εγχόρδων µε ευρεία γεωγραφική παρουσία, µας δίνει πολλά παραδείγµατα τεχνολογικών παραλλαγών µε αφετηρία τον συγκερασµό. Σύγχρονοι ταµπουράδες, µπουζούκια και µπαγλαµάδες, υλοποιούν, µε σταθερά µεταλλικά τάστα στο χέρι τους, την συγκερασµένη τονική τεχνολογία, χωρίς απαραίτητα οι χρήστες τους να την αναγνωρίζουν, παρόλο που την χρησιµοποιούν ακόµη και όταν τραγουδούν. Οι οργανοκατασκευαστές επωµίζονται εδώ, την ευθύνη προγραµµατισµού των µουσικών οργάνων κατά τις κεκτηµένες εγγράµµατες ή προφορικές γνώσεις και δεξιότητες σχετικά µε την µέθοδο του συγκερασµού. Άλλη περίπτωση συνιστούν οι ταµπουράδες µε κινούµενα τάστα, τους µπερντέδες, όπου η κατασκευή επιτρέπει στον µουσικό να υλοποιήσει κι άλλες µεθόδους παραγωγής νοτών, συγκερασµένες ή µη. Όσο πιο λεπτεπίλεπτη µεθοδολογία ακολουθηθεί, τόσο αναλυτικότερα δοµηµένη θα υλοποιηθεί µια αντίστοιχη θεωρία ή µια γραφή. Ακόµη, είναι σπάνιο αλλά πιθανό να αγνοηθεί τεχνικά η υιοθέτηση µιας εγγράµµατης µεθόδου για τον προσδιορισµό των τονικών υψών, για παράδειγµα, γιατί ο κατασκευαστής προτιµά κάποιο κριτήριο εργονοµίας, (όπως συµβαίνει και σε µερικές φλογέρες) (Ανωγειανάκης 1991) και όχι κάποια οπτικά και ακουστικά αναγνωρίσιµη µετρική πιστότητα, οπότε το µουσικό όργανο µε άκυρο αυτό το επίπεδο µουσικής τεχνολογίας θα καταστεί παράφωνο αλλά όχι στερηµένο τεχνολογιών σε άλλα επίπεδα. Μια ακόµη παραλλαγή είναι τα έγχορδα όργανα χωρίς τάστα (άταστα), όπου η προγραµµατιστική δράση του µουσικού είναι καθολική, καθώς απουσιάζει το λογισµικό των ρυθµιζόµενων µπερντέδων ή των σταθερών τάστων. Οι µουσικοί των άταστων οργάνων επωµίζονται το διπλό βάρος να σπουδάσουν την τεχνολογία που παράγει το κάθε µουσικό σύστηµα, καθώς και µια δεύτερη πολυσύνθετη τεχνολογία που ισχύει για όλα τα έγχορδα αλλά υλοποιείται µε µεγαλύτερη ευκολία όταν υπάρχουν τάστα ή µπερντέδες. Πρόκειται για το σύνολο των δαχτυλοθετικών µηχανισµών και περιλαµβάνεται στις µηχανικές και αυτοµατοποιητικές δυνατότητες και περιορισµούς που θέτει η σύµπραξη σώµατος και τεχνολογήµατος, ό,τι οι µουσικοί αποκαλούν τεχνική. Η διάρθρωση της τεχνικής κατά κανόνα ακολουθεί κι αυτή εγγράµµατη λογική. Έχει καθοριστική επίδραση στον ήχο και λιγότερο ή περισσότερο πασχίζει να βελτιώσει και να ισοσκελίσει µε σχεδόν «προκρούστειο» τρόπο όλα τα

11 ιδακτική της Πληροφορικής δάχτυλα, τα οποία όντας αριθµηµένα συνδέονται µε τα αναλυτικά δεδοµένα για τις νότες και τους ήχους, που είναι σχηµατισµένα νοητικά ή στο µουσικό κείµενο. Η πληροφορική έχει την δυνατότητα συναινώντας στις προϋπάρχουσες εγγράµµατες καταβολές της µουσικής να διατηρήσει ή να επαυξήσει τις δυνατότητες δηµιουργίας µουσικής που προσιδιάζουν σε µια προφορική κουλτούρα, που είναι ένα ζητούµενο της µελέτης µας. Το µουσικό κείµενο, η παρτιτούρα, γίνεται ένα µέσο θερµότερο, κατά τον McLuhan, αναλαµβάνει δηλαδή πολλές αρµοδιότητες ανασύνθεσης του µηνύµατος, καθώς τα σηµεία του γίνονται τα ηλεκτρονικά σηµεία του Bolter, υπερκειµενικά και πολυµεσικά. Η αποϋλοποίηση οργάνων και κειµένων αλλά και η απόδοση υπόστασης σε άλλοτε αφανή διανοήµατα, µέσα από µια παραγωγική σύνθεση των τεχνολογιών, οδηγεί τις άλλοτε κατακερµατισµένες, στις επιφάνειες των πλήκτρων, των τάστων, των κουµπιών και των µουσικών εγγράφων, τεχνολογίες σε διαρκή σύγκλιση στo παράθυρο του λογισµικού προγράµµατος. Η τεχνική υπόκειται µάλλον στην πιο ριζική µεταλλαγή, µια και αποϋλοποιούνται οι παράγοντες που την δηµιουργούσαν. Ο µουσικός πασχίζει ακόµη για την οργάνωση του τόνου, του χρόνου, της χροιάς, της έντασης και άλλων παραµέτρων, παύει όµως να πασχίζει για την τεχνική. Ως προέκταση του σώµατος, ο υπολογιστής συνδέει άµεσα την ιδέα µε το µουσικό αποτέλεσµα παρακάµπτοντας την πρακτική σύνδεση του µουσικού µε το ηχογόνο σώµα. Υπάρχει πάντα η δυνατότητα ενσωµάτωσης στο λογισµικό των επιδράσεων της τεχνικής στο παίξιµο, όµως τότε µάλλον διαπηδούµε από την δυναµική πορεία των µουσικών τεχνολογιών στην σφαίρα της δυνητικής πραγµατικότητας και της εξοµοίωσης. Αναστέλλουµε την δυνατότητα επαφής µε την τεχνική που µας προτείνει η πληροφορική καθώς µεταφέρει το αντικείµενο διαχείρισης από τις επαφές των δαχτύλων στα διανοήµατα. Το αντιστάθµισµα σ αυτήν την καίρια µεταλλαγή ίσως βρίσκεται ακριβώς στην µεταγνωστική ενεργοποίηση του µουσικού. Η αποϋλοποίηση στοιχείων, η απόδοση υπόστασης σε διανοήµατα, η απ αρχής πλάση του ήχου, η µετάβαση της τεχνικής από την υλικο-σωµατική στην νοο-συλλογιστική διάσταση, αν δεν γίνουν το κρίσιµο παράδειγµα, η αφετηριακή παρατήρηση για µια µεταγνώση ικανή να προσδώσει έναν πραγµατικό ρόλο των τεχνολογιών κατά την δηµιουργία µιας κουλτούρας, ίσως αποπροσανατολίσει τον µουσικό δηµιουργό, όπου αντί για δηµιουργικός επιστηµολόγος, κατά την ρήση του Papert, θα γίνει µέτοχος µιας µυθολογίας των µέσων (Eco 1994), την οποία ήδη από την δεκαετία του 80 παρατηρεί ο Μιχάλης Γρηγορίου (1987) στους κόλπους των µουσικών, στα πλαίσια των ευρύτερων τεχνόφιλων και τεχνόφοβων ρητορικών που καταγράφονται (Βρύζας 2000). Την σύνδεση ανάµεσα στην πραγµατικότητα του µουσικού και την πραγµατικότητα του τεχνολογήµατος, που προκύπτει ως µια γνωστική και βιωµατική ανάγκη, ο Νίκος Μαρµαράς (1990) αναφέρει ως µια «συµβατότητα» που πρέπει να υπάρχει ανάµεσα στις νοητικές αναπαραστάσεις που ο δηµιουργός διαθέτει για τα υλικά του καλλιτεχνικού έργου και στις αναπαραστάσεις που η πληροφορική στοιχειοθετεί γι αυτά. Προτείνει µάλιστα, όταν η συµβατότητα αυτή δεν είναι εφικτή, να µεσολαβήσει µια διαδικασία προσαρµογής του δηµιουργού στην νοητική αναπαράσταση που χρησιµοποιεί το

12 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο πληροφορικό σύστηµα, κάτι που µπορούµε να ονοµάσουµε µετοχή σε µια µουσική πληροφορική κουλτούρα. Πριν την εµφάνιση των οργανοκατασκευαστών ο µουσικός της προφορικής κουλτούρας δηµιουργούσε µόνος το όργανό του υποβάλλοντάς το σε συνεχείς διερευνητικές και βελτιωτικές διαδικασίες επιστρατεύοντας κάθε δηµιουργική του δυνατότητα (Ανωγειανάκης 1991). Ο µουσικός-µέτοχος της δευτερογενώς προφορικής κουλτούρας µοιάζει να επανέρχεται στην ανάλογη θέση συνεχούς δηµιουργικής διερεύνησης, αναπτύσσοντας το εκπληροφορισµένο (Lyotard 1993) µουσικό όργανο. Τα λογισµικά βρίσκονται σε δυναµική πορεία ενώ είναι εφικτή η σπουδή της κατασκευαστικής κουλτούρας του οργανοποιού, προέκταση της οποίας είναι αυτή του µουσικού προγραµµατιστή. Οι αρχές της πληροφορικής δεν σηµαίνουν αξιωµατικά µοντερνικότητα, εξατοµίκευση και ιδεοτυπικό εγγραµµατισµό. Λιγότερο ή περισσότερο προφορική ή εγγράµµατη στις νοηµατοδοτικές της λειτουργίες, µπορεί να εισφέρει στην συλλογική µουσική δηµιουργία µε στοιχεία που δεν αναπαράγονται µηχανικά λόγω κάποιων δυνατοτήτων αποθήκευσης και ανάκλησης πληροφοριών, αλλά λόγω της συνειδητής επιλογής τους. Τα στοιχεία αυτά ενεργά στην καθηµερινότητα καθώς επαναθεσµίζονται δυναµικά συντελούν σε ότι θα αποκαλέσουµε παράδοση (Calvet 1995, Ong 2001, Thompson 1998). Ένα ακόµη ζητούµενο είναι αν προκύπτει µια πληροφορική καθηµερινότητα, που περιγραφόµενη στην ουσία της θα µπορούσε να συνιστά ό,τι συναντάµε ως popular computing, δηλαδή µια λαϊκή πληροφορική. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Aronowitz S., Martinsons B. Menser M. & Rich J. (Εds.), (1996), Technoscience and Cyberculture, New York: Routledge Baynham M. (2000), Πρακτικές γραµµατισµού, Αθήνα: Μεταίχµιο (Ελληνική µετάφραση) Berners Lee T. (2002), Υφαίνοντας τον Παγκόσµιο Ιστό, Αθήνα: Γκοβόστης (Ελληνική µετάφραση) Bolter J. D. (1991), Writing space: the computer, hypertext and the history of writing, Hillsdale NJ: Lawrence Erlbaum Associates Breton P. (1991), Ιστορία της πληροφορικής, Αθήνα: ίαυλος (Ελληνική µετάφραση) Bush V. (2001), As we may think, στο Trend D. (Ed.), Reading digital culture, Malden: Blackwell Calvet L. J. (1995), Η προφορική παράδοση, Αθήνα: Καρδαµίτσα (Ελληνική µετάφραση) Castells M. (1997), The rice of the network society, Malden: Blackwell Cazeneuve J. & Victoroff D., (1988), Βασικά θέµατα της κοινωνιολογίας και κοινωνιολογικό λεξικό, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Chomsky N. (1984), Μορφή και νόηµα στις φυσικές γλώσσες, Αθήνα: Έρασµος (Ελληνική µετάφραση) Cubitt S. (1998), Digital Aesthetics, London: Sage

13 ιδακτική της Πληροφορικής Cuche D. (2001), Η έννοια της κουλτούρας στις Κοινωνικές Επιστήµες, Αθήνα: Τυπωθήτω (Ελληνική Μετάφραση) Durham T. (1988), Computing horizons, Wokingham: Addison - Wesley Eco U. (1994), Κήνσορες και θεράποντες, Αθήνα: Γνώση (Ελληνική µετάφραση) Elias N. (1997), Η εξέλιξη του πολιτισµού, δύο τόµοι, Αθήνα: Νεφέλη (Ελληνική µετάφραση) Goody J. (1987), The interface between the written and the oral, London: Cambridge University Press Haugeland J. (1992), Τεχνητή νοηµοσύνη, Αθήνα: Κάτοπτρο (Ελληνική µετάφραση) Havelock E. A. (1982), The literate revolution in Greece and its cultural consequences, Princeton NJ: Princeton University Press Jones G. S. (Ed.), (1998), Cybersociety 2.0. Revisiting computer mediated communication and community, London: Sage Κárolyi O. (1983), Εισαγωγή στη µουσική, Αθήνα: Νεφέλη (Ελληνική µετάφραση) Koyré A. (1991), υτικός Πολιτισµός, η άνθιση της επιστήµης και της τεχνικής, Αθήνα: Ύψιλον (Ελληνική µετάφραση) Leigh Star S. (ed.), (1996), The cultures of computing, Cambridge: Blackwell Lévy P. (1997), Cyberculture, Paris: Edition Odile Jacob Lévy P. (1999), υνητική Πραγµατικότητα. Η φιλοσοφία του πολιτισµού και του κυβερνοχώρου, Αθήνα: Κριτική (Ελληνική µετάφραση) Lyotard J. F. (1993), Η µεταµοντέρνα κατάσταση, Αθήνα: Γνώση (Ελληνική µετάφραση) Madden C. (1999), Fractals in music. Introductory mathematics for musical analysis, Salt Lake City: High Art Press McLuhan M. (χωρίς χρονολόγηση), Media. Οι προεκτάσεις του ανθρώπου, Αθήνα: Κάλβος (Ελληνική µετάφραση) McQuail D. (1997), Εισαγωγή στη θεωρία της µαζικής επικοινωνίας, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Middleton R. (2000), Studying popular music, Buckingham: Open University Press Mumford L. (1970), The pentagon of power, New York: Harcourt Brace Mumford L. (1985), Ο µύθος της µηχανής, Αθήνα: Ύψιλον (Ελληνική µετάφραση) Ong W. (2001), Προφορικότητα και εγγραµµατοσύνη, Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης (Ελληνική µετάφραση) Papert S. (1991), Νοητικές Θύελλες: Παιδιά, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και δυναµικές ιδέες, Αθήνα: Εκδόσεις Οδυσσέας (Ελληνική µετάφραση) Postman N. (1998), ιασκεδάζοντας µέχρι θανάτου. Ο δηµόσιος λόγος στην εποχή του θεάµατος, Αθήνα: ροµέας (Ελληνική µετάφραση) Postman N. (1999), Τεχνοπώλειο, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Thompson J. (1998), Νεωτερικότητα και µέσα επικοινωνίας, Αθήνα: Παπαζήσης (Ελληνική µετάφραση) Weizenbaum J. (1976), Power and human reason: from Judgment to calculation, San Francisco: W. H. Freeman Ανωγειανάκης Φ. (1991), Ελληνικά λαϊκά µουσικά όργανα, Αθήνα: Μέλισσα

14 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Βενιέρης Γ. (1986), Πληροφορική επανάσταση, Αθήνα: Λιβάνης Βρύζας Κ. (2000), Νέες τεχνολογίες, νέες µυθολογίες, στο Εξαρχάκος Θ., (επ.), Οι νέες τεχνολογίες για την κοινωνία και τον πολιτισµό. Πρακτικά Β πανελληνίου συνεδρίου, , Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών - Παιδαγωγικό Ινστιτούτο - Κέντρο Έρευνας Επιστήµης και Εκπαίδευσης Γαρίνης Α. (1993), Ρυθµολογία και ανάλυση, Αθήνα Γεωργιάδης Θ. (1994), Μουσική και γλώσσα, Αθήνα: Νεφέλη (Ελληνική µετάφραση) Γουσέτης Κ. (1970), Αναλογικοί υπολογισταί, Αθήνα: Έλεξ Γρηγορίου Μ. (1988), Μουσική και τεχνολογία, στο Ρηγοπούλου Π. κ.α. Τέχνη και τεχνολογία, , Αθήνα: Ύψιλον εµερτζής Κ. (1998), Η µουσικολογία ως γλωσσολογία, Αθήνα: Παπαζήσης ερτούζος Μ. (2001), Η ανολοκλήρωτη επανάσταση. Οι ανθρωποκεντρικοί υπολογιστές και τι µπορούν να κάνουν για εµάς, Αθήνα: Λιβάνης (Ελληνική µετάφραση) Κιουρτσάκης Γ. (2003), Η τρελή σοφία ή τα ανίερα ιερά. οκίµιο για το καρναβάλι και τη γλώσσα του, Αθήνα: Νεφέλη Μαλεβίτσης Χ. (1995), Φιλοσοφία και θρησκεία, Αθήνα: Παρουσία Μαρµαράς Ν. (1990), Καλλιτεχνική δηµιουργία και ηλεκτρονικοί υπολογιστές: Η ανάγκη προσαρµογής των εργαλείων στους χρήστες-δηµιουργούς, στο ρακόπουλος Β. κ. α. (επιµ.), Κουλτούρα και τεχνολογία. Το συµπόσιο, , Αθήνα: Praxis Μερακλής Μ. (1992), Ελληνική λαογραφία, Γ τόµος, Λαϊκή τέχνη, Αθήνα: Οδυσσέας Νεγρεπόντης, Ν. (1995), Ψηφιακός Κόσµος, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Ξενάκης Ι. (2001), Κείµενα περί Μουσικής και Αρχιτεκτονικής, Αθήνα: Ψυχογιός (Ελληνική µετάφραση) Παραδέλλης Θ. (2001), Προφορικότητα και Εγγραµµατοσύνη: από την αυτόνοµη δράση στην κοινωνική πρακτική, Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση, στο Ong W. (επιµ.), Προφορικότητα και εγγραµµατοσύνη, ix-xxxiv, Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης (Ελληνική µετάφραση) Πολίτης Α. (1982), Το βιβλίο µέσο παραγωγής της προφορικής γνώσης. υσκολίες και προβληµατισµοί γύρω από το θέµα, στο Συλλογικό, Πρακτικά του Α ιεθνούς Συµποσίου του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών, , Αθήνα Σαρίκας Ζ. (1987), Μύθοι της τεχνολογίας, Θεσσαλονίκη: Εκδοτική Θεσσαλονίκης Σπυρίδης Χ. (1996), Μουσική ακουστική, Θεσσαλονίκη Χτούρης Σ. (1997), Μεταβιοµηχανική κοινωνία και η κοινωνία της πληροφορίας, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολυ-Μέσα. Multi-Media

Πολυ-Μέσα. Multi-Media Μέσα (Media) Πολυ-Μέσα Multi-Media Μέσο (medium) Έννοια-κλειδί στη µελέτη της επικοινωνίας είναι η έννοια του µέσου. Ένα µέσο (medium) µπορεί να περιγραφεί ως ένα ολοκληρωµένο σύστηµα (φυσικόήτεχνητό)

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός»

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στην Οργανοτοπία»: η µεταµάθηση µέσα από την εκπαιδευτική κατασκευή µουσικών οργάνων

«Ταξιδεύοντας στην Οργανοτοπία»: η µεταµάθηση µέσα από την εκπαιδευτική κατασκευή µουσικών οργάνων «Ταξιδεύοντας στην Οργανοτοπία»: η µεταµάθηση µέσα από την εκπαιδευτική κατασκευή µουσικών οργάνων Σαρρής ηµήτρης, Εκπαιδευτικός Μουσικής, Μ.Α. Πολιτισµού υ.δ. Τ.Ε.Μ.ΠΟ. Πάντειο Πανεπιστήµιο Αθηνών Περίληψη:

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

«Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις

«Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις «Οι δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας μέσα από τις ψηφιακές πόλεις/ περιφέρειες» Γιάννης Καλογήρου, Αν. Καθηγητής ΕΜΠ, Infostrag/ ΕΒΕΟ, Επιστημονικός Σύμβουλος ΚΕΔΚΕ 12 ο Greek ICT FORUM, Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1. Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1. Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1 Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γραφικές παραστάσεις µε υπολογιστές έχουν προχωρήσει πολύ από τότε που οι ε- πιστήµονες που δούλευαν

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 1.1. Περιοδική κίνηση Περιοδικά φαινόμενα 9 1.2. Ταλάντωση - Ταλαντούμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ ΑNALYTICAL THOUGHT AND CREATIVITY Η διεπιστημονική προσέγγιση των αντικειμένων

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

«Μουσικές» ΤΠΕ. Ελένη Αργυρού Μορφή Καθηγήτρια Μουσικής Β Περιφερειακό Γυμνάσιο Λευκωσίας

«Μουσικές» ΤΠΕ. Ελένη Αργυρού Μορφή Καθηγήτρια Μουσικής Β Περιφερειακό Γυμνάσιο Λευκωσίας «Μουσικές» ΤΠΕ Ελένη Αργυρού Μορφή Καθηγήτρια Μουσικής Β Περιφερειακό Γυμνάσιο Λευκωσίας Περιεχόμενα Εισαγωγή Περιγραφή και Πρόσθετη αξία των ΤΠΕ Φάση Α - Προετοιμασία Φάση Β - Εφαρμογή Φάση Γ - Αναστοχασμός

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007

Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ2006-07 Σ Ε ΛΑΡΙΣΑΣ Προγραµµατισµός από Ιανουάριο 2007 έως Ιούνιο 2007 β επίπεδο Επιστηµονικός Γραµµατισµός Υπεύθυνος καθηγητής: Αβραάµ Κοέν Θέµα - άξονες ανάπτυξης Στοχοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήχος. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης

Ο Ήχος. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Ο Ήχος Τµήµα: β1 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Γεώργιος Ελευθεριάδης Ο Ήχος Έχει σχέση ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας

5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας 5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας 5.1 Εισαγωγή 5.2 Τα βασικά χαρακτηριστικά της συντελούμενης αλλαγής 5.3 Οι νέες προτεραιότητες 5.4 Τα συστατικά στοιχεία του νέου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I Εισαγωγή στην εκπαιδευτική τεχνολογία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη µάθηση και την τεχνολογία 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Από τη θεωρία στην εφαρµογή 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η/Υ και υπολογιστικά εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Ένα αρχέγονο ερώτηµα Τι είναι η γνώση; Ποια η διαδικασία του γνωρίζειν; θεωρίες, επιστημολογίες, μεταφορές και πρακτικές στην τάξη των μαθηματικών Μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα εµπλουτισµένα ηλεκτρονικά βιβλία Πληροφορικής Γυµνασίου και η ένταξή τους στην εκπαιδευτική πρακτική

Τα εµπλουτισµένα ηλεκτρονικά βιβλία Πληροφορικής Γυµνασίου και η ένταξή τους στην εκπαιδευτική πρακτική Τα εµπλουτισµένα ηλεκτρονικά βιβλία Πληροφορικής Γυµνασίου και η ένταξή τους στην εκπαιδευτική πρακτική Α. Σαριδάκη, Π. Τσάκωνας, Α. Παλιούρας, Ε. Χριστοπούλου, Α. Πέτσος, Π. Τουκίλογλου, Α. Τζιµογιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Μια στατιστική έρευνα των παραµέτρων διδασκαλίας του µαθήµατος "Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον"

Μια στατιστική έρευνα των παραµέτρων διδασκαλίας του µαθήµατος Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον 106 2 η Πανελλήνια ιηµερίδα µε διεθνή συµµετοχή «ιδακτική της Πληροφορικής» Μια στατιστική έρευνα των παραµέτρων διδασκαλίας του µαθήµατος "Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον" Χρήστος Κοίλιας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τεχνολογία Πολυµέσων 01-1

Εισαγωγή. Τεχνολογία Πολυµέσων 01-1 Εισαγωγή Τι είναι τα πολυµέσα Ποιοι εµπλέκονται στα πολυµέσα Χαρακτηριστικά των µέσων Απαιτήσεις πολυµέσων Ιδιότητες πολυµέσων Μετάδοση πολυµέσων οµή συστηµάτων πολυµέσων Τεχνολογία Πολυµέσων 01-1 Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα