Πολιτισµική ιάσταση της Πληροφορικής και Λαϊκή Μουσική: ένα Πλαίσιο Προβληµατισµού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πολιτισµική ιάσταση της Πληροφορικής και Λαϊκή Μουσική: ένα Πλαίσιο Προβληµατισµού"

Transcript

1 Πολιτισµική ιάσταση της Πληροφορικής και Λαϊκή Μουσική: ένα Πλαίσιο Προβληµατισµού ηµήτρης Σαρρής Τµήµα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής, ΤΕΙ Ηπείρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής µπορεί να συντελέσει σε µια µορφή µεταγνώσης κατά τις σπουδές αντικειµένων πληροφορικής. Η κατανόηση των ιδεών, αξιών και νοηµάτων που περικλείει η πληροφορική, όχι µόνο ως θεωρητικές γνώσεις αλλά και ως αφετηρίες πρακτικών της καθηµερινότητας, είναι δυνατόν να λειτουργήσει γονιµοποιητικά στον στοχασµό και κατά συνέπεια στην δράση του ατόµου που την χρησιµοποιεί. Ειδικότερα, η συζήτηση για την σχέση της λαϊκής µουσικής και της πληροφορικής προκύπτει όχι µόνο γιατί πρόκειται για µια σύζευξη που βιώνουν οι µουσικοί, αλλά και γιατί συνεπακόλουθα, πληροφορική και µουσική βρέθηκαν να διδάσκονται κάτω από ένα κοινό πλαίσιο σπουδών. Με αφετηρία θεωρήσεις για την έννοια της πληροφορικής κουλτούρας και της τεχνολογίας δίνεται έµφαση στο σχήµα «προφορικότηταεγγραµµατισµός» ως ερµηνευτικό εργαλείο. Στόχος της συζήτησης είναι να δοθούν εναύσµατα για µεταγνωστικές, αναστοχαστικές διεργασίες σχετικά µε τις διαδικασίες µουσικής εκπαίδευσης και δηµιουργίας µέσα από πληροφορικές εφαρµογές. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής, πληροφορική κουλτούρα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ιερευνώντας την πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής, βρίσκουµε µια πολύµορφη συνάρτησή της µε την πολιτισµική µας καθηµερινότητα, την κουλτούρα και τις τέχνες. Στην ιστορία της πληροφορικής η συνάρτηση αυτή δεν περιορίζεται µόνο στο πρόσφατο παρελθόν της ραγδαίας ανάπτυξής της, αλλά είναι δυνατόν να εντοπιστεί διαχρονικά (Breton 1991). Στην κατάδειξη της σχέσης πληροφορικής και κουλτούρας η µουσική έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο, αναδεικνύοντάς την, τόσο κατά την εγγενή θεωρητική της ανάπτυξη, όσο και στην έµπρακτη υλοποίησή της διαχρονικά, από τα εκάστοτε τεχνολογικά µέσα (Durham 1988, Madden 1999, Ξενάκης 2001). Ο Νικόλας Νεγρεπόντης (1995), χαρακτηρίζει την µουσική µια «από τις σπουδαιότερες κατευθυντήριες δυνάµεις στην επιστήµη της πληροφορικής». Στον 20ο αιώνα τεράστιοι και δυσκίνητοι ηλεκτρονικοί «συνθετητές ήχου», διέγραψαν στα πανεπιστηµιακά εργαστήρια µια πορεία παράλληλη µε αυτή των αντίστοιχων πρώτων υπολογιστών, φτάνοντας, µέσα σε λίγες δεκαετίες, να συνυπάρχουν στους προσωπικούς υπολογιστές, µε τις ανάλογες εφαρµογές, που µαζικά πλέον ήταν Πρακτικά Εργασιών 3 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική της Πληροφορικής» Α. Τζιµογιάννης (επιµ.) Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Κόρινθος, 7-9 Οκτωβρίου 2005

2 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο διαθέσιµοι. Με την ανάπτυξη των δικτύων, η µουσική πράξη έχοντας διαφορετικούς αποδέκτες, υλοποιείται πλέον όχι ως ένα δρώµενο µιας τοπικής πολιτισµικής κοινότητας, αλλά ως ένα «µετα-δρώµενο», προσανατολισµένο στους καινούργιους κανόνες «οργάνωσης και απόδοσής του». Παράλληλα, νέες δυναµικές δηµιουργούνται πλέον σε κάθε σύζευξη παραδοσιακού πολιτισµικού αγαθού και µοντέρνων επικοινωνιακών διαύλων, που σε πολλά επίπεδα βλέπουµε να πραγµατώνονται τα τελευταία χρόνια (Χτούρης 1997). Ακόµη και η ίδια η αντίληψη του «εαυτού» και της «ταυτότητας», µη εξαιρουµένων αυτών του δηµιουργού και του ακροατή, παίρνουν νέες διαστάσεις µέσα από τις επικοινωνίες µε την διαµεσολάβηση του υπολογιστή (CMC - Computer Mediated Communications) (Jones 1998). Οι εκτεταµένες αυτές επιδράσεις µελετούνται σύµφωνα µε τις κοινωνικές ή τις πολιτισµικές τους διαστάσεις, συχνά η διεπιστηµονικότητα διευρύνεται, ενώ πολλοί µελετητές - και από τον χώρο της πληροφορικής - συνεισφέρουν µέσα από κριτικές αναλύσεις και άλλα κείµενα. Μια καίρια επίδραση της πληροφορικής στην µουσική είναι αυτή στο ίδιο το ηχητικό υλικό, την καταγραφή και την σύνθεσή του, στις ιδέες και τις νοηµατοδοτήσεις που δηµιουργούνται, στον τρόπο δηλαδή που η τεχνολογία συναρτάται µε την κουλτούρα του δηµιουργού και συνεπώς µε το ηχητικό πολιτισµικό έργο. Η επίδραση αυτή στο βαθµό που συνδέεται, όπως θα δούµε, µε διηνεκή εγγενή στοιχεία της µουσικής θεωρίας και µε διαχρονικές µουσικές πρακτικές και δράσεις, σχετίζεται κατ αναλογία µε βασικές αρχές της πληροφορικής. Έτσι, αναφερόµαστε σε στοιχεία της πληροφορικής ως κουλτούρας - δηλαδή νοήµατα, ιδέες, αξίες, διανοήµατα σε ενεργή αλληλόδραση στα πλαίσια µιας συλλογικότητας (Cuche 2001) - που σε ένα µεγάλο βαθµό µπορούν να χαρακτηριστούν γνώσεις και γνωστικές διαδικασίες. Η µελέτη τους, ως θεώρηση της γνώσης, µπορεί να συµβάλλει σε µια µορφή επιστηµολογίας, όπως καταδεικνύει αναφερόµενος στα µέσα (media) ο Neil Postman (1998). Ο χώρος της Λαϊκής Μουσικής, µε τον οποίο θα ασχοληθούµε θα πρέπει να θεωρηθεί ως πολυδιάστατος σε ό,τι αφορά τα µουσικά είδη και τις κουλτούρες, δυναµικός µέσα στον χρόνο και στον τόπο, µε επίσης µεγάλη ευρύτητα σε αναφορές, στο πεδίο της µουσικής (Middleton 2000). Η προβληµατική της συζήτησής µας στοχεύει στην διαµόρφωση ενός πλαισίου, το οποίο αναδεικνύοντας σηµεία συνάρτησης των µουσικών αυτών κουλτουρών µε την πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής να συνεισφέρει στο έργο του δηµιουργού µουσικής µε πληροφορικές εφαρµογές. Ειδικότερα στις σπουδές Λαϊκής Μουσικής, όπου αντικείµενα µουσικής και αντικείµενα πληροφορικής συνυπάρχουν, αναζητούνται οι σχέσεις και επιδράσεις που δηµιουργούνται. Ο βασικός κορµός των όσων θα αναφερθούν, µάλιστα, προέρχεται από ένα διδακτικό αντικείµενο εστιασµένο στην πολιτισµική διάσταση της τεχνολογίας, µε έµφαση στην πληροφορική κουλτούρα, που διδάσκεται στο Τµήµα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής του ΤΕΙ Ηπείρου. Ως γνώση που στέκει στο «ενδιάµεσο» άλλων γνώσεων και αναφέρεται σ αυτές, εν είδει «µεταγνώσεως», το πλαίσιο αυτό στοχεύει στην ενίσχυση της κριτικής αντιµετώπισης του υλικού προς διαχείριση στην εκπαιδευτική και δηµιουργική πράξη.

3 ιδακτική της Πληροφορικής Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ο Philippe Breton (1991) αναφέρεται σε µια «κουλτούρα της πληροφορικής», της οποίας οι βάσεις βρίσκονται στην σύνθεση «επιστηµονικών και τεχνικών ανανεώσεων» από την δεκαετία του 40, που αργότερα οδήγησαν, όπως αναφέρει, σε πεδία όπως η κυβερνητική, η τεχνητή νοηµοσύνη, οι θεωρίες της αυτοοργάνωσης, η συστηµική θεωρία, οι θεωρίες της διαπροσωπικής επικοινωνίας, η τηλεµατική, η τεχνολογία της µαζικής επικοινωνίας και η πληροφορική. Ο Seymour Papert (1991) θεωρεί την επαφή µε τους υπολογιστές ως αφετηρία επίδρασης στην κουλτούρα (culture) της καθηµερινότητας, - στην «παιδεία», όπως έχει αποδοθεί - µέσα από τις «πληροφορικές παιδείες» (computer cultures). Οι «παιδείες» αυτές, καλλιεργούνται, σύµφωνα µε τα παραδείγµατα του Papert, κυρίως µέσα από διαδικασίες όπως η επίλυση προβληµάτων και η χρήση των γλωσσών προγραµµατισµού. Όµως και στα σύγχρονα παραθυρικά περιβάλλοντα των ευρέως χρησιµοποιούµενων εφαρµογών, όπου δεν είναι αναγκαίες οι διαδικασίες αυτές, ενυπάρχουν και µελετούνται ως προς την πολιτισµική τους (cultural) διάσταση, οι πληροφορικές κουλτούρες (computing cultures) (Leigh Star 1996), που, χρόνια πριν, θεώρησε ο Papert ότι θα αναπτυχθούν. Οι Menser και Aronowitz στην µελέτη τους µε τίτλο «τεχνοεπιστήµη και κυβερνοκουλτούρα» (technoscience and cyberculture), συζητούν την άποψη οι «πολιτισµικές σπουδές» να «σηµαίνουν σπουδή στην τεχνολογία» («cultural studies means studying technology»), (Aronowitz et al. 1996) δίνοντας ίσως έτσι την συνέχεια στην παρατήρηση ότι η µελέτη για την κουλτούρα, στράφηκε µετά την ραγδαία ανάπτυξή των ηλεκτρονικών µέσων (media) κατά πολύ προς αυτά (Cazeneuve-Victoroff 1988). Καθώς ο υπολογιστής µας οδήγησε στα πολυµέσα (multimedia) (Νεγρεπόντης 1995), µε την εγκόλπωση «παραδοσιακών» και «νέων» (McQuail 1997) µέσων, µας ωθεί να θεωρήσουµε εύλογα ότι επιδρά εγκεντρίζοντας τις κουλτούρες των µέσων, µε ό,τι εδώ αποκαλούµε πληροφορική κουλτούρα. Το πολιτισµικό πλαίσιο αυτό βασίζεται στην σύνδεση της κουλτούρας µε τα µέσα (media), ένα εκ των οποίων είναι και ο υπολογιστής. Μια οπτική βασισµένη στην άποψη του Marshall McLuhan εντοπίζει επικοινωνιακές λειτουργίες και πολιτισµικό περιεχόµενο σε κάθε µορφή τεχνολογίας. Ο McLuhan ανέδειξε πολιτισµικές επιδράσεις στην ίδια τη δοµή και τις λειτουργίες κάθε τεχνολογίας, κάθε τεχνολογήµατος, άποψη που συµπύκνωσε στη φράση «το µέσο είναι το µήνυµα». Ο υπολογιστής ως φορέας προηγούµενων τεχνολογιών, όπως της γραφής ή της τυπογραφικής αναπαραγωγής, αποκτά πολιτισµικές και επικοινωνιακές λειτουργίες, πριν καν λειτουργήσει ως πολυµέσο, οπότε ακόµη περισσότερα µπορούν να ειπωθούν. Μια αντίστροφη, θα λέγαµε, πορεία της «εγκόλπωσης» άλλων συσκευών - µέσων από τον υπολογιστή είναι αυτή της «διάχυσης» των τεχνολογικών στοιχείων του σε άλλες συσκευές. Η διαδικασία αυτή καθιστά την πληροφορική τεχνολογία, «πανταχού παρούσα» (ubiquitous) σε ένα πλήθος χρήσεων και συσκευών, δηµιουργώντας έτσι µια σχετική «δυσκολία» στην µελέτη των ιδεών που συνεπάγεται η πληροφορική τεχνολογία (Postman 1999). Οι ιδέες αυτές σχηµατοποιούνται έξω από τις τεχνολογικές κατασκευές, φέρουν ωστόσο τα χαρακτηριστικά ενός «µηχανισµού», και συναρτούνται µε την πληροφορική τεχνολογία. Στην λογική αυτή ο Neil Postman (1999) κάνει λόγο για τις

4 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «αόρατες τεχνολογίες», που εντοπίζονται στις δοµές της καθηµερινότητάς µας. ιάχυτες, αλλά χωρίς να γίνονται αντιληπτές, οι τεχνολογίες αυτές συνιστούν την «αποϋλοποιηµένη» εκδοχή µιας «πανταχού παρούσας» (ubiquitous) τεχνολογίας, χαρακτηρισµός που αποδίδεται, µάλιστα, σε υλικά τεχνολογικά επιτεύγµατα που αποκτούν µια τέτοια χρήση. Θα ονοµάσουµε στη µελέτη µας µια τέτοια τεχνολογία που λειτουργεί στο επίπεδο της νόησης, «αφανή». Αν η έλευση του µικροεπεξεργαστή ενθουσιάζει ως τεχνολογία που µεταλλάσσει τα πάντα καθώς «είναι πολύ πιο εύκολο να µετακινήσεις ηλεκτρόνια παρά µηχανικά µέρη» (Βενιέρης 1986), θα λέγαµε ότι σε µια «αφανή» - στο επίπεδο των ιδεών, δηλαδή - τεχνολογία, παρακάµπτεται ακόµη και αυτό το στάδιο. Πρόκειται για µια χρηστική εκτίµηση των «αποϋλοποιηµένων», όπως µπορούµε να τις πούµε, τεχνολογιών, που έχει επισηµανθεί ακόµη και στο επίπεδο µιας συλλογικότητας, καθώς αυτή µπορεί να οργανώνεται και να λειτουργεί µέσα από µηχανικούς συσχετισµούς των µελών της (Mumford 1985, Koyré 1991). Η λειτουργία ενός τέτοιου στοιχείου τεχνολογικής κουλτούρας στο επίπεδο της ιδέας, διαχωρισµένο από την υλική κατασκευή αλλά εµπνευσµένο απ αυτή, είναι µια «κατάκτηση» στο διανοητικό επίπεδο, µια ωφέλεια στην οποία ο Papert στοχεύει, καθώς αναφέρεται σε µια «δυναµική εικόνα του παιδιού ως επιστηµολόγου», του παιδιού, που, αποκτώντας πληροφορική κουλτούρα, καθίσταται «ενεργός δηµιουργός των δικών του διανοητικών δοµών» (Papert 1991). Όπως θα δούµε, η µουσική πράξη είναι µια ανάλογη διαδικασία όπου οι µουσικοί όντας σε εκτεχνολογηµένη σύζευξη µε το µουσικό όργανο, συµµετέχουν σε ένα τέτοιο σύνολο τεχνολογιών. Ακόµη και στο επίπεδο της µουσικής σύµπραξης αναπτύσσονται µορφές «µηχανοποιηµένων» συσχετισµών µεταξύ των µουσικών. Κοινή συνισταµένη στις ενστερνισµένες αυτές τεχνολογίες είναι οι µορφές αυτοελέγχου που αναπτύσσει το άτοµο, χαρακτηριστικό που µας συνδέει µε την έννοια της κουλτούρας, η οποία όπως αναφέρει ο Norbert Elias (1997) αποκτάται µέσα από τέτοιες διαδικασίες. Η πληροφορική διαφοροποιείται από άλλες τεχνολογίες στο επίπεδο των βασικών της αρχών, για τις οποίες ο Philippe Breton (1991) δεν θεωρεί ότι έχουν µεταβληθεί από τις απαρχές των πρώτων υπολογιστών, παρά τις εξελίξεις και τις γενιές που έχουν µεσολαβήσει. Παράλληλα, εντοπίζει την πληροφορία - µε την έννοια που οι θεµελιωτές της θεωρίας της, Ralph Vinton Lyon Hartley και Claude Shannon την χρησιµοποίησαν - ως «το βασικό αντικείµενο, γύρω από το οποίο θα οργανωθεί, από την µεταπολεµική περίοδο, ο κόσµος των υπολογιστών και των πληροφορικών επιστηµών». «Το κοινό φαντασιακό», αναφέρει, «σε όλες τις έρευνες, που συγκλίνουν προς την έννοια της πληροφορίας, φαίνεται ότι είναι η δυνατότητα να διαβλέπουµε, σε ένα µήνυµα, για παράδειγµα, αλλά επίσης και γενικά σε ένα οποιοδήποτε γεγονός, µια διάκριση µεταξύ του νοήµατος και της µορφής». Η «απόδοση µορφής» - informatio στα λατινικά - στο µήνυµα, διαχωρισµένης απόλυτα από το νόηµά της, ώστε να είναι επεξεργάσιµη από τις µηχανές, ανακαλύπτεται στον 20ο αιώνα ότι µπορεί να οδηγήσει σε σύµβολα και σήµατα στα οποία η µορφή έχει αποσυντεθεί και τα οποία «παράγονται ουσιαστικά από το φυσικό φορέα του µηνύµατος» (Breton 1991). Ενώ τα ζητήµατα µορφής εναπόκεινται σε θέµατα διανοητικών κατασκευών και αναλυτικών µοντέλων, ελέγξιµων στο επίπεδο

5 ιδακτική της Πληροφορικής της τεχνολογικής έρευνας, τα πράγµατα διαφοροποιούνται ως προς το νόηµα, καθώς αυτό δηµιουργείται από τον άνθρωπο. Έτσι, η σύνθεση του νοήµατος από τον ήχο της γλώσσας είναι δυνατό να συνιστά ένα τυπικό πρόβληµα της επιστήµης, που µελετάται µέσα από το σύστηµα κανόνων µιας παραγωγικής γραµµατικής (Chomsky 1984), όµως όταν πρόκειται για σχέσεις µουσικής και γλώσσας (Γεωργιάδης 1994) αναφύονται διαφορετικά ζητήµατα υποκειµενικότητας, όπως και για τον ήχο και τη µουσική, όπου είναι προτιµότερο να µιλάµε για µουσική υφή, αντί για µουσική δοµή ( εµερτζής 1998). Η διαδικασία αυτή παραγωγής συµβόλων και σηµάτων δυνάµενων να υποστούν πλέον διαχείριση από τεχνολογικούς παράγοντες εµφανίζεται σε πολλές εκδοχές (Haugeland 1992), από τους πρώτους βόλους που µετρήθηκαν στις γραµµές ενός άβακα, µέχρι τον δυαδικό κώδικα που ρέει στο διαδίκτυο. Ο McLuhan αναφέρεται στα πολιτισµικά χαρακτηριστικά ανάµεσα στις φυλετικές και τις εγγράµµατες κουλτούρες, όπου οι λειτουργίες της γραφής έχουν αναπτυχθεί. Ωστόσο είναι ο Walter Ong (2001), αυτός που δίνει έµφαση στο ευρύτερα χρησιµοποιούµενο σχήµα των προφορικών και των εγγράµµατων κουλτουρών, στο οποίο ορόσηµο αποτελεί η ανακάλυψη του αλφαβήτου (McLuhan, Ong 2001), που οδήγησε σε ό,τι ο Havelock (1982) ονόµασε αλφαβητικό νου (the alphabetic mind) (Castells 1997). Προφορικότητα και εγγραµµατισµός συνιστούν ένα δυϊκό σχήµα, που εκφράζει τις τάσεις ανάλογων θεωρητικών σχηµάτων όπως παραδοσιακό - µοντέρνο, ακουστικό - οπτικό, συλλογικό - ατοµικό, υποκειµενικό - αντικειµενικό, αφήγηση - κείµενο, συγχρονικό - διαχρονικό (Παραδέλλης 2001, Baynham 2000). Τα σχήµατα αυτά, µε επίκεντρο την προφορικότητα και τον εγγραµµατισµό, έχουν στοιχειοθετήσει συλλογιστικές µελέτης των επιδράσεων της πληροφορικής στην κουλτούρα (Castells 1997, Lévy 1997, Postman 1999, Ong 2001). Μετά το αλφάβητο, το κείµενο (text) µε τις τεχνολογίες του και την τυπογραφική αναπαραγωγή εµφανίζονται τα σύγχρονα µέσα (media). Αυτά, ενώ εµπεριέχουν προϋπάρχουσες εγγράµµατες τεχνολογίες (Ong 2001, McLuhan) εντούτοις επανεισάγουν καινούργιες µορφές ηχοκεντρικής επικοινωνίας, συνεπώς προφορικότητας, που εµφανίζεται στις σύγχρονες κουλτούρες µε ποικίλους τρόπους και ο Ong (2001) την ονοµάζει πλέον «δευτερογενή προφορικότητα». Η προφορικότητα και ο εγγραµµατισµός δεν πρέπει να συναρτηθούν αυστηρά µε την ύπαρξη ή απουσία ήχου και γραφής αντίστοιχα. Ως έννοιες λειτουργούν µάλλον ερµηνευτικά, αναφερόµενες σε συνθήκες όπου πολιτισµικά και επικοινωνιακά στοιχεία απορρέουν από µορφές οργάνωσης µε επίκεντρο τον ήχο ή την γραφή αντίστοιχα. Είναι δυνατόν να έχουµε στοιχεία εγγραµµατισµού σε µια κουλτούρα που φαινοµενικά απουσιάζει η γραφή ή στοιχεία προφορικότητας ενώ απουσιάζει κάθε ήχος. Άλλωστε πλήρη απουσία εγγραµµατισµού συναντήσαµε µόνο στις πρωτογενώς προφορικές κουλτούρες, πριν την εµφάνιση της γραφής, ενώ έκτοτε προφορικά και εγγράµµατα στοιχεία συνυπάρχουν (Ong 2001), ώστε να µας οδηγούν σε «µεικτές», όπως µπορούν να ειπωθούν, τυπολογίες κουλτουρών. Σ αυτές διαφοροποιείται ο βαθµός και ο τρόπος που υφίστανται χαρακτηριστικά προφορικότητας και εγγραµµατισµού (Calvet 1995, Goody 1987). Οι υπολογιστές, καθώς στοιχειοθετούν εργαλεία µιας εγγράµµατης κουλτούρας (Bolter 1991) φαίνεται να υλοποιούν την ιδέα που µόλις το 1945 διατύπωσε ο Vannevar

6 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Bush (2001), για µια µορφή εγγράµµατης, όπως µπορεί να χαρακτηριστεί, διαχείρισης της ανθρώπινης γνώσης µέσα από µια κατασκευή που αργότερα ο Ted Nelson ονόµαζε υπερκείµενο (hypertext). H νέα δυναµική αυτή µορφή καταργεί την γραµµικότητα του απλού κειµένου (text) µέσα από την σύνδεση των σηµείων - συµβόλων του, απ ευθείας µε την παράσταση του νοήµατος που πρεσβεύουν, µέσα από µια αδιάκοπη ενεργοποίηση δεσµών (links). O Jay David Bolter (1991) µέσα από την πορεία ανάπτυξης των σηµείων αυτών διαβλέπει την δυνατότητα της διαρκούς οικοδόµησης ενός κόσµου ηλεκτρονικών σηµείων (electronic signs), που θα οδηγήσει στην γεφύρωση, στην ένωση του µυαλού και της επιφάνειας της γραφής, σε ένα ενιαίο όλον. Μια τέτοια σύνδεση ευνοεί τις δυνατότητες δηµιουργίας τέχνης - συνεπώς και µουσικής - µέσα από τους υπολογιστές και µ αυτήν συναινεί, θα λέγαµε, η θεώρηση του Lévy (1997) για τον κυβερνοχώρο ως πεδίο αναθεώρησης της σχέσης µας µε την γνώση µε έναν δυναµικό τρόπο. εν ανακόπτεται έτσι ο χαρακτήρας της τέχνης, που κινείται στην σφαίρα της πρωτογενούς δηµιουργικότητας και λειτουργεί ως δυνατότητα «για να εκδηλωθούν οι συγκινήσεις, οι αισθήσεις που βιώνονται στα εσώτατα βάθη της υποκειµενικότητας» (Lévy 1999). O Νεγρεπόντης (1995) σπεύδει να αναφέρει το µουσικό χώρο ως την «τέλεια νοηµατική περιοχή για να κινηθούµε µεταξύ τεχνολογίας και έκφρασης, επιστήµης και τέχνης, προσωπικών στιγµών και δηµοσιότητας». Σε ανάλογες συλλογιστικές εκτυλίσσεται κριτικός λόγος για την πληροφορική. O Postman (1999), στέκεται κριτικά στις απόψεις του Bolter, υπενθυµίζοντας την πεποίθηση του Joseph Weizenbaum (1976) πως «οι άνθρωποι έχουν µια µοναδική, βιολογικά προερχόµενη, άυλη πνευµατική ζωή, που σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί να γίνει αντικείµενο µίµησης από µια µηχανή, αλλά ποτέ δεν είναι δυνατόν να αντιγραφεί». Σε µια ανάλογη αναφορά στο «θετικιστικό» χαρακτήρα των υπολογιστών, ο Ζήσης Σαρίκας (1987) µας υπενθυµίζει την θεώρηση του Lewis Mumford (1970) για τους υπολογιστές, ως «την έκφραση της µηχανιστικής κοσµοαντίληψης», που «αποκλείει την υποκειµενική, δηλαδή πολύπλευρη, τµηµατική και αβέβαιη σύλληψη» της πραγµατικότητας. Ωστόσο, πρέπει να επισηµάνουµε ότι η πληροφορική ως δυναµικό και πολυδιάστατο περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο πεδίο (Breton 1991) δεν οριοθετείται αλλά υλοποιείται από τις εκάστοτε τεχνολογίες, στις οποίες θα δούµε ότι δεν εντάσσονται απαραίτητα µόνο οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, αλλά και όλες οι προγενέστερες τεχνολογίες (στην περίπτωσή µας, µουσικές) διανοητικές ή υλικές, που µπορούν να θεωρηθούν ως πληροφορικές. Ένα σχήµα που ανιχνεύει στοιχεία προφορικότητας - εγγραµµατισµού, παράδοσης - µοντερνικότητας, συλλογικότητας - ατοµικότητας κ.λπ. θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο που ενισχύει την διορατικότητά µας και δεν επιδρά µε στείρα και ίσως άστοχη κανονιστικότητα. Έτσι, οι υπολογιστές δεν θα πρέπει να αποκοπούν λόγω κάποιου τέτοιου σχήµατος από την παράδοση, ως µοντέρνα τεχνολογία, ή ακόµη από τη λαϊκή (popular) κουλτούρα και την συλλογική δράση. Αν, για παράδειγµα, συσχετίσουµε την πληροφορική µε την µαζική επικοινωνία εύλογα καταλήγουµε ότι η πληροφορική συµβάλλει στην µαζική κουλτούρα (McQuail 1997) και λειτουργεί, µε βάση τα δυϊκά σχήµατα που αναφέραµε, ανασταλτικά στις παραδόσεις και την λαϊκή κουλτούρα.

7 ιδακτική της Πληροφορικής Ωστόσο υπάρχει η θεώρηση ότι τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης (media) - συνεπώς και οι υπολογιστές - δεν απάλειψαν, αλλά µάλλον λειτούργησαν µετασχηµατιστικά για την παράδοση, προσαρµόζοντάς την στις συνθήκες της βιοµηχανοποίησης, η ακόµη λειτούργησαν και ως δηµιουργοί παραδόσεων (Thompson 1998, Μερακλής 1992). Ο Ong (2001) και ο Lévy (1997) αναφέρθηκαν στην προφορικότητα των µέσων, που ως τέτοια σχετίζεται µε την παράδοση (Calvet 1995), ενώ από µια άλλη οπτική ο Γιάννης Κιουρτσάκης (2003) παρατηρεί την υποχώρηση, κατά τους νεότερους χρόνους, της προφορικής παράδοσης «προς όφελος της γραπτής», όµως προσθέτει ότι κι αυτή ενδεχοµένως να αποδυναµώνεται στις µέρες µας για να ακολουθήσει µια άλλη, συσχετισµένη µε τα ηλεκτρονικά µέσα, η οποία δεν µένει παρά «να διαµορφωθεί και να ονοµαστεί». Έχει µάλιστα επισηµανθεί ότι εγγράµµατες πρακτικές µπορούν να οδηγήσουν σε µια παράδοση και ότι εγγράµµατες και προφορικές παραδόσεις µπορούν, να επιδρούν µεταξύ τους (Πολίτης 1982). Σε ένα άλλο θεωρητικό πλαίσιο ο Μιχάλης Μερακλής, διαβλέπει ένα µέρος της κινηµατογραφικής παραγωγής του εικοστού αιώνα ως λαϊκή τέχνη, δίνοντάς µας έναν συλλογισµό κατανόησης του λαϊκού στοιχείου στα µέσα (media). Καθώς ο κινηµατογράφος ως µέσο συγκλίνει µε την σύγχρονη πληροφορική, και η κινηµατογραφική κουλτούρα διαχέεται στην καθηµερινότητά µας µέσα από τις πληροφορικές εφαρµογές δηµιουργίας και επεξεργασίας video, πολλές προεκτάσεις θα µπορούσαν να δοθούν στη συλλογιστική αυτή. Αυτό που πρέπει να επισηµανθεί στις αναφορές αυτές είναι ένας δυνάµει συσχετισµός της πληροφορικής µε στοιχεία µιας παράδοσης, από τον οποίο δεν εξαιρείται ο χώρος της µουσικής. Αναφερθήκαµε στην κουλτούρα της πληροφορικής για να προσεγγίσουµε ακριβώς αυτή την δυνατότητα γονιµοποίησης των δυναµικών της πληροφορικής στην καθηµερινότητα, µέσα από την επίγνωση της κουλτούρας ως µια µορφή «µεταγνώσης» (Haugeland 1992). Βέβαια, εκτός από το µεγάλο εύρος των πεδίων που αναφέρει ο Breton και παραθέσαµε αρχικά, η γονιµοποιός αυτή δυναµική µπορεί να αντλήσει τις θεµατικές της από κλάδους όπως της ανθρωπολογίας, της φιλοσοφίας (Lévy 1999) - της αισθητικής (Cubitt 1998), της γλωσσολογίας, της λογοτεχνίας και των τεχνών, αλλά και από την πολυδιάστατη µελέτη της έννοιας της τεχνολογίας και της σχέσης της µε την κουλτούρα. Ζητήµατα, όπως είναι το περιεχόµενο µιας αρχαιολογίας, µιας φιλοσοφίας, µιας ανθρωπολογίας της πληροφορικής έρχονται επίσης στο προσκήνιο. Απ την άλλη, βλέπουµε ότι οι ίδιοι οι δηµιουργοί των τεχνολογιών, όπως ο Weizenbaum (1976), ο Papert (1991), ο Bush (2001) ή ο Νεγρεπόντης (1995), καταθέτουν στο λόγο τους θεωρήσεις για την πληροφορική στην καθηµερινότητά µας, που συνιστούν επίσης εναύσµατα για µελέτη. Ο Μιχάλης ερτούζος (2001), για παράδειγµα, εντοπίζει και αριθµεί «σφάλµατα» κατά την διαµόρφωση πληροφορικών τεχνολογιών περιγράφοντάς µας ένα περισσότερο προφορικοποιηµένο, θα λέγαµε, µοντέλο «ανθρωποκεντρικών», λειτουργικότερων υπολογιστών. Ο Tim Berners Lee (2002) επίσης, επισηµαίνει την αρχική του στόχευση για έναν «σηµασιολογικό ιστό» και µας παροτρύνει να επαυξήσουµε τους δεσµούς (links), του παγκόσµιου ιστού, φέρνοντάς µας κοντά στην προσδοκία του Bolter για µια συνένωση σκέψης και κειµενικού χώρου.

8 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Η προβληµατική µας κατά την ανάπτυξή της, στόχευσε να αποτελέσει έναυσµα µεταγνωστικών διαδικασιών, κρίσιµων κατά τον Haugeland (1992) για την «νοήµονα ενέργεια» αλλά και ενός αναστοχασµού αναγκαίου «σε πολλά από αυτά που θεωρούµε ιδιαίτερα ώριµα, εξελιγµένα, βαθιά, ενορατικά». Σε ένα τέτοιο επίπεδο η πληροφορική δεν είναι αυτοσκοπός, και οι χρήσεις της είναι δύσκολο να θεωρηθούν άστοχες στην καθηµερινότητά µας ακόµη και ενώπιον µιας δυσλειτουργίας. Βέβαια, βρισκόµαστε στην αφετηρία µιας προβληµατικής. Στοιχεία της πραγµατικότητας, που αποκτούν τώρα το πρόθεµα κυβερνο- (cyber-) ή τα χαρακτηριστικά γράµµατα e-, i-, v- (όπως για παράδειγµα: e-library, i-book, v-lab κ.λπ., που ως προθέµατα παραπέµπουν, κατά κανόνα, αντίστοιχα στον «εξηλεκτρισµό», την διαδικτυακή µεταφορά και την δυνητικοποίηση των στοιχείων αυτών) προοιωνίζουν το εύρος του περιεχοµένου ενός προβληµατισµού για την πολιτισµική διάσταση της πληροφορικής. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΪΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Στις πληροφορικές εφαρµογές της µουσικής οι λειτουργίες του υπολογιστή στοχεύουν σε µια ηχητική και προφορική επικοινωνία, τη στιγµή που οι κατασκευαστικές του αρχές εξακολουθούν να αντλούνται από τις εγγράµµατες τεχνολογικές κουλτούρες. Βέβαια, το ζητούµενο δεν είναι η επινόηση κάποιας µορφής προφορικότητας, όπως µια γλώσσα προγραµµατισµού, που αντί για διάβασε (read) θα είχε την εντολή άκουσε, αντί για σβήσε (erase), την εντολή σώπασε ή αντί για την δηµιουργία τυχαιότητας (randomize) θα είχε κάποιον όρο όπως αυτοσχεδίασε, ή παράλλαξε, όσο κι αν αυτό κάποτε µοιάζει µια ελκυστική προοπτική. Υφίσταται ένας διαχωρισµός, όπου ο εγγράµµατος χαρακτήρας παραµένει στο επίπεδο των κατασκευαστικών αρχών, εκεί όπου η µηχανή επεξεργάζεται την µορφή και δεν σχετίζεται µε το επίπεδο της παραγωγής νοήµατος, όπου το εξαγόµενο προϊόν (output) προσλαµβάνεται από τον άνθρωπο. Στο παρελθόν οι µουσικοί βρέθηκαν µπροστά σε ανάλογες συνθήκες επινόησης εγγράµµατων συστηµατοποιήσεων για να διαχειριστούν τα νοήµατα που παράγει η ελευθεριότητα της προφορικότητας, από την στιγµή που χρησιµοποίησαν προγενέστερες τεχνολογίες ποικίλων τύπων µουσικών κειµένων και µεθόδων συµβολισµού. Κατά την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής µουσικής θεωρίας και του συστήµατος γραφής, αξίζει κατά πρώτον να αναφέρουµε (χωρίς να εκταθούµε σε περαιτέρω ανάλυση), ότι δηµιουργήθηκαν ψηφιοποιηµένα, δυαδικά αναλυτικά σχήµατα. Κανονικό σχήµα για την ανάλυση του µουσικού χρόνου ήταν η θέση και η άρση, στο οποίο εκτυλίσσονται ως µουσικός χώρος η νότα και η παύση, δηλαδή ο ήχος και ο µη ήχος. Η επιλογή της δυαδικότητας ακολουθήθηκε από αναλυτικά σχήµατα και τυποποιήσεις διµερών, τετραµερών, οκταµερών, δεκαεξαµερών, τριανταδιµερών, εξηντατεραµερών και λοιπών δοµών, εξέλιξη εύλογη µε αυτούς τους µαθηµατικούς όρους, όπως άλλωστε ισχύει και στην πληροφορική. Προκειµένου να διαχειριστούµε εγγράµµατα την πιθανώς δυσπροσδιόριστη, δυναµική, υποκειµενικά µεταλλασσόµενη προφορικότητα επιλέγουµε κάτι που µοιάζει µε βελτιστοποιήση µιας διαδικασίας ψηφιοποίησης, δηλαδή αυξάνουµε την ανάλυση και την δειγµατοληψία, χρησιµοποιώντας πυκνότερες αναλυτικές δοµές. Για παράδειγµα

9 ιδακτική της Πληροφορικής δοµούµε σε δεκαέξι αντί για τέσσερα µέρη ένα ρυθµικό ή µελωδικό µόρφωµα γιατί µας το υπαγορεύει µια λεπτοµέρεια, που δεν θέλουµε να αγνοήσουµε, ή ακόµη, θέτουµε εµβόλιµα «γκρουπέτα» νοτών οκταδικής ή µεγαλύτερης λογικής για µια στιγµιαία ανάλογη ανάγκη σε ένα µουσικό κείµενο κατά βάση πιο απλό, δηλαδή τετραδικής ή δυαδικής διάρθρωσης. Αυξηµένη απροσδιοριστία, υποκειµενικότητα και «δηµιουργική από-κανονικοποίηση», µπορούµε να πούµε, αντισταθµίζονται από αναλυτικότερες, πολλαπλότερες, πυκνότερες, περιεκτικότερες σε πληροφορία επιλογές στα µουσικά καταγραφικά και θεωρητικά µοντέλα. Η µουσική θεωρία προεκτείνει τις λύσεις αυτές, δηµιουργώντας και αναλυτικές οδούς µε βάσεις τριµερείς, πενταµερείς, επταµερείς και άλλες. Ακόµη, αναλύει σε περιττή βάση άρτια σχήµατα ή το αντίστροφο (Γαρίνης 1993), δίνοντας πολλές δυνατότητες στον µουσικό, µέσα από εν δυνάµει ή εν ενεργεία αφανείς τεχνολογίες. Βέβαια, η µεταφορά και η αξιοποίηση των τεχνολογιών αυτών στον υπολογιστή είναι ζήτηµα σχεδιασµού αλλά και χρήσης του σχετικού λογισµικού. Η απαρχή της µουσικής τεχνολογίας, όπως την µελετάµε εδώ, γίνεται όταν γεννηθεί µια µουσική ιδέα. Στην απλούστερη εκφορά της, στο απλό τραγούδισµα, απ την στιγµή που η φωνή δεν οµιλεί και δεν είναι παράφωνη, έχουµε την πρώτη τεχνολογία που επενεργεί σε µια υλική υποδοµή. Αν θεωρήσουµε ως παραφωνία την µη υπαγωγή του νου στους τονικούς κανόνες του µελίσµατος, οπότε καθοδηγούνται εσφαλµένα ή τυχαία οι φωνητικές χορδές, η συνθήκη αυτή λύεται όταν ο νους ενθυµήσει, υπό µια έννοια (Μαλεβίτσης 1995) σε ό,τι οι µουσικοί ονοµάζουν, κλίµακα, δρόµο, µακάµ. Τότε εµβαίνοντας σε µια στοιχειώδη προγραµµατιστική ενέργεια, µέσω µιας επαναλαµβανόµενης αυτοµατοποιητικής διαδικασίας µεταξύ νου (σκέψη), φωνητικών χορδών (δράση), αυτιού (ανατροφοδότηση), και πάλι νου (έλεγχος), παράγονται τα σωστά τονικά ύψη. Γενικά, θα λέγαµε ότι ύπαρξη µουσικής σηµαίνει ύπαρξη τεχνολογίας. Αντί φωνητικής χορδής, στο επίπεδο της υλικής υποδοµής µπορεί να υπάρχει το µουσικό όργανο ως σωµατική προέκταση κατά τον McLuhan, ενώ ως προέκταση του νευρικού συστήµατος, το άχθος πολλών αφανών τεχνολογιών, όπως αυτή της παραγωγής τονικού ύψους, µπορεί να επωµιστεί ο υπολογιστής. Από τα τρία χαρακτηριστικά του µουσικού ήχου (Károlyi 1983), η ένταση, συνιστά µορφή ενέργειας (Σπυρίδης 1996) και µάλλον δεν βρίσκουµε γι αυτήν τόσες αναλυτικές µεθόδους όσες για τα άλλα δύο, το τονικό ύψος και την χροιά. Οι τεχνολογίες γι αυτά κυριαρχούν στα µουσικά όργανα, µε δεσπόζον το ζήτηµα του τονικού ύψους δικαιωµατικά, µια και συνάδει µε την «πρώτη αρµονική», απ αυτές που συνθέτουν την χροιά (Σπυρίδης 1996). Έτσι, πρωτίστως απασχολεί τους µουσικούς η δηµιουργία µιας κατασκευής, όπου απ τα δεδοµένα δακτυλικών επαφών σε πλήκτρα, χορδές και οπές, θα αποδώσει το σωστό τονικό ύψος ως ένας αναλογικός υπολογιστής (Γουσέτης 1970). Καθώς στα µουσικά όργανα, οι ίδιες τεχνολογικές αρχές, υλοποιούνται πλέον µέσα από υλικές υποδοµές (hardware), το νευροµυϊκό σύστηµα συνδέει το διανόηµα µε το διαµορφωµένο να δρα υπολογιστικά ηχογόνο σώµα. Και στις κατασκευές αυτές, όπως και στη µουσική γραφή, οι τεχνολογίες είναι βέβαια κοινές. Η σχέση αυτή του µουσικού κειµένου (από την αυτοσχέδια σηµείωση του αυτοδίδακτου οργανοπαίκτη µέχρι την συστηµατική ορχηστική παρτιτούρα) µε την θεωρία της πληροφορικής και της

10 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο πληροφορίας, συναινεί στον πληροφορικό χαρακτήρα των µουσικών οργάνων. Σχήµατα, φιγούρες, σχέδια και στολισµοί πάνω τους, είναι πολιτισµικά στοιχεία, που δεν κάνουν πάντα προφανή αλλά δεν µπορούν καθόλου να ακυρώσουν την µηχανική, υπολογιστική αυτή λειτουργία τους. Χωρίς καµία παραχώρηση στην αισθητική, υλοποιούνται σ αυτά τεχνολογίες ελέγχου των χαρακτηριστικών του ήχου, που για αιώνες επινοούν µουσικοί, φυσικοί, µαθηµατικοί, φιλόσοφοι και άλλοι επιστήµονες (Madden 1999). Η παραγωγή τονικού ύψους µε το συγκερασµένο σύστηµα, είναι ευρέως διαδεδοµένη στην καθηµερινότητά µας, αφανής στα ηλεκτρονικά κουδουνίσµατα αλλά και διάχυτη ακόµη και στα κινητά, που έχουν ενσωµατωµένη τη δυνατότητα σύνθεσης µουσικής. Το σύστηµα αυτό απεικονίζεται µε κατανοητή γραµµικότητα στην παράθεση των πλήκτρων ενός πιάνου. Με περισσότερο κατακερµατισµένες παραθέσεις νοτών συναντάται στα συγκερασµένα έγχορδα, πνευστά και µελωδικά κρουστά. Η κατασκευαστική ποικιλότητα στην οικογένεια των ταµπουράδων (Ανωγειανάκης 1991), λαϊκών εγχόρδων µε ευρεία γεωγραφική παρουσία, µας δίνει πολλά παραδείγµατα τεχνολογικών παραλλαγών µε αφετηρία τον συγκερασµό. Σύγχρονοι ταµπουράδες, µπουζούκια και µπαγλαµάδες, υλοποιούν, µε σταθερά µεταλλικά τάστα στο χέρι τους, την συγκερασµένη τονική τεχνολογία, χωρίς απαραίτητα οι χρήστες τους να την αναγνωρίζουν, παρόλο που την χρησιµοποιούν ακόµη και όταν τραγουδούν. Οι οργανοκατασκευαστές επωµίζονται εδώ, την ευθύνη προγραµµατισµού των µουσικών οργάνων κατά τις κεκτηµένες εγγράµµατες ή προφορικές γνώσεις και δεξιότητες σχετικά µε την µέθοδο του συγκερασµού. Άλλη περίπτωση συνιστούν οι ταµπουράδες µε κινούµενα τάστα, τους µπερντέδες, όπου η κατασκευή επιτρέπει στον µουσικό να υλοποιήσει κι άλλες µεθόδους παραγωγής νοτών, συγκερασµένες ή µη. Όσο πιο λεπτεπίλεπτη µεθοδολογία ακολουθηθεί, τόσο αναλυτικότερα δοµηµένη θα υλοποιηθεί µια αντίστοιχη θεωρία ή µια γραφή. Ακόµη, είναι σπάνιο αλλά πιθανό να αγνοηθεί τεχνικά η υιοθέτηση µιας εγγράµµατης µεθόδου για τον προσδιορισµό των τονικών υψών, για παράδειγµα, γιατί ο κατασκευαστής προτιµά κάποιο κριτήριο εργονοµίας, (όπως συµβαίνει και σε µερικές φλογέρες) (Ανωγειανάκης 1991) και όχι κάποια οπτικά και ακουστικά αναγνωρίσιµη µετρική πιστότητα, οπότε το µουσικό όργανο µε άκυρο αυτό το επίπεδο µουσικής τεχνολογίας θα καταστεί παράφωνο αλλά όχι στερηµένο τεχνολογιών σε άλλα επίπεδα. Μια ακόµη παραλλαγή είναι τα έγχορδα όργανα χωρίς τάστα (άταστα), όπου η προγραµµατιστική δράση του µουσικού είναι καθολική, καθώς απουσιάζει το λογισµικό των ρυθµιζόµενων µπερντέδων ή των σταθερών τάστων. Οι µουσικοί των άταστων οργάνων επωµίζονται το διπλό βάρος να σπουδάσουν την τεχνολογία που παράγει το κάθε µουσικό σύστηµα, καθώς και µια δεύτερη πολυσύνθετη τεχνολογία που ισχύει για όλα τα έγχορδα αλλά υλοποιείται µε µεγαλύτερη ευκολία όταν υπάρχουν τάστα ή µπερντέδες. Πρόκειται για το σύνολο των δαχτυλοθετικών µηχανισµών και περιλαµβάνεται στις µηχανικές και αυτοµατοποιητικές δυνατότητες και περιορισµούς που θέτει η σύµπραξη σώµατος και τεχνολογήµατος, ό,τι οι µουσικοί αποκαλούν τεχνική. Η διάρθρωση της τεχνικής κατά κανόνα ακολουθεί κι αυτή εγγράµµατη λογική. Έχει καθοριστική επίδραση στον ήχο και λιγότερο ή περισσότερο πασχίζει να βελτιώσει και να ισοσκελίσει µε σχεδόν «προκρούστειο» τρόπο όλα τα

11 ιδακτική της Πληροφορικής δάχτυλα, τα οποία όντας αριθµηµένα συνδέονται µε τα αναλυτικά δεδοµένα για τις νότες και τους ήχους, που είναι σχηµατισµένα νοητικά ή στο µουσικό κείµενο. Η πληροφορική έχει την δυνατότητα συναινώντας στις προϋπάρχουσες εγγράµµατες καταβολές της µουσικής να διατηρήσει ή να επαυξήσει τις δυνατότητες δηµιουργίας µουσικής που προσιδιάζουν σε µια προφορική κουλτούρα, που είναι ένα ζητούµενο της µελέτης µας. Το µουσικό κείµενο, η παρτιτούρα, γίνεται ένα µέσο θερµότερο, κατά τον McLuhan, αναλαµβάνει δηλαδή πολλές αρµοδιότητες ανασύνθεσης του µηνύµατος, καθώς τα σηµεία του γίνονται τα ηλεκτρονικά σηµεία του Bolter, υπερκειµενικά και πολυµεσικά. Η αποϋλοποίηση οργάνων και κειµένων αλλά και η απόδοση υπόστασης σε άλλοτε αφανή διανοήµατα, µέσα από µια παραγωγική σύνθεση των τεχνολογιών, οδηγεί τις άλλοτε κατακερµατισµένες, στις επιφάνειες των πλήκτρων, των τάστων, των κουµπιών και των µουσικών εγγράφων, τεχνολογίες σε διαρκή σύγκλιση στo παράθυρο του λογισµικού προγράµµατος. Η τεχνική υπόκειται µάλλον στην πιο ριζική µεταλλαγή, µια και αποϋλοποιούνται οι παράγοντες που την δηµιουργούσαν. Ο µουσικός πασχίζει ακόµη για την οργάνωση του τόνου, του χρόνου, της χροιάς, της έντασης και άλλων παραµέτρων, παύει όµως να πασχίζει για την τεχνική. Ως προέκταση του σώµατος, ο υπολογιστής συνδέει άµεσα την ιδέα µε το µουσικό αποτέλεσµα παρακάµπτοντας την πρακτική σύνδεση του µουσικού µε το ηχογόνο σώµα. Υπάρχει πάντα η δυνατότητα ενσωµάτωσης στο λογισµικό των επιδράσεων της τεχνικής στο παίξιµο, όµως τότε µάλλον διαπηδούµε από την δυναµική πορεία των µουσικών τεχνολογιών στην σφαίρα της δυνητικής πραγµατικότητας και της εξοµοίωσης. Αναστέλλουµε την δυνατότητα επαφής µε την τεχνική που µας προτείνει η πληροφορική καθώς µεταφέρει το αντικείµενο διαχείρισης από τις επαφές των δαχτύλων στα διανοήµατα. Το αντιστάθµισµα σ αυτήν την καίρια µεταλλαγή ίσως βρίσκεται ακριβώς στην µεταγνωστική ενεργοποίηση του µουσικού. Η αποϋλοποίηση στοιχείων, η απόδοση υπόστασης σε διανοήµατα, η απ αρχής πλάση του ήχου, η µετάβαση της τεχνικής από την υλικο-σωµατική στην νοο-συλλογιστική διάσταση, αν δεν γίνουν το κρίσιµο παράδειγµα, η αφετηριακή παρατήρηση για µια µεταγνώση ικανή να προσδώσει έναν πραγµατικό ρόλο των τεχνολογιών κατά την δηµιουργία µιας κουλτούρας, ίσως αποπροσανατολίσει τον µουσικό δηµιουργό, όπου αντί για δηµιουργικός επιστηµολόγος, κατά την ρήση του Papert, θα γίνει µέτοχος µιας µυθολογίας των µέσων (Eco 1994), την οποία ήδη από την δεκαετία του 80 παρατηρεί ο Μιχάλης Γρηγορίου (1987) στους κόλπους των µουσικών, στα πλαίσια των ευρύτερων τεχνόφιλων και τεχνόφοβων ρητορικών που καταγράφονται (Βρύζας 2000). Την σύνδεση ανάµεσα στην πραγµατικότητα του µουσικού και την πραγµατικότητα του τεχνολογήµατος, που προκύπτει ως µια γνωστική και βιωµατική ανάγκη, ο Νίκος Μαρµαράς (1990) αναφέρει ως µια «συµβατότητα» που πρέπει να υπάρχει ανάµεσα στις νοητικές αναπαραστάσεις που ο δηµιουργός διαθέτει για τα υλικά του καλλιτεχνικού έργου και στις αναπαραστάσεις που η πληροφορική στοιχειοθετεί γι αυτά. Προτείνει µάλιστα, όταν η συµβατότητα αυτή δεν είναι εφικτή, να µεσολαβήσει µια διαδικασία προσαρµογής του δηµιουργού στην νοητική αναπαράσταση που χρησιµοποιεί το

12 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο πληροφορικό σύστηµα, κάτι που µπορούµε να ονοµάσουµε µετοχή σε µια µουσική πληροφορική κουλτούρα. Πριν την εµφάνιση των οργανοκατασκευαστών ο µουσικός της προφορικής κουλτούρας δηµιουργούσε µόνος το όργανό του υποβάλλοντάς το σε συνεχείς διερευνητικές και βελτιωτικές διαδικασίες επιστρατεύοντας κάθε δηµιουργική του δυνατότητα (Ανωγειανάκης 1991). Ο µουσικός-µέτοχος της δευτερογενώς προφορικής κουλτούρας µοιάζει να επανέρχεται στην ανάλογη θέση συνεχούς δηµιουργικής διερεύνησης, αναπτύσσοντας το εκπληροφορισµένο (Lyotard 1993) µουσικό όργανο. Τα λογισµικά βρίσκονται σε δυναµική πορεία ενώ είναι εφικτή η σπουδή της κατασκευαστικής κουλτούρας του οργανοποιού, προέκταση της οποίας είναι αυτή του µουσικού προγραµµατιστή. Οι αρχές της πληροφορικής δεν σηµαίνουν αξιωµατικά µοντερνικότητα, εξατοµίκευση και ιδεοτυπικό εγγραµµατισµό. Λιγότερο ή περισσότερο προφορική ή εγγράµµατη στις νοηµατοδοτικές της λειτουργίες, µπορεί να εισφέρει στην συλλογική µουσική δηµιουργία µε στοιχεία που δεν αναπαράγονται µηχανικά λόγω κάποιων δυνατοτήτων αποθήκευσης και ανάκλησης πληροφοριών, αλλά λόγω της συνειδητής επιλογής τους. Τα στοιχεία αυτά ενεργά στην καθηµερινότητα καθώς επαναθεσµίζονται δυναµικά συντελούν σε ότι θα αποκαλέσουµε παράδοση (Calvet 1995, Ong 2001, Thompson 1998). Ένα ακόµη ζητούµενο είναι αν προκύπτει µια πληροφορική καθηµερινότητα, που περιγραφόµενη στην ουσία της θα µπορούσε να συνιστά ό,τι συναντάµε ως popular computing, δηλαδή µια λαϊκή πληροφορική. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Aronowitz S., Martinsons B. Menser M. & Rich J. (Εds.), (1996), Technoscience and Cyberculture, New York: Routledge Baynham M. (2000), Πρακτικές γραµµατισµού, Αθήνα: Μεταίχµιο (Ελληνική µετάφραση) Berners Lee T. (2002), Υφαίνοντας τον Παγκόσµιο Ιστό, Αθήνα: Γκοβόστης (Ελληνική µετάφραση) Bolter J. D. (1991), Writing space: the computer, hypertext and the history of writing, Hillsdale NJ: Lawrence Erlbaum Associates Breton P. (1991), Ιστορία της πληροφορικής, Αθήνα: ίαυλος (Ελληνική µετάφραση) Bush V. (2001), As we may think, στο Trend D. (Ed.), Reading digital culture, Malden: Blackwell Calvet L. J. (1995), Η προφορική παράδοση, Αθήνα: Καρδαµίτσα (Ελληνική µετάφραση) Castells M. (1997), The rice of the network society, Malden: Blackwell Cazeneuve J. & Victoroff D., (1988), Βασικά θέµατα της κοινωνιολογίας και κοινωνιολογικό λεξικό, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Chomsky N. (1984), Μορφή και νόηµα στις φυσικές γλώσσες, Αθήνα: Έρασµος (Ελληνική µετάφραση) Cubitt S. (1998), Digital Aesthetics, London: Sage

13 ιδακτική της Πληροφορικής Cuche D. (2001), Η έννοια της κουλτούρας στις Κοινωνικές Επιστήµες, Αθήνα: Τυπωθήτω (Ελληνική Μετάφραση) Durham T. (1988), Computing horizons, Wokingham: Addison - Wesley Eco U. (1994), Κήνσορες και θεράποντες, Αθήνα: Γνώση (Ελληνική µετάφραση) Elias N. (1997), Η εξέλιξη του πολιτισµού, δύο τόµοι, Αθήνα: Νεφέλη (Ελληνική µετάφραση) Goody J. (1987), The interface between the written and the oral, London: Cambridge University Press Haugeland J. (1992), Τεχνητή νοηµοσύνη, Αθήνα: Κάτοπτρο (Ελληνική µετάφραση) Havelock E. A. (1982), The literate revolution in Greece and its cultural consequences, Princeton NJ: Princeton University Press Jones G. S. (Ed.), (1998), Cybersociety 2.0. Revisiting computer mediated communication and community, London: Sage Κárolyi O. (1983), Εισαγωγή στη µουσική, Αθήνα: Νεφέλη (Ελληνική µετάφραση) Koyré A. (1991), υτικός Πολιτισµός, η άνθιση της επιστήµης και της τεχνικής, Αθήνα: Ύψιλον (Ελληνική µετάφραση) Leigh Star S. (ed.), (1996), The cultures of computing, Cambridge: Blackwell Lévy P. (1997), Cyberculture, Paris: Edition Odile Jacob Lévy P. (1999), υνητική Πραγµατικότητα. Η φιλοσοφία του πολιτισµού και του κυβερνοχώρου, Αθήνα: Κριτική (Ελληνική µετάφραση) Lyotard J. F. (1993), Η µεταµοντέρνα κατάσταση, Αθήνα: Γνώση (Ελληνική µετάφραση) Madden C. (1999), Fractals in music. Introductory mathematics for musical analysis, Salt Lake City: High Art Press McLuhan M. (χωρίς χρονολόγηση), Media. Οι προεκτάσεις του ανθρώπου, Αθήνα: Κάλβος (Ελληνική µετάφραση) McQuail D. (1997), Εισαγωγή στη θεωρία της µαζικής επικοινωνίας, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Middleton R. (2000), Studying popular music, Buckingham: Open University Press Mumford L. (1970), The pentagon of power, New York: Harcourt Brace Mumford L. (1985), Ο µύθος της µηχανής, Αθήνα: Ύψιλον (Ελληνική µετάφραση) Ong W. (2001), Προφορικότητα και εγγραµµατοσύνη, Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης (Ελληνική µετάφραση) Papert S. (1991), Νοητικές Θύελλες: Παιδιά, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και δυναµικές ιδέες, Αθήνα: Εκδόσεις Οδυσσέας (Ελληνική µετάφραση) Postman N. (1998), ιασκεδάζοντας µέχρι θανάτου. Ο δηµόσιος λόγος στην εποχή του θεάµατος, Αθήνα: ροµέας (Ελληνική µετάφραση) Postman N. (1999), Τεχνοπώλειο, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Thompson J. (1998), Νεωτερικότητα και µέσα επικοινωνίας, Αθήνα: Παπαζήσης (Ελληνική µετάφραση) Weizenbaum J. (1976), Power and human reason: from Judgment to calculation, San Francisco: W. H. Freeman Ανωγειανάκης Φ. (1991), Ελληνικά λαϊκά µουσικά όργανα, Αθήνα: Μέλισσα

14 3 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Βενιέρης Γ. (1986), Πληροφορική επανάσταση, Αθήνα: Λιβάνης Βρύζας Κ. (2000), Νέες τεχνολογίες, νέες µυθολογίες, στο Εξαρχάκος Θ., (επ.), Οι νέες τεχνολογίες για την κοινωνία και τον πολιτισµό. Πρακτικά Β πανελληνίου συνεδρίου, , Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών - Παιδαγωγικό Ινστιτούτο - Κέντρο Έρευνας Επιστήµης και Εκπαίδευσης Γαρίνης Α. (1993), Ρυθµολογία και ανάλυση, Αθήνα Γεωργιάδης Θ. (1994), Μουσική και γλώσσα, Αθήνα: Νεφέλη (Ελληνική µετάφραση) Γουσέτης Κ. (1970), Αναλογικοί υπολογισταί, Αθήνα: Έλεξ Γρηγορίου Μ. (1988), Μουσική και τεχνολογία, στο Ρηγοπούλου Π. κ.α. Τέχνη και τεχνολογία, , Αθήνα: Ύψιλον εµερτζής Κ. (1998), Η µουσικολογία ως γλωσσολογία, Αθήνα: Παπαζήσης ερτούζος Μ. (2001), Η ανολοκλήρωτη επανάσταση. Οι ανθρωποκεντρικοί υπολογιστές και τι µπορούν να κάνουν για εµάς, Αθήνα: Λιβάνης (Ελληνική µετάφραση) Κιουρτσάκης Γ. (2003), Η τρελή σοφία ή τα ανίερα ιερά. οκίµιο για το καρναβάλι και τη γλώσσα του, Αθήνα: Νεφέλη Μαλεβίτσης Χ. (1995), Φιλοσοφία και θρησκεία, Αθήνα: Παρουσία Μαρµαράς Ν. (1990), Καλλιτεχνική δηµιουργία και ηλεκτρονικοί υπολογιστές: Η ανάγκη προσαρµογής των εργαλείων στους χρήστες-δηµιουργούς, στο ρακόπουλος Β. κ. α. (επιµ.), Κουλτούρα και τεχνολογία. Το συµπόσιο, , Αθήνα: Praxis Μερακλής Μ. (1992), Ελληνική λαογραφία, Γ τόµος, Λαϊκή τέχνη, Αθήνα: Οδυσσέας Νεγρεπόντης, Ν. (1995), Ψηφιακός Κόσµος, Αθήνα: Καστανιώτης (Ελληνική µετάφραση) Ξενάκης Ι. (2001), Κείµενα περί Μουσικής και Αρχιτεκτονικής, Αθήνα: Ψυχογιός (Ελληνική µετάφραση) Παραδέλλης Θ. (2001), Προφορικότητα και Εγγραµµατοσύνη: από την αυτόνοµη δράση στην κοινωνική πρακτική, Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση, στο Ong W. (επιµ.), Προφορικότητα και εγγραµµατοσύνη, ix-xxxiv, Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης (Ελληνική µετάφραση) Πολίτης Α. (1982), Το βιβλίο µέσο παραγωγής της προφορικής γνώσης. υσκολίες και προβληµατισµοί γύρω από το θέµα, στο Συλλογικό, Πρακτικά του Α ιεθνούς Συµποσίου του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών, , Αθήνα Σαρίκας Ζ. (1987), Μύθοι της τεχνολογίας, Θεσσαλονίκη: Εκδοτική Θεσσαλονίκης Σπυρίδης Χ. (1996), Μουσική ακουστική, Θεσσαλονίκη Χτούρης Σ. (1997), Μεταβιοµηχανική κοινωνία και η κοινωνία της πληροφορίας, Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Πανάγου Ελένη, Ερευνήτρια του Ινστιτούτου Πολιτιστικής & Εκπ/κής

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής Διαδικτυακό Σεμινάριο 27.6.16 Έλενα Μακρίδου Πώς οι 3 βασικές δραστηριότητες μπορούν να συνδεθούν με τη χρήση της τεχνονογίας μέσα από τη διδασκαλία έννοιας;

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Πολυ-Μέσα. Multi-Media

Πολυ-Μέσα. Multi-Media Μέσα (Media) Πολυ-Μέσα Multi-Media Μέσο (medium) Έννοια-κλειδί στη µελέτη της επικοινωνίας είναι η έννοια του µέσου. Ένα µέσο (medium) µπορεί να περιγραφεί ως ένα ολοκληρωµένο σύστηµα (φυσικόήτεχνητό)

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Τι εννοούμε με τον όρο «βιωματική μάθηση»; Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Ύψος Συχνότητα Ένταση Χροιά. Ο ήχος Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας. Ιδιότητες του ήχου. Χαρακτηριστικά φωνής

Ύψος Συχνότητα Ένταση Χροιά. Ο ήχος Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας. Ιδιότητες του ήχου. Χαρακτηριστικά φωνής Ο ήχος Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας Είναι οι παλμικές δονήσεις που δημιουργούνται από ένα οποιοδήποτε σώμα, όταν τεθεί σε κίνηση, σε κραδασμό Την κίνηση σε ένα σώμα που βρίσκεται σε αδράνεια, μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων Πληροφορικής του Ενιαίου Λυκείου Εγγραφο Γ2/4769/4-9-1998 ΣΧΕΤ. 2794/23-6-98 έγγραφο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σας αποστέλλουµε οδηγίες για τη διδασκαλία των µαθηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και ΤΠΕ Η Πληροφορική και οι Τεχνολογίες της

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα.

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα. Γιώργος Μαντζώλας ΠΕ03 Βοηθήστε τη ΕΗ Η προβληµατική της Εκπαιδευτικής ραστηριότητας Η επίλυση προβλήµατος δεν είναι η άµεση απόκριση σε ένα ερέθισµα, αλλά ένας πολύπλοκος µηχανισµός στον οποίο εµπλέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή,

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή, Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Ένας νηπιαγωγός, προκειµένου να διδάξει σε παιδιά προσχολικής ηλικίας το λεξιλόγιο των φρούτων Σωστό και λαχανικών που συνδέονται µε τις διατροφικές συνήθειες µας, δε ζητάει

Διαβάστε περισσότερα

Η 6η Δέσμη ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Η 6η Δέσμη ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Η 6η Δέσμη ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Η Δέσμη Καλών Τεχνών προσφέρεται ως επιλογή στους μαθητές της Β' και Γ' λυκείου. Για την 6η Δέσμη δεν υπάρχει στην Α' λυκείου αντίστοιχη ΟΜΠ (Ομάδα Μαθημάτων Προσανατολισμού), έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός»

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών Ανδρέας Βέγλης - καθηγητής Προγράμματα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Τμήματος Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ Διατμηματικό ΠΜΣ στα Προηγμένα Συστήματα Υπολογιστών και Επικοινωνιών (επισπεύδων

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή Το λογισμικό της εννοιολογικής χαρτογράυησης Inspiration Η τεχνική της εννοιολογικής χαρτογράφησης αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Joseph D. Novak, στο πανεπιστήμιο του Cornell. Βασίστηκε στις θεωρίες του

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη εφαρµογών σε προγραµµατιστικό περιβάλλον (στοιχεία θεωρίας)

Ανάπτυξη εφαρµογών σε προγραµµατιστικό περιβάλλον (στοιχεία θεωρίας) Ανάπτυξη εφαρµογών σε προγραµµατιστικό περιβάλλον (στοιχεία θεωρίας) Εισαγωγή 1. Τι είναι αυτό που κρατάς στα χέρια σου. Αυτό το κείµενο είναι µια προσπάθεια να αποτυπωθεί όλη η θεωρία του σχολικού µε

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿãà Å Â Ä Â ±ÁǹĵºÄ ½¹º  Xenopoulos, Solon Neapolis University

þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿãà Å Â Ä Â ±ÁǹĵºÄ ½¹º  Xenopoulos, Solon Neapolis University Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Architecture, Land and Environmental Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2005 þÿ ±ÁǹĵºÄ ½¹º Ä Â þÿ¼µä±»»±ãì¼µ½  µ¹ºì½±â º±¹

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-201 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS ΥΑ0007 Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Υποχρεωτικό Επιστήμη ΥΔ0001 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό ΥΒ0003 Η Ιστορία και η Διδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση)

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Γ. Γρηγορίου, Γ. Πλευρίτης Περίληψη Η έρευνα μας βρίσκεται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της. Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στην Οργανοτοπία»: η µεταµάθηση µέσα από την εκπαιδευτική κατασκευή µουσικών οργάνων

«Ταξιδεύοντας στην Οργανοτοπία»: η µεταµάθηση µέσα από την εκπαιδευτική κατασκευή µουσικών οργάνων «Ταξιδεύοντας στην Οργανοτοπία»: η µεταµάθηση µέσα από την εκπαιδευτική κατασκευή µουσικών οργάνων Σαρρής ηµήτρης, Εκπαιδευτικός Μουσικής, Μ.Α. Πολιτισµού υ.δ. Τ.Ε.Μ.ΠΟ. Πάντειο Πανεπιστήµιο Αθηνών Περίληψη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 002.1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Για Εκπαιδευτικούς

ΕΠΛ 002.1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Για Εκπαιδευτικούς ΕΠΛ 002.1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Για Εκπαιδευτικούς Στόχοι 1 Να εξετάσουμε γιατί η Πληροφορική είναι χρήσιμη στη διδασκαλία. Να μάθουμε πώς χρησιμοποιείται η Πληροφορική στην προδημοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εργαλεία κατασκευής γνώσης Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής: Τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σχολείο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΛΥΜΕΣΑ- ΔΙΚΤΥΑ ΚΥΚΛΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΛΥΜΕΣΑ- ΔΙΚΤΥΑ ΚΥΚΛΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΛΥΜΕΣΑ- ΔΙΚΤΥΑ ΚΥΚΛΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάρτιος 1998 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Η Πράξη αφορά την ενίσχυση των δεξιοτήτων και της συλλογικής δράσης των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα που εκπροσωπούνται στη ΓΣΕΕ και στο πλαίσιο υλοποίησης της θα πραγματοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα Ύλη για Υποψήφιους Ειδικούς Εκπαιδευτικούς στον τοµέα της Μουσικοθεραπείας

Εξεταστέα Ύλη για Υποψήφιους Ειδικούς Εκπαιδευτικούς στον τοµέα της Μουσικοθεραπείας Εξεταστέα Ύλη για Υποψήφιους Ειδικούς Εκπαιδευτικούς στον τοµέα της Μουσικοθεραπείας Μέρος Α (γενικών γνώσεων και δεξιοτήτων) 1. Οι Περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών µε Ειδικές Ανάγκες Νόµοι του 1999

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 7 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 7 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 7 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: Α) να ορίζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 6: Κοινωνικο-Πολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 6: Κοινωνικο-Πολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 6: Κοινωνικο-Πολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των επικρατέστερων

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΡΑ ΟΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ/ΤΡΙΕΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΡΑ ΟΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ/ΤΡΙΕΣ Τεχνικές Προγραµµατισµού Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό Γλώσσες Προγραµµατισµού, Θεωρία Γλωσσών Προγραµµατισµού 1999-2002 Θεωρία Γλωσσών 1996-2000, 2000-2002 Αρχές Γλωσσών Προγραµµατισµού 2002-2005 Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ ΑNALYTICAL THOUGHT AND CREATIVITY Η διεπιστημονική προσέγγιση των αντικειμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα