ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ"

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Αθανάσιος Η. Γρηγορίου Καθηγητής Ιούνιος 2008 ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

2 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 1. Χημική σύσταση του ξύλου Ανάλυση του ξύλου στα συστατικά του Διαχωρισμός και Απομόνωση Διαχωρισμός των εκχυλισμάτων από το ξύλο Εκχυλίσματα διαλυτά σε νερό (Θ=23±2 ο C) (ASTM-D ) Εκχυλίσματα διαλυτά σε νερό (Θ=100 ο C) (ASTM-D ) Εκχυλίσματα διαλυτά σε μίγμα αιθανόλης τολουολίου (ASTM-D ) Απαλλαγή ξύλου από εκχυλίσματα (Ξύλο Ελεύθερο Εκχυλισμάτων) (ASTM-D ) 8 4. Διαχωρισμός και ποσοτικός προσδιορισμός της λιγνίνης του ξύλου (ASTM-D ) Προσδιορισμός της τέφρας του ξύλου (ASTM-D ) Διαχωρισμός και ποσοτικός προσδιορισμός της ολοκυτταρίνης του ξύλου Α. Μέθοδος (ASTM-D ) Β. Μέθοδος (Wise et al 1946, Fengel/Wegener 1976) Διαχωρισμός και ποσοτικός προσδιορισμός της α-κυτταρίνης του ξύλου A. Μέθοδος (ASTM-D ) Β. Μέθοδος (Wise et al. 1946, Fengel/Wegener 1976) Διαλυτότητα του ξύλου σε διχλωρομεθάνιο (ASTM-D ) Προσδιορισμός της τιμής του ph του ξύλου Ποιοτικός έλεγχος του χαρτιού Ποιοτικός έλεγχος πρώτων υλών και πρόσθετων ουσιών Ποιοτικός έλεγχος ιδιοτήτων χαρτιού Είδη χαρτιού Βιβλιογραφία 31

3 3 1. Χημική σύσταση του ξύλου Γενικά Το ξύλο ως φυσική πρώτη ύλη παριστά ένα σύνθετο αλλά ετερογενές υλικό που αποτελείται από συστατικά τα οποία διαφέρουν μεταξύ τους στη χημική σύσταση. Αντικείμενο της Χημείας του ξύλου είναι η χημική σύσταση, οι ιδιότητες και οι δυνατότητες αξιοποίησης των διαφόρων συστατικών του ξύλου. Προτού προχωρήσει κανείς αναλυτικά στη μελέτη των επί μέρους χημικών συστατικών, χρήσιμος είναι η γνώση του χαρακτήρα και της δομής, της διάταξης και της ποσοστιαίας συμμετοχής των στη χημική σύσταση του ξύλου, όπως επίσης των δυνατοτήτων διαχωρισμού και ποιοτικού ή ποσοτικού προσδιορισμού των. Το ξύλο ως οργανική πρώτη ύλη αποτελείται από άνθρακα (48 51%), οξυγόνο (43 45%), υδρογόνο (5 7%), άζωτο (0,1 0,3%) και τέφρα (0,2 0,6%). Αναφορικά με τη σύσταση του ξύλου σε κύρια στοιχεία δηλ. άνθρακα, οξυγόνο και υδρογόνο ελάχιστες διαφορές υπάρχουν τόσο μεταξύ των διαφόρων δασικών ειδών όσο και μεταξύ των διαφόρων τμημάτων (κατά την έννοια του ύψους και της διαμέτρου) ενός κορμού. Αντίθετα σημαντικές διαφορές τόσο μεταξύ των δασικών ειδών όσο και μεταξύ των διαφόρων τμημάτων ενός κορμού έχουν διαπιστωθεί στα ποσοστά αζώτου και τέφρας. Τα χημικά συστατικά του ξύλου διακρίνονται όπως δείχνει το παρακάτω Σχήμα σε μακρομοριακές (μεγάλου μοριακού βάρους) χημικές ενώσεις όπως είναι η κυτταρίνη, οι ημικυτταρίνες (πολυόζες) και η λιγνίνη και σε μικρομοριακές ενώσεις στις οποίες ανήκουν τα εκχυλίσματα και οι ανόργανες ενώσεις. ΞΥΛΟ Μικρομοριακές χημικές ενώσεις Μακρομοριακές χημικές ενώσεις Οργανικές ενώσεις Ανόργανες ενώσεις Πολυσακχαρίτες Λιγνίνη Εκχυλίσματα Τέφρα Κυτταρίνη Ημικυτταρίνες (πολυόζες) Απλοποιημένη παράσταση των χημικών ενώσεων του ξύλου Οι μακρομοριακές χημικές ενώσεις αποτελούν τα δομικά συστατικά των κυτταρικών τοιχωμάτων του ξύλου και υπάρχουν σε όλα τα ξυλώδη είδη του φυτικού κόσμου. Το ξύλο των φυτικών ειδών της εύκρατης ζώνης περιέχει περίπου 97-99% μακρομοριακές ενώσεις ενώ στο ξύλο των φυτικών ειδών της τροπικής ζώνης περιέχονται περίπου 90% μακρομοριακές ενώσεις. Το κύριο δομικό συστατικό του ξύλου είναι η κυτταρίνη η οποία δομεί περίπου τα 50% της ξυλώδους μάζας των Κωνοφόρων και Πλατυφύλλων ειδών και έχει σε όλα τα είδη την ίδια χημική σύσταση δηλ. δομείται το ευθύγραμμο μακρομόριό της από ένα μεγάλο αριθμό του μονοσάκχαρου β-d-γλυκόζη.

4 4

5 5 ΞΥΛΟ ΕΚΧΥΛΙΣΗ ΑΠΟΣΤΑΞΗ ΚΑΥΣΗ Αιθέρας Αλκοόλη-Τολουόλιο Θερμό νερό (100 ο C) Πτητικά έλαια Ανόργανα συστατικά Κηροί, Λίπη Κηροί, Λίπη, Ρητίνες Ταννίνες, Κόμμεα Έλαια, Ρητίνες Έλαια, Ενώσεις αδιάλυτες Σάκχαρα, Χρωστικές σε αιθέρα ουσίες ΞΥΛΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΧΛΩΡΙΩΣΗ (H 2 SO 4 72%) (Cl 2 ή NaClO 2 ) Λιγνίνη Ολοκυτταρίνη ΚΟΗ (5%, 24%) Διαλυτό μέρος Αδιάλυτο μέρος Ημικυτταρίνες NaoH (17,5%) Αδιάλυτο μέρος Διαλυτό μέρος Συνοπτική παρουσίαση διαχωρισμού του ξύλου στα συστατικά του Κυτταρίνη Ημικυτταρίνες

6 6 Οι ημικυτταρίνες (πολυόζες) συνδέονται χημικά με την κυτταρίνη στα κυτταρικά τοιχώματα,το μακρομόριό τους όμως δεν είναι ευθύγραμμο αλλά φέρει πλευρικές ομάδες (διακλαδίζεται) και γενικώς οι ημικυτταρίνες έχουν μικρότερο μοριακό βάρος απ ότι η κυτταρίνη. Το μακρομόριο των ημικυτταρινών δομείται από διαφόρων τύπων μονοσάκχαρα ανάλογα εάν προέρχονται από Κωνοφόρα ή Πλατύφυλλα είδη. Οι δύο αναφερθείσες μακρομοριακές ενώσεις του ξύλου (κυτταρίνη+ημικυτταρίνες) αποτελούν τους κύριους πολυσακχαρίτες του ξύλου και πολλές φορές και οι δύο μαζί χαρακτηρίζονται ως η ολοκυτταρίνη του ξύλου. Η τρίτη μακρομοριακή ένωση που δομεί τα ξυλώδη κυτταρικά τοιχώματα είναι η λιγνίνη, η οποία ανήκει στις αρωματικές χημικές ενώσεις και δομείται από μονάδες φαινυλοπροπανίου. Τα Κωνοφόρα περιέχουν περισσότερη λιγνίνη και διαφορετικής χημικής σύνθεσης απ ότι τα Πλατύφυλλα. Στις μακρομοριακές ενώσεις ανήκουν επίσης το άμυλο και οι πηκτινικές ουσίες οι οποίες όμως έχουν σημαντικά μικρότερο μοριακό βάρος απ ότι οι παραπάνω αναφερθείσες και υπάρχουν σε πολύ μικρά ποσοστά στο ξύλο. Όσο αφορά τις μικρομοριακές ενώσεις του ξύλου, οι οποίες δεν αποτελούν συστατικά των κυτταρικών τοιχωμάτων αλλά χαρακτηρίζονται ως συνοδές ουσίες του ξύλου, αυτές διακρίνονται στις οργανικες ουσίες που συνήθως ονομάζονται εκχυλίσματα και τις ανόργανες ενώσεις (τέφρα). Στις οργανικές ενώσεις ανήκουν οι διάφορες φαινολικές ουσίες, τα τερπένια, τα αλιφατικά οξέα και οι αλκοόλες, ενώ οι ανόργανες χημικές ενώσεις αποτελούνται κυρίως από άλατα του Κ, Ca και Mg.

7 7 2. Ανάλυση του ξύλου στα συστατικά του Διαχωρισμός και Απομόνωση Ο διαχωρισμός των συστατικών του ξύλου αποτελεί την προϋπόθεση για τη μελέτη των χημικών και φυσικών ιδιοτήτων τους. Κανένα από τα χημικά συστατικά δεν μπορεί να απομονωθεί στη φυσική μορφή που βρίσκεται στο ξύλο. Αυτό οφείλεται στο ότι η οποιαδήποτε χημική μέθοδος που ακολουθείται για την απομόνωση των συστατικών προκαλεί διάφορες χημικές μεταβολές όπως είναι η οξείδωση, η διάσπαση χημικών ομάδων, η συμπύκνωση, ο πολυμερισμός κ.ά. Η δυσκολία στο διαχωρισμό των χημικών συστατικών του ξύλου συνδέεται με το γεγονός ότι σχεδόν όλα τα συστατικά είναι κατά πολύπλοκο τρόπο συνδεδεμένα μεταξύ τους. Πρόσθετη δυσκολία στην ανάλυση του ξύλου δημιουργεί η ετερογενής δομή του αναφορικά με τη σύσταση των κυτταρικών τοιχωμάτων, η οποία μπορεί να διαφέρει ανάλογα εάν το δείγμα προέρχεται από το πρώιμο ή το όψιμο και σομφό ή το εγκάρδιο μέρος του ξύλου. Αυτή η ανομοιογένεια συνηγορεί στο ότι τα δείγματα που παίρνονται για τις χημικές αναλύσεις του ξύλου πρέπει νάναι ανάλογα με το σκοπό της ανάλυσης κατά το δυνατόν αντιπροσωπευτικά. Από τα παραπάνω προκύπτει η μεγάλη σημασία που πρέπει να δίνεται στην εκλογή και προετοιμασία των δειγμάτων του ξύλου όταν αυτά προορίζονται για χημικές αναλύσεις. Έτσι π.χ. ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα δεν πρέπει να περιέχει ξύλο ακανόνιστης δομής (π.χ. εφελκυσμογενές ή θλιψιγενές ξύλο), ρόζους, ρητινοθύλακες, κ.ά. Αφού ληφθεί το δείγμα από το συγκεκριμένο φυτικό είδος θα πρέπει να θρυμματισθεί και μεταθρυμματισθεί να μεταβληθεί δηλ. σε κόνη ξύλου διότι έτσι διευκολύνεται η διαβροχή του με τα χημικά αντιδραστήρια. Ο θρυμματισμός και μεταθρυμματισμός γίνεται συνήθως σε μικρούς σπαστήρες και μύλους και κατά τις φάσεις αυτές θα πρέπει να αποφεύγεται κατά το δυνατόν η ανάπτυξη (λόγω τριβών) υψηλών θερμοκρασιών διότι υπάρχει κίνδυνος αυτές να επηρεάσουν την αναλογία και τη χημική σύσταση των συστατικών του ξύλου. Συνηθίζεται να παίρνεται ύστερα από ταξινόμηση του θρυμματισμένου ξύλου με κατάλληλους δονητές (κόσκινα) δείγμα διαστάσεων 0,05-0,4 mm το οποίο όμως πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον τα 90-95% του βάρους του αρχικού δείγματος. Επειδή όπως είναι γνωστό το ξύλο είναι υγροσκοπικό υλικό, για πρακτικούς λόγους τα δείγματα του ξύλου που χρησιμοποιούνται στις χημικές αναλύσεις είναι ξηρά στον αέρα. Με δεδομένο όμως ότι οι χημικές αναλύσεις αναφέρονται σε απόλυτα ξηρό βάρος ξύλου είναι απαραίτητο να προσδιορισθεί η υγρασία του δείγματος. Οι πιο συνηθισμένες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της υγρασίας είναι: η ξήρανση σε κλίβανο στους 60 ο C με χρήση κενού ή σε 105±3 ο C χωρίς τη χρήση κενού, η απόσταξη με οργανικά αντιδραστήρια (τολουόλιο, ξυλόλιο ή τριχλωροαιθένιο) που δεν αναμιγνύονται με το νερό και η τιτλοδότηση με τη μέθοδο Karl Fischer. Σύμφωνα με τα ASTM πρότυπα που αναφέρονται στις χημικές αναλύσεις του ξύλου και περιγράφονται στις συνέχεια απαιτείται για κάθε προσδιορισμό να γίνονται τουλάχιστον 2 επαναλήψεις.

8 8 3. Διαχωρισμός των εκχυλισμάτων από το ξύλο Γενικά Τα εκχυλίσματα του ξύλου είναι διαλυτά στους ουδέτερους διαλύτες και δεν αποτελούν μέρος των κυτταρικών τοιχωμάτων και της μεσοκυτταρίου στρώσης του ξύλου Εκχυλίσματα διαλυτά σε νερό (Θ=23 2 ο C) (ASTM-D ) Πρόκειται για ταννίνες, κόμμεα, σάκχαρα και χρωστικές ουσίες. Διαδικασία εκχύλισης Δείγμα βάρους 2 g από ξυλόσκονη διαστάσεων 0,25 mm< <0,425 mm διαβρέχεται με απεσταγμένο νερό (300 ml) θερμοκρασίας (23±2 ο C) σε φιάλη 400 ml για 48 ώρες με συχνή ανάδευση. Στη συνέχεια το διάλυμα φιλτράρεται σε φίλτρα με ηθμούς μεγάλου πορώδους, η ξυλόσκονη πλένεται με απεσταγμένο νερό και ξηραίνεται σε ο C μέσα σε πυραντήριο μέχρι απόλυτα ξηρού βάρους. Υπολογισμός W1 W2 Εκχυλίσματα (%)= 100 W 1 W 1 : απόλυτο ξηρό βάρος δείγματος προ της εκχύλισης W 2 : απόλυτο ξηρό βάρος δείγματος μετά την εκχύλιση Εκχυλίσματα διαλυτά σε νερό (Θ=100 ο C) (ASTM-D ) Πρόκειται για ταννίνες, κόμμεα, σάκχαρα, χρωστικές ουσίες και άμυλο. Διαδικασία εκχύλισης Δείγμα βάρους 2 g από ξυλόσκονη διαστάσεων 0,250 mm< <0,425 mm διαβρέχεται με 100 ml απεσταγμένου νερού Θ=100 ο C επί τρεις (3) ώρες σε φιάλη εφοδιασμένη με ψύκτη υδρατμών. Η φιάλη διατηρείται σε 100 ο C βυθισμένη σε υδρόλουτρο. Στη συνέχεια το διάλυμα φιλτράρεται σε φίλτρα με ηθμούς μεγάλου πορώδους, η ξυλόσκονη πλένεται με απεσταγμένο νερό και ξηραίνεται σε ο C μέσα σε πυραντήριο μέχρι απόλυτα ξηρού βάρους. Υπολογισμός W1 W2 Εκχυλίσματα (%)= 100 W 1 W 1 : απόλυτο ξηρό βάρος δείγματος προ της εκχύλισης W 2 : απόλυτο ξηρό βάρος δείγματος μετά την εκχύλιση.

9 Εκχυλίσματα διαλυτά σε μίγμα αιθανόλης τολουολίου (ASTM-D ) Πρόκειται για κηρούς, λίπη, ρητίνες, έλαια, ταννίνες κι άλλες ενώσεις του ξύλου αδιάλυτες στον αιθέρα. Διαδικασία Ξυλόσκονη βάρους 2 g, διαστάσεων 0,250 mm< <0,425 mm τοποθετείται σε ηθμό εκχυλίσεων με μεγάλο πορώδες και στη συνέχεια σε συσκευή εκχυλίσεως τύπου Soxhlet. Μίγμα 150 ml αιθυλικής αλκοόλης (95%) και τολουολίου σε αναλογία 1:0,427 (κατ όγκο) τοποθετείται στη φιάλη εκχυλίσεως. Η εκχύλιση του δείγματος γίνεται επί 6-8 ώρες. Η θερμοκρασία της φιάλης εκχυλίσεως ρυθμίζεται έτσι ώστε το σιφώνιο της συσκευής να λειτουργεί 4-6 φορές ανά ώρα. Μετά την εκχύλιση ο εκχυλιστής (αιθυλική αλκοόλη+τολουόλιο) εξατμίζεται σε υδρόλουτρο και το στερεό εκχύλισμα ξηραίνεται στους ο C σε πυραντήριο. Μετά τη ξήρανση ζυγίζεται και υπολογίζεται το βάρος του δείγματος. Υπολογισμός W2 Εκχυλίσματα (%)= 100 W P 1 W 2 : βάρος ξηρού εκχυλίσματος W 1 : βάρος αρχικού δείγματος προ της εκχύλισης P : ποσοστό ξύλου του αρχικού δείγματος απαλλαγμένου υγρασίας 3.3. Απαλλαγή ξύλου από εκχυλίσματα (Ξύλο Ελεύθερο Εκχυλισμάτων) (ASTM-D ) Προβλέπεται η ακόλουθη διαδοχική διαδικασία: 1. Εκχύλιση δείγματος ξυλόσκονης διαστάσεων 0,180 mm< <0,250 mm ξηρής στον αέρα μετά την τοποθέτησή του σε υάλινο ηθμό μεγάλου πορώδους στη συσκευή εκχυλίσεως Soxhlet με μίγμα αιθυλικής αλκοόλης και τολουολίου αναλογία (1:0,427) κατ όγκον για 4 ώρες ακολουθεί: 2. Εκχύλιση στη συσκευή Soxhlet με αιθυλική αλκοόλη (95%) για 4 ώρες (ή και περισσότερο έως ότου η αλκοόλη γίνει άχρους) ακολουθεί: 3. Εκχύλιση με 1 lt απεσταγμένου νερού για μια ώρα σε υδατόλουτρο θ=100 ο C (3 επαναλήψεις), και έκπλυση με 500 ml απεσταγμένου νερού (θ=100 ο C).

10 10 Συσκευή Εκχυλίσεως a. Σφαιρική φιάλη όπου τοποθετείται ο διαλύτης εκχυλίσεως π.χ. νερό, αλκοόλη, αιθέρας κ.τ.λ. b. Εκχυλιστής τύπου Soxhlet c. Ηθμός όπου τοποθετείται η προς εκχύλιση ουσία d. Ψύκτης e. Είσοδος νερού (για ψύξη) f. Έξοδος νερού

11 11 Τεχνική παραγωγής δεψικών ουσιών (Ταννινών)

12 12 Σχηματική διάταξη μονάδας παραγωγής εκχυλισμάτων από φλοιό δασικών ειδών

13 13 Συγκομιδή και επεξεργασία της ρητίνης των πευκών Α. Τεχνικές συγκομιδής της ρητίνης των πευκών (1. γερμανική, 2. αμερικάνικη, 3. γαλλική μέθοδος). Β. Τεχνική διαχωρισμού της ρητίνης σε κολοφώνιο και τερεβινθέλαιο.

14 14 4. Διαχωρισμός και ποσοτικός προσδιορισμός της λιγνίνης του ξύλου (ASTM-D ) Αρχή της μεθόδου Υδρόλυση του ξύλου με ανόργανα οξέα οδηγεί στον αποπολυμερισμό και απομάκρυνση των ευδιάλυτων παραγώγων τους ενώ η λιγνίνη παραμένει αδιάλυτος. Επειδή ορισμένα εκχυλίσματα παραμένουν αδιάλυτα κατά την επίδραση των ανόργανων οξέων η μέθοδος προϋποθέτει τα εξής τρία στάδια διαδοχικής εκχύλισης του δείγματος ξύλου για την απομάκρυνση των εκχυλισμάτων. 1. Εκχύλιση με αιθυλική αλκοόλη (95%), για 4 ώρες, ακολουθεί, 2. Εκχύλιση με μίγμα αλκοόλης (95%)-τολουολίου (1-0, 427 κατ όγκον) για 6-8 ώρες, ακολουθεί, 3. Βρασμός με 400 ml νερού για 3 ώρες. Διαδικασία Το δείγμα ξυλόσκονης ξηρής στον αέρα βάρους 1 g, διαστάσεων <0,425 mm τοποθετείται σε υάλινο ηθμό μεγάλου πορώδους και στη συνέχεια στη συσκευή Soxhlet. Εφαρμόζονται οι τρεις παραπάνω αναφερθείσες διαδοχικές εκχυλίσεις για την απομάκρυνση των εκχυλισμάτων. Στη συνέχεια η ξυλόσκονη ελεύθερη εκχυλισμάτων τοποθετείται σε μικρή γυάλινη φιάλη και σ αυτή επιδρούν 15 ml H 2 SO 4 (72%) θερμοκρασίας (12-15 ο C) το οποίο προσθέτουμε βραδέως με συνεχή ανάδευση επί 1 min. Επί 2 ώρες το δείγμα διατηρείται σε θερμοκρασία ο C σε υδρόλουτρο και αναδεύεται περιοδικά. Στη συνέχεια το μίγμα μεταφέρεται σε φιάλη 1 lt εφοδιασμένης με ψύκτη υδρατμών και προστίθενται 560 ml απεσταγμένου νερού οπότε η συγκέντρωση του H 2 SO 4 γίνεται 3%. Το μίγμα θερμαίνεται μέχρι βρασμού σε υδατόλουτρο επί 4 ώρες. Το αδιάλυτο υλικό το οποίο είναι η λιγνίνη αφήνεται να καθιζήσει, διηθείται με ηθμό πλένεται με 500 ml θερμού απεσταγμένου νερού και ξηραίνεται με τον ηθμό στους ο C μέσα σε πυριαντήριο. Υπολογισμός Η περιεκτικότητα σε λιγνίνη εκφράζεται σε ποσοστό (%) του ξηρού βάρους του αρχικού δείγματος της ξυλόσκονης προ της εκχύλισης.

15 15 ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΛΙΓΝΙΝΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΞΥΛΟ Αντιδράσεις αποπολυμερισμού και υδρολυτικής διάσπασης των πολυσακχαριτών από οξέα Κύριες αντιδράσεις Με την επίδραση ανόργανων οξέων στο ξύλο τα οξέα δρουν ως καταλύτες και με τη συνεπίδραση του νερού κατ αρχή διασπούν τους χημικούς δεσμούς (κυρίως τους γλυκοζιτικούς δεσμούς) των δομικών μονάδων (μακρομορίων των πολυσακχαριτών). Δευτερεύουσες αντιδράσεις Συνεχιζομένης της επίδρασης των οξέων στο ξύλο διασπώνται διάφορες μονομερείς ενώσεις, που προέκυψαν κατά την αρχική επίδραση, σε απλούστερες ενώσεις.

16 16 5. Προσδιορισμός της τέφρας του ξύλου (ASTM-D ) Γενικά Η τέφρα αποτελείται από τα ανόργανα συστατικά του ξύλου τα οποία είναι κυρίως άλατα του Ca, K και Mg και σε μικρότερα ποσοστά του S, P, Si κ.ά. Ο προσδιορισμός της τέφρας γίνεται με καύση (οξείδωση) του ξύλου στους ο C. Δείγμα Αποτελείται από κονιοποιημένο ξύλο 2 g, διαστάσεων <0,425 mm αντιπροσωπευτικού για το υλικό που εξετάζεται. Διαδικασία Το δείγμα ξηραίνεται σε πυραντήριο στους ο C. Μετά τοποθετείται σε χωνευτήριο (πορσελάνης ή πλατίνας) χωρίς κάλυμμα, και φέρεται μέσα σε κλίβανο. Εκεί θερμαίνεται στην αρχή ήπια και μετά αναφλέγεται και διατηρείται η θερμοκρασία στους ο C. Στη συνέχεια φέρεται σε ξηραντήριο για απόψυξη και προσδιορίζεται το βάρος του. Επανατοποθετείται στον κλίβανο και θερμαίνεται στη θερμοκρασία αναφλέξεως και αυτό επαναλαμβάνεται ανά 30 min έως ότου το βάρος του δείγματος μεταξύ δύο διαδοχικών ζυγίσεων δεν μεταβάλλεται περισσότερο από 0,2 mg. Υπολογισμός W Τέφρα (%)= W 2 W 1 : βάρος τέφρας W 2 : βάρος δείγματος ξηραθέντος στους ο C Κλίβανος τεφροποίησης

17 17 6. Διαχωρισμός και ποσοτικός προσδιορισμός της ολοκυτταρίνης του ξύλου Αρχή της μεθόδου Με επίδραση του χλωρίου στο ξύλο η λιγνίνη οξειδώνεται και διασπάται σε ευδιάλυτα παράγωγά της τα οποία απομακρύνονται με εκχύλιση οπότε απομένει ως υπόλειμμα η ολοκυτταρίνη (κυτταρίνη+ημικυτταρίνες). 6.1 Α. Μέθοδος (ASTM-D ) Διαδικασία Το δείγμα είναι ξυλόσκονη 2 g, διαστάσεων 0,180 mm< <0,250 mm απαλλαγμένη από εκχυλίσματα. Το δείγμα τοποθετείται σε υάλινο ηθμό μετρίου πορώδους και υγραίνεται με νερό θ=10 ο C η περίσσεια του οποίου απομακρύνεται με αναρρόφηση. Ο ηθμός τοποθετείται σε κατάλληλη συσκευή και διοχετεύεται επί 3 min αέριο Cl 2 δια του δείγματος. Ακολουθεί ανακίνηση του δείγματος και χλωρίωση επί 2 min. Προστίθεται αιθυλική αλκοόλη (95%) προς απομάκρυνση της περίσσειας του Cl 2 και του HCl που τυχόν σχηματίσθηκε. Η χλωριωθείσα ξυλόσκονη επεξεργάζεται δύο φορές επί 2 min με επαρκώς θερμό μίγμα δείκτου αιθυλικής αλκοόλης-μονοαιθανολαμίνης (97:3) και η περίσσειά του απομακρύνεται με αναρρόφηση. Στη συνέχεια το δείγμα πλένεται με αιθυλική αλκοόλη 95% και μετά δύο φορές με κρύο νερό (Θ=10 ο C) ενώ η περίσσειά του απομακρύνεται με αναρρόφηση. Η παραπάνω αναφερθείσα διαδικασία επαναλαμβάνεται έως ότου το δείγμα μετά την τελευταία χλωρίωση να είναι λευκό και να μη χρωματίζεται περαιτέρω μετά την προσθήκη μίγματος αιθυλικής αλκοόλης-μονοαιθανολαμίνης. Τελικά το δείγμα πλένεται δύο φορές με αιθυλική αλκοόλη, δύο φορές με νερό (Θ=10 ο C), μετά με αιθυλική αλκοόλη έως ότου γίνει ουδέτερο και τέλος με αιθέρα για διευκόλυνση της ξήρανσης. Το δείγμα που απέμεινε στον ηθμό (αποτελεί την ολοκυτταρίνη) ξηραίνεται με τον ηθμό σε πυριαντήριο στους ο C και ζυγίζεται. Υπολογισμός W Ολοκυτταρίνη (%)= W 1 W 2 : απόλυτο ξηρό βάρος της ολοκυτταρίνης W 1: απόλυτο ξηρό βάρος ξυλόσκονης απαλλαγμένης εκχυλισμάτων

18 18 Συσκευή προσδιορισμού της ολοκυτταρίνης του ξύλου με αέριο χλώριο Α. υάλινο χωνίο Β. ηθμός (όπου τοποθετείται το δείγμα) C. ψυχρό νερό D. φιάλη αναρροφήσεως

19 Β. Μέθοδος (Wise et. al. 1946, Fengel/Wegener 1976) Διαδικασία Η διαδικασία περιλαμβάνει χειρισμό της προς απολιγνίνωση ξυλόσκονης με διάλυμα NaClO 2, σε ph 4, για 5 ώρες, σε υδατόλουτρο 70 ο C. Γενικά Ως δείγμα λαμβάνονται 2 g ξυλόσκονης απόλυτα ξηρής (atro) απαλλαγμένης εκχυλισμάτων. Συνεπώς πρέπει να προϋπολογισθεί η υγρασία της ξυλόσκονης ώστε να ληφθεί ποσότητα δείγματος ξυλόσκονης ξηρής στον αέρα (lutro) που θα αντιστοιχεί σε 2 g atro. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή ανά 1 g ξυλόσκονης επιδρούν 10 ml NaClO 2 διαλύματος (25%). Σε ογκομετρικό κύλινδρο των 150 ή 200 ml τοποθετούνται 10 ml NaClO 2 (25%) με προχοΐδα, στη συνέχεια προστίθεται λίγη ποσότητα απεσταγμένου νερού θ=70 ο C και ακολούθως 0,75 ml παγόμορφου οξικού οξέως*. Το μίγμα ανακινείται και συμπληρώνεται μέχρι τα 150 ml με απεσταγμένο νερό θ=70 ο C. Στη συνέχεια η ζυγισμένη ποσότητα ξυλόσκονης (ξηρής στον αέρα) που αντιστοιχεί σε 2 g atro τοποθετείται μέσα σε εσμυρισμένη κωνική φιάλη των 250 ml όπου προστίθεται το μίγμα του διαλύματος NaClO 2 όπως παρασκευάστηκε ανωτέρω, στη συνέχεια τοποθετείται χαλαρά το πώμα της εσμυρισμένης φιάλης και αυτή τοποθετείται σε υδατόλουτρο 70 ο C για 2½ ώρες. Μετά 2½ ώρες (δηλ. το ήμισυ του συνολικού χρόνου χειρισμού), προστίθεται στην κωνική φιάλη 10 ml NaClO 2 (25%) και επίσης 0,75 ml παγόμορφου οξικού οξέως έτσι ώστε το ph να είναι 4. Μετά την ανωτέρω διαδικασία (πέρας διάρκειας χειρισμού 5 ωρών με NaClO 2 ), η κωνική φιάλη ψύχεται με νερό (συνεχής ροή νερού στη βρύση), διοχετεύεται το περιεχόμενο της φιάλης σε έναν υάλινο ηθμό Nr. 1 του οποίου έχει προσδιορισθεί το ακριβές βάρος και το δείγμα εκπλύνεται στον ηθμό με ψυχρό νερό έως ότου απομακρυνθεί το Cl 2 και να μη περιέχεται στο διάλυμα έκπλυσης. Αυτό πιστοποιείται στο έκπλυμα αφού προσθέσουμε λίγο H 2 SO 4 και Ιωδιούχο Κάλιο οπότε η απουσία κίτρινου χρώματος ή η απουσία κυανού χρώματος μετά την προσθήκη και 1% διαλύματος αμύλου πιστοποιεί την απουσία Cl 2. Στη συνέχεια το δείγμα (εντός του ηθμού) εκπλύνεται με 50 ml ακετόνης και τοποθετείται για ξήρανση στον (Ξηραντήρα). Απαιτείται προσοχή ώστε να αποφεύγεται η υπερξήρανση. Εναλλακτικά η ξήρανση μπορεί να γίνει σε κλίβανο στους 30 ο C μέχρι να απομακρυνθεί (όλη) η υγρασία. Μετά τη ξήρανση το δείγμα ζυγίζεται (το μεγαλύτερο ή όλο το ποσοστό λιγνίνης έχει διασπασθεί και εκπλυθεί), προσδιορίζεται η υγρασία του και το ποσοστό της ολοκυτταρίνης (atro) ανάγεται στο βάρος (atro) των 2 g του αρχικού δείγματος της απαλλαγμένης από εκχυλίσματα ξυλόσκονης. Συνιστάται (έστω και μια φορά) να επαναληφθεί η διαδικασία των ανωτέρω χειρισμών στο δείγμα της ολοκυτταρίνης που προέκυψε μετά τις εκπλύσεις. Οι επαναλήψεις πρέπει να διαρκούν έως ότου το βάρος του δείγματος δεν μεταβάλλεται (δεν μειώνεται περαιτέρω). *παγόμορφο οξικό οξύ: glacial acetic acid

20 20 ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΟΛΟΚΥΤΤΑΡΙΝΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΞΥΛΟ Αντιδράσεις αποπολυμερισμού και διάσπασης της λιγνίνης με χλωρίωση Διάσπαση της λιγνίνης με χλωρίωση 1) Υποκατάσταση των πυρηνικών υδρογόνων του αρωματικού δακτυλίου από χλώριο 2) Ηλεκτρονιόφιλος αντικατάσταση της αλύσου του προπανίου. Οξειδωτική διάσπαση των αρυλικών αλκυλικών αιθερικών δεσμών. 3) Οξειδωτική διάσπαση του αρωματικού δακτυλίου και παραγωγή δικαρβονικών οξέων.

21 21 7. Διαχωρισμός και ποσοτικός προσδιορισμός της α-κυτταρίνης του ξύλου 7.1. Α. Μέθοδος (ASTM-D ) Αρχή της μεθόδου Η α-κυτταρίνη του ξύλου είναι αδιάλυτη σε διάλυμα NaOH (17,5%). Διαδικασία Το δείγμα είναι 2 g ξυλόσκονης ξηρής στον αέρα διαστάσεων, 0,180 mm < <0,250 mm από το οποίο απομακρύνονται τα εκχυλίσματα (βλ. ASTM-D ) και η λιγνίνη (βλ. ASTM-D ) δηλ. πρόκειται για δείγμα ολοκυτταρίνης. Το δείγμα αυτό τοποθετείται σε φιάλη των 250 ml, όπου προστίθενται 10 ml διαλύματος NaOH (17,5%), η φιάλη καλύπτεται με πώμα και φέρεται εντός υδατόλουτρου θερμοκρασίας 20 ο C. Στα επόμενα 15 min προστίθενται υπό ανάδευση στη φιάλη 3 φορές ανά 5 min 5 ml NaOH (17,5%) ώστε συνολικά επιδρούν στη ξυλόσκονη 25 ml NaOH. Το μίγμα αφήνεται να παραμείνει συνολικά επί 45 min στο υδατόλουτρο (20 ο C). Στη συνέχεια προστίθενται 33 ml απεσταγμένου νερού, οπότε η συγκέντρωση του NaOH γίνεται 8,3% και το μίγμα αναμιγνύεται ισχυρώς και αφήνεται επί 1 ώρα στο υδατόλουτρο. Στη συνέχεια η κυτταρίνη διηθείται με ηθμό μέσου πορώδους, πλύνεται με 100 ml διαλύματος NaOH (8,3%) και θ=20 ο C και στη συνέχεια πλύνεται με απεσταγμένο νερό. Ακολούθως προστίθενται στον ηθμό 15 ml παγόμορφου οξικού οξέως* (10%) θερμοκρασίας δωματίου έως ότου καλυφθεί η κυτταρίνη. Μετά από 3 min απομακρύνεται με αναρρόφηση το οξικό οξύ και προστίθεται στο μίγμα νέα ποσότητα παγόμορφου οξικού οξέως, το οποίο επίσης απομακρύνεται με αναρρόφηση. Στη συνέχεια το δείγμα πλύνεται με απεσταγμένο νερό 20 ο C έως ότου απομακρυνθεί όλο το οξικό οξύ. Ακολούθως το δείγμα τοποθετείται σε πυριαντήριο στους ο C για 24 ώρες. Το δείγμα που απομένει στον ηθμό μετά την ξήρανση (αποτελεί την α-κυτταρίνη) ζυγίζεται και προσδιορίζεται το βάρος του. Υπολογισμός Υπολογίζεται το επί της (%) ποσοστό της α-κυτταρίνης με βάση το απόλυτο ξηρό βάρος του ξύλου ως εξής: W α-κυτταρίνη (%)= W 1 W 2 : το απόλυτο ξηρό βάρος της α-κυτταρίνης W 1: το απόλυτο ξηρό βάρος του αρχικού δείγματος *παγόμορφο οξικό οξύ: glacial acetic acid.

22 Β. Μέθοδος (Wise et. αl. 1946, Fengel/Wegener 1976) Γενικά Αρχή της μεθόδου Κατά το χειρισμό δείγματος ολοκυτταρίνης διαδοχικά με διαλύματα 5% και 24% ΚΟΗ αποχωρίζονται ως ευδιάλυτες οι ημικυτταρίνες (πολυόζες) τύπου Α και Β αντίστοιχα και μπορούν να προσδιορισθούν από το ίζημα ενώ το εναπομείναν υπόλειμμα αντιπροσωπεύει την α-κυτταρίνη. Διαδικασία Δείγμα ολοκυτταρίνης περίπου 2 g lutro τοποθετείται σε φιάλη των 250 ml όπου προστίθενται υπό ανάδευση 100 ml διαλύματος ΚΟΗ (5%) και αφήνεται να δράσει το ΚΟΗ επί της ολοκυτταρίνης επί 2 h υπό ανάδευση. Στη συνέχεια το περιεχόμενο της φιάλης τοποθετείται σε υάλινο ηθμό Nr. 1 και αυτό εκπλύνεται με 50 ml διαλύματος ΚΟΗ (5%) και στη συνέχεια με 150 ml απεσταγμένου νερού. Με τα ίδια διαλύματα εκπλύνεται προσεκτικά και η φιάλη. Το περιεχόμενο του εκπλύματος τοποθετείται σε φιάλη των 2000 ml όπου προστίθενται 25 ml παγόμορφου οξικού οξέως και πληρώνεται μέχρι 2000 ml με μετουσιωμένη αλκοόλη. Η φιάλη καλύπτεται και αφήνεται για 24 h. Το λευκό ίζημα που κατακάθεται στη φιάλη αποτελεί το κλάσμα ημικυτταρινών Α. Το υπόλειμμα της ολοκυτταρίνης που υπάρχει στον υάλινο ηθμό τοποθετείται στη φιάλη των 250 ml όπου προστίθενται υπό ανάδευση 100 ml διαλύματος ΚΟΗ (24%). Το ΚΟΗ αφήνεται να δράσει επί της ολοκυτταρίνης επί 2 h υπό ανάδευση. Στη συνέχεια το περιεχόμενο της φιάλης τοποθετείται στον ήδη χρησιμοποιηθέντα ανωτέρω υάλινο ηθμό Nr. 1 και αυτό εκπλύνεται με 25 ml διαλύματος 24% ΚΟΗ, μετά με 150 ml απεσταγμένου νερού και τελικά με 25 ml οξικού οξέως (10%). Το περιεχόμενο του εκπλύματος τοποθετείται σε φιάλη των 2000 ml όπου προστίθενται 80 ml παγόμορφου οξικού οξέως και αυτή πληρώνεται μέχρι 2000 ml με μετουσιωμένη αλκοόλη. Η φιάλη καλύπτεται και αφήνεται για 24 h. Το λευκό ίζημα που κατακάθεται στη φιάλη αποτελεί το κλάσμα ημικυτταρινών Β. Το υπόλειμμα επί του ηθμού εκπλύνεται με απεσταγμένο νερό, μετά με 50 ml ακετόνης η οποία αναρροφάται με κενό. Το υπόλειμμα στον ηθμό αποτελεί την α-κυτταρίνη. Αφού προσδιορισθεί το ξηρό βάρος μετά από ξήρανσή της σε ξηραντήριο, προσδιορίζεται η ποσοστιαία αναλογία της στην ολοκυτταρίνη και το ξύλο. Μετά από χωριστή φυγοκέντρηση των εκπλυμάτων όπου περιέχονται οι ημικυτταρίνες τύπου Α και Β αυτές τοποθετούνται από τη συσκευή φυγοκέντρησης σε ηθμούς πορσελάνης Nr. 3 χωριστά. Ακολουθεί έκπλυση των ιζημάτων με αιθέρα και οδηγούνται προς ξήρανση στο ξηραντήριο για προσδιορισμό του βάρους των. Το άθροισμα των ημικυτταρινών Α και Β αποτελεί το σύνολο των ημικυτταρινών. Στο σύνολο των ημικυτταρινών Α και Β που προσδιορίσθηκε ως άνω περιέχεται και τέφρα η οποία προσδιορίζεται με τη μέθοδο ASTM D 1102 (καύση στους ο C). Η υπολογισθείσα ποσότητα τέφρας αφαιρείται από την προσδιορισθείσα ως άνω ποσότητα ημικυτταρινών και έτσι υπολογίζεται το πραγματικό ποσοστό των ημικυτταρινών Α και Β στην ολοκυτταρίνη και το ξύλο.

23 23 8. Διαλυτότητα του ξύλου σε διχλωρομεθάνιο (ASTM-D ) Γενικά Η μέθοδος αποβλέπει στον προσδιορισμό των διαλυτών στο διχλωρομεθάνιο εκχυλισμάτων του ξύλου όπως είναι οι κηροί, τα λίπη, οι ρητίνες, οι φυτοστερόλες και οι μη πτητικοί υδρογονάνθρακες. Διαδικασία Το δείγμα αποτελείται από ξυλόσκονη 2 g ξηρής στον αέρα και διαστάσεων 0,250< <0,425 mm. Μετά την τοποθέτηση του δείγματος σε υάλινο ηθμό με μεγάλο πορώδες και αυτού στη φιάλη της συσκευής εκχυλίσεως τύπου Soxhlet, ακολουθεί εκχύλιση με 150 ml διχλωρομεθανίου (CH 2 Cl 2 ) 98% για 6 έως 8 ώρες διατηρώντας ζωηρό τον αναβρασμό του διαλύματος. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται λειτουργία του σιφωνίου 6-8 φορές ανά ώρα. Μετά την εξάτμιση του διαλύτη με ξήρανση σε πυριαντήριο στους ο C ώστε να επιτευχθεί στο δείγμα απόλυτο ξηρό βάρος προσδιορίζεται το βάρος του ξηρού εκχυλίσματος. Υπολογισμός W2 Συστατικά του ξύλου διαλυτά σε διχλωρομεθάνιο (%)= 100 W1 P W 2 : βάρος ξηρού εκχυλίσματος W 1 : βάρος χρησιμοποιηθέντος δείγματος ξυλόσκονης g P : Ποσοστό ξύλου απαλλαγμένου υγρασίας στο ξηρό στον αέρα δείγματος ξυλόσκονης.

24 24 9. Προσδιορισμός της τιμής του ph του ξύλου Η τιμή του ph (συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου) του ξύλου (υδάτινο διάλυμα μετά από εκχύλιση του ξύλου) έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιοποίησή του σε ορισμένες χρήσεις. Ειδικότερα είναι δυνατό ορισμένα είδη ξύλου να διαβρώνουν μέταλλα όταν έρχονται σε επαφή μαζί τους, ακόμη το ph του ξύλου μπορεί να επηρεάζει την ικανότητα συγκόλλησής του με συγκολλητικές ουσίες και επίσης να επηρεάζει την παραγωγή χαρτοπολτού, ινοπλακών και μοριοπλακών. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες μέθοδοι για τον προσδιορισμό του ph του ξύλου, από τις οποίες η μέτρηση του ph σε υδάτινο διάλυμα (απεσταγμένο νερό) έχει αξία μόνο για συγκριτικούς σκοπούς. Δύο είναι οι κύριες μέθοδοι προσδιορισμού της απόλυτης τιμής του ph του ξύλου: 1) Προσδιορισμός της «ένυδρης» τιμής του ph, 2) Γραφική μέθοδος προσδιορισμού της τιμής του ph ξύλου μετά την εμβάπτισή του σε NaOH και HCI. Η μέθοδος προσδιορισμού της «ένυδρης» τιμής του ph ξύλου θεωρείται ως η πιο ακριβής και προβλέπει την ακόλουθη διαδικασία: Ορισμένη ποσότητα (χ) κονιοποιμένου ξύλου εκχυλίζεται με απεσταγμένο νερό και μετράται η τιμή ph του εκχυλίσματος. Στη συνέχεια ίδια ποσότητα (χ) νέου κονιοποιημένου δείγματος ξύλου προστίθεται σε υδάτινο διάλυμα του οποίου το ph έχει καθορισθεί (με προσθήκη ανάλογα με την περίπτωση ποσότητας οξέως ή βάσεως) ίδιο περίπου με της προηγούμενης μέτρησης αφού μετρηθεί το ph του νέου εκχυλίσματος η παραπάνω διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρις ότου η προκαθορισμένη (με βάσει τις προηγούμενες μετρήσεις) τιμή ph του υδάτινου διαλύματος δεν μεταβάλλεται με την προσθήκη νέας ποσότητας (χ) κονιοποιημένου ξύλου, οπότε η τιμή αυτή του ph αποτελεί και την ακριβή τιμή του ph του ξύλου. Το ph των ειδών ξύλου των ευκράτων ζωνών κυμαίνεται από 3,3 μέχρι 6,4 ενώ εκείνων της τροπικής ζώνης από 3,7 μέχρι 8,2. Ο όξινος χαρακτήρας (μικρή τιμή ph) του ξύλου των διαφόρων φυτικών ειδών αποδίδεται σε ελεύθερα οξέα και όξινες ομάδες, οξικό οξύ και ακετυλο-ομάδες αντίστοιχα, τα οποία εύκολα αποχωρίζονται από το ξύλο με εκχύλιση. Το ph του εγκάρδιου ελάχιστα διαφέρει από το ph του σομφού ξύλου, όπως επίσης μικρή είναι η επίδραση της εποχής υλοτομίας στο ph του ξύλου. Αντίθετα η οξύτητα του ξύλου μπορεί να αυξηθεί όταν αποθηκεύεται σε αποθήκες όπου επικρατεί υψηλή θερμοκρασία και υγρασία. Τιμές του ph του ξύλου διαφόρων φυτικών ειδών Δασικό είδος Τιμή ph Δασικό είδος Τιμή ph Picea abies 5,3 Quercus rubra 4,2 Pinus silvestris 5,1 Tilia spec. 5,2 Pinus strobus 4,9 Ulmus spec. 6,4 Pseudotsuga menziesii 3,3 Lophita procera 4,7 Betula verrucosa 4,8 Mansonia altissima 4,3 Carpinus betulus 5,2 Ochroma lagopus 6,7 Fagus silvatica 5,4 Tectona grandis 5,1 Fraxinus excelsior 5,8 Schinopsis balansae 4,3 Populus spec. 5,8 Terminalia superba 8,2 Quercus petraea 3,9 Pterocarpus soyauxii 3,7

25 25 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΧΑΡΤΟΠΟΛΤΟΥ Μηχανικός χαρτοπολτός (Μηχανικές κατεργασίες ξύλου) Πολτοποίηση κορμοτεμαχίων ξύλου σε κυλινδροτριβείς Πολτοποίηση ξυλοτεμαχιδίων σε δισκοτριβείς Χημικός χαρτοπολτός (Χημικές κατεργασίες ξύλου Πολτοποίηση ξυλοτεμαχιδίων σε χωνευτήρια με χημικά διαλύματα (1) Αλκαλικές μέθοδοι: NaOH, NaOH+Na 2 S (2) Όξινες θειώδεις μέθοδοι Ca(HSO 3 ) 2 +SO 2, NaHSO 3, Mg(HSO 3 ) 2, NaHSO 3 +SO 2 /Na 2 SO 3 Ημιχημικός χαρτοπολτός Χειρισμός ξυλοτεμαχιδίων με χημικά διαλύματα (1) και ακολούθως πολτοποίηση σε δισκοτριβείς (2) (1) Na 2 SO 3 + Na 2 SO 3, (2) Δισκοτριβείς (1) ΝαΟΗ, (2) Δισκοτριβείς Λεύκανση χαρτοπολτού Οξειδωτικές ουσίες (Cl 2, ClO 2, NaOCl, O 2, H 2 O 2 ) Αναγωγικές ουσίες (NaHSO 3, Na 2 S 2 O 4, Z n S 2 O 4 )

26 26 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΧΑΡΤΙΟΥ Χαρτοπολτός Μηχανική κατεργασία ινών (άλεσμα) Προσθήκη βελτιωτικών ουσιών Στρωμάτωση ινοπολτού - κολοφώνιο, κηρός, καολίνης, χρω- - μηχανές τύπου Fourdrinier στικές ουσίες και Yankee Συμπίεση + Ξήρανση + Λείανση Βελτιωτικές επεξεργασίες - συμπιεστικοί, θερμαντικοί και - προσθήκη καζεΐνης, αμύλου, λειαντικοί κύλινδροι πολυμερών, χρωστικών, παραφίνης - συγκόλληση φύλλων χαρτιού μεταξύ τους - επικάλυψη φύλλου χαρτιού με πλαστικό, αλουμίνιο κ.ά. υλικά Ποιοτικός έλεγχος - πρώτων υλών - βοηθητικών πρόσθετων ουσιών - ιδιοτήτων χαρτιού

27 Ποιοτικός έλεγχος του χαρτιού Ποιοτικός έλεγχος πρώτων υλών και πρόσθετων ουσιών Κάθε χαρτί θα πρέπει να διαθέτει κατάλληλες ιδιότητες ανάλογα με την προβλεπόμενη χρήση του. Οι ιδιότητες αυτές καθορίζονται από τις πρώτες ύλες και τις βοηθητικές ύλες αλλά και από την τεχνολογία κατασκευής του χαρτιού. Ο όρος πρώτες ύλες αναφέρεται στο είδος του πολτού και τις αναλογίες μίξης (μηχανικός, ημιχημικός, χημικός πολτός, πολτός από ανακυκλωμένο χαρτί) στα είδη ξύλου που χρησιμοποιήθηκαν κατά την πολτοποίηση και στο βαθμό λεύκανσης. Για τον ποιοτικό έλεγχο των πρώτων υλών χρησιμοποιούνται ειδικά χημικά αντιδραστήρια. Έτσι για την πιστοποίηση του μηχανικού πολτού χρησιμοποιείται διάλυμα φλωρογλυκερίνης το οποίο βάφει τις ίνες του πολτού κόκκινες (ύπαρξη μεγάλων ποσοστών λιγνίνης). Για αλεύκαστο χημικό πολτό γίνεται βρασμός του με διάλυμα μαλαχίτη ο οποίος βάφει τις ίνες του έντονα πράσινες. Για λευκασμένη κυτταρίνη χρησιμοποιείται διάλυμα ιώδιο-χλωριούχουψευδαργύρου το οποίο βάφει τις ίνες του πολτού κυανοϊώδεις. Προϋπόθεση του ελέγχου της σύστασης του χαρτιού είναι η αποΐνωσή του. Για το σκοπό αυτό μικρά τεμάχια χαρτιού βράζονται με 0,1 Ν NaOH μέσα σε δοκιμαστικό σωλήνα. Μετά την πολτοποίηση του χαρτιού (αποΐνωση) η μάζα των ινών ξεπλένεται με νερό προκειμένου να απομακρυνθεί το άλκαλι και ένα δείγμα των ινών φέρεται για μικροσκοπική παρατήρηση σε αντικειμενοφόρο. Με την προσθήκη μερικών σταγόνων των χημικών αντιδραστηρίων που αναφέρθηκαν παραπάνω εκτιμάται ανάλογα με το χρωματισμό των ινών το είδος του πολτού. Επίσης στο μικροσκόπιο εξετάζεται η μορφολογία των κυττάρων του πολτού και προσδιορίζονται τα φυτικά είδη προέλευσής τους. Ο όρος βοηθητικές ύλες ή πρόσθετα αναφέρεται σε διάφορες ανόργανες και οργανικές ενώσεις που προστίθενται είτε στον πολτό ή κατά την κατασκευή του χαρτιού προκειμένου να τον προσδώσουν συγκεκριμένες ιδιότητες. Για τον έλεγχο των ανόργανων συστατικών μετά την αποτέφρωση δειγμάτων χαρτιού αναλύεται η τέφρα. Με υδατικό διάλυμα καλιοϊωδίου διαπιστώνεται η χρησιμοποίηση ή όχι αμύλου, ενώ με άλλα ειδικά αντιδραστήρια η παρουσία συνθετικών ρητινών. Με υπεριώδεις ακτίνες ταυτοποιείται η χρήση υπερλευκαντικού. Με την τοποθέτηση υγρού ηλεκτροδίου στην επιφάνεια του χαρτιού προσδιορίζεται το ph του. Εκτός των παραπάνω ελέγχων γίνεται και έλεγχος της ικανότητας του χαρτιού να υποδέχεται με επιτυχία τη γραφή και εκτύπωση με υδατικά ή ελαιώδη μελάνια. Για το σκοπό αυτό χαράζονται στο χαρτί γραμμές από μελάνια με κοινή πέννα γραφής και παρατηρείται εάν σκορπίζει το μελάνι στον περίγυρο της γραμμής. Όπως είναι ευνόητο πρόκειται για μια σημαντική ιδιότητα όλων σχεδόν των τύπων χαρτιού επειδή σχεδόν όλα τα χαρτιά παίρνουν επάνω τους διάφορες επιγραφές ή εικόνες εάν λοιπόν το χαρτί δεν έχει συνεκτικότητα και ομοιογένεια (δεν είναι καλά κολλαρισμένο), οπότε δεν εκπληρώνει το αίτημα του αδιαπότιστου, τότε απορρίπτεται. Επίσης το ph του χαρτιού πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να μην επηρεάζει και αλλοιώνει τα διάφορα μελάνια που χρησιμοποιούνται για τις έγχρωμες και πολύχρωμες εκτυπώσεις Ποιοτικός έλεγχος ιδιοτήτων χαρτιού Εκτός των παραπάνω χημικών ελέγχων προβλέπεται κατά τον ποιοτικό έλεγχο του χαρτιού ο προσδιορισμός ορισμένων ιδιοτήτων του οι κυριότερες από τις οποίες περιγράφονται στη συνέχεια.

28 28 Αντοχή σε εφελκυσμό (Tensile strength) Είναι η αντοχή που παρουσιάζει το χαρτί κατά την καταπόνησή του σε εφελκυσμό (τράβηγμα). Η ιδιότητα αυτή προσδιορίζεται με κατάλληλο δυναμόμετρο εκφράζεται σε μέτρα και εκφράζει το μήκος μιας λωρίδας χαρτιού η οποία εξαρτημένη από κάπου κόβεται με το βάρος της. Η μέτρηση της ιδιότητας αυτής γίνεται παράλληλα και κάθετα στη διεύθυνση κατασκευής του χαρτιού, επειδή η διαφορά αντοχής στις δύο αυτές κατευθύνσεις μπορεί να κυμαίνεται από 1:2 έως 1:5 η διαφοροποίηση αυτή οφείλεται στο ότι οι ίνες του χαρτιού, λόγω πολικού προσανατολισμού των ινών κατά τη στρωμάτωση του πολτού, έχουν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους κατεύθυνση παράλληλη προς τη διεύθυνση κατασκευής του χαρτιού. Η αντοχή αυτή είναι καθοριστικής σημασίας για όλους τους τύπους χαρτιού αλλά ιδιαίτερα για χαρτιά συσκευασίας. Επιμήκυνση (Allongation, Stretch) H ιδιότητα αυτή εκφράζει την ικανότητα του χαρτιού να επιμηκύνεται κατά την καταπόνησή του με εφελκυσμό και μετριέται συγχρόνως με τον προσδιορισμό της αντοχής του χαρτιού σε εφελκυσμό. Η ιδιότητα αυτή έχει τη μεγαλύτερη τιμή της κάθετα και όχι παράλληλα προς την κατεύθυνση κατασκευής του χαρτιού. Σε ορισμένους τύπους χαρτιού η ιδιότητα αυτή πρέπει να έχει υψηλή τιμή π.χ. χαρτιά συσκευασίας. Αντίθετα σε άλλους τύπους χαρτιού π.χ. χαρτιά πολύχρωμης εκτύπωσης είναι μειονέκτημα η υψηλή τιμή της επειδή κατά την εκτύπωση από την πίεση που δέχονται τα χαρτιά στα πιεστήρια αλλάζουν λόγω διαστολής οι διαστάσεις τους με αποτέλεσμα τη μη σημειακή επίπτωση των διαφόρων χρωμάτων στα προκαθορισμένα μέρη. Αντοχή σε σχίσιμο (Tearing resistance) H ιδιότητα αυτή απαιτείται από χαρτιά μεγάλων καταπονήσεων είτε αυτά είναι της συσκευασίας, είτε της εκτύπωσης που υπόκεινται σε μεγάλες καταπονήσεις κατά την εκτύπωση, είτε της εκτύπωσης και μετέπειτα μετατροπής τους στην εμπορεύσιμη μορφή (βιβλία, τετράδια, σακούλες, πολύχρωμες εκτυπώσεις). Η αντοχή σε σχίσιμο προσδιορίζεται παράλληλα και κάθετα στη διεύθυνση παραγωγής του χαρτιού. Αντοχή σε αναδιπλώσεις (Folding endurance) H υψηλή αντοχή της ιδιότητας αυτής είναι αναγκαία στα χαρτιά συνεχούς χρήσης και καταπόνησης, στα χαρτιά που αντιπροσωπεύουν επίσημους τίτλους και που διπλώνονται πολλές φορές στο ίδιο σημείο π.χ. χαρτονομίσματα. Αντοχή συνοχής των ινών, αντοχή στη διάτρηση (Bursting strength) Αυτή η αντοχή είναι αναγκαία στα χαρτιά συσκευασίας και ειδικά σε εκείνα από τα οποία κατασκευάζονται οι χαρτόσακοι οι οποίοι καταπονούνται όχι μόνο ως προς το βάρος του υλικού που υποδέχονται αλλά και σημειακά π.χ. όταν το υλικό είναι σε μορφή τεμαχιδίων τα οποία πιέζουν τοπικά τη χαρτοσακούλα με κίνδυνο να την τρυπήσουν. Επιφανειακή συνοχή των ινών (Surface strength, Dennison) Είναι η ιδιότητα του χαρτιού να παρουσιάζει ή όχι χνούδιασμα δηλ. να ξεκολλάνε ή όχι οι ίνες από την επιφάνειά του η οποία είναι σημαντική στα χαρτιά που υπόκεινται σε εκτύπωση.

29 29 Λευκότητα (Whiteness) Μετριέται με φωτόμετρο η ποσότητα του ανακλώμενου φωτός στο χαρτί από κατάλληλη πηγή εκπομπής φωτός και ανάγεται σε βαθμό λευκότητας. Αδιαφάνεια (Opacity) Πρόκειται για ιδιότητα σημαντική στα χαρτιά εκτύπωσης και γραφής επειδή στα χαρτιά αυτά γράφουμε και τυπώνουμε και στις δύο πλευρές τους. Τραχύτητα (Roughness) Είναι η ιδιότητα που παίρνει το χαρτί μετά το γυάλισμά του στα στιλβωτικά μηχανήματα. Με κατάλληλη συσκευή μετριέται ο χρόνος διέλευσης ορισμένων κυβικών εκατοστών αέρος και η τιμή αυτή ανάγεται σε βαθμό τραχύτητας. Πορώδες (Porosity) Σημαντική ιδιότητα στα χαρτιά συσκευασίας και κυρίως στα χαρτιά κατασκευής χαρτόσακων συσκευασίας διαφόρων προϊόντων ανόργανης ή οργανικής σύστασης. Μετριέται με ειδική συσκευή ο χρόνος που χρειάζεται για να περάσουν από τους πόρους του χαρτιού ορισμένα κυβικά εκατοστά αέρα. Απορροφητικότητα (Absorbency) Είναι η ιδιότητα που πρέπει να έχει το χαρτί να απορροφεί γρήγορα το υγρό μελάνι έτσι ώστε κατά την ταχεία εκτύπωσή του να στεγνώσει γρήγορα η γραφή αλλιώς δεν είναι ικανό να εκπληρώσει την αποστολή του. Μετριέται ο χρόνος σε sec που απαιτείται για να απορροφήσει το χαρτί μια σταγόνα νερού. Πάχος (Thickness) Μετριέται με παχύμετρο και εκφράζεται σε εκατοστά του mm. Ο προσδιορισμός του απαιτείται για χαρτιά ειδικής χρήσης. Υγρασία (Moisture) Προσδιορίζεται με ξήρανση του χαρτιού στους 105 ο C μέχρι απόλυτα ξηρού βάρους. Ιδανική υγρασία είναι 5 έως 7%, πολύ μεγάλη υγρασία καθιστά το χαρτί άχρηστο αλλά και πολύ μικρή υγρασία προσδίνει στο χαρτί αρνητικές ιδιότητες επειδή τσακίζεται και σχίζεται πολύ εύκολα. Τέφρα (Ash) Πρόκειται για το ποσοστό των ανόργανων συστατικών του χαρτιού τα οποία προστίθενται για να βελτιώσουν συγκεκριμένες ιδιότητές του. Η αποτέφρωση δειγμάτων του χαρτιού γίνεται σε κλίβανο θερμοκρασίας ο C, και μετρείται το βάρος της τέφρας το οποίο εκφράζεται εκατοστιαία με βάση το αρχικό βάρος του δείγματος.

30 30

31 31

32 Είδη χαρτιού Οι ιδιότητες του χαρτιού ανάλογα με τη χρήση που προορίζεται είναι συνάρτηση του είδους των πρώτων και πρόσθετων (βελτιωτικών) υλών που συμμετέχουν στη σύνθεσή του και της τεχνολογίας παραγωγής του. Ανάλογα με το βάρος του χαρτιού ανά τετραγωνικό μέτρο διακρίνονται οι ακόλουθες τρεις κατηγορίες χαρτιού: 1) χαρτί μικρού βάρους g/m 2, 2) χαρτόνι μέσου βάρους g/m 2, και 3) χαρτόνι μεγάλου βάρους g/m 2. Ανάλογα με τη χρήση που προορίζονται διακρίνουμε τα ακόλουθα είδη χαρτιού: - Χαρτιά γραφής και εκτύπωσης - Χαρτιά συσκευασίας - Δημοσιογραφικό χαρτί - Χαρτιά υγείας και οικιακής χρήσεως - Χαρτόνια (απλά και κυματοειδή) - Χαρτιά επιχρισμένα - Άλλα είδη χαρτιού χαρτονιού. 12. Βιβλιογραφία 1. Annual Book of ASTM Standards Volume Wood American society for testing and materials PA, USA. 2. Γραμμενίδης, Α Χαρτοποιΐα, Πάτρα. 3. Fengel, D. Wegener, G Holzchemisches Praktikum. Institut für Holzforschung, München. 4. Fengel, D., Wegener, G Wood. Chemistry, Ultrastructure, Reactions. Walter de Gruyter, Berlin, New York. 5. Sandermann, W Chemische Holzverwertung. BLV Verlagsgesellschaft. München. Basel. Wien. 6. Seifert, K Angewandte Chemie und Physikochemie der Holztechnik. VEB Fachbuchverlag, Leibzig. 7. Wise, L.E., Murphy, M., D Addieco, A Pap. Trade J. 122, No. 2.

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού NP 1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού Φλοιός πορτοκαλιού H H CH 3 H H H H H C 28 H 34 15 (610.5) H CH 3 Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αποµόνωση φυσικού προϊόντος Φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο 1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο O HN CH 3 NH 2 NH 2 KOH 2 C 8 H 8 NO C 6 H 6 N C 6 H 4 3 N (214.1) (56.1) (172.0) (159.8) (329.8) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion 11 Απομόνωση της καζεΐνης από το γάλα και ιδιότητές της Στόχος της άσκησης: Κατανόηση της χημικής σύστασης των πρωτεϊνών. Η εξοικείωση με τις ηλεκτρικές ιδιότητες των πρωτεϊνών και την επίδραση οξέων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

- 87 - ΕΝΟΤΗΤΑ Θ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΣΤΕΡΩΝ

- 87 - ΕΝΟΤΗΤΑ Θ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΣΤΕΡΩΝ - 87 - ΕΝΟΤΗΤΑ Θ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΣΤΕΡΩΝ Οι εστέρες είναι μια κατηγορία οργανικών ενώσεων πολύ διαδεδομένη στη φύση, με γενικό τύπο: C R R' Πολλοί πτητικοί εστέρες έχουν έντονη, ευχάριστη οσμή και άρωμα φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος ASTM D 445 (ΙΡ 71)

Μέθοδος ASTM D 445 (ΙΡ 71) ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΛΙΠΑΝΤΙΚΩΝ Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Αυλωνίτης Μέθοδος ASTM D 445 (ΙΡ 71) Κινηματικό Ιξώδες Διαφανών και Αδιαφανών Υγρών Σκοπός Με τη μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα 5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα H O O O + HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ + H 2 O NO 2 HO NO 2 C 7 H 5 NO 3 C 2 H 6 O 2 C 7 H 8

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό 3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό οξύ HOOC H Br Br H COOH KOH HOOC COOH C 4 H 4 Br 2 O 4 C 4 H 2 O 4 (275.9) (56.1) (114.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου. Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου. Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου Ορισµός της πυκνότητας «Η σπουδαιότερη φυσική ιδιότητα του ξύλου»

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ. Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ. Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ Oι Συνηθισμένες Μέθοδοι Προσδιορισμού Υγρασίας των Λ.Υ, Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ξικός αιθυλεστέρας ή Οξικό αιθύλιο Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.1: Βιοχημικά Απαιτούμενο Οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand, BOD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΙΣΤΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ

ΣΤΑΔΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΙΣΤΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ ΣΤΑΔΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΡΙΣΤΗΣ ΞΥΛΕΙΑΣ ΔΑΣΟΣ ΠΡΙΣΤΗΡΙΟ ΥΛΟΤΟΜΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΕ ΜΗΚΗ ΑΠΟΦΛΟΙΩΣΗ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΤΗ ΟΓΚΟΜΕΤΡΗΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΑ ΔΑΣ. ΕΙΔΟΣ ή και ΚΛΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 31.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 95/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΤ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 286/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 27ης Ιανουαρίου 2012 για τροποποίηση με

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) δ. CH Ν ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

6 Τασιενεργά: σάπωνες και σαπωνοποίηση

6 Τασιενεργά: σάπωνες και σαπωνοποίηση 6 Τασιενεργά: σάπωνες και σαπωνοποίηση Διάρκεια: 2 ώρες Στόχος της άσκησης: Κατανόηση της σχέσης μεταξύ ελαιώδους υλικού και σάπωνα (σαπουνιού) Εξοικείωση με την πειραματική διαδικασία παρασκευής σαπουνιών

Διαβάστε περισσότερα

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο 0 Σύνθεση της trans-,-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο H O /HCO H C H 0 (8.) H O HCO H (.0) (.0) C H O (.) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Προσθήκη σε αλκένια, στερεοεκλεκτική προσθήκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικής Κατεύθυνσης ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικής Κατεύθυνσης ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θετικής Κατεύθυνσης ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. β Α5. β ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. α. ΛΑΘΟΣ β. ΛΑΘΟΣ γ. ΣΩΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο

2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο 2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο H + SCl 2 Cl + HCl + S 2 C 9 H 8 2 (148.2) (119.0) C 9 H 7 Cl (166.6) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα 4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα καστορέλαιο + NaOMe MeOH CH 4 O OH O OMe (32.0) C 19 H 36 O 3 (312.5) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αντίδραση του καρβονυλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο 3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο H 2 O 2 / Lipase O C 8 H 14 (110.2) H 2 O 2 (34.0) C 8 H 14 O (126.2) Βιβλιογραφία S. Warwel, M. Rüsch gen. Klaas, J. Mol. Catalysis B: Enzym.

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Οξίμης της Κυκλοεξανόνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Οξίμης της Κυκλοεξανόνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Οξίμης της Κυκλοεξανόνης Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

3002 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό

3002 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό 32 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό όξύ H HOOC COOH H Br 2 HOOC H Br Br H COOH C 4 H 4 O 4 (116.1) (159.8) C 4 H 4 Br 2 O 4 (275.9) Βιβλιογραφία A. M. McKenzie, J. Chem. Soc.,

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής. Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2004/45/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης

Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής. Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2004/45/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης Ε.Ε. Παρ. ΠΙ(Ι) 3186 Κ.Λ.Π. 352/2005 Αρ. 4019, 29.7.2005 Αριθμός 352 Οι περί Ποικίλων Ουσιών στα Τρόφιμα (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005, οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει των

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

CH COOC H H O CH COOH C H OH

CH COOC H H O CH COOH C H OH ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 2 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ2) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα