Phosphate Treatment of Firing Range Soils: Lead Fixation or Phosphorous Release?

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Phosphate Treatment of Firing Range Soils: Lead Fixation or Phosphorous Release?"

Transcript

1 Επεξεργασία Εδαφών Πεδίων Βολής µε Φωσφορικά Άλατα: Σταθεροποίηση του Μολύβδου ή Απελευθέρωση Φωσφόρου; Phosphate Treatment of Firing Range Soils: Lead Fixation or Phosphorous Release? ΕΡΜΑΤΑΣ,. ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ, Μ. GRUBB, D.G. XUANFENG, X. Γεν. ιευθυντής Ι.Α.Α.ΜΑ.Θ. Α.Α.Ε., Φο. ι.σ.α. Περιφέρειας Α.Μ.Θ. Επ. Καθηγητής, Πανεπιστήµιο του Connecticut M. ASCE Senior Associate, Schnabel Engineering North W.M. Keck Geoenvironmental Lab., Stevens Inst. of Technology, Hoboken ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Ο φώσφορος έχει χρησιµοποιηθεί στην επεξεργασία εδαφών ρυπασµένων µε µόλυβδο (Pb), ενώ η απόδοση της επεξεργασίας ελέγχεται κινητικά και εξαρτάται από το ph του εδάφους. Στην παρούσα εργασία χρησιµοποιείται µονοβασικό φωσφορικό ασβέστιο (MCP), για τη διερεύνηση της απόδοσης της επεξεργασίας Pb σε εδάφη δύο πεδίων βολής. Πραγµατοποιήθηκαν αναλύσεις έκπλυσης, περίθλασης ακτίνων Χ (XRPD) και µοντελοποίησης. Η οριακή ή ανεπαρκής ακινητοποίηση του Pb παρατηρήθηκε και στα δύο εδάφη παρά τις υψηλές δόσεις MCP. Επιπλέον, οι συγκεντρώσεις του εκπλυθέντος P ήταν εξαιρετικά υψηλές (>300mg/L). Συµπεραίνεται ότι η απόδοση και η βιωσιµότητα της επεξεργασίας µε βάση το φώσφορο θεωρείται αµφισβητήσιµη. ABSTRACT : Phosphate has been used in the treatment of lead (Pb)-contaminated soils, while treatment performance is kinetically controlled and strongly dependent on soil ph. Τhis study employed monobasic calcium phosphate (MCP), to investigate treatment performance of Pb occurring in two firing range soils. Analyses of leaching, X-ray powder diffraction (XRPD) and modelling were realised. The marginal or inadequate Pb immobilization was observed in both soils despite the elevated MCP dosages. Additionally, P leaching concentrations and rates were extremely high (>300 mg/l). The performance and sustainability of phosphate-based treatment therefore seems questionable. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα πεδία βολής αποτελούν σηµαντική πηγή ρύπανσης µε µόλυβδο (Pb) σύµφωνα µε µελέτη της αµερικανικής γεωγραφικής υπηρεσίας (USGS, 2002). Το 2001 η αµερικανική υπηρεσία περιβάλλοντος (USEPA) εξέδωσε ένα οδηγό σχετικά µε βέλτιστες τεχνικές διαχείρισης Pb σε πεδία βολής υπαίθρου (USEPA, 2001). Ανάµεσα σε αυτές τις τεχνικές συµπεριλαµβάνεται η εφαρµογή φωσφόρου για τη δέσµευση σωµατιδίων Pb και την αποτροπή µετανάστευσης του Pb στα εδάφη. Η αρχή λειτουργίας αυτής της τεχνικής είναι ο σχηµατισµός φωσφορικού µολύβδου ή πυροµορφιτών (Pb 5 (PO) 4 ) 3 X όπου Χ=Cl -, OH -, F -, oι οποίοι είναι θερµοδυναµικά πιο σταθερά και πιο αδιάλυτα ορυκτά µολύβδου για µία µεγάλη περιοχή του ph (Nriagu, 1974). Ο όρος πυροµορφίτης θα αναφέρεται στη συνέχεια γενικά και στα τρία είδη εκτός και αν σηµειώνεται διαφορετικά. Η αντίστοιχη διαλυτότητα του Pb είναι εξαιρετικά χαµηλή σε πολλές συνθήκες που ενδιαφέρουν περιβαλλοντικά. Οι συγγραφείς συµµετείχαν σε µία εκτεταµένη έρευνα ρύπανσης από µέταλλα σε πεδία βολής που λειτουργούν από το Υπουργείο Άµυνας των ΗΠΑ. Τα χαρακτηριστικά των πεδίων διέφεραν σηµαντικά όσον αφορά τη συγκέντρωση του Pb, το µέγεθος και την κατανοµή θραυσµάτων σωµατιδίων Pb, το ph του εδάφους, το µέγεθος των σωµατιδίων του εδάφους και την ορυκτολογία. Αντίστοιχα, η έρευνα αποκατάστασης αφορούσε τον έλεγχο διαθέσιµων τεχνολογιών επεξεργασίας και 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 1

2 διαχείρισης συµπεριλαµβάνοντας την προσθήκη φωσφόρου. Η ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας ανέδειξε τα ακόλουθα ζητήµατα (Chrysochoou et al. 2007): (i) η κινητική της αντίδρασης Pb-P µπορεί να είναι εξαιρετικά αργή εξαρτώµενη από το ph και τη διαλυτότητα των αρχικών πηγών P και Pb και (ii) οι συνέπειες υψηλής συγκέντρωσης P που δεν θα αντιδράσει δεν έχουν µελετηθεί επαρκώς. Η ανασκόπηση µελετών επεξεργασίας µε βάση το φώσφορο και ειδικά όσων ήταν in-situ έδειξε ότι προϋπόθεση για το σχηµατισµό των πυροµορφιτών είναι η επικράτηση όξινων συνθηκών στο έδαφος ή σε άλλο µέσο (ph<5). Έτσι οι περισσότερες µελέτες χρησιµοποιούν µορφές φωσφορικών οξέων (κυρίως φωσφορικό οξύ και λιπάσµατα όπως µονοβασικό φωσφορικό ασβέστιο (MCP) και τριπλό υπερφωσφορικό (TSP)) και υψηλές δόσεις P πέρα από τη στοιχειοµετρική αναλογία (P/Pb=0,6) (Chrysochoou et al. 2007). Πάντως, εκτεταµένες µελέτες µε ανάλυση λεπτής δοµής απορρόφησης ακτίνων X, X-ray absorption fine structure (EXAFS) έδειξαν ότι ο ρυθµός σχηµατισµού των πυροµορφιτών ήταν αργός. Οι Scheckel and Ryan (2004) αναφέρουν ότι µόνο το 45% του συνολικού Pb µεταµορφώθηκε σε πυροµορφίτες µετά από 32 µήνες µε περίσσεια φωσφορικού οξέος (1%wt P, P/Pb~28). Παρά τον αργό ρυθµό µετατροπής του Pb σε πυροµορφίτες µπορεί να θεωρηθεί ότι η επεξεργασία µε φώσφορο είναι επιτυχής εάν οι συγκεντρώσεις Pb παραµένουν κάτω από τα ρυθµιστικά όρια (5mg/L για τη δοκιµή TCLP και 15 µg/l για το πόσιµο νερό στις ΗΠΑ). Αυτή η θεώρηση µπορεί να είναι αποδεκτή αρκεί να µην προκαλούνται αρνητικές συνέπειες από την απελευθέρωση υψηλών συγκεντρώσεων P στο περιβάλλον. Θεωρώντας ότι ο φώσφορος αποτελεί το περιοριστικό θρεπτικό στοιχείο για ευτροφισµό είναι σαφές ότι οι συγκεντρώσεις διαλυτού P θα πρέπει να ελαχιστοποιούνται. Στην παρούσα εργασία επιλέχθηκαν δύο πεδία βολής για την ανάδειξη της αλληλεπίδρασης µεταξύ Pb και P: ένα αλκαλικό έδαφος µε υψηλή συγκέντρωση Pb, παρών κυρίως ως κερουσίτης (PbCO3), και ένα όξινο έδαφος µε χαµηλότερη συγκέντρωση Pb και µεταλλικό Pb ως κύρια πηγή Pb. Οι Dermatas et al. (2005) παρουσιάζουν τα αποτελέσµατα µελέτης προκαταρκτικής επεξεργασίας χρησιµοποιώντας µονοβασικό φωσφορικό ασβέστιο (MCP), ένα διαλυτό όξινο φωσφορικό παράγοντα. Τα αποτελέσµατα της δοκιµής TCLP έδειξαν σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις Pb (1,5mg/L) για προσθήκη MCP έως και 150g/kg. Πάντως, παρουσιάστηκε όξινος φωσφορικός µόλυβδος (PbHPO 4 ) στο µοτίβο ανάλυσης περίθλασης ακτίνων Χ (XRPD) του επεξεργασµένου εδάφους. Έτσι η µελέτη επαναλήφθηκε χρησιµοποιώντας MCP για να παρατηρηθεί πιο στενά η µορφολογία του Pb, αυτή τη φορά για δύο διαφορετικά εδάφη και χρησιµοποιώντας µεγαλύτερη ποικιλία ελέγχων, συµπεριλαµβάνοντας εκτίµηση για την απώλεια P µέσω διασταλαγµάτων. 2. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ 2.1 ειγµατοληψία και χαρακτηρισµός εδάφους είγµατα εδάφους λήφθηκαν από την επιφάνεια (άνω 20cm) των αναχωµάτων επιβράδυνσης των βολίδων σε δύο στρατιωτικά πεδία βολής: το στεγασµένο Picatinny Arsenal Technology Facility (PATF) και το υπαίθριο Fort Dix Range 26 (FDR26), στο New Jersey των ΗΠΑ. Τα δείγµατα εδάφους του PATF αφορούσαν κλάσµα εδάφους που διέρχονταν από τυπικό κόσκινο Νο.200 US (75µm) και τα δείγµατα του FDR26 από κλάσµα εδάφους που διέρχονταν από κόσκινο No.4 (2mm). Το έδαφος PATF είχε υψηλό ποσοστό λεπτόκοκκων και Pb ως κερουσίτη ενώ το έδαφος FDR26 ήταν κυρίως καθαρή άµµος που περιείχε µεγάλα θραύσµατα σφαιρών που αφαιρούνταν µε κοσκίνισµα (Dermatas and Chrysochoou, 2007). To ph του εδάφους µετρήθηκε σύµφωνα µε τη µέθοδο D κατά ASTM. Ο συνολικός οργανικός και ανόργανος άνθρακας (TOC και TIC) προσδιορίστηκαν µέσω της µεθόδου Rock-Eval (Herenyi et al. 2005). Τα ανιόντα µετρήθηκαν µε την ακόλουθη διαδικασία (Huerta et al, 2005): απιονισµένο νερό (10.0g) προστέθηκε σε 0,5g κονιορτοποιηµένου δείγµατος. Το µείγµα κρατήθηκε στους 85 o C για 18 ώρες, και αφέθηκε 1 ώρα για να καθιζάνει. Το υπερκείµενο υγρό διήλθε από φίλτρο πολυπροπυλενίου 0,45µm Whatman. Οι συγκεντρώσεις των χλωριόντων, θειικών και νιτρικών µετρήθηκαν µε ιοντική χρωµατογραφία µε 30mmol ΚΟΗ κινητή φάση και στήλη 4x250mm IonPac AS16. Τα κύρια µέταλλα αναλύθηκαν µε χώνευση µε οξέα (USEPA Method 3050Β) και φασµατογραφία ICP/OES χρησιµοποιώντας ένα φασµατογράφο τύπου Varian Vista-MPX. Στον 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 2

3 Πίνακα 1 παρουσιάζονται επιλεγµένα χαρακτηριστικά των δύο εδαφών. Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά των δύο εδαφών Table 1. Characteristics of two soils Παράµετρος PATF FDR26 ph 8,7 5.2 TOC mg/kg TIC mg/kg 2500 Cl - mg/l 132, ΝΟ 3 mg/l 2, SΟ 4 mg/l 47,6 1.7 Ca mg/kg Fe mg/kg Al mg/kg Mg mg/kg Mn mg/kg Pb mg/kg Προσθήκη φωσφόρου Φώσφορος προστέθηκε ως MCP ή Ca(H 2 PO 4 ) 2 H 2 O (καθαρότητας 99%). Οι δόσεις MCP (% ξηρό κατά βάρος) παρουσιάζονται στον πίνακα 2 και ήταν σε περίσσεια της στοιχειοµετρίας (P/Pb~0,6) για να προωθηθεί ο σχηµατισµός πυροµορφιτών και στα δύο εδάφη. To MCP προστέθηκε σε 100g ξηρού εδάφους, αναµείχθηκε µε 350g/kg απιονισµένο νερό και οµογενοποιήθηκε. Πίνακας 2. Χαρακτηριστικά των δύο εδαφών Table 2. Characteristics of two soils PATF FDR26 όση MCP P/Pb όση MCP P/Pb ,1 6 2,0 50 2,3 15 4,9 75 3,4 30 9, , , ,7 2.3 Χηµικές αναλύσεις Η εκπλυσιµότητα του µολύβδου για κάθε έδαφος προσδιορίστηκε µέσω της δοκιµής έκπλυσης τοξικών χαρακτηριστικών (TCLP), της διαδικασίας έκπλυσης συνθετικής κατακρήµνισης (SPLP) και ισορροπία απιονισµένου νερού για να εκτιµηθούν η επιρροή του διαλύµατος στην έκπλυση του Pb και P αλλά και ο πιθανός σχηµατισµός πυροµορφιτών, υδροξυπυροµορφιτών (HP) ή χλωριοπυροµορφιτών (CP), αναλόγως του διαθέσιµου χλωρίου. Πραγµατοποιήθηκαν πειράµατα batch TCLP σύµφωνα µε τη µέθοδο 1311 κατά USEPA µε ελάχιστες τροποποιήσεις. Συγκεκριµένα, 3 g ξηρού επεξεργασµένου υλικού τοποθετήθηκαν σε HDPE φιάλες των 60mL και αναµείχθηκαν µε 60g εκχειλισµένου υγρού #1 (5,7 ml οξικού οξέος σε 500mL διαλύµατος νερού µε 64,3mL: του 1mol/L καυστικού νατρίου σε όγκο 1 L, ph=4,93+- 0,05). Η επιλογή του υγρού εκχείλισης βασίστηκε στο ph και τη ρυθµιστική ικανότητα του εδάφους. Το µείγµα φυγοκεντρήθηκε µε 30 στροφές ανά λεπτό για 18 ώρες. Επίσης, πραγµατοποιήθηκαν πειράµατα SPLP σύµφωνα µε τη µέθοδο 1312 κατά USEPA. Το υγρό εκχείλισης ήταν µείγµα 60:40 κατά βάρος θειικού και νιτρικού οξέος µε ph=4,20±0,05. Τα δείγµατα φυγοκεντρήθηκαν µε 30 στροφές ανά λεπτό για 72 ώρες. Όλα τα εκχυλίσµατα διήλθαν από φίλτρο πολυπροπυλενίου 0,45µm Whatman. Οι συγκεντρώσεις των κατιόντων µετάλλων, συµπεριλαµβάνοντας το Pb και το Ca, προσδιορίστηκαν µέσω φασµατογραφίας ICP- OES. Οι συγκεντρώσεις φωσφορικών και χλωριόντων στα εκχυλίσµατα µετρήθηκαν µέσω ιοντικής χρωµατογραφίας. Όλα τα δείγµατα αναλύθηκαν εις διπλούν. 2.4 Ορυκτολογικές αναλύσεις Ανεπεξέργαστα εδάφη, επιλεγµένα επεξεργασµένα δείγµατα, υπολείµµατα φίλτρανσης και δείγµατα υγρών έκπλυσης συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν µέσω της ανάλυσης περίθλασης ακτίνων Χ (XRPD). Ξηρά δείγµατα κονιορτοποιήθηκαν και διήλθαν από τυπικό κόσκινο τύπου No.400 (38µm). Τα δεδοµένα της ανάλυσης XRPD συλλέχθηκαν από περιθλασιόµετρο Rigaku DXR 3000 χρησιµοποιώντας γεωµετρία Bragg-Brentano και σε εύρος τιµών 5 ο έως 65 ο µε βήµα 0,02 ο και χρονικό βήµα 3s. Τα µοτίβα XRPD αναλύθηκαν µε το λογισµικό Jade, έκδοση 7.1. και γίνεται αναφορά στα µοτίβα της βάσης δεδοµένων του ιεθνούς Κέντρου Περίθλασης (ICDD, 2002) και της βάσης δεδοµένων Ανόργανων Κρυσταλλικών οµών (Fachinformationszentrum, 2006). 2.5 Γεωχηµική µοντελοποίηση Τα αποτελέσµατα των δοκιµών έκπλυσης TCLP και SPLP για τα δύο εδάφη µοντελοποιήθηκαν µε το Visual Minteq, έκδοση 2.51 (Gustafsson, 2004). Οι συγκεντρώσεις 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 3

4 των µετάλλων από τον Πίνακα 1 χρησιµοποιήθηκαν ως εισροή και η εκτιµώµενη συγκέντρωση χλωριόντων διορθώθηκε για την αναλογία υγρό:στερεό 20:1. Τα θειόντα δεν χρησιµοποιήθηκαν στην εισροή ενώ οι εισροές ασβεστίου και φωσφορικών υπολογίστηκαν µε βάση τις αντίστοιχες δόσεις του MCP. Το µοντέλο έτρεξε χρησιµοποιώντας την εξίσωση Debye-Huckel για τη διόρθωση του ιονικού σθένους. ιαδικασίες προσρόφησης, κολλοειδή φαινόµενα και διαλυµένη οργανική ύλη δε λήφθηκαν υπόψη. Επίσης ο ρόλος των ανθρακικών ερευνήθηκε στην περίπτωση του εδάφους FDR26 αλλά βρέθηκε ότι η παρουσία των ανθρακικών δε µετέβαλλε ουσιαστικά τις συγκεντρώσεις Pb και P. 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 3.1 Μεταβολές του ph Η διάλυση του MCP µπορεί να απελευθερώσει ιόντα Η + και ενισχύει την οξεοποίηση του εδάφους ανάλογα µε το υπάρχον ph και τη ρυθµιστική ικανότητα του εδάφους. Η ποσότητα των Η + που απελευθερώνεται εξαρτάται από τον τύπο της διάλυσης του MCP. Πάντως επειδή η κινητική ελέγχει το ρυθµό διάλυσης και την ποσότητα του διαλυµένου MCP και το σχηµατισµό φωσφορικών ασβεστίου και µολύβδου και επειδή οι µεταβολές του ph εξαρτώνται ισχυρά από τη ρυθµιστική ικανότητα του εδάφους είναι δύσκολη η θεωρητική πρόβλεψη της µεταβολής του ph. Οι πειραµατικές τιµές του ph για τα δύο εδάφη φαίνονται στο Σχήµα 1. Σχήµα 1. ph των εδαφών για 1 και 28 ηµέρες. Figure 1. Soil ph in the soils for 1 and 28d. Στην περίπτωση εδάφους PATF υπάρχει ελαφρά µείωση από 8,7 σε 8,0 µε αύξηση της προσθήκης MCP (0 έως 125g/kg). Η κύρια µείωση εµφανίζεται την πρώτη ηµέρα χωρίς µεταβολές ανάµεσα στις τιµές για την 1 η και την 28 η ηµέρα. Ο σχηµατισµός Βρουσίτη ευνοείται από το υψηλό ph του εδάφους και επιβεβαιώθηκε από την ανάλυση XRPD, υποδεικνύοντας ότι η απελευθέρωση πρωτονίων είναι πιθανή, θεωρητικά 2 πρωτόνια ανά διαλυµένο mol MCP. Πάντως η ρυθµιστική ικανότητα του εδάφους λόγω του CaCO 3 και του PbCO 3 (Dermatas et al., 2006) ελαχιστοποίησε τη µείωση του ph. Με βάση τον ΤIC (Πίνακας 1) και θεωρώντας ότι όλος ο 2- TIC ήταν στη µορφή CO 3 σε CaCO 3 και PbCO 3, το έδαφος PATF µπορεί µόνο να ρυθµίσει µέχρι 25g/kg mol MCP µέσω της µετατροπής από CO 2-3 σε HCO - 3. Οι ελάχιστες µειώσεις του ph µέχρι την προσθήκη 125g/kg MCP υποδεικνύουν ότι η διάλυση MCP ήταν αργή και πιθανόν παρέµενε µη πλήρης στις 28 ηµέρες. Αντίθετα, η χαµηλή τιµή ph και χαµηλή ρυθµιστική ικανότητα του εδάφους FDR26 ευνόησε την ταχεία διάλυση του MCP. Η µείωση του ph από 5,2 σε 4,4 µέσα σε µία ηµέρα έγινε µε την προσθήκη 6g/kg MCP, και σε 3,0 µε 45g/kg MCP. Γενικά τα δεδοµένα σχετικά µε το ph υποδεικνύουν ότι ταχείες αντιδράσεις ευνοήθηκαν στο έδαφος FDR26 και όχι στο PATF. 3.2 Έκπλυση µολύβδου Η τιµή του ph και οι συγκεντρώσεις του Pb ακολούθως της φυγοκέντρησης παρουσιάζονται στο Σχήµα 2. Παρουσιάζονται µόνο τα αποτελέσµατα TCLP και SPLP από το έδαφος FDR26 καθώς τα αποτελέσµατα της δοκιµής DIW ήταν πρακτικά παρόµοια µε τα δεδοµένα του SPLP. Η τιµή του ph όλων των δειγµάτων ακολούθως της φυγοκέντρησης ήταν παρόµοια µε ~5,3 για το PATF και 4,9 για το FDR26. Με άλλα λόγια, το ισχυρό διάλυµα TCLP ρύθµισε όλα τα δείγµατα κοντά στο ph του (4,93) ανεξάρτητα του αρχικού ph εδάφους, τη χηµεία και την ορυκτολογία. Έτσι η δοκιµή TCLP δεν είναι κατάλληλη να προσοµοιώσει τις συνθήκες του πεδίου όπου το εδαφικό σύστηµα θα συµπεριφερθεί ανάλογα µε τη γεωχηµεία του. 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 4

5 Σχήµα 2. Το ph εκχυλίσµατος και διαλυµένος Pb στις δοκιµές (a) PATF-TCLP, (b) PATF-SPLP, (c) PATF-DIW, (d) FDR26-TCLP, (e) FDR26-SPLP. Figure 2. Leachate ph and dissolved Pb in the (a) PATF-TCLP, (b) PATF-SPLP, (c) PATF-DIW, (d) FDR26-TCLP, (e) FDR26-SPLP tests. Οι συγκεντρώσεις TCLP-Pb και στα δύο ανεπεξέργαστα εδάφη ήταν αρκετά υψηλότερες από ότι τα όρια των 5mg/L, µε 483mg/L και 218mg/L της USEPA αντίστοιχα για τα εδάφη PATF και FDR26. Η αναλογία εκπλυσιµότητας TCLP-Pb ήταν 27 και 87% αντίστοιχα για τα εδάφη PATF και FDR26. Όπως αναφέρθηκε και προηγούµενα ο Pb στο PATF ήταν κυρίως ως κερουσίτης ενώ µεταλλικός Pb κυριαρχούσε στο FDR26. Η διαφορά οφείλεται στη διαφορετική χρήση και διαχείριση των δύο πεδίων βολής. Στο πεδίο βολής PATF γινόταν χρήση όπλων υψηλής ταχύτητας (τυφέκια) και ψεκασµός νερού για την κατακράτηση της σκόνης που οδηγούσε σε εκτεταµένη θραυσµατοποίηση των σφαιρών και ταχεία διάβρωση του Pb (Dermatas and Chrysochoou, 2007). Αντίθετα, η χρήση καθαρής άµµου ως υλικό και η χρήση µικρών όπλων µε µικρότερη ταχύτητα βολής της 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 5

6 σφαίρας στην FDR26 προκαλούσε µόνο µερική θραυσµατοποίηση των σφαιρών. Ο µεταλλικός µόλυβδος στο ανεπεξέργαστο έδαφος PATF εκπλύθηκε σχετικά γρήγορα λόγω του χαµηλού αρχικού ph και της υψηλής οξύτητας της δοκιµής TCLP. Παρόµοιες παρατηρήσεις ισχύουν και για το SPLP των ανεπεξέργαστων εδαφών. Η αναλογία της εκπλυσιµότητας του SPLP-Pb ήταν <0,01% λόγω του υψηλού ph (8,5) ακολούθως της φυγοκέντρησης, ενώ η αντίστοιχη αναλογία για το έδαφος FDR26 ήταν 1,3% (ph 6,2). Αναµένεται χαµηλότερη εκπλυσιµότητα Pb από τη δοκιµή SPLP, καθώς αυτή σχεδιάστηκε ώστε να προσοµοιώνει in-situ τη διερχόµενη όξινη βροχή, προσφέροντας λιγότερη οξύτητα απ ότι το διάλυµα TCLP. Τα αποτελέσµατα της δοκιµής DIW βρέθηκαν παραπλήσια µε τα δεδοµένα της SPLP και για τα δύο εδάφη, για ph και διαλυτό Pb και P. Ο λόγος για την παρόµοια συµπεριφορά είναι η παρόµοια οξύτητα που προέρχεται από την πρόσληψη του ατµοσφαιρικού CO 2 και προσφέρει ισοδύναµα ένα ph ίσο µε 5,7. Η σταδιακή προσθήκη MCP στο έδαφος PATF µείωσε προοδευτικά τη συγκέντρωση TCLP-Pb. Οι δόσεις 25 και 50g/kg αποδείχτηκαν ανεπαρκείς για να µειώσουν τη συγκέντρωση TCLP-Pb κάτω από 5 mg/l σε 28 ηµέρες, ακόµη και όταν οι δόσεις MCP ξεπέρασαν τη στοιχειοµετρική αναλογία για το σχηµατισµό πυροµορφιτών 2 και 4 φορές. Η δόση 75g/kg MCP µείωσε τη συγκέντρωση TCLP-Pb στα 3 mg/l σε συνέπεια µε τις παρατηρήσεις των Dermatas et al (2005). Το γεγονός ότι υψηλότερες δόσεις MCP δεν επηρεάζουν σηµαντικά την απόδοση της επεξεργασίας είναι ενδεικτικό ότι οι αντιδράσεις εµποδίζονται κινητικά στο έδαφος PATF. Με άλλα λόγια ο πλεονάζων φώσφορος παρέµεινε χωρίς να αντιδράσει (ως βρουσίτης και πιθανόν και ως µη αντιδρών MCP) κατά τη διάρκεια των 28 ηµερών. Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι η προφανής απόδοση της αφαίρεσης Pb λόγω του P είναι συνάρτηση της δοκιµής TCLP. H ισχυρή οξύτητα λόγω της δοκιµής TCLP εκκινεί τις αντιδράσεις Pb-P, δηλαδή τη διάλυση MCP και την κατακρήµνιση φωσφορικού µολύβδου. Αντίθετα η περιορισµένη οξύτητα των δοκιµών SPLP και DIW αποτρέπει τη µεταβολή του ph σε συνθήκες (<5) που ευνοούν τη βέλτιστη αντίδραση Pb-P, παρουσιάζοντας έτσι µειωµένη απόδοση σε σύγκριση µε τα αποτελέσµατα της δοκιµής TCLP. 3.3 Έκπλυση Φωσφόρου Οι συγκεντρώσεις ανόργανου P µετρήθηκαν στο εκχύλισµα SPLP (Σχήµα 3). Η έκπλυση ανόργανου φωσφόρου ήταν σηµαντική σε όλα τα επεξεργασµένα δείγµατα. Στο έδαφος PATF, οι συγκεντρώσεις P σε 1 ηµέρα κυµάνθηκαν από 11 έως 307 mg/l για 25 ως 125g/kg MCP αντίστοιχα και µειώθηκαν περίπου κατά µία τάξη µεγέθους στις 28 ηµέρες, σε 1 και 40 mg/l. H γεωχηµική προσοµοίωση προέβλεψε ότι οι συγκεντρώσεις του διαλυµένου P in θα πρέπει να είναι πολύ χαµηλές (~0,01mg/L) στο εκχύλισµα SPLP του PATF. Η µείωση των συγκεντρώσεων του P στις 28 ηµέρες επιβεβαίωσε ότι οι αντιδράσεις µεταµόρφωσης στο έδαφος PATF περιορίζονταν κινητικά. Αντίθετα οι συγκεντρώσεις P in του FDR26 ήταν παρόµοιες και την 1 η ηµέρα και στις 28 ηµέρες, κυµαινόµενες από mg/l για 6 έως 45g/kg MCP. Σχήµα 3. Συγκεντρώσεις διαλυµένου P στις δοκιµές (a) PATF-SPLP και (b) FDR26-SPLP. Figure 3. Dissolved concentrations in the (a) PATF-SPLP, (b) FDR26-SPLP. 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 6

7 Οι διαφορές του P in που εκπλύνεται ανάµεσα στα δύο εδάφη προκύπτουν από τα διαφορετικά ph που έχουν. Το MCP διαλύεται ταχύτερα στο όξινο FDR26 έδαφος. Η επικράτηση όξινων συνθηκών οδηγεί σε πιο επιτυχή ακινητοποίηση του Pb αλλά η πιθανή απελευθέρωση P είναι µεγαλύτερη. 3.4 Ορυκτολογικές αναλύσεις Η ορυκτολογία του ανεπεξέργαστου PATF, όπως προέκυψε από την ανάλυση XRPD, αποτελούνταν από χαλαζία (SiO 2 ), άστριο (αλβίτη (Ca,Na)(Si,Al) 4 O 8 ), µαρµαρυγία (µοσχοβίτη(k,na)(al,mg.fe) 2 (Si 3 Al)O 10 (OH) 2 ), και µικρές ποσότητες CaCO 3 και κερουσίτη PbCO 3. Αυτές οι φάσεις παρέµεναν σε όλα τα επεξεργασµένα δείγµατα και στα υπολείµµατα των αναλύσεων. Η µόνη νέα φάση στα επεξεργασµένα δείγµατα ήταν ο βρουσίτης. Τέλος δεν ανιχνεύθηκε φωσφορικός µόλυβδος ούτε πυροµορφίτες στο επεξεργασµένο έδαφος PATF. Αντίστοιχα στο έδαφος FDR26 αποκαλύφθηκε η παρουσία µόνο χαλαζία, µοσχοβίτη και καολινίτη (Al 2 Si 2 O 5 (OH) 4 ) ενώ στα επεξεργασµένα δείγµατα παρουσιάστηκε µόνο µία περίπτωση µεταλλικού Pb. 3.5 Γεωχηµική προσοµοίωση Ο στόχος της προσοµοίωσηςήταν διττός αφενός να συγκριθούν οι προβλεπόµενες συγκεντρώσεις διαλυτού Pb και P µε τα µετρήσιµα αποτελέσµατα της ανάλυσης XRPD και αφετέρου να εκτιµηθεί η απελευθέρωση P σε συνθήκες ισορροπίας. Τα αποτελέσµατα της προσοµοίωσηςγια τα δεδοµένα TCLP του PATF δεν ήταν σε καλή συµφωνία µε τις µετρούµενες συγκεντρώσεις Pb. Από το µοντέλο εκτιµήθηκαν χαµηλές συγκεντρώσεις 0,8µg/L 0,4mg/L Pb σε σύγκριση µε την πραγµατικά µετρούµενη τιµή των 12,8mg/L Pb στη δοκιµή TCLP. Παρόµοια ασυµφωνία µεταξύ µετρούµενων και προσοµοιωµένωντιµών υπήρχε και για τη δοκιµή SPLP. H προσοµοίωσηυποεκτίµησε τις συγκεντρώσεις Pb και P και υπερεκτίµησε το διαλυτό Ca και Cl. Γενικά, µπορεί να ειπωθεί ότι η γεωχηµική προσοµοίωσηαπέτυχε να προβλέψει την έκπλυση και τις συσσωρευµένες συνδέσεις φάσεων (phase assemblages). 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η επεξεργασία εδαφών ρυπασµένων µε Pb µέσω φωσφορικών έχει γίνει αποδεκτή ως επιτυχηµένος τρόπος για την ακινητοποίηση του Pb ως πυροµορφίτες. Όµως, η απόδοση και βιωσιµότητα της εφαρµογής P απαιτεί τη βελτιστοποίηση των αντιδράσεων Pb-P και εµπεριέχει το κίνδυνο ευτροφισµού µέσω της έκπλυσης P. Στην παρούσα εργασία πραγµατοποιήθηκαν αναλύσεις σε δείγµατα από δύο πεδία βολής. Το PATF αλκαλικού εδάφους µε υψηλή ρύπανση Pb ~35000mg/kg Pb, και του FDR26 ενός όξινου πεδίου βολής µε χαµηλότερη συγκέντρωση Pb ~5000mg/kg Pb). Χρησιµοποιήθηκε σε περίσσεια όξινο φωσφορικό ασβέστιο (MCP) για πλήρη µετατροπή σε πυροµορφίτες. Η παρακολούθηση του ph των δύο εδαφών για πάνω από 28 ηµέρες έδειξε ότι είναι δύσκολη η µείωση του ph του PATF σε αντίθεση µε του FDR26. Επιπλέον στο PATF λόγω της αλκαλικότητας του εδάφους υπήρξε χαµηλός ρυθµός των αντιδράσεων µετατροπής του ΜCP. Οι συγκεντρώσεις Pb δεν ελέγχονταν από το σχηµατισµό φωσφορικού µολύβδου. Αυτό συµφωνεί και µε προηγούµενες έρευνες που υποδεικνύουν ότι ο Κερουσίτης παρέµενε η φάση. Η προσθήκη του ΜCP είχε καλύτερα αποτελέσµατα για το όξινο FDR26. To ph µειώθηκε σε 3,0 µε 45g/kg ΜCP και το MCP διαλύθηκε χωρίς να υπάρξει σχηµατισµός βρουσίτη πάνω από το όριο ανίχνευσης (1-3%) της ανάλυσης XRPD. Η επιταχυνόµενη απελευθέρωση P προκάλεσε σηµαντική µείωση στις συγκεντρώσεις TCLP-Pb. Πάντως, οι συγκεντρώσεις SPLP-Pb ξεπέρασαν τα 15 mg/l για όλες τις δόσεις. Σύµφωνα µε τη γεωχηµική προσοµοίωσητο ph του εδάφους ήταν πολύ χαµηλό για να διατηρήσει διαλυτό Pb κάτω από τα όρια του πόσιµου νερού. Ο µεταλλικός Pb πάντως παρέµενε στα αποτελέσµατα της ανάλυσης XRPD. Έτσι, η παρουσία θραυσµάτων µεταλλικού µολύβδου σε πεδία βολής προκαλεί πρόβληµα στις αντιδράσεις µεταµόρφωσης. Σηµαντική έκπλυση P παρατηρήθηκε κάτω από όλες τις συνθήκες δοκιµών. Έτσι ο σχεδιασµός της επεξεργασίας θα πρέπει να περιλαµβάνει όχι µόνο την αποµάκρυνση του Pb αλλά και τη σταθεροποίηση του P για να αποφευχθεί η δευτερογενής ρύπανση. Μελλοντική εργασία περιλαµβάνει την ποσοτικοποίηση του εκπλυθέντος P in-situ. 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 7

8 5. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Chrysochoou, M., Dermatas, D. and Grubb, D.G. (2007), Phosphate application to firing range soils for Pb immobilization: The unclear role of phosphate. J. Hazard. Mat. doi: /j.jhazmat Dermatas, D. and Chrysochoou, M. (2007), Lead particle size and its association with soil fractions in firing range soils: Implications for treatment. Environ. Geochem. Health 29: Dermatas, D., Menounou, N., Dadachov, M., Dutko, P., Shen, G., Xu, X. and Tsaneva, V. (2005), Lead leachability in firing range soils. Environ. Eng. Sci. 23(1): Dermatas, D., Shen, G., Chrysochoou, M., Grubb, D.G., Menounou, N. and Dutko, P. (2006), Pb speciation versus TCLP release in firing range soils. J. Hazard. Mat. 136: Fachinformationszentrum 2006, Inorganic Crystal Structure Database. Fachinformationszentrum, Karlsruhe, Germany. Available at (verified 15 Mar. 2010). Gustafsson, J.P. (2004), Visual MINTEQ version KTH (Royal Inst. Of Technology), Sweden. Huerta, V.D., Sαnchez, M.L.F. and Sanz- Medel, A.. (2005), Qualitative and quantitative speciation analysis of water soluble selenium in three edible wild mushrooms species by liquid chromatography using post-column isotope dilution ICP MS. Anal. Chim. Acta 538(1 2): International Centre for Diffraction Data. (2002), Powder Diffraction File, PDF-2 Database Release. International Centre for Diffraction Data, Newtown Square, PA. Nriagu, J.O. (1974), Lead orthophosphates- IV: Formation and stability in the environment. Geochim. Cosmochim. Acta 38: Ryan, J.A., Scheckel, K.G., Berti, W.R., Brown, S.L., Casteel, S.W., Chaney, R.L., Doolan, M., Grevatt, P., Hallfrisch, J., Maddaloni, M. and Mosby, D. (2004), Reducing children s risk to soil Pb: Summary of a field experiment. Environ. Sci. Technol. 38:8A 24A. Scheckel, K.G. and Ryan, J.A. (2004), Spectroscopic speciation and quantification of lead in phosphate-amended soils. J. Environ. Qual. 33: USEPA (2001), Best management practices for lead at outdoor shooting ranges. EPA- 902-B USEPA, Washington, DC. USGS (2002), Lead in December 2001, Mineral industry survey. Minerals Information Publications Services, Reston, VA. 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γεωτεχνικής & Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής, ΤΕΕ, 29/09 1/ , Βόλος 8

Μορφολογία του Μολύβδου έναντι οκιµής Έκπλυσης Χαρακτηριστικού Τοξικότητας (TCLP) σε Εδάφη Στρατιωτικών Πεδίων Βολής

Μορφολογία του Μολύβδου έναντι οκιµής Έκπλυσης Χαρακτηριστικού Τοξικότητας (TCLP) σε Εδάφη Στρατιωτικών Πεδίων Βολής Μορφολογία του Μολύβδου έναντι οκιµής Έκπλυσης Χαρακτηριστικού Τοξικότητας (TCLP) σε Εδάφη Στρατιωτικών Πεδίων Βολής Pb Speciation versus TCLP Release in Army Firing Range Soils ΕΡΜΑΤΑΣ,. ιευθυντής, W.

Διαβάστε περισσότερα

Lead Particle Size and its Association with Firing Conditions and Range Maintenance: Implications for Treatment

Lead Particle Size and its Association with Firing Conditions and Range Maintenance: Implications for Treatment Συσχέτιση του Μεγέθους Σωµατιδίων Μολύβδου µε Τοπικές και Λειτουργικές Συνθήκες σε Πεδία Βολής Lead Particle Size and its Association with Firing Conditions and Range Maintenance: Implications for Treatment

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιοριστικό αντιδρών

Περιοριστικό αντιδρών Περιοριστικό αντιδρών Όταν αντιδρώντα προστίθενται σε ποσότητες διαφορετικές από τις γραμμομοριακές αναλογίες που δείχνει η χημική εξίσωση, μόνο το ένα από τα αντιδρώντα πιθανόν να καταναλωθεί πλήρως,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ 2γ-1 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Μη ειδική προσρόφηση (ανταλλαγή ιόντων) Ειδική προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους Δασική Εδαφολογία Χημικές ιδιότητες του εδάφους Χημικές ιδιότητες εδάφους Εδαφικά κολλοειδή Ηλεκτρικά φορτία των ανόργανων κολλοειδών Εναλλακτική ικανότητα του εδάφους Βαθμός κορεσμού με βάσεις Ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (3) ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (3) ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (3) ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΙΑΛΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΙΖΗΜΑΤΟΣ (1) I.P = [M α+ ] m [X β- ] x < K sp (M m X x ) 1. Σχηµατισµός

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπεριβαλλοντικός Χαρακτηρισµός για την Εκτίµηση της Απόδοσης και Βιωσιµότητας της Σταθεροποίησης/Στερεοποίησης Αποβλήτων

Γεωπεριβαλλοντικός Χαρακτηρισµός για την Εκτίµηση της Απόδοσης και Βιωσιµότητας της Σταθεροποίησης/Στερεοποίησης Αποβλήτων Γεωπεριβαλλοντικός Χαρακτηρισµός για την Εκτίµηση της Απόδοσης και Βιωσιµότητας της Σταθεροποίησης/Στερεοποίησης Αποβλήτων Geoenvironmental Characterization to Assess Waste Stabilization/Solidification

Διαβάστε περισσότερα

13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ

13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ 13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση του ph στη διαλυτότητα Σχηματισμός συμπλόκων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (2) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (2) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (2) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) Επίδραση κοινού ιόντος Εάν σε κορεσµένο διάλυµα δυσδιάλυτου ηλεκτρολύτη (π.χ. AgCl) προστεθεί

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ε. Κελεπερτζής

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ε. Κελεπερτζής ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ε. Κελεπερτζής 1 Δομή του μορίου του νερού Η μοριακή δομή του νερού εξηγεί πολλές από τις φυσικές και χημικές του

Διαβάστε περισσότερα

Αντιδράσεις σε υδατικά διαλύματα. Κατερίνα Σάλτα 2ο Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αθηνών 2014

Αντιδράσεις σε υδατικά διαλύματα. Κατερίνα Σάλτα 2ο Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αθηνών 2014 Αντιδράσεις σε υδατικά διαλύματα Κατερίνα Σάλτα 2ο Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αθηνών 2014 Διαλύματα Διαλύματα είναι τα ομογενή μείγματα δύο ή περισσοτέρων χημικών ουσιών. Διαλύτης θεωρείται η ουσία

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Σηµειώσεις Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Σηµειώσεις Κεφάλαιο 5: Αλληλεπίδραση υδατικών διαλυµάτων µε ιζήµατα και εδάφη! Διαλυτότητα και ρόφηση (Επιφανειακή Συµπλοκοποίηση)! Γινόµενο διαλυτότητας!

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Edited by Jimlignos. 0 ph οξέος < 7 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Edited by Jimlignos. 0 ph οξέος < 7 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Να αναφέρετε το σύνολο εκείνων των ιδιοτήτων που ονοµάζονται όξινος χαρακτήρας. Ποιες ενώσεις λέγονται οξέα κατά Arrhenius; Απάντηση: Το σύνολο τον κοινών ιδιοτήτων των

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύστημα υπόγειου νερού. Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών. Ρύθμιση ph

Περιεχόμενα. Σύστημα υπόγειου νερού. Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών. Ρύθμιση ph Αριάδνη Αργυράκη 1 Περιεχόμενα Σύστημα υπόγειου νερού Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών Ρύθμιση ph 2 Σύστημα υπόγειου νερού εξέλιξη σύστασης 1. Είσοδος - χημική σύσταση κατακρημνισμάτων 2. Ζώνη αερισμού

Διαβάστε περισσότερα

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ 7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ Σχηματισμός ιζήματος χρωμικού μολύβδου(ιι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα.

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. 1. ΔΙΑΛΥΜΑ Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. Ετερογενές σύστημα καλείται αυτό, το οποίο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Άσκηση 8η Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Διάσταση 2 ετεροπολικών

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Τροφοδότηση του εδαφικού διαλύματος Απορρόφηση Ρίζας Οργανική ουσία Ανταλλαγή κατιόντων Εδαφικό διάλυμα Μικροοργανισμοί εδάφους Προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1. Βασικά μεγέθη και μονάδες αυτών που θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ (1) Αφορά ετερογενείς ισορροπίες µεταξύ δυσδιάλυτων ηλεκτρολυτών και των ιόντων τους σε κορεσµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΜΠΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΗΡΟΣ. ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β 2) Γ 3) Β 4) A.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΜΠΟΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΗΡΟΣ. ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β 2) Γ 3) Β 4) A. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΟΝΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1) Β ) Γ ) Β 4) A 5) Α: οξύ: H O συζυγής βάση: ΟΗ - B: οξύ: H SO 4 συζυγής βάση: HSO 4 - Γ: οξύ: HΝO συζυγής βάση: ΝΟ - 1 6) Γ 7) α

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ.

Άσκηση 5η. Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων. Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. Άσκηση 5η Οξέα Βάσεις - Προσδιορισμός του ph διαλυμάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Ιοντικά διαλύματα- 2 Διάσταση Οι ιοντικές ενώσεις γενικώς διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO

Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO 2014 Ε.Κ.Φ.Ε. Καστοριάς Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός EUSO 2014-2015 ΟΜΑΔΑ : 1] 2] 3] Γενικό Λύκειο Άργους Ορεστικού. 6 - Δεκ. - 1014 Χημεία ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Το εργαστήριο είναι χώρος για σοβαρή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών

Περιεχόμενα. Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών Αριάδνη Αργυράκη 1 Περιεχόμενα Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών Μελέτη ειδικής περίπτωσης από μια ιστορική μεταλλευτική περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: 1. Οι εδαφικές ιδιότητες μεταβάλλονται: Α. Κατά μήκος των τριών αξόνων (x, y, z) Β. Με το πέρασμα του

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις 110 Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Υδατική Χηµεία Σηµειώσεις Κεφάλαιο : Τύχη των µετάλλων στο περιβάλλον Υδρόλυση και συµπλοκοποίηση µετάλλων Σταθερές συµπλοκοποίησης Οργανική συµπλοκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5.

1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5. 1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5. ΒΙΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 1 Σχηματισμός μέσα σε λεκάνες απόθεσης κυρίως στη θάλασσα Θαλάσσια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΧΗΜΕΙΑ ΙΙ» Β ΕΞΑΜΗΝΟ (ΕΑΡΙΝΟ) Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2( ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ(

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2( ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ( ΚΕΦΑΛΑΙΟ ( ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ( Η Χημεία των φυσικών υδάτων ονομάστηκε από τους Werner Stumm (ET Zurich) και Jmes Morgn (CALTEC) ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. Οι δύο επιστήμονες έθεσαν για πρώτη φορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Υδατική Χηµεία Ικανότητα Εξουδετέρωσης Οξέος και Βάσεως (Acid Neutralizing Capacity - ΑΝC και

Υδατική Χηµεία Ικανότητα Εξουδετέρωσης Οξέος και Βάσεως (Acid Neutralizing Capacity - ΑΝC και Υδατική Χηµεία 1.8 Ικανότητα Εξουδετέρωσης Οξέος και Βάσεως (Acid Neutralizing Capacity - ΑΝC και Base Neutralizing Capacity - BNC) Αλκαλικότητα είναι η ικανότητα ενός διαλύµατος να εξουδετερώνει οξέα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ. Α. Αργυράκη, ΕΚΠΑ

ΥΔΡΟΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ. Α. Αργυράκη, ΕΚΠΑ 1 ΥΔΡΟΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ Α. Αργυράκη, ΕΚΠΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 1. Γεωχημικές διεργασίες ελέγχου χημισμού το νερού 2. Προέλευση επιλεγμένων διαλυμένων ιόντων- χημικών ενώσεων 3. Πόσιμο νερό και έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΘΕΜΑ 1 ο (7+8+10=25 μονάδες) 1) 2 mol HNO 3 (νιτρικού οξέος) περιέχουν: α) 6 άτομα οξυγόνου, β) 28g αζώτου, γ) 96g οξυγόνου, δ) 6 mol

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Διδάσκων: Παπασιώπη Νυμφοδώρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Ενότητα 2.2 Ανόργανοι ρύποι Γεωχημική Μοντελοποίηση Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Διάλεξης: Ο ρόλος του ανταγωνισμού των θρεπτικών στοιχείωνστηνανάπτυξηκαιτην. Χ. Λύκας

Τίτλος Διάλεξης: Ο ρόλος του ανταγωνισμού των θρεπτικών στοιχείωνστηνανάπτυξηκαιτην. Χ. Λύκας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» Μάθημα: «Επίδραση του αβιοτικού και βιοτικού περιβάλλοντος στην παραγωγή των φυτών» Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψη εξέλιξης ρύπανσης. Βασικά ερωτήματα: Πού θα πάει ο ρύπος; Πώς θα συμπεριφερθεί; Τι θα απογίνει;

Πρόβλεψη εξέλιξης ρύπανσης. Βασικά ερωτήματα: Πού θα πάει ο ρύπος; Πώς θα συμπεριφερθεί; Τι θα απογίνει; Πρόβλεψη εξέλιξης ρύπανσης Βασικά ερωτήματα: Πού θα πάει ο ρύπος; Πώς θα συμπεριφερθεί; Τι θα απογίνει; Τι θα απογίνει ο ρύπος; Μηχανισμοί που εμπλέκονται στην εξάπλωση των ρύπων στο έδαφος και στο υπόγειο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Διδάσκων: Παπασιώπη Νυμφοδώρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Ενότητα 2.3 Ανόργανοι ρύποι Μηχανισμοί Δέσμευσης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση 1 (5 μονάδες) (α): (ιν), (β): (ιιι), (γ): (ι), (δ): (ιι) (4x0,5= μ. 2) Μεταξύ των μορίων του ΗF αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργότητα και συντελεστές ενεργότητας- Οξέα- Οι σταθερές ισορροπίας. Εισαγωγική Χημεία

Ενεργότητα και συντελεστές ενεργότητας- Οξέα- Οι σταθερές ισορροπίας. Εισαγωγική Χημεία Ενεργότητα και συντελεστές ενεργότητας- Οξέα- Οι σταθερές ισορροπίας 1 Εισαγωγική Χημεία 2013-14 Από τον ορισμό της Ιοντικής Ισχύος (Ι) τα χημικά είδη ψηλού φορτίου συνεισφέρουν περισσότερο στην ιοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ερώτηση 1 (3 μονάδες) +7-1 +1 0 α) NaClO 4 HCl HClO Cl 2 (4 x 0,5= μ. 2) β) Το HClO. O αριθμός οξείδωσης του χλωρίου μειώνεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 17 Απριλίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Για την αντίδραση: Fe (s) + 2HCl (aq) FeCl 2(aq)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Μ. Πανταζίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΜΠ Θεματική Ενότητα 3 Μηχανισμοί Εξάπλωσης της Ρύπανσης Εξέλιξη διαρροής στο υπέδαφος Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο)

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο) ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Υπολογισμός υδροχημικών παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 7: Χημική προσβολή των ασβεστόλιθων. Ζαγγανά Ελένη Σχόλη : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 7: Χημική προσβολή των ασβεστόλιθων. Ζαγγανά Ελένη Σχόλη : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 7: Χημική προσβολή των ασβεστόλιθων Ζαγγανά Ελένη Σχόλη : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση της Υδροχημικής διαδικασίας σαν αποτέλεσμα της χημικής προσβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Α ΕΞΑΜΗΝΟ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

... Κατά τη διάλυση του υδροξειδίου του νατρίου στο νερό σχηματίζονται ιόντα σύμφωνα με το σχήμα της αντίδρασης :

... Κατά τη διάλυση του υδροξειδίου του νατρίου στο νερό σχηματίζονται ιόντα σύμφωνα με το σχήμα της αντίδρασης : Διαγώνισμα στο μάθημα της Χημείας της Γ / Γυμνασίου Οξέα Βάσεις Εξουδετέρωση 1.1 Να κυκλώσετε από τους παρακάτω τύπους τα οξέα και στη συνέχεια να τα ονομάσετε: HNO 3 NH 3 HCl Ca(OH) 2 BaCl 2 H 2 O KOH...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η συστηματική μελέτη διαφορετικών τύπων μεταθετικών αντιδράσεων. Θεωρητικό Μέρος Περιγραφή χημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Η Χηµεία των φυσικών υδάτων ονοµάστηκε από τους Werner Stumm (ETH Zurich) και James Morgan (CALTECH) ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. Οι δύο επιστήµονες έθεσαν για πρώτη φορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ

Newsletter ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ Newsletter 12 η Έκδοση ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ CONDENSE: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΣΙΓΑΡΟ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ Ο οργανισμός ανάπτυξης Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σωματίδια της ύλης

Βασικά σωματίδια της ύλης 1 Βασικά σωματίδια της ύλης Τα βασικά σωματίδια της ύλης είναι τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. «Άτομο ονομάζουμε το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που μπορεί να πάρει μέρος στο σχηματισμό χημικών ενώσεων».

Διαβάστε περισσότερα

Διάβρωση και Προστασία. Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους Μάθημα 6ο

Διάβρωση και Προστασία. Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους Μάθημα 6ο Διάβρωση και Προστασία Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2016-17 Μάθημα 6ο Διάγραμμα δυναμικού Ε- ph για σίδηρο εμβαπτισμένο σε διάλυμα Fe 2+ με ενεργότητα = 1 Σε ph=2 για διάλυμα περιεκτικότητας σε ιόντα Fe 2+

Διαβάστε περισσότερα

3. Βασικές αρχές-b Σύμπλοκα Κινητική αντιδράσεων μεταλλικών συμπλόκων Σύμπλοκα μεταλλικών ιόντων στα φυσικά ύδατα

3. Βασικές αρχές-b Σύμπλοκα Κινητική αντιδράσεων μεταλλικών συμπλόκων Σύμπλοκα μεταλλικών ιόντων στα φυσικά ύδατα . Βασικές αρχές-b Σύμπλοκα Κινητική αντιδράσεων μεταλλικών συμπλόκων Σύμπλοκα μεταλλικών ιόντων στα φυσικά ύδατα Αντιδράσεις σχηματισμού συμπλόκων και χηλικών ενώσεων Τα µεταλλικά ιόντα αντιδρούν µε δότες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-24) να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-24) να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-24) να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 6. Τα ιόντα είναι: α. ηλεκτρικά φορτισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ογκομετρήσεις καταβύθισης ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΔΥΣΔΙΑΛΥΤΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ Eτερογενείς ισορροπίες μεταξύ δυσδιάλυτων ηλεκτρολυτών και των

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1 η ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΑΛΑΤΑ

ENOTHTA 1 η ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΑΛΑΤΑ ENOTHTA 1 η ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΑΛΑΤΑ 1. Να συμπληρώσετε την επόμενη πρόταση με μία από τις επιλογές i, ii, iii που προτείνονται. Η λεμονάδα είναι όξινη γιατί περιέχει : i. γαλακτικό οξύ, ii. Κιτρικό οξύ, iii.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 3: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Άλατα(1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα