Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αντιμετώπιση (II)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αντιμετώπιση (II)"

Transcript

1 38 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αντιμετώπιση (II) Μ. Μουστάκη 1 Α. Φρετζάγιας 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι η περιληπτική παρουσίαση των διαταραχών των ηλεκτρολυτών (Να +, Κ + ). Οι διαταραχές Να + και Κ + είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Υπονατριαμία με Να + <120mEq/L συνοδεύεται από σοβαρά νευρολογικά συμπτώματα. Συμβαίνει σε συνδυασμό με υποογκαιμία, ισοογκαιμία ή υπερογκαιμία. Η υπερνατριαιμία είναι λιγότερο συχνή, αλλά σοβαρότερη σε σύγκριση με την υπονατριαιμία. Αφορά κυρίως στη διαταραχή της ισορροπίας του νερού και λιγότερο του νατρίου. Η υπερνατριαιμία είναι κατάσταση υπερτονικότητας. Η υποκαλιαιμία και η υπερκαλιαιμία είναι επίσης συχνές και παρουσιάζονται με παρόμοια συμπτώματα από το καρδιακό, το μυϊκό και το γαστρεντερικό σύστημα. Οι μεταβολές στο εξωκυττάριο κάλιο συμβαίνουν με διαφορετικές οδούς, είτε αποβολής ή κατακράτησης, είτε με παθολογική μετακίνηση από το ένα τμήμα υγρών του σώματος στο άλλο. Οι διαταραχές των ηλεκτρολυτών είναι γενικά μια δευτερογενής εκδήλωση άλλης πρωτογενούς νόσου και για το λόγο αυτό η τελική αντιμετώπισή τους αφορά στην αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου. (Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 2008, 55(1):38-48) Λέξεις ευρετηριασμού: υπονατριαμία, υπερνατριαιμία, υποκαλιαιμία, υπερκαλιαιμία, νάτριο, κάλιο. 1 Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Γ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υποβλήθηκε: 10/10/06 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σημαντικές διαταραχές των ηλεκτρολυτών παρατηρούνται και σε καταστάσεις που δεν συνοδεύονται από αφυδάτωση και η διόρθωσή τους προϋποθέτει κατανόηση της αιτιολογίας τους. ΥΠΟΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Η υπονατριαιμία είναι από τις συχνότερα παρατηρούμενες ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Φυσιολογικά το Na + του ορού κυμαίνεται μεταξύ mEq/L. Η ανεύρεση τιμής Νa + < 135mEq/L αποτελεί

2 39 κατάσταση υπονατριαιμίας, αλλά δεν σημαίνει πάντοτε χαμηλό συνολικό Νa + σώματος. Η υπονατριαμία είναι δυνατόν: 1) να είναι πλασματική, 2) να οφείλεται σε απώλεια Νa +, 3) να οφείλεται σε αύξηση του εξωκυττάριου όγκου ή 4) να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού των δύο παραπάνω αιτίων. Κλινικές εκδηλώσεις υπονατριαιμίας Οι κλινικές εκδηλώσεις της υπονατριαιμίας ποικίλλουν και είναι φανερές συνήθως όταν η τιμή του Na + του ορού είναι <120mEq/L. Η τόσο μεγάλη πτώση της τιμής του Na + συνοδεύεται συνήθως και από μείωση της ωσμωτικότητας του ορού, με αποτέλεσμα μετακίνηση νερού από το εξωκυττάριο στο ενδοκυττάριο διαμέρισμα και πρόκληση ενδοκυττάριου οιδήματος. Οι εκδηλώσεις της υπονατριαιμίας είναι κυρίως συνέπεια της υπερφόρτωσης με νερό των κυττάρων του ΚΝΣ και του μυοσκελετικού συστήματος. Η συμπτωματολογία από το ΚΝΣ περιλαμβάνει: ανορεξία, ναυτία, εμέτους, απάθεια ή ανησυχία, κεφαλαλγία και σε σοβαρότερες περιπτώσεις διαταραχή του επιπέδου της συνείδησης, σπασμούς και κώμα 1,2. Από το μυοσκελετικό προβάλλει με μυϊκές κράμπες και αδυναμία. Η βαρύτητα της συμπτωματολογίας εξαρτάται από το βαθμό της υπονατριαιμίας και από την ταχύτητα εγκατάστασής της 1,2. Αν η υπονατριαιμία εγκαταστάθηκε προοδευτικά, σε διάστημα ημερών ή εβδομάδων, η κλινική εικόνα προβάλλει με λιγότερο θορυβώδη σημεία και συμπτώματα, όπως αδυναμία, αταξία, ημιπάρεση και θετικό σημείο Babinski. Αίτια υπονατριαιμίας Η υπονατριαιμία δεν σημαίνει κατάσταση υποτονικότητας και η μέτρηση της ωσμωτικότητας του πλάσματος είναι σημαντική για την αιτιολογική κατάταξή της. Ισότονη υπονατριαιμία: Ισότονη υπονατριαιμία παρατηρείται σε υπερλιπιδαιμία ή υπερπρωτεϊναιμία και αποτελεί πλασματικό εύρημα που δεν απαιτεί κάποια διόρθωση 3. Το πλάσμα αποτελείται από νερό (93%), λίπος και πρωτεΐνες (7%). Στα περισσότερα εργαστήρια το Νa + μετράται στο σύνολο του όγκου του πλάσματος, που σε καταστάσεις υπερλιπιδαιμίας και υπερπρωτεϊναιμίας είναι αυξημένος, με αποτέλεσμα η τελική συγκέντρωση του Νa + να είναι πλασματικά μειωμένη. Αντίθετα, στις καταστάσεις αυτές η ωσμωτικότητα του πλάσματος ελάχιστα αυξάνεται, διότι οι πρωτεΐνες και τα λιπίδια έχουν μεγάλο μέγεθος και η αύξησή τους στο πλάσμα συνοδεύεται από πολύ μικρή αύξηση του αριθμού των διαλυμένων σωματιδίων τους και κατά συνέπεια της ωσμωτικότητας του πλάσματος. Υπέρτονη υπονατριαιμία: Υπονατριαιμία που συνοδεύεται από αυξημένη ωσμωτικότητα πλάσματος παρατηρείται σε υπεργλυκαιμία ή σε χορήγηση ουσιών, όπως η μανιτόλη ή η γλυκερόλη. Οι ουσίες αυτές αυξάνουν την τονικότητα του πλάσματος και προκαλούν μετακίνηση νερού από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο με αποτέλεσμα υπονατριαιμία. Σε αύξηση της γλυκόζης του ορού κατά 100mg/dl αντιστοιχεί πτώση της τιμής του Νa + κατά 1.6mEq/L. Αν, όμως, η πτώση της τιμής του Νa + είναι μεγαλύτερη από την αναμενόμενη θα πρέπει να αναζητηθούν και άλλες αιτίες, όπως π.χ. απώλεια του Νa + από τους νεφρούς μέσω της ωσμωτικής διούρησης που προκαλεί η υπεργλυκαιμία. Αντίθετα, αν η πτώση της συγκέντρωσης του Νa + είναι η αναμενόμενη, η τιμή του Νa + αποκαθίσταται με την άρση του αιτίου που την προκάλεσε, π.χ. διόρθωση της υπεργλυκαιμίας. Υπότονη υπονατριαιμία: Η υπότονη υπονατριαιμία είναι δυνατόν να συνοδεύεται από φυσιολογικό μειωμένο ή αυξημένο εξωκυττάριο όγκο. Υπότονη υποογκαιμική υπονατριαιμία Η υπότονη υποογκαιμική υπονατριαιμία χαρακτηρίζεται από απώλεια Νa +, νεφρικής ή εξωνεφρικής αιτιολογίας. Ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία που δεν λαμβάνουν διουρητικά αποβάλλουν στα ούρα Νa + <20mEq/L, με εξαίρεση ασθενείς με εμέτους, όπου λόγω της συνοδού συνήθως μεταβολικής αλκάλωσης αποβάλλεται με τα ούρα Νa + μαζί με την περίσσεια των διττανθρακικών 3-5. Εξωνεφρική απώλεια Νa +, με εξαίρεση τους εμέτους, χαρακτηρίζεται από Νa + ούρων <20mEq/L και δυνατόν να οφείλεται σε διάρροιες, συρίγγια, εφίδρωση ή απώλεια. Εξωνεφρική απώλεια Νa + χαρακτηρίζεται από Νa + ούρων <20mEq/L και δυνατόν να οφείλεται σε εμέτους, διάρροιες, συρίγγια, αυξημένη εφίδρωση (ιδιαίτερα σε ασθενείς με κυστική ίνωση) ή απώλεια Νa + στον τρίτο χώρο 3-5. Νεφρική απώλεια Νa + χαρακτηρίζεται από Νa + ούρων>20meq/l. Σε νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου ΙΙ, όπου τα διττανθρακικά που δεν επαναρροφήθηκαν από το εγγύς σωληνάριο αποβάλλονται από το άπω σωληνάριο, με αποτέλεσμα τη συνοδό αποβολή Νa +. Αυξημένη αποβολή Νa + παρατηρείται σε νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου ΙV, λόγω ανεπάρκειας της αλδοστερόνης ή μη ανταπόκριση των ουροφόρων σωληναρίων στη δράση της, με

3 40 συνέπεια τη διαταραχή της λειτουργίας των ουροφόρων σωληναρίων να επαναρροφούν Νa + και να εκκρίνουν Κ Η χορήγηση διουρητικών 6, όπως και η ωσμωτική διούρηση, αφενός προκαλούν αυξημένη απώλεια νερού και Νa + με τα ούρα, αφετέρου η υποογκαιμία που προκαλούν οδηγεί σε έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης και κατακράτηση νερού, με αποτέλεσμα επιδείνωση της υπονατριαιμίας. Η επινεφριδιακή ανεπάρκεια 7 με μηχανισμό αντίστοιχο αυτού που περιγράφεται στη σωληναριακή οξέωση τύπου 4 οδηγούν σε υπονατριαιμία με συνοδό υπερκαλιαιμία. Η νεφροπάθεια με απώλεια άλατος χαρακτηρίζει τους πολυκυστικούς νεφρούς, τη μυελώδη κυστική νόσο των νεφρών, την αποφρακτική ουροπάθεια κ.α. Η εγκεφαλική απώλεια άλατος 8,9 παρατηρείται σε ασθενείς με κακώσεις, όγκους ή λοιμώξεις του εγκεφάλου και χαρακτηρίζεται από αυξημένη διούρηση (>1 ml/kg/h), νατριούρηση (Νa + ούρων >120 meq/l), υπονατριαιμία (Νa + <130 meq/l), υποτονικότητα. Σε αντίθεση με το νευρογενή άποιο διαβήτη, στην κατάσταση αυτή η απώλεια Na + είναι μεγαλύτερη σε σχέση με την απώλεια νερού, με αποτέλεσμα την υπότονη υπονατριαιμία. Οφείλεται σε απρόσφορη έκκριση του κολπικού νατριουρητικού πεπτιδίου (atrial natriuretic peptide) και του τύπου Β νατριουρητικού πεπτιδίου (Β natriuretic peptide). Τα δύο αυτά πεπτίδια έχουν ανάλογη δομή και συντίθενται στις καρδιακές κοιλότητες, τον υποθάλαμο, το θυρεοειδή, τους πνεύμονες, τους νεφρούς, το σπλήνα, τα έσω γεννητικά όργανα, το λεπτό έντερο και τους γραμμωτούς μυς. Η κύρια, όμως, πηγή παραγωγής του ΑΝΠ είναι οι καρδιακοί κόλποι. Τα πεπτίδια αυτά αναστέλλουν τη δράση του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης, καθώς και την έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης, με αποτέλεσμα σε απρόσφορη έκκρισή τους να παρατηρείται σημαντική απώλεια νερού και Na +. Υπότονη ισοογκαιμική ή υπερογκαιμική υπονατριαιμία Η υπότονη υπονατριαμία μπορεί να συνοδεύεται από φυσιολογικό ή ελαφρά αυξημένο εξωκυττάριο όγκο και φυσιολογικό λειτουργικό όγκο υγρών. Η έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης είναι κυρίως ο παράγοντας που προκαλεί ή διατηρεί την κατάσταση αυτή. Το σύνδρομο της παράδοξης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης 8,10 αποτελεί τη συχνότερη αιτία της ισοογκαιμικής υπονατριαιμίας στα παιδιά. Η κατακράτηση νερού που παρατηρείται στην παράδοξη έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης οδηγεί σε υπονατριαιμία, αφενός λόγω αραίωσης, αφετέρου λόγω αδρανοποίησης του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης, με συνέπεια τη νεφρική απώλεια Na +. Το σύνδρομο αυτό είναι πολλαπλής αιτιολογίας. Για να τεθεί με ασφάλεια η διάγνωση της παράδοξης έκκρισης της αντιδιουρητικής ορμόνης πρέπει να πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια: - Υπότονη υπονατριαιμία (ωσμωτικότητα ο- ρού <280mOsm/kg νερού και Na + ορού <130mEq/L). - Μειωμένη διούρηση (<1ml/kg/h) και ωσμωτικότητα ούρων μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, με βάση την τιμή του Na +. - Αυξημένη αποβολή Na + στα ούρα (>20mEq/L) αν και το κριτήριο αυτό δεν είναι απολύτως απαραίτητο αν ο ασθενής βρίσκεται σε περιορισμό υγρών ή και Na +. - Απουσία υποογκαιμίας (ΚΦΠ>8, εφόσον είναι δυνατή η μέτρησή της), αφυδάτωσης, οιδημάτων, νεφρικής ανεπάρκειας. - Φυσιολογική λειτουργία υπόφυσης, θυρεοειδούς και επινεφριδίων. - Αποκατάσταση του ασθενούς με περιορισμό των υγρών. - Υποθυρεοδεισμός, έλλειμμα στεροειδών, δηλητηρίαση με νερό, νεφρική ανεπάρκεια. Στην περίπτωση αυτή το Να + ούρων είναι >20 meq/l. Εάν ο αυξημένος εξωκυττάριος όγκος συνοδεύεται από μειωμένο όγκο κυκλοφορούντος αίματος, όπως επί καρδιακής ανεπάρκειας, κίρρωσης, νεφρωσικού συνδρόμου, ο ασθενής έχει οιδήματα και το Να + ούρων είναι <20mEq/L. Κατάσταση ανάλογη με την παράδοξη έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης περιγράφεται σε δυστροφικά παιδιά ως reset osmostat 11 και χαρακτηρίζεται από έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης με χαμηλές τιμές ωσμωτικότητας του ορού, με αποτέλεσμα χρόνια υπονατριαιμία. Υπότονη ισοογκαιμική υπονατριαιμία προκαλείται, επίσης, από έλλειμμα κορτικοειδών 7, τα οποία καθιστούν τα αθροιστικά σωληνάρια των νεφρών αδιαπέραστα στο νερό και από υποθυρεοειδισμό λόγω υπερέκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης. Σπανιότερη, επίσης, αιτία υπονατριαιμίας αυτής της κατηγορίας είναι η δηλητηρίαση με νερό 12,13. Περιγράφεται σε ασθενείς με επηρεασμένη νεφρική λειτουργία, που έλαβαν αυξημένη ποσότητα υγρών ενδοφλεβίως, σε ψυχογενή πολυδιψία, σε χρήση υποκλυσμών με νερό κ.α. Η υπότονη υπονατριαιμία είναι δυνατό να συνοδεύεται από αυξημένο εξωκυττάριο όγκο και

4 41 μειωμένο λειτουργικό όγκο υγρών. Οι ασθενείς αυτοί έχουν περίσσεια, τόσο του συνολικού νερού του σώματος, όσο και του συνολικού Na +, σε αναλογία, όμως, μεγαλύτερη για το νερό. Κλινικά εμφανίζονται οιδήματα. Διαγνωστική προσέγγιση Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι για τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση της υπονατριαιμίας είναι απαραίτητα η διαγνωστική της προσπέλαση με: 1) Το ιστορικό και τη φυσική εξέταση, που θα βοηθήσουν στον προσδιορισμό των αιτίων και στην εκτίμηση του εξωκυττάριου όγκου (έλεγχος για οιδήματα, μέτρηση αρτηριακής πίεσης και σφύξεων, αναζήτηση κλινικών σημείων αφυδάτωσης). 2) Τον εργαστηριακό έλεγχο, που περιλαμβάνει: Ωσμωτικότητα ορού, ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για ισότονη, υπέρτονη ή υπότονη υπονατριαιμία. Αυξημένη ή φυσιολογική ωσμωτικότητα καθιστά απαραίτητη τη μέτρηση της γλυκόζης ή των λιπιδίων και των πρωτεϊνών αντίστοιχα. Ωσμωτικότητα και ειδικό βάρος ούρων, ηλεκτρολύτες ορού και ούρων, ουρία και κρεατινίνη ορού. Η μέτρηση του Na + των ούρων θα προσδιορίσει σε συνδυασμό με το ιστορικό αν πρόκειται για νεφρική ή εξωνεφρική απώλεια Na +. Υψηλό Κ + ορού σε συνδυασμό με χαμηλό Κ + ούρων κατευθύνει προς την επινεφριδιακή ανεπάρκεια, τον υποαλδοστερονισμό ή τον ψευδοϋποαλδοστερονισμό. Αντίθετα, αυξημένο Κ + ούρων παρατηρείται σε σωληναριακή οξέωση τύπου II, σε χρήση διουρητικών ή επί εμέτων. Η ωσμωτικότητα των ούρων θα συνεκτιμηθεί με τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και τα στοιχεία του ιστορικού, ώστε να διαπιστωθεί αν τυχόν υψηλή ωσμωτικότητα των ούρων είναι αποτέλεσμα υποογκαιμίας ή παράδοξης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης. Αντιμετώπιση Σε ασθενή με υπονατριαιμία και μείωση του ε- ξωκυττάριου όγκου η διόρθωση γίνεται όπως επί υπονατριαιμικής αφυδάτωσης 4,14. Σε ασθενείς με αύξηση του εξωκυττάριου όγκου και φυσιολογικό κυκλοφορούντα όγκο αίματος συνιστάται περιορισμός υγρών, χορήγηση διουρητικών, διακοπή φαρμάκων που προκαλούν έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης και αντικατάσταση των απωλειών με υπέρτονο διάλυμα χλωριούχου Na +, ενώ σε περίπτωση που παρατηρείται έλλειμμα ορμονών (π.χ. υποθυρεοειδισμός, επινεφριδιακή ανεπάρκεια) συνιστάται η αναπλήρωσή τους. Στις σπάνιες περιπτώσεις που οι ασθενείς αυτής της κατηγορίας εμφανίσουν συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα λόγω της υπονατριαιμίας (συνήθως όταν Na + <120mEq/L) συνιστάται η χορήγηση υπέρτονου διαλύματος NaCl 3% σε συνδυασμό με φουροσεμίδη και υπό στενή παρακολούθηση του ασθενούς και συχνή μέτρηση των ηλεκτρολυτών του ορού. Αν η αύξηση του εξωκυττάριου όγκου συνοδεύεται από μείωση του λειτουργικού όγκου αίματος συνιστάται περιορισμός χορηγούμενων υγρών, χορήγηση αλβουμίνης επί υπολευκωματιναιμίας και βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας επί καρδιακής ανεπάρκειας. ΥΠΕΡΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Λιγότερο συχνή, αλλά περισσότερο δύσκολη στην αντιμετώπιση της διαταραχής της ομοιόστασης του Νa + είναι η υπερνατριαιμία. Η υπερνατριαιμία αντικατοπτρίζει, με ελάχιστες εξαιρέσεις, έλλειμμα νερού σε σχέση με το συνολικό Νa + του σώματος. Είναι πάντοτε κατάσταση υπερτονικότητας, με αποτέλεσμα μετακίνηση νερού από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο. Κλινικές εκδηλώσεις Η συμπτωματολογία της υπερνατριαιμίας, όπως και της υπονατριαιμίας, προέρχεται κυρίως από τις επιπτώσεις της στη λειτουργία του ΚΝΣ. Λόγω της μετακίνησης νερού από τα εγκεφαλικά κύτταρα στο εξωκυττάριο διαμέρισμα έχει ως αποτέλεσμα την αφυδάτωση των εγκεφαλικών κυττάρων και την πρόκληση μικρών ή μεγάλων αιμορραγιών και θρομβώσεων. Κλινικά προβάλλει με λήθαργο, που συνήθως εναλλάσσεται με ανησυχία, αταξία, τρόμο, τινάγματα, σπασμούς και κώμα 15. Η βαρύτητα της συμπτωματολογίας συσχετίζεται με το βαθμό της υπερνατριαιμίας, η παραμονή, όμως, νευρολογικών υπολειμμάτων μετά τη διόρθωση της υπερνατριαιμίας δεν συσχετίζεται πάντοτε με τη βαρύτητα της υπερνατριαιμίας και των αρχικών κλινικών εκδηλώσεων. Οι κλινικές εκδηλώσεις από το ΚΝΣ μπορεί να επιδεινωθούν αν συνυπάρχει υπασβεστιαιμία, συχνό εύρημα επί υπερνατριαιμίας, αν και ο μηχανισμός πρόκλησής της είναι άγνωστος. Αίτια Η υπερνατριαιμία οφείλεται σε: 1) Απώλεια νερού, 2) είσοδο νερού στα κύτταρα, 3) αυξημένη πρόσληψη Νa +. Συχνότερα αίτια υπερνατριαιμίας είναι αυτά που προκαλούν αυξημένη απώλεια νερού σε σχέση με την απώλεια Na +. Αυξημένη αποβολή νερού από τα

5 42 νεφρά παρατηρείται σε άποιο διαβήτη, νευρογενή ή νεφρογενή 16,17. Και οι δύο μορφές χαρακτηρίζονται από υπερνατριαιμία, υπερτονικότητα, μεγάλη διούρηση (συνήθως >3ml/kg/h) και αδυναμία συμπύκνωσης των ούρων, που εκφράζεται με χαμηλή ωσμωτικότητα (<250 mosm/kg νερού) και χαμηλό ειδικό βάρος ούρων (<1005). Η ποσότητα αποβαλλόμενου Na + ποικίλλει και εξαρτάται από την πρόσληψη του Na +. Ασθενείς με άποιο διαβήτη που έχουν δυνατότητα πρόσληψης νερού δεν αναπτύσσουν συνήθως υπερνατριαιμία. Αυξημένη αποβολή νερού από τα νεφρά μπορεί επίσης να παρατηρηθεί σε ωσμωτική διούρηση λόγω υπεργλυκαιμίας, χορήγηση μανιτόλης ή γλυκερόλης, καθώς και σε νεφρική δυσπλασία ή αποφρακτική ουροπάθεια, όπου οι νεφροί έχουν αδυναμία να συμπυκνώσουν τα ούρα και αποβάλλουν Na + > 60mEq/L. Η πρωτοπαθής αδιψία αποτελεί σπάνιο αίτιο υ- περνατριαιμίας και έχει περιγραφεί σε παιδιά με υποθαλαμικές βλάβες 18. Οι διάρροιες, αν και συνήθως προκαλούν ισονατριαιμική ή υπονατριαιμική αφυδάτωση, μπορεί να οδηγήσουν σε υπερνατριαιμία αν η πρόσληψη υγρών δεν είναι ικανοποιητική ή αν συνοδεύονται από εμέτους. Αυξημένη, επίσης, απώλεια νερού συμβαίνει από το δέρμα, όπως επί αυξημένης εφίδρωσης, αποφολιδωτικής δερματίτιδας, εγκαυμάτων. Σπάνια η υπερνατριαιμία οφείλεται σε είσοδο νερού στα κύτταρα, όπως σε ραβδομυόλυση ή επιληψία 16. Υπερνατριαιμία μπορεί να παρατηρηθεί μετά από κατάποση θαλασσινού νερού 19, το οποίο περιέχει 480mEq Na + /L. Ιατρογενώς, επίσης, περιγράφεται υπερνατριαιμία μετά από χορήγηση μεγάλης ποσότητας διττανθρακικών κατά την ανάνηψη, ιδίως σε νεογνά που έχουν μειωμένη, σε σχέση με τα μεγαλύτερα παιδιά, δυνατότητα αποβολής Na + από τους νεφρούς. Κατά τη νεογνική και βρεφική ηλικία υπάρχει ο κίνδυνος πρόκλησης υπερνατριαιμίας λόγω κακής ανασύστασης του γάλακτος σκόνη. Τα τελευταία έτη περιγράφεται με αυξημένη σχετικά συχνότητα υπερνατριαιμία στη νεογνική και πρώτη βρεφική ηλικία, οφειλόμενη στο θηλασμό 20,21. Στις περιπτώσεις αυτές η υπερνατριαιμία συνδυάζεται με δυστροφία και οφείλεται σε ανεπαρκή πρόσληψη γάλακτος του νεογνού με το θηλασμό, η οποία δεν γίνεται αντιληπτή έγκαιρα από τη μητέρα, με αποτέλεσμα απώλεια βάρους και υπερνατριαιμική αφυδάτωση. Ορισμένοι συγγραφείς έχουν περιγράψει αυξημένη περιεκτικότητα του μητρικού γάλακτος σε Na + σε νεογνά που εμφάνισαν υπερνατριαιμία. Διαγνωστική προσέγγιση Για τη διαγνωστική προσπέλαση της υπερνατριαιμίας είναι απαραίτητα 4,16 : 1) Η λήψη αναλυτικού ιστορικού, για τη διερεύνηση πιθανών αιτίων υπερνατριαιμίας και η κλινική εκτίμηση του εξωκυττάριου όγκου, ο οποίος, όμως, σε καταστάσεις υπερνατριαιμίας συνήθως υπερεκτιμάται, διότι η συνυπάρχουσα μετακίνηση νερού από το ενδοκυττάριο στο εξωκυττάριο διαμέρισμα αμβλύνει τις κλινικές εκδηλώσεις της αφυδάτωσης. 2) Μέτρηση του όγκου των ούρων και της ωσμωτικότητας ορού και ούρων. Ελαττωμένος όγκος ούρων είναι ενδεικτικός εξωνεφρικής απώλειας νερού, ενώ φυσιολογικός ή αυξημένος όγκος ούρων είναι ενδεικτικός νεφρικής απώλειας νερού. Αν ο αυξημένος όγκος ούρων συνοδεύεται και με ωσμωτικότητα ούρων χαμηλότερη από αυτή του πλάσματος, τότε πρόκειται για άποιο διαβήτη. Μέτρηση ουρίας και κρεατινίνης για εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Μέτρηση ηλεκτρολυτών και σακχάρου ορού και ούρων. Αντιμετώπιση Αν η υπερνατριαιμία συνοδεύεται από ελάττωση του εξωκυττάριου όγκου, η αντιμετώπισή της είναι η ίδια με της υπερνατριαιμικής αφυδάτωσης. Σε περίπτωση αυξημένου συνολικού Na + σώματος και αυξημένου εξωκυττάριου όγκου συνιστάται η χορήγηση διουρητικών και επί αποτυχίας εξωνεφρική κάθαρση με διάλυμα χαμηλής περιεκτικότητας σε Na +14,16. Επειδή η υπασβεστιαιμία είναι συχνό εύρημα επί υπερνατριαιμίας, συνιστάται η μέτρηση του ασβεστίου του ορού και η προσθήκη του στα χορηγούμενα υγρά επί υπασβεστιαιμίας. Χρειάζεται, επίσης, προσοχή στην ποσότητα της χορηγούμενης γλυκόζης, διότι ασθενείς με υπερνατριαιμία μπορεί να εκδηλώσουν υπεργλυκαιμία. Συχνή αιτία υπερνατριαμίας είναι ο νευρογενής άποιος διαβήτης. Για την αντιμετώπισή του συνιστάται η αρχική ταχεία χορήγηση υγρών (NaCl 0.9% ή Ringer s Lactate) για την αποκατάσταση του ενδαγγειακού όγκου, εφόσον υπάρχουν σημεία shock. Ακολούθως ρυθμίζονται τα χορηγούμενα υγρά, ώστε η πτώση της ωσμωτικότητας να μην ξεπερνά τις 4-6mOsm/L/h και γίνεται αντικατάσταση των αποβαλλόμενων ούρων με αντίστοιχη ποσότητα υγρών. Χορηγείται αντιδιουρητική ορμόνη σε αρχική δόση 0,5U/kg/h IV και σταδιακή αύξησή της ανά μέχρι η διούρηση να μειωθεί σε <4ml/kg/h. Η αντιδιουρητική ορμόνη χορηγείται ενδοφλέβια

6 43 μέχρι τη σταθεροποίηση του ασθενούς και ακολούθως η χορήγησή της γίνεται ενδορινικά. Στην πράξη η χορήγηση της αντιδιουρητικής ορμόνης ξεκινά τις περισσότερες φορές ενδορινικά. Σε περίπτωση εμφάνισης σημείων ενδοκράνιας υπερτάσεως χορηγείται μανιτόλη υπό ταυτόχρονη μέτρηση της ενδοκράνιας πίεσης. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Κ + Το Κ + είναι κύρια ενδοκυττάριο κατιόν. Η συγκέντρωσή του στο ενδοκυττάριο διαμέρισμα κυμαίνεται μεταξύ mEq/L, ενώ στο εξωκυττάριο διαμέρισμα μεταξύ mEq/L. Η διαφορά της συγκέντρωσης του ενδοκυττάριου-εξωκυττάριου Κ + είναι ρυθμιστής της διατήρησης του δυναμικού ηρεμίας της κυτταρικής μεμβράνης. Το Κ +, επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό του κυττάρου συμμετέχοντας μεταξύ άλλων στη σύνθεση των πρωτεϊνών και του γλυκογόνου. ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Τιμές Κ + πλάσματος <3.5mEq/L χαρακτηρίζονται ως υποκαλιαιμία. Κλινικές - Ηλεκτροκαρδιογραφικές εκδηλώσεις Οι διαταραχές ηλεκτρικής αγωγιμότητας συνδέονται με τη μεταβολή της διαφοράς της συγκέντρωσης του ενδοκυττάριου-εξωκυττάριου Κ +. Σε καταστάσεις χρόνιας υποκαλιαιμίας υπάρχει μείωση, τόσο του εξωκυττάριου, όσο και του ενδοκυττάριου Κ +, με αποτέλεσμα οι διαταραχές της ηλεκτρικής αγωγιμότητας να είναι ελάχιστες ή και απούσες. Αντίθετα, αν η πτώση της συγκέντρωσης του εξωκυττάριου Κ + είναι απότομη, οι διαταραχές της λειτουργίας των γραμμωτών, λείων και καρδιακών μυών είναι έντονες. Η υποκαλιαιμία εκδηλώνεται από το καρδιαγγειακό σύστημα με πτώση του SΤ, αποπλάτυνση του Τ και σαφές κύμα U στο ΗΚΓ. Προκαλεί αρρυθμία και συνήθως πρόκειται για έκτακτες κοιλιακές συστολές. Ο κίνδυνος αρρυθμίας αυξάνει σε ασθενείς υπό δακτυλίτιδα. Από το μυοσκελετικό παρατηρείται μυϊκή αδυναμία και μείωση των τενόντιων αντανακλαστικών. Μυϊκή αδυναμία παρατηρείται συνήθως όταν η τιμή του Κ + είναι <2.5mEq/L. Η συσχέτιση, όμως, της μυϊκής αδυναμίας με τη συγκέντρωση του Κ + δεν είναι α- πόλυτη, καθώς εξαρτάται και από τη συγκέντρωση του Ca 2+, το ph και το ρυθμό πτώσης του Κ +. Από το γαστρεντερικό μπορεί να εμφανισθεί ειλεός λόγω διαταραχής της λειτουργίας των λείων μυϊκών ινών. Σε βαριά υποκαλιαιμία έχει παρατηρηθεί ραβδομυόλυση και μυοσφαιρινουρία 27. Σπάνια παρατηρούνται συμπτώματα από το ΚΝΣ 22-26, όπως λήθαργος, σύγχυση ή από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, όπως ορθοστατική υπόταση, τετανία κ.α. Σε χρόνια υποκαλιαιμία εμφανίζεται πολυδιψία και πολυουρία, λόγω διαταραχής της συμπυκνωτικής ικανότητας των νεφρών, που είναι αποτέλεσμα της μειωμένης ανταπόκρισής τους στη δράση της αντιδιουρητικής ορμόνης. Η χρόνια επίσης υποκαλιαιμία επηρεάζει το μεταβολισμό των πρωτεϊνών, στη σύνθεση των οποίων φυσιολογικά συμμετέχει το ενδοκυττάριο Κ + και μειώνει την έκκριση της αυξητικής ορμόνης, με αποτέλεσμα παιδιά με χρόνια υποκαλιαιμία να εμφανίζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη. Η υποκαλιαιμία μπορεί, επίσης, να μειώσει την απελευθέρωση της ινσουλίνης, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη ήπιας συνήθως υπεργλυκαιμίας. Αίτια υποκαλιαιμίας Η υποκαλιαιμία οφείλεται σε: 1) Μειωμένη πρόσληψη Κ +. Υποκαλιαιμία λόγω μειωμένης πρόσληψης σπάνια παρατηρείται σε υγιή παιδιά των ανεπτυγμένων χωρών, διότι το Κ + βρίσκεται σε αφθονία στο κρέας, στα φρούτα και σε αρκετά λαχανικά. 2) Νεφρική απώλεια Κ +. Απώλεια Κ + με τα ούρα παρατηρείται όταν υπάρχει διαταραχή της λειτουργίας του εγγύς ή του άπω σωληναρίου Απευθείας βλάβη των νεφρικών σωληναρίων με συνοδό υποκαλιαιμία παρατηρείται σε χρόνια διάμεση νεφρίτιδα, χρόνια πυελονεφρίτιδα και από τοξική δράση φαρμάκων στα νεφρικά σωληνάρια, όπως της γενταμυκίνης, της αμφοτερικίνης Β κ.α. Η περίσσεια των αλατοκορτικοειδών αυξάνει την επαναρρόφηση του Na + στο άπω σωληνάριο, ευοδώνοντας ταυτόχρονα την έκκριση K + και H +, με αποτέλεσμα την πρόκληση υποκαλιαιμίας και μεταβολικής αλκάλωσης. Με το μηχανισμό αυτό εκδηλώνεται υποκαλιαμία στο σύνδρομο Cushing, τον υπεραλδοστερονισμό, το σύνδρομο Bartter ή σε άλλες καταστάσεις που δευτεροπαθώς προκαλούν υπεραλδοστερονισμό. Η αυξημένη ροή νερού και Na + στο άπω σωληνάριο, που συμβαίνει σε καταστάσεις με μειωμένη επαναρρόφηση Na + στο εγγύς σωληνάριο και στην αγκύλη, έχει ως αποτέλεσμα την αυξημένη επαναρρόφηση Na + στο άπω σωληνάριο με συνοδό απέκκριση Κ +. Με αυτό το μηχανισμό προκαλούν υποκαλιαιμία τα διουρητικά που δρουν στη αγκύλη,

7 44 οι θειαζίδες, η νεφροπάθεια με απώλεια άλατος, η σωληναριακή οξέωση τύπου I και II. H παρουσία στο άπω σωληνάριο μη επαναρροφούμενων ανιόντων αυξάνει το αρνητικό δυναμικό του αυλού, με αποτέλεσμα την απέκκριση ιόντων Κ + και Η +. Με το μηχανισμό αυτό προκαλούν υποκαλιαιμία οι πενικιλίνες, τα διττανθρακικά, όπως π.χ. επί εμέτων, σε θεραπεία με αλκάλεα, σε μεταβολική οξέωση του εγγύς σωληναρίου, σε διαβητική κετοξέωση, όπου μεταφέρονται στο άπω σωληνάριο τα κετοξεικά ανιόντα, β υδροξυβουτυρικό και κετοξεικό. Η υπομαγνησιαιμία, επίσης, προκαλεί υποκαλιαιμία μέσω απώλειας του Κ, κυρίως με τα ούρα και πιθανόν με τα κόπρανα. 3) Εξωνεφρική απώλεια Κ +. Απώλεια Κ + συμβαίνει με εμέτους, διάρροιες, κατάχρηση υπακτικών, συνεχή αναρρόφηση του γαστρικού περιεχομένου, συρίγγια ή στομίες Οι έμετοι και η συνεχής αναρρόφηση του γαστρικού περιεχομένου προκαλούν υποκαλιαιμία, αφενός με άμεση απώλεια του Κ +, αφετέρου με νεφρική απώλεια Κ +, λόγω της μεταβολικής αλκάλωσης που προκαλούν. Αν και η περιεκτικότητα των εφιδρώσεων σε Κ + είναι 5-10mEq/L, υποκαλιαιμία μπορεί να παρατηρηθεί σε πολύ αυξημένη εφίδρωση. 4) Είσοδο Κ + στα κύτταρα. Η είσοδος του Κ + στα κύτταρα παρατηρείται όταν υπάρχουν παράγοντες του ευοδώνουν τη μετακίνηση αυτή 23-26,31. Σε περιπτώσεις αλκάλωσης, ιόντα Η + εξέρχονται από τα κύτταρα, σε μία προσπάθεια επαναφοράς του ph στα φυσιολογικά όρια, ανταλλασσόμενα με ιόντα Κ + που εισέρχονται στα κύτταρα, ώστε να μη μεταβληθεί το δυναμικό της κυτταρικής μεμβράνης. Υπολογίζεται ότι αύξηση του ph κατά 0.1 προκαλεί μείωση του Κ + κατά 0.3mEq/L. Η ινσουλίνη και οι β 2 διεγέρτες ευοδώνουν την είσοδο του Κ + στα κύτταρα 31. Υποκαλιαιμία παρατηρείται, επίσης, κατά τη θεραπεία της μεγαλοβλαστικής αναιμίας λόγω πρόσληψης του Κ + από τα ταχέως παραγόμενα ερυθρά αιμοσφαίρια. Σπανιότερα μπορεί να παρατηρηθεί κατά τη διόρθωση της σιδηροπενικής ή άλλης μορφής αναιμίας, λόγω του βραδύτερου ρυθμού παραγωγής ερυθρών αιμοσφαιρίων. Κληρονομική μορφή υποκαλιαιμίας αυτής της κατηγορίας είναι η οικογενής περιοδική παράλυση, που κληρονομείται με τον αυτόσωμο επικρατούντα τύπο Χαρακτηρίζεται από επεισόδια αιφνίδιας βαριάς υποκαλιαιμίας, που εκδηλώνεται με μυϊκή αδυναμία και χαλαρή παράλυση. Αν δεν διορθωθεί το Κ + επανέρχεται στον εξωκυττάριο χώρο μετά από 6-48 ώρες και η μυϊκή ισχύς αποκαθίσταται. Παρόμοιο επεισόδιο παράλυσης μπορεί να παρατηρηθεί μετά από δηλητηρίαση με βάριο, όχι όμως το αδιάλυτο βάριο που χρησιμοποιείται ως ακτινοσκιερή ουσία. Διαγνωστική προσέγγιση 1) Αναζήτηση από το ιστορικό αιτίων που σχετίζονται με υποκαλιαιμία (π.χ. λήψη φαρμάκων, έμετοι, διάρροια, νεφρική νόσος κ.λπ.). Εκτίμηση με τη φυσική εξέταση του εξωκυττάριου όγκου. Σε υποκαλιαιμία με νεφρική απώλεια του Κ +, αυξημένος ή φυσιολογικός εξωκυττάριος όγκος παρατηρείται συνήθως σε περίσσεια αλατοκορτικοειδών, με εξαίρεση το δευτεροπαθή υπεραλδοστερονισμό λόγω υποογκαιμίας. 2) Μέτρηση του Κ + του ορού και των ούρων για να προσδιοριστεί αν πρόκειται για νεφρική ή εξωνεφρική απώλεια Κ +. Μέτρηση ph και HCO - για να 3 διαπιστωθεί αν υπάρχει μεταβολική αλκάλωση ή οξέωση και ανάλογα η διερεύνηση να γίνει προς τα αίτια που προκαλούν τη μία ή την άλλη κατάσταση αντίστοιχα. Σε περίπτωση μεταβολικής οξέωσης, με τη μέτρηση ph, Na +, K + και Cl ούρων θα διερευνηθεί το ενδεχόμενο της νεφρικής σωληναριακής οξέωσης. Επί μεταβολικής αλκάλωσης, επίσης, η μέτρηση του Cl των ούρων θα διαφοροδιαγνώσει το σύνδρομο Bartter, όπου παρατηρείται επιμένουσα απώλεια Cl με τα ούρα από άλλα αίτια μεταβολικής αλκάλωσης με μειωμένη αποβολή Cl, όπως π.χ. οι έμετοι. Αντιμετώπιση Για την αντιμετώπιση της υποκαλιαιμίας είναι απαραίτητη η διόρθωση του αιτίου που την προκάλεσε 23-26, όπως αποκατάσταση του ph επί μεταβολικής αλκάλωσης ή οξέωσης, αποκατάσταση του ελλείμματος Mg 2+ ή Cl - αν υπάρχουν κ.λπ. Μέχρι, όμως, να γίνει αυτό εφικτό απαιτείται η χορήγηση Κ +, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που το Κ + ορού είναι <2.5mEq/L. Αν και η ασφαλέστερη οδός χορήγησης του Κ + είναι από το στόμα, δεν είναι εφικτή σε ασθενείς στους οποίους αντενδείκνυται η από του στόματος χορήγηση υγρών, καθώς και σε επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν ταχεία διόρθωση του Κ +. Στις παραπάνω περιπτώσεις χορηγείται ενδοφλεβίως. Ο ρυθμός χορήγησης του Κ + δεν πρέπει να ξεπερνά τα mEq/kg/h, αν και μπορεί να χορηγηθεί μέχρι και 1mEq/kg/h σε υποκαλιαιμία απειλητική για τη ζωή υπό στενή, όμως, ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση. Κατά τη διόρθωση της υποκαλιαιμίας υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης καρδιακών αρρυθμιών λόγω του αργού ρυθμού εισόδου του Κ + στα κύτταρα,

8 45 με αποτέλεσμα παροδική υπερκαλιαιμία. Η περιεκτικότητα του διαλύματος σε Κ + δεν πρέπει να ξεπερνά τα 40mEq/L. Το Κ + σε μεγάλες συγκεντρώσεις είναι ερεθιστικό για τις φλέβες και προκαλεί καύσο, ερεθισμό και τοπική σκλήρυνση των περιφερικών φλεβών. Αν απαιτείται συγκέντρωση Κ + >40mEq/L, συνιστάται να χορηγείται από μεγάλη φλέβα υπό ταυτόχρονη ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση. Στις περιπτώσεις αυτές προτιμάται η μηριαία φλέβα σε σχέση με άλλες κεντρικότερες φλέβες, γιατί μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης καρδιακών αρρυθμιών. Επειδή το Κ + είναι κυρίως ενδοκυττάριο κατιόν, δεν είναι δυνατό να υπολογιστεί το πραγματικό έλλειμμα και απαιτείται τακτική μέτρηση του Κ + του ορού ανά 1-2 ώρες κατά την ενδοφλέβια διόρθωσή του. Αν συνυπάρχει υποχλωραιμία πρέπει να χορηγείται ως KCl για να είναι δυνατή και η αποκατάσταση του ελλείμματος του Cl -, διαφορετικά αν το έλλειμμα του Cl - δεν διορθωθεί θα επιμείνει και αυτό του Κ +. Σε χρόνια ασυμπτωματική υποκαλιαιμία χορηγείται Κ + από το στόμα. Σε περιπτώσεις υπεραλδοστερονισμού χορηγείται το διουρητικό σπιρονολακτόνη, που ανταγωνίζεται τη δράση της αλδοστερόνης στο άπω σωληνάριο και επαναρροφά Κ +. Τα διουρητικά αμιλορίδη και τριαμτερίνη μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε περιπτώσεις χρόνιας ασυμπτωματικής υποκαλιαιμίας που δεν οφείλεται στη δράση της αλδοστερόνης. ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Τιμές Κ + του πλάσματος >5.5mEq/L χαρακτηρίζονται ως υπερκαλιαιμία. Σε υγιή παιδιά, ακόμη και αυξημένη πρόσληψη Κ + σπάνια θα οδηγήσει σε υπερκαλιαιμία, γιατί φυσιολογικά ο οργανισμός εμποδίζει την εξωκυττάρια συσσώρευση του Κ + σε πρώτο στάδιο, ευοδώνοντας την είσοδο στον ενδοκυττάριο χώρο και ακολούθως αποβάλλοντας το Κ + από τους νεφρούς. Η υπερκαλιαιμία, αν και παρατηρείται σπανιότερα από την υποκαλιαιμία, είναι πολύ πιο απειλητική κατάσταση για τη ζωή του ασθενούς. Κλινικές - Ηλεκτροκαρδιογραφικές εκδηλώσεις Οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της υπερκαλιαιμίας, όπως και της υποκαλιαιμίας, είναι από το μυϊκό σύστημα 23-26,32 και την καρδιά 23-26,32. Από το μυϊκό σύστημα 23-26,32 εκδηλώνεται με μυϊκή αδυναμία, παραισθησίες και χαλαρή παράλυση, η οποία ξεκινά από τα κάτω άκρα. Η συμπτωματολογία αυτή συνήθως εμφανίζεται όταν η συγκέντρωση του Κ + ξεπερνά τα 8mEq/L. Ασθενείς, όμως, με οικογενή υπερκαλιαιμική παράλυση εμφανίζουν ανάλογη συμπτωματολογία, με τιμές Κ + ακόμη και μικρότερες από 5.5mEq/L. Η καρδιά 23-26,32 είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην αυξημένη συγκέντρωση του Κ +. Το πρώτο ηλεκτροκαρδιογραφικό εύρημα είναι τα οξυκόρυφα Τ και η βράχυνση του QT, που παρατηρούνται με τιμές Κ + > 6mEq/L. Όταν η συγκέντρωση του Κ + κυμαίνεται μεταξύ 7-8mEq/L εμφανίζεται επιμήκυνση του διαστήματος P-R, που ακολουθείται από εξαφάνιση του κύματος P και διεύρυνση του QRS και τελικά επέρχεται κοιλιακή μαρμαρυγή. Αίτια Η υπερκαλιαιμία οφείλεται σε: 1) Ψευδή μέτρηση 33,34, λόγω λύσης των ερυθρών κατά η μετά την αιμοληψία, λόγω εκσεσημασμένης λευκοκυτταρώσεως (> /mm 3 ) ή λόγω θρομβοκυτταρώσεως (> mm 3 ). Ένα σπάνιο σύνδρομο, η οικογενής ψευδοϋπερκαλιαιμία, χαρακτηρίζεται από διαφυγή του Κ + από τα ερυθρά αιμοσφαίρια στον εξωκυττάριο χώρο, λόγω διαταραχής της κυτταρικής τους μεμβράνης. Στο εργαστήριο διαπιστώνεται υπερκαλιαιμία, που όμως δεν παρατηρείται in vivo, διότι η περίσσεια Κ + αποβάλλεται από τους νεφρούς. 2) Αυξημένη πρόσληψη Κ +. Φυσιολογικά, η αυξημένη πρόσληψη Κ + σπάνια προκαλεί υπερκαλιαιμία αν δεν συνυπάρχει διαταραχή στην αποβολή του Κ +. Σε τέτοιες καταστάσεις πρέπει να χορηγούνται με προσοχή αντιβιοτικά όπως η πενικιλίνη που έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε Κ +, καθώς και μετάγγιση αίματος που έχει παραμείνει συντηρημένο για μεγάλο διάστημα. 3) Μειωμένη αποβολή του Κ + από τους νεφρούς Υπερκαλιαιμία παρατηρείται επί οξείας και χρόνιας νεφρικής ανεπαρκειας 35,36, όταν η διούρηση είναι μικρότερη από 1ml/kg/h. Σε μη ολιγουρικούς ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια επιτυγχάνεται ικανοποιητική αποβολή του Κ + μέσω αυξημένης απέκκρισής του από τους λειτουργικούς νεφρώνες. Αν παρατηρηθεί υπερκαλιαιμία σε μη ολιγουρική φάση νεφρικής ανεπάρκειας συνήθως συνυπάρχει και άλλη αιτία, όπως αυξημένη πρόσληψη, αυξημένη καταστροφή κυττάρων ή υπορενινικός υποαλδοστερονισμός 37. Υπερκαλιαιμία εμφανίζεται σε ασθενείς με χρόνιες, διάμεσου τύπου νεφροπάθειες λόγω σωληναριακής βλάβης και ενώ η κάθαρση κρεατινίνης είναι φυσιολογική ή ελαφρώς ελαττωμένη.

9 46 Η υπερκαλιαιμία μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα υποαλδοστερονισμού 37,38 που εκδηλώνεται στα πλαίσια της νόσου του Addison ή ορισμένων μορφών συγγενούς υπερπλασίας των επινεφριδίων. Συχνότερα, όμως, συναντάται ο υπορενινικός υποαλδοστερονισμός στην πρώτη φάση της μεταλοιμώδους σπειραματονεφρίτιδας, σε νεφρίτιδα από ερυθηματώδη λύκο ή μεθυλμαλονική οξυουρία. Είναι δυνατόν, επίσης, να υπάρχει αντίσταση του άπω εσπειραμένου σωληναρίου στη δράση της αλδοστερόνης (ψευδοϋποαλδοστερονισμός) 36 με αποτέλεσμα υπερκαλιαιμία. Ο ψευδοϋποαλδοστερονισμός είναι πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής σε ασθενείς με αποφρακτική ουροπάθεια ή μετά από θρόμβωση νεφρικής φλέβας. Ορισμένα φάρμακα 39 αναστέλλουν τη νεφρική απέκκριση του Κ +, όπως η σπιρονολακτόνη, διουρητικό που ανταγωνίζεται τη δράση της αλδοστερόνης στο άπω σωληνάριο, η τριαμτερένη και η αμιλορίδη, διουρητικά με δράση στο αθροιστικό σωληνάριο, οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου και η ηπαρίνη που αναστέλλουν την απελευθέρωση της αλδοστερόνης από τα επινεφρίδια. Τα πρόωρα νεογνά πολύ χαμηλού βάρους 40 (<1.000gr) εμφανίζουν υπερκαλιαιμία που μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και να συνοδεύεται από ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές. Η υπερκαλιαιμία δεν συνοδεύεται κατ ανάγκη από ολιγουρία, αν και η διούρηση και η κάθαρση κρεατινίνης υπολείπονται των αντίστοιχων τιμών που παρατηρούνται σε πρόωρα νεογνά με φυσιολογικό Κ +. Εκτός, όμως, από τη μειωμένη νεφρική αποβολή Κ +, υπάρχει και αυξημένη συγκέντρωση εξωκυττάριου Κ + σε σχέση με το ενδοκυττάριο. 5) Έξοδο του Κ + από το ενδοκυττάριο διαμέρισμα στο εξωκυττάριο. Η μεταβολική οξέωση, σε μία προσπάθεια του οργανισμού να αυξήσει το ph, προκαλεί είσοδο ιόντων Η + στα κύτταρα με ταυτόχρονη έξοδο ιόντων Κ + από αυτά, έτσι ώστε να διατηρηθεί σταθερός ο αριθμός των ηλεκτρικών φορτίων εκατέρωθεν της κυτταρικής μεμβράνης. Αποτέλεσμα αυτής της μετακίνησης, όταν το συνολικό Κ + του σώματος δεν είναι ελαττωμένο, είναι η υπερκαλιαιμία, ενώ επί πραγματικής υποκαλιαιμίας το εξωκυττάριο Κ + αποκαθίσταται παροδικά στο φυσιολογικό με αυτό το μηχανισμό. Η άνοδος του Κ + είναι 0.6mEq/L για κάθε πτώση του αρτηριακού ph κατά 0.1. Έξοδος του ενδοκυττάριου Κ + εξωκυττάρια παρατηρείται και σε καταστάσεις αυξημένης ωσμωτικότητας, όπως η υπεργλυκαιμία, η υπερνατριαιμία ή η χορήγηση φαρμάκων που αυξάνουν την ωσμωτικότητα, π.χ μανιτόλη. Για κάθε αύξηση της ωσμωτικότητας κατά 10mOsm/kg νερού συμβαίνει αύξηση του εξωκυττάριου Κ + κατά mEq/L Φάρμακα όπως η αργινίνη (χρησιμοποιείται στην αντιμετώπιση επίμονης μεταβολικής αλκάλωσης), η σουκιλινοχολίνη (αναισθητικό μυοχαλαρωτικό φάρμακο βραχείας δράσης) προκαλούν έξοδο του Κ + από τα κύτταρα. Η δακτυλίτιδα, επίσης, αναστέλλει κατά δοσοεξαρτώμενο τρόπο τη δράση της αντλίας Na + -K +, με αποτέλεσμα αύξηση της εξωκυττάριας συγκέντρωσης του Κ +. Όταν τα επίπεδα της δακτυλίτιδας στο αίμα διατηρούνται εντός των φυσιολογικών ορίων, η δράση αυτή είναι περιορισμένη και δεν παρατηρείται υπερκαλιαιμία. Τοξικές, όμως, δόσεις δακτυλίτιδας προκαλούν υπερκαλιαιμία. Οι αναστολείς των β υποδοχέων αντίθετα με τα προαναφερθέντα φάρμακα εμποδίζουν την είσοδο του Κ + στα κύτταρα. Αυξημένη απελευθέρωση Κ + στον εξωκυττάριο χώρο παρατηρείται μετά από κυτταρική καταστροφή, όπως σε αιμόλυση, σύνδρομο λύσης του όγκου μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία, έγκαυμα, ραβδομυόλυση, υπερκαταβολισμό, τραύμα, χειρουργική επέμβαση και σπάνια μετά από έντονη άσκηση. Η οικογενής περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση 41 χαρακτηρίζεται από επεισόδια υπερκαλιαιμίας με συνοδό παράλυση. Η έκθεση στο κρύο, όπως και η ανάπαυση μετά από άσκηση, μπορεί να είναι εκλυτικοί παράγοντες τέτοιων επεισοδίων. Διαγνωστική προσέγγιση 1) Αναζήτηση από το ιστορικό αιτίων που προκαλούν υπερκαλιαιμία 23-26, όπως λήψη φαρμάκων, νεφρική νόσος, ανεπάρκεια επινεφριδίων, καταστάσεων που συνοδεύονται με κυτταρική καταστροφή. Κλινική εξέταση και εκτίμηση του εξωκυττάριου όγκου. 2) Μέτρηση Κ + ορού και ούρων Υψηλό Κ + ορού σε συνδυασμό με υψηλό Κ + ούρων προσανατολίζει σε καταστάσεις αυξημένης κυτταρικής καταστροφής. Χαμηλό Κ + ούρων σημαίνει μειωμένη νεφρική αποβολή Κ + αν η υπερκαλιαιμία είναι αληθής. Εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας με μέτρηση ουρίας, κρεατινίνης και ωσμωτικότητας ούρων. Μέτρηση αρτηριακού ph, ωσμωτικότητας και σακχάρου ορού για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν αιτίες εξόδου του Κ + από τα κύτταρα. Αν δεν διαπιστωθεί η αιτία της υπερκαλιαιμίας είναι πιθανό να πρόκειται για ψευδή μέτρηση. Αν η τιμή του Κ + είναι >6mEq/L χωρίς συνοδές ηλεκτροκαρδιογραφικές ανωμαλίες, η πιθανότητα να πρόκειται για ψευδή μέτρηση ενισχύεται. Υπερκαλιαιμία συνοδευόμενη από υπονατριαιμία και

10 47 αυξημένη αποβολή Na + στα ούρα θέτει την υποψία υποαλδοστερονισμού μεμονωμένου ή στα πλαίσια επινεφριδιακής ανεπάρκειας ή ψευδοϋποαλδοστερονισμού και απαιτείται η μέτρηση αλδοστερόνης, ρενίνης, κορτιζόλης. Αντιμετώπιση Η θεραπευτική αντιμετώπιση της υπερκαλιαιμίας αποσκοπεί στην άμεση μείωση των επιπέδων Κ + του ορού και στην άρση του αιτίου που προκάλεσε την υπερκαλιαιμία Για την άμεση αντιμετώπιση των επιπλοκών της υπερκαλιαιμίας, εφόσον στο ΗΚΓ υπάρχει διεύρυνση του QRS, αρρυθμία ή ασυστολία, χορηγείται CaCl 2 το οποίο ανταγωνίζεται τη δράση του Κ + πάνω στην κυτταρική μεμβράνη και η έναρξη δράσης του είναι <5min. Χορηγείται αργά σε διάστημα 5-10 και η χορήγησή του μπορεί να επαναληφθεί 5 αργότερα αν δεν αναταχθεί η αρρυθμία. Χρειάζεται προσοχή στη χορήγησή του σε ασθενείς που λαμβάνουν δακτυλίτιδα, διότι αυξάνει την καρδιοτοξικότητά της. Ακολούθως χορηγούνται σαλβουταμόλη σε εισπνοές ή IV ή ινσουλίνη με γλυκόζη ή NaHCO 3 (συνήθως όταν συνυπάρχει μεταβολική οξέωση), με σκοπό την είσοδο του Κ + εντός των κυττάρων και τη μείωση της εξωκυττάριας συγκέντρωσής του. Για να επιτευχθεί αποβολή Κ + και μείωση του συνολικού Κ + του σώματος χρησιμοποιούνται ιοντοανταλλακτικές ρητίνες, όπως το kayexalate που δρα στο έντερο δεσμεύοντας το Κ + με ταυτόχρονη αποδέσμευση του Νa +. Χορηγείται ή από το στόμα ή με υποκλυσμό. Συνιστάται προσοχή στη χορήγησή του σε ασθενείς με νεφρική ή καρδιακή ανεπάρκεια, διότι η κατακράτηση Na + και η αδυναμία νεφρικής αποβολής του μπορεί να προκαλέσει πνευμονικό οίδημα. Σε ασθενείς με ικανοποιητική νεφρική λειτουργία μπορεί να χορηγηθεί φουροσεμίδη με σκοπό τη νεφρική αποβολή του Κ +. Σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική ουραιμία, μεταβολική οξέωση, οιδήματα και υπερφόρτωση με Na +, συνιστάται η άμεση έναρξη αιμοκάθαρσης ή περιτοναϊκής κάθαρσης. Η αιμοκάθαρση είναι ταχύτερη μέθοδος απομάκρυνσης του Κ +. Electrolyte disturbances. Diagnosis and management M. Moustaki, A. Fretzayas (Ann Clin Paediatr 2008, 55(1):38-48) The aim of this review was to summarize the disorders of electrolytes (Na +, K + ). Sodium and potassium disorders are the most common electrolyte abnormality. Hyponatremia with serum sodium <120mEq/L is associated with serious neurological symptoms. It may occur in association with hypovolemia, euvolemia and hypervolemia. Hypernatremia is less common but more serious compared to hyponatremia. It is rather a disorder of water balance rather than of sodium balance. Hypernatremia is always a hypertonic situation. Hypokalemia and hyperkalemia are also common and their presenting symptoms from the cardiac, neuromuscular and gastrointestinal symptoms are similar. Changes in extracellular potassium concentration occur with a Lered routes of elimination or retention or with pathologic shifts in potassium from one body fluid compartment to another. Electrolyte disturbances are generally a secondary manifestation of another primary disease state and therefore the ultimate management is the treatment of the underlying disease. Key words: hyponatremia, hypernatremia, hypokalemia, hyperkalemia, sodium, potassium. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Arieff AI, Guisado R. Effects on the central nervous system of hypernatremic and hyponatremic states. Kidney Int 1976; 10: Arieff AI, Llach F, Massry SG. Neurological manifestations and morbidity of hyponatremia. Correlation with brain water and electrolytes. Medicine 1976; 55: Ρούσσος Χ. Υπονατριαιμία. Στο: Εντατική θεραπεία. Τόμος Ι, εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδη, 1997; σελ Berry PL, Belsha CW. Hyponatremia. Pediatr Clin North Am 1990; 37(2): Trachtman H. Sodium and water homeostasis. Pediatr Clin North Am 1995; 42: Fichman MP, Vorher H, Kleeman CR, Telfer N. Diuretic induced hyponatremia. Ann Internal Med 1971; 75: Savage MD, Jefferson IG, Dillon MJ, Milla PJ, Honour JW, Grant DB. Pseudohypoaldosteronism. Severe sal wasting in infancy caused by generalized mineralocorticoid unresponsiveness J Pediatr 1982; 101: Albanese A, Hindmarsh P, Stanhope R. Personal practice: Management of hyponatremia in patients with acute cerebral insults. Arch Dis Child 2001; 85: Sivakumar V, Rajshekhar V, Chandy. Management of

11 48 neurosurgical patients with hyponatremia and natriuresis. Neurosurgery 1994; 34: Kaplan SL, Feigin RD. Syndromes of inappropriate antidiuretic hormone in children. Adv Pediatr 1980; 27: De Fronzo RA, Goldberg M, Agus ZS. Normal diluting capacity in hyponatremic patients. Reset osmostat or a variant of SIADH. Ann Inten Med 1976; 84: Goldman M, Lunchins D, Robertson GL. Mechanisms of altered water metabolism in phychotic patients with polydipsia and hyponatremia. N Engl J Med 1988; 318: Linshaw M, Hipp T, Gruskin A. Infatile psychogenic water drinking. J Pediatr 1974; 85: Besunder JB. Abnormalities in fluids, minerals and glucose in a practical guide to pediatric intensive care. J. L. Blumer, third edition Mosby Year book 1990; p Finberg L. Pathogenesis of lesions in the nervous system in hypernatremic states. Clinical observations in infants. Pediatrics 1959; 23: Conley SB. Hypenatremia. Pediatr Clin North Am 1990; 37(2): Khomani-Asadi F, Norman ME, Parks JS, Schwartz MW. Hypernatremia associated with pineal tumor. J Pediatr 1977; 90: Celles PT, Lewis PD. Hypodipsia and hypernatremia associated with hypothalamic and suprasellar lesions. Brain 1972; 95: Goulthard MG, Haycock GB. Distinguishing between slat poisoning and hypernatremic dehydration in children. BMJ 2003; 326: Rand SE, Kolberg A. Neonatal hypernatremic dehydration secondary to lactation failure. J AM Board Fam Pract 2001; 14: Amirlak I, Dawson K. Hypernatremia in early infancy. Ann Trop Paediatr 2000; 20: Ρούσσος. Υποκαλιαιμία. Στο: Εντατική θεραπεία. Τόμος Ι, εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδη, 1997; σελ Linshaw ME. Potassium homeostasis and hypokalemia. Pediatr Clin North Am 1987; 34: Brem AS. Disorders of potassium homeostasis. Pediatr Clin North Am 1990; 37: Rodriguez-Soriano J. Potassium homeostasis and its disturbances in children Pediatr Nephrol 1995; 9: Schacfer TJ, Wolford RW. Disorders of potassium. Emerg Med Clin North Am 2005; 23: Shingal PC, Abramovici M, Venkatesan J, Mattana J. Hypokalemia and rabdomyolysis. Miner Electrolyte Metab 1991; 17: Field MJ, Giebisch GH. Hormonal control of renal potassium excretion. Kidney Int 1985; 27: O Neil RG. Aldosterone regulation of sodium and potassium transport in the cortical collecting duct. Semin Nephrol 1990; 10: Landau D. Potassium related inherited tubulopathies. Cell Mol Life Sci 2006; 63: Wong CS, Pavord ID, Williams J, Britton JR, Tattersfield AE. Bronchodilator, cardiovascular and hypokalemic effects of fenoterol, salbutamol and terbutaline in asthma. Lancet 1990; 336: Ρούσσος. Υπερκαλιαιμία. Στο: Εντατική θεραπεία. Τόμος Ι, εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδη, 1997; σελ Hartmann RC, Auditore JV, Jackson DP. Studies on thrombocytosis. Hyperkalemia due to release of potassium from platelets during coagulation. J Clin Invest 1958; 37: Lutomski DM, Bower RM. The effect of thrombocytosis on serum potassium and phosphorus concentration. AM J Med Sci 1994; 307: Kupin WL, Narins RG. The hyperkalemia of renal failure: pathophysiology, diagnosis and therapy. Contrib Nephrol 1993; 102: Batlle DC, Arruda JAL, Kurtzman NA. Hyperkalemic distal renal tubular acidosis associated with obstructive uropathy. N Engl J Med 1981; 304: Rodriguez Soriano J, Vallo A, Sanjurjo P, Castillo G, Oliveros R. Hyporeninemic hypoaldosteronism in children with chronic renal failure. J Pediatr 1986; 109: Rodriguez-Soriano, Vallo A. Renal tubular hyperkalemia in childhood. Pediatr Nephrol 1988; 2: Rimmer JM, Horn JF, Gennari FJ. Hyperkalemia as a complication of drug therapy. Arch Intern Med 1987; 147: Shaffer SG, Kilbride HW, Hayen LK, Μeade VM, Warady BA. Hyperkalemia in very low birth weight infants. J Pediatr 1992; 121: Fontaine B, Khurana TS, Hoffman EP, Bruns G, Haines JL, Troffater JL, et al. Hyperkalemic periodic paralysis and the adult muscle sodium channel alphasubunit gene. Science 1990; 250:

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπονατριαιμία Υπερνατριαιμία Posm Posm είσοδος Η 2 Ο στα κύτταρα έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές τιμές καλίου : 3,5-5 meq/l Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΛΙΟ Το σημαντικότερο ενδοκυττάριο κατιόν Διαδραματίζει σημαντικό στη φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ - ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Φυσιολογικές τιμές καλίου ορού 3.5-5 meq/l

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

2+ 3-4. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές. Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. για την καλύτερη έκβαση των ασθενών

2+ 3-4. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές. Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. για την καλύτερη έκβαση των ασθενών Σωτήρης Τσιόδρας + + 2+ 2+ 3-4 Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία για την καλύτερη έκβαση των ασθενών Διαταραχές Νa + (φ.τ:135-145 meq/l) Συχνές Σχετίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά και Ηλεκτρολύτες

Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 153 Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΛΙΑΜΟΥ, ΕΥΑ ΚΟΛΑΡΟΒΑ, ΠΟΥΛΧΕΡΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ Το ανθρώπινο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Υπονατριαιμία, κενό τουρκικό εφίππιο και γενικοί ιατροί

Υπονατριαιμία, κενό τουρκικό εφίππιο και γενικοί ιατροί There are no translations available. Διονύσιος Ρόδης, Παθολόγος, Ευρωκλινική Θεοχάρης Συνειφακούλης, Παθολόγος -SOSΙατρός Γεώργι ος Θεοχάρης, Παθολόγος- Ευρωκλινική - SOS Ιατρός Γυναίκα ασθενής, 58 ετών,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 Ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ 71 ΕΤΩΝ ΥΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ)

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΡΟΒΙΘΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΤΕ, MMEDsci in Clinical Nursing 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 3 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) Τα ολικό ποσό του νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο.

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο. Ο νεφρός είναι ένα όργανο που διαμορφώνει τον όγκο και τη σύσταση των σωματικών υγρών με τη διήθηση του αίματος και τις λειτουργίες της εκλεκτικής επαναρρόφησης ή απέκκρισης. Οι νεφροί εκκρίνουν νερό,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, MD, MSc, MPH, PhD ΙΑΤΡΟΣ-ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση ΙΙ Γεώργιος Λιάμης Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή H μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) αποτελεί μία διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια)

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Σπυρίδων Μιχαήλ Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» 1. Εισαγωγή Ορισμός Οι μηχανισμοί άμυνας των

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας. Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας. Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών Διάγνωση αντιμετώπιση οξείας επινεφριδιακής ανεπάρκειας Γρηγόριος Καλτσάς Παθολογική Φυσιολογία Πανεπιστήμιο Αθηνών ευροενδοκρινική ρύθμιση της επινεφριδιακής έκκρισης στεροειδών - - - + CRH/AVP + ACTH

Διαβάστε περισσότερα

Hct 40,1% Glu 196 Mg 2,72 TBIL/DBIL 1,15/0,68. Hb 14,7g/dl BUN 63 P 1,62 TKE 28mm /1h. MCV 85,5 fl Cr 1,07 LDH 214 CK/CKMB 1153/28

Hct 40,1% Glu 196 Mg 2,72 TBIL/DBIL 1,15/0,68. Hb 14,7g/dl BUN 63 P 1,62 TKE 28mm /1h. MCV 85,5 fl Cr 1,07 LDH 214 CK/CKMB 1153/28 Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΤΜΗΜΑ /ντής ρ. ΒαϊδάκηςΕ. Γυναίκα 75 ετών µε χαλαρή παράλυση και υποκαλιαιµία ΙΑΦΟΡΙΚΗ ΙΑΓΝΩΣΗ Μπαλωµενάκη Μαρία Ειδικευόµενη Παθολογικής Κλινικής Γυναίκα, 75 ετών µε αδυναµία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Μουστάκη 1 Α. Φρετζάγιας 2. Λέξεις ευρετηριασμού: αφυδάτωση, υπονατριαιμία, υπερνατριαιμία, εξωκυττάριος χώρος, ενδοκυττάριος χώρος.

Μ. Μουστάκη 1 Α. Φρετζάγιας 2. Λέξεις ευρετηριασμού: αφυδάτωση, υπονατριαιμία, υπερνατριαιμία, εξωκυττάριος χώρος, ενδοκυττάριος χώρος. 246 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 54, 2007 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Διαταραχές ομοιόστασης σωματικών υγρών Μ. Μουστάκη 1 Α. Φρετζάγιας 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ O σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι να εκθέσει περιληπτικά ό,τι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Συγκέντρωση Ηλεκτρολυτών (m Eq/L) : Sodium 140, Potassium 10, Calcium 5, Magnesium 3, Chloride 103, Acetate 47, Citrate 8.

Συγκέντρωση Ηλεκτρολυτών (m Eq/L) : Sodium 140, Potassium 10, Calcium 5, Magnesium 3, Chloride 103, Acetate 47, Citrate 8. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ELECTROLYTE/FRESENIUS, διάλυµα για ενδοφλέβια έγχυση. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Τα 1000 ml περιέχουν : Sodium Acetate

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ορισμός Ως status epilepticus ορίζεται επεισόδιο σπασμών διάρκειας άνω των 30 λεπτών ή περισσότερα των δυο επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη 11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη Υπογλυκαιμία είναι η οξεία κατάσταση που εκδηλώνεται με συμπτώματα και σημεία οφειλόμενα σε σημαντική μείωση της γλυκόζης του αίματος. Είναι συνήθης στους θεραπευόμενους

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια)

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Μεταβολική αλκάλωση Ι Βασίλειος Κ. Μαργέλλος Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός» 1. Εισαγωγή Ως μεταβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Θ. Θεοδωρίδης Νεφρολόγος Επιμελητής Α Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης

Μάριος Θ. Θεοδωρίδης Νεφρολόγος Επιμελητής Α Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης 9 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας Μάριος Θ. Θεοδωρίδης Νεφρολόγος Επιμελητής Α Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης Ορισμός.. αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης

Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Ηλίας Δ. Θώδης Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Κώστας Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Β. Βλασοπούλου Ενδοκρινολόγος Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός»

Β. Βλασοπούλου Ενδοκρινολόγος Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Β. Βλασοπούλου Ενδοκρινολόγος Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Γυναίκα58 ετώνδιακομίστηκεστατεπμεβυθιότητα& εμπύρετοαπό3ημέρου. Κοιλιακήπαχυσαρκία, τραχύαναπνευστικόψιθύρισμα,αραιοί

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας ΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Οξεία νεφρική ανεπάρκεια ορίζεται ως μια οξεία αύξηση της κρεατινίνης

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Ερμηνεία αερίων αίματος Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Νικόλαος Σ. Κακλαμάνης Διευθυντής Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Σάμου 1. Εισαγωγή Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310 999054 (προσωπικό) 2310 999185 (γραμματεία) anogian@auth.

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310 999054 (προσωπικό) 2310 999185 (γραμματεία) anogian@auth. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310 999054 (προσωπικό) 2310 999185 (γραμματεία) anogian@auth.gr Ενημέρωση για τον τρόπο διεξαγωγής του μαθήματος της ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (13.3.08)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Παράγοντες που επηρεάζουν την Επαναρρόφηση των Διττανθρακικών Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Η διατήρηση της συγκέντρωσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ

ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ Σπουδαστές: Μποκοτσού Ανθούλα Ροποτός Θωμάς Επιβλ. καθηγήτρια: Καυκιά Θεοδώρα Επιτροπή: Κουρκούτα Λαμπρινή Μηνασίδου Ευγενία Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ. Ε. Υ. Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ. Ε. Υ. Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ. Ε. Υ. Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΚΑΚΗ ΘΡΕΨΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ» ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗ ΣΟΦΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2002 0 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι διαταραχές της θρέψης σε

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΓΡΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΣΤΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΑΡΡΩΣΤΟ.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΓΡΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΣΤΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΑΡΡΩΣΤΟ. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΓΡΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΣΤΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΑΡΡΩΣΤΟ. Δρ. ΠΑΠΑΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ MD, MSc, PhD (Ath), Chair Διευθυντής Β Χειρουργικής Κλινικής ΓΝΝΙ Κωσταντοπούλειο η Αγ.Όλγα παρ/μα Καυτατζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Γεώργιος Κουτρούμπας Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Βόλου 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα