Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αντιμετώπιση (II)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αντιμετώπιση (II)"

Transcript

1 38 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Διαταραχές ηλεκτρολυτών και αντιμετώπιση (II) Μ. Μουστάκη 1 Α. Φρετζάγιας 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι η περιληπτική παρουσίαση των διαταραχών των ηλεκτρολυτών (Να +, Κ + ). Οι διαταραχές Να + και Κ + είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Υπονατριαμία με Να + <120mEq/L συνοδεύεται από σοβαρά νευρολογικά συμπτώματα. Συμβαίνει σε συνδυασμό με υποογκαιμία, ισοογκαιμία ή υπερογκαιμία. Η υπερνατριαιμία είναι λιγότερο συχνή, αλλά σοβαρότερη σε σύγκριση με την υπονατριαιμία. Αφορά κυρίως στη διαταραχή της ισορροπίας του νερού και λιγότερο του νατρίου. Η υπερνατριαιμία είναι κατάσταση υπερτονικότητας. Η υποκαλιαιμία και η υπερκαλιαιμία είναι επίσης συχνές και παρουσιάζονται με παρόμοια συμπτώματα από το καρδιακό, το μυϊκό και το γαστρεντερικό σύστημα. Οι μεταβολές στο εξωκυττάριο κάλιο συμβαίνουν με διαφορετικές οδούς, είτε αποβολής ή κατακράτησης, είτε με παθολογική μετακίνηση από το ένα τμήμα υγρών του σώματος στο άλλο. Οι διαταραχές των ηλεκτρολυτών είναι γενικά μια δευτερογενής εκδήλωση άλλης πρωτογενούς νόσου και για το λόγο αυτό η τελική αντιμετώπισή τους αφορά στην αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου. (Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 2008, 55(1):38-48) Λέξεις ευρετηριασμού: υπονατριαμία, υπερνατριαιμία, υποκαλιαιμία, υπερκαλιαιμία, νάτριο, κάλιο. 1 Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Γ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υποβλήθηκε: 10/10/06 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σημαντικές διαταραχές των ηλεκτρολυτών παρατηρούνται και σε καταστάσεις που δεν συνοδεύονται από αφυδάτωση και η διόρθωσή τους προϋποθέτει κατανόηση της αιτιολογίας τους. ΥΠΟΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Η υπονατριαιμία είναι από τις συχνότερα παρατηρούμενες ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Φυσιολογικά το Na + του ορού κυμαίνεται μεταξύ mEq/L. Η ανεύρεση τιμής Νa + < 135mEq/L αποτελεί

2 39 κατάσταση υπονατριαιμίας, αλλά δεν σημαίνει πάντοτε χαμηλό συνολικό Νa + σώματος. Η υπονατριαμία είναι δυνατόν: 1) να είναι πλασματική, 2) να οφείλεται σε απώλεια Νa +, 3) να οφείλεται σε αύξηση του εξωκυττάριου όγκου ή 4) να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού των δύο παραπάνω αιτίων. Κλινικές εκδηλώσεις υπονατριαιμίας Οι κλινικές εκδηλώσεις της υπονατριαιμίας ποικίλλουν και είναι φανερές συνήθως όταν η τιμή του Na + του ορού είναι <120mEq/L. Η τόσο μεγάλη πτώση της τιμής του Na + συνοδεύεται συνήθως και από μείωση της ωσμωτικότητας του ορού, με αποτέλεσμα μετακίνηση νερού από το εξωκυττάριο στο ενδοκυττάριο διαμέρισμα και πρόκληση ενδοκυττάριου οιδήματος. Οι εκδηλώσεις της υπονατριαιμίας είναι κυρίως συνέπεια της υπερφόρτωσης με νερό των κυττάρων του ΚΝΣ και του μυοσκελετικού συστήματος. Η συμπτωματολογία από το ΚΝΣ περιλαμβάνει: ανορεξία, ναυτία, εμέτους, απάθεια ή ανησυχία, κεφαλαλγία και σε σοβαρότερες περιπτώσεις διαταραχή του επιπέδου της συνείδησης, σπασμούς και κώμα 1,2. Από το μυοσκελετικό προβάλλει με μυϊκές κράμπες και αδυναμία. Η βαρύτητα της συμπτωματολογίας εξαρτάται από το βαθμό της υπονατριαιμίας και από την ταχύτητα εγκατάστασής της 1,2. Αν η υπονατριαιμία εγκαταστάθηκε προοδευτικά, σε διάστημα ημερών ή εβδομάδων, η κλινική εικόνα προβάλλει με λιγότερο θορυβώδη σημεία και συμπτώματα, όπως αδυναμία, αταξία, ημιπάρεση και θετικό σημείο Babinski. Αίτια υπονατριαιμίας Η υπονατριαιμία δεν σημαίνει κατάσταση υποτονικότητας και η μέτρηση της ωσμωτικότητας του πλάσματος είναι σημαντική για την αιτιολογική κατάταξή της. Ισότονη υπονατριαιμία: Ισότονη υπονατριαιμία παρατηρείται σε υπερλιπιδαιμία ή υπερπρωτεϊναιμία και αποτελεί πλασματικό εύρημα που δεν απαιτεί κάποια διόρθωση 3. Το πλάσμα αποτελείται από νερό (93%), λίπος και πρωτεΐνες (7%). Στα περισσότερα εργαστήρια το Νa + μετράται στο σύνολο του όγκου του πλάσματος, που σε καταστάσεις υπερλιπιδαιμίας και υπερπρωτεϊναιμίας είναι αυξημένος, με αποτέλεσμα η τελική συγκέντρωση του Νa + να είναι πλασματικά μειωμένη. Αντίθετα, στις καταστάσεις αυτές η ωσμωτικότητα του πλάσματος ελάχιστα αυξάνεται, διότι οι πρωτεΐνες και τα λιπίδια έχουν μεγάλο μέγεθος και η αύξησή τους στο πλάσμα συνοδεύεται από πολύ μικρή αύξηση του αριθμού των διαλυμένων σωματιδίων τους και κατά συνέπεια της ωσμωτικότητας του πλάσματος. Υπέρτονη υπονατριαιμία: Υπονατριαιμία που συνοδεύεται από αυξημένη ωσμωτικότητα πλάσματος παρατηρείται σε υπεργλυκαιμία ή σε χορήγηση ουσιών, όπως η μανιτόλη ή η γλυκερόλη. Οι ουσίες αυτές αυξάνουν την τονικότητα του πλάσματος και προκαλούν μετακίνηση νερού από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο με αποτέλεσμα υπονατριαιμία. Σε αύξηση της γλυκόζης του ορού κατά 100mg/dl αντιστοιχεί πτώση της τιμής του Νa + κατά 1.6mEq/L. Αν, όμως, η πτώση της τιμής του Νa + είναι μεγαλύτερη από την αναμενόμενη θα πρέπει να αναζητηθούν και άλλες αιτίες, όπως π.χ. απώλεια του Νa + από τους νεφρούς μέσω της ωσμωτικής διούρησης που προκαλεί η υπεργλυκαιμία. Αντίθετα, αν η πτώση της συγκέντρωσης του Νa + είναι η αναμενόμενη, η τιμή του Νa + αποκαθίσταται με την άρση του αιτίου που την προκάλεσε, π.χ. διόρθωση της υπεργλυκαιμίας. Υπότονη υπονατριαιμία: Η υπότονη υπονατριαιμία είναι δυνατόν να συνοδεύεται από φυσιολογικό μειωμένο ή αυξημένο εξωκυττάριο όγκο. Υπότονη υποογκαιμική υπονατριαιμία Η υπότονη υποογκαιμική υπονατριαιμία χαρακτηρίζεται από απώλεια Νa +, νεφρικής ή εξωνεφρικής αιτιολογίας. Ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία που δεν λαμβάνουν διουρητικά αποβάλλουν στα ούρα Νa + <20mEq/L, με εξαίρεση ασθενείς με εμέτους, όπου λόγω της συνοδού συνήθως μεταβολικής αλκάλωσης αποβάλλεται με τα ούρα Νa + μαζί με την περίσσεια των διττανθρακικών 3-5. Εξωνεφρική απώλεια Νa +, με εξαίρεση τους εμέτους, χαρακτηρίζεται από Νa + ούρων <20mEq/L και δυνατόν να οφείλεται σε διάρροιες, συρίγγια, εφίδρωση ή απώλεια. Εξωνεφρική απώλεια Νa + χαρακτηρίζεται από Νa + ούρων <20mEq/L και δυνατόν να οφείλεται σε εμέτους, διάρροιες, συρίγγια, αυξημένη εφίδρωση (ιδιαίτερα σε ασθενείς με κυστική ίνωση) ή απώλεια Νa + στον τρίτο χώρο 3-5. Νεφρική απώλεια Νa + χαρακτηρίζεται από Νa + ούρων>20meq/l. Σε νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου ΙΙ, όπου τα διττανθρακικά που δεν επαναρροφήθηκαν από το εγγύς σωληνάριο αποβάλλονται από το άπω σωληνάριο, με αποτέλεσμα τη συνοδό αποβολή Νa +. Αυξημένη αποβολή Νa + παρατηρείται σε νεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου ΙV, λόγω ανεπάρκειας της αλδοστερόνης ή μη ανταπόκριση των ουροφόρων σωληναρίων στη δράση της, με

3 40 συνέπεια τη διαταραχή της λειτουργίας των ουροφόρων σωληναρίων να επαναρροφούν Νa + και να εκκρίνουν Κ Η χορήγηση διουρητικών 6, όπως και η ωσμωτική διούρηση, αφενός προκαλούν αυξημένη απώλεια νερού και Νa + με τα ούρα, αφετέρου η υποογκαιμία που προκαλούν οδηγεί σε έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης και κατακράτηση νερού, με αποτέλεσμα επιδείνωση της υπονατριαιμίας. Η επινεφριδιακή ανεπάρκεια 7 με μηχανισμό αντίστοιχο αυτού που περιγράφεται στη σωληναριακή οξέωση τύπου 4 οδηγούν σε υπονατριαιμία με συνοδό υπερκαλιαιμία. Η νεφροπάθεια με απώλεια άλατος χαρακτηρίζει τους πολυκυστικούς νεφρούς, τη μυελώδη κυστική νόσο των νεφρών, την αποφρακτική ουροπάθεια κ.α. Η εγκεφαλική απώλεια άλατος 8,9 παρατηρείται σε ασθενείς με κακώσεις, όγκους ή λοιμώξεις του εγκεφάλου και χαρακτηρίζεται από αυξημένη διούρηση (>1 ml/kg/h), νατριούρηση (Νa + ούρων >120 meq/l), υπονατριαιμία (Νa + <130 meq/l), υποτονικότητα. Σε αντίθεση με το νευρογενή άποιο διαβήτη, στην κατάσταση αυτή η απώλεια Na + είναι μεγαλύτερη σε σχέση με την απώλεια νερού, με αποτέλεσμα την υπότονη υπονατριαιμία. Οφείλεται σε απρόσφορη έκκριση του κολπικού νατριουρητικού πεπτιδίου (atrial natriuretic peptide) και του τύπου Β νατριουρητικού πεπτιδίου (Β natriuretic peptide). Τα δύο αυτά πεπτίδια έχουν ανάλογη δομή και συντίθενται στις καρδιακές κοιλότητες, τον υποθάλαμο, το θυρεοειδή, τους πνεύμονες, τους νεφρούς, το σπλήνα, τα έσω γεννητικά όργανα, το λεπτό έντερο και τους γραμμωτούς μυς. Η κύρια, όμως, πηγή παραγωγής του ΑΝΠ είναι οι καρδιακοί κόλποι. Τα πεπτίδια αυτά αναστέλλουν τη δράση του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης, καθώς και την έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης, με αποτέλεσμα σε απρόσφορη έκκρισή τους να παρατηρείται σημαντική απώλεια νερού και Na +. Υπότονη ισοογκαιμική ή υπερογκαιμική υπονατριαιμία Η υπότονη υπονατριαμία μπορεί να συνοδεύεται από φυσιολογικό ή ελαφρά αυξημένο εξωκυττάριο όγκο και φυσιολογικό λειτουργικό όγκο υγρών. Η έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης είναι κυρίως ο παράγοντας που προκαλεί ή διατηρεί την κατάσταση αυτή. Το σύνδρομο της παράδοξης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης 8,10 αποτελεί τη συχνότερη αιτία της ισοογκαιμικής υπονατριαιμίας στα παιδιά. Η κατακράτηση νερού που παρατηρείται στην παράδοξη έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης οδηγεί σε υπονατριαιμία, αφενός λόγω αραίωσης, αφετέρου λόγω αδρανοποίησης του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης, με συνέπεια τη νεφρική απώλεια Na +. Το σύνδρομο αυτό είναι πολλαπλής αιτιολογίας. Για να τεθεί με ασφάλεια η διάγνωση της παράδοξης έκκρισης της αντιδιουρητικής ορμόνης πρέπει να πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια: - Υπότονη υπονατριαιμία (ωσμωτικότητα ο- ρού <280mOsm/kg νερού και Na + ορού <130mEq/L). - Μειωμένη διούρηση (<1ml/kg/h) και ωσμωτικότητα ούρων μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, με βάση την τιμή του Na +. - Αυξημένη αποβολή Na + στα ούρα (>20mEq/L) αν και το κριτήριο αυτό δεν είναι απολύτως απαραίτητο αν ο ασθενής βρίσκεται σε περιορισμό υγρών ή και Na +. - Απουσία υποογκαιμίας (ΚΦΠ>8, εφόσον είναι δυνατή η μέτρησή της), αφυδάτωσης, οιδημάτων, νεφρικής ανεπάρκειας. - Φυσιολογική λειτουργία υπόφυσης, θυρεοειδούς και επινεφριδίων. - Αποκατάσταση του ασθενούς με περιορισμό των υγρών. - Υποθυρεοδεισμός, έλλειμμα στεροειδών, δηλητηρίαση με νερό, νεφρική ανεπάρκεια. Στην περίπτωση αυτή το Να + ούρων είναι >20 meq/l. Εάν ο αυξημένος εξωκυττάριος όγκος συνοδεύεται από μειωμένο όγκο κυκλοφορούντος αίματος, όπως επί καρδιακής ανεπάρκειας, κίρρωσης, νεφρωσικού συνδρόμου, ο ασθενής έχει οιδήματα και το Να + ούρων είναι <20mEq/L. Κατάσταση ανάλογη με την παράδοξη έκκριση αντιδιουρητικής ορμόνης περιγράφεται σε δυστροφικά παιδιά ως reset osmostat 11 και χαρακτηρίζεται από έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης με χαμηλές τιμές ωσμωτικότητας του ορού, με αποτέλεσμα χρόνια υπονατριαιμία. Υπότονη ισοογκαιμική υπονατριαιμία προκαλείται, επίσης, από έλλειμμα κορτικοειδών 7, τα οποία καθιστούν τα αθροιστικά σωληνάρια των νεφρών αδιαπέραστα στο νερό και από υποθυρεοειδισμό λόγω υπερέκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης. Σπανιότερη, επίσης, αιτία υπονατριαιμίας αυτής της κατηγορίας είναι η δηλητηρίαση με νερό 12,13. Περιγράφεται σε ασθενείς με επηρεασμένη νεφρική λειτουργία, που έλαβαν αυξημένη ποσότητα υγρών ενδοφλεβίως, σε ψυχογενή πολυδιψία, σε χρήση υποκλυσμών με νερό κ.α. Η υπότονη υπονατριαιμία είναι δυνατό να συνοδεύεται από αυξημένο εξωκυττάριο όγκο και

4 41 μειωμένο λειτουργικό όγκο υγρών. Οι ασθενείς αυτοί έχουν περίσσεια, τόσο του συνολικού νερού του σώματος, όσο και του συνολικού Na +, σε αναλογία, όμως, μεγαλύτερη για το νερό. Κλινικά εμφανίζονται οιδήματα. Διαγνωστική προσέγγιση Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι για τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση της υπονατριαιμίας είναι απαραίτητα η διαγνωστική της προσπέλαση με: 1) Το ιστορικό και τη φυσική εξέταση, που θα βοηθήσουν στον προσδιορισμό των αιτίων και στην εκτίμηση του εξωκυττάριου όγκου (έλεγχος για οιδήματα, μέτρηση αρτηριακής πίεσης και σφύξεων, αναζήτηση κλινικών σημείων αφυδάτωσης). 2) Τον εργαστηριακό έλεγχο, που περιλαμβάνει: Ωσμωτικότητα ορού, ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για ισότονη, υπέρτονη ή υπότονη υπονατριαιμία. Αυξημένη ή φυσιολογική ωσμωτικότητα καθιστά απαραίτητη τη μέτρηση της γλυκόζης ή των λιπιδίων και των πρωτεϊνών αντίστοιχα. Ωσμωτικότητα και ειδικό βάρος ούρων, ηλεκτρολύτες ορού και ούρων, ουρία και κρεατινίνη ορού. Η μέτρηση του Na + των ούρων θα προσδιορίσει σε συνδυασμό με το ιστορικό αν πρόκειται για νεφρική ή εξωνεφρική απώλεια Na +. Υψηλό Κ + ορού σε συνδυασμό με χαμηλό Κ + ούρων κατευθύνει προς την επινεφριδιακή ανεπάρκεια, τον υποαλδοστερονισμό ή τον ψευδοϋποαλδοστερονισμό. Αντίθετα, αυξημένο Κ + ούρων παρατηρείται σε σωληναριακή οξέωση τύπου II, σε χρήση διουρητικών ή επί εμέτων. Η ωσμωτικότητα των ούρων θα συνεκτιμηθεί με τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και τα στοιχεία του ιστορικού, ώστε να διαπιστωθεί αν τυχόν υψηλή ωσμωτικότητα των ούρων είναι αποτέλεσμα υποογκαιμίας ή παράδοξης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης. Αντιμετώπιση Σε ασθενή με υπονατριαιμία και μείωση του ε- ξωκυττάριου όγκου η διόρθωση γίνεται όπως επί υπονατριαιμικής αφυδάτωσης 4,14. Σε ασθενείς με αύξηση του εξωκυττάριου όγκου και φυσιολογικό κυκλοφορούντα όγκο αίματος συνιστάται περιορισμός υγρών, χορήγηση διουρητικών, διακοπή φαρμάκων που προκαλούν έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης και αντικατάσταση των απωλειών με υπέρτονο διάλυμα χλωριούχου Na +, ενώ σε περίπτωση που παρατηρείται έλλειμμα ορμονών (π.χ. υποθυρεοειδισμός, επινεφριδιακή ανεπάρκεια) συνιστάται η αναπλήρωσή τους. Στις σπάνιες περιπτώσεις που οι ασθενείς αυτής της κατηγορίας εμφανίσουν συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα λόγω της υπονατριαιμίας (συνήθως όταν Na + <120mEq/L) συνιστάται η χορήγηση υπέρτονου διαλύματος NaCl 3% σε συνδυασμό με φουροσεμίδη και υπό στενή παρακολούθηση του ασθενούς και συχνή μέτρηση των ηλεκτρολυτών του ορού. Αν η αύξηση του εξωκυττάριου όγκου συνοδεύεται από μείωση του λειτουργικού όγκου αίματος συνιστάται περιορισμός χορηγούμενων υγρών, χορήγηση αλβουμίνης επί υπολευκωματιναιμίας και βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας επί καρδιακής ανεπάρκειας. ΥΠΕΡΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Λιγότερο συχνή, αλλά περισσότερο δύσκολη στην αντιμετώπιση της διαταραχής της ομοιόστασης του Νa + είναι η υπερνατριαιμία. Η υπερνατριαιμία αντικατοπτρίζει, με ελάχιστες εξαιρέσεις, έλλειμμα νερού σε σχέση με το συνολικό Νa + του σώματος. Είναι πάντοτε κατάσταση υπερτονικότητας, με αποτέλεσμα μετακίνηση νερού από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο. Κλινικές εκδηλώσεις Η συμπτωματολογία της υπερνατριαιμίας, όπως και της υπονατριαιμίας, προέρχεται κυρίως από τις επιπτώσεις της στη λειτουργία του ΚΝΣ. Λόγω της μετακίνησης νερού από τα εγκεφαλικά κύτταρα στο εξωκυττάριο διαμέρισμα έχει ως αποτέλεσμα την αφυδάτωση των εγκεφαλικών κυττάρων και την πρόκληση μικρών ή μεγάλων αιμορραγιών και θρομβώσεων. Κλινικά προβάλλει με λήθαργο, που συνήθως εναλλάσσεται με ανησυχία, αταξία, τρόμο, τινάγματα, σπασμούς και κώμα 15. Η βαρύτητα της συμπτωματολογίας συσχετίζεται με το βαθμό της υπερνατριαιμίας, η παραμονή, όμως, νευρολογικών υπολειμμάτων μετά τη διόρθωση της υπερνατριαιμίας δεν συσχετίζεται πάντοτε με τη βαρύτητα της υπερνατριαιμίας και των αρχικών κλινικών εκδηλώσεων. Οι κλινικές εκδηλώσεις από το ΚΝΣ μπορεί να επιδεινωθούν αν συνυπάρχει υπασβεστιαιμία, συχνό εύρημα επί υπερνατριαιμίας, αν και ο μηχανισμός πρόκλησής της είναι άγνωστος. Αίτια Η υπερνατριαιμία οφείλεται σε: 1) Απώλεια νερού, 2) είσοδο νερού στα κύτταρα, 3) αυξημένη πρόσληψη Νa +. Συχνότερα αίτια υπερνατριαιμίας είναι αυτά που προκαλούν αυξημένη απώλεια νερού σε σχέση με την απώλεια Na +. Αυξημένη αποβολή νερού από τα

5 42 νεφρά παρατηρείται σε άποιο διαβήτη, νευρογενή ή νεφρογενή 16,17. Και οι δύο μορφές χαρακτηρίζονται από υπερνατριαιμία, υπερτονικότητα, μεγάλη διούρηση (συνήθως >3ml/kg/h) και αδυναμία συμπύκνωσης των ούρων, που εκφράζεται με χαμηλή ωσμωτικότητα (<250 mosm/kg νερού) και χαμηλό ειδικό βάρος ούρων (<1005). Η ποσότητα αποβαλλόμενου Na + ποικίλλει και εξαρτάται από την πρόσληψη του Na +. Ασθενείς με άποιο διαβήτη που έχουν δυνατότητα πρόσληψης νερού δεν αναπτύσσουν συνήθως υπερνατριαιμία. Αυξημένη αποβολή νερού από τα νεφρά μπορεί επίσης να παρατηρηθεί σε ωσμωτική διούρηση λόγω υπεργλυκαιμίας, χορήγηση μανιτόλης ή γλυκερόλης, καθώς και σε νεφρική δυσπλασία ή αποφρακτική ουροπάθεια, όπου οι νεφροί έχουν αδυναμία να συμπυκνώσουν τα ούρα και αποβάλλουν Na + > 60mEq/L. Η πρωτοπαθής αδιψία αποτελεί σπάνιο αίτιο υ- περνατριαιμίας και έχει περιγραφεί σε παιδιά με υποθαλαμικές βλάβες 18. Οι διάρροιες, αν και συνήθως προκαλούν ισονατριαιμική ή υπονατριαιμική αφυδάτωση, μπορεί να οδηγήσουν σε υπερνατριαιμία αν η πρόσληψη υγρών δεν είναι ικανοποιητική ή αν συνοδεύονται από εμέτους. Αυξημένη, επίσης, απώλεια νερού συμβαίνει από το δέρμα, όπως επί αυξημένης εφίδρωσης, αποφολιδωτικής δερματίτιδας, εγκαυμάτων. Σπάνια η υπερνατριαιμία οφείλεται σε είσοδο νερού στα κύτταρα, όπως σε ραβδομυόλυση ή επιληψία 16. Υπερνατριαιμία μπορεί να παρατηρηθεί μετά από κατάποση θαλασσινού νερού 19, το οποίο περιέχει 480mEq Na + /L. Ιατρογενώς, επίσης, περιγράφεται υπερνατριαιμία μετά από χορήγηση μεγάλης ποσότητας διττανθρακικών κατά την ανάνηψη, ιδίως σε νεογνά που έχουν μειωμένη, σε σχέση με τα μεγαλύτερα παιδιά, δυνατότητα αποβολής Na + από τους νεφρούς. Κατά τη νεογνική και βρεφική ηλικία υπάρχει ο κίνδυνος πρόκλησης υπερνατριαιμίας λόγω κακής ανασύστασης του γάλακτος σκόνη. Τα τελευταία έτη περιγράφεται με αυξημένη σχετικά συχνότητα υπερνατριαιμία στη νεογνική και πρώτη βρεφική ηλικία, οφειλόμενη στο θηλασμό 20,21. Στις περιπτώσεις αυτές η υπερνατριαιμία συνδυάζεται με δυστροφία και οφείλεται σε ανεπαρκή πρόσληψη γάλακτος του νεογνού με το θηλασμό, η οποία δεν γίνεται αντιληπτή έγκαιρα από τη μητέρα, με αποτέλεσμα απώλεια βάρους και υπερνατριαιμική αφυδάτωση. Ορισμένοι συγγραφείς έχουν περιγράψει αυξημένη περιεκτικότητα του μητρικού γάλακτος σε Na + σε νεογνά που εμφάνισαν υπερνατριαιμία. Διαγνωστική προσέγγιση Για τη διαγνωστική προσπέλαση της υπερνατριαιμίας είναι απαραίτητα 4,16 : 1) Η λήψη αναλυτικού ιστορικού, για τη διερεύνηση πιθανών αιτίων υπερνατριαιμίας και η κλινική εκτίμηση του εξωκυττάριου όγκου, ο οποίος, όμως, σε καταστάσεις υπερνατριαιμίας συνήθως υπερεκτιμάται, διότι η συνυπάρχουσα μετακίνηση νερού από το ενδοκυττάριο στο εξωκυττάριο διαμέρισμα αμβλύνει τις κλινικές εκδηλώσεις της αφυδάτωσης. 2) Μέτρηση του όγκου των ούρων και της ωσμωτικότητας ορού και ούρων. Ελαττωμένος όγκος ούρων είναι ενδεικτικός εξωνεφρικής απώλειας νερού, ενώ φυσιολογικός ή αυξημένος όγκος ούρων είναι ενδεικτικός νεφρικής απώλειας νερού. Αν ο αυξημένος όγκος ούρων συνοδεύεται και με ωσμωτικότητα ούρων χαμηλότερη από αυτή του πλάσματος, τότε πρόκειται για άποιο διαβήτη. Μέτρηση ουρίας και κρεατινίνης για εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Μέτρηση ηλεκτρολυτών και σακχάρου ορού και ούρων. Αντιμετώπιση Αν η υπερνατριαιμία συνοδεύεται από ελάττωση του εξωκυττάριου όγκου, η αντιμετώπισή της είναι η ίδια με της υπερνατριαιμικής αφυδάτωσης. Σε περίπτωση αυξημένου συνολικού Na + σώματος και αυξημένου εξωκυττάριου όγκου συνιστάται η χορήγηση διουρητικών και επί αποτυχίας εξωνεφρική κάθαρση με διάλυμα χαμηλής περιεκτικότητας σε Na +14,16. Επειδή η υπασβεστιαιμία είναι συχνό εύρημα επί υπερνατριαιμίας, συνιστάται η μέτρηση του ασβεστίου του ορού και η προσθήκη του στα χορηγούμενα υγρά επί υπασβεστιαιμίας. Χρειάζεται, επίσης, προσοχή στην ποσότητα της χορηγούμενης γλυκόζης, διότι ασθενείς με υπερνατριαιμία μπορεί να εκδηλώσουν υπεργλυκαιμία. Συχνή αιτία υπερνατριαμίας είναι ο νευρογενής άποιος διαβήτης. Για την αντιμετώπισή του συνιστάται η αρχική ταχεία χορήγηση υγρών (NaCl 0.9% ή Ringer s Lactate) για την αποκατάσταση του ενδαγγειακού όγκου, εφόσον υπάρχουν σημεία shock. Ακολούθως ρυθμίζονται τα χορηγούμενα υγρά, ώστε η πτώση της ωσμωτικότητας να μην ξεπερνά τις 4-6mOsm/L/h και γίνεται αντικατάσταση των αποβαλλόμενων ούρων με αντίστοιχη ποσότητα υγρών. Χορηγείται αντιδιουρητική ορμόνη σε αρχική δόση 0,5U/kg/h IV και σταδιακή αύξησή της ανά μέχρι η διούρηση να μειωθεί σε <4ml/kg/h. Η αντιδιουρητική ορμόνη χορηγείται ενδοφλέβια

6 43 μέχρι τη σταθεροποίηση του ασθενούς και ακολούθως η χορήγησή της γίνεται ενδορινικά. Στην πράξη η χορήγηση της αντιδιουρητικής ορμόνης ξεκινά τις περισσότερες φορές ενδορινικά. Σε περίπτωση εμφάνισης σημείων ενδοκράνιας υπερτάσεως χορηγείται μανιτόλη υπό ταυτόχρονη μέτρηση της ενδοκράνιας πίεσης. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Κ + Το Κ + είναι κύρια ενδοκυττάριο κατιόν. Η συγκέντρωσή του στο ενδοκυττάριο διαμέρισμα κυμαίνεται μεταξύ mEq/L, ενώ στο εξωκυττάριο διαμέρισμα μεταξύ mEq/L. Η διαφορά της συγκέντρωσης του ενδοκυττάριου-εξωκυττάριου Κ + είναι ρυθμιστής της διατήρησης του δυναμικού ηρεμίας της κυτταρικής μεμβράνης. Το Κ +, επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό του κυττάρου συμμετέχοντας μεταξύ άλλων στη σύνθεση των πρωτεϊνών και του γλυκογόνου. ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Τιμές Κ + πλάσματος <3.5mEq/L χαρακτηρίζονται ως υποκαλιαιμία. Κλινικές - Ηλεκτροκαρδιογραφικές εκδηλώσεις Οι διαταραχές ηλεκτρικής αγωγιμότητας συνδέονται με τη μεταβολή της διαφοράς της συγκέντρωσης του ενδοκυττάριου-εξωκυττάριου Κ +. Σε καταστάσεις χρόνιας υποκαλιαιμίας υπάρχει μείωση, τόσο του εξωκυττάριου, όσο και του ενδοκυττάριου Κ +, με αποτέλεσμα οι διαταραχές της ηλεκτρικής αγωγιμότητας να είναι ελάχιστες ή και απούσες. Αντίθετα, αν η πτώση της συγκέντρωσης του εξωκυττάριου Κ + είναι απότομη, οι διαταραχές της λειτουργίας των γραμμωτών, λείων και καρδιακών μυών είναι έντονες. Η υποκαλιαιμία εκδηλώνεται από το καρδιαγγειακό σύστημα με πτώση του SΤ, αποπλάτυνση του Τ και σαφές κύμα U στο ΗΚΓ. Προκαλεί αρρυθμία και συνήθως πρόκειται για έκτακτες κοιλιακές συστολές. Ο κίνδυνος αρρυθμίας αυξάνει σε ασθενείς υπό δακτυλίτιδα. Από το μυοσκελετικό παρατηρείται μυϊκή αδυναμία και μείωση των τενόντιων αντανακλαστικών. Μυϊκή αδυναμία παρατηρείται συνήθως όταν η τιμή του Κ + είναι <2.5mEq/L. Η συσχέτιση, όμως, της μυϊκής αδυναμίας με τη συγκέντρωση του Κ + δεν είναι α- πόλυτη, καθώς εξαρτάται και από τη συγκέντρωση του Ca 2+, το ph και το ρυθμό πτώσης του Κ +. Από το γαστρεντερικό μπορεί να εμφανισθεί ειλεός λόγω διαταραχής της λειτουργίας των λείων μυϊκών ινών. Σε βαριά υποκαλιαιμία έχει παρατηρηθεί ραβδομυόλυση και μυοσφαιρινουρία 27. Σπάνια παρατηρούνται συμπτώματα από το ΚΝΣ 22-26, όπως λήθαργος, σύγχυση ή από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, όπως ορθοστατική υπόταση, τετανία κ.α. Σε χρόνια υποκαλιαιμία εμφανίζεται πολυδιψία και πολυουρία, λόγω διαταραχής της συμπυκνωτικής ικανότητας των νεφρών, που είναι αποτέλεσμα της μειωμένης ανταπόκρισής τους στη δράση της αντιδιουρητικής ορμόνης. Η χρόνια επίσης υποκαλιαιμία επηρεάζει το μεταβολισμό των πρωτεϊνών, στη σύνθεση των οποίων φυσιολογικά συμμετέχει το ενδοκυττάριο Κ + και μειώνει την έκκριση της αυξητικής ορμόνης, με αποτέλεσμα παιδιά με χρόνια υποκαλιαιμία να εμφανίζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη. Η υποκαλιαιμία μπορεί, επίσης, να μειώσει την απελευθέρωση της ινσουλίνης, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη ήπιας συνήθως υπεργλυκαιμίας. Αίτια υποκαλιαιμίας Η υποκαλιαιμία οφείλεται σε: 1) Μειωμένη πρόσληψη Κ +. Υποκαλιαιμία λόγω μειωμένης πρόσληψης σπάνια παρατηρείται σε υγιή παιδιά των ανεπτυγμένων χωρών, διότι το Κ + βρίσκεται σε αφθονία στο κρέας, στα φρούτα και σε αρκετά λαχανικά. 2) Νεφρική απώλεια Κ +. Απώλεια Κ + με τα ούρα παρατηρείται όταν υπάρχει διαταραχή της λειτουργίας του εγγύς ή του άπω σωληναρίου Απευθείας βλάβη των νεφρικών σωληναρίων με συνοδό υποκαλιαιμία παρατηρείται σε χρόνια διάμεση νεφρίτιδα, χρόνια πυελονεφρίτιδα και από τοξική δράση φαρμάκων στα νεφρικά σωληνάρια, όπως της γενταμυκίνης, της αμφοτερικίνης Β κ.α. Η περίσσεια των αλατοκορτικοειδών αυξάνει την επαναρρόφηση του Na + στο άπω σωληνάριο, ευοδώνοντας ταυτόχρονα την έκκριση K + και H +, με αποτέλεσμα την πρόκληση υποκαλιαιμίας και μεταβολικής αλκάλωσης. Με το μηχανισμό αυτό εκδηλώνεται υποκαλιαμία στο σύνδρομο Cushing, τον υπεραλδοστερονισμό, το σύνδρομο Bartter ή σε άλλες καταστάσεις που δευτεροπαθώς προκαλούν υπεραλδοστερονισμό. Η αυξημένη ροή νερού και Na + στο άπω σωληνάριο, που συμβαίνει σε καταστάσεις με μειωμένη επαναρρόφηση Na + στο εγγύς σωληνάριο και στην αγκύλη, έχει ως αποτέλεσμα την αυξημένη επαναρρόφηση Na + στο άπω σωληνάριο με συνοδό απέκκριση Κ +. Με αυτό το μηχανισμό προκαλούν υποκαλιαιμία τα διουρητικά που δρουν στη αγκύλη,

7 44 οι θειαζίδες, η νεφροπάθεια με απώλεια άλατος, η σωληναριακή οξέωση τύπου I και II. H παρουσία στο άπω σωληνάριο μη επαναρροφούμενων ανιόντων αυξάνει το αρνητικό δυναμικό του αυλού, με αποτέλεσμα την απέκκριση ιόντων Κ + και Η +. Με το μηχανισμό αυτό προκαλούν υποκαλιαιμία οι πενικιλίνες, τα διττανθρακικά, όπως π.χ. επί εμέτων, σε θεραπεία με αλκάλεα, σε μεταβολική οξέωση του εγγύς σωληναρίου, σε διαβητική κετοξέωση, όπου μεταφέρονται στο άπω σωληνάριο τα κετοξεικά ανιόντα, β υδροξυβουτυρικό και κετοξεικό. Η υπομαγνησιαιμία, επίσης, προκαλεί υποκαλιαιμία μέσω απώλειας του Κ, κυρίως με τα ούρα και πιθανόν με τα κόπρανα. 3) Εξωνεφρική απώλεια Κ +. Απώλεια Κ + συμβαίνει με εμέτους, διάρροιες, κατάχρηση υπακτικών, συνεχή αναρρόφηση του γαστρικού περιεχομένου, συρίγγια ή στομίες Οι έμετοι και η συνεχής αναρρόφηση του γαστρικού περιεχομένου προκαλούν υποκαλιαιμία, αφενός με άμεση απώλεια του Κ +, αφετέρου με νεφρική απώλεια Κ +, λόγω της μεταβολικής αλκάλωσης που προκαλούν. Αν και η περιεκτικότητα των εφιδρώσεων σε Κ + είναι 5-10mEq/L, υποκαλιαιμία μπορεί να παρατηρηθεί σε πολύ αυξημένη εφίδρωση. 4) Είσοδο Κ + στα κύτταρα. Η είσοδος του Κ + στα κύτταρα παρατηρείται όταν υπάρχουν παράγοντες του ευοδώνουν τη μετακίνηση αυτή 23-26,31. Σε περιπτώσεις αλκάλωσης, ιόντα Η + εξέρχονται από τα κύτταρα, σε μία προσπάθεια επαναφοράς του ph στα φυσιολογικά όρια, ανταλλασσόμενα με ιόντα Κ + που εισέρχονται στα κύτταρα, ώστε να μη μεταβληθεί το δυναμικό της κυτταρικής μεμβράνης. Υπολογίζεται ότι αύξηση του ph κατά 0.1 προκαλεί μείωση του Κ + κατά 0.3mEq/L. Η ινσουλίνη και οι β 2 διεγέρτες ευοδώνουν την είσοδο του Κ + στα κύτταρα 31. Υποκαλιαιμία παρατηρείται, επίσης, κατά τη θεραπεία της μεγαλοβλαστικής αναιμίας λόγω πρόσληψης του Κ + από τα ταχέως παραγόμενα ερυθρά αιμοσφαίρια. Σπανιότερα μπορεί να παρατηρηθεί κατά τη διόρθωση της σιδηροπενικής ή άλλης μορφής αναιμίας, λόγω του βραδύτερου ρυθμού παραγωγής ερυθρών αιμοσφαιρίων. Κληρονομική μορφή υποκαλιαιμίας αυτής της κατηγορίας είναι η οικογενής περιοδική παράλυση, που κληρονομείται με τον αυτόσωμο επικρατούντα τύπο Χαρακτηρίζεται από επεισόδια αιφνίδιας βαριάς υποκαλιαιμίας, που εκδηλώνεται με μυϊκή αδυναμία και χαλαρή παράλυση. Αν δεν διορθωθεί το Κ + επανέρχεται στον εξωκυττάριο χώρο μετά από 6-48 ώρες και η μυϊκή ισχύς αποκαθίσταται. Παρόμοιο επεισόδιο παράλυσης μπορεί να παρατηρηθεί μετά από δηλητηρίαση με βάριο, όχι όμως το αδιάλυτο βάριο που χρησιμοποιείται ως ακτινοσκιερή ουσία. Διαγνωστική προσέγγιση 1) Αναζήτηση από το ιστορικό αιτίων που σχετίζονται με υποκαλιαιμία (π.χ. λήψη φαρμάκων, έμετοι, διάρροια, νεφρική νόσος κ.λπ.). Εκτίμηση με τη φυσική εξέταση του εξωκυττάριου όγκου. Σε υποκαλιαιμία με νεφρική απώλεια του Κ +, αυξημένος ή φυσιολογικός εξωκυττάριος όγκος παρατηρείται συνήθως σε περίσσεια αλατοκορτικοειδών, με εξαίρεση το δευτεροπαθή υπεραλδοστερονισμό λόγω υποογκαιμίας. 2) Μέτρηση του Κ + του ορού και των ούρων για να προσδιοριστεί αν πρόκειται για νεφρική ή εξωνεφρική απώλεια Κ +. Μέτρηση ph και HCO - για να 3 διαπιστωθεί αν υπάρχει μεταβολική αλκάλωση ή οξέωση και ανάλογα η διερεύνηση να γίνει προς τα αίτια που προκαλούν τη μία ή την άλλη κατάσταση αντίστοιχα. Σε περίπτωση μεταβολικής οξέωσης, με τη μέτρηση ph, Na +, K + και Cl ούρων θα διερευνηθεί το ενδεχόμενο της νεφρικής σωληναριακής οξέωσης. Επί μεταβολικής αλκάλωσης, επίσης, η μέτρηση του Cl των ούρων θα διαφοροδιαγνώσει το σύνδρομο Bartter, όπου παρατηρείται επιμένουσα απώλεια Cl με τα ούρα από άλλα αίτια μεταβολικής αλκάλωσης με μειωμένη αποβολή Cl, όπως π.χ. οι έμετοι. Αντιμετώπιση Για την αντιμετώπιση της υποκαλιαιμίας είναι απαραίτητη η διόρθωση του αιτίου που την προκάλεσε 23-26, όπως αποκατάσταση του ph επί μεταβολικής αλκάλωσης ή οξέωσης, αποκατάσταση του ελλείμματος Mg 2+ ή Cl - αν υπάρχουν κ.λπ. Μέχρι, όμως, να γίνει αυτό εφικτό απαιτείται η χορήγηση Κ +, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που το Κ + ορού είναι <2.5mEq/L. Αν και η ασφαλέστερη οδός χορήγησης του Κ + είναι από το στόμα, δεν είναι εφικτή σε ασθενείς στους οποίους αντενδείκνυται η από του στόματος χορήγηση υγρών, καθώς και σε επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν ταχεία διόρθωση του Κ +. Στις παραπάνω περιπτώσεις χορηγείται ενδοφλεβίως. Ο ρυθμός χορήγησης του Κ + δεν πρέπει να ξεπερνά τα mEq/kg/h, αν και μπορεί να χορηγηθεί μέχρι και 1mEq/kg/h σε υποκαλιαιμία απειλητική για τη ζωή υπό στενή, όμως, ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση. Κατά τη διόρθωση της υποκαλιαιμίας υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης καρδιακών αρρυθμιών λόγω του αργού ρυθμού εισόδου του Κ + στα κύτταρα,

8 45 με αποτέλεσμα παροδική υπερκαλιαιμία. Η περιεκτικότητα του διαλύματος σε Κ + δεν πρέπει να ξεπερνά τα 40mEq/L. Το Κ + σε μεγάλες συγκεντρώσεις είναι ερεθιστικό για τις φλέβες και προκαλεί καύσο, ερεθισμό και τοπική σκλήρυνση των περιφερικών φλεβών. Αν απαιτείται συγκέντρωση Κ + >40mEq/L, συνιστάται να χορηγείται από μεγάλη φλέβα υπό ταυτόχρονη ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση. Στις περιπτώσεις αυτές προτιμάται η μηριαία φλέβα σε σχέση με άλλες κεντρικότερες φλέβες, γιατί μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης καρδιακών αρρυθμιών. Επειδή το Κ + είναι κυρίως ενδοκυττάριο κατιόν, δεν είναι δυνατό να υπολογιστεί το πραγματικό έλλειμμα και απαιτείται τακτική μέτρηση του Κ + του ορού ανά 1-2 ώρες κατά την ενδοφλέβια διόρθωσή του. Αν συνυπάρχει υποχλωραιμία πρέπει να χορηγείται ως KCl για να είναι δυνατή και η αποκατάσταση του ελλείμματος του Cl -, διαφορετικά αν το έλλειμμα του Cl - δεν διορθωθεί θα επιμείνει και αυτό του Κ +. Σε χρόνια ασυμπτωματική υποκαλιαιμία χορηγείται Κ + από το στόμα. Σε περιπτώσεις υπεραλδοστερονισμού χορηγείται το διουρητικό σπιρονολακτόνη, που ανταγωνίζεται τη δράση της αλδοστερόνης στο άπω σωληνάριο και επαναρροφά Κ +. Τα διουρητικά αμιλορίδη και τριαμτερίνη μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε περιπτώσεις χρόνιας ασυμπτωματικής υποκαλιαιμίας που δεν οφείλεται στη δράση της αλδοστερόνης. ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Τιμές Κ + του πλάσματος >5.5mEq/L χαρακτηρίζονται ως υπερκαλιαιμία. Σε υγιή παιδιά, ακόμη και αυξημένη πρόσληψη Κ + σπάνια θα οδηγήσει σε υπερκαλιαιμία, γιατί φυσιολογικά ο οργανισμός εμποδίζει την εξωκυττάρια συσσώρευση του Κ + σε πρώτο στάδιο, ευοδώνοντας την είσοδο στον ενδοκυττάριο χώρο και ακολούθως αποβάλλοντας το Κ + από τους νεφρούς. Η υπερκαλιαιμία, αν και παρατηρείται σπανιότερα από την υποκαλιαιμία, είναι πολύ πιο απειλητική κατάσταση για τη ζωή του ασθενούς. Κλινικές - Ηλεκτροκαρδιογραφικές εκδηλώσεις Οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της υπερκαλιαιμίας, όπως και της υποκαλιαιμίας, είναι από το μυϊκό σύστημα 23-26,32 και την καρδιά 23-26,32. Από το μυϊκό σύστημα 23-26,32 εκδηλώνεται με μυϊκή αδυναμία, παραισθησίες και χαλαρή παράλυση, η οποία ξεκινά από τα κάτω άκρα. Η συμπτωματολογία αυτή συνήθως εμφανίζεται όταν η συγκέντρωση του Κ + ξεπερνά τα 8mEq/L. Ασθενείς, όμως, με οικογενή υπερκαλιαιμική παράλυση εμφανίζουν ανάλογη συμπτωματολογία, με τιμές Κ + ακόμη και μικρότερες από 5.5mEq/L. Η καρδιά 23-26,32 είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην αυξημένη συγκέντρωση του Κ +. Το πρώτο ηλεκτροκαρδιογραφικό εύρημα είναι τα οξυκόρυφα Τ και η βράχυνση του QT, που παρατηρούνται με τιμές Κ + > 6mEq/L. Όταν η συγκέντρωση του Κ + κυμαίνεται μεταξύ 7-8mEq/L εμφανίζεται επιμήκυνση του διαστήματος P-R, που ακολουθείται από εξαφάνιση του κύματος P και διεύρυνση του QRS και τελικά επέρχεται κοιλιακή μαρμαρυγή. Αίτια Η υπερκαλιαιμία οφείλεται σε: 1) Ψευδή μέτρηση 33,34, λόγω λύσης των ερυθρών κατά η μετά την αιμοληψία, λόγω εκσεσημασμένης λευκοκυτταρώσεως (> /mm 3 ) ή λόγω θρομβοκυτταρώσεως (> mm 3 ). Ένα σπάνιο σύνδρομο, η οικογενής ψευδοϋπερκαλιαιμία, χαρακτηρίζεται από διαφυγή του Κ + από τα ερυθρά αιμοσφαίρια στον εξωκυττάριο χώρο, λόγω διαταραχής της κυτταρικής τους μεμβράνης. Στο εργαστήριο διαπιστώνεται υπερκαλιαιμία, που όμως δεν παρατηρείται in vivo, διότι η περίσσεια Κ + αποβάλλεται από τους νεφρούς. 2) Αυξημένη πρόσληψη Κ +. Φυσιολογικά, η αυξημένη πρόσληψη Κ + σπάνια προκαλεί υπερκαλιαιμία αν δεν συνυπάρχει διαταραχή στην αποβολή του Κ +. Σε τέτοιες καταστάσεις πρέπει να χορηγούνται με προσοχή αντιβιοτικά όπως η πενικιλίνη που έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε Κ +, καθώς και μετάγγιση αίματος που έχει παραμείνει συντηρημένο για μεγάλο διάστημα. 3) Μειωμένη αποβολή του Κ + από τους νεφρούς Υπερκαλιαιμία παρατηρείται επί οξείας και χρόνιας νεφρικής ανεπαρκειας 35,36, όταν η διούρηση είναι μικρότερη από 1ml/kg/h. Σε μη ολιγουρικούς ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια επιτυγχάνεται ικανοποιητική αποβολή του Κ + μέσω αυξημένης απέκκρισής του από τους λειτουργικούς νεφρώνες. Αν παρατηρηθεί υπερκαλιαιμία σε μη ολιγουρική φάση νεφρικής ανεπάρκειας συνήθως συνυπάρχει και άλλη αιτία, όπως αυξημένη πρόσληψη, αυξημένη καταστροφή κυττάρων ή υπορενινικός υποαλδοστερονισμός 37. Υπερκαλιαιμία εμφανίζεται σε ασθενείς με χρόνιες, διάμεσου τύπου νεφροπάθειες λόγω σωληναριακής βλάβης και ενώ η κάθαρση κρεατινίνης είναι φυσιολογική ή ελαφρώς ελαττωμένη.

9 46 Η υπερκαλιαιμία μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα υποαλδοστερονισμού 37,38 που εκδηλώνεται στα πλαίσια της νόσου του Addison ή ορισμένων μορφών συγγενούς υπερπλασίας των επινεφριδίων. Συχνότερα, όμως, συναντάται ο υπορενινικός υποαλδοστερονισμός στην πρώτη φάση της μεταλοιμώδους σπειραματονεφρίτιδας, σε νεφρίτιδα από ερυθηματώδη λύκο ή μεθυλμαλονική οξυουρία. Είναι δυνατόν, επίσης, να υπάρχει αντίσταση του άπω εσπειραμένου σωληναρίου στη δράση της αλδοστερόνης (ψευδοϋποαλδοστερονισμός) 36 με αποτέλεσμα υπερκαλιαιμία. Ο ψευδοϋποαλδοστερονισμός είναι πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής σε ασθενείς με αποφρακτική ουροπάθεια ή μετά από θρόμβωση νεφρικής φλέβας. Ορισμένα φάρμακα 39 αναστέλλουν τη νεφρική απέκκριση του Κ +, όπως η σπιρονολακτόνη, διουρητικό που ανταγωνίζεται τη δράση της αλδοστερόνης στο άπω σωληνάριο, η τριαμτερένη και η αμιλορίδη, διουρητικά με δράση στο αθροιστικό σωληνάριο, οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου και η ηπαρίνη που αναστέλλουν την απελευθέρωση της αλδοστερόνης από τα επινεφρίδια. Τα πρόωρα νεογνά πολύ χαμηλού βάρους 40 (<1.000gr) εμφανίζουν υπερκαλιαιμία που μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και να συνοδεύεται από ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές. Η υπερκαλιαιμία δεν συνοδεύεται κατ ανάγκη από ολιγουρία, αν και η διούρηση και η κάθαρση κρεατινίνης υπολείπονται των αντίστοιχων τιμών που παρατηρούνται σε πρόωρα νεογνά με φυσιολογικό Κ +. Εκτός, όμως, από τη μειωμένη νεφρική αποβολή Κ +, υπάρχει και αυξημένη συγκέντρωση εξωκυττάριου Κ + σε σχέση με το ενδοκυττάριο. 5) Έξοδο του Κ + από το ενδοκυττάριο διαμέρισμα στο εξωκυττάριο. Η μεταβολική οξέωση, σε μία προσπάθεια του οργανισμού να αυξήσει το ph, προκαλεί είσοδο ιόντων Η + στα κύτταρα με ταυτόχρονη έξοδο ιόντων Κ + από αυτά, έτσι ώστε να διατηρηθεί σταθερός ο αριθμός των ηλεκτρικών φορτίων εκατέρωθεν της κυτταρικής μεμβράνης. Αποτέλεσμα αυτής της μετακίνησης, όταν το συνολικό Κ + του σώματος δεν είναι ελαττωμένο, είναι η υπερκαλιαιμία, ενώ επί πραγματικής υποκαλιαιμίας το εξωκυττάριο Κ + αποκαθίσταται παροδικά στο φυσιολογικό με αυτό το μηχανισμό. Η άνοδος του Κ + είναι 0.6mEq/L για κάθε πτώση του αρτηριακού ph κατά 0.1. Έξοδος του ενδοκυττάριου Κ + εξωκυττάρια παρατηρείται και σε καταστάσεις αυξημένης ωσμωτικότητας, όπως η υπεργλυκαιμία, η υπερνατριαιμία ή η χορήγηση φαρμάκων που αυξάνουν την ωσμωτικότητα, π.χ μανιτόλη. Για κάθε αύξηση της ωσμωτικότητας κατά 10mOsm/kg νερού συμβαίνει αύξηση του εξωκυττάριου Κ + κατά mEq/L Φάρμακα όπως η αργινίνη (χρησιμοποιείται στην αντιμετώπιση επίμονης μεταβολικής αλκάλωσης), η σουκιλινοχολίνη (αναισθητικό μυοχαλαρωτικό φάρμακο βραχείας δράσης) προκαλούν έξοδο του Κ + από τα κύτταρα. Η δακτυλίτιδα, επίσης, αναστέλλει κατά δοσοεξαρτώμενο τρόπο τη δράση της αντλίας Na + -K +, με αποτέλεσμα αύξηση της εξωκυττάριας συγκέντρωσης του Κ +. Όταν τα επίπεδα της δακτυλίτιδας στο αίμα διατηρούνται εντός των φυσιολογικών ορίων, η δράση αυτή είναι περιορισμένη και δεν παρατηρείται υπερκαλιαιμία. Τοξικές, όμως, δόσεις δακτυλίτιδας προκαλούν υπερκαλιαιμία. Οι αναστολείς των β υποδοχέων αντίθετα με τα προαναφερθέντα φάρμακα εμποδίζουν την είσοδο του Κ + στα κύτταρα. Αυξημένη απελευθέρωση Κ + στον εξωκυττάριο χώρο παρατηρείται μετά από κυτταρική καταστροφή, όπως σε αιμόλυση, σύνδρομο λύσης του όγκου μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία, έγκαυμα, ραβδομυόλυση, υπερκαταβολισμό, τραύμα, χειρουργική επέμβαση και σπάνια μετά από έντονη άσκηση. Η οικογενής περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση 41 χαρακτηρίζεται από επεισόδια υπερκαλιαιμίας με συνοδό παράλυση. Η έκθεση στο κρύο, όπως και η ανάπαυση μετά από άσκηση, μπορεί να είναι εκλυτικοί παράγοντες τέτοιων επεισοδίων. Διαγνωστική προσέγγιση 1) Αναζήτηση από το ιστορικό αιτίων που προκαλούν υπερκαλιαιμία 23-26, όπως λήψη φαρμάκων, νεφρική νόσος, ανεπάρκεια επινεφριδίων, καταστάσεων που συνοδεύονται με κυτταρική καταστροφή. Κλινική εξέταση και εκτίμηση του εξωκυττάριου όγκου. 2) Μέτρηση Κ + ορού και ούρων Υψηλό Κ + ορού σε συνδυασμό με υψηλό Κ + ούρων προσανατολίζει σε καταστάσεις αυξημένης κυτταρικής καταστροφής. Χαμηλό Κ + ούρων σημαίνει μειωμένη νεφρική αποβολή Κ + αν η υπερκαλιαιμία είναι αληθής. Εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας με μέτρηση ουρίας, κρεατινίνης και ωσμωτικότητας ούρων. Μέτρηση αρτηριακού ph, ωσμωτικότητας και σακχάρου ορού για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν αιτίες εξόδου του Κ + από τα κύτταρα. Αν δεν διαπιστωθεί η αιτία της υπερκαλιαιμίας είναι πιθανό να πρόκειται για ψευδή μέτρηση. Αν η τιμή του Κ + είναι >6mEq/L χωρίς συνοδές ηλεκτροκαρδιογραφικές ανωμαλίες, η πιθανότητα να πρόκειται για ψευδή μέτρηση ενισχύεται. Υπερκαλιαιμία συνοδευόμενη από υπονατριαιμία και

10 47 αυξημένη αποβολή Na + στα ούρα θέτει την υποψία υποαλδοστερονισμού μεμονωμένου ή στα πλαίσια επινεφριδιακής ανεπάρκειας ή ψευδοϋποαλδοστερονισμού και απαιτείται η μέτρηση αλδοστερόνης, ρενίνης, κορτιζόλης. Αντιμετώπιση Η θεραπευτική αντιμετώπιση της υπερκαλιαιμίας αποσκοπεί στην άμεση μείωση των επιπέδων Κ + του ορού και στην άρση του αιτίου που προκάλεσε την υπερκαλιαιμία Για την άμεση αντιμετώπιση των επιπλοκών της υπερκαλιαιμίας, εφόσον στο ΗΚΓ υπάρχει διεύρυνση του QRS, αρρυθμία ή ασυστολία, χορηγείται CaCl 2 το οποίο ανταγωνίζεται τη δράση του Κ + πάνω στην κυτταρική μεμβράνη και η έναρξη δράσης του είναι <5min. Χορηγείται αργά σε διάστημα 5-10 και η χορήγησή του μπορεί να επαναληφθεί 5 αργότερα αν δεν αναταχθεί η αρρυθμία. Χρειάζεται προσοχή στη χορήγησή του σε ασθενείς που λαμβάνουν δακτυλίτιδα, διότι αυξάνει την καρδιοτοξικότητά της. Ακολούθως χορηγούνται σαλβουταμόλη σε εισπνοές ή IV ή ινσουλίνη με γλυκόζη ή NaHCO 3 (συνήθως όταν συνυπάρχει μεταβολική οξέωση), με σκοπό την είσοδο του Κ + εντός των κυττάρων και τη μείωση της εξωκυττάριας συγκέντρωσής του. Για να επιτευχθεί αποβολή Κ + και μείωση του συνολικού Κ + του σώματος χρησιμοποιούνται ιοντοανταλλακτικές ρητίνες, όπως το kayexalate που δρα στο έντερο δεσμεύοντας το Κ + με ταυτόχρονη αποδέσμευση του Νa +. Χορηγείται ή από το στόμα ή με υποκλυσμό. Συνιστάται προσοχή στη χορήγησή του σε ασθενείς με νεφρική ή καρδιακή ανεπάρκεια, διότι η κατακράτηση Na + και η αδυναμία νεφρικής αποβολής του μπορεί να προκαλέσει πνευμονικό οίδημα. Σε ασθενείς με ικανοποιητική νεφρική λειτουργία μπορεί να χορηγηθεί φουροσεμίδη με σκοπό τη νεφρική αποβολή του Κ +. Σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική ουραιμία, μεταβολική οξέωση, οιδήματα και υπερφόρτωση με Na +, συνιστάται η άμεση έναρξη αιμοκάθαρσης ή περιτοναϊκής κάθαρσης. Η αιμοκάθαρση είναι ταχύτερη μέθοδος απομάκρυνσης του Κ +. Electrolyte disturbances. Diagnosis and management M. Moustaki, A. Fretzayas (Ann Clin Paediatr 2008, 55(1):38-48) The aim of this review was to summarize the disorders of electrolytes (Na +, K + ). Sodium and potassium disorders are the most common electrolyte abnormality. Hyponatremia with serum sodium <120mEq/L is associated with serious neurological symptoms. It may occur in association with hypovolemia, euvolemia and hypervolemia. Hypernatremia is less common but more serious compared to hyponatremia. It is rather a disorder of water balance rather than of sodium balance. Hypernatremia is always a hypertonic situation. Hypokalemia and hyperkalemia are also common and their presenting symptoms from the cardiac, neuromuscular and gastrointestinal symptoms are similar. Changes in extracellular potassium concentration occur with a Lered routes of elimination or retention or with pathologic shifts in potassium from one body fluid compartment to another. Electrolyte disturbances are generally a secondary manifestation of another primary disease state and therefore the ultimate management is the treatment of the underlying disease. Key words: hyponatremia, hypernatremia, hypokalemia, hyperkalemia, sodium, potassium. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Arieff AI, Guisado R. Effects on the central nervous system of hypernatremic and hyponatremic states. Kidney Int 1976; 10: Arieff AI, Llach F, Massry SG. Neurological manifestations and morbidity of hyponatremia. Correlation with brain water and electrolytes. Medicine 1976; 55: Ρούσσος Χ. Υπονατριαιμία. Στο: Εντατική θεραπεία. Τόμος Ι, εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδη, 1997; σελ Berry PL, Belsha CW. Hyponatremia. Pediatr Clin North Am 1990; 37(2): Trachtman H. Sodium and water homeostasis. Pediatr Clin North Am 1995; 42: Fichman MP, Vorher H, Kleeman CR, Telfer N. Diuretic induced hyponatremia. Ann Internal Med 1971; 75: Savage MD, Jefferson IG, Dillon MJ, Milla PJ, Honour JW, Grant DB. Pseudohypoaldosteronism. Severe sal wasting in infancy caused by generalized mineralocorticoid unresponsiveness J Pediatr 1982; 101: Albanese A, Hindmarsh P, Stanhope R. Personal practice: Management of hyponatremia in patients with acute cerebral insults. Arch Dis Child 2001; 85: Sivakumar V, Rajshekhar V, Chandy. Management of

11 48 neurosurgical patients with hyponatremia and natriuresis. Neurosurgery 1994; 34: Kaplan SL, Feigin RD. Syndromes of inappropriate antidiuretic hormone in children. Adv Pediatr 1980; 27: De Fronzo RA, Goldberg M, Agus ZS. Normal diluting capacity in hyponatremic patients. Reset osmostat or a variant of SIADH. Ann Inten Med 1976; 84: Goldman M, Lunchins D, Robertson GL. Mechanisms of altered water metabolism in phychotic patients with polydipsia and hyponatremia. N Engl J Med 1988; 318: Linshaw M, Hipp T, Gruskin A. Infatile psychogenic water drinking. J Pediatr 1974; 85: Besunder JB. Abnormalities in fluids, minerals and glucose in a practical guide to pediatric intensive care. J. L. Blumer, third edition Mosby Year book 1990; p Finberg L. Pathogenesis of lesions in the nervous system in hypernatremic states. Clinical observations in infants. Pediatrics 1959; 23: Conley SB. Hypenatremia. Pediatr Clin North Am 1990; 37(2): Khomani-Asadi F, Norman ME, Parks JS, Schwartz MW. Hypernatremia associated with pineal tumor. J Pediatr 1977; 90: Celles PT, Lewis PD. Hypodipsia and hypernatremia associated with hypothalamic and suprasellar lesions. Brain 1972; 95: Goulthard MG, Haycock GB. Distinguishing between slat poisoning and hypernatremic dehydration in children. BMJ 2003; 326: Rand SE, Kolberg A. Neonatal hypernatremic dehydration secondary to lactation failure. J AM Board Fam Pract 2001; 14: Amirlak I, Dawson K. Hypernatremia in early infancy. Ann Trop Paediatr 2000; 20: Ρούσσος. Υποκαλιαιμία. Στο: Εντατική θεραπεία. Τόμος Ι, εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδη, 1997; σελ Linshaw ME. Potassium homeostasis and hypokalemia. Pediatr Clin North Am 1987; 34: Brem AS. Disorders of potassium homeostasis. Pediatr Clin North Am 1990; 37: Rodriguez-Soriano J. Potassium homeostasis and its disturbances in children Pediatr Nephrol 1995; 9: Schacfer TJ, Wolford RW. Disorders of potassium. Emerg Med Clin North Am 2005; 23: Shingal PC, Abramovici M, Venkatesan J, Mattana J. Hypokalemia and rabdomyolysis. Miner Electrolyte Metab 1991; 17: Field MJ, Giebisch GH. Hormonal control of renal potassium excretion. Kidney Int 1985; 27: O Neil RG. Aldosterone regulation of sodium and potassium transport in the cortical collecting duct. Semin Nephrol 1990; 10: Landau D. Potassium related inherited tubulopathies. Cell Mol Life Sci 2006; 63: Wong CS, Pavord ID, Williams J, Britton JR, Tattersfield AE. Bronchodilator, cardiovascular and hypokalemic effects of fenoterol, salbutamol and terbutaline in asthma. Lancet 1990; 336: Ρούσσος. Υπερκαλιαιμία. Στο: Εντατική θεραπεία. Τόμος Ι, εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδη, 1997; σελ Hartmann RC, Auditore JV, Jackson DP. Studies on thrombocytosis. Hyperkalemia due to release of potassium from platelets during coagulation. J Clin Invest 1958; 37: Lutomski DM, Bower RM. The effect of thrombocytosis on serum potassium and phosphorus concentration. AM J Med Sci 1994; 307: Kupin WL, Narins RG. The hyperkalemia of renal failure: pathophysiology, diagnosis and therapy. Contrib Nephrol 1993; 102: Batlle DC, Arruda JAL, Kurtzman NA. Hyperkalemic distal renal tubular acidosis associated with obstructive uropathy. N Engl J Med 1981; 304: Rodriguez Soriano J, Vallo A, Sanjurjo P, Castillo G, Oliveros R. Hyporeninemic hypoaldosteronism in children with chronic renal failure. J Pediatr 1986; 109: Rodriguez-Soriano, Vallo A. Renal tubular hyperkalemia in childhood. Pediatr Nephrol 1988; 2: Rimmer JM, Horn JF, Gennari FJ. Hyperkalemia as a complication of drug therapy. Arch Intern Med 1987; 147: Shaffer SG, Kilbride HW, Hayen LK, Μeade VM, Warady BA. Hyperkalemia in very low birth weight infants. J Pediatr 1992; 121: Fontaine B, Khurana TS, Hoffman EP, Bruns G, Haines JL, Troffater JL, et al. Hyperkalemic periodic paralysis and the adult muscle sodium channel alphasubunit gene. Science 1990; 250:

Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών. Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος

Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών. Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος Αλκοολισμός Διαταραχή από χρήση αλκοόλ (αιθανόλη C 2 H 6 O) 208.000.000 αλκοολικοί σε όλο τον

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες

Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες Σχηματισμος ουρων: 1. Σπειραματικη διηθηση (GFR) = 180L/day 2. Σωληναριακη επαναρροφηση(περιπου 98%) 3. Σωληναριακη απεκκριση

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Ευγενία Γκαλιαγκούση MD, PhD Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και Θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας. Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αλγόριθμος για την αιτιολογική διάγνωση της υπο- υπερνατριαιμίας Γ. Λιάμης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Υπονατριαιμία Υπερνατριαιμία Posm Posm είσοδος Η 2 Ο στα κύτταρα έξοδος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές τιμές καλίου : 3,5-5 meq/l Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΜΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΜΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΜΙΑ Πετίδης Κωνσταντίνος Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΚΑΛΙΟ Κύριο ενδοκυττάριο κατιόν 40mEq/kg Φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΛΙΟ Το σημαντικότερο ενδοκυττάριο κατιόν Διαδραματίζει σημαντικό στη φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρολύτες. Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός

Ηλεκτρολύτες. Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός Ηλεκτρολύτες Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός Οι ηλεκτρολύτες είναι στοιχεία που βρίσκονται στο σώµα και στα υγρά του και φέρουν ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρολύτες ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η θεραπεία παιδιατρικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. Μάριος Παπασωτηρίου.

Μεταβολική Αλκάλωση. Μάριος Παπασωτηρίου. Μεταβολική Αλκάλωση Μάριος Παπασωτηρίου mpapasotiriou@yahoo.com Μεταβολική Αλκάλωση Βασικές αρχές Μετ. Αλκάλωσης Κλινική εικόνα Επαναρρόφηση αναγέννηση HCO 3 / Λειτουργίες μεταφορέων νεφρικών σωληναρίων

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης. Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης. Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Συχνότερα αίτια μεταβολικής αλκάλωσης Έμετοι Χορήγηση διουρητικών Υπερέκκριση αλατοκορτικοειδών Σ. Bartter-Gitelman

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών

Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών Σ. Μαρινάκη Νεφρολογική Κλινική και Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο 30.03.2016 Υγρά(Νερό) Διαταραχές Υποογκαιμία Ιστική ισχαιμία (shock)

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις

Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις Σχόλια - Παραδείγματα Ευστάθιος Μητσόπουλος Νεφρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ Νεφρολογικό Τμήμα, Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη 10 ο Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας

Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΜΙΚΤΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΑΠΛΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Απλή διαταραχή της οξεοβασικής ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών...

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών... Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 1. Εισαγωγή... 1 2. Σημασία των νεφρών στη ζωή... 4 3. Βιβλιογραφία... 6 2. Δομή και λειτουργία των νεφρών... 7 1. Εισαγωγή... 8 2. Νεφρικά αγγεία... 9 3. Νεφρικό σπείραμα...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ

Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΟΓΚΟΥ (ΥΠΟΟΓΚΑΙΜΙΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες)

Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες) Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες) Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 29 ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Κεφάλαιο 29 ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Κεφάλαιο 29 ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ιωάννης Βασιλειάδης Σύνοψη Οι ηλεκτρολύτες είναι μόρια που έχουν τη δυνατότητα να διίστανται σε υδατικά διαλύματα. Ανάλογα δε με το βαθμό διάστασής τους, διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ - ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Φυσιολογικές τιμές καλίου ορού 3.5-5 meq/l

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Β ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ασθενής 68 ετών Προσέρχεται στα Ε.Ι. λόγω αρρύθμιστου σακχάρου Ατομικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και θεραπεία των μικτών οξεοβασικών διαταραχών

Διάγνωση και θεραπεία των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Διάγνωση και θεραπεία των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Σε σχέση με την παρούσα παρουσίαση, δηλώνω ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΥΓΡΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιατρική Ι. Ενότητα 22: Αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Οξεοβασική ισορροπία

Παιδιατρική Ι. Ενότητα 22: Αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Οξεοβασική ισορροπία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 22: Αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Οξεοβασική ισορροπία Δέσποινα Τράμμα- Ζάρβαλη Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδονεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

2+ 3-4. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές. Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. για την καλύτερη έκβαση των ασθενών

2+ 3-4. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές. Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. για την καλύτερη έκβαση των ασθενών Σωτήρης Τσιόδρας + + 2+ 2+ 3-4 Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές είναι συχνές Απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία για την καλύτερη έκβαση των ασθενών Διαταραχές Νa + (φ.τ:135-145 meq/l) Συχνές Σχετίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ε. Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Επικ. Καθηγητής Παθολογίας Δ Παθολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών HΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Νάτριο (υπερ-, υπο-νατραιμία) Κάλιο (υπερ-,

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ. Στρατής Κασιμάτης. Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ. Στρατής Κασιμάτης. Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΟΡΙΣΜΟΙ Αλκαλαιμία = αύξηση του ph ή ελάττωση των [Η + ] Αλκάλωση = η εξεργασία που τείνει

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά και Ηλεκτρολύτες

Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 153 Υγρά και Ηλεκτρολύτες ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ ΛΙΑΜΟΥ, ΕΥΑ ΚΟΛΑΡΟΒΑ, ΠΟΥΛΧΕΡΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ Το ανθρώπινο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH Ενδείξεις: Διάγνωση επινεφριδιακής ανεπάρκειας, διαταραχή της σύνθεσης στεροειδών ή έλλειψη απάντησης στην ACTH. Διαδικασία: Η δοκιμασία αρχίζει στις 09:00π.μ. Cotrosyn (1-24

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο»

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Καρδιονεφρικό Σύνδροµο (CRS) Ορισµός Οι διαταραχές της καρδιάς και των νεφρών, όπου οξεία ή χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας

Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας Η. Μηνασίδης Νεφρολόγος 424 ΓΣΝΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΧΑ αιτίες υποκαλιαιμίας (ψευδοϋποκαλιαιμία: οξεία μυελογενής λευχαιμία) μειωμένη εξωγενής πρόσληψη ανακατανομή μεταξύ ενδο-

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι σχετικές παράγραφοι της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Ε. Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας Δ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ Το σύνολο των αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού για τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ

ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ (ΝΣΟ) ΝΣΟ τύπου Ι: αδυναμία απέκκρισης Η + στα άπω σωληνάρια (διαταραχή αντλίας Η + -ATPάσης / ΔV) ΝΣΟ τύπου IΙ: αδυναμία επαναρρόφησης HCO

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΑΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ. Ελένη Α. Φράγκου, Νεφρολόγος

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΑΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ. Ελένη Α. Φράγκου, Νεφρολόγος ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΑΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ Ελένη Α. Φράγκου, Νεφρολόγος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΑΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ 1. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΛΙΟΥ 2. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΑΛΙΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΧΩΡΟΥ 3. ΑΠΟΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµος για την αιτιολογική διάγνωση της υπονατριαιµίας. Γ. Λιάµης Επ. Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Αλγόριθµος για την αιτιολογική διάγνωση της υπονατριαιµίας. Γ. Λιάµης Επ. Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Αλγόριθµος για την αιτιολογική διάγνωση της υπονατριαιµίας Γ. Λιάµης Επ. Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΥΠΟΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ Na < 136 meq/l Υπονατριαιµία Είναι η πιο συχνή ηλεκτρολυτική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση ΙΙ Γεώργιος Λιάμης Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή H μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) αποτελεί μία διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΛΙΟ Το σημαντικότερο ενδοκυττάριο κατιόν Διαδραματίζει σημαντικό στη φυσιολογία των κυττάρων

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη και ηπατοπάθεια ή νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης

Ινσουλινοθεραπεία σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη και ηπατοπάθεια ή νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Ινσουλινοθεραπεία σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη και ηπατοπάθεια ή νεφροπάθεια Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική κετοξέωση. Θεόδωρος Αλεξανδρίδης Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών

Διαβητική κετοξέωση. Θεόδωρος Αλεξανδρίδης Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών Διαβητική κετοξέωση Θεόδωρος Αλεξανδρίδης Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος Πανεπιστημίου Πατρών Σε ασθενή με κώμα ή διαταραχή του επιπέδου συνειδήσεως Γίνεται άμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική οξέωση Μεταβολική αλκάλωση

Μεταβολική οξέωση Μεταβολική αλκάλωση Μεταβολική οξέωση Μεταβολική αλκάλωση Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Οκτώβριος 2011 ΟΞΕΑ και ΒΑΣΕΙΣ Οξύ: Ουσία που απελευθερώνει Η + Βάση: Ουσία που δέχεται ιόντα Η

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο.

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο. Ο νεφρός είναι ένα όργανο που διαμορφώνει τον όγκο και τη σύσταση των σωματικών υγρών με τη διήθηση του αίματος και τις λειτουργίες της εκλεκτικής επαναρρόφησης ή απέκκρισης. Οι νεφροί εκκρίνουν νερό,

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ηλεκτρολυτών και ύδατος σε ασθενείς µε καρκίνο του πνεύµονα. Ευθύµιος Παππάς Νεφρολόγος, Επιµελητής Β Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας

Διαταραχές ηλεκτρολυτών και ύδατος σε ασθενείς µε καρκίνο του πνεύµονα. Ευθύµιος Παππάς Νεφρολόγος, Επιµελητής Β Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας Διαταραχές ηλεκτρολυτών και ύδατος σε ασθενείς µε καρκίνο του πνεύµονα Na K P Mg Ca Ευθύµιος Παππάς Νεφρολόγος, Επιµελητής Β Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας Εξαρτάται από ηλικία φύλο συνδετικό ιστό Ύδωρ Γυναίκες:

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς

Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς Δημήτριος Σ. Γούμενος Νεφρολογικό και Μεταμοσχευτικό Κέντρο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών www.nephrology-patra.gr Πηγές υδρογονοϊόντων [H + ] Ημερήσιος

Διαβάστε περισσότερα

Υπονατριαιμία, κενό τουρκικό εφίππιο και γενικοί ιατροί

Υπονατριαιμία, κενό τουρκικό εφίππιο και γενικοί ιατροί There are no translations available. Διονύσιος Ρόδης, Παθολόγος, Ευρωκλινική Θεοχάρης Συνειφακούλης, Παθολόγος -SOSΙατρός Γεώργι ος Θεοχάρης, Παθολόγος- Ευρωκλινική - SOS Ιατρός Γυναίκα ασθενής, 58 ετών,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ (ΣΕ ΝΕΦΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ) Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Επιμελητής A Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ (ΣΕ ΝΕΦΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ) Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Επιμελητής A Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ (ΣΕ ΝΕΦΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ) Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Επιμελητής A Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν. Βόλου ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος Α.

Διαβάστε περισσότερα

Σωληναριακή επεξεργασία σπειραματικού διηθήματος

Σωληναριακή επεξεργασία σπειραματικού διηθήματος Σωληναριακή επεξεργασία σπειραματικού διηθήματος Χ. Ν. Σκαλιώτη Πανεπιστημιακή Νεφρολογική Κλινική & Μονάδα Μεταμοσχεύσεων Νεφρού ΓΝΑ «Λαϊκό» Δομή του Νεφρώνα - Glomerulus Σπείραμα - Proximal Convoluted

Διαβάστε περισσότερα

Σωληναριακή επαναρρόφηση Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας

Σωληναριακή επαναρρόφηση Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας Σωληναριακή επαναρρόφηση Πύκνωση Αραίωση ούρων Ρύθμιση ωσμωτικότητας Β. Κ. Μαργέλλος Διευθυντής ΕΣΥ Γ. Ν. Α. Ο Ευαγγελισμός Προβληματισμοί Η καμήλα της ερήμου δεν διψάει; Οι ναυαγοί γιατί δεν πίνουν θαλασσινό

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ)

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΡΟΒΙΘΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΤΕ, MMEDsci in Clinical Nursing 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 3 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) Τα ολικό ποσό του νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 Ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ 71 ΕΤΩΝ ΥΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, MD, MSc, MPH, PhD ΙΑΤΡΟΣ-ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝ/ΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑΜΙΔΟΥ Η-Φ.

ΑΔΑΜΙΔΟΥ Η-Φ. Αίτια ψευδοϋπερκαλιαιμίας αιμόλυση του δείγματος κατά/μετά την αιμοληψία Σφαιροκυττάρωση ακραία λευκοκυττάρωση ή θρομβοκυττάρωση (μυελοϋπερπλαστικές παθήσεις) οικογενής Nεφρική σωληναριακή οξέωση τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Κάλιο: Φυσιολογικές λειτουργίες Ρύθμιση του δυναμικού ηρεμίας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική περιγραφή μεταγεννητική ομοιόσταση της γλυκόζης σε μεγάλα πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά

Κλινική περιγραφή μεταγεννητική ομοιόσταση της γλυκόζης σε μεγάλα πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά Κλινική περιγραφή μεταγεννητική ομοιόσταση της γλυκόζης σε μεγάλα πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά Clinical Report Postnatal Glucose Homeostasis in Late-Preterm and Term Infants David H. Adamkin, MD and COMMITTEE

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΔΑΤΟΣ - ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΔΑΤΟΣ - ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΔΑΤΟΣ - ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΣΗ ΖΩΗΣ Στα βάθη των ωκεανών γεννήθηκε η ζωή Υπάρχουν χημικά ίχνη ζωής πάνω σε πετρώματα ηλικίας μέχρι και 3,8 εκατ.ετών Μονάδες Μέτρησης Ουσιών - Μετακίνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: Ρύθμιση υγρών και ηλεκτρολυτών

Ενότητα: Ρύθμιση υγρών και ηλεκτρολυτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Ενότητα: Ρύθμιση υγρών και ηλεκτρολυτών Ε. Κονδύλη Πανεπιστήμιο Κρήτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται στην άδεια χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη

Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη Δρ. Βασίλειος Α. Σεβαστιανός Δ Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ: Σύγχρονη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ηπατικών Νοσημάτων και Συνδρόμων

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα