Υποστηριζόμενα Αντιδραστήρια και Πράσινη Χημεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υποστηριζόμενα Αντιδραστήρια και Πράσινη Χημεία"

Transcript

1 Υποστηριζόμενα Αντιδραστήρια και Πράσινη Χημεία Α. Ι. Μαρούλης 1, Κ. Π. Χατζηαντωνίου Μαρούλη 1, Σ. Λ. Κουρτίδου, Χ. Ε. Σαπουνά (1) Τμήμα Χημείας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Ένα από τα εργαλεία της Πράσινης Χημείας είναι τα Υποστηριζόμενα Αντιδραστήρια (Supported Reagents). Τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια είναι αντιδραστήρια, τα οποία στερεώνονται πάνω σε κάποιο αδιάλυτο υποστηρικτικό μέσο, είτε με απορρόφηση, είτε με διασπορά είτε με επίστρωση. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ελκυστική κατηγορία ετερογενών συστημάτων, τα οποία παρουσιάζουν εξαιρετική δραστικότητα και εκλεκτικότητα στις χημικές διαδικασίες στις οποίες συμμετέχουν. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται τα είδη των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων, οι μέθοδοι παρασκευής τους, καθώς και οι εφαρμογές τους σε διάφορους τομείς, όπως η οργανική σύνθεση, η κατάλυση, η βιομηχανία και η εκπαίδευση. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: υποστηριζόμενα αντιδραστήρια, υπόστρωμα, εκλεκτικές αντιδράσεις, Envirocats, κατάλυση ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκάλεσε και συνεχίζει να προκαλεί η χημική βιομηχανία, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που οδήγησαν στη στροφή προς εναλλακτικές μεθοδολογίες και προσεγγίσεις πιο φιλικές προς το περιβάλλον. Το κόστος, η εξάντληση των φυσικών πόρων αλλά και η ανάγκη για προϊόντα υψηλής καθαρότητας αποτέλεσαν ίσης σημασίας κίνητρα για την προώθηση αυτών των αλλαγών. Η Πράσινη Χημεία δεν είναι μια άλλη χημεία, εστιάζεται όμως στην προστασία της υγείας του ανθρώπου και στην αποφυγή της καταστροφής του περιβάλλοντος, επιχειρώντας να ανακαλύψει νέους συνθετικούς δρόμους και νέα προϊόντα (π.χ. πράσινοι διαλύτες). Η παρούσα εργασία παρουσιάζει ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η Πράσινη Χημεία για την επίτευξη των στόχων και των αρχών της, που είναι, μεταξύ άλλων, και τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια (supported reagents). Πρόκειται για αντιδραστήρια τα οποία στερεώνονται πάνω σε κάποιο στερεό υπόστρωμα, με απλούς μηχανισμούς, όπως απορρόφηση, προσρόφηση, διασπορά ή επίστρωση και διακρίνονται σε οργανικά και ανόργανα. Η πρώτη αναφορά πάνω στα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια γίνεται το 1928, ενώ ορόσημο για την ανάπτυξή τους στήθηκε η εργασία του Fetizon το Η χρήση των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων και η ευρεία πλέον εφαρμογή τους και ανάπτυξη έγκειται στην πληθώρα των πλεονεκτημάτων που εμφανίζουν. Προσφέρουν δυνατότητα ανάκτησης, ανακύκλωσης και επανάχρησης του αντιδραστηρίου ή του υποστρώματος, χωρίς σημαντικές απώλειες,. Παράλληλα, με τη χρήση τους επιτυγχάνονται μεγάλες αποδόσεις, με σχετικά μικρό κόστος και υψηλή εκλεκτικότητα. Η αποφυγή χρήσης τοξικών διαλυτών και άλλων επικίνδυνων ουσιών περιορίζει το ρίσκο των ατυχημάτων. Τέλος, πρόκειται για περιβαλλοντικά φιλικά αντιδραστήρια, τα οποία δεν απαιτούν πολύπλοκους χειρισμούς, 1

2 αλλά ούτε χρονοβόρες διαδικασίες. Τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια βρίσκουν εφαρμογές σε ποικίλους τομείς της Επιστήμης της Χημείας, αρχής γενομένης της οργανικής σύνθεσης. Ποικίλες αντιδράσεις σύνθεσης και χημικές μετατροπές πραγματοποιούνται με τη χρήση των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων, ενισχύοντας τις επιταγές της εκλεκτικότητας και της μεγάλης απόδοσης, Μια από τις μεγαλύτερες και ευρείες εφαρμογές τους αφορούν στην κατάλυση, όπου τα συναντούμε με διάφορες μορφές. Από την άλλη, οι σύγχρονες βιομηχανικές πρακτικές επιτάσσουν την υιοθέτηση μεθόδων καθαρής σύνθεσης και ελαχιστοποίησης των αποβλήτων, κάτι το οποίο επιτυγχάνεται αποτελεσματικά με την εισαγωγή και τη χρήση των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων. Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μελέτη των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων μπορεί και πρέπει να ενταχθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία, ώστε να καταστεί δυνατή η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη, συντελώντας κατ αυτόν τον τρόπο στη διάδοση των αρχών της πράσινης χημείας στις διάφορες βαθμίδες εκπαίδευσης. ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΑ Για την προετοιμασία των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων είναι απαραίτητη η μελέτη των υποστρωμάτων που θα χρησιμοποιηθούν, τα οποία διακρίνονται σε ανόργανα και οργανικά. Από τα ανόργανα υποστρώματα ευρεία εφαρμογή βρίσκουν η αλούμινα, Al 2 O 3 (H 2 O) n, n=0-3, η σίλικα, SiO 2 x(h 2 O), οι πηλοί, οι μοντμοριλλονίτες και οι ζεόλιθοι, C x [(T y, Si 1-y )O 2 ]X z wm, όπου x,z,w ο αριθμός των κατιόντων (C), ανιόντων (X) και των μορίων, M, για παράδειγμα H 2 O, που βρίσκονται εκτός του πλέγματος, και όπου y ο αριθμός των στοιχείων εκτός του πυριτίου, τα οποία βρίσκονται συναρμοσμένα σε τετραεδρική διάταξη στο πλέγμα. Όσον αφορά στα οργανικά υποστρώματα χρησιμοποιούνται οργανικά πολυμερή, όπως για παράδειγμα το διασταυρωμένο (cross-linked) πολυστυρένιο. Ανάλογα, με την εφαρμογή για την οποία προορίζεται το πολυμερές μπορεί να είναι είτε γραμμικό, διαλυτό και με ευρύ φάσμα μοριακού βάρους, είτε κάποιο διασταυρωμένο δίκτυο (crosslinked network) ακόμα και μια μεμβράνη. Εκτός από τα πολυστυρένια και τα ακρυλοπολυμερή, οργανικά υποστρώματα μπορούν να αποτελέσουν και οι πολυβινυλοπυριδίνες, τα πολυβενζιμιδαζόλια, τα χλωροφθοροπολυμερή και τα πολυφωσφαζένια. Τα κριτήρια που είναι απαραίτητο να πληρούν τα υποστρώματα είναι τα εξής: 1. Να είναι αδιάλυτα στους διαλύτες που χρησιμοποιούνται στην αντίδραση. 2. Να είναι χημικά αδρανή σε σχέση με τα αντιδρώντα και τα προϊόντα της αντίδρασης. 3. Να έχουν τη δυνατότητα ικανοποιητικής διασποράς των διαλυτών και αντιδρώντων στην επιφάνειά τους. 4. Να είναι θερμικά σταθερά στο σύνηθες εύρος θερμοκρασίας της αντίδρασης. 5. Να είναι μηχανικά σταθερά κάτω από συνθήκες ανάδευσης. 6. Να αναγεννώνται εύκολα μετά το πέρας της αντίδρασης. 2

3 Η επιλογή του υποστρώματος γίνεται εξετάζοντας το πορώδες του, τη χημική σύσταση και την επιφάνεια επαφής του. Το πορώδες του υποστηρικτή σχετίζεται άμεσα με την εκλεκτικότητα της αντίδρασης στην οποία συμμετέχει, επηρεάζεται από το σχήμα των κενών, καθώς και από το υλικό πλήρωσης μεταξύ των κόκκων του υποστρώματος, αλλά και από το μέγεθος και τη διάταξή τους. Υποστρώματα με μικρό πορώδες (π.χ. ζεόλιθοι) οδηγούν σε αυξημένη εκλεκτικότητα. Συχνά όμως παρατηρείται μείωση της ταχύτητας της αντίδρασης, λόγω της αργής διασποράς των μορίων του αντιδραστηρίου, όταν αυτό βρίσκεται στην υγρή φάση. Υλικά με σχετικά μεγάλο πορώδες είναι τα αργιλοφωσφορικά άλατα και οι διαστρωματωμένοι πηλοί (pillared clays). Κάτι που αξίζει να σημειωθεί, χωρίς απαραίτητα να αποτελεί σημαντικό ζήτημα, είναι ότι για υποστρώματα με μικρό πορώδες συχνά απαιτούνται μεγάλες ποσότητες, λόγω της μικρής πρόσβασης από τα αντιδραστήρια. Επίσης, αν το υπόστρωμα δεν έχει κατεργαστεί κατάλληλα πριν την αλληλεπίδρασή του με το αντιδραστήριο, τότε οι μεγαλύτεροι σε μέγεθος πόροι θα γεμίσουν πρώτοι και θα οδηγήσουν στην εμφάνιση πιο στενών καναλιών διασποράς, αλλά και δομών πόρων με λιγότερες ενεργές περιοχές. Η χημική σύσταση των υποστρωμάτων αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες επιλογής τους. Είναι απαραίτητος ο έλεγχος της σύστασης, έτσι ώστε να αποφεύγεται αφενός ο σχηματισμός ανενεργών υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων και η ανάπτυξη ισχυρού δεσμού μεταξύ υποστρώματος και αντιδραστηρίου και αφετέρου ο σχηματισμός επικίνδυνων παραπροϊόντων. Τέλος, προτιμώνται υποστρώματα τα οποία διαθέτουν μεγάλη επιφάνεια επαφής, η οποία οδηγεί σε αύξηση των ενεργών περιοχών και κατά συνέπεια σε αύξηση της απορρόφησης των αντιδραστηρίων σε αυτά. ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΩΝ Τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα των στερεών υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω : 1. Απομακρύνονται εύκολα με διήθηση 2. Με περίσσεια υποστηριζόμενου αντιδραστηρίου η αντίδραση διεξάγεται ποσοτικά, χωρίς να επηρεάζεται η καθαρότητα του τελικού προϊόντος 3. Η ανακύκλωση των ανακτημένων αντιδραστηρίων είναι οικονομική, επαρκής και περιβαλλοντικά φιλική 4. Ευκολία χειρισμού ακριβών καταλυτών ή καταλυτών που απαιτούν χρονοβόρες διαδικασίες προκατεργασίας και βρίσκουν εφαρμογή ως παράγοντες ροής ή σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες 5. Με αλλαγή του υποστρώματος μεταβάλλονται και οι χημικές τους ιδιότητες 6. Τοξικά, εκρηκτικά και επικίνδυνα αντιδραστήρια διαχειρίζονται με μεγαλύτερη ασφάλεια, όταν βρίσκονται ακινητοποιημένα σε στερεά υποστρώματα 7. Παρέχουν μεγαλύτερη εκλεκτικότητα αντιδραστηρίων, καθόσον ακινητοποιούνται στο υπόστρωμα και δεν κυκλοφορούν ελεύθερα. 3

4 Τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια παρουσιάζουν ωστόσο και κάποια μειονεκτήματα: 1. Κάποια εξ αυτών δεν αλληλεπιδρούν αποτελεσματικά με το υπόστρωμα 2. Δεν είναι πάντοτε εφικτή η δυνατότητα ανακύκλωσης των αντιδραστηρίων, που βρίσκονται στερεωμένα στο υπόστρωμα 3. Πολλές φορές εμφανίζεται ελάττωση της ταχύτητας της αντίδρασης, εξαιτίας περιορισμών στη διάχυση του αντιδραστηρίου πάνω στην επιφάνεια του υποστρώματος 4. Σε κάποιες περιπτώσεις πολυμερών υποστρωμάτων εμφανίζεται μεγάλο κόστος παρασκευής τους 5. Κάτω από έντονες συνθήκες η σταθερότητα του υποστρώματος επηρεάζεται και πολλάκις ελαττώνεται 6. Σε κάποιες περιπτώσεις που χρησιμοποιείται πολυμερές ως υπόστρωμα, μπορεί το ίδιο το πολυμερές να προκαλέσει περεταίρω παράπλευρες αντιδράσεις. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΩΝ Η παρασκευή τους είναι απλή και δεν απαιτεί πολύπλοκες τεχνικές. Η επιλογή του υποστηριζόμενου αντιδραστηρίου που θα χρησιμοποιηθεί σε μια διαδικασία γίνεται με βάση τα επιθυμητά προϊόντα, τις συνθετικές διαδικασίες και την αλληλεπίδραση μεταξύ υποστρώματος, αντιδραστηρίου και προϊόντων. Η προετοιμασία των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων συνήθως γίνεται εφαρμόζοντας απλές τεχνικές όπως εξάτμιση, κατακάθιση, προσρόφηση, ανάμιξη/ άλεση, με in situ μεθόδους, με χρήση υπερήχων, ιονανταλλαγή και άλλες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η προετοιμασία των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων καθορίζεται κάθε φορά και από την αντίδραση, στην οποία συμμετέχουν. Ακολούθως παρατίθεται η παρασκευή καυστικού καλίου σε αλούμινα, που αποτελεί υποστηριζόμενο αντιδραστήριο για την αλδολική συμπύκνωση βενζαλδεΰδης κυκλοεξανόνης. Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει αντικαταστήσει την παραδοσιακή στα πλαίσια του Εργαστηριακού μαθήματος Οργανικής Χημείας Ι, που πραγματοποιείται στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παρασκευή Καυστικού Καλίου Υποστηριγμένου σε Αλούμινα Σε ποτήρι ζέσεως των 100 ml πρώτα ζυγίζεται 1 gr καυστικού καλίου και κατόπιν προστίθενται σε αυτό 80 ml μεθανόλης. Έπειτα από ανάδευση μερικών λεπτών το άλκαλι διαλυτοποιείται πλήρως. Αφού ζυγιστούν 10 gr alumina σε εσμυρισμένη σφαιρική φιάλη των 100 ml, προστίθενται στη φιάλη 40 ml από το μεθανολικό διάλυμα του καυστικού καλίου. Από το προκύπτον μίγμα απομακρύνεται η μεθανόλη σε περιστροφικό εξατμιστή στους 90 ο C. Κατόπιν η διαδικασία επαναλαμβάνεται με την προσθήκη στην αλούμινα και των υπόλοιπων 40 ml του μεθανολικού διαλύματος. Μετά την ορατή απομάκρυνση του διαλύτη, το μίγμα alumina/koh παραμένει στους 90 ο C, στον περιστροφικό εξατμιστή, για 30 επιπλέον λεπτά ώστε να απομακρυνθεί όσο γίνεται περισσότερο η μεθανόλη και να ληφθεί ξανά αλούμινα ελεύθερης ροής. 4

5 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΩΝ Τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια βρίσκουν ποικίλες εφαρμογές σε διάφορους τομείς της Χημείας. Σημαντικές είναι οι εφαρμογές τους σε εναλλακτικές συνθετικές μεθόδους, οι οποίες είναι φιλικές προς το περιβάλλον και συμβαδίζουν με τις αρχές της Πράσινης Χημείας, όπως για παράδειγμα στην εποξείδωση ακόρεστων κετονών, στη δημιουργία δεσμού C-C κατά την αντίδραση Suzuki Miyaura, αλλά και σε εναλλακτικές μεθόδους της αντίδρασης Wittig, με παράλληλη χρήση μικροκυματικής ακτινοβολίας και υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων. Μια εφαρμογή των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων στην οργανική σύνθεση αποτελεί η σύνθεση θειαζολών. Σύνθεση 2-αμινοθειαζολών, με μια αντίδραση τριών βημάτων σε ένα σκεύος (three-step one-pot reaction) Οι θειαζόλες είναι πολύ χρήσιμες ενώσεις, οι οποίες βρίσκουν εφαρμογή στην ιατρική, τη φαρμακευτική αλλά και στη χημεία που αφορά στη γεωργία. Ο αμινοθειαζολικός δακτύλιος, για παράδειγμα, χρησιμοποιείται στην ιατρικά και φαρμακευτική χημεία, στην ανάπτυξη και τεχνολογία φαρμάκων που αντιμετωπίζουν τις αλλεργίες, την υπέρταση, φλεγμονές, βακτηριακές λοιμώξεις κ.α. Μια αντίδραση που πραγματοποιείται σε πολλά στάδια απαιτεί για την ολοκλήρωσή της ισάριθμα ή και περισσότερα με τα στάδια σκεύη και δοχεία, διάφορους διαλύτες και αντιδραστήρια ή βοηθητικά μέσα, κατανάλωση μεγαλύτερου ποσού ενέργειας, αλλά και χρόνου και αυτό ερμηνεύεται ως επιπλέον κόστος, ενώ για την αποτελεσματική απομόνωση των προϊόντων είναι απαραίτητη η επανάληψη της διαδικασίας αρκετές φορές. Τα προβλήματα που μόλις αναφέρθηκαν μπορούν να εξαλειφθούν με τις αντιδράσεις, τα στάδια των οποίων πραγματοποιούνται διαδοχικά στο ίδιο σκεύος (Σχήμα.1.) Σχήμα 1: Σύνθεση πολλών σταδίων σε ένα δοχείο (one-pot multi-step synthesis) χρησιμοποιώντας υποστηριζόμενα αντιδραστήρια 5

6 Με την παράλληλη χρήση υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων σε τέτοιου είδους αντιδράσεις, εκείνο που επιτυγχάνεται είναι η σταθεροποίηση αντιδραστηρίων πάνω σε ένα στερεό υπόστρωμα, έτσι ώστε να αποφεύγεται η αντίδραση μεταξύ τους, στην περίπτωση που τα αντιδραστήρια όταν συνυπάρχουν στο ίδιο μέσο αντιδρούν μεταξύ τους. Επιπλέον, με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζονται μεγαλύτερες αποδόσεις συγκριτικά με εκείνες τις αντιδράσεις, οι οποίες γίνονται σταδιακά. Για την παρασκευή και προετοιμασία των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων που χρησιμοποιήθηκαν ακολουθήθηκαν πολύ απλές διαδικασίες. Το πρώτο υποστηριζόμενο αντιδραστήριο ήταν Na 2 CO 3 /SiO 2, ακολούθησε η παρασκευή του KSCN/SiO 2 και τέλος του NH 4 OAc/Al 2 O 3. Στις δύο πρώτες περιπτώσεις το υπόστρωμα προστέθηκε σε υδατικό διάλυμα του εκάστοτε αντιδραστηρίου με απεσταγμένο νερό και ακολούθησε ανάδευση για σύντομο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, έλαβε χώρα απομάκρυνση του νερού με εξάτμιση με φυγοκέντριση, σε χαμηλή πίεση και σε θερμοκρασία κάτω από 60 ºC. Τέλος, το υποστηριζόμενο αντιδραστήριο που προέκυψε ξηράνθηκε σε κενό, σε θερμοκρασία δωματίου. Σχετικά με το τρίτο υποστηριζόμενο αντιδραστήριο, όλη η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν η ίδια, μόνο που αντί για υδατικό διάλυμα του αντιδραστηρίου, χρησιμοποιήθηκε διαλυτής μεθανόλη. Σχήμα 2: Εναλλακτική σύνθεση του αμινοθειαζολίου μέσω της αντίδρασης τριών σταδίων σε ένα δοχείο και οι αποδόσεις, μέσω διαδοχικών αντιδράσεων. Στην προσπάθεια πρασινίσματος των χημικών διαδικασιών η ετερογενής κατάλυση με χρήση υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων καθίσταται ιδιαίτερα χρήσιμη, αφού προσφέρει τη δυνατότητα αποφυγής οργανικών και άλλων επικίνδυνων διαλυτών και κατά συνέπεια έτσι αποφεύγονται και οι επακόλουθες διαδικασίες εκχύλισης και διαχωρισμού των διαλυτών από τα επιθυμητά προϊόντα της αντίδρασης. Το τελικό προϊόν είναι δυνατό να παραληφθεί με εξάτμιση από την επιφάνεια του στερεού καταλύτη, ενώ το αδιάλυτο αντιδραστήριο ή ο καταλύτης με αναγέννηση μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου. Πλέον πολλά καταλυτικά συστήματα υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων είναι εμπορικά διαθέσιμα, ενώ ακόμα και τα πιο κοινά οξειδωτικά και αναγωγικά μέσα, καθώς και πυρηνόφιλα αντιδραστήρια (αζίδια, θειοκυανιούχα, ακόμα και φθοριούχα) βρίσκουν εφαρμογή σε υποστηριζόμενα αντιδραστήρια. 6

7 Μια ξεχωριστή κατηγορία καταλυτών, οι οποίοι βασίζονται στα χαρακτηριστικά των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων και τα τελευταία χρόνια βρίσκουν πολλές πράσινες εφαρμογές είναι οι Envirocats, ένα είδος περιβαλλοντικών καταλυτών, που προωθήθηκαν εμπορικά για πρώτη φορά από την εταιρεία Contract Chemicals Ltd.(Ηνωμένο Βασίλειο). Οι Envirocats είναι εμπορικά διαθέσιμα υποστηριγμένα αντιδραστήρια που καταλύουν τις οξειδώσεις και τις αντιδράσεις Friedel-Crafts (σημαντικές αντιδράσεις ηλεκτρονιόφιλης υποκατάστασης). Έχουν τις χαρακτηριστικές ονομασίες EPZG, EPZ10, EPZE, EPIC και EPAD και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μια ποικιλία καταλυτικών συστημάτων. Παράγονται από την τοποθέτηση ενός άλατος μετάλλου σε ένα ανόργανο υποστηρικτικό υλικό μεγάλης επιφάνειας. Ο τρόπος αλληλεπίδρασης του αντιδραστηρίου με τον υποστηρικτή του δεν είναι απολύτως σαφής. Ωστόσο ποικίλες μέθοδοι ανάλυσης έδωσαν πολύτιμες πληροφορίες για τις ενεργές επιφάνειες που δημιουργούνται κατά τη χρήση των καταλυτών αυτών. Οι Envirocats βρίσκουν εφαρμογή σε αντιδράσεις αλκυλίωσης, εστεροποίησης, αερόβιας οξείδωσης, σουλφονίωσης και αρωματικής βρωμίωσης αρωματικών ενώσεων. Μια σημαντική αντίδραση είναι η αντίδραση ακυλίωσης της ανισόλης, η οποία βρίσκει εφαρμογή στην παρασκευή του αντικαρκινικού φαρμάκου Tamoxifen (καρκίνος του μαστού). Στη συνέχεια παρατίθεται μια εφαρμογή των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων ως καταλυτών για την εκλεκτική οξείδωση των αλκοολών. Εκλεκτική Οξείδωση Αλκοολών Μια από τις πιο σημαντικές αντιδράσεις για τη σύνθεση εξευγενισμένων, υψηλής καθαρότητας χημικών προϊόντων και ενδιάμεσων είναι η εκλεκτική οξείδωση των αλκοολών προς καρβονυλικές ενώσεις. Κατά καιρούς έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα οξειδωτικά μέσα, αλλά συνεχώς αναζητούνται νέα, τα οποία πρέπει να συμβαδίζουν με τις αρχές της βιωσιμότητας. Παραδοσιακά, η οξείδωση των αλκοολών γίνεται με χρήση ενός ανόργανου οξειδωτικού αντιδραστηρίου, όπως για παράδειγμα ενώσεις του Cr (VI). Σημαντικά μειονεκτήματα όμως είναι η απαίτηση στοιχειομετρικής ποσότητας του οξειδωτικού μέσου, το οποίο οδηγεί σε επακόλουθη αύξηση του κόστους, αλλά και η παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων αποβλήτων, τα οποία περιέχουν βαρέα μέταλλα. Τα τελευταία χρόνια για την καταλυτική οξείδωση των αλκοολών έχει εξαπλωθεί η χρήση μιας σταθερής νιτροξυλικής ρίζας 2,2,6,6-τετραμέθυλο-1-οξο-πιπεριδίνης (TEMPO), η οποία σε συνδυασμό με ένα άλλο οξειδωτικό μέσο έχει αντικαταστήσει εκείνα που περιέχουν μέταλλα, ενώ το τελικό οξειδωτικό μέσο παραμένει ο ατμοσφαιρικός αέρας ή το οξυγόνο. Το ΤΕΜΡΟ είναι ένα αρκετά ακριβό αντιδραστήριο, για αυτό και η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίησή του κρίνεται απαραίτητη, ειδικά για εκείνες τις περιπτώσεις, που χρησιμοποιείται για αντιδράσεις σε μεγάλη κλίμακα. Δεδομένου του έντονου ενδιαφέροντος προς το αντιδραστήριο ΤΕΜΡΟ και τις εφαρμογές του στην καταλυτική οξείδωση των αλκοολών, οι ερευνητές ασχολήθηκαν διεξοδικά με τη μελέτη και παρασκευή διαφόρων καταλυτικών συστημάτων. Μια πρώτη αναφορά, για την οξείδωση των αλκοολών με οξειδωτικό μέσο τον ατμοσφαιρικό αέρα, 7

8 ήταν η συνδυαστική χρήση του ΤΕΜΡΟ με μεταβατικά μέταλλα, όπως το Ru και ο Cu. Δυσκολίες όμως, όπως η αδυναμία οξείδωσης αλειφατικών και δευτεροταγών αλκοολών, αλλά και η απαίτηση υψηλών θερμοκρασιών, οδήγησε σε περεταίρω έρευνα, η οποία έδειξε ότι η χρήση καταλυτικής ποσότητας Mn II - Co II αναιρεί κάποιες από αυτές. Παρόλαυτα, το γεγονός ότι το ΤΕΜΡΟ είναι ένα ακριβό αντιδραστήριο έθεσε ως κύριο άξονα για την ανεύρεση ενός νέου καταλυτικού συστήματος τη δυνατότητα ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησής του, κάτι που είχε σαν ακόλουθο το σχεδιασμό και σύνθεση διάφορων τύπων υποστηριζόμενου ΤΕΜΡΟ. Αρχικά, χρησιμοποιήθηκε υποστηριζόμενο ΤΕΜΡΟ μαζί με μοριακό οξυγόνο και άλατα μεταβατικών μετάλλων ή άλλα είδη οξειδωτικών μέσων σε στοιχειομετρικές ποσότητες, όμως, όπως και στα προηγούμενα παραδείγματα, εκείνο που γινόταν ήταν μερική αποσύνθεση του ΤΕΜΡΟ. Ακολουθώντας τις προσταγές της ασφάλειας, του κόστους αλλά και της Πράσινης Χημείας, ο Hu και οι συνεργάτες του παρουσίασαν ένα καταλυτικό σύστημα ΤΕΜΡΟ, το οποία δεν δρα σε συνδυασμό με κάποιο μέταλλο για την αερόβια οξείδωση των αλκοολών. Η μέθοδος θα μπορούσε να αποτελεί μια καινοτόμο οξειδωτική οδό, όμως το κόστος της συσκευής από Teflon είναι εξαιρετικά υψηλό, απαιτείται μεγάλη ποσότητα του ΤΕΜΡΟ, καθώς και υψηλές πιέσεις χειρισμού operating (πάνω από 9 bar) και θερμοκρασίες (πάνω από 80 ºC) και γίνεται χρήση του ανεπιθύμητου διαλύτη, CH 2 Cl 2, διχλωρομεθανίου. Για την επίλυση των παραπάνω προβλημάτων οι ερευνητές έστρεψαν την προσοχή τους προς καταλυτικά συστήματα ελεύθερα από μεταβατικά μέταλλα, τα οποία προσφέρουν χαμηλότερο κόστος, ασφάλεια και βρίσκονται πιο κοντά σε πράσινες μεθοδολογίες. Μια εξαιρετικά σταθερή και καινοτόμος μορφή είναι εκείνη του υποστηριζόμενου ΤΕΜΡΟ (Σχήμα 3). Σχήμα 3: Συντακτικός τύπος του αντιδραστηρίου ΤΕΜΡΟ, υποστηριζόμενο σε υπόστρωμα SBA-15. Τα υποστρώματα, προκειμένου να γίνονται με επιτυχία οι αερόβιες οξειδώσεις των αλκοολών, τόσο με ενεργές όσο και με ανενεργές υδροξυλομάδες, θα πρέπει να έχουν μεσαίο μέγεθος πόρων (MCM-41, SBA-15) και με ομοιόμορφη κατανομή (2-30 nm), μεγάλο κενό μεταξύ τους, αλλά και μεγάλη επιφάνεια επαφής. Ο υποστηριζόμενος ΤΕΜΡΟ σε SBA-15 πρόκειται για έναν εξαιρετικά εκλεκτικό και αποτελεσματικό καταλύτη για την αερόβια οξείδωση πρωτοταγών, δευτεροταγών ακόμα και στερεοχημικά παρεμποδισμένων αλκοολών, κάτω από τις ίδιες συνθήκες αντίδρασης. Ενώ σε αντίθεση με άλλες εφαρμογές ετερογενούς κατάλυσης με καταλύτη ΤΕΜΡΟ, ο υποστηριζόμενος καταλύτης παρουσιάζει σημαντική δραστικότητα σχετικά με την εκλεκτική οξείδωση διαφόρων τύπων αλκοολών, αλλά και μεγάλη ανοχή σε διδραστικές αλκοόλες (bifunctional). 8

9 Τέλος, τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια χρησιμοποιούνται και σε βιομηχανικές εφαρμογές, όπως η ελαχιστοποίηση των αποβλήτων και η καθαρή σύνθεση. Τα τελευταία χρόνια επίσης, γίνεται προσπάθεια ένταξής τους στα αναλυτικά προγράμματα τόσο της δευτεροβάθμιας όσο και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα υποστηριζόμενα αντιδραστήρια είναι ένα είδος αντιδραστηρίων τοποθετημένων με κάποιο μηχανισμό πάνω σε ένα στερεό υπόστρωμα. Διακρίνονται σε οργανικά και ανόργανα και παρουσιάζουν μια πληθώρα πλεονεκτημάτων και εφαρμογών. Χαρακτηρίζονται από ευκολία στο χειρισμό τους, συντελούν στη μείωση του κόστους μέσω της δυνατότητας επαναχρησιμοποίησής τους αλλά και λόγω περιορισμού των αποβλήτων. Γενικότερα, πρόκειται για αντιδραστήρια φιλικά προς το περιβάλλον, με ποικίλες εφαρμογές στην οργανική σύνθεση, τις καταλυτικές και βιομηχανικές διαδικασίες καθώς και την εκπαίδευση. Τέλος, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη εμπλουτισμού της υπάρχουσας βιβλιογραφίας με νέα παραδείγματα, εφαρμογές των υποστηριζόμενων αντιδραστηρίων, καθώς και με προτεινόμενες λύσεις. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Kirkwood, R.C. and Longley, A.J., Clean Technology and the Environment, Ed. Blackie Academic and Professional, Anastas, P.T. and Warner, J.C., Πράσινη Χημεία Θεωρία και Πράξη, 2007, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 3. Clark, J.H.; Kybett, A.P. and Maquarrie, D.J., Supported Reagents. Preparation, Analysis and Applications, Ed. Wiley-VCH, Clark, J.C. and Rhodes, C.N., Clean Synthesis Using Porous Inorganic Solid Catalysts and Supported Reagents, Ed. Royal Society of Chemistry, Clark, J.H.and Macquarrie, D.J., Handbook of Green Chemistry and Technology, Εd. Blackwell Publishing, Sherrington, D.C., Polymer-Supported Reagents, Catalysts and Sorbents: Evolution and Exploitation- A Personalized View, J. Polym. Sci. Part A: Polym. Chem., 2001, 39, Aoyama, T.; Murota, S.; Takido, T.and Kodomari, M., Novel one-pot three-step reaction using supported reagents system: synthesis of 2-aminothiazoles, Tetrahedron, 2007, 63, Karimi, B.; Biglari, A.; Clark, J.H. and Budarin, V., Green, transition-metal-free aerobic oxidation of alcohols using a highly supported organocatalyst, Angew. Chem. Int. Ed., 2007, 46, Αργυρόπουλος, Ν.; Κουτούλη, Ε.; Λίτινας, Κ.; Μαλαμίδου, Ε.; Μαρούλης, Α. Ι.; Σπυρούδης, Σ.; Τσολερίδης, Κ. και Χατζηαντωνίου, Κ., Πειραματική Οργανική Χημεία, εκδ. Α. Σάββας και Δ. Γαρταγάνης, 2009, σελ

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ξικός αιθυλεστέρας ή Οξικό αιθύλιο Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ~ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ~ ΠΕΡΙΛΗΨΗ H παρούσα Διδακτορική Διατριβή περιλαμβάνει συστηματική μελέτη για την ανάπτυξη τριοδικού καταλυτικού μετατροπέα (TWC) που να επιδεικνύει

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευαστικό διαχωρισμό πολλών ουσιών με κατανομή μεταξύ των δύο διαλυτών.

Παρασκευαστικό διαχωρισμό πολλών ουσιών με κατανομή μεταξύ των δύο διαλυτών. 1. ΕΚΧΥΛΙΣΗ Η εκχύλιση είναι μία από τις πιο συνηθισμένες τεχνικές διαχωρισμού και βασίζεται στην ισορροπία κατανομής μιας ουσίας μεταξύ δύο φάσεων, που αναμιγνύονται ελάχιστα μεταξύ τους. Η ευρύτητα στη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής οργανικών ενώσεων.

Αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής οργανικών ενώσεων. Αντιδράσεις οξείδωσης αναγωγής οργανικών ενώσεων. Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος. Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος. Στην οργανική οξείδωση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Διβενζαλακετόνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Διβενζαλακετόνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Διβενζαλακετόνης Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Tριτοταγούς Βουτυλοχλωριδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Tριτοταγούς Βουτυλοχλωριδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Tριτοταγούς Βουτυλοχλωριδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις βασικές έννοιες που αφορούν τις οργανομεταλλικές ενώσεις, την κατάλυση και τις βασικές αρχές της, καθώς και τη χρησιμότητα των

Εισαγωγή στις βασικές έννοιες που αφορούν τις οργανομεταλλικές ενώσεις, την κατάλυση και τις βασικές αρχές της, καθώς και τη χρησιμότητα των 124 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες που αφορούν τις οργανομεταλλικές ενώσεις, την κατάλυση και τις βασικές αρχές της, καθώς και τη χρησιμότητα των καταλυτών των μετάλλων μεταπτώσεως στην οργανική σύνθεση.

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας B Λυκείου 2 ο και 3 ο Κεφάλαιο 19/04/2015 1 ο Θέμα.... Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Με προσθήκη νερού στο CH 2 =CHCH 3 σχηματίζεται κύριο προϊόν: α)

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Διεργασίες: Εισαγωγή

Χημικές Διεργασίες: Εισαγωγή : Εισαγωγή Ορολογία Μοναδιαίες Διεργασίες ( Unit Processes ) - Οξείδωση - Υδρογόνωση - Αφυδρογόνωση - Πυρόλυση - Ενυδάτωση κλπ Ορολογία Μοναδιαίες Διεργασίες ( Unit Processes ) - Οξείδωση - Υδρογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ταχύτητα χημικής αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν

Ταχύτητα χημικής αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν ΕΚΦΕ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ, Επιμέλεια Καγιάρας Νικόλαος Φυσικός Ταχύτητα χημικής αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν Η ταχύτητα μιας αντίδρασης εξαρτάται από τον αριθμό των αποτελεσματικών συγκρούσεων μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Κονδύλη 1 & Όθωνος-Μ αρούσι Τ ηλ. Κέντρο: , /

Γ.Κονδύλη 1 & Όθωνος-Μ αρούσι Τ ηλ. Κέντρο: ,  / Γ.Κονδύλη 1 & Όθωνος-Μ αρούσι Τ ηλ. Κέντρο:210-61.24.000, http:/ / www.akadimos.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Επιμέλεια θεμάτων: Βελαώρας Βασίλειος, Χημικός ΘΕΜΑ Α Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 17 Απριλίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Για την αντίδραση: Fe (s) + 2HCl (aq) FeCl 2(aq)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Καρβονυλικές ενώσεις. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς

Καρβονυλικές ενώσεις. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς 1 Καρβονυλικές λειτουργική ομάδα το C=O. ονομάζονται οι ενώσεις οι οποίες περιέχουν ως αλδεΰδες κετόνες οξέα C O Χλωρίδια οξέων εστέρες αμίδια 2 Δομή καρβονυλίου - Δραστικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2017

1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2017 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2017 Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2017 Διαγωνισμός στη Χημεία (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... ΣΧΟΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής 5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής Τι ονομάζεται οξείδωση και τι αναγωγή; Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθμού οξειδώσεως ατόμου ή ιόντος

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2015-2016 1 Ο ΘΕΜΑ Α1. Για την ισορροπία : 22( g) O2( g) 2 H2 O( g), θ C ισχύει ότι K c =0,25. Για την ισορροπία: H2 O( g) 2( g) O2( g), θ C, ισχύει ότι:

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 16: Χημεία του βενζολίου: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 16: Χημεία του βενζολίου: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 16: Χημεία του βενζολίου: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση 1. Αντιδράσεις αρωματικών ενώσεων Σημαντικότερη αντίδραση αρωματικών ενώσεων: ηλεκτρονιόφιλη αρωματική υποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ Τάξη Μάθημα Εξεταστέα ύλη Καθηγητές Γ Λυκείου XHMEIA Γ Λυκείου Οργανική-Οξειδοαναγωγή- Θερμοχημεία-Χημική κινητική Δημητρακόπουλος Θοδωρής Τζελέπη Αναστασία ΠΕΝΤΕΛΗ Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13,

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες

Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες Σε πολλές χημικές αντιδράσεις, οι ταχύτητές τους επηρεάζονται από κάποια συστατικά τα οποία δεν είναι ούτε αντιδρώντα ούτε προϊόντα. Αυτά τα υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες Οργανική Χημεία Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες 1. Καρβονυλικές ενώσεις Καρβονυλική ομάδα C=O σημαντικότερη λειτουργική ομάδα οργανικής χημείας Καρβονυλικές ομάδες βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Οξίμης της Κυκλοεξανόνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Οξίμης της Κυκλοεξανόνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Οξίμης της Κυκλοεξανόνης Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

5009 Σύνθεση της χαλκο φθαλοκυανίνης

5009 Σύνθεση της χαλκο φθαλοκυανίνης P 59 Σύνθεση της χαλκο φθαλοκυανίνης (H H ) 6 Mo 7 2 2. H2 + 8 + CuCl H 2-8 H 3-8 C 2 - H 2 - HCl Cu C 8 H 3 CH 2 CuCl H 2 Mo 7 6 2. H 2 C 32 H 16 8 Cu (18.1) (6.1) (99.) (1235.9) (576.1) Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ Παρασκευές Αλδεϋδών - Κετονών 17.9 ΕΝΟΤΗΤΑ 17.9 7.8 7.8 8.5 8.5 16.4 Μηχανισµός Ενυδάτωσης Αλκυνίων µε άλατα υδραργύρου ΕΝΟΤΗΤΑ 8.5 Υδροβορίωση τελικών Αλκυνίων και οξείδωση δίνει αλδεΰδες Παρασκευές Αλδεϋδών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονιόφιλα Πυρηνόφιλα αντιδραστήρια. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς

Ηλεκτρονιόφιλα Πυρηνόφιλα αντιδραστήρια. Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς Ηλεκτρονιόφιλα Πυρηνόφιλα αντιδραστήρια Επίκουρος καθηγητής Χρήστος Παππάς 1 Ηλεκτρονιόφιλα - πυρηνόφιλα αντιδραστήρια Ηλεκτρονιόφιλα λέγονται τα αντιδραστήρια τα οποία δέχονται ένα ή δύο ηλεκτρόνια σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Δρ. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΟΚΟΤΟΣ Email: ckokotos@chem.uoa.gr ΠΥΡΗΝΟΦΙΛΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΣΕ ΚΑΡΒΟΝΥΛΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ Πρόκειται για αλκοόλες που διαθέτουν µόνο ένα υδροξύλιο και η ανθρακική τους αλυσίδα είναι κορεσµένη (µόνο απλοί δεσµοί). Ο γενικός τους τύπος είναι C ν ν+1 H ή R-H (όπου

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλυση Μεταφοράς φάσεως. Ένα πολύτιµο εργαλείο της Πράσινης Χηµείας Α. Ι. Μαρούλης, Κ Χατζηαντωνίου,. Πανούσης & Κ. Γ. Κεραµιδάς

Κατάλυση Μεταφοράς φάσεως. Ένα πολύτιµο εργαλείο της Πράσινης Χηµείας Α. Ι. Μαρούλης, Κ Χατζηαντωνίου,. Πανούσης & Κ. Γ. Κεραµιδάς Κατάλυση Μεταφοράς φάσεως. Ένα πολύτιµο εργαλείο της Πράσινης Χηµείας Α. Ι. Μαρούλης, Κ Χατζηαντωνίου,. Πανούσης & Κ. Γ. Κεραµιδάς Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκη, Τµήµα Χηµείας, Θεσσαλονίκη 54124

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 1.2 Στο μόριο του CH C CH=CH 2 υπάρχουν:

Μονάδες 5. 1.2 Στο μόριο του CH C CH=CH 2 υπάρχουν: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 31 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Συνθετική Οργανική Χημεία

Κεφάλαιο 5. Συνθετική Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 5 Συνθετική Οργανική Χημεία Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό αναπτύσσονται θέματα σχετιζόμενα με την οργανική σύνθεση, δηλαδή την Παρασκευή, οργανικών ενώσεων μέσω αντιδράσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ. Μονάδα Μηχανικής ιεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίµων

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ. Μονάδα Μηχανικής ιεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίµων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χηµικών Μηχανικών Τοµέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής ιεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίµων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

Διαβάστε περισσότερα

4. KAPB O Ξ ΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ

4. KAPB O Ξ ΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ > -Ί., ' 4. KAPB O Ξ ΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ ' V Iipl 87 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ: 19 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Καρβοξυλικά οξέα. 4. Ταξινόμηση των οξέων. 4.1 Κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα - Αιθανικό οξύ. ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Περιοριστικό αντιδρών

Περιοριστικό αντιδρών Περιοριστικό αντιδρών Όταν αντιδρώντα προστίθενται σε ποσότητες διαφορετικές από τις γραμμομοριακές αναλογίες που δείχνει η χημική εξίσωση, μόνο το ένα από τα αντιδρώντα πιθανόν να καταναλωθεί πλήρως,

Διαβάστε περισσότερα

4010 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη

4010 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη 4010 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη O C 3 + O O 3 C O C 3 Zeolith O C 3 + C 3 COO O C 3 C 7 8 O (108.1) C 4 6 O 3 (102.1) C 9 10 O 2 (150.2) C 2 4 O 2 (60.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις , να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις , να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

http://www.oc-praktikum.de

http://www.oc-praktikum.de NP 05 Σύνθεση της π-µεθοξυακετοφαινόνης από ανισόλη CH + CH CH Sc(Tf) + CH CH CH CH C 7 H 8 (08.) C 4 H 6 (02.) (CF S ) Sc (492.2) C 9 H 0 2 (50.2) C 2 H 4 2 (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 04 Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 04 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ε_3.ΧλΘ(α) Α. γ Α. γ Α3. δ Α4. β Α5. α) Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας Άσκηση 3η Μέθοδοι Διαχωρισμού 1 2 Θεωρητικό μέρος Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν σε ορισμένες θερμοκρασίες, αλλάζοντας έτσι μορφή από στερεή σε υγρή ή από υγρή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΤΕΡΕΣ. Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη

ΕΣΤΕΡΕΣ. Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη ΕΣΤΕΡΕΣ Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη Πολυµερή «σταδιακής ανάπτυξης» Σύγκρινε µε τα «αλυσιδωτής αντίδρασης» (Ενότητα 7.11) PET (Dacron, Mylar):

Διαβάστε περισσότερα

1 mol μορίων μιας χημικής ουσίας έχει μάζα τόσα γραμμάρια (g), όση είναι η σχετική μοριακή μάζα (Μr) της ουσίας.

1 mol μορίων μιας χημικής ουσίας έχει μάζα τόσα γραμμάρια (g), όση είναι η σχετική μοριακή μάζα (Μr) της ουσίας. ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, 2 o 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Επανάληψη σε βασικές έννοιες Τι είναι το 1 mol μιας χημικής ουσίας; 1 mol μορίων μιας χημικής ουσίας έχει μάζα τόσα γραμμάρια (g), όση είναι η σχετική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΘΕΜΑ Α ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις

Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεωργική Χημεία Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρηµένη Ανόργανη Χηµεία - Εργαστηριακές Ασκήσεις

Προχωρηµένη Ανόργανη Χηµεία - Εργαστηριακές Ασκήσεις Γ. Κακάλη, Αν. Καθ. Ε.Μ.Π. Α. Γάκη, Χηµ. Μηχ. ΕΜΠ Προχωρηµένη Ανόργανη Χηµεία - Εργαστηριακές Ασκήσεις ΑΣΚΗΣΗ 6 Παρασκευή ασβεσταργιλικών ενώσεων µε τη µέθοδο πολυµερισµού αρχικών διαλυµάτων και τη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4)

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4) Μιχαήλ Π. Μιχαήλ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΧΗΜΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ 1 3.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-34 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το αντικείµενο µελέτης της χηµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Λιπαρά οξέα, εστέρες Λευκοτριένια, προσταγλαδίνες Πολυαιθέρες, μακρολίδια

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Λιπαρά οξέα, εστέρες Λευκοτριένια, προσταγλαδίνες Πολυαιθέρες, μακρολίδια ΧΗΜΕΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ-ΓΕΝΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ: Ενώσεις που αποτελούν τους ζωντανούς οργανισμούς ή παράγονται από αυτούς. Σήμερα ο όρος φυσικά προϊόντα αναφέρεται στα προϊόντα του δευτερογενούς μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΖΥΜΩΝ ΣΕ ΔΙΑΛΥΜΑ ΕΠΕΝΕΡΓΟΥΝΤΩΝ ΣΕ ΑΔΙΑΛΥΤΑ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΑ το υπόστρωμα σε στερεά (αδιάλυτη) μορφή κλασσική περίπτωση: η υδρόλυση αδιάλυτων πολυμερών

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Εργαστηριακή άσκηση 1: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς : 1. Να αναγνωρίζεις ότι το φαινόμενο της διάλυσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΟΙ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Οι 12 Αρχές της Πράσινης Χημείας 1. Πρόληψη: Είναι προτιμότερο να προλαμβάνουμε τα απόβλητα από το να κατεργαζόμαστε ή να καθαρίζουμε τα απόβλητα αφού σχηματιστούν. 2.

Διαβάστε περισσότερα

C x H y -OH. C x H 2x+2 y (OH) y. C x H 2x+1 OH

C x H y -OH. C x H 2x+2 y (OH) y. C x H 2x+1 OH 8 ο ΓΕΛ Πειραιά Χημεία Β Λυκείου. 49 ονομάζεται η τάξη των Οργανικών Ενώσεων με Χαρακτηριστική Ομάδα το υδροξύλιο Γενικός τύπος : C x H y () ν Μονοσθενείς Μονοσθενείς αλκοόλες ονομάζονται οι αλκοόλες εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων.

Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων. 1) Αντιδράσεις σύνθεσης: Στις αντιδράσεις αυτές δύο ή περισσότερα στοιχεία ενώνονται προς σχηματισμό μιας χημικής ένωσης. π.χ. C + O 2 CO 2 2) Αντιδράσεις αποσύνθεσης:

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνόφιλα του Άνθρακα: ΥΛΙΔΙΑ ΦΩΣΦΟΡΟΥ Αντίδραση WITTIG

Πυρηνόφιλα του Άνθρακα: ΥΛΙΔΙΑ ΦΩΣΦΟΡΟΥ Αντίδραση WITTIG Georg Wittig Νόµπελ Χηµείας 1979 Πυρηνόφιλα του Άνθρακα: ΥΛΙΔΙΑ ΦΩΣΦΟΡΟΥ Αντίδραση WITTIG Υλίδιο: Ουδέτερη ένωση µε αρνητικά φορτισµένο άτοµο (C-) ενωµένο µε θετικά φορτισµένο ετεροάτοµο (P+) Υβρίδιο Δοµών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις Χημεία Γ λυκείου θετικής κατεύθυνσης

Γενικές εξετάσεις Χημεία Γ λυκείου θετικής κατεύθυνσης Γενικές εξετάσεις 009 Χημεία Γ λυκείου θετικής κατεύθυνσης Θέμα ο Για τις ερωτήσεις. -. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση... Από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΥΣΗ και ΚΑΥΣΙΜΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΥΣΗ και ΚΑΥΣΙΜΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΥΣΗ και ΚΑΥΣΙΜΑ Καύση ονομάζεται η αντίδραση μιας οργανικής ή ανόργανης ουσίας με το Ο 2, κατά την οποία εκλύεται θερμότητα στο περιβάλλον και παράγεται φως. Είδη καύσης Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση 1 (5 μονάδες) (α): (ιν), (β): (ιιι), (γ): (ι), (δ): (ιι) (4x0,5= μ. 2) Μεταξύ των μορίων του ΗF αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΙΧΝΗΣ Β / ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΛΚΑΝΙΑ ΑΛΚΕΝΙΑ ΑΛΚΙΝΙΑ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ eclass.sch.gr users.sch.gr/dtouloupas/moodle Γενικός Τύπος: C ν H ν+, ν 1 Χημικές Ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΘΕΜΑ Α ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

2

2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Η μικρότερη σταθερότητα της βινυλικής ρίζας (για παράδειγμα σε σχέση με τη μεθυλική) θα μπορούσε να εξηγηθεί στη βάση του πόσο ισχυρά έλκονται τα ηλεκτρόνια από το κάθε άτομο άνθρακα.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας

Άσκηση 3η. Μέθοδοι Διαχωρισμού. Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας Άσκηση 3η Μέθοδοι Διαχωρισμού 1 2 Θεωρητικό μέρος Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν σε ορισμένες θερμοκρασίες, αλλάζοντας έτσι μορφή από στερεή σε υγρή ή από υγρή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ΧΗΜΕΙΑ. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ΧΗΜΕΙΑ. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΔΡΆΣΕΙΣ ΠΡΟΣΘΉΚΗΣ: (1) Προσθήκη στο διπλό δεσμό (> C = C <): i. Προσθήκη υδρογόνου (Η 2 ): C v. H 2v H 2. H 2v 2.

ΑΝΤΙΔΡΆΣΕΙΣ ΠΡΟΣΘΉΚΗΣ: (1) Προσθήκη στο διπλό δεσμό (> C = C <): i. Προσθήκη υδρογόνου (Η 2 ): C v. H 2v H 2. H 2v 2. Νίκος Γαλάνης Καθηγητής Χημείας 2 ο Λύκειο Ηρακλείου ΠΡΣΉΚΗΣ: (1) Προσθήκη στο διπλό δεσμό (> C = C

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: καταλύτες

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: καταλύτες ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΧΗΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε. ΒΥΜΙΩΤΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Η υγρή εκχύλιση βρίσκει εφαρμογή όταν. Η σχετική πτητικότητα των συστατικών του αρχικού διαλύματος είναι κοντά στη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Άσκηση 8η Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Διάσταση 2 ετεροπολικών

Διαβάστε περισσότερα