Ο επιτυχημένος σχολικός ηγέτης: Μια μελέτη περίπτωσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο επιτυχημένος σχολικός ηγέτης: Μια μελέτη περίπτωσης"

Transcript

1 Ο επιτυχημένος σχολικός ηγέτης: Μια μελέτη περίπτωσης Αριστοτέλους Φλώρα Πανεπιστήμιο Λευκωσίας & Αγγελίδης Παναγιώτης Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Περίληψη Τα τελευταία χρόνια διάφοροι ερευνητές έχουν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στην έννοια του «επιτυχημένου» ηγέτη και στην επισήμανση των χαρακτηριστικών που τον προσδιορίζουν. Αν και στο εξωτερικό έχουν διεξαχθεί αρκετές έρευνες για το θέμα αυτό, στον κυπριακό και ελλαδικό χώρο έχουν γίνει ελάχιστες προσπάθειες. Ως εκ τούτου, η έλλειψη θεωρητικής βάσης και δεδομένων για τον επιτυχημένο ηγέτη, που να αφορούν στο κυπριακό εκπαιδευτικό πλαίσιο, αποτέλεσε τη βάση για τη διεξαγωγή αυτής της έρευνας. Η έρευνα είναι μελέτη περίπτωσης και εξετάζει σε ποιο βαθμό ο ηγέτης μιας συγκεκριμένης σχολικής μονάδας στην Κύπρο ανταποκρίνεται στα έξι χαρακτηριστικά του επιτυχημένου ηγέτη, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από την ξένη βιβλιογραφία: δημιουργία και μετάδοση οράματος, προώθηση κατανεμημένης ηγεσίας, δημιουργία συλλογικής κουλτούρας, κατανόηση και ανάπτυξη προσωπικού, προσωπικότητα, δημιουργία παραγωγικών σχέσεων με τους γονείς και την κοινότητα. Εισαγωγή Η ηγεσία σε ένα σχολείο αποτελεί το θεμέλιο λίθο στη δημιουργία ενός επιτυχημένου σχολείου. Σύμφωνα με τους Leithwood και Riehl (2003), αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι επιτυχημένοι ηγέτες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή υψηλής ποιότητας εκπαίδευσης. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα ερευνών για αυτό το θέμα στις διάφορες χώρες του εξωτερικού, η βιβλιογραφία που υπάρχει στον κυπριακό και ελλαδικό χώρο είναι λίγη και αναφέρεται, μόνο, στα χαρακτηριστικά του αποτελεσματικού διευθυντή. Ως εκ τούτου, η έλλειψη θεωρητικής βάσης και δεδομένων για τον επιτυχημένο ηγέτη, που να αφορούν στο κυπριακό εκπαιδευτικό πλαίσιο, μας ώθησε να μελετήσουμε την υπάρχουσα ξένη βιβλιογραφία και να εντοπίσουμε, έτσι, κάποια από τα χαρακτηριστικά του επιτυχημένου ηγέτη, τα οποία, ίσως, και να ανταποκρίνονται και στα κυπριακά δεδομένα. Τα χαρακτηριστικά του επιτυχημένου ηγέτη Εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες, πολλοί ερευνητές (π.χ. Teddlie & Reynolds, 2000 Dean, 1999 Mortimore, 1998 Scheeres, 1992 Rutter κ.ά., 1979 κ.ά.), εστίασαν το ενδιαφέρον τους στην εύρεση των χαρακτηριστικών εκείνων που προσδιορίζουν ένα σχολείο ως αποτελεσματικό. Τα τελευταία χρόνια, όμως, κάποιοι ερευνητές όπως οι Leithwood & Riehl (2003), Mc Ewan (2003), Day (2005), Leithwood κ,ά (2006) κ.ά, διαπίστωσαν ότι υπάρχουν και άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν έναν ηγέτη, τα οποία δεν μπορούν να μετρηθούν και δεν έχουν να κάνουν μόνο με τη βελτίωση της επίδοσης των μαθητών. Έτσι, δόθηκε ένας νέος όρος στον ηγέτη που ανταποκρίνεται σε αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, ο όρος του «επιτυχημένου ηγέτη», στο πρόσωπο του οποίου έχουν προσανατολιστεί οι νεότερες έρευνες ποιοτικής μορφής. Η αναγνώριση της θέσης κλειδί που κατέχει ο ηγέτης σε ένα επιτυχημένο σχολείο, καθώς και η εύρεση των πρώτων χαρακτηριστικών του επιτυχημένου ηγέτη, επαναπροσδιόρισε το κέντρο ενδιαφέροντος των ερευνητών (Reynolds, χ.χ.), με αποτέλεσμα, τα τελευταία χρόνια, οι έρευνες να επικεντρώνονται συστηματικά στην ανακάλυψη των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων ενός επιτυχημένου ηγέτη, η 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 413

2 επιτυχημένη ηγεσία του οποίου έχει σημαντικές θετικές επιδράσεις, τόσο στην ποιότητα του σχολικού οργανισμού, όσο και στη μαθησιακή διαδικασία (Leithwood κ.ά., 2006). Μέσα από μια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, έχει διαφανεί ότι τα χαρακτηριστικά του επιτυχημένου ηγέτη, όπως έχουν προκύψει από τις διάφορες έρευνες (Green, 2001 Leithwood & Riehl, 2003 Mc Ewan, 2003 Day, 2005 Leithwood κ.ά, 2006 κ.ά.), μπορούν να συνοψιστούν στις εξής κατηγορίες: - Δημιουργία και μετάδοση κοινού οράματος. - Προώθηση κατανεμημένης ηγεσίας. - Δημιουργία συλλογικής κουλτούρας. - Κατανόηση και ανάπτυξη προσωπικού (δημιουργία μαθησιακής κοινότητας). - Προσωπικότητα. - Δημιουργία παραγωγικών σχέσεων με τους γονείς και την κοινότητα. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά του επιτυχημένου ηγέτη αναλύονται πιο κάτω και χρησιμοποιούνται ως η βάση για τη διεξαγωγή της εργασίας αυτής. Δημιουργία και μετάδοση κοινού οράματος Πολλές από τις έρευνες, που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα για τον επιτυχημένο ηγέτη, συγκλίνουν στο γεγονός ότι η ικανότητα του ηγέτη για δημιουργία και μετάδοση κοινού οράματος αποτελεί το κατεξοχήν χαρακτηριστικό της επιτυχίας του. Το όραμα ορίζεται ως μια νοητική εικόνα του επιθυμητού μέλλοντος, ως «μια συνολική αντίληψη των εκπαιδευτικών για το πώς θα ήθελαν το σχολείο τους καθορίζοντας, έτσι, ακριβέστερα την αποστολή του» (Θεοφιλίδης, 1999, σ.122). Ο ρόλος του επιτυχημένου ηγέτη είναι να προωθήσει τη διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού, αξιόπιστου και ελκυστικού οράματος (Noonan, 2003) και να διευκολύνει την εφαρμογή του (Alvy & Robbins, 1998) μέσα από συλλογικές διαδικασίες. Ο επιτυχημένος ηγέτης βλέποντας τις ανάγκες του οργανισμού, θα συλλέξει μαζί με το προσωπικό του, μέσα από έρευνες και μελέτες, αδιαμφισβήτητα δεδομένα και θα καταρτίσει ένα σκελετό του οράματος, το οποίο και θα αποσκοπεί στη βελτίωση του οργανισμού (Green, 2001). Παράλληλα, θα προκαλέσει την εμπλοκή του προσωπικού στη δημιουργία κοινών στόχων, αλλά και την ενσυνείδητη δέσμευσή του στην πραγμάτωσή του συμπεφωνημένου οράματος (Dean, 1999). Η ικανότητα για προώθηση της συλλογικότητας και της συνδημιουργίας του οράματος είναι από τις σημαντικότερες συνιστώσες για την επιτυχία του ηγέτη. Σύμφωνα με τους Murgatroyd και Morgan (1992), όλοι πρέπει να εμπλέκονται στη δημιουργία του οράματος, να ενθαρρύνονται να εκφράζουν το νόημα που έχει για αυτούς, όταν αυτό αναπτυχθεί, και να προσανατολίζουν τις ενέργειές τους σε σχέση με αυτό (Dean, 1999). Προώθηση κατανεμημένης ηγεσίας Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό γνώρισμα του επιτυχημένου ηγέτη είναι η προώθηση της κατανεμημένης ηγεσίας (Hopkins, 2001). Η κατανεμημένη ηγεσία στη σχολική μονάδα, σύμφωνα με τους Hammersley κ.ά. (2005), παίρνει το χαρακτήρα συμμετοχικής ηγεσίας και, όπως υποστηρίζουν οι Leithwood και Riehl (2003) εμπερικλείει μια ομάδα από λειτουργίες, οι οποίες μπορούν να διαδραματιστούν από διάφορα πρόσωπα σε ένα σχολείο. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 414

3 Με αυτά τα δεδομένα, επιτυχημένος είναι ο ηγέτης που απομακρύνεται από τον παραδοσιακό συγκεντρωτικό του ρόλο και συνεργάζεται με τους εκπαιδευτικούς του διαδραματίζοντας το ρόλο του διεκπεραιωτή. Ο διεκπεραιωτικός ηγέτης αναλαμβάνει ρόλο συμβουλευτικό και καθοδηγητικό και στηρίζει το προσωπικό του, εξουσιοδοτώντας το να ενεργεί παίρνοντας πρωτοβουλίες. Επίσης, εφοδιάζει τους εκπαιδευτικούς με τις γνώσεις και την εμπειρία του και ενδιαφέρεται για την επαγγελματική επιμόρφωσή τους. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι προωθεί την ύπαρξη εμπιστοσύνης και συνεργασίας μεταξύ του προσωπικού του, καλλιεργεί τον αμοιβαίο σεβασμό και δείχνει έμπρακτα ότι εκτιμά το προσωπικό του, τόσο ως άτομα όσο και ως επαγγελματίες. Επιπρόσθετα, μεταθέτει την ευθύνη για λήψη αποφάσεων στα χέρια των εκπαιδευτικών, προσφέροντας καθοδήγηση και αποφεύγοντας την άσκηση πλήρους εξουσίας. Δημιουργία συλλογικής κουλτούρας Το τρίτο χαρακτηριστικό γνώρισμα του επιτυχημένου ηγέτη, όπως υποστηρίζουν και οι Day και Harris (1998), είναι η ικανότητα που έχει για προαγωγή και στήριξη της συλλογικής κουλτούρας. Η συλλογική κουλτούρα αναφέρεται σε ένα σύνολο αξιών και νορμών σχετικών με τους τρόπους συμπεριφοράς, αντίληψης και κατανόησης, θεμελιωμένες σε κοινό δεσμό πεποιθήσεων και αξιών (Southworth, 2005), στην κοινή αποδοχή τους και στον αμοιβαίο σεβασμό τους από όλα τα μέλη της σχολικής μονάδας (Leithwood & Riehl, 2003). Ο ηγέτης παρουσιάζεται ως ο κυριότερος παράγοντας δημιουργίας και ενίσχυσης μιας συλλογικής κουλτούρας. Όπως διατείνεται ο Dean (1999), ο επιτυχημένος ηγέτης είναι αυτός, ο οποίος δημιουργεί συνθήκες συνεργασίας ανάμεσα στα μέλη του προσωπικού του, καλλιεργεί την πεποίθηση ότι είναι θετικό να συνεργάζονται μεταξύ τους, να μοιράζονται τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, αλλά και τις επιτυχίες τους, και να ανταλλάζουν απόψεις και ιδέες για πρακτικές διδασκαλίας που χρησιμοποιούν. Ο Fullan (2002) ενισχύει τη θέση αυτή, αναφέροντας πως ο ικανός διευθυντής είναι αυτός που έχοντας αναπτυγμένη τη συναισθηματική νοημοσύνη του δίνει σημασία στη δημιουργία καλού συναδελφικού κλίματος, μπορεί να χτίσει ή και να βελτιώσει τις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και ομάδων με διαφορετικό τρόπο σκέψης και υποβοηθά στη θεμελίωση των συναδελφικών σχέσεων. Κατανόηση και ανάπτυξη προσωπικού δημιουργία μαθησιακής κοινότητας Η επιτυχία ενός ηγέτη εξαρτάται, κυρίως, από τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίσει τον ανθρώπινο παράγοντα (Σαΐτης, 1992). Πιο συγκεκριμένα, οι Leithwood και Riehl (2003) υποστηρίζουν ότι ο επιτυχημένος ηγέτης μιας σχολικής μονάδας παρέχει προσωπική υποστήριξη στα μέλη του προσωπικού του και, παράλληλα, προωθεί τη συνεχή και συστηματική τους βελτίωση μέσα από την καλλιέργεια της νοητικής τους σκέψης. Όσον αφορά στην πρώτη παράμετρο, δηλαδή στην παροχή προσωπικής υποστήριξης, ο επιτυχημένος ηγέτης σέβεται το προσωπικό και ενδιαφέρεται για τα συναισθήματα και τις ανάγκες του (Leithwood και Riehl, 2003). Επίσης, γνωρίζει τις καθημερινές ανησυχίες των εκπαιδευτικών, έχει υψηλές προσδοκίες από αυτούς και, παράλληλα, αναμένει ότι και αυτοί θα έχουν υψηλές προσδοκίες από τους μαθητές τους (Dean, 1999). 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 415

4 Ο επιτυχημένος ηγέτης, επιπρόσθετα, πρέπει να αναγνωρίζει το έργο των εκπαιδευτικών και να ενθαρρύνει τη βελτίωσή τους μέσω της επαγγελματικής τους ανάπτυξης, η οποία και κρίνεται αναγκαία στη σύγχρονη εποχή. Στη σημερινή κοινωνία, την κοινωνία της γνώσης, όπως χαρακτηριστικά την αποκάλεσε ο κοινωνιολόγος Daniel Bell, οι εκπαιδευτικοί πρέπει να γίνουν μανθάνοντες δια βίου και να αποκτήσουν, έτσι, εκείνο το επίπεδο επαγγελματισμού, το οποίο θα τους επιτρέψει να διδάσκουν επιτυχημένα. Η επιτυχία αυτή στηρίζεται, σύμφωνα με τον Green (2001), αλλά και τον McEwan (2003), στον ηγέτη, ο οποίος ενθαρρύνει και μετατρέπει το σχολείο σε μαθησιακή κοινότητα, στην οποία δεν συμμετέχουν μόνο οι μαθητές, αλλά και ο ίδιος και οι εκπαιδευτικοί. Προσωπικότητα Στη σύγχρονη κοινωνία, η οποία χαρακτηρίζεται ως η κοινωνία της γνώσης και των ραγδαίων αλλαγών, ο επιτυχημένος ηγέτης χρειάζεται να κατέχει ηγετικές και διοικητικές ικανότητες. Σύμφωνα με τον Green (2001), ένας επιτυχημένος ηγέτης αφιερώνει ισάξιο χρόνο τόσο για την ηγεσία, όσο και για τη διοίκηση του σχολείου. Επιπρόσθετα, όμως, ο σχολικός ηγέτης, είναι αναγκαίο να κατέχει μια ομάδα προσωπικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων. Όπως υποστηρίζουν οι Leithwood κ.ά. (2006), οι πιο επιτυχημένοι σχολικοί ηγέτες έχουν ευρύ πνεύμα, είναι έτοιμοι να μάθουν από τους άλλους, είναι ευέλικτοι στη σκέψη τους, ελαστικοί και αισιόδοξοι. Την ομάδα αυτή των χαρακτηριστικών εμπλουτίζουν τα ευρήματα διάφορων άλλων ερευνών (Bradley, 1988 Leigh, 1994 Scheeres, 1994), όπως υποστηρίζει ο Dean (1999). Σύμφωνα με αυτά, ένας επιτυχημένος ηγέτης σκέφτεται ξεκάθαρα, είναι προγραμματισμένος, δημιουργεί καλές σχέσεις, είναι ώριμος, έχει την ικανότητα να εμπνέει και δημιουργεί ενθουσιασμό για την εργασία, ανησυχεί για τα δρώμενα στην τάξη, ασκεί κριτική με υποστηρικτικό τρόπο και παρέχει ανατροφοδότηση, ενθαρρύνει συνεργατικές μεθόδους, αντιμετωπίζει με επιτυχία τις εντάσεις, τις διαφωνίες και τα διάφορα προβλήματα που ανακύπτουν και εφαρμόζει όλα όσα αναφέρθηκαν στις πιο πάνω παραμέτρους, οι οποίες και χαρακτηρίζουν τον επιτυχημένο ηγέτη. Επίσης, ο Noonan (2003), προσθέτει στα πιο πάνω την ειλικρίνεια, τη δικαιοσύνη, την αξιοπιστία και την ηθικότητα που πρέπει να χαρακτηρίζουν ένα επιτυχημένο ηγέτη. Δημιουργία παραγωγικών σχέσεων με τους γονείς και την κοινότητα Η σχέση του σχολικού ηγέτη με το εξωτερικό περιβάλλον και, κυρίως, με τους γονείς και την κοινότητα είναι μεγάλης σημασίας για την ομαλή και επιτυχημένη λειτουργία της σχολικής του μονάδας. Όπως συγκεκριμένα αναφέρουν οι Leithwood κ.ά. (2006), ο επιτυχημένος ηγέτης πρέπει να έχει ως στόχο του να δημιουργήσει εποικοδομητικές σχέσεις με τους γονείς και τη κοινότητα, έτσι ώστε να καταφέρει να συνδέσει τη σχολική μονάδα με το ευρύτερο περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί. Αρχικά, είναι σημαντικό ο σχολικός ηγέτης να αναγνωρίσει τη σημασία που έχουν οι γονείς και η κοινότητα και να προσπαθήσει να τους εμπλέξει στη λειτουργία του σχολείου. Με αυτό τον τρόπο, ενδυναμώνει την υπευθυνότητα γονέων και κοινοτικών φορέων και τους αναθέτει ρόλους που απαιτούν δέσμευση και ποιοτική δράση. Με άλλα λόγια, γίνεται ο «ηγέτης ηγετών». Η επιτυχία της ηγεσίας του έγκειται στην ικανότητά του να διαμοιράσει την εξουσία του και να πείσει τους άλλους να αναλάβουν τη δράση που τους αναθέτει, καθώς αυτή ικανοποιεί τις ανάγκες τους. Χρειάζεται να δίνει κίνητρα για τη συμμετοχή γονέων και κοινότητας στη βελτίωση του σχολείου με την πρόσκληση για συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων (Perez et al, 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 416

5 1999). Ο ρόλος τους είναι πολυσήμαντος και πολυδιάστατος και ο επιτυχημένος ηγέτης «εκμεταλλεύεται» αυτό το ρόλο για να θεμελιώσει την επιτυχία του σχολείου του. Ερευνητικά ερωτήματα Μέσα από την επισκόπηση της βιβλιογραφίας, έχει διαφανεί ότι υπάρχουν τα πιο πάνω χαρακτηριστικά, τα οποία προσδιορίζουν την επιτυχημένη σχολική ηγεσία. Η παρούσα έρευνα, η οποία είναι μελέτη περίπτωσης ενός σχολείου, εξετάζει αυτά τα χαρακτηριστικά, με σκοπό να διερευνηθεί ο βαθμός στον οποίο ο ηγέτης της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας ανταποκρίνεται στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της επιτυχημένης σχολικής ηγεσίας. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, τα ερωτήματα της έρευνας που καθοδηγούσαν την εργασία μας ήταν τα εξής: Ποιες είναι οι απόψεις των εκπαιδευτικών για την έννοια του επιτυχημένου ηγέτη; Ποια χαρακτηριστικά της επιτυχημένης ηγεσίας, όπως έχουν διαφανεί μέσα από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, παρουσιάζει ο ηγέτης της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας; Ποια είναι η άποψη των εκπαιδευτικών για τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει ο συγκεκριμένος ηγέτης; Μεθοδολογία Περιγραφή χώρου έρευνας Για τη διερεύνηση του πιο πάνω θέματος και των συγκεκριμένων ερωτημάτων της έρευνας, επιλέξαμε ένα αντιπροσωπευτικό τύπο αγροτικού δημοτικού σχολείου, στο οποίο είχαμε εύκολη πρόσβαση. Το συγκεκριμένο σχολείο είναι σχετικά μικρό, αφού σε αυτό φοιτούν περίπου 200 μαθητές και στις έξι τάξεις και βρίσκεται στην νεόκτιστη περιοχή του χωριού. Μετρά 10 χρόνια λειτουργίας και έχουν περάσει από εδώ 5 σχολικοί ηγέτες, οι οποίοι και διορίζονταν στο συγκεκριμένο χωριό μετά από προαγωγή τους. Οι σχολικοί ηγέτες αναλάμβαναν καθήκοντα για δύο μόνο χρόνια, αφού τόσο χρειάζεται για να μετατεθούν στην έδρα τους. Σήμερα το σχολείο διευθύνεται για δεύτερο χρόνο από τον ίδιο σχολικό ηγέτη, ο οποίος είχε προαχθεί από πέρσι, και έχει για προσωπικό δύο βοηθούς διευθυντές και 14 εκπαιδευτικούς. Θεωρούμε σημαντικό να αναφέρουμε ότι οι εκπαιδευτικοί είναι νεαροί σε ηλικία (περίπου μέσος όρος 28), έχουν σπουδάσει στο ίδιο πανεπιστήμιο και μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα. Είναι απαραίτητο να ειπωθεί ότι το προσωπικό του σχολείου έχει μείνει το ίδιο σε σχέση με πέρσι. Μέσα συλλογής δεδομένων Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη χρήση ποιοτικών μεθόδων έρευνας (Lincoln και Guba, 1985). Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, η συνέντευξη, το ημερολόγιο αναστοχασμού και η ανάλυση σχολικών εγγράφων. Με δεδομένο ότι η έρευνα έγινε στο σχολείο στο οποίο έχει εύκολη πρόσβαση η μια από εμάς, αυτή έγινε συμμετέχουσα παρατηρήτρια και συνέλεγε δεδομένα για τέσσερις εβδομάδες. Εκτός από την παρατήρηση, πήρε και ημιδομημένες συνεντεύξεις από εφτά μέλη του προσωπικού: από 4 εκπαιδευτικούς, 2 βοηθούς διευθυντές και το σχολικό ηγέτη. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 417

6 Επίσης, η ερευνήτρια κρατούσε ημερολόγιο αναστοχασμού. Το ημερολόγιο αναστοχασμού είναι ένα ημερολόγιο, στο οποίο ο ερευνητής καταγράφει τις σκέψεις του για το ρόλο του ως ερευνητή και για τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί. Το δικό της ημερολόγιο αναστοχασμού περιλάμβανε τρία μέρη, τα οποία και προτείνει ο Burgess (1982). Στο πρώτο μέρος καταγράφονταν με λεπτομέρεια γεγονότα που παρατηρήθηκαν, αλλά και πληροφορίες που παρατηρήθηκαν, λεκτικές ή μη, από τους συνεντευξιαζόμενους. Επίσης, όσον αφορά στη μεθοδολογία, και όπως υποστηρίζουν οι Lincoln και Guba (1985), το ημερολόγιο αυτό στο δεύτερο μέρος περιλάμβανε πληροφορίες για μεθοδολογικές αποφάσεις που έχουν παρθεί από την ερευνήτρια, καθώς και τους λόγους για τους οποίους έλαβε τις συγκεκριμένες αποφάσεις. Στο τρίτο μέρος καταγράφονταν προβλήματα, σκέψεις και συναισθήματά, τα οποία αναδύονταν κατά τη διεξαγωγή της έρευνας. Το ημερολόγιο αυτό συμπληρωνόταν καθημερινά από την ερευνήτρια. Αυτό μας βοήθησε να αναστοχαστούμε και να βελτιώσουμε τη δράση μας και τις μεθόδους συλλογής δεδομένων. Ανάλυση Δεδομένων Η συλλογή και η ανάλυση των δεδομένων σε μια ποιοτική έρευνα είναι δύο παράλληλες και αδιαχώριστες διαδικασίες. Πιο συγκεκριμένα, το πρώτο στάδιο, όπως αναφέρει η Πηγιάκη (2004), σχετίζεται με τις ξαφνικές εμπνεύσεις που διαπερνούν τη σκέψη του ερευνητή και φωτίζουν τα γεγονότα από τη στιγμή που ξεκινά η παρατήρηση. Στη συνέχεια, αυτές οι ιδέες καταγράφονταν στο ημερολόγιο αναστοχασμού για να τεθούν σε περαιτέρω ανάλυση και επεξεργασία. Το δεύτερο στάδιο περιλάμβανε τη συχνή διαδικασία της κωδικοποίησης των δεδομένων σε θεματικές κατηγορίες. Μέσα από την προσεκτική μελέτη των τεσσάρων πρώτων συνεντεύξεων που είχαν απομαγνητοφωνηθεί, του ημερολογίου αναστοχασμού, των καταγραφών που στηρίζονταν στην παρατήρηση από μνήμης, καθώς και των πρακτικών εγγράφων, εντοπίσθηκαν κάποια στοιχεία, τα οποία επαναλαμβάνονταν συνεχώς, και είχαν σχέση με τους παράγοντες εκείνους που χαρακτηρίζουν τον επιτυχημένο σχολικό ηγέτη. Τα δεδομένα αυτά καταγράφηκαν, ομαδοποιήθηκαν και εντοπίστηκαν οι θεματικές κατηγορίες των δεδομένων που αναφέρονται στα χαρακτηριστικά της επιτυχημένης σχολικής ηγεσίας. Μέσα από τη μελέτη του περιεχομένου των θεματικών κατηγοριών, είχαν εξαχθεί τα ανάλογα πρώτα συμπεράσματα, τα οποία και ενδυναμώθηκαν από τις άλλες τρεις τελευταίες συνεντεύξεις. Στη συνέχεια, αφού ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, καταλήξαμε στα τελικά πορίσματα της παρούσας έρευνας. Ρόλος του ερευνητή Ο ρόλος μας στη διεξαγωγή αυτής της έρευνας είναι, πιστεύουμε, πολύ σημαντικός, με την έννοια ότι ήμασταν το μόνο μέσο συλλογής δεδομένων. Ο άνθρωπος, ως όργανο συλλογής δεδομένων δεν είναι τέλειο, σύμφωνα με τη Lincoln (1985), αλλά είναι προσαρμόσιμο. Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το γεγονός ότι αποτελούσαμε το μόνο εργαλείο συλλογής δεδομένων δημιουργεί αναπόφευκτα τον κίνδυνο να υπεισέλθει το στοιχείο της υποκειμενικότητας στην έρευνά μας. Η Lincoln (1985), αντίθετα όμως, υποστηρίζει ότι κατά τη διεξαγωγή μιας ποιοτικής έρευνας είναι αδύνατο ο ερευνητής να παραμείνει ουδέτερος ή αντικειμενικός στις παρατηρήσεις, 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 418

7 στις μεθόδους ή στην ακολουθία τυπικών διαδικασιών, χωρίς αυτό, βέβαια, να σημαίνει ότι ενεργεί με προκατάληψη απέναντι σε αυτά που συμβαίνουν. Επιπρόσθετα, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι συμπληρώνοντας καθημερινά το ημερολόγιο αναστοχασμού με πληροφορίες για μεθοδολογικές αποφάσεις που έχουμε λάβει ως ερευνητές, καθώς και τους λόγους για τους οποίους λάβαμε τις συγκεκριμένες αποφάσεις, μας δόθηκε η δυνατότητα, καταρχήν, να προβούμε σε αναστοχασμό και να βελτιώσουμε τη δράση μας ως ερευνητές και, κατά δεύτερο, να ενισχύσουμε το επιχείρημα ότι η υποκειμενικότητα μας τίθεται συνεχώς κάτω από κριτική ανάλυση. Εγκυρότητα Η εγκυρότητα σε μια ποιοτική έρευνα αναφέρεται, σύμφωνα με τους Lincoln και Guba (1985), ως trustworthiness. Αυτή η ορολογία, υποστηρίζει ο Bassey (1999), φωτίζει την ηθική του σεβασμού της αλήθειας σε μια ποιοτική έρευνα. Η εγκυρότητα στηρίζεται σε βασικά στοιχεία όπως: στην πιστευτότητα, στη συνέπεια και στην επιβεβαίωση (Lincoln και Guba, 1985). Ως εκ τούτου, όσα πιο πολλά στοιχεία καταφέρει να κατοχυρώσει μια έρευνα, τόσο πιο έγκυρη γίνεται. Για να ενισχύσουμε την πιστευτότητα της έρευνας, χρησιμοποιήσαμε δύο μορφές τριγωνοποίησης. Στην πρώτη συγκρίναμε τα δεδομένα εγκάρσια, ώστε να επιβεβαιώσουμε τα διάφορα αναδυόμενα θέματα από δεδομένα που προέρχονταν από διαφορετικές μεθόδους έρευνας (παρατήρηση, συνεντεύξεις, έγγραφα) (Miles & Huberman, 1994). Στη δεύτερη μορφή τριγωνοποίησης εξετάσαμε τα αποτελέσματά μας από πολλαπλές γωνίες εξετάζοντας συνεχώς εναλλακτικά ενδεχόμενα και διαφορετικές πιθανότητες προσπαθώντας να τα καταλάβουμε καλύτερα (Lincoln & Guba, 1985). Επιπρόσθετα, χρησιμοποιήσαμε την τεχνική «συνομιλία με κάποιο φίλο», η οποία αποσκοπούσε σε μια εφ όλης της ύλης συζήτηση του ερευνητή με κάποιο στενό φίλο του, έτσι ώστε να διερευνηθεί η ύπαρξη προκαταλήψεων, να επεξηγηθούν περαιτέρω τα νοήματα και να γίνει αναστοχασμός σε θέματα μεθοδολογικά και ηθικά της έρευνας (Lincoln & Guba, 1985). Περαιτέρω, όσον αφορά στην ενίσχυση της πιστευτότητας της έρευνας, έχουμε χρησιμοποιήσει ακόμα μια τεχνική, την τεχνική «ελέγχου των εμπλεκομένων». Όλα τα εμπλεκόμενα μέλη επιβεβαίωσαν αυτά που είπαν σε ακόμα μια κατ ιδίαν συνάντηση. Επίσης, τα αρχικά συμπεράσματα από τις τέσσερις πρώτες συνεντεύξεις δόθηκαν σε τρία άλλα πρόσωπα (δάσκαλο, βοηθό διευθυντή και σχολικό ηγέτη) για επιβεβαίωση και για ενίσχυσή τους με περισσότερες επεξηγήσεις. Τα χαρακτηριστικά της επιτυχημένης ηγεσίας στη δική μας περίπτωση Κατά τη διάρκεια της ανάλυσης των δεδομένων μας κάποια στοιχεία εμφανίζονταν ξανά και ξανά. Αυτά τα στοιχεία μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν σε δύο θέματα: στην έννοια του επιτυχημένου ηγέτη, όπως την έχουν στο μυαλό τους οι συγκεκριμένοι εκπαιδευτικοί, και στα χαρακτηριστικά στα οποία ανταποκρίνεται ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης - διευθυντής, όπως αυτά αναφέρονται μέσα από τη βιβλιογραφία. Πιο κάτω, αναλύονται αυτά τα δύο θέματα και εξάγονται τα ανάλογα συμπεράσματα. Α. Έννοια του επιτυχημένου ηγέτη- διευθυντή. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 419

8 Κατά τη διάρκεια διεξαγωγής της έρευνάς μας, θεωρήσαμε σκόπιμο να εκμαιεύσουμε από την αρχή τις απόψεις που έχουν οι εκπαιδευτικοί για την έννοια του επιτυχημένου ηγέτη, με σκοπό να αντλήσουμε πληροφορίες απαλλαγμένες από τις επιδράσεις της ιστορίας που δώσαμε στην αρχή της συνέντευξης. Έτσι, μέσα από την ανάλυση των δεδομένων, έχουμε διαπιστώσει ότι όλοι οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην έρευνα, αλλά και ο ίδιος ο σχολικός ηγέτης, έχουν στο μυαλό τους τον επιτυχημένο ηγέτη, όχι ως τον απόλυτο κυρίαρχο στο σχολείο, αλλά ως το «συντονιστή» διαχείρισης ανθρώπινων σχέσεων και ηγετικών καθηκόντων. Οι εκπαιδευτικοί της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας συμφωνούν στο γεγονός ότι ο επιτυχημένος ηγέτης δεν συγκεντρώνει πλέον στο πρόσωπό του όλα τα ηγετικά καθήκοντα και ούτε είναι υπεύθυνος μόνο για αυτά. Σύμφωνα με την εκπαιδευτικό 2 : Ο διευθυντής, σήμερα, δεν έχει να επιτελέσει ένα μονοδιάστατο ρόλο. Ως εκ τούτου, πρέπει να ανταποκρίνεται σε ορισμένα χαρακτηριστικά για να μπορεί να ανταποκριθεί στην ανάπτυξη μιας επιτυχημένης ηγεσίας. Οι εκπαιδευτικοί διευκρινίζουν περαιτέρω την έννοια του πολυδιάστατου ρόλου που έχει να επιτελέσει ο σχολικός ηγέτης και αναφέρουν, αρχικά, ότι ο ίδιος έχει την κύρια ευθύνη να αναπτύξει την κατανεμημένη ηγεσία στη σχολική μονάδα. Την πεποίθηση αυτή ενστερνίζεται και ο ηγέτης της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας, ο οποίος και διατείνεται ότι «σε μια επιτυχημένη ηγεσία συμμετέχουν όλα τα μέλη της σχολικής μονάδας με τη δική τους θέληση και όχι μετά από πίεση και επιβολή από το ηγέτη». Ακόμα, ο σχολικός ηγέτης είναι υπεύθυνος να αναπτύξει καλές σχέσεις με το προσωπικό, τους γονείς και την κοινότητα, να γνωρίζει τι συμβαίνει πραγματικά στη σχολική του μονάδα, να προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των μελών του σχολείου και να έχει εκείνα τα χαρακτηριστικά στην προσωπικότητά του που θα του επιτρέπουν να προωθεί τα πιο πάνω. Σκοπός του, όπως διατείνεται η εκπαιδευτικός 5, είναι «να βοηθήσει τα μέλη της σχολικής μονάδας, όχι μόνο να εμπλακούν στην ηγεσία του σχολείου τους, αλλά και να λειτουργούν επιτυχημένα μέσα σε αυτό». Από τα πιο πάνω διαφαίνεται ότι οι αρχικές αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για την έννοια του επιτυχημένου ηγέτη συνάδουν με τα πορίσματα της σύγχρονης βιβλιογραφίας (Green, 2001 Leithwood & Riehl, 2003 Mc Ewan, 2003 Day, 2005 Leithwood κ.ά, 2006 κ.ά.) και μπορούν να συνοψιστούν στις εξής κατηγορίες: δημιουργία και μετάδοση κοινού οράματος, προώθηση κατανεμημένης ηγεσίας, δημιουργία συλλογικής κουλτούρας, κατανόηση και ανάπτυξη προσωπικού (δημιουργία μαθησιακής κοινότητας), προσωπικότητα και δημιουργία παραγωγικών σχέσεων με τους γονείς και την κοινότητα. Β. Χαρακτηριστικά στα οποία ανταποκρίνεται ο ηγέτης διευθυντής της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας, σε σχέση με αυτά που αναφέρονται στη βιβλιογραφία. 1. Δημιουργία και μετάδοση κοινού οράματος. Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρούν ότι η βάση για την ανάπτυξη της επιτυχημένης ηγεσίας είναι η δημιουργία και εκπλήρωση ενός συλλογικού οράματος. Αυτό, εξάλλου, αναφέρεται και ως ένα από τα χαρακτηριστικά του επιτυχημένου ηγέτη, στο οποίο έχουν καταλήξει σύγχρονες έρευνες. Συγκεκριμένα, ο 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 420

9 Noonan (2003) υποστηρίζει ότι ο ρόλος του επιτυχημένου «ηγέτη» είναι να προωθήσει τη διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού, αξιόπιστου και ελκυστικού οράματος. Μέσα από τις συνεντεύξεις, καθώς και μέσα από τα πρακτικά των συνεδριάσεων, έχει διαφανεί ότι ο σχολικός ηγέτης της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας επιδιώκει τον καθορισμό κοινού οράματος, αλλά και τη μετάδοσή του. Ο ίδιος ο ηγέτης αναφέρθηκε στη σημασία που δίνεται στον καθορισμό κοινού οράματος, αναφέροντας ότι «είναι η βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί η επιτυχημένη λειτουργία του σχολείου, αλλά και ο κύριος άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η εργασία μας». Πιο συγκεκριμένα, για τον καθορισμό του κοινού οράματος στο συγκεκριμένο σχολείο, αναφέρεται στα πρακτικά των συνεδριάσεων του προσωπικού ότι «όλο το προσωπικό ήταν παρόν και συμμετείχε στη συζήτηση για τον καθορισμό των στόχων του σχολείου και τον καθορισμό του οράματος» (Συνεδρία προσωπικού, 13/9/06). 2. Προώθηση κατανεμημένης ηγεσίας Οι επιτυχημένοι ηγέτες πρωταρχικά εργάζονται «ανάμεσα» και «με» άλλους ανθρώπους (Leithwood & Riehl, 2003), προωθώντας και αναπτύσσοντας, έτσι, την κατανεμημένη ηγεσία. Όπως υποστηρίζει η Green (2001), για να αναπτυχθεί επιτυχημένη ηγεσία, πρέπει να συνεργαστούν πολλά μυαλά και όχι μόνο ένα. Ο ηγέτης του σχολείου, στο οποίο έχει διεξαχθεί η έρευνα, ενστερνίζεται και υποστηρίζει την προώθηση της κατανεμημένης ηγεσίας. Αυτό επιβεβαιώνεται όχι μόνο από τον ίδιο, αλλά και από τους εκπαιδευτικούς. Πιο συγκεκριμένα, η εκπαιδευτικός 4 αναφέρει σχετικά: Στο σχολείο μας υπάρχει αποκέντρωση. Ο διευθυντής από πέρσι κιόλας που ήρθε στο σχολείο μας, προσπάθησε να εμπλέξει τους εκπαιδευτικούς στη διοίκηση του σχολείου. Κάποιες ενέργειες που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε ότι γίνονται μόνο από το διευθυντή, ίσως τελικά να γίνονται καλύτερα όταν όλοι αναλαμβάνουν να γίνουν ηγέτες και να εμπλακούν σε αυτή τη διαδικασία για ανάπτυξη επιτυχημένης ηγεσίας. Είναι μέρος του ρόλου του διευθυντή, πιστεύω, να δεχτεί αυτή τη μορφή ηγεσίας, για να οδηγήσει τη σχολική μονάδα στην ανάπτυξη μιας επιτυχημένης ηγεσίας. Και ο διευθυντής μας γνωρίζει πολύ καλά αυτό το ρόλο. Αυτό, εξάλλου, διαπιστώνεται και μέσα από τα πρακτικά των συνεδριάσεων, αφού οι υπευθυνότητες διαμοιράζονται ανάμεσα στο προσωπικό, διάφορες αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά, το πρόγραμμα του σχολείου έχει δημιουργηθεί με τη συμμετοχή όλων κ.ά. Όταν σε μια σχολική μονάδα, όπως σε αυτή την περίπτωση, ο σχολικός ηγέτης έχει καταφέρει να εμπλέξει τους εκπαιδευτικούς στην ηγεσία, τότε δίνεται η ευκαιρία σε άλλους ανθρώπους να συνεισφέρουν και να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση, προετοιμάζονται οι μελλοντικοί ηγέτες, μειώνεται το άγχος των διευθυντών και τους δίνεται η ευκαιρία να επικεντρωθούν στις βασικότερες δραστηριότητες (Green, 2001). Για ποιους, όμως, λόγους ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης προωθεί την κατανεμημένη ηγεσία; Οι ερωτηθέντες συμφωνούν στο ότι ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης προωθεί την κατανεμημένη ηγεσία για δύο συγκεκριμένους λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ότι «μας 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 421

10 λαμβάνει υπόψη ως επαγγελματίες και μας έχει εμπιστοσύνη» (εκπαιδευτικός 1). Οι εκπαιδευτικοί πιστεύουν ότι, για να εφαρμόσει κάποιος διευθυντής κατανεμημένη ηγεσία, πρέπει να του το «επιτρέψουν» οι εκπαιδευτικοί του σχολείου, αλλά και οι συνθήκες που επικρατούν σε αυτό. Ο δεύτερος λόγος, για τον οποίο ο εν λόγω σχολικός ηγέτης ενστερνίζεται την κατανεμημένη ηγεσία, είναι για τα εμφανή θετικά αποτελέσματα που έχει. Αυτό διαφαίνεται έντονα μέσα από τα λόγια της εκπαιδευτικού 4: Από πέρσι μας ενέπλεξε στη διοίκηση και οφείλω να ομολογήσω ότι πέτυχε αυτή η στρατηγική. Τελείωσε ένα σχολικό έτος βρίσκοντας όλο το ανθρώπινο δυναμικό ευχαριστημένο. Κανένας από τους εκπαιδευτικούς δεν ήθελε να μετατεθεί, αν και μπορούσαν, οι μαθητές ένιωθαν κοντά τους το διευθυντή και οι γονείς επικοινωνούσαν πολύ καλά μαζί του. Άρα, αφού η συμμετοχική διοίκηση όντως επέφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα, γιατί να μην συνεχίσει να ενστερνίζεται και να προωθεί αυτό τον τρόπο; Ακόμα και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί επικροτούν αυτό τον τρόπο ηγεσίας στο σχολείο, αφού η εμπλοκή τους σε ηγετικά θέματα τους κάνει, όπως ανέφεραν, να νιώθουν ως μέλη ενός οργανισμού που λαμβάνονται υπόψη και είναι υπεύθυνα για την επιτυχημένη λειτουργία του. Έτσι, καταβάλλουν τη μέγιστη προσπάθεια για να το πετύχουν αυτό. 3. Δημιουργία συλλογικής κουλτούρας Ένα από τα χαρακτηριστικά της επιτυχημένης ηγεσίας είναι, σύμφωνα με έρευνες των Leithwood και Riehl (2003), η ενδυνάμωση της σχολικής κουλτούρας, η οποία και βασίζεται στην ανάπτυξη συλλογικότητας. Με αυτό τον τρόπο αναπτύσσονται κοινές νόρμες, αξίες, πεποιθήσεις και συμπεριφορές ανάμεσα στα μέλη της σχολικής μονάδας και προάγεται ο αμοιβαίος σεβασμός και η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ τους. Η ανάπτυξη συλλογικής κουλτούρας στο σχολείο, στο οποίο έχει διεξαχθεί η συγκεκριμένη έρευνα, δεν είναι μόνο επιθυμητή ανάμεσα στα μέλη του σχολείου, αλλά φαίνεται πως έχει ήδη αναπτυχθεί. Όλοι οι εκπαιδευτικοί μιλούν με τα καλύτερα λόγια, τόσο για τις σχέσεις που έχουν με το σχολικό τους ηγέτη, όσο και για τις σχέσεις που έχουν αναπτύξει μεταξύ τους. Αξιοσημείωτες είναι κάποιες φράσεις που έχουν ειπωθεί και δείχνουν ξεκάθαρα την ύπαρξη συλλογικής κουλτούρας: «έχουμε δέσει ως ομάδα», «λειτουργούμε ως μια οικογένεια», «έχουμε αναπτύξει ένα κοινό κώδικα επικοινωνίας», «προάγεται η συνεργασία, η ανταλλαγή ιδεών, η αλληλοβοήθεια και η εμπιστοσύνη». Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην έρευνα, καθώς και οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί του σχολείου, πιστεύουν ότι αυτή η συλλογική κουλτούρα, αν και υπήρχε σε κάποιο βαθμό και τα προηγούμενα χρόνια, ενδυναμώθηκε με τον ερχομό του συγκεκριμένου σχολικού ηγέτη. Ο ίδιος ο σχολικός ηγέτης ανέφερε τη βάση πάνω στην οποία κατάφερε να ενδυναμώσει τη συλλογική κουλτούρα στο σχολείο, λέγοντας: Με τον ερχομό μου στο σχολείο, δεν έψαξα να βρω τι επικρατούσε στο σχολείο τις προηγούμενες χρονιές, ποιες ήταν οι σχέσεις μεταξύ των συναδέλφων και 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 422

11 μεταξύ του προσωπικού με τους προηγούμενους διευθυντές. Για μένα ήτανε μια καινούρια αρχή, γυρίσαμε σελίδα σε ότι συνέβαινε πριν και προσπάθησα να ενθαρρύνω την ανάπτυξη των σχέσεών μας πάνω σε μια υγιή βάση, η οποία και χαρακτηρίζεται από τον αμοιβαίο σεβασμό, την αλληλοεκτίμηση, τη συνεργασία και, γενικότερα τη συλλογικότητα. Οι εκπαιδευτικοί πιστεύουν ότι, πέραν της προσπάθειας του σχολικού τους ηγέτη, αυτή η συλλογική κουλτούρα έχει δημιουργηθεί, γιατί και οι ίδιοι το είχαν επιδιώξει. Ο εκπαιδευτικός 6 αναφέρει ότι «όλοι οι συνάδελφοι είναι υπεύθυνοι και ενδιαφέρονται για το συλλογικό καλό και όχι μόνο για τα δικά τους συμφέροντα». Κατ επέκταση, όλοι επιδιώκουν να συνεργάζονται για να αναπτυχθεί, όπως υποστηρίζει ο Day (2005), μια «έμπιστη συνεργατική κοινότητα» και όχι, απλά, ένας τυπικός οργανισμός. 4. Κατανόηση και ανάπτυξη προσωπικού Η προσωπική υποστήριξη που παρέχει ο ηγέτης στα μέλη του προσωπικού του, καθώς και η προώθησή τους για περαιτέρω ανάπτυξη, είναι οι άξονες, οι οποίοι συνθέτουν το τέταρτο χαρακτηριστικό του επιτυχημένου ηγέτη, όπως υποστηρίζουν οι σύγχρονοι ερευνητές (Leithwood και Riehl, 2003). Μέσα από τη προσεκτική μελέτη των δεδομένων που έχουν συλλεχθεί για τους σκοπούς της συγκεκριμένης έρευνας, έχουμε διαπιστώσει ότι ο ηγέτης αυτής της σχολικής μονάδας κατανοεί και υποστηρίζει τα μέλη του προσωπικού του, ενισχύοντας, έτσι, πέραν από τις τυπικές επαγγελματικές σχέσεις και τις ανθρώπινες. Ο ίδιος ο σχολικός ηγέτης επιβεβαιώνοντας αυτό το εύρημα αναφέρει: Κάθε συνάδελφος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως επαγγελματίας, αλλά πρώτιστα ως άνθρωπος. Γι αυτό, με τον ερχομό μου στο σχολείο, προσπάθησα να γνωρίσω τον καθένα προσωπικά τις ικανότητες, τις ιδιαιτερότητες, τα προβλήματά του, έτσι ώστε να τον κατανοώ καλύτερα και να στέκομαι δίπλα του όταν υπάρχει ανάγκη. Επίσης, προσπάθησα να τους δώσω την ευκαιρία να με γνωρίσουν και αυτοί ως άνθρωπο, έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια αμοιβαία ανθρώπινη σχέση μεταξύ μας πέραν από την επαγγελματική. Οι εκπαιδευτικοί, επιπρόσθετα, πιστεύουν ότι από τη στιγμή που όλοι οι συνάδελφοι έχουν αποδείξει ότι είναι ευσυνείδητοι, ακολουθούν τους κανονισμούς του σχολείου και εργάζονται για να πετύχουν το καλύτερο αποτέλεσμα, τότε και «ο ίδιος ο διευθυντής μας μάς θεωρεί κοντά του, μας αντιμετωπίζει ως συνεργάτες του και έχει αναπτύξει μαζί μας πέραν από τις επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις» (εκπαιδευτικός 5). Πιο συγκεκριμένα, ο εκπαιδευτικός 6 αναφέρει ότι «ο διευθυντής μας νοιάζεται, μας συμπαραστέκεται, μας βοηθά και μας στηρίζει όχι μόνο σε επαγγελματικά, αλλά και σε προσωπικά θέματα. Αυτή του η στάση είναι και ένα από τα δυνατά σημεία της επιτυχημένης ηγεσίας του». Αυτό, εξάλλου, διατείνονται και οι Day και Harris (1998), οι οποίοι υποστηρίζουν μέσα από τις έρευνές τους ότι οι επιτυχημένοι ηγέτες στηρίζονται σε αξίες όπως ενδιαφέρον, ισότητα, υποστήριξη, εμπιστοσύνη και υψηλές προσδοκίες. Από τις συνεντεύξεις που έγιναν, καθώς και από την προσωπική πείρα της μιας από εμάς κατά τη διάρκεια της συμμετοχικής παρατήρησης, αναδύεται το συμπέρασμα ότι οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται και έχουν ανάγκη ένα σχολικό ηγέτη που να είναι 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 423

12 ανθρώπινος, να τους στηρίζει, να ενισχύει την κάθε προσπάθειά τους, να δείχνει ότι τους σέβεται και τους εκτιμά και να μην διατηρεί μια στάση απόμακρη και τυπική από αυτούς. Με αυτά τα δεδομένα, οι εκπαιδευτικοί νιώθουν πιο καλά να συνεργαστούν με το διευθυντή τους, «είναι έτοιμοι να κάνουν αμοιβαίες υποχωρήσεις, όταν υπάρξει ανάγκη, ανταλλάζουν ευκολότερα ιδέες και απόψεις και δεν νιώθουν ότι κρίνονται ή προσβάλλονται. Όσον αφορά στην προώθηση ανάπτυξης του προσωπικού, ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης περιορίζεται στο να ενθαρρύνει τη δημιουργία μαθησιακής κοινότητας, αφήνοντας στην κρίση και στην επιθυμία του καθενός το βαθμό στον οποίο θέλει ο ίδιος να αναπτυχθεί. Οι εκπαιδευτικοί δεν πιστεύουν ότι με το να τους πιέζει και να τους επιβάλλει να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικά σεμινάρια ή να τους κάνει κριτική για τον τρόπο που εργάζονται, σύμφωνα με τις σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας που αναδύονται συνεχώς, θα καταφέρει να τους προωθήσει να αναπτυχθούν περαιτέρω επαγγελματικά. 5. Προσωπικότητα Μέσα από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, έχει διαφανεί ότι ένας επιτυχημένος ηγέτης κατέχει τις απαραίτητες διοικητικές και ηγετικές ικανότητες, καθώς και ένα σύνολο προσωπικών χαρακτηριστικών, που τον βοηθούν να διαχειριστεί επιτυχημένα, τόσο αυτές τις ικανότητες, όσο και το ανθρώπινο δυναμικό που βρίσκεται γύρω του. Τα ευρήματα διάφορων ερευνών (Bradley,1988 Leigh, 1994 Scheeres, 1992) εισηγούνται ότι ένας επιτυχημένος σχολικός ηγέτης πρέπει να σκέφτεται ξεκάθαρα, να έχει αναπτύξει καλές σχέσεις με τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν, να είναι εύστροφος, να έχει ευρύτητα πνεύματος και να είναι ώριμος πνευματικά, να ενθαρρύνει συνεργατικές μεθόδους και να προωθεί κοινό όραμα, να θέτει υψηλές προσδοκίες για τον εαυτό του και τους εκπαιδευτικούς κ.ά. (Dean, 1999). Μέσα από την ανάλυση των δεδομένων, έχουμε διαπιστώσει ότι ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης ανταποκρίνεται στα περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά, όπως βέβαια υποστηρίζουν οι εκπαιδευτικοί. Πιο συγκεκριμένα, οι εκπαιδευτικοί συμφωνούν μεταξύ τους και αναφέρουν ότι ο σχολικός ηγέτης τους: «Είναι ευέλικτος, ανεκτικός, ευδιάθετος, ομιλητικός, χαμογελαστός» (εκπαιδευτικός 1). «είναι επικοινωνιακός είναι κοινωνικός και για αυτό το λόγο έχει αναπτύξει πολύ καλές σχέσεις με όλους. Επίσης, είναι δεκτικός και ευδιάθετος» (εκπαιδευτικός 3). «Έχει τις κοινωνικές δεξιότητες να κερδίσει τους ανθρώπους γύρω του.» (εκπαιδευτικός 4). Επίσης, όπως διατείνεται η εκπαιδευτικός 2: Είναι ικανός να κρίνει καταστάσεις και να λαμβάνει την κατάλληλη απόφαση στην κατάλληλη στιγμή μπορεί να επιβληθεί ως προσωπικότητα, είναι δυναμικός και λαμβάνεται υπόψη ο λόγος του είναι άτομο που μπορεί να «ακούσει», είναι καλός συζητητής και αποδέχεται καινούριες και διαφορετικές απόψεις και ιδέες. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 424

13 Με αυτά τα δεδομένα συμπεραίνουμε ότι ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης έχει καταφέρει να ισορροπήσει την ιδιότητά του ως ηγέτης της σχολικής μονάδας με την ανθρώπινη πλευρά του. Ηγέτης δεν είναι ο τυπικός επαγγελματίας που ενεργεί γραφειοκρατικά και αυτόνομα, αλλά αυτός που λαμβάνει υπόψη του και ενεργεί σύμφωνα με τους ανθρώπους που έχει γύρω του. 6. Δημιουργία παραγωγικών σχέσεων με τους γονείς και την κοινότητα Ένας επιτυχημένος ηγέτης πρέπει να αναγνωρίσει τη σημασία που έχουν οι γονείς και η κοινότητα στη λειτουργία του σχολείου και να προσπαθήσει να αναπτύξει εποικοδομητικές και παραγωγικές σχέσεις μαζί τους. Οι σχέσεις, που θα αναπτύξει ο διευθυντής μαζί τους, είναι μεγάλης σημασίας για την ομαλή λειτουργία της σχολικής μονάδας. Μέσα από τις συνεντεύξεις μπορούν να εντοπισθούν δύο παράμετροι σε σχέση με τους γονείς. Από τη μια, ο εν λόγω σχολικός ηγέτης φαίνεται να έχει αναπτύξει πολύ καλές σχέσεις με τους γονείς. Η έννοια «καλές σχέσεις» έχει διευκρινιστεί από τον ίδιο ότι δεν σημαίνει απαραίτητα και «φιλικές σχέσεις» με τους γονείς, αλλά ούτε ότι επιτρέπεται από αυτούς να εμπλακούν σε μεγάλο βαθμό στην ηγεσία του σχολείου, όπως έχει αναφερθεί και πιο πάνω. Ο σχολικός ηγέτης δέχεται τους γονείς στο γραφείο του, ακούει τα προβλήματα που, ίσως, έχουν, συζητά μαζί τους, τους βοηθά και συνεργάζεται μαζί τους. Το σημαντικότερο, όμως, το οποίο φαίνεται να έχει επιτύχει ο συγκεκριμένος σχολικός ηγέτης, και αυτό που θεωρούν οι εκπαιδευτικοί σε αυτό το θέμα ως «ένα από τα θετικότερα στοιχεία στον τρόπο ηγεσίας του» (εκπαιδευτικός 6), είναι το ότι έχει καταφέρει να θέσει όρια στους γονείς, χωρίς να τους κακοκαρδίσει. Η εκπαιδευτικός 4, πιο συγκεκριμένα, αναφέρει «όταν χρειαστεί, προσπαθεί να τους περάσει το μήνυμα ότι υπάρχουν όρια στην εμπλοκή τους στις ενδοσχολικές διαδικασίες» και βάζει όριο στη συμμετοχή τους σε θέματα ηγεσίας του σχολείου. Αυτή είναι και η δεύτερη παράμετρος σε σχέση με τους γονείς. Αν και οι έρευνες έχουν καταδείξει τη σημαντικότητα της μεγάλης εμπλοκής των γονέων στην ηγεσία, ο συγκεκριμένος ηγέτης και οι εκπαιδευτικοί πιστεύουν ότι η εμπλοκή τους πρέπει να έχει όρια. Αυτό το δύσκολο ρόλο έχει καταφέρει να επιτύχει ο ηγέτης του συγκεκριμένου σχολείου, χωρίς να χαλάσει τις πολύ καλές σχέσεις που έχει μαζί με τους γονείς. Συμπερασματική δήλωση Απ ότι έχει διαφανεί από την ανάλυση των δεδομένων μας, ο ηγέτης της σχολικής μονάδας, στην οποία έχει διεξαχθεί η έρευνα, φάνηκε να ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στα έξι χαρακτηριστικά της επιτυχημένης ηγεσίας, όπως αυτά εντοπίζονται μέσα από τη βιβλιογραφία. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο εν λόγω σχολικός ηγέτης φάνηκε να ανάγεται ως η ηγετική φυσιογνωμία της σχολικής μονάδας, η οποία και προωθεί ένα τέτοιο τρόπο ηγεσίας, σύμφωνα με τον οποίο διευθυντής και εκπαιδευτικοί γίνονται συνεργάτες και συνοδοιπόροι στο δύσκολο έργο της ηγεσίας του σχολείου για την επίτευξη του κοινού οράματος, εργάζονται συλλογικά σε ένα περιβάλλον ανθρώπινο, στο οποίο κυριαρχούν οι αξίες του σεβασμού, της αμοιβαίας εκτίμησης και της αλληλοκατανόησης και συνεργάζονται εποικοδομητικά και δημιουργικά με εξωτερικούς φορείς, για την καλύτερη λειτουργία του σχολείου. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 425

14 Η επιτυχημένη ηγεσία είναι ένα παζλ χαρακτηριστικών, τα κομμάτια του οποίου κάθε διευθυντής πρέπει να γνωρίζει και να εφαρμόζει, ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται και το ανθρώπινο δυναμικό το οποίο έχει μπροστά του, έτσι ώστε να συνθέσει με επιτυχία την τελική εικόνα της ηγεσίας του. Αυτή η εργασία μπορεί να συνεισφέρει σε όσους μελετούν την επιτυχημένη ηγεσία στην Κύπρο να καταλάβουν καλύτερα τις διαστάσεις της καθώς, επίσης, και όσους εκπαιδευτικούς ηγέτες ενδιαφέρονται να ασκούν πιο επιτυχημένη ηγεσία, ώστε να σκεφτούν κριτικά τις δικές τους πρακτικές. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, τα λόγια του Σλέσιντζερ (1988) για τον επιτυχημένο ηγέτη: Βιβλιογραφία Η σκέψη ότι ένας λαός μπορεί να καθοδηγηθεί ανώνυμα έχει σήμερα κατοχυρωθεί ανάμεσα στις πιο ανόητες. Η ανθρωπότητα δεν επιτυγχάνει απολύτως τίποτα χωρίς τις πρωτοβουλίες των ευρηματικών ανθρώπων, μεγάλων ή μικρών, τους οποίους εμείς οι υπόλοιποι μιμούμαστε. Αυτοί είναι οι μοναδικοί φορείς της ανθρώπινης προόδου. (Θεοφιλίδης & Στυλιανίδης, 2000, σ.1). Αγγλική Alvy, H. & Robbins, P. (1998). If I only knew: Success and strategies for navigating the principalship. Thousand Oaks, CA: Corwin Press. Bassey, M. (1999). Case study research in educational settings. Buckingham:Open University Press. Burgess, R. G. (1982). Keeping a research diary. Cambridge Journal of Education, 36(1), Day, C. (2005). Sustaining success in challenging contexts: leadership in English schools. Journal of Educational Administration, 43 (6), Dean, J. (1999). Improving the primary school. London: Routledge. Fullan, M. (2002). The change leader. Educational Leadership, 59(8), Green, H. (2001). Ten questions for school leaders. School Leadership and Management, 22(2), Hammersley-Fletcher, L. and Brundrett, M. (2005). Leaders on leadership: the impressions of primary school head teachers and subject leaders. School Leadership and Management, 25(1), Hopkins, D. (2001). School improvement for real. London: Routledge/Falmer. Leithwood, K. & Rielh, C. (2003). What we know about successful school leadership. Philadelphia, P.A.: Laboratory for students Success, Temple University. Leithwood, K., Day, C., Sammons, P., Harris, A. & Hopkins, D. (2006). Seven strong claims about successful school leadership. Nottingham: NCSL. Lincoln, Y. S. (Ed.). (1985). Organizational theory and inquiry: The paradigm revolution. Beverly Hills, CA: Sage. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage. Mc Ewan, K. E. (2003). 10 Traits of highly effective principals. Thousand Oaks, CA: Corwin Press. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Thousand Oaks, CA: Sage. Noonan, J. S. (2003). The elements of leadership. What you should know. USA: Scarecrow Press. Perez et al (1999). How to turn a school around. Thousand Oaks, CA: Corwin Press. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 426

15 Southworth, G. (2005). Learning-centered leadership. In: B. Davies (Ed.). The essentials of school leadership, (pp ). Thousand Oaks, CA: Corwin Press. Ελληνική Θεοφιλίδης, Χρ. (1999). Εκπαιδευτικοί στοχασμοί: έλλογη παιδαγωγική δράση και διοίκηση σχολείου. Λευκωσία: Έκδοση του συγγραφέα. Θεοφιλίδης, Χρ. & Στυλιανίδης, Μ. (2000). Φιλοσοφία και πρακτική της διοίκησης δημοτικού σχολείου στην Κύπρο. Λευκωσία: Έκδοση των συγγραφέων. Πηγιάκη, Π. (2004). Εθνογραφία: Η μελέτη της ανθρώπινης διάστασης στην κοινωνική και παιδαγωγική έρευνα. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη. Σαϊτής, Χ. (1992). Οργάνωση και διοίκηση της εκπαίδευσης. Αθήνα. Πηγές από το Διαδίκτυο Day, C. & Harris, A. (1998). Effective school leadership. National College for School Leadership. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: Reynolds, D. (χ.χ.). Effective school leadership: the contributions of school effectiveness research. National College for School Leadership. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: contributions-of-school-effectiveness-research.pdf 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 427

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com 1 Δομή της παρουσίασης Κατανεμημένη ηγεσία: 1. Έννοια και σημασία 2. Έρευνες σε διάφορες χώρες 3. Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Δέκα ισχυρές παραδοχές για μια πετυχημένη σχολική ηγεσία Day, Sammons, Hopkins,

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές της συμμετοχικής ηγεσίας όπως αυτές εμφανίζονται μέσα από την περίπτωση ενός σχολείου

Αρχές της συμμετοχικής ηγεσίας όπως αυτές εμφανίζονται μέσα από την περίπτωση ενός σχολείου Αρχές της συμμετοχικής ηγεσίας όπως αυτές εμφανίζονται μέσα από την περίπτωση ενός σχολείου Χατζηγιάννη Μαργαρίτα Πανεπιστήμιο Λευκωσίας & Αγγελίδης Παναγιώτης Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Περίληψη Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καλτσάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ17.03

Κωνσταντίνος Καλτσάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ17.03 Κωνσταντίνος Καλτσάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ17.03 Ζητήματα Οργάνωσης, Διοίκησης της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης 8/11/2014, Διευθυντές Σχολικών Μονάδων Α Αθήνας Η σημερινή πραγματικότητα Αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας ΚΟΕΔ Μαρία Γεωργίου, Μαρία Ηλιοφώτου-Μένον, Όλγα Παπαγιάννη, Πέτρος Πασιαρδής, Γιάννης Σαββίδης, Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου Δρ Μάριος Στυλιανίδης ΕΔΕ, ΥΠΠ 15 Μαΐου 2012 Δομή Παρουσίασης 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες

Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες Δρ. Παρασκευή Χατζηπαναγιώτου Επίκουρη Καθηγήτρια Εκπαιδευτικής Διοίκησης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου P.Chatzipanagiotou@euc.ac.cy Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκπαιδευτικών πυρήνων για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στη μαθησιακή διαδικασία στη σχολική μονάδα

Πρόγραμμα εκπαιδευτικών πυρήνων για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στη μαθησιακή διαδικασία στη σχολική μονάδα Πρόγραμμα εκπαιδευτικών πυρήνων για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στη μαθησιακή διαδικασία στη σχολική μονάδα Χριστόδουλος Τασουρής, Συνεργάτης Τομέα Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Ερευνητικό Πρόγραμμα «Αξιολόγηση Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας στα δημόσια σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης της Κύπρου» 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Αξιολόγηση του μαθητή Βασικός στόχος της αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχύτητα Πολλαπλασιασμός και αχρήστευση γνώσεων Τεχνολογική επανάσταση Παγκοσμιοποίηση δικτύων Πολυπολιτισμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ71Κ / Διαχείριση αλλαγής, σχολική αποτελεσματικότητα και στρατηγικός σχεδιασμός

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ71Κ / Διαχείριση αλλαγής, σχολική αποτελεσματικότητα και στρατηγικός σχεδιασμός Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ71Κ / Διαχείριση αλλαγής, σχολική αποτελεσματικότητα και στρατηγικός σχεδιασμός Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστήμες της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Διοίκηση, Εποπτεία και Συμβουλευτική Σχολικών Μονάδων

Οργάνωση Διοίκηση, Εποπτεία και Συμβουλευτική Σχολικών Μονάδων Οργάνωση Διοίκηση, Εποπτεία και Συμβουλευτική Σχολικών Μονάδων Ο Ρόλος της Ηγεσίας του Σχολείου για τη δημιουργία μιας Επαγγελματικής Μαθησιακής Κοινότητας Πολυάνθη Τσίγκου, ΜΑ Συνδιευθύντρια Κολλεγίου

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση 3 Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum Συνοπτική Έκθεση Συνοπτική Έκθεση Η παρούσα έκθεση αναλύει και αξιολογεί τις τρέχουσες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση εκπαιδευτικών στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: εισαγωγικές παρατηρήσεις

Επαγγελματική μάθηση εκπαιδευτικών στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: εισαγωγικές παρατηρήσεις Επαγγελματική μάθηση εκπαιδευτικών στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: εισαγωγικές παρατηρήσεις Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Λοϊζίδου Προϊσταμένη Τομέα Επιμόρφωσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 23 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ Δρ. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΠ65 Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Τι είναι η τριγωνοποίηση; Ποια είδη τριγωνοποίησης υπάρχουν; Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο είδος; Τι μας προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης στη σχολική μονάδα: Ο ρόλος του ηγέτη

Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης στη σχολική μονάδα: Ο ρόλος του ηγέτη Η υποστήριξη της επαγγελματικής μάθησης στη σχολική μονάδα: Ο ρόλος του ηγέτη Δρ Αθηνά Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 4 Ιουνίου, 2016 Περιεχόμενο παρουσίασης Α. Πραγματικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Σχολικής Τάξης μέσα από ομαδοσυνεργατική προσέγγιση. Μπέλλου Ιωάννα: Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής

Διαχείριση Σχολικής Τάξης μέσα από ομαδοσυνεργατική προσέγγιση. Μπέλλου Ιωάννα: Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής Διαχείριση Σχολικής Τάξης μέσα από ομαδοσυνεργατική προσέγγιση Μπέλλου Ιωάννα: Σχ. Σύμβουλος Πληροφορικής ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ορισμός O σχολική αίθουσα O κοινωνική ομάδα O σύστημα σχέσεων O σύστημα αλληλεπιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανατομία ενός δημοτικού σχολειού μέσα από το φακό της κατανεμημένης ηγεσίας

Η ανατομία ενός δημοτικού σχολειού μέσα από το φακό της κατανεμημένης ηγεσίας Η ανατομία ενός δημοτικού σχολειού μέσα από το φακό της κατανεμημένης ηγεσίας Γιάγκου Γιάγκος Πανεπιστήμιο Λευκωσίας & Θεοφιλίδης Χρήστος Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Περίληψη Στόχος της εργασίας αυτής ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και ομαδική εργασία

Ηγεσία και ομαδική εργασία Ηγεσία και ομαδική εργασία Παπαθεοδώρου Μαρία ΤΕ Νοσηλεύτρια, MBA, Προϊσταμένη Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ηγεσία και ομαδική εργασία Συνθετότητα και πολυπλοκότητα σύγχρονης εποχής Μέλος

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015

Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς. Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης. Σχολική χρονιά: 2014-2015 Δημόσιο Νηπιαγωγείο Δρομολαξιάς Έρευνα Δράσης-Κλίμα τάξης Σχολική χρονιά: 2014-2015 Συμμετείχαν: Διευθύντρια: Σοφία Αλεξάνδρου Εκπαιδευτικοί: Δώρα Χαραλάμπους (συντονίστρια σχολείου) Χριστοθέα Στυλιανίδου

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Γεωργία Πασιαρδή, ιευθύντρια Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης ρ. Γιάννης Σαββίδης, ιευθυντής Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης, Μέλος Σ.Ε.Π. Α.Π.ΚΥ.

ρ. Γεωργία Πασιαρδή, ιευθύντρια Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης ρ. Γιάννης Σαββίδης, ιευθυντής Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης, Μέλος Σ.Ε.Π. Α.Π.ΚΥ. 1 Eργαστήριο 2: Καλές Πρακτικές Παιδαγωγικής Ηγεσίας ρ. Γεωργία Πασιαρδή, ιευθύντρια Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης ρ. Γιάννης Σαββίδης, ιευθυντής Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης, Μέλος Σ.Ε.Π. Α.Π.ΚΥ. «Η

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ)

Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ) Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ) Επαγγελματική κοινότητα Μάθησης (ΕΚΜ) Professional learning community (PLC) Μια συνεχής διαδικασία στην οποία οι εκπαιδευτικοί εργάζονται από κοινού

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του σχολείου

Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του σχολείου Δρ Ανδρέας Θεοδωρίδης & Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2010-2011 Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης ( )

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης ( ) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης (2008-2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Μέσα στα πλαίσια των Προγραμμάτων Επιμόρφωσης των Στελεχών της Εκπαίδευσης (Π.Ε.Σ.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Παρατήρηση διδασκαλίας Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα Ο μάχιμος εκπαιδευτικός, αποτελεί, καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

(Δεκέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας

(Δεκέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Αξιολόγηση των Προεπαγγελματικών Προγραμμάτων που Εφαρμόζονται στα Ειδικά Σχολεία και στις Ειδικές Μονάδες Μέσης και Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (Δεκέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Get There Ταξίδι προς την Απασχόληση

Get There Ταξίδι προς την Απασχόληση Get There Ταξίδι προς την Απασχόληση Διεθνής Έκθεση Αναφοράς Ανάλυσης Αναγκών για την Κύπρο Φεβρουάριος 2016 IO1 How to Get There? Η έκθεση αναφοράς αναπτύχθηκε από: This project has been funded with support

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ PRO SKILLS

Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ PRO SKILLS Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ PRO SKILLS «Το παιχνίδι είναι γνώση, συναίσθημα και δράση» Η «Εργαλειοθήκη» Pro Skills δημιουργήθηκε και προσφέρεται, προκειμένου να προωθήσει την μεθοδολογία του Pro Skills, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ΠΑΙΔΕΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΝΕΟΛΑΙΑ 2 Το όραμά μας: Συμβολή στη διαμόρφωση εγγράμματων πολιτών με δεξιότητες, υπευθυνότητα, δημοκρατικό ήθος, ιστορική ταυτότητα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ESSDE - Κοινή δήλωση αποτελέσματος των EFEE/ETUCE με θέμα «Η προώθηση της αυτοαξιολόγησης των σχολείων και των εκπαιδευτικών»

ESSDE - Κοινή δήλωση αποτελέσματος των EFEE/ETUCE με θέμα «Η προώθηση της αυτοαξιολόγησης των σχολείων και των εκπαιδευτικών» ESSDE Κοινή δήλωση αποτελέσματος των EFEE/ETUCE με θέμα «Η προώθηση της αυτοαξιολόγησης των σχολείων και των εκπαιδευτικών» Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι στον τομέα της εκπαίδευσης EFEE (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: 07 Μαρτίου, 2013 2 0

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγική Ενότητα. 28. Ιστοσελίδα:

Εισαγωγική Ενότητα. 28. Ιστοσελίδα: Εισαγωγική Ενότητα Στην παρούσα ενότητα τα παιδιά επαναφέρουν έννοιες από τη Γ τάξη και εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους σχετικά με την προσωπική τους ιστορία. Καθώς οργανώνουμε την ενότητα, προσπαθούμε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ. Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ. Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών Bασικό συνθετικό στοιχείο και παράλληλα ζητούμενο για τη Δημοκρατία αποτελεί η εμπεδωμένη σχέση, η επικοινωνία και

Διαβάστε περισσότερα

Το συνεργατικό-δημιουργικό μοντέλο διοίκησης

Το συνεργατικό-δημιουργικό μοντέλο διοίκησης Το συνεργατικό-δημιουργικό μοντέλο διοίκησης Γιάγκου Γιάγκος Πανεπιστήμιο Λευκωσίας & Θεοφιλίδης Χρήστος Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Εισαγωγή Οι Harris & Muijs (2003), στηριζόμενοι στη διεθνή βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ και ΕΠ. ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΦΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΗ. Γ. Ευθυμίου Επαρχιακού ΠΛΕ- Μ.Ε Πάφου

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ και ΕΠ. ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΦΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΗ. Γ. Ευθυμίου Επαρχιακού ΠΛΕ- Μ.Ε Πάφου ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ και ΕΠ. ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΦΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΗ Γ. Ευθυμίου Επαρχιακού ΠΛΕ- Μ.Ε Πάφου Οκτώβριος 2012 1 Προσφέρει ίσες ευκαιρίες μόρφωσης Στοχεύει στη διάδοση της γνώσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΡΟΪΣΑΜΕΝΟΤ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΟΤ ΣΜΗΜΑΣΟ

ΗΓΕΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΡΟΪΣΑΜΕΝΟΤ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΟΤ ΣΜΗΜΑΣΟ ΗΓΕΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΡΟΪΣΑΜΕΝΟΤ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΟΤ ΣΜΗΜΑΣΟ Κάθε σύγχρονη νοσηλευτική μονάδα απαιτεί: υψηλά πρότυπα απόδοσης σε ότι αφορά την ποιότητα και την ποσότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών έναν προϊστάμενο με

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ

Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ stylmarios@cytanet.com.cy Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Συνέδριο ΠΑΔΕΔ, 19 Μαρτίου 2014 1 2 3 4 Αυτοαξιολόγηση διδασκαλίας (τι, γιατί, πώς, στάδια, τρόποι, προϋποθέσεις, εστίαση ) Γνωριμία με ένα εργαλείο παρατήρησηςαυτοαξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων»

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας Κοδριγκτώνος 12, 210 8203573, 210 8203 803 http://este.dmst.aueb.gr/ «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η προώθηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΟΙ. «Απόκτησε τη δύναμη να πετύχεις στον εθελοντισμό, στην εργασία, στη ζωή»

ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΟΙ. «Απόκτησε τη δύναμη να πετύχεις στον εθελοντισμό, στην εργασία, στη ζωή» ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΟΙ «Απόκτησε τη δύναμη να πετύχεις στον εθελοντισμό, στην εργασία, στη ζωή» ΣΤΟΧΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Βραχυπρόθεσμοι στόχοι Ανάπτυξη δεξιοτήτων ηγεσίας Ανάπτυξη δράσεων για θετικές αλλαγές στην κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ Ακ. έτος 2013-14 ΗΓΕΣΙΑ ΗΓΕΤΕΣ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ Ηγέτης: Το άτομο που στο πλαίσιο ενός συνόλου ασκεί την μεγαλύτερη επιρροή στα υπόλοιπα μέλη (δεν ταυτίζεται πάντα με την

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα