Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης Όμιλος Φιλαναγνωσία και Σχολική Βιβλιοθήκη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης Όμιλος Φιλαναγνωσία και Σχολική Βιβλιοθήκη"

Transcript

1 1

2 2

3 Εξόριστε Ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε τι βλέπεις 3 Το Αιγαίο του Γιάννη Ρίτσου επιμέλεια: Δώρα Μέντη (Γυμνάσιο), Γιώργος Θώδης (Λύκειο) σχολικό έτος

4 4

5 5 Από το στρατόπεδο εξορίας της Λήμνου ως τον κατ οίκον περιορισμό στη Σάμο Ι. Ιούλιος 1948-Αύγουστος 1952 Κοντοπούλι Λήμνου, Ιούλιος 1948-Μάιος 1949 Μακρόνησος, Μάιος 1949-Ιούλιος 1950 Άη Στράτης, Ιούλιος 1950-Αύγουστος 1952 ΛΗΜΝΟΣ Ημερολόγια εξορίας Ι, ΙΙ (Κοντοπούλι, Ποιήματα, τ. 5, Τα Επικαιρικά, 1979 (3), σ ) Καπνισμένο τσουκάλι (Κοντοπούλι Λήμνου, Ποιήματα, τ. 3, 1964, σ ). ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΣ Ημερολόγια εξορίας ΙΙΙ (Μακρόνησος Ποιήματα, τ. 5, σ ) Πέτρινος χρόνος (Μακρόνησος Αυγ.-Σεπτ Ποιήματα, τ. 5, σ ) [«Αποχαιρετισμός» Γρηγόρης Αυξεντίου] Οι γειτονιές του κόσμου (Μακρόνησος, Αη Στράτης τ. 5, σ ). ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ «Γράμμα στο Ζολιό Κιουρί» (Άη Στράτης, Ποιήματα, τ. 3, σ ) «Το ποτάμι κ εμείς» (Άη Στράτης, Ποιήματα, τ. 3, σ ) «Ακροβολισμός» (Άη Στράτης, Ποιήματα, τ. 3, σ [Ανυπόταχτη πολιτεία 1 (Αθήνα Ποιήματα, τ. 3, σ ).

6 ΙΙ. Απρίλιος Οκτώβριος 1970 Γυάρος, τέλη Απριλίου 1967 Παρθένι Λέρου, Μάϊος 1967-Οκτώβριος 1968 Καρλόβασι Σάμου, Δεκέμβριος 1968-Οκτώβριος ΓΥΑΡΟΣ Μαντατοφόρες (Γυάρος, *Σάμος Μάης 1967-Δεκέμβρης 1969, Ποιήματα, τ. 5, σ ). ΛΕΡΟΣ Ο τοίχος μέσα στον καθρέφτη (Παρθένι Λέρου, Νοέ Ιαν. 1968, 56 ποιήματα) Πέτρες (Λέρος, ) Επαναλήψεις Β (Λέρος 17 Μαρτίου-29 Οκτ. 1968) 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (Σεπτέμβριος 1968, Σάμος 1970). ΣΑΜΟΣ Ο τοίχος μέσα στον καθρέφτη (Αθήνα-Σάμος, Μαρτ.-Οκτ. 1971, 77 ποιήματα) Επαναλήψεις Γ (Σάμος Ιούνιος 1969) Κιγκλίδωμα (Σάμος ) Χειρονομίες (Σάμος, ) Διάδρομος και σκάλα (1970) Χάρτινα Α (1970).

7 ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑΝΝΗ ΡΙΤΣΟΥ ( ) Μαϊου. Γέννηση στη Μονεμβασιά Λακωνίας. Τέταρτο παιδί της αρχοντικής οικογένειας του Ελευθερίου Δ. Ρίτσου ( ) και της Ελευθερίας Βουζουναρά ( ). εντούτοις εμένα δε μ άρεσε να δίνω λεπτομέρειες της γενεαλογίας μου τι Βενετσιάνοι και καπεταναίοι Μονοβασιώτες και χωλοί τσιφούτηδες μεγαλογαιοκτήμονες κι αμάξια δεν ξέρω τίποτα μόνο το μέγα βράχο τις ελιές τ αμπέλια και τη θάλασσα ξέρω με τους ξερακιανούς αγρότες με τις ψάθες τους και τις μουστάκες ντάλα μεσημέρι του Αλωνάρη σαν τους αγριότριχους βυζαντινούς αγίους με τα φλωροκαπνισμένα φωτοστέφανά τους φαγωμένα στις άκρες και τις γερόντισσες τις μαυρομαντιλούσες να δαγκώνουν την υπομονή τους μπρος στην άδεια σκάφη του σπιτιού γονατισμένες και το Λευτέρη το μικρόν αλογοδαμαστή που αποπατούσε κάτου απ τη συκιά τρώγοντας ένα μήλο και τους ψαράδες με τις καλαθούνες τους που σεργιανάγαν όρθιοι στο Μυρτώο με τ ολόγιομο φεγγάρι (Το τερατώδες αριστούργημα, Γίγνεσθαι, Ποιήματα τ. 7, Κέδρος 1977, σ ) Φοίτηση στο 5ετές Δημοτικό Σχολείο Μονεμβασιάς. Οικονομικές δυσχέρειες και προβλήματα υγείας ταλαιπωρούν την οικογενειακή ζωή.

8 Μαζί με τη αδελφή του Λούλα, εγγράφεται στο τριετές σχολαρχείο της Μονεμβασιάς Αύγουστος: Πεθαίνει στη Μονεμβασιά, σε ηλικία 22 ετών, ο αδελφός του Μίμης από φυματίωση. Σεπτέμβριος: Μαζί με την αδελφή του Λούλα εγγράφεται στο Γυμνάσιο Γυθείου. Νοέμβριος: Πεθαίνει στο σανατόριο Πορταριάς του Πηλίου, σε ηλικία 42 ετών, η μητέρα του, από φυματίωση. Ο άνεμος κέρδιζε τα σπίτια μας. Δεν είχαμε πού να γυρίσουμε. Δεν είχαμε ν αποχαιρετήσουμε κανέναν άλλον. Γονατισμένοι σκάψαμε στην άμμο να θάψουμε τα μαντήλια του αποχαιρετισμού ως τη στιγμή που πίσω απ τον ώμο μας ανέβηκε αθόρυβα το φεγγάρι. Ύστερα σταθήκαμε άντικρυ στο πέλαγος ν αναπνεύσουμε τη σκιά και τη σιωπή. Το σχήμα και το βάρος έλιωσε Εσύ που μένεις τώρα μικρέ αδελφέ των γλάρων; («Ο μικρός αδελφός των γλάρων», Ποιήματα, τ. 2, Κέδρος 1961, σ. 383)

9 Γυμνάσιο Γυθείου. Πολλές οικονομικές δυσκολίες αλλά και αρχή των καλλιτεχνικών ενδιαφερόντων (λογοτεχνία, μουσική, χορός, ζωγραφική). Όταν πήγαινα απ το νησάκι Κρανάη στο γυμνάσιο του Γυθείου και περνούσαμε υποχρεωτικά μπροστά απ τα Σφαγεία, έσφιγγα το χέρι της Λούλας και τρέχαμε κι οι δυο σαν κυνηγημένοι για να μην ακούμε τα βελάσματα των αρνιών και τα μουγκανίσματα των βοδιών. Κι είχε μια τόσο όμορφη πρόσοψη το κτίριο των Σφαγείων, νεοκλασική, με στοές, με γύψινα στολίδια, με την κεντρική πύλη καμπυλωτή, πλατιά, νόμιζες, τις Κυριακές και τις σκόλες, πως είναι καμιά εκκλησιά ή κανένα μουσείο. Μόνο εκείνο το κόκκινο αυλάκι απ όπου κυλούσε το αίμα, διέσχιζε το δρόμο και χυνόταν στη θάλασσα και πιότερο από είκοσι μέτρα κοκκίνιζε η ακρογιαλιά, ω, να μην το δεις ούτε στον ύπνο σου. μα θύμωνα κιόλας με τον εαυτό μου. Τι θηλυκές ευαισθησίες είναι τούτες; -του λεγα. Έτσι θα πας στρατιώτης; (Ο γέροντας με τους χαρταετούς, Κέδρος 1985, σ ) 9 Το Γυμνάσιο Γυθείου Σεπτέμβριος Εγκαθίσταται στην Αθήνα στην οποία μετά τη μικρασιατική καταστροφή κυριαρχούν τα προβλήματα της προσφυγιάς και της εσωτερικής μετανάστευσης. Εργάζεται αρχικά ως δακτυλογράφος και στη συνέχεια ως αντιγραφέας.

10 Προσβάλλεται από φυματίωση. Επιστρέφει για λίγους μήνες στη Μονεμβασιά, όπου, όμως, όλη η οικογενειακή περιουσία έχει πουληθεί. Με την επάνοδό του στην Αθήνα, εγγράφεται, χωρίς να φοιτήσει ποτέ, στη Νομική Σχολή. Εργάζεται ως βοηθός βιβλιοθηκάριου και γραφέας στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών. και κάθου τώρα να τα βγάλεις πέρα με τα νομικά ή με τ αρχαία ελληνικά ή μ εκείνα τ άλλα τα ντουμ ντουμ ντουμ σ ένα δωμάτιο της Αγίου Κωνσταντίνου τρανταζόμενο ολάκερο απ τα τραμ ντουμ σπίρο σπέρο ευτυχώς ήρθαν οι αιμοπτύσεις να γλυτώσουμε απ τις άλγεβρες και να συλλογιστούμε απ τα μέσα γιατί ποτές δεν τα κατάφερνα στα μαθηματικά μετρούσα μόνο το αμέτρητο και το πολύ πολύ ως το δέκα (Το τερατώδες αριστούργημα, Γίγνεσθαι, τ. 7, Κέδρος 1977, σ. 365) Μάιος Εισάγεται στο σανατόριο «Σωτηρία» ως ασθενής γ θέσεως για 3 χρόνια. Γνωρίζει την ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη και μυείται στις σοσιαλιστικές ιδέες. Η Μαρία Πολυδούρη

11 1931 Τον Οκτώβριο επιστρέφει στην Αθήνα με βελτιωμένη υγεία, μετά την παραμονή του σε φθισιατρείο στα Χανιά της Κρήτης. Συνεργάζεται καλλιτεχνικά με την Εργατική Λέσχη Εργάζεται ως ηθοποιός και χορευτής Οργανώνεται στο Κ.Κ.Ε. Εκδίδεται η πρώτη ποιητική συλλογή του Τρακτέρ Εργάζεται ως επιμελητής και διορθωτής στον εκδοτικό οίκο «Γκοβόστης». Εκδίδεται η δεύτερη ποιητική του συλλογή Πυραμίδες. Θυμάμαι, σε χρόνια της νεότητάς μας, τις συζητήσεις και τις θαλασσινές εκδρομές μαζί με άλλους φίλους. Θυμάμαι τα θερμά ενδιαφέροντά μας για αληθινή κουλτούρα, ποίηση και κοινωνική δικαιοσύνη, από διαφορετική καθένας μας σκοπιά. (Ζήσης Οικονόμου, «Στον φίλο ποιητή Γιάννη Ρίτσο», Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, Κέδρος 1981, σ. 102)

12 12 Η φωτογραφία που συγκλόνισε τον ποιητή Μαϊου. Σε γενική εργατική απεργία στη Θεσσαλονίκη δολοφονείται ο εργάτης Τάσος Τούσης. Ο Ρίτσος γράφει και δημοσιεύει τον Επιτάφιο, Έκδοση «Ριζοσπάστη» Με την επιβολή της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, ο Επιτάφιος καίγεται, μαζί με άλλα ανατρεπτικά βιβλία, στους στύλους του Ολυμπίου Διός.

13 Το εξώφυλλο από την πρώτη έκδοση του Επιτάφιου (1936). Ξυλογραφίες του χαράκτη Τάσσου από μεταγενέστερη έκδοση (Κέδρος, 1979) Εκδίδεται Το τραγούδι της αδελφής μου, ποιητική συλλογή που έγραψε για την αδελφή του Λούλα που είχε εισαχθεί στο Δαφνί (ως το 1939). Ο Κωστής Παλαμάς τον αναγνωρίζει, γράφοντας «Παραμερίζουμε, ποιητή, για να περάσεις» Εαρινή συμφωνία. Προσλαμβάνεται στο Βασιλικό (Εθνικό) Θέατρο και στη Λυρική Σκηνή. Εκεί θα γνωρίσει τον ηθοποιό Μάνο Κατράκη Εκδίδεται Το εμβατήριο του ωκεανού Φιλοξενείται κατάκοιτος στο σπίτι του Τάσου Φιλιακού, Παπαναστασίου 56, Άγιος Νικόλαος, Θυμαράκια. Συμμετέχει στο Μορφωτικό τμήμα του Ε.Α.Μ. όπου θα συνεργαστεί με την Ηλέκτρα Αποστόλου ( ).

14 Επιδεινώνεται η κατάσταση της υγείας του. Σε παράνομα έντυπα της Κατοχής δημοσιεύονται αποσπάσματα ποιημάτων του. Δοκιμάζει να γράψει θεατρικό έργο και μυθιστόρημα. Εκδίδονται τα ποιήματα της Δοκιμασίας (1943) Ιανουάριος. Η Αθήνα εκκενώνεται από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Ακολουθεί τους αντάρτες, με την προοπτική να δημιουργηθεί ένας καλλιτεχνικός θίασος για την ψυχαγωγία των μαχητών. Στα περίχωρα της Λαμίας συναντά τον Άρη Βελουχιώτη. Συμμετέχει στο «Θέατρο του

15 Λαού» που περιοδεύει στη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία. Εκδίδεται Ο Σύντροφός μας. Νίκος Ζαχαριάδης Τον Ιούλιο συλλαμβάνεται (Τμήματα Μεταγωγών Αθηνών-Πειραιώς και Θεσσαλονίκης) και εκτοπίζεται στο στρατόπεδο Κοντοπούλι της Λήμνου, όπου αρχίζει, το Δεκέμβριο, να γράφει το Καπνισμένο τσουκάλι. Τα καθημερινά βιώματα της εξορίας καταγράφονται στα Ημερολόγια εξορίας Ι, ΙΙ, με ημερομηνίες εγγραφής από 27 Οχτωβρίου-23 Νοεμβρίου (30, Ι) και 24 Νοεμβρίου Ιανουαρίου 1949 (51, ΙΙ). Γράφει επίσης δύο θεατρικά Τμήμα μεταγωγών και Οι άνθρωποι μοιάζουν με τα δέντρα, τα οποία καταστράφηκαν. Κατά την παραμονή του στη Λήμνο, αλλά και σε όλους τους τόπους εξορίας, καταφεύγει στη ζωγραφική. Οι ακουαρέλες και τα σκίτσα που ζωγραφίζει στη Λήμνο σώζονται κρυμμένα σε ένα σακάκι που έστειλε στην αδερφή του Νίνα μαζί με άλλα προσωπικά του αντικείμενα. Λοιπόν, το να μιλήσεις για τον τρόμο, για τον πανικό, για την αναμονή του θανάτου, όχι ενός θανάτου παλικαρίσιου, να σε στήσουν στον τοίχο και να αντιμετωπίσεις μια και έξω αυτόν τον πόνο και αυτόν τον φόβο, αλλά σε

16 στήνουν κάθε μέρα. Να σου κλείνουν τα μάτια κι ύστερα να σου ανοίγουν πάλι τα μάτια και να σ αφήνουν και να λένε: ανεβλήθη η εκτέλεση. Ε, αυτό το πράγμα δεν μπορείς να το πεις γιατί δημιουργεί μια τέτοια υπερένταση που αναγκαστικά πρέπει να υπάρξει μια τέτοια υπερένταση όπως υπήρχε και στον ίδιο το λαό και στις εκδηλώσεις. Και γι αυτό πολλές φορές ο πόνος και ο φόβος του κινδύνου, αυτής της επικρεμάμενης απειλής εκφραζόταν με κραυγή. Με κραυγή ή με γέλιο ή με την παραφροσύνη ή κάποτε με έναν τέτοιο πλούτο συναισθηματικό που αδύνατον να ανασυγκροτηθεί και ν απεικονιστεί. Γι αυτό και τα γράμματα πατέρα προς το γιο, δεν είναι γράμματα γιου προς τον πατέρα, δεν είναι γράμματα ερωτευμένου προς την αγαπημένη του. Είναι κάτι που ξεπερνάει κάθε όριο και κάθε μέτρο. Αλλά τότε όλα ευρισκόντουσαν στο πιο τεταμένο, στο πιο υψηλό συναισθηματικό μέτρο και ξέρετε πάρα πολύ καλά ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για κάθε τέχνη είναι η υπερβολή η συναισθηματική. Λοιπόν, γι αυτό σου λέω, δεν είναι δυνατόν να ειπωθούν αυτά τα πράγματα. («Ο Γιάννης Ρίτσος συζητά με τον Γιώργο Σγουράκη για τη Μακρόνησο», Γιάννης Ρίτσος Αυτοβιογραφία, «Αρχείο Κρήτης» Αθήνα 2008, σ ) 16 Αγαπημένη μου Καιτούλα Είναι μεσημεράκι. Μόλις τώρα πήρα το γραμματάκι σου, μαζί με άλλα δυο. Είναι τα πρώτα που παίρνω. Πόση χαρά, θε μου, λίγες γραμμές. Φυσάει ένας αγέρας έξω, κ εγώ νιώθω τη ζεστασιά της αγάπης ένα τραγούδι ασώπαστο. Πόσο πολύ σας αγαπώ- Τώρα το ξέρω πιότερο από άλλοτε. Ξέρω πως μ αγαπάτε, και τούτη η σιγουριά γεμίζει φως και νόημα τη ζωή μου. Εδώ πέρα γράφω και ζωγραφίζω. Περνάω καλά. Μην ανησυχείς, καλή μου, για μένα. («Πρώτο γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 9.Χ.1948, στο Γιάννης Ρίτσος, Τροχιές σε διασταύρωση. Επιστολικά δελτάρια της εξορίας και γράμματα στην Καίτη Δρόσου και τον Άρη Αλεξάνδρου, Εκδόσεις Άγρα 2008, σ. 119) Αγαπημένη μου Καιτούλα Χαρούμενη μέρα η σημερινή. Πήρα το γραμματάκι σου, πήρα κι απ τον Άρη και τη Λούλα. Σας πεθύμησα. Τώρα που χειμωνιάζει και κλεινόμαστε όλη μέρα στο θάλαμο, ονειρευόμαστε και περιμένουμε. Φτάσαν οι αγέρηδες- σφυρίζουν απ όξω- τριζοβολάν τα τζάμια. Είναι μια αγριάδα και μια δύναμη. Βαθαίνει η ερημιά. Μα η καρδιά είναι γεμάτη το ξέρεις- γεμάτη χαρά κι ομορφιά. Δουλεύω πολύ. Γράφω κάθε μέρα ασταμάτητα- ένας πυρετός-θέλω να σας φιλήσω απ τη χαρά μου- γιατί κ η πίκρα είναι χαρά μπορώ να τη φτιάξω χαρά. Ω, εσύ καταλαβαίνεις. Σου γράφω βιαστικά- με περιμένουν τα χαρτιά μου. Τέλειωσα ένα θεατρικό.

17 Έβαλα μπροστά και δεύτερο και ποιήματα. Ζωγραφίζω κιόλας. Μου στείλανε νερομπογιές. Έχω και κάτι σχέδια απ τη ζωή μας. Σωστός πυρετός. Είμαι καλά. Χαίρουμαι να με βιτσίζει ο αγέρας στο πρόσωπο. («Δεύτερο γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 10.ΧΙ.1948, σ. 123) 17 Καιτούλα μου τώρα δα πήρα το γραμματάκι σου. Σου απαντώ αμέσως. Βλέπεις τι τακτικός που έγινα εγώ που βαριόμουνα σαν τι την αλληλογραφία. Νιώθω την ανάγκη να κουβεντιάσω μαζί σας. Πούναι οι καλές μας μέρες- η συντροφιά μας- η ζέστα της αγάπης μας. Κι από μακριά ζεσταίνει ε; Καιτούλα μου τι κρύο εδώ πέρα! Αγέρας ασταμάτητος - παγωνιά- χιονίζει. Είναι βράδυ. Έχω αναμμένη μια μικρή λαμπίτσα και σου γράφω. Εδώ σε μια γωνιά. Μ ακούς που σου κουβεντιάζω; Αχ αυτός ο αγέρας άκου τον- αλωνίζει την ερημιά. Μα το γραμματάκι σου είναι δωσιμά μου- ζεστό και λαχανιασμένο- ανασαίνει- σ ακούω. Μίλησε μου κι άλλο. Μη σταματάς. («Τρίτο γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 1.ΧΙΙ.1948, σ. 125) Όλοι με θυμούνται, μου γράφουν. Συχνά αναρωτιέμαι αν αξίζω τόσο την αγάπη μας. Είσαστε τόσο καλοί. Τόσο αγαπημένοι. Τα μάτια μου βουρκώνουν από τρυφεράδα. Εδώ κάνει κρύο. Χιόνισε. Όχι πολύ. Είναι όμορφα. Διαβάζω τα γράμματά σας. Σας νιώθω κοντά μου, γύρω μου. Πόσο σας αγαπάω. Τώρα το νιώθω πιότερο. («Τέταρτο γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 17.ΧΙΙ.1948, σ. 129) Εδώ κάνει κρύο. Οι αγέρηδες δε σταματάνε στιγμή. Ερημιά. Μα η καρδιά μου γεμάτη απ την αγάπη σας και τη θύμησή σας. Τούτη τη στιγμούλα μου φέρανε δυο δελτάριά σου μαζεμένα. Τι χαρά. Τι όμορφα που γράφεις. Κάνεις λοιπόν παρέα με τον ποιητή; Καλά κάνεις και δε δείχνεις τα γραφτά σου. Αν θέλεις στείλε μου κάτι να δω και να το διορθώσω αν χρειάζεται. Εγώ δυστυχώς δεν μπορώ να σου στείλω. Ποιος θα τα λογοκρίνει τόσα πολλά; («Πέμπτο γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 26.ΧΙΙ.1948, σ. 132)

18 18 Εμένα με έστειλαν εξορία στη Χίο. Εκεί μάθαινα συχνά νέα του Γιάννη, γιατί έστελνε ταχυδρομικά δελτάρια από την εξορία που ήταν κι εκείνος σε μια αγαπημένη φίλη του που μου τα διάβαζε. Ήτανε πού τρυφερά κι έγραφε πως αγναντεύει τη θάλασσα και μαζεύει πέτρες. Η λογοκρισία τον εμπόδιζε να γράψει σχεδόν τίποτα άλλο. Θυμάμαι μια φορά σε κάποιο δελτάριο έγραφε «χαιρετίσματα στο κοριτσάκι» είχε μάθει πως βρισκόμουνα στη Χίο. Τη φίλη την προσφωνούσε «Αδελφούλα μου» και υπέγραφε «Σε γλυκοφιλώ, ο αδελφούλης σου». Ο λογοκριτής του στρατοπέδου που φαίνεται έσπαγε πλάκα με την αλληλογραφία μας κι έκανε σχόλια με κόκκινο μολύβι, σημείωνε κάτω από την υπογραφή του Γιάννη: «Χα χα, ο αδελφούλης», με δυο τεράστια θαυμαστικά. Νόμιζε πως είχε αποκαλύψει παράνομους έρωτες, αφού η κοπέλα που έπαιρνε τα δελτάρια ήτανε παντρεμένη. Τι να καταλάβει ο χωροφύλακας λογοκριτής από την τρυφερότητα του Ρίτσου. (Άλκη Ζέη, «Ο Ρίτσος και το «κοριτσάκι»», Η λέξη, τχ. 182, Χ-ΧΙΙ 2004, σ : 637).

19 Ιανουάριος- Μάϊος, Λήμνος. Γράφει και ολοκληρώνει το Καπνισμένο τσουκάλι. Από το Μάιο μεταφέρεται στο Δ τάγμα πολιτικών εξορίστων Μακρονήσου, όπου, από τον Αύγουστο ως το Σεπτέμβρη 1949, γράφει τα ποιήματα της σύνθεσης Πέτρινος χρόνος. Τα χειρόγραφα αυτά έμειναν θαμμένα στο χώμα μέσα σε σφραγισμένα μπουκάλια, ξεθάφτηκαν τον Ιούλιο 1950 και παραδόθηκαν αργότερα στον ποιητή, με τη φροντίδα του συνεξόριστου Μάνου Κατράκη. Ανάμεσα στους συνεξόριστούς του και οι Λειβαδίτης, Δεσποτόπουλος. Αρχίζει να γράφει τη σύνθεση Οι γειτονιές του κόσμου. Δεν υπογράφει δήλωση μετανοίας. 3 Φεβρουαρίου Καιτούλα μου γλυκιά- τρία δελτάρια σου μαζεμένα (13, 14 και 15 του Γενάρη) χαρές, χαρές- πανηγύρια έτσι μου γράφεις- γεμίζει η μοναξιά μου είμαι κοντά σου- τα λέμε. Σήμερα κρύο κι αγέρας τι αγέρας- δεν μπορείς να βγεις ένα βήμα ατέλειωτη βουή- το χιόνι στροβιλίζεται δε στέκει- μια τρομερή ζωντάνια και δύναμη βρίσκεσαι στην καρδιά της «αιώνιας φύσης», κι από μέσα η καρδιά σου αποκρίνεται βουή στη βουή- κάτι πρέπει να φτιάξουμε μεγάλο πολύ μεγάλο- το νιώθεις αγαπημένη μου «ν αποστομώσουμε την αστραπή να πούμε τ όνομά μας εκεί που οι δρόμοι δεν παίρνουν από λόγια» έτσι λέω κάπου. («Γράμμα στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 3.ΙΙ.1949, σ : 133)

20 20 Εδώ έχουμε πάλι κρύα και κείνον τον τρομερό αέρα δε μας αφήνει να ησυχάσουμε, να ξεμυτίσουμε μια στάλα. Κλεισμένος ολημερίς- διαβάζω, γράφω- η ζωή ίδια ήσυχη, ναι- όπου νάναι θ ανθίσουν πέρα για πέρα οι μυγδαλιές τις σταμάτησε ξανά το κρύο- βλέπεις; Κάθε μικρή αλλαγή ολόγυρα αντιχτυπάει πολλαπλασιασμένη στην ερημιά- ένα σύγνεφο σαν ελάφι στο λιόγερμα- μια φωνή- ένα φύλλο που χαιρέτησε τη σιωπή μας χτες-προχτές- και σε σκέφτουμαι, σε σκέφτουμαι πολύ και σ αγαπάω («Γράμμα στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι (Μούδρου) Λήμνος 25.ΙΙΙ.1949, σ. 139) Πόσο σε πεθύμησα. Καλοκαιριάζει. Τι κάνει η Αθήνα μας. Εδώ πρασίνισε η ερημιά. Μοσκοβολάει ο αγέρας ακακίες. Ετούτα τα ξερόδεντρα που όλο το χειμώνα στέκουν σαν καψαλιασμένα σκιάχτρα- άρχισαν τέτοιες κάτασπρες πομπές ακακίες, ακακίες- δίπλα στα σταχτιά σπιτάκια, στις μάντρες, στα σοκάκια παντού- μοσκοβολιά έχω κ ένα μπουκέτο στο ποτήρι του νερού, εδώ δίπλα στο σανιδένιο τραπεζάκι μου και τι πουλιά!- θε μουκαρδερίνες, κορυδαλλοί, και κουρούνες και γεράκια και σπουργίτια και γλάροι- έρχονται κάθε τόσο και γλάροι- κ η καρδιά μου κ η ποίηση κ η θύμησή σας και τα φιλιά που σου στέλνω πρωί και βράδυ. Μήπως θάταν δυνατόν να μου στέλνατε κάθε φορά τα «Lettres Françaises» και «Nouvelles littéraires» που έρχονται στον Κάουφμαν; («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 15.V.1949, σ. 147)

21 21 Μούδρος Λήμνου (1916) Εδώ είναι όμορφα κ είμαι καλά. Ανασαίνω και λιάζουμαι. Τι ορίζοντας. Και τούτα τα βράδια γιομάτα αστέρια. Χτες είχαμε πανσέληνο. Σκεφτόμουνα στίχους και σένα. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 11. VΙ.1949, σ. 153) Εγώ τεμπελιάζω. Ζω τον ήλιο και το γαλάζιο. Τούτες τις μέρες δροσιά. Έβρεξε. Και στην Αθήνα; Θερίσανε τα στάχυα. Τώρα μεγαλώνουν τα καλαμπόκια, οι ντοματιές, οι πεπονιές. Ως τώρα ο κάμπος κ οι μαλακές πλαγιές τετράγωνα-τετράγωνα, καφετιά, κίτρινα και πράσινα. Ο ουρανός δε σταματάει πουθενά. Τα βράδια κοιμάμαι έξω. Πάνω μου ψιχαλίζουν τ άστρα. Είμαι ήσυχος και σίγουρος με κείνη τη βαθιά βεβαιότητα της γης και τ ουρανού. Δεν σκέφτουμαι στίχους είμαι ένας στίχος μέσα στο ποίημα της ανθρωπότητας- νιώθω τούτο το δεσμό- τον ανασαίνω, τον ζω. Αν γίνει κάποτε στίχος- τόσο το καλλίτερο. Και θα γίνει. Δεν μπορεί να μη γίνει. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Κοντοπούλι Λήμνου 23. VΙ.1949, σ. 155) Μεταφερθήκαμε απ το Κοντοπούλι στο Μούδρο. Βρίσκομαι τώρα κοντά στη θάλασσα. Άρχισα τα μπάνια. Είναι όμορφα. Ίσως μετακινηθούμε κι από δω. Πότε και για πού δεν ξέρω. Τώρα είναι ζήτημα πια αν θα παίρνεις ένα ή δυο γράμματά μου το μήνα. Μη στεναχωριέσαι. Εσύ να συνεχίζεις να μου γράφεις όπως πάντα. Και πιο συχνά ακόμα. Είναι για μένα τόση χαρά. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Μούδρος Λήμνου 12. VΙΙ.1949, σ. 159)

22 22 Μη με παρεξηγείς κοριτσάκι μου. Τέσσερα μόνο γράμματα το μήνα μπορώ να γράφω. Κ έχω να συνεννοηθώ για ένα σωρό πεζά μα απαραίτητα πράγματα δέματα, χρήματα κ.λ.π. Ύστερα, ξέρεις, οι αδελφές μου μούχουν μεγάλη αδυναμία, κι όταν αργούν να πάρουν γράμμα μου τρελαίνουνται από ανησυχία. [ ] ΓΡΑΦΕ ΜΟΝΟΝ ΔΕΚΑ ΣΕΙΡΕΣ («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Γ. Κάγκαλος, 12 ον Διαμέρισμα Περιοχή Εκτοπισμένων Μακρόνησος 31. ΙΧ.1949, σ. 161) Πήρα τα τελευταία γραμματάκια σου δεν κατάφερα να σου απαντήσω. Μόλις τώρα μπορώ. Είμαι καλά. Σου φτάνει καλούλα μου; Άνεμοι, άνεμοι βουίζει η τέντα μου- πλαταγίζει- μια άγρια θάλασσα πόσο άγρια- κι όμως, χτες τ απόγευμα- σ έναν μικρό περίπατο στ ακρογιάλι είδα τους γλάρους- άσπροι, ήμεροι, ατάραχοι- ένα στεφάνι κρίνων στα μαλλιά της θάλασσας και της θύελλας. Ευτυχισμένος ο καινούργιος χρόνος. Φιλιάφιλιά, Καιτούλα μου («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», 1 ο Διαμέρισμα 8 ος Λόχος Β Ε.Τ.Ο. 27. ΧΙΙ.1949, σ. 163)

23 1950 Μακρόνησος, μεταφορά στο Β Τάγμα. Τα καθημερινά βιώματα της εξορίας καταγράφονται στο Ημερολόγιο εξορίας ΙΙΙ, με ημερομηνίες εγγραφής από 18 Ιανουαρίου-1 Ιουνίου (38, ΙΙΙ). Στροφή στο σοσιαλιστικό ρεαλισμό, μετά από απόφαση που πάρθηκε από ομάδα διανοουμένων με επικεφαλής τον Γιάννη Ιμβριώτη και τον Δημήτρη Φωτιάδη. 23 Εγώ ήμουνα στη λεγόμενη κίτρινη παράγκα που ήταν στάβλος αυτοκινήτων των Γερμανών. Εκεί μας είχαν όλους τους άρρωστους, όλους τους ανάπηρους, όλους τους σακατεμένους ύστερα απ το ξυλοκόπημα. Εκεί, μας είχαν μαζέψει. Κι απάνω ήταν το νοσοκομείο. Εκεί, που σου έλεγα πως ήταν μια σκάλα που ανέβηκε ένας ο οποίος είχε τρελαθεί ο καημένος και φώναζε: «φασίστες, ε, ρε φασίστες, μια μέρα θα σας κόψει τα κεφάλια ο μουστάκιας ο Στάλιν». Χα χα και έτρεχαν από χίλιες μεριές να τον πιάσουνε, να τον βουτήξουν. Τι να του κάνουν; Αυτός ήταν, είχε τρελαθεί ο καημένος. Αλλά εμείς νιώθαμε μια αγαλλίαση που ακουγότανε μια τέτοια φωνή. [Και το λεγόμενο «θεραπευτήριο», τι ήταν;] Τους δένανε πόδια-χέρια, μ αυτά, πώς τα λένε, χαρτόνια κι επιδέσμους, έτσι. Και μόλις συνέρχονταν, η τελευταία δοκιμασία ήταν, τους περνούσαν κάτω από τον 7 ο λόχο που υπήρχε ένα θέατρο, υπαίθριο θέατρο. Ανάβαν τους προβολείς νύχτα. Δώδεκα, μία η ώρα. Τα πάνω ήταν τα αντίσκηνα τα δικά μας, όσοι είχαμε περάσει πια εκεί, και τους ανάβαν τους προβολείς επάνω σ εκείνο κι άρχιζαν οι Αλφαμίτες και δέρνανε κι οι άλλοι περίμεναν τη σειρά τους από κάτω. Οι περισσότερες υπογραφές ήταν σ αυτή την τελευταία δοκιμασία. Που βλεπαν να δέρνουν τους άλλους και περίμεναν τη σειρά τους. Κι άκουγες κάτι άντρακλες εκεί πέρα να φωνάζουν «μανούλα μου, Παναγιά μου, πατέρα μου, μάνα μου, μάνα μου». Ν ακούς να βογκάει όλο αυτό το πράγμα. Έβλεπες ανθρώπους εκεί επάνω σακατεμένους από το ξύλο. Κι αυτά να τα βλέπεις φωτισμένα και να περιμένεις από κάτω τη σειρά σου. Και πηγαίνανε όλοι συνέχεια και υπογράφανε. Εκεί ήταν, στα αντίσκηνα πάνω, στο πολιτικό στρατόπεδο, δηλαδή στον Αϊ Γιώργη όταν είμαστε, ήταν δώδεκα κλωβοί όπως τους έλεγαν, με μια σειρά αντίσκηνων και μέναμε κάπου είκοσι δύο. Ήταν το μεγάλο αντίσκηνο, με ορθοστάτες, με τους σπάγκους δεμένους, τεντωμένους. Όταν πέρασα στο στρατιωτικό στρατόπεδο, μας πήραν και μας μετέφεραν. Με είχανε βάλει σε ένα ατομικό αντίσκηνο μονάχο, μακριά από όλους τους άλλους για να μου σπάσουν τα νεύρα. Έμπαινα με την κοιλιά, ένα έτσι ατομικό αντίσκηνο. Ερχόντουσαν κάθε βράδυ, με παίρνανε και με πηγαίνανε επάνω στο διοικητήριο. [Καμιά φορά έρχονταν κρυφά οι άλλοι;]

24 Πολλές φορές τα βράδια. Ναι, σας έχω διηγηθεί ορισμένες σκηνές τότε που ήρθαν και κλαίγανε ορισμένοι που είχαν υπογράψει οι καημένοι κάτω από τα μαρτύρια και κλαίγανε. «Και πώς θα τα βγάλεις εσύ πέρα; Εμείς που είμαστε οι πιο γεροί, εσύ που είσαι ο πιο καλομαθημένος, ο πιο ευαίσθητος απ όλους μας, πνευματικός άνθρωπος». Ήμουνα και λεπτός, είχα αδυνατίσει τότε πολύ. «Πώς θα τα βγάλεις πέρα μόνος σου, καταμόναχος, χωρίς μια άλλη συντροφιά, χωρίς τίποτα; Πώς τα περνάς;». Και κλαίγανε. Τους παρηγορούσα εγώ. Τους έλεγα, εν πρέπει να κλαίτε και να μη μου ζητάτε συγνώμη γι αυτό που κάνατε γιατί και γω αυτό θέλω να κάνω, αλλά μια άλλη δύναμη ανένδοτη, ανυποχώρητη δε μου το επιτρέπει. Τα αισθήματα μου για αυτόν τον καιρό και μέσα στην απομόνωση τα χω στο ποίημά μου «Αποχαιρετισμός», που το χω καταλογίσει όλη μου την ψυχολογία εκείνου του καιρού στον Γρηγόρη τον Αυξεντίου. Τον Κύπριο που τον είχαν κλείσει μέσα σε σπηλιά του Μαχαιρά και τον κάψανε ζωντανό. Αυτά τα αισθήματα είναι ακριβώς. Μάλιστα, εκείνοι που ξέρανε τη ζωή μου εκεί πέρα, αμέσως μόλις είδαν τον Αυξεντίου είπαν: «είσαι εσύ στη Μακρόνησο». «Ο Γιάννης Ρίτσος συζητά με τον Γιώργο Σγουράκη για τη Μακρόνησο», Γιάννης Ρίτσος Αυτοβιογραφία, «Αρχείο Κρήτης» Αθήνα 2008, σ ) 24 Καιτούλα-βλέπεις; - το τρίτο μου γράμμα μέσα σε μια βδομάδα σε θυμάμαι Καιτούλα πάντα- πάντα- και πιότερο τούτες τις μέρες τι κρύο πάλι- ε;- μια θάλασσα μελανιασμένη έτσι κλεισμένος στη σκηνή μου - να συλλογιέμαι ν ακούω τη βροχή τόσο κοντά σ όλα- με τον άνεμο μ αυτόν τον ασώπαστο άνεμο είναι έτσι δυνατός κ εκεί πέρα; -πώς να του αποκριθείς;-

25 μαζεύω τη θύμησή σας, τη θύμησή σου την αγάπη σας και την ποίηση κι ανοίγω ένα παράθυρο στο φως όλο φως. Φιλιά-φιλιά Καιτούλα καλή μου. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», 1 ο Διαμέρισμα 8 ος Λόχος Β Ε.Τ.Ο., Σ.Τ.Γ. 902β, 2. Ι.1950, σ. 167) 25 Γράφω και σκίζω. Μεγάλη καρδιά, μικρή φωνή. Μια μπουκιά φως πολύ πικρό πώς να μιλήσω και πώς να μ ακούσεις; Έχει πάλι λιακάδα δε θυμάμαι πια που χτες έβρεχε. Γρήγορα που ξεχνάμε. Μα η ρίζα και το αίμα μένει. Σε πεθύμησα ναι, πολύ-πολύ. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», 8 ος Λόχος Β Ε.Τ.Ο., Σ.Τ.Γ. 902β, 3. ΙΙΙ.1950, σ. 173) Καιτούλα καιρούς και καιρούς έχω να πάρω γράμμα σου- δεν πειράζει δε σου θυμώνω καθόλου- σου γράφω για τη χαρά να κουβεντιάσω μια στιγμούλα με την καλή μου την Καίτη μ όλο που δεν έχω τίποτα να πωγιατί ναι τόσα πολλά μέσα μου όσα κ η σιωπή μα η θάλασσα είναι πάντα θάλασσα την ακούς κι όταν σωπαίνει- την ακούς; - Τι να πεις πια; -μόνο πως εδώ, ανάμεσα στα βράχια, όπου μια στάλα χώμα, κάτι μικρά μαβιάβιολέ λουλουδάκια χιλιάδες και χιλιάδες λουλουδάκια θαλασσολούλουδα τα λένε- δεν είναι παράξενο που μπορώ να τα βλέπω και να τ αγαπώ; Παράξενο ναι- και να σε φιλώ («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Σ.Ν.Μ., Σ.Τ.Γ. 902β, 21. ΙΙΙ.1950, σ. 177) Νοτιάς, Καιτούλα, -χαμηλωμένη συγνεφιά χλιαρή- κάπου σαλεύει το μαντήλι της η Άνοιξη γειά σου, γειά σου, Καιτούλα- χιλιάδες οι αγριοβιολέτες, μαργαρίτες κίτρινες πάνου στην πέτρα- κατάσπαρτη μ αστέρια η γης- μια τρυφεράδα μια χαρά- πώς να την πεις;- μέσα μου κουβεντιάζουνε ένα λιοντάρι αχτένιστο μ ένα καναρινάκι- μπερδεύεται η καρδιά μου μες στους στίχους- σπαρταράει Καιτούλα έρχεται ένα καϊκιφεύγει- ο ορίζοντας λύνει τη ζώνη του-

26 («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Σ.Ν.Μ., Σ.Τ.Γ. 902β, 31. ΙΙΙ.1950, σ. 181) Η θάλασσα ανεβάζει το τραγούδι της άκρη-άκρη στα δάχτυλά μας. Να και τα χαμομήλια που ανάψαν τ άσπρα φαναράκια τους εδώ σερνάμενα στις πέτρες στην ακρογιαλιά- παράξενο- σε τούτο τον ξερότοπο- τόσα χαμομήλια και τόσο μεγάλα σα μαργαρίτες- κοίταξε ένα μπουκέτο, εδώ πλάι μου σ ένα κονσερβοκούτι- δίπλα στο κρεβάτι εκστρατείας μυρίζει ανάρρωση και καλοσύνη όμορφα που μυρίζει τ άσπρο αστρουλάκι της ταπεινοσύνης. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Σ.Ν.Μ., Σ.Τ.Γ. 902β, 2. Ι.1950, σ. 185) 26 Καιτούλα Καιτούλα μου- μούφερε τον κήπο μας το γράμμα σου τόσα τριαντάφυλλα και κίτρινες μαργαρίτες και φοβόμουνα πως θάχαν ξεραθεί. Αυτές τις μέρες μας κλείσαν οι αγέρηδες μια συγνεφιά όλο θύμησες- δεν πήγα στην ακρογιαλιά σε σκεφτόμουνα- ξαναδιάβασα τα τραγούδια σου και μ άρεσαν ακόμα πιο πολύ («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Σ.Ν.Σ., Σ.Τ.Γ. 902β, 2. Ι.1950, σ. 189) Θα σε παρακαλούσα, αν δε σου κάνει κόπο μέσα στα δέματα να μου βάζεις κανένα περιοδικό: «Αγγλοελληνική Επιθεώρηση», «Ο Αιώνας μας», «Νέα Εστία», «Σκαραβαίοι». Κι ακόμη αν βρίσκονται στο βιβλιοπωλείο του Κάουφμαν ή του Ελευθερουδάκη, τα «Άπαντα» του Μιλόζ στα γαλλικά. Κυκλοφόρησε τώρα τελευταία και η μετάφραση του θεατρικού έργου του άγγλου ποιητή Έλιοτ «Έγκλημα στη Μητρόπολη». Θα θελα πολύ να το διαβάσω. Είδες, αδελφούλα μου, σε τι μπελάδες σε βάζω; Πες στον εκδότη μου να σου τα προμηθέψει. ([Απόσπασμα από επιστολή που στέλνει στη Λούλα στις ], Γιάννης Ρίτσος, Γλυκειά μου Λούλα, επιμ. Δέσποινα Γλέζου, Αθήνα 1997, 38-39) Καλημέρα Καιτούλα τι όμορφος καιρός -μπουνάτσα- ένα λουλακί καϊκι κ η σκια του μέσα στη θάλασσα η βαρκούλα του νοσοκομείου άσπρη μέσα στη γυάλα της ησυχίας- είναι «σα μια παλιά λύπη μέσα σ έναν καινούργιο στίχο» -ένα τοπίο σε ανάρρωση- κ οι ηλεκτρικοί στύλοι κ εγώ- τόση γαλήνη όχι πια θυμός όχι πόνος «ένα φύλλο σου κλείνει το πράσινο ματάκι του ένα συγνεφάκι σου γνέφει με τ άσπρο μαντήλι του ξεσφίγγεις τα δάχτυλα να χαϊδέψεις το μάγουλο της λιακάδας». («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Σ.Ν.Σ., Σ.Τ.Γ. 902β, 16. VΙ. 1950, σ. 195) Το απόγευμα μας μαζέψανε όλους στην προκυμαία. Έπρεπε ν ακούσουμε τους λόγους των ανανηψάντων. Έπρεπε να χειροκροτήσουμε και να ουρλιάξουμε μπράβο. Ήτανε ένα ξέχωρο απόγευμα. Γλυκό το φως ρόδιζε τα μάρμαρα του παλιού ναού, η θάλασσα ήμερη, γαλάζια, χιλιάδες οι γλάροι

27 κάτασπροι φτερουγίζανε, κι ανάμεσά τους η μαυρίλα των κοράκων. Στο βάθος μαλακιά και χαρούμενη η αττική. Για μια στιγμή σταματήσαν οι ανάσες. Όλα τα μάτια καρφωθήκανε μαζί στην ανηφόρα της διοίκησης. Μέσα σε μια πρωτοφανή σιωπή στον ολοέρημο δρόμο, ανέβαινε ο ποιητής. Δεν ακούγαμε τον ομιλητή, ακούγαμε τη δική του ανάσα. Φαινότανε κουρασμένος και όσο πλησίαζε, γινόντουσαν τα βήματά του πιο μικρά και δισταχτικά, ίσαμε που τον είδαμε να σκύβει, να σκύβει, και να κάθεται πάνω σ ένα βραχάκι. Κάθισε έτσι πάρα πολύ. Μέσα τον περιμένανε. Τον περίμενε όλη η διοίκηση. Καθισμένοι γύρω στο μεγάλο τραπέζι και μια θέση μόνο κενή, η θέση του ποιητή που θα υπέγραφε με το αίμα του την τιμή του. το ένα χέρι στο τηλέφωνο. Μόλις εκείνος θ άφηνε την πένα, θ ανοίγανε οι τηλεφωνικές γραμμές, θα το έγραφαν αμέσως οι εφημερίδες, θα το λεγαν τα ραδιόφωνα. Ο Ρίτσος υπόγραψε. Τελείωσε ο ομιλητής. Πήρε άλλος τη θέση του, εμείς κοιτούσαμε τον ποιητή μας μέσα στο υπέροχο δειλινό. Σηκώθηκε. Μερικά βήματα του μένανε να κάνει. Έκανε κιόλας το πρώτο. Τετέλεσθαι. Μας είχε πει ότι δεν άντεχε άλλο. Ήδη τα τηλέφωνα θα δονούνταν απ τ όνομά του Δεν τον είδα να γυρίζει. Περίμενα να σκοτεινιάσει για να πάω κοντά του. δεν τολμούσα να τον κοιτάξω στα μάτια. Σαν βράδιασε κάπως ξεκίνησα για τη μακρινή σκηνή του. πώς να πω εκείνο που είδα; Η ύλη είχε υποχωρήσει μπροστά στο πνεύμα, μπροστά στην αγάπη. Σ αυτό το τόσο δα τσαντίρι που χωρούσε μόνον έναν άνθρωπο ξαπλωμένο, ήταν 8 άνθρωποι γονατισμένοι γύρω από το Ρίτσο. Έξω από το τσαντίρι έκλαιγαν με λυγμούς ο γέροντας, ο ψαράς της πατρίδας του, σκούπιζε με το μανίκι τα δάκρυά του, ήτανε κι άλλοι («Η διήγηση του Μάνθου Κέτση» [καταγραφή Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, Διαβάζω, τχ. 205, ], Γιάννης Ρίτσος Αυτοβιογραφία, «Αρχείο Κρήτης» Αθήνα 2008, σ ) 27

28 «Κύριε Ρίτσο, πρέπει να υπογράψετε γιατί όπου να ναι μεταφέρεστε στο άλλο στρατόπεδο κι εκεί πέρα δε θα είναι όπως είναι εδώ, μια απλή αγγαρεία, να κουβαλάτε πέτρες ή να έχετε το μαρτύριο της δίψας, εκεί θα αντιμετωπίσετε άλλα, αν τυχόν δεν υπογράψετε. Άλλωστε, δεν μας χρειάζονται νέοι Χριστοί, είσαστε υποχρεωμένος να σώσετε τη ζωή σας, όχι για σας τον ίδιον, αλλά για την Ελλάδα, εφόσον είσαστε ένας ποιητής τέλος πάντων που όλοι παραδέχονται ότι είσαστε μεγάλος». Μάλιστα, ένας στρατιωτικός γιατρός, ο οποίος ήξερε και ορισμένα ποιήματά του, του απήγγειλε και ένα ποίημα από τον Επιτάφιο. Η απάντησή του; «Θα είναι τιμή να θυσιάσω τη ζωή μου γι αυτό που πιστεύω, θα είναι το καλύτερο ποίημα που έχω γράψει στη ζωή μου». Ο Μάνος Κατράκης τον περιμένει με κίνδυνο να τιμωρηθεί. Αγωνιά μήπως τον βασάνισαν. Κατευθύνονται μαζί προς τη σκηνή τους. Κλαίνε και γελούν αγκαλιασμένοι. («Αφήγηση του ποιητή στη συγγραφέα», Αγγελική Κώττη, Γιάννης Ρίτσος. Ένα σχεδίασμα βιογραφίας, Ελληνικά Γράμματα 1996, σ ) 28 Με τους φίλους του Μάνο Κατράκη και Μάνθο Κέτση «Ήμουν με τον Δημήτρη τον Φωτιάδη, με τον Μάνο Κατράκη και με άλλους πολλούς αγαπημένους συντρόφους», αφηγείται, «κι έρχονται από το νοσοκομείο πέντε έξι εφτά σύντροφοι τραυματισμένοι και τους δίνουν ένα μέρος απέναντι από εκεί που ήταν τα δικά μας αντίσκηνα. Και δεν επιτρεπόταν η επαφή. Έπρεπε να στήσουν τα αντίσκηνά τους και να μείνουν εκεί πέρα, χωρίς να έχουν επαφή με μας. Εμείς καθόμαστε στη σειρά περιμένοντας να περάσουμε απ τα ουρητήρια το πρωί. Κι όμως, παρότι ήταν απαγορευμένη η επικοινωνία, τρέξανε τα παιδιά και μου φέρνει ο ένας

29 μέσα σ ένα χαρτάκι τυλιγμένα πέντε τσιγάρα. Και λέει «τα κρατήσαμε απ την κολεχτίβα μας για να ρθούμε και να τα προσφέρουμε σε σένα». Ένας άλλος φέρνει ένα μήλο, το οποίο ήταν απ το Βόλο. Λέει τους είχαν στείλει τρία κι αποφάσισαν όλοι το ένα μήλο να το φέρουν στο Ρίτσο. Κι ακόμη ένας άλλος μου φερε ένα μπουκαλάκι οινόπνευμα και μου λέει για να κάνεις καμιά εντριβή επειδή εσύ είσαι λεπτός κι αδύνατος και θα κρυολογήσεις εύκολα. Ε, λοιπόν, τέτοια δώρα δέχτηκα στη ζωή μου. Τέτοια δώρα, αναντικατάστατα, μοναδικά. Τι ναι τα χρυσάφια, τι ναι τα βραβεία, τι ναι τα μετάλλια; [ ] Ένιωσα ότι ξαφνικά μου δώσανε όλους τους θησαυρούς του κόσμου». (Συνέντευξη στον Κώστα Πάρλα και την Τέα Βασιλειάδου, Κώττη, σ. 118) 29 Τον Ιούλιο, βαριά ασθενής, απολύεται από τη Μακρόνησο. Περίπου ένα μήνα μετά συλλαμβάνεται και επανεξορίζεται. Συνδέεται με τη, μελλοντική γυναίκα του (1954), σαμιώτισσα γιατρό Φαλίτσα Γεωργιάδου. Μετά τη διάλυση του στρατοπέδου στη Μακρόνησο τον Ιούλιο μεταφέρεται στον Αϊ-Στράτη. Γράφει τα ποιήματα Γράμμα στο Ζολιό Κιουρί, και μεταφράζει ποιήματα του Ναζίμ Χικμέτ. Ο Ρίτσος, ειδικά στον Αϊ-Στράτη, στάθηκε ένας πολύ ουσιαστικός φίλος για όλους όσοι είχαμε αρχίσει να εκφραζόμαστε λογοτεχνικά. Από τα λίγα ευχάριστα για τους ανθρώπους του Αι- Στράτη ήταν η παρουσία του Ρίτσου, ο οποίος βοηθώντας πνευματικά και ψυχολογικά τους έγκλειστους τους έκανε ικανούς να αντιμετωπίζουν με περισσότερη δύναμη τις δυσκολίες. (Τίτος Πατρίκιος, «Μόνο η Αριστερά μπορεί και πρέπει να λέει αλήθειες» [συνέντευξη στην Αριστούλα Ελληνούδη], Κυριακάτικος Ριζοσπάστης, ) Η εγκατάστασή μας στο καινούριο στρατόπεδο συνάντησε πολλές και ποικίλες δυσκολίες, γιατί περίπου άνθρωποι έπρεπε να βολευτούμε μέσα σε δυό χαράδρες και κάτω από σκηνές. Μετά το καταλάγιασμα αυτού του σάλου και με την αντιμετώπιση των πρώτων βασικών υλικών αναγκών, άρχισε να προκύπτει η ανάγκη μιας ψυχαγωγίας [ ] Μια πρωτοβουλία που αναλήφθηκε από καλλιτέχνες και διανοούμενους του στρατοπέδου είχε σαν πρώτο αποτέλεσμα τη συγκρότηση μιας Θεατρικής σκηνής και μιας χορωδίας που ο πυρήνας της υπήρχε από τη Μακρόνησο. Σ αυτό συνέβαλε φυσικά και ο Ρίτσος. Ένα βράδυ θυμάμαι πως ήρθε ο Ρίτσος και σε λίγο ο Φοίβος ο Ανωγειανάκης και μου είπαν πως είχαν ρίξει την ιδέα για ένα μικρό συγκρότημα από μαντολίνα, μαντόλες και

30 κιθάρες στη βάση του κουαρτέτου. Μου είπαν ακόμα πως όσα όργανα έλειπαν θα τα φτιάχναν οι μαστόροι του στρατοπέδου. (Κώστας Τριανταφύλλου, «Μαρτυρίες», Αντί, 23, 19 Ιουλίου 1975, σ. 43) 30 Θαρρώ πως δεν υπάρχει εξόριστος που να κουσε ποτέ το Ρίτσο να βαρυγκομίσει ή να παραπονεθεί. Υπόφερε όλα τα δεινά με το χαμόγελο και την παρηγοριά στα χείλια.για μας ήταν ο μεγάλος ποιητής του αγώνα μας, ο ίδιος ένιωθε σαν αγωνιστής ανάμεσα σε άλλους αγωνιστές που όλοι μαζί ήταν εξόριστοι γιατί πάλευαν για τα ιδανικά τους. Δεν ήθελε ποτέ να ξεχωρίσει. Γι αυτό όλοι τον αγαπούσαμε. Ήταν και είναι ο δικός μας άνθρωπος. (Δ. Καλδής, «Μαρτυρίες», Αντί, 23, 19 Ιουλίου 1975, σ. 44) Κοριτσάκι μου εδώ πέρα τα πράματα έχουν αραιώσει. Δεν έχουν πια κείνη την πυκνότητα και το βάρος και το βάθος που είχαν άλλοτε σα γειτονεύαν με το θάνατο. Τώρα αλαφρώνουν και γυρεύουν τον έρωτα για να ριζώσουν πάλι μεσ στο φως. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», ΙΙ Τομέας Άγιος Ευστράτιος Λήμνου, 17. ΧΙΙ.1950, σ. 209) Μικρή καλοκαιρινή απόδραση μαζί με την Καίτη Δρόσου

31 1951 Αη-Στράτης. Συμμετέχει στην κοινή ζωή, παίρνει μέρος στη μαντολινάτα και στο χορευτικό τμήμα του στρατοπέδου. Διεθνής εκστρατεία (Λουί Αραγκόν, Πάμπλο Πικάσο, Πάβλο Νερούντα, κ.α.) στο εξωτερικό για την απελευθέρωσή του. Πέτρινος χρόνος [Μακρόνησος; Αύγουστος- Σεπτέμβρης 1951]. Άη-Στράτης: «Ακροβολισμός», «Το ποτάμι κ εμείς», ολοκλήρωση της σύνθεσης Οι γειτονιές του κόσμου. Αποσπάσματα από το ποίημα Γράμμα στο Ζολιό Κιουρί, που έχει σταλεί στο Βουκουρέστι, μεταφράζονται στα γαλλικά από τη Μέλπω Αξιώτη και κυκλοφορούν εκτός εμπορίου. Είναι η πρώτη μετάφραση έργου του Ρ. σε αυτοτελή μορφή. Βομβαρδείς οι ψύλλοι. Εκατομμύρια ψύλλοι. Είχαμε κάτι ντι τι τι και ρίχναμε, πασαλειβόμαστε ολόκληροι, τίποτα. Ερχόταν λοιπόν όταν έβλεπε ότι είμαι ξύπνιος, μου λεγε: «ένα καφεδάκι, ένα καφεδάκι»; Κι είχε συμπυκνωμένο οινόπνευμα, κουτάκια συμπυκνωμένο οινόπνευμα και μου ψηνε το καφεδάκι. Τις μέρες πια που περιμέναμε από μέρα σε μέρα, δεν ξέραμε πότε θα μας πάρουν εμάς, διάφορες αποστολές. Κάθε μέρα έδιναν ένα κατάλογο που περνούσαμε εκεί πέρα που άρχιζαν πια τα μεγάλα μαρτύρια. Δεν ήταν μόνο οι αγγαρείες, δεν ήταν το κουβάλημα της πέτρας, δεν ήταν η απομόνωση, δεν ήταν η έλλειψη του νερού, αλλά ήταν τα μεγάλα μαρτύρια εκεί στο στρατιωτικό. Και πήγαινε μόνος του, κρυφά, διακινδυνεύοντας κάθε στιγμή και μάζευε χορταράκια και καθόταν και τα βραζε σε μια κατσαρόλα, έριχνε και λίγο λαδάκι και μου λεγε: «φάε, φάε, φάε». Και μου δινε τα χορταράκια εκείνα που τα μάζευε ο καημένος με κίνδυνο της ζωής του να τον βουτούσαν, που πήγαινε κρυφά κρυφά ανάμεσα στα βράχια. Ε, κάτι αγριόχορτα, κάτι ραδικάκια και κάτι αυτά και τα βαζε σε μια κατσαρολίτσα μου ριχνε και λίγο λαδάκι. Είχαμε μια αλληλογραφία όταν μέναμε χωριστά ο ένας από τον άλλο κι ήταν ορισμένοι φαντάροι οι οποίοι τα καημένα τα παιδιά- παρ ότι είχαν υπογράψει ήταν προθυμότατα και έμπιστα παιδιά και δίναμε μηνύματα, μας φέρνανε. Και φέρνανε γράμματα του Μάνου κι άλλων συντρόφων και γράμματα δικά μου. Να διαβάσετε αυτά τα γράμματα, είναι σαν ερωτικές επιστολές, δηλαδή στον υπερθετικό βαθμό έρωτας, δεν είναι πια: «Γονατίζω, να σου φιλήσω τα πόδια, να σου φιλήσω τα χέρια» κλπ. και τέτοια πράγματα. Έτσι μας είχαν αντέξει, μιαν αλληλεγγύη, μια ομοθυμία μοναδική, καταπληκτική. («Μαρτυρία του Γιάννη Ρίτσου για τον Μάνο Κατράκη και την αλληλογραφία τους», Γιάννης Ρίτσος Αυτοβιογραφία, «Αρχείο Κρήτης» Αθήνα 2008, σ. 89) 31

32 32 (Σύγχρονη άποψη του Άη-Στράτη) 1952 Συγκλονισμένος από την είδηση της εκτέλεσης του Μπελογιάννη, γράφει το ποίημα Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο. Συνεξόριστοι το αντιγράφουν σε τσιγαρόχαρτα και το «φυγαδεύουν» στη Ρουμανία, όπου και εκδίδεται από το εκδοτικό του ΚΚΕ «Νέα Ελλάδα». Στην ίδια πόλη κυκλοφορεί εντός του έτους και η γαλλική μετάφραση του ποιήματος. Είναι σε εξέλιξη αγώνες για την απελευθέρωση του. Επιστρέφει τελικά από την εξορία τον Αύγουστο, μεταφέροντας όλα τα ποιητικά και ζωγραφικά έργα αυτής της περιόδου φυλαγμένα σε δύο βαλίτσες με διπλό πάτο. Εργάζεται και πάλι στις εκδόσεις Γκοβόστη ως επιμελητής και διορθωτής κειμένων. Εκλέγεται στη Διοικούσα Επιτροπή της νεοσύστατης ΕΔΑ. Καιτούλα μου, ναι ήταν η Λούλα εδώ το Πάσχα- μα τι να σου πω, όχι δεν ένιωσα ξέχωρη χαρά. Αλλάξαμε βλέπεις με τα χρόνια, πολλά μας χωρίζουν, άλλη ζωή, άλλες συνήθειες, άλλα ενδιαφέροντα πολλά δικά της δεν τα καταλαβαίνω, δε μ αρέσουν, μ ενοχλούν, κ έχω το κακό να μην μπορώ και να μη θέλω να κρύβουμαι. Δυο-τρεις φορές πικραθήκαμε για τα καλά, και, μη με παρεξηγήσεις, ευχήθηκα να φύγει. Τώρα κ η αλληλογραφία μας είναι σαν πιο συγκρατημένη. («Γράμμα, στην Καίτη Δρόσου», Σ.Ε. ΙΙ Τομέας Άγιος Ευστράτιος Λήμνου, 3. V.1952, σ. 230)

33 33 Επίσκεψη της αδελφής του Λούλας Λουλίτσα μου, χτες το βράδυ πήρα το τηλεγράφημά σου το σχετικό με την έφεση. Δεν ξέρω αν πρέπει να χαρώ ή όχι. Φοβάμαι μήπως δε γίνει τίποτα και ταλαιπωρηθώ άδικα στα τμήματα μεταγωγών. Θα δούμε ακόμη δεν είχα καμιά ειδοποίηση από τη Διοίκηση. Λες να ανταμώσουμε σύντομα Λουλίτσα; Το ελπίζεις; Εγώ πολύ λίγο. (Αποσπάσματα από επιστολές που στέλνει στη Λούλα, στις και στις αντίστοιχα], Γλυκειά μου Λούλα, επιμ. Δέσποινα Γλέζου, Νέα Σύνορα 1997, σ. 266) Ο Γιάννης επέστρεψε πρώτος. Μου ζήτησε να του δανείσω βιβλία που αγνοούσε, βιβλία που κυκλοφόρησαν στο διάστημα της αθέλητης απουσίας του. Ξαπλωμένος, όπως το συνήθιζε και όπως έπρεπε, εξαιτίας της παλιάς αρρώστιας του, της φυματίωσης, και για να μην κουράζεται, του διάβαζα. Μα για να ξαναμπεί στην καθημερινότητα χωρίς να φθαρεί από αυτή, να ξαναμπεί στο χώρο που τον ενδιαφέρει, τον μόνο χώρο που μας ενδιαφέρει, που οδηγεί στη ζωή, τα πρώτα βήματα, την ανάσα ως πολίτη, θα του τα δώσει η ποίηση ένας ποιητής: ο Γιώργος Σεφέρης. Την πρώτη κιόλας νύχτα της ελευθερίας του, ξημερωθήκαμε. Με δυό μόνο ποιήματα ως την αυγή. «Piazza San Nicolo» και «Ο βασιλιάς της Ασίνης»: και τα δύο από το Ημερολόγιο καταστρώματος Γ. (Καίτη Δρόσου, «Μνήμη κατά ριπάς. Πρόλογος», Γιάννης Ρίτσος, Τροχιές σε διασταύρωση, Εκδόσεις Άγρα 2008, σ : 28)

34 34 Σκίτσο του Ρίτσου την ημέρα του θανάτου του Σεφέρη 1953 Οι φίλοι του, από το θέατρο και την εξορία, Τάσος και Μιράντα Φιλιακού τον καλούν να μείνει στο νεοκλασικό τους στην οδό Παπαναστασίου. Ο Κώστας Γκοβόστης τον ξαναπροσλαμβάνει στον εκδοτικό του οίκο, επιμελείται μεταφράσεις και διορθώνει δοκίμια. Μετά την επιστροφή του από την εξορία, συνεργάζεται με τον φίλο του Άρη Αλεξάνδρου για τη μετάφραση ποιημάτων του Βλαντιμίρ Μαγιακόβσκι. Αργότερα μεταφράζει (από τα γαλλικά) ποιήματα του τούρκου αριστερού ποιητή Ναζίμ Χικμέτ. Με τους φίλους του Τάσο και Μιράντα Φιλιακού 1954 Το Δεκέμβριο παντρεύεται τη Φαλίτσα (Γαρυφαλιά) Γεωργιάδου, η οποία εγκαταστάθηκε μονίμως και άσκησε το επάγγελμα της ιατρού στην πατρίδα της, το Καρλόβασι Σάμου.

35 Παντρεύεται το 1954 και έρχεται για πρώτη φορά στη Σάμο. Νιώθει σα στο σπίτι του. Το σαμιώτικο τοπίο δεν διαφέρει απ αυτό της Πελοποννήσου. Η πλούσια βλάστηση που φτάνει μέχρι τη θάλασσα, οι ελιές, τα πεύκα, τα κυπαρίσσια, οι συκιές, είναι γνώριμοί του από παλιά. Αυτοεξόριστος κατά κάποιο τρόπο απ τον τόπο του η οικογενειακή τραγωδία με την οικονομική κατάρρευση της οικογένειας, το σκόρπισμα και το θάνατο τριών μελών της, τον κάνει να βλέπει πίσω του με πίκρα και να μη θέλει να επισκέπτεται τη Μονεμβασία όπου έζησε τόση θλίψη-, πεθυμά τη γενέθλια γη που διστάζει να επισκεφτεί και βρίσκει στη Σάμο, στην ομοιότητα του τοπίου, μια δεύτερη πατρίδα. (Έρη Ρίτσου, «Ο Γιάννης Ρίτσος στο Καρλόβασι», Η Λέξη, τχ. 182, Χ-ΧΙΙ 2004, σ : 749) Γέννηση της μοναχοκόρης του Ελευθερίας (Έρης), στην οποία αφιερώνει το Πρωϊνό άστρο. Οικογενειακή φωτογραφία Γνωριμία με τη Νανά και το Νίκο Καλλιανέση, από τότε συνεργάζεται αδιάλειπτα με τον εκδοτικό τους οίκο «Κέδρος», από τον οποίο κυκλοφορούν 8 ποιητικές του συλλογές. Τα ποιήματα με θέμα την εξορία κυκλοφορούν από τις Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις στο Βουκουρέστι ( ). Ταξίδια σε διάφορες σοσιαλιστικές χώρες (Ε.Σ.Σ.Δ, Ρουμανία, Τσεχοσλοβακία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Ανατολική Γερμανία).

36 36 Με τη Νανά Καλιανέση στο γραφείο του Κέδρου 1957 Μακρονησιώτικα (Πέτρινος χρόνος), Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις, Βουκουρέστι. Η ποιητική συλλογή Μαρτυρίες Α, γραμμένη από το 1957 ως το 1960, είναι αφιερωμένη στη γυναίκα του και είναι στο μεγαλύτερο μέρος της, τουλάχιστον στα μάτια μου, σαν μια σειρά διαφάνειες από σαμιώτικα τοπία και πράγματα. Στο πρώτο κιόλας ποίημα της συλλογής με τίτλο «Διεργασία» περιγράφει πώς απεκδύεται την πανοπλία που τον θωράκιζε στη μάχη του καθήκοντος, δίνοντας το στίγμα της «αναγέννησής» του: Μέρα τη μέρα αφοπλιζόταν. Πρώτα γδύθηκε τα ρούχα του, Αργότερα τα εσώρουχά του, αργότερα το δέρμα του, Αργότερα τη σάρκα και τα οστά του, ώσπου στο τέλος Έμεινε αυτή η απλή, ζεστή, καθάρια ουσία, Που μόνος του, αφανής και χωρίς χέρια, την έπλαθε Μικρά λαγήνια, ποιήματα κι ανθρώπους. Και πιθανόν, ένας ανάμεσα σ αυτούς να ταν κι εκείνος. (Έρη Ρίτσου, «Ο Γιάννης Ρίτσος στο Καρλόβασι», Η Λέξη, τχ. 182, Χ-ΧΙΙ 2004, σ : ) Περιοδεία στην ανατολική Ευρώπη

37 Ο Μίκης Θεοδωράκης κυκλοφορεί δίσκο με μελοποιημένα αποσπάσματα από τον Επιτάφιο Δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη. Μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη σπεύδει για συμπαράσταση. Ο ειρηνιστής βουλευτής Γρηγόρης Λαμπράκης 1964 Υποψήφιος βουλευτής της ΕΔΑ. Το εξώφυλλο από το δίσκο «Η Ρωμιοσύνη»

38 1966 Κυκλοφορεί σε δίσκο «Η ρωμιοσύνη», μελοποιημένη από τον Μίκη Θεοδωράκη. ** Ακούστε τον Γιάννη Ρίτσο να διαβάζει ένα απόσπασμα από τη «Ρωμιοσύνη» στην πρώτη επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου https://www.youtube.com/watch?v=8curb8s49da 38 Με τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Μίκη Θεοδωράκη και φίλο του ηθοποιό Μάνο Κατράκη 1967 Δικτατορία 21 ης Απριλίου. Αξημέρωτα τον ειδοποιούν φίλοι του και τον παρακινούν να φύγει για να αποφύγει τη σύλληψη. Αρνείται και ετοιμάζει τη βαλίτσα του. Συλλαμβάνεται στις 6 το πρωί και οδηγείται στην Ασφάλεια. Μετά από τρεις μέρες τον μεταφέρουν μαζί με χιλιάδες άλλους κρατούμενους στον Ιππόδρομο του Νέου Φαλήρου. Στα τέλη Απριλίου μεταφέρεται με αρματαγωγό στη Γυάρο. Το Σεπτέμβρη, με την πρώτη ομάδα εξορίστων, μετάγεται στο Παρθένι της Λέρου. Αρχίζει να γράφει την ποιητική σύνθεση Μαντατοφόρες.

39 Αργότερα στη δεύτερη εξορία μου, στη Γυάρο, που δεν είχαμε καθόλου ζωγραφικό υλικό, τίποτα, η Βάσω η Κατράκη διάλεγε κάτι ωραία λεία χαλίκια, τα παιρνε όμως σαν ζωγραφικές επιφάνειες και ζωγράφιζε κοριτσόπουλα, ζωγράφιζε ήλιους. Κι από κει λέω, να καλή ιδέα. Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει την πέτρα, όχι ατόφια όπως είναι, αλλά ακούγοντάς την τι υπαγορεύει. Όχι μόνο σαν γενικό σχήμα, αλλά και σαν ιδιαίτερα σχήματα πάνω στην ίδια πέτρα. Δηλαδή, παίρνοντας τις γλυπτικές ιδιότητες της πέτρας, υπογραμμίζοντας τις εσοχές για να προεξέχουν, να αναδεικνύονται σαν ανάγλυφα οι εξοχές. Έτσι άρχισα από τη μια μεριά στη Γυάρο κι ύστερα, όταν μεταφέρθηκα στο Παρθένι της Λέρου έβρισκα διάφορες πέτρες από την ακρογιαλιά κάθε φορά που μας επέτρεπαν να βγούμε για λίγο υπό φρούρηση βέβαια έξω από τον περίβολο του στρατοπέδου και διάλεγα πέτρες. [ ] Πολλές φορές συνεξόριστοι με ρωτούσανε: Τέλος πάντων Ρίτσο, πώς φτιάχνεις αποκλειστικά μόνον ανθρώπινες μορφές κι ανθρώπινα σώματα γυμνά, δείχνεις τίποτα απ τα βάσανά μας, απ τα μαρτύριά μας, απ τη μοναξιά μας, απ τις στερήσεις μας; Και έλεγα, σκεφτόμουνα και έλεγα: γιατί γινότανε αυτό το πράγμα; Πρώτα από όλα γιατί δε μ αρέσουνε αυτά τα πολύ νατουραλιστικά, τα οποία υποδηλούν ακριβώς ορισμένα αισθήματα, ενώ θα μπορούσα να αντιπαραθέσω σε όλη αυτή τη σκοτεινή ζωή, σε όλο αυτό το μαρτύριο, σε όλη αυτή τη στέρηση, την ερημιά και τη σκλαβιά. Ένιωθα την ανάγκη να αντιπαραθέσω κάτι που είναι ωραίο, κάτι που είναι ζωντανό, κάτι που είναι δυναμικό. Την ομορφιά και τον έρωτα που είναι οι μεγάλες και αιώνιες αξίες της ζωής. («Εικαστικό έργο», Γιάννης Ρίτσος Αυτοβιογραφία, Αρχείο Κρήτης, Αθήνα 2008, σ. 123) 39 Ζωγραφισμένες πέτρες (Συλλογή Μουσείου Μπενάκη)

40 1968 Η υγεία του επιδεινώνεται, σύμφωνα με τη διάγνωση των στρατιωτικών γιατρών στο Παρθένι. Τον Αύγουστο μεταφέρεται δια της βίας στην Αθήνα και εισάγεται, υπό φρούρηση, στο αντικαρκινικό νοσοκομείο «Άγιος Σάββας». Μετά από χειρουργική επέμβαση, επιστρέφει στο στρατόπεδο. Μετά από προσωπικές διεκδικήσεις της γυναίκας του Φαλίτσας, το Δεκέμβριο του δίνεται η άδεια να πάει στο οικογενειακό τους σπίτι στο Καρλόβασι της Σάμου, υποχρεωμένος σε «κατ οίκον περιορισμό». Όσο ήταν στο Παρθένι γράφει, μέσα σε μια μέρα του Σεπτεμβρίου, τα Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας. Καταφέρνει να στείλει κρυφά στη Γαλλία τα ποιήματα από τη συλλογή Πέτρες Επαναλήψεις Κιγκλίδωμα. Εδώ σωπαίνουν τα πουλιά, σωπαίνουν οι καμπάνες, Σωπαίνει κι ο πικρός Ρωμιός μαζί με τους νεκρούς του 40 Και πα στην πέτρα της σιωπής τα νύχια του ακονίζει Μονάχος του κι αβοήθητος, της λευτεριάς ταμένος. («Ο ταμένος», Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας) Πέτρες, κόκαλα, ρίζες, -ίσως θα ήταν ένας ενδιαφέρων τίτλος για μια ποιητική συλλογή με «φιλοσοφικές» αξιώσεις. Πέτρες απ τα ξερονήσια της εξορίας, κόκαλα ζώων απορριγμένα απ το κύμα στ ακρογιάλι σαν περίεργα ακρωτηριασμένα αγαλμάτια, ρίζες απ τις παραθαλάσσιες καλαμιές που οι χειμωνιάτικες φουρτούνες τις ξεθάβουν και, την άνοιξη, χάσκουν στο φως ασυνήθιστες, τριχωτές, αποθαρρημένες, ωστόσο μυστικές ακόμη και σαν αδιάφορες μπροστά στο ξαφνικό αναπότρεπτο που δεν το χαν στοχαστεί μες στο υγρό τους σκοτάδι, και τώρα η λιακάδα, που τις αποστεγνώνει, το δείχνει ξέσκεπα, και σχεδόν χαρούμενα, και σ αυτές και σ εμάς. Κι αυτά τα κλειστά, σιωπηλά πράγματα αποκτούν φωνή (ή εμείς αποκτούμε βαθύτερη ακοή), μιλούν, υπαγορεύουν αυτό που ήταν, αυτό που θα μπορούσε ακόμη να είναι, ίσως απ τη γενική ανάγκη της έκφρασης που αντιμάχεται τη φθορά και τη μοναξιά και φτάνει στο συμβιβασμό μιας ανακοίνωσης και μετάδοσης που μόνο αυτή μπορεί να εξασφαλίσει μέσα στο σύνολο μιαν ατομική επιβίωση. Κ οι άνθρωποι (απ την ίδια ανάγκη της έκφρασης-επιβίωσης) βρήκαν τις πέτρες, τις άκουσαν, συνομίλησαν μαζί τους, τις χρησιμοποίησαν (για σπίτια και για αγάλματα), συνεργάστηκαν με μιαν αξιοθαύμαστη κάποτε αμοιβαιότητα και ισοτιμία. Ιδίως οι εξόριστοι, οι απομονωμένοι, οι υποχρεωτικά σιωπηλοί, βρήκαν καλή συντροφιά στις πέτρες, αντάλλαξαν μυστικά, δέσαν πραγματικές φιλίες με τις πέτρες. Κ επειδή σ εκείνους

41 τους τόπους λείπαν (απαγορεύονταν) τα υλικά της ζωγραφικής, η πέτρα, το βότσαλο, το χαλίκι προσφέρθηκαν με τις λείες επιφάνειές τους ή με τις γλυπτικές εσοχές κ εξοχές τους σαν άφθονη πρώτη ύλη που πάνω της μ ένα μαρκαδόρο ή με λίγη σινική μελάνη μπορούσες να εγγράψεις ή να υπογραμμίσεις αυτό που η ίδια η πέτρα υπαγόρευε. Κι ο βαθμός της ομοφωνίας έκρινε το αποτέλεσμα. (Γιάννης Ρίτσος, «Πέτρες-κόκαλα-ρίζες», Αντί, περ. Β, τχ. 23, 19 Ιουλίου 1975) 41 Όταν ήρθε η είδηση της απόλυσής του, η συγκίνηση ήταν γενική. Ώρες εσπερινές με βροχή. Κλεισμένοι στους θαλάμους. Ο Ρίτσος αποχαιρέτησε έναν-έναν τους συντρόφους του. Ήρθαν οι χωροφύλακες να τον πάρουν. Καθώς βγήκε και χάνονταν μες στη βροχή, ξέσπασε ένα ατέλειωτο, ομαδικό χειροκρότημα. Ήταν χειροκρότημα και για τη ζωή του και για την ποίησή του και για τα βάσανά του και, ίσως, για τον θάνατό του. Όμως, και πάλι νίκησε. Για να συνεχίσει το μεγάλο του έργο και τον αγώνα του. (Αλέξης Σεβαστάκης [Η απόλυση του Ρίτσου], Κώττη, σ. 157) Η παραμονή του Ρίτσου στη Σάμο τα επόμενα χρόνια δεν θα αποτελεί περίοδο ευχάριστων καλοκαιρινών διακοπών, αλλά καταναγκαστικής απομόνωσης (ο ίδιος έλεγε πως η απομόνωση στη Σάμο ήταν πιο σκληρή απ τη ζωή στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Παρθένι της Λέρου, όπου «εκεί τουλάχιστον είχες τους συντρόφους ν ανταλλάξεις δυο κουβέντες»). Η απομόνωση μαζί με την προσωπική τραγωδία που βιώνει, με το φάσμα του θανάτου πάνω του (έχει διαπιστωμένα καρκίνο και η γνωμάτευση των γιατρών του δίνει ελάχιστα περιθώρια ζωής), τον κάνουν απ τη μια να καταστρέψει πεζά, θεατρικά έργα και ολόκληρες ποιητικές συλλογές, για να μην τις αφήσει πίσω του μισοτελειωμένες, ή επειδή το αποτέλεσμα δεν τον ικανοποιεί και δεν έχει καιρό να τις ξαναδουλέψει (πράγμα για το οποίο αργότερα, όταν με τη δύναμη της θέλησής του ξεπεράσει τον καρκίνο, όπως παλιότερα είχε νικήσει τη φυματίωση, θα μετανιώσει

42 πικρά), απ την άλλη να γράφει ποιήματα σκοτεινά και ζοφερά. Στο ζόφο που βιώνει η χώρα και ο Ρίτσος προσωπικά, έρχεται να προστεθεί ο πόνος από το σχίσμα της ελληνικής κομμουνιστικής αριστεράς, καθώς και η επέμβαση των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία. (Έρη Ρίτσου, «Ο Γιάννης Ρίτσος στο Καρλόβασι», Η Λέξη, τχ. 182, Χ-ΧΙΙ 2004, σ : ) 42 Έγραφε πάρα πολύ. Είχε ένα πάρα πολύ αυστηρό και πάρα πολύ σκληρό πρόγραμμα. Θεωρούσε τον εαυτό του εργάτη του λόγου και ότι δεν κάνει τίποτε διαφορετικό από έναν οποιονδήποτε άνθρωπο που εξασκεί ένα οποιοδήποτε επάγγελμα. Έλεγε, εμένα η δουλειά μου είναι το γράψιμο, άρα γράφω. Και έγραφε συνέχεια. Από το πρωί, με το που θα σηκωνόταν, θα έπινε τον καφέ του και θα καθόταν να γράψει. Και μπορούσε να γράφει μέχρι τα ξημερώματα. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει αφήσει τόσο πολύ έργο πίσω του - και ένα έργο μάλιστα στο οποίο δεν υπάρχει καμία προχειρότητα. Δούλευε πάρα πολύ τα ποιήματά του. Μέσα στα αρχεία του υπάρχουν πρώτες, δεύτερες, τρίτες, τέταρτες γραφές, άπειρα πράγματα που έγραφε και πέταγε. Όλο αυτό το κομμάτι της δουλειάς του, που έμεινε, είναι ουσιαστικά ένας μικρός παραπόταμος του μεγάλου ποταμού που είχε γράψει αρχικά. Και βέβαια υπάρχουν ακόμη ανέκδοτα κομμάτια από το αρχείο του. (Έρη Ρίτσου, «Ο πατέρας μου είχε πλήρη συνείδηση της αξίας του έργου του» Συνέντευξη στον Βασίλη Πάγκαλο, εφ. Μακεδονία, ) Παιδιά μου, από υγεία είμαι καλά έτσι νιώθω τουλάχιστον. Δεν έχω πια πόνους στα νεφρά ούτε αιματουρίες. Έκανα πολλά μπάνια θαλάσσια και συνεχίζω ακόμη. Η πίεση που ασκούσαν τον πρώτο καιρό επάνω μου, έχει χαλαρωθεί εδώ και πέντε μήνες. Βέβαια με παρακολουθούν πάντα και στον περίπατο και στο μπάνιο και στο σπίτι από κάπως μακριά τώρα και όχι διαρκώς. Η παρακολούθηση δεν είναι πια τόσο «χτυπητή» και εκνευριστική. Δεν έρχονται πια μέσα στο σπίτι, δε μου κάνουν άλλες έρευνες, δε με φωνάζουν στη διοίκηση. Νιώθω αρκετά πιο άνετα. Μου εμποδίζουν όλη μου την αλληλογραφία. Σπάνια μου δίνουν κανένα γράμμα απ το εξωτερικό αν είναι συνήθως μια ανοιχτή καρτ-ποστάλ όπως ήταν η δική σας και των Vitez και η άλλη που μου στείλατε και οι τέσσερις μαζί. Εσείς λάβατε τη δική μου κάρτα; -έγραφα και στους τέσσερις σας και την ταχυδρόμησα στην αντρέσσα του Vitez. Δεν πήρα απάντησή σας, κι αυτό δείχνει πως δεν τη λάβατε ή πως δε μου έδωσαν την καινούργια δική σας. Ωστόσο, χτες μου έδωσαν μια πρόσκληση απ το Λονδίνο για το Διεθνές Φεστιβάλ Ποιήσεως του Camden όπου θα πάρει, όπως μου γράφουν, μέρος κι ο Neruda. Παράξενα πράματα δεν μπορείς να καταλάβεις πώς σκέφτονται κ ενεργούν και γιατί. Τον πρώτο καιρό της «απελευθέρωσής» μου (ας

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης Όμιλος Φιλαναγνωσία και Σχολική Βιβλιοθήκη

Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης Όμιλος Φιλαναγνωσία και Σχολική Βιβλιοθήκη 1 2 Το Αιγαίο του Γιάννη Ρίτσου 3 Ένα πρωί με νησιά και με μαρμάρινα λιοντάρια, ο τόπος τούτος που ματώνει και σε πονάει επιμέλεια: Δώρα Μέντη (Γυμνάσιο), Γιώργος Θώδης (Λύκειο) σχολικό έτος 2014-2015

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου.

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα ολοκαίνουριο κόκκινο τετράδιο. Ζούσε ευτυχισμένο με την τετραδοοικογένειά του στα ράφια ενός κεντρικού βιβλιοπωλείου. Κάθε μέρα έμπαινε πολύς κόσμος στο βιβλιοπωλείο και

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Μαρτυρία Λούλας (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου

Μαρτυρία Λούλας (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου Μαρτυρία Λούλας (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου ΟΝΟΜΑ: Λούλα (Κοκκίνου) Παπαγεωργίου ΗΜΕΡΟΜ. ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 21 Φεβρουαρίου 1932 ΗΜΕΡΟΜ. ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚΑ: 1954 ΨΕΥ ΩΝΥΜΑ: Μαντώ, Σεβαστιανός ΠΕΡΙΟΧΗ/ΕΣ ΡΑΣΗΣ: Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει. επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο

Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει. επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΣΕ ΑΓΑΠΩ ΜΑΝΟΥΛΑ ΜΟΥ. Έχω μια γλυκιά μανούλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ

Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Α ΒΡΑΒΕΙΟ Το άσπρο του Φώτη Αγγουλέ Σε γέννησε η σιωπή και σ έθρεψε η δίψα, μα βρέθηκες γυμνός, γερτός και πονεμένος στα δίχτυα τού «γιατί». Ρυάκι ήταν ο λόγος σου τραγούδι στην ψυχή σαν βάλσαμο κυλούσε

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ

Α ΜΕΡΟΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ ΑΡΗΣ ΤΙΤΑ Α ΜΕΡΟΣ Μικρό, σύγχρονο οικογενειακό διαμέρισμα. Στο μπροστινό μέρος της σκηνής βλέπουμε δυο παιδικά δωμάτια, ένα στ αριστερά κι ένα στα δεξιά. Από το εσωτερικό τους καταλαβαίνουμε αμέσως ότι αριστερά

Διαβάστε περισσότερα