ΟΙ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ Ι.Μ. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΑΓ. ΟΡΟΥΣ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΨΗΦΙΔΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ Ι.Μ. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΑΓ. ΟΡΟΥΣ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΨΗΦΙΔΩΝ"

Transcript

1 Γ. Μανιάτης και Αικ. Μαλέα, Οι ψηφιδωτές εικόνες της Ι. Μονής Ξενοφώντος, Αγίου Όρους: Τεχνολογική Εξέταση των Ψηφίδων, στο «Βυζαντινές Εικόνες, Τέχνη, Τεχνική και Τεχνολογία», Επιμέλεια Μαρία Βασιλάκη, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Αθήνα Φεβ. 1998, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, , (2002). ΟΙ ΨΗΦΙΔΩΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ Ι.Μ. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΑΓ. ΟΡΟΥΣ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΨΗΦΙΔΩΝ Γ. Μανιάτης 1 και Αικ. Μαλέα 2 1. Εργαστήριο Αρχαιομετρίας, ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, Αγία Παρασκευή, Αττική. 2. Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαιοτήτων, Διοσκούρων 4, Αθήνα. Εισαγωγή Στη παρούσα εργασία μελετήθηκαν ψηφίδες από τις σπάνιες, μεγάλου μεγέθους, ψηφιδωτές εικόνες του Αγ. Γεωργίου (Εικόνα 1) και του Αγ. Δημητρίου (Εικόνα 2) οι οποίες είναι σημαντικής ιστορικής και τεχνολογικής αξίας και φυλάσσονται στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος του Αγίου Όρους. Οι εικόνες θεωρούνται ότι κατασκευάστηκαν τον 12 μ.χ. αιώνα, πάνω σε τάβλες ξύλου που αναγνωρίστηκε σαν Δρύς - Quercus sp (Παρασκευοπούλου 1997), και περιέχουν μεγάλη ποικιλία ψηφίδων διαφόρων χρωμάτων και μεγεθών, πολλές από τις οποίες είναι εμφανώς γυάλινες. Περιγραφή και ιστορικές λεπτομέρειες των εικόνων μπορεί να βρει κανείς στην εργασία του κ. Γ. Ταβλάκη που δημοσιεύεται στον ίδιο τόμο (Ταβλάκης 2002). Σκοπός της έρευνας αυτής είναι ο χαρακτηρισμός του είδους των υλικών που έχουν χρησιμοποιηθεί για τις διάφορες χρωματιστές ψηφίδες των εικόνων και στη περίπτωση των γυάλινων ψηφίδων η διερεύνηση του είδους του γυαλιού και της τεχνολογίας κατασκευής του γυαλιού και επίσης ο προσδιορισμός των στοιχείων που προσδίδουν το χρώμα. Ο χαρακτηρισμός του είδους και της τεχνολογίας των υλικών που έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή ψηφίδων παρέχει ενδιαφέροντα συμπεράσματα που μπορεί να οδηγήσουν τόσο στον εντοπισμό προέλευσης των υλικών όσο και στον προσδιορισμό του εργαστηρίου κατασκευής. Τα συμπεράσματα αυτά μπορούν να είναι πολύ πιο ολοκληρωμένα αν τα αποτελέσματα ενταχθούν σε μία ευρύτερη βάση δεδομένων με αντίστοιχα στοιχεία από πολλές θέσεις και εργαστήρια και όταν συνδυαστούν με αποτελέσματα ιστορίας της τέχνης (εικονογραφικές μελέτες) για τα συγκεκριμένα μνημεία. Επιπλέον ο φυσικοχημικός χαρακτηρισμός των ψηφίδων ενός μνημείου μαζί με τη διάγνωση του βαθμού της φθοράς μπορεί να βοηθήσει σημαντικά την αποκατάσταση και συντήρηση του μνημείου. Επιπλέον, με στόχο τον έλεγχο και τη διασταύρωση των ιστορικών στοιχείων για την ηλικία κατασκευής, χρονολογήθηκαν τα ξύλα των εικόνων με τη μέθοδο Άνθρακα-14. Πιστεύουμε ότι η εργασία αυτή θα συμβάλει στη συμπλήρωση της τράπεζας αναλυτικών δεδομένων για ψηφίδες Βυζαντινής Εποχής στην Ελλάδα η οποία είναι προς το παρόν αποσπασματική.

2 Υλικά και Μέθοδοι Εξετάστηκαν δεκαπέντε ψηφίδες διαφορετικής φύσεως και χρώματος, οι οποίες καλύπτουν όλους του τύπους ψηφίδων, που έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή των ψηφιδωτών εικόνων του Αγ. Γεωργίου και του Αγ. Δημητρίου. Οι τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν για την εξέταση και ανάλυση των ψηφίδων ήταν οι ακόλουθες: Οπτική μικροσκοπία, Ηλεκτρονική μικροσκοπία σάρωσης (SEM Philips 550), Μικροανάλυση ενεργειακής διασποράς (EDAX PV9900) συνδεδεμένο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Η ποσοτική ανάλυση έγινε με το πρόγραμμα SQUANT. Περιθλασιμετρία ακτίνων Χ (XRD - SIEMENS). Για την χρονολόγηση των δύο εικόνων ελήφθη δείγμα ξύλου από την οπίσθια πλευρά της κάθε εικόνας και χρησιμοποιήθηκε η τεχνική χρονολόγησης με Άνθρακα-14. Αποτελέσματα - Συζήτηση 1. Χρονολόγηση Μικρό δείγμα ξύλου από την κάθε εικόνα χρονολογήθηκε με τη τεχνική Άνθρακα-14 αερίου δείγματος και μέτρηση στους αναλογικούς απαριθμητές του Εργαστηρίου Αρχαιομετρίας του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος. Λεπτομέρειες για την τεχνική που χρησιμοποιείται στο Εργαστήριο Αρχαιομετρίας μπορεί να δει κανείς στην δημοσίευση (Facorellis, Maniatis and Kromer, 1997). Η μετατροπή των ηλικιών από έτη Άνθρακα-14 (ηλικία BP) σε πραγματικά ημερολογιακά έτη (μ.χ.) έγινε με το σύγχρονο πρόγραμμα βαθμονόμησης (Radiocarbon Calibration Program Rev. 4.3). Περιγράφεται από τους Stuiver and Reimer (1993) και χρησιμοποιεί τα δεδομένα που αναφέρονται στους Stuiver et al (1998). Τα αποτελέσματα για το ξύλο των δύο εικόνων δίνονται στον Πίνακα 1. Μπορεί να δει κανείς δύο βαθμονομημένες ηλικίες για κάθε ξύλο, μία με πιθανότητα 68.3% και μία με πιθανότητα 95.4%. Οι ηλικίες με τις μεγαλύτερες πιθανότητες δίνουν για το ξύλο της εικόνας του Αγ. Δημητρίου μ.χ και για αυτό του Αγ. Γεωργίου μ.χ. Οι δύο ηλικίες επικαλύπτονται, πράγμα που δηλώνει ότι το ξύλο είναι περίπου σύγχρονο και για τις δύο με ενδεχόμενο αυτό του Αγ. Γεωργίου να είναι κάπως νεώτερο. Πρέπει να τονιστεί ότι οι ηλικίες αυτές αφορούν το ξύλο και όχι απαραίτητα τη χρονολογία κατασκευής των εικόνων και για τον λόγο αυτό δίνουν την παλαιότερη δυνατή ηλικία. 2. Εξέταση και ανάλυση των ψηφίδων Από τις πρώτες μακροσκοπικές και μικροσκοπικές παρατηρήσεις έγινε διάκριση των ψηφίδων σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

3 1. Ψηφίδες κατασκευασμένες από γυαλί, οι οποίες αποτελούν και την πλειονότητα και 2. Ψηφίδες λίθινες, οι οποίες προέρχονται από φυσικά πετρώματα. Τα αποτελέσματα της εξέτασης της μικρομορφολογίας των ψηφίδων στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης σε συνδυασμό με την ολική και τοπική χημική μικροανάλυση της υπό παρατήρηση επιφάνειας, ήταν διαφωτιστικά για την τεχνολογία κατασκευής των ψηφίδων, τα χρωμοφόρα στοιχεία (τα στοιχεία εκείνα τα οποία προσδίδουν το χρώμα) καθώς και τις εστίες διάβρωσης. Στην Εικόνα 3 φαίνεται μία πράσινη ψηφίδα στο οπτικό μικροσκόπιο (20x), ενώ στην Εικόνα 4 φαίνεται η μικρομορφολογία της ίδιας ψηφίδας στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης (42.6x). Είναι σαφές ότι η μορφολογία είναι εντελώς υαλώδης με ελάχιστες φυσαλίδες. Η συνολική χημική ανάλυση (σε μεγάλη έκταση στην επιφάνεια της ψηφίδας) με τον μικροαναλυτή έδωσε το φάσμα του Σχήματος 1. Διακρίνονται εκτός από το πυρίτιο (Si) που είναι η κύρια συνιστώσα του γυαλιού, οι χαρακτηριστικές κορυφές του μολύβδου (Pb), του ασβεστίου και σε μικρότερες συγκεντρώσεις του νατρίου (Na) και του καλίου (K) που δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για αλκαλιούχο-ασβεστιούχο γυαλί (alkali-lime glass). Η παρουσία του μολύβδου θα συζητηθεί παρακάτω. Στο ίδιο σχήμα φαίνεται και η παρουσία του χαλκού (Cu), χρωμοφόρου στοιχείου που προσδίδει μπλε χρώματα και σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία μπλε-πράσινο ή σε αναγωγικές συνθήκες μπορεί να προσδώσει και κόκκινο χρώμα. Στην μικρομορφολογία της πράσινης αυτής ψηφίδας (Εικόνα 4) παρατηρούνται παράλληλες γραμμές από μικροσωματίδια, οι οποίες στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο εμφανίζονται άσπρες. Σημειακή ανάλυση στα σωματίδια αυτά έδειξε ότι αποτελούνται από μόλυβδο (Pb) και κασσίτερο (Sn) (Σχήμα 2). Αυτό δηλώνει την παρουσία κασσιτερικού μολύβδου (Pb 2 SnO 4 ) το οποίο είναι κίτρινη χρωστική και όταν ανακατευτεί με το μπλε του χαλκού δίνει πράσινο ή γαλάζιο (ή τουρκουάζ) χρώμα ανάλογα την ποσότητα (Henderson 1988, 1989). Οι γραμμές με τα σωματίδια είναι αποτέλεσμα της ανάμειξης με το γυαλί αυτής της κίτρινης χρωστικής. Τα σωματίδια αυτά αποτελούν και σημεία ασυνέχειας στο γυαλί επιτρέποντας την γρηγορότερη διάβρωση όπως παρατηρεί κανείς στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο (Εικόνα 4) όπου κατά μήκος των γραμμών με τα σωματίδια του κασσιτερικού μολύβδου παρατηρείται αρχή μικροσκοπικής διάβρωσης. Οι πλήρεις ποσοτικές αναλύσεις των ψηφίδων που εξετάστηκαν δίνονται στον Πίνακα 2. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον ασφαλώς παρουσιάζουν οι γυάλινες ψηφίδες, οι συγκεντρώσεις των οποίων σε κύρια και δευτερεύοντα στοιχεία δίνουν ιδιαίτερα σημαντικές πληροφορίες για την τεχνολογία του γυαλιού την εποχή εκείνη. Από την παρουσία, μαγνησίου (Mg), αλουμινίου (Al) και καλίου (K) είναι προφανές ότι πρόκειται για γυαλί που έχει κατασκευαστεί με χρήση στάχτης φυτών που είναι πλούσια σε αλκάλια και με την προσθήκη ασβεστίου σαν σταθεροποιητή. Ο τρόπος χρώσεις των ψηφίδων γίνεται με την επιπλέον προσθήκη συγκεκριμένων χρωμοφόρων χημικών στοιχείων/ενώσεων. Ακολουθεί περιγραφή των αποτελεσμάτων ανά ψηφίδα διαφορετικού χρώματος. Πράσινη υαλοψηφίδα (Μ4 ΙΧ 2) Η παρατήρηση στο οπτικό μικροσκόπιο αποκάλυψε ότι πρόκειται για ένα αρκετά συμπαγές γυαλί, με μικρό αριθμό φυσσαλίδων. Μέσα στη μάζα του γυαλιού ήταν εμφανείς παράλληλες γραμμές πλούσιες σε συγκέντρωση μολύβδου και κασσιτέρου, ένδειξη ανάμιξης του γυαλιού με κίτρινο του μολύβδου/κασσιτέρου κατά την

4 παρασκευή της ψηφίδας. Στις ίδιες αυτές περιοχές εντοπίστηκαν οι εντονότερες εστίες διάβρωσης. Το χρώμα της οφείλεται στο συνδυασμό οξειδίων του χαλκού (μπλε) με κασσιτερικό μόλυβδο (κίτρινο). Γαλάζια υαλοψηφίδα (Μ6 ΙΧ 1) Έχει παρόμοια σύσταση με την πράσινη, δεν διαθέτει ωστόσο ανοιχτόχρωμες περιοχές στη μάζα της γεγονός που οφείλεται ίσως στην καλύτερη ανάμιξη του κασσιτερικού μολύβδου κατά την παρασκευή της. Το χρώμα της οφείλεται στο συνδυασμό οξειδίων του χαλκού (μπλε) με κασσιτερικό μόλυβδο (κίτρινο). Γαλάζια υαλοψηφίδα (Μ4 ΙΧ 4) Μία δεύτερη υαλοψηφίδα γαλάζιου χρώματος εμφανίζει την ίδια χημική σύσταση με την πρώτη, ωστόσο υπολείματα άμμου, χαλαζία, προκαλούν μεγάλο αριθμό φυσαλλίδων με αποτέλεσμα το τελικό προϊόν να χάνει τη διαφάνειά του. Το χρώμα της οφείλεται στο συνδυασμό οξειδίων του χαλκού (μπλε) με κασσιτερικό μόλυβδο (κίτρινο). Μπλέ υαλοψηφίδα (Μ3 ΙΧ 2) Διακρίνονται αρκετά υπολείμματα κόκκων χαλαζία (άμμου) που δεν έχουν τηχθεί πλήρως (Εικόνα 5). Είναι γυαλί υψηλού ιξώδους με πολλές φυσαλίδες (Εικόνα 6). Το βαθύ μπλε χρώμα οφείλεται σε προσθήκη μικρής ποσότητας ορυκτών του κοβαλτίου (Co), (Caley 1962, Henderson 1989). Η παρουσία μικρών συγκεντρώσεων σε χαλκό (Cu), σίδηρο (Fe) και μαγγάνιο (Mn) οφείλεται στα συνοδευτικά στοιχεία που υπάρχουν στα ορυκτά του κοβαλτίου. Σκούρα Μπλε υαλοψηφίδα (Μ3 ΙΧ 10) Είναι πολύ πιο ομοιογενής και πλήρως υαλοποιημένη ψηφίδα από την προηγούμενη. Το έντονα βαθύ μπλε χρώμα οφείλεται στο κοβάλτιο που είναι κάπως πιο αυξημένο από την προηγούμενη και αυτό ισχύει και για τα στοιχεία Cu, Fe, Mn, τα οποία όπως αναφέρθηκε συνοδεύουν τα ορυκτά του κοβαλτίου. Μαύρη υαλοψηφίδα - αδιαφανής (Μ6 ΙΧ 11) Χαρακτηριστικό στη ψηφίδα αυτή είναι υψηλή συγκέντρωση σε νάτριο συγκριτικά με τις υπόλοιπες ψηφίδες. Το γεγονός αυτό ωστόσο δεν φαίνεται να παραπέμπει σε άλλη τεχνολογία κατασκευής αλλά σε καλύτερη διατήρηση της. Το μαύρο χρώμα και η αδιαφάνεια του γυαλιού πρέπει να οφείλεται κυρίως σε οξείδια του δισθενούς σιδήρου σε συνδυασμό με μαγγανιούχα ορυκτά (Turner 1956). Μαύρη υαλοψηφίδα με διαφανές τμήμα (Μ5 ΙΧ 9) Μία άλλη κατηγορία μαύρων υαλοψηφίδων αποτελούν αυτές των οποίων ένα τμήμα της μάζας τους είναι αδιαφανές κι ένα διαφανές. Όπως και στις αδιαφανείς μαύρες υαλοψηφίδες, εντοπίζεται υψηλή συγκέντρωση σε νάτριο και το χρώμα τους οφείλεται σε σιδηρομαγγανιούχα ορυκτά. Στοιχειακή ανάλυση κατέδειξε ότι το πιο διαφανές τμήμα της ψηφίδας παρουσιάζει, σε σχέση με το αδιαφανές, μικρότερη συγκέντρωση σε σίδηρο και ελάχιστα μεγαλύτερη σε μαγγάνιο. Ένας από τους πολλούς ρόλους της παρουσίας του μαγγανίου στο γυαλί είναι και ο αποχρωματισμός του (Turner 1956).

5 Μοβ υαλοψηφίδα (Μ9 ΙΧ 8) Πλούσια σε συγκέντρωση νατρίου και ασβεστίου, τα οποία αποτελούν τα κυριότερα στοιχεία από άποψη κατασκευής. Το χρώμα της οφείλεται σε οξείδια μαγγανίου καθώς ο σίδηρος εντοπίζεται σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Το μαγγάνιο σε κατάλληλες συγκεντ ρωσεις και σε συνδυασμό με τον σίδηρο μπορεί να δώσει μοβ χρώμα (Caley 1962). Κόκκινη υαλοψηφίδα αδιαφανής (Μ5 ΙΧ 1) Στη μάζα της συγκεκριμένης υαλοψηφίδας διακρίνονται περιοχές μαύρου χρώματος διατεταγμένες παράλληλα (Εικόνα 7). Η μικρομορφολογία δείχνει καλό γυαλί χωρίς φυσαλίδες (Εικόνα 8). Από την ανάλυση προέκυψε ότι πρόκειται για γυαλί με υψηλή συγκέντρωση σε νάτριο. Το χρώμα της οφείλεται σε οξείδια του μονοσθενούς χαλκού (Cu 2 O), δηλαδή σε κυπρίτη (Turner 1956, Singer et al 1997). Η παρουσία σιδήρου και μαγγανίου συσχετίστηκε με τις μαύρες περιοχές οι οποίες είναι πλούσιες σε πυρολουσίτη (MnO2). Καστανή υαλοψηφίδα (Μ7 ΙΧ 15) Η σύστασή της διαφέρει πολύ από τις υπόλοιπες υαλοψηφίδες. Είναι κατασκευασμένη από ποτασιούχο γυαλί και παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση σε αργίλιο. Εντοπίστηκαν μόνο ίχνη χρωμοφόρων στοιχείων όπως μαγγάνιο, σίδηρος, κοβάλτιο και χαλκός. Πρόκειται μάλλον για υαλοψηφίδα με διαφορετική τεχνολογία κατασκευής γεγονός που μπορεί να οφείλεται σε νεότερη επέμβαση. Η πιθανότητα να προέρχεται από λίθινο υλικό (άστριο) δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς. Υαλοψηφίδες με φύλλο χρυσού ή φύλλο ασημιού [(5) και ( 12)] Μία μικρή υποομάδα των υαλοψηφίδων αποτελούν οι δύο υαλοψηφίδες που στη μάζα τους έχει εγκιβωτιστεί φύλλο χρυσού ή ασημιού αντίστοιχα. Αξιοσημείωτο είναι το πολύ μικρό πάχος του φύλλου του μετάλλου που έχει χρησιμοποιηθεί. Συγκεκριμένα, φύλλο μετάλλου πάχους ενός εκατομμυριοστού του μέτρου (1μm), έχει τοποθετηθεί ανάμεσα σε δύο στρώματα γυαλιού το οποίο εμφανίζεται διάτρητο σε κάποιες περιοχές έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η συνένωση του υπερκείμενου με το υποκείμενο στρώμα (Εικόνα 9). Από την ανάλυση του γυαλιού προέκυψε ότι τα κύρια στοιχεία κατασκευής είναι το νάτριο και το ασβέστιο. Χαρακτηριστική είναι η παντελής απουσία μολύβδου καθώς και άλλων χρωμοφόρων στοιχείων γεγονός που προσδίδει καθαρότητα και διαφάνεια στο γυαλί. Ελάχιστο μαγγάνιο που εντοπίστηκε ίσως να έχει χρησιμοποιηθεί για την εξουδετέρωση της οξείδωσης του σιδήρου ο οποίος ενδεχομένως να υπήρχε στο υλικό κατασκευής. Μια συνοπτική εποπτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων των αναλύσεων για τα διάφορα αντιπροσωπευτικά χρώματα των ψηφίδων και τα είδη γυαλιού παρουσιάζονται στο Σχήμα 3. Απεικονίζονται οι συγκεντρώσεις, επί τοις εκατό, των στοιχείων εκείνων που σε μορφή οξειδίων έχουν ιδιαίτερη σημασία είτε για την τεχνολογία κατασκευής (στοιχεία από Na μέχρι και Al) είτε για τον χρωματισμό του γυαλιού (στοιχεία από Pb μέχρι και το Co). Από το διάγραμμα έχει παραληφθεί το πυρίτιο δεδομένου ότι βασικό στοιχείο κάθε γυαλιού και η μεγάλη συγκέντρωσή του δυσκολεύει την ανάγνωση του διαγράμματος. Επίσης στο Σχήμα 4, παρουσιάζονται τα αντίστοιχα στοιχεία για το άχρωμο διαφανές γυαλί των ψηφίδων με τα φύλα χρυσού και αργύρου. Από τα διαγράμματα αυτά είναι εμφανές ότι όλες οι γυάλινες ψηφίδες, με εξαίρεση μία, αυτή του καστανού, είναι κατασκευασμένες από το

6 «κλασσικό» σοδιούχο-ασβεστιούχο γυαλί με στάχτες φυτών το οποίο έχει μεγάλη παράδοση από την αρχαία Αίγυπτο και Εγγύς Ανατολή (Caley 1962) αλλά συνεχίζεται η κατασκευή του στους ρωμαϊκούς και βυζαντινούς χρόνους (Sayre and Smith 1999). Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι δεν έχει χρησιμοποιηθεί καθόλου η τεχνική του μολυβδούχου γυαλιού, χαμηλότερης θερμοκρασίας, που χαρακτηριστική των ισλαμικών γυαλιών της περιόδου από τον 8 ο μέχρι τον 10 ο μ.χ. αιώνα (Sayre and Smith 1999). Λίθινες ψηφίδες Στη δεύτερη ομάδα κατατάχτηκαν οι ψηφίδες εκείνες που προέρχονται από φυσικά πετρώματα. Πρόκειται για τρεις ψηφίδες χρώματος λευκού, ροζ και ώχρας. Λευκή ψηφίδα (Μ8 ΙΧ 3) Λευκή συμπαγής αδιαφανής ψηφίδα (Εικόνα 10). Η εξέταση στο SEM έδειξε πρόκειται για συσσωμάτωμα (Εικόνα 11) πλούσιο σε μαγνήσιο (Mg) συνοδευόμενο από C και O. Ορυκτολογική ανάλυση με περίθλαση ακτίνων-χ (XRD) έδειξε ότι αποτελείται από τα ορυκτά lansfordite (MgCO 3 x 5H 2 O) και magnesite (MgCO 3 ). Πρόκειται δηλαδή για το φυσικό άσπρο μαγνησιούχο ορυκτό τον μαγνησίτη. Ρόδινη ψηφίδα (Μ8 ΙΧ 7) Η στοιχειακή και ορυκτολογική ανάλυση έδειξε ότι πρόκειται για ασβεστόλιθο με μικρή συγκέντρωση σε σίδηρο γεγονός που δικαιολογεί και το χρώμα της. Ψηφίδα χρώματος ώχρας (Μ7 ΙΧ 13) Η στοιχειακή ανάλυση έδειξε την παρουσία των στοιχείων Al, Si, K, Ca, Fe, σε αναλογίες χαρακτηριστικές της αργίλου. Η ορυκτολογική ανάλυση με περιθλασιμετρία ακτίνων Χ ανίχνευσε την ύπαρξη ανορθίτη, ορθόκλαστου, χαλαζία, κρυστοβαλίτη, υδροξειδίων του σιδήρου- τα οποία της προσδίδουν και το χρώμα- και διοψιδίου. Τα αποτελέσματα συντελούν στο ότι δεν πρόκειται για συγκεκριμένο ορυκτό αλλά μάλλον για κάποιο σκληρό αργιλικό πέτρωμα. Συμπεράσματα Οι περισσότερες ψηφίδες είναι φτιαγμένες από γυαλί. Η τεχνολογία κατασκευής του γυαλιού ακολουθεί τις πολύ παλιές παραδόσεις των σοδιούχωνασβεστιούχων γυαλιών που φτιάχνονται με προσθήκη στάχτης φυτών και ανθρακικού ασβεστίου (lime). Δεν έχει χρησιμοποιηθεί η τεχνική των χαμηλής θερμοκρασίας μολυβδούχων γυαλιών που χαρακτηρίζει τα ισλαμικά γυαλιά του 8 ου με 10 ου μ.χ. αιώνα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση του κίτρινου του κασσιτερικού μολύβδου το οποίο άρχισε να χρησιμοποιείται από τον 4 ο μ.χ. αιώνα όταν αντικατέστησε τον αντιμονικό μόλυβδο. Η χρήση του επομένως στις εικόνες που φτιάχτηκαν περίπου τον μ.χ. αιώνα για την απόδοση πράσινων γαλάζιων ή τουρκουάζ λαμπερών διαφανών χρωμάτων σε συνδυασμό με τα οξείδια του χαλκού προσδίδει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μίξη παλιάς και νέας για εκείνη την εποχή τεχνολογίας. Συνοπτικά τα χρώματα του γυαλιού προσδίδονται με τα εξής στοιχεία/ενώσεις: Το πράσινο και γαλάζιο με οξείδιο του χαλκού (CuO) και κασσιτερικού μολύβδου (Pb 2 SnO 4 ), το βαθύ μπλε με οξείδιο του κοβαλτίου (CoO), το

7 μαύρο με ΜnO 2 και FeO, το κίτρινο διαφανές (κεχριμπαρί) επίσης με ΜnO 2 και FeO αλλά σε μικρότερα ποσοστά από το μαύρο, το μωβ με ΜnO 2 και το αδιαφανές κόκκινο με Cu 2 O. Για τις επιχρυσωμένες ψηφίδες χρησιμοποιείται φύλλο χρυσού ή αργύρου εξαιρετικά λεπτό (πάχος: 1 μm). Το φύλλο του μετάλλου είναι εγκλωβισμένου κοντά στην επιφάνεια της ψηφίδας σε πολύ καθαρό διαυγές σοδιούχο-ασβεστιούχο γυαλί, χωρίς προσθήκες χρωμοφόρων στοιχείων και χωρίς φυσαλίδες. Η συγκράτηση του φύλλου μέσα στο γυαλί γίνεται με τη βοήθεια μικρών συστηματικών οπών στο φύλλο που επιτρέπει τη σύντηξη και συγκόλληση των δύο εκατέρωθεν στρωμάτων γυαλιού μεταξύ τους. Εκτός των γυάλινων χρησιμοποιούνται και ορισμένες λίθινες ψηφίδες για να αποδώσουν χρώματα που δύσκολα επιτυγχάνονται σε γυαλί. Για αδιαφανές λευκό χρησιμοποιείται μαγνήσιτης και για ροζ ασβεστόλιθος. Ευχαριστίες Θερμές ευχαριστίες οφείλονται στους Δρ. Γ. Φακορέλλη, κυρία Κ. Γκογκίδου και κυρία Μ.Ε. Κυριαζή για την βοήθειά τους στην επεξεργασία των δειγμάτων και αποτελεσμάτων για την χρονολόγηση με Άνθρακα-14. Βιβλιογραφία Caley, R.E., 1962, Analyses of Ancient Glasses, , Vol.1, Corning Museum of Glass, Monographs, N. Y. Freestone I. C. and Gorin Rosen Y., 1999, The Great Glass Slab at Bet She Arim, Israel: An Early Islamic Glassmaking Experiment?, Journal of Glass Studies, 41, Facorellis Υ., Maniatis Υ., and Kromer Β., 1997, "Study of the Parameters Affecting the Correlation of Background Versus Cosmic Radiation in CO 2 Counters: Reliability of Dating Results" Radiocarbon, 39 (3), Henderson, J. 1989, The Scientific Analysis of Ancient Glass and its Archaeological Interpretation, J. Henderson (ed). Scientific Techniques in Archaeology. Oxford University Committee of Archaeology, Monograph No. 19, Παρασκευοπούλου Αικ., 1997, Έκθεση ταύτισης ξύλου προς την Διεύθυνση Συντήρησης του ΥΠΠΟ. Sayre E.V. and Smith R.W., 1961, "Compositional Categories of Ancient Glass", Science 133 (1961), Singer C., Holmyard E.J., Hall A.R., Williams T.I., eds., 1957, "A History of Technology",Oxford at the Clarendon Press. Stuiver, M., and Reimer, P.J., 1993, Extended 14 C Data Base and Revised Calib C Age Calibration Program, Radiocarbon, 35 (1), Stuiver, M., Reimer, P.J., Bard, E., Beck, J.W., Burr, G.S., Hughen, K.A., Kromer, B., McCormac, G., van der Plicht, J., and Spurk, M., 1998, INTCAL98 Radiocarbon age calibration, 24,000-0 cal BP, Radiocarbon, 40 (3), Turner W.E.S., 1956, "Studies in Ancient Glasses and Glassmaking Processes, Part V; Raw Materials and Melting Processes", Journal of the Society of Glass Technology 40 (1956), 277T-300T.

8 Ταβλάκης Γ., 2002, Χρονολόγηση των δύο ψηφιδωτών εικόνων της Μονής Ξενοφώντος Αγίου Όρους, στο «Βυζαντινές Εικόνες, Τέχνη, Τεχνική και Τεχνολογία», Επιμέλεια Μαρία Βασιλάκη, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Αθήνα Φεβ. 1998, Πανεπηστιμιακές Εκδόσεις Κρήτης, Abstract A sequence of tesserae from two mosaic icons depicting St. Georgios and St. Demitrios were investigated. The icons are kept in the Monastery of Xenofondas on Mount Athos at Halkidiki, Greece and are assumed to have been made in the th century AD. The tesserae have a range of different colours such as green, sky-blue, navy blue, purple, black, red, brown, pink, yellowish and white. Also there are tesserae with gold and silver colours. All different coloured tesserae were studied using optical microscopy and scanning electron microscopy with energy dispersive microanalysis both at fractured and polished sections. The results indicate that all the pieces apart from those with pink, yellowish and white colours are made of glass. The non-glass tesserae seem to be made by natural stones, like limestone or magnesium ores but they need further investigation for a full characterisation. The glass tesserae are of the alkali-lime type glass and the traditional technique of using plant ashes as a source for alkalies was applied. No lead glasses were identified. The glass tessarea can be divided into two groups: 1) the ones, which have sky-blue and green colours, and whose colours are due to addition of copper oxide and lead stannite. The relative variation in the concentration of these two compounds gives the colour changes between light blue and green. 2) the ones, whose colours are dark-blue, black, purple and red with black striations. The dark-blue colour is due to Cobalt, the black is based on Mn-Fe minerals, and the purple is based on Fe minerals as well as Mn-minerals, the intense red is a Cu based colour but the black striations are rich in Mn-Fe minerals. The gold and silver tesserae are made in a rather clear or slightly tinted glass by using gold and silver sheets of about 2μm thickness and of very pure quality. The silver and gold sheet is covered by another layer of glass for translucency. Carbon-14 dating of the wooden substrate of the icons was also performed and gave ages of AD for St. Demitrios and AD for St. Georgios.

9 Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα ΓΙΑΝΝΗΣ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ Ο Γιάννης Μανιάτης είναι Φυσικός, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Essex της Βρεταννίας και έχει εργαστεί στο ερευνητικό εργαστήριο του Βρετανικού Μουσείου. Είναι Διευθυντής Ερευνών και Προϊστάμενος του Εργαστηρίου Αρχαιομετρίας του ΕΚΕΦΕ "Δημόκριτος". Ασχολείται με αρχαιολογικά υλικά από το 1973 και έχει αναπτύξει διάφορες τεχνικές και μεθοδολογίες για την διερεύνηση τους. Έχει συμβάλει πρωτοποριακά στη μελέτη αρχαίων τεχνολογιών όπως της αρχαίας κεραμικής τεχνολογίας και της εξέλιξης της στο χρόνο και το χώρο, όσο και των υαλοποιημένων βαφών στην επιφάνεια των κεραμικών. Έχει επίσης συμβάλει στην ανάπτυξη μεθόδων χρονολόγησης και έχει εγκαταστήσει και διευθύνει το εργαστήριο Άνθρακα-14 του Δημόκριτου. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με υαλώδη υλικά όπως η φαγιεντιανή καθώς και το προϊστορικό και βυζαντινό γυαλί. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΛΕΑ Είναι Συντηρήτρια Αρχαιοτήτων, πτυχιούχος ΤΕΙ-Α. και έχει εκπονήσει το Μεταπτυχιακό της σε θέμα «Εκτίμησης της κατάστασης υδατοκορεσμένου αρχαιολογικού δέρματος», στο Πανεπιστήμιο του Cardiff, Ουαλλία, Μεγάλη Βρεττανία. Είναι Εργαστηριακή Συνεργάτιδα του ΤΕΙ-Α, στο Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης. Έχει συμμετάσχει σε αρκετά ερευνητικά Προγράμματα στους τομείς Αρχαιομετρίας και Συντήρησης. Την περίοδο που έλαβαν χώρα οι συγκεκριμένες αναλύσεις εργαζόταν ως Συντηρήτρια με σύμβαση ορισμένου χρόνου στη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαιοτήτων του ΥΠ.ΠΟ.

10 Πίνακας 1. Αποτελέσματα χρονολόγησης με Άνθρακα-14 δειγμάτων ξύλων από τις εικόνες. Αριθμός Εργαστηρίου Δείγμα Ημερομηνία αποκάλυψης Είδος % Mod Hλικία ΒΡ δ 13 C ( ) Βαθμολογημένη Ηλικία Πιθανότητες DEM 982 Ψηφιδωτή εικόνα Αγ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Δείγμα από την οπίσθια πλευρά της εικόνας) Ξύλο 86,64 ± 0, ± 38-25, μ.χ μ.χ. (68,3%) (95,4%) DEM 983 Ψηφιδωτή εικόνα Αγ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ (Δείγμα από την οπίσθια πλευρά της εικόνας) Ξύλο 88,05 ± 0, ± 43-25, μ.χ μ.χ. (68,3%) (95,4%)

11 Πίνακας 2. Κωδικοί δειγμάτων ψηφίδων, χρώματα και περιγραφές. Κωδικός Χρώμα Περιγραφή ψηφίδας Θέση στην εικόνα Μ4 ΙΧ(2) Πράσινη - Ομοιογενής, διαφανής Πράσινο φωτοστέφανο, Άγιος Δημήτριος Μ6 ΙΧ(1) Γαλάζια/μπλε Μπλε φωτοστέφανο στο χρυσό φόντο, Άγιος Δημήτριος Ομοιογενής, διαφανής Μ3 ΙΧ(2) Μπλε Ανομοιογενής με άσπρα Μπλε φόντο, Άγιος Γεώργιος κρυσταλλικά εγκλείσματα Μ3 ΙΧ(10) Μπλε Ομοιογενής, βαθύ μπλε Μπλε ρούχο, Άγιος Γεώργιος Μ4 ΙΧ(4) Γαλάζια Ομοιογενής, διαφανής Γαλάζιο φωτοστέφανο, Άγιος Γεώργιος M5 IX(9) Mαύρη κεχριμπαρένια Ανομοιογενής με διαφάνεια στη Μαύρο γράψιμο στο ρούχο, Άγιος Γεώργιος προς το ένα μέρος μία πλευρά Μ6 ΙΧ(11) Μαύρη Ομοιογενής, αδιαφανής Μαύρο γράψιμο στο λαιμό, Άγιος Γεώργιος Μ9 ΙΧ(8) Μωβ Αδιαφανής, διαβρωμένη Μωβ ψηφίδα, Άγιος Γεώργιος Μ5 ΙΧ(1) Κόκκινη Αδιαφανής με μαύρα νερά Κόκκινο φιλέτο, Άγιος Γεώργιος Μ7 ΙΧ(15) Καφέ Ανομοιογενής, αδιαφανής Καφέ από δεξί δάκτυλο, Άγιος Γεώργιος Μ8 ΙΧ(7) Ροδόχρους Ανομοιογενής, αδιαφανής Ροδόχρουν ρούχο, Άγιος Γεώργιος Μ7 ΙΧ(13) Ώχρα Ανομοιογενής, αδιαφανής Ώχρα από δεξί χέρι, Άγιος Γεώργιος Μ8 ΙΧ(3) Λευκό Ανομοιογενής, αδιαφανής Λευκό φιλέτο, Άγιος Γεώργιος (5) Χρυσό Φύλο χρυσού σε διαφανές γυαλί Χρυσός κάμπος, Άγιος Γεώργιος (12) Ασημί Φύλο αργύρου σε διαφανές γυαλί Ασημί από Χριστό, Άγιος Γεώργιος

12 Πίνακας 3. Αποτελέσματα ποσοτικής ανάλυσης με τον μικροαναλυτή EDAX των ψηφίδων με τους κωδικούς των δειγμάτων και τα χρώματα που αναλύθηκαν. Οι συγκεντρώσεις δίνονται επί τοις εκατό οξειδίων των στοιχείων. ΔΕΙΓΜΑ ΧΡΩΜΑ Na 2 O MgO Al 2 O 3 SiO 2 SO 3 PbO 2 Cl 2 O K 2 O SnO 2 CaO MnO Fe 2 O 3 CoO CuO TiO 2 ZnO Γυάλινες Μ4 ΙΧ(2) Πράσινο Μ6 ΙΧ(1) Γαλάζιο Μ3 ΙΧ(2) Μπλε Μ3 ΙΧ(10) Μπλε Μ4 ΙΧ(4) Γαλάζιο M5 IX(9) Mαύρο Μ5 ΙΧ(9) Κιτρινωπό διαφανές Μ6 ΙΧ(11) Μαύρο Μ9 ΙΧ(8) Μωβ Μ5 ΙΧ(1) Κόκκινο Μ7 ΙΧ(15) Καφέ (5) Χρυσό Διαφανές γυαλί (12) Ασημί Διαφανές γυαλί Λίθινες Μ8 ΙΧ(7) Ροδόχρουν Μ7 ΙΧ(13) Ώχρα Μ8 ΙΧ(3) Λευκό

13

14 ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΧΗΜΑ 1. Φάσμα ανάλυσης της πράσινης υαλοψηφίδας M4-IX2, εικόνα του Αγ. Δημητρίου, με τον μικροαναλυτή EDAX συνδεδεμένο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Διακρίνονται τα στοιχεία που είναι χαρακτηριστικά για την τεχνολογία κατασκευής του γυαλιού (Pb, Si, Ca, Na, K) καθώς και τα χρωμοφόρα στοιχεία (κυρίως χαλκός Cu στη συγκεκριμένη περίπτωση). ΣΧΗΜΑ 2. Φάσμα ανάλυσης της υαλοψηφίδας Μ4-ΙΧ2, με μικροαναλυτή EDAX συνδεδεμένο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Σημειακή ανάλυση στις ανοιχτόχρωμες περιοχές της ψηφίδας (Εικόνα 4) οι οποίες είναι πλούσιες σε μόλυβδο και κασσίτερο.

15 % Συγκέντρωση Γυάλινες ψηφίδες Πράσινο Γαλάζιο Μπλε Μαύρο Κεχριμπαρί Μωβ Κόκκινο Καφέ 0 Na Ca K Mg Al Pb Sn Mn Fe Cu Co Στοιχεία σε μορφή οξειδίων ΣΧΗΜΑ 3. Επί τοις εκατό συγκεντρώσεις των οξειδίων των στοιχείων που είναι χαρακτηριστικά για την τεχνολογία κατασκευής και το χρώμα των υαλοψηφίδων για ψηφίδες διαφορετικών χρωμάτων. Τα στοιχεία από νάτριο (Na) έως και μόλυβδο (Pb) είναι χαρακτηριστικά για την τεχνολογία του γυαλιού. Από τον κασσίτερο (Sn) και μέχρι το κοβάλτιο (Co) είναι χαρακτηριστικά για το χρώμα. 20 Γυάλινες ψηφίδες με φύλλο χρυσού ή αργύρου % Συγκέντρωση Χρυσή Αργυρή 0 Na Ca K Mg Al Pb Sn Mn Fe Cu Co Elements as oxides ΣΧΗΜΑ 4. Επί τοις εκατό συγκεντρώσεις των οξειδίων των στοιχείων, όπως και στο Σχήμα 3, για το γυαλί των ψηφίδων με φύλλο χρυσού ή αργύρου. Η ελάχιστη συγκέντρωση χρωμοφόρων στοιχείων είναι χαρακτηριστική της καθαρότητας του γυαλιού αυτών των ψηφίδων.

16 ΕΙΚΟΝΑ 1. Η ψηφιδωτή εικόνα του Αγίου Γεωργίου.

17 ΕΙΚΟΝΑ 2. Η ψηφιδωτή εικόνα του Αγίου Δημητρίου.

18 ΕΙΚΟΝΑ 3. Πράσινη υαλοψηφίδα (Μ4 ΙΧ2) από το φωτοστέφανο της εικόνας του Αγ. Δημητρίου. Φωτογραφία στο οπτικό μικροσκόπιο, μεγέθυνση 20x. ΕΙΚΟΝΑ 4. Μικρομορφολογία της πράσινης υαλοψηφίδας της Εικόνας 3, στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Πρόκειται για συμπαγές γυαλί με μικρό αριθμό φυσαλίδων. Διακρίνονται μέσα στη μάζα του γυαλιού ανοιχτόχρωμες περιοχές οι οποίες είναι πλούσιες σε κασσίτερο. Η μονάδα της κλίμακας αντιστοιχεί σε 1mm (μεγέθυνση 42,6x).

19 ΕΙΚΟΝΑ 5. Γαλάζια υαλοψηφίδα (Μ3 ΙΧ2) από το φιλέτο των ιματίων, εικόνα του Αγ. Γεωργίου. Διακρίνονται αρκετά υπολείμματα κόκκων χαλαζία που δεν έχουν τηχθεί πλήρως. Φωτογραφία στο οπτικό μικροσκόπιο, μεγέθυνση 20x. ΕΙΚΟΝΑ 6. Μικορμορφολογία της γαλάζιας υαλοψηφίδας της Εικόνας 5 στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Πρόκειται για γυαλί υψηλού ιξώδους στο οποίο έχει παγιδευτεί μεγάλος αριθμός φυσαλίδων οι οποίες προσδίδουν αδιαφάνεια στην υαλοψηφίδα. Η μονάδα της κλίμακας αντιστοιχεί σε 1mm (μεγέθυνση 42,6x).

20 ΕΙΚΟΝΑ 7. Κόκκινη αδιαφανής υαλοψηφίδα (Μ5 ΙΧ1) από το φιλέτο των ιματίων, εικόνα του Αγ. Γεωργίου. Διακρίνονται χαρακτηριστικά μελανά νερά και περιοχές. Φωτογραφία στο οπτικό μικροσκόπιο, μεγέθυνση 20x. ΕΙΚΟΝΑ 8. Μικρομορφολογία της κόκκινης αδιαφανούς υαλοψηφίδας της εικόνας 7 στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Η ανάλυση των μελανών περιοχών δίχνει ότι είναι πλούσιες σε πυρολουσίτη (MnO 2 ). Η μονάδα της κλίμακας είναι 10μm (μεγέθυνση 1150x).

21 ΕΙΚΟΝΑ 9. Λευκή ψηφίδα από το φιλέτο των ιματίων (Μ8 ΙΧ3), εικόνα του Αγ. Γεωργίου. Στην επιφάνειά της διακρίνονται υπολείμματα κηρομάστιχου. Φωτογραφία στο οπτικό μικροσκόπιο, μεγέθυνση 20x.

22 ΕΙΚΟΝΑ 10. Μικρομορφολογία της λευκής ψηφίδας της Εικόνας 9 στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Διακρίνεται χαρακτηριστικά η σωματιδιακή φύση του υλικού το οποίο αποτελείται από Mg, C και O. Πρόκειται για το φυσικό ορυκτό πέτρωμα, μαγνησίτης. Η μονάδα της κλίμακας είναι 10μm (μεγέθυνση 1150x). ΕΙΚΟΝΑ 11. Υαλοψηφίδα με εγκιβωτισμένο φύλλο χρυσού σε τομή. Η φωτεινή διαγώνια διακεκομμένη γραμμή είναι η τομή του εξαιρετικά λεπτού φύλλου χρυσού. Οι ασυνέχειες στο φύλλο του μετάλλου επιτρέπουν την συγκόλληση και συγκράτηση των εκατέρωθεν στρωμάτων γυαλιού μεταξύ τους. Φωτογραφία στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. Η μονάδα της κλίμακας είναι 10μm (με

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΙΝΩΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΗ

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΙΝΩΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΛΙΘΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

Έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα co2 και ελλείψεις θρεπτικών micro macro στοιχείων.

Έλλειψη διοξειδίου του άνθρακα co2 και ελλείψεις θρεπτικών micro macro στοιχείων. Άρθρο του Νίκου Παπανικόλα (nicpapa) Είναι δύσκολη η διάγνωση των ελλείψεων, μιας και παίζουν παρά πολλοί παράγοντες ρόλο σε ένα ενυδρείο. Για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε φυτά σε ένα ενυδρείο, θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04 Αργίλιο Al Aluminium στερεό 13 26,9815386 2,375 As 660,32 74,92160 5,22 5000 10,811 2,08 1,378 C 615! Cl 2076 3927 16.200 3,515 1484 35,453 1,5625 24 51,9961 3810 58,933195 18.350 7,75 Cu -101,5-34,04

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου

Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου Σο πυρίτιο Φημεία Γ Γυμνασίου Επιμέλεια: Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός ΤΝΟΠΣΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΟ ΠΤΡΙΣΙΟ 1. ΣΟ ΠΤΡΙΣΙΟ ΣΗ ΥΤΗ Το πυρίτιο (Si) ανήκει στη 14 η ομάδα του περιοδικού πίνακα και στη τρίτη

Διαβάστε περισσότερα

Νανοσύνθετα πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας (HDPE) / νανοϊνών χαλκού (Cu-nanofibers) με βελτιωμένη σταθερότητα στην υπεριώδη ακτινοβολία

Νανοσύνθετα πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας (HDPE) / νανοϊνών χαλκού (Cu-nanofibers) με βελτιωμένη σταθερότητα στην υπεριώδη ακτινοβολία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Νανοσύνθετα πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας (HDPE) / νανοϊνών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης

Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης Σύνοψη Στο κεφάλαιο 1 μελετάται εκτενώς η προέλευση των στοιχείων που προέρχονται από τα ορυκτά πετρώματα που βρίσκονται στον φλοιό της γης. Μελετώνται οι διεργασίες της υγροποίησης,της

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας.

Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Το μικροσκόπιο ως αναλυτικό όργανο. Το μικροσκόπιο δεν μας δίνει μόνο εικόνες των παρασκευασμάτων μας. Η διάκριση των μικροσκοπίων σε κατηγορίες βασίζεται, κατά κύριο λόγο, στην ακτινοβολία που χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων 1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Π. Γκίνης 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων Β. τις παρακάτω ρίζες Χημεία Γ Γυμνασίου Οξυγόνο O Βρώμιο Br Χαλκός Cu Υδρογόνο H Ιώδιο I Αργίλιο Al Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜO:... ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 8 ΟΔΗΓΙΕΣ

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜO:... ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 8 ΟΔΗΓΙΕΣ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΛΟΥΡΙΩΤΙΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Βαθμός:... Ολογράφως:... Υπογραφή:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ. Αριάδνη Αργυράκη

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ. Αριάδνη Αργυράκη ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Αριάδνη Αργυράκη ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αναλυτική χημεία και γεωεπιστήμες 2. Ταξινόμηση μεθόδων ανάλυσης 3. Επιλογή μεθόδων ανάλυσης ΟΡΙΣΜΟΣ- ΣΤΟΧΟΙ Αναλυτική Γεωχημεία εφαρμογή της Αναλυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη και Τεχνολογία

Τέχνη και Τεχνολογία Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Τέχνη και Τεχνολογία Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc29 Αντωνάκης

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού.

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. 1. Ο ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Οι άνθρωποι από την φύση τους θέλουν να πετυχαίνουν σπουδαία αποτελέσµατα καταναλώνοντας το λιγότερο δυνατό κόπο και χρόνο. Για το σκοπό αυτό προσπαθούν να οµαδοποιούν τα πράγµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3. A = μέταλλο

ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3. A = μέταλλο Ανθρακικά ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3 A = μέταλλο Ομάδα Ασβεστίτη Τριγωνικό Ασβεστίτης CaCO 3 Μαγνησίτης MgCO 3 Σιδηρίτης FeCO 3 Ροδοχρωσίτης MnCO 3 Σμιθσωνίτης ZnCO 3 Ομάδα Αραγωνίτη Ρομβικό Αραγωνίτης CaCO 3 Κερουσίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΟΡΙΑΚΗ ΚΑΙ ΦΑΙΝΟΤΥΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΣ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΚΛΗΡΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΑΛΟΣ ΗΜΕΡΙ Α ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ AMΘ 2009

ΥΑΛΟΣ ΗΜΕΡΙ Α ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ AMΘ 2009 ΥΑΛΟΣ ΗΜΕΡΙ Α ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ AMΘ 2009 Διερεύνηση τεχνικών, πρώτων υλών και χρωμάτων για την κατασκευή των πρώιμων υαλωδών υλικών Γιάννης Μανιάτης Εισαγωγή Τα πρώιμα υαλώδη υλικά κάνουν την εμφάνισή τους στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3 1 Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακα οξέων: ΟΝΟΜΑΣΙΑ F HF Υδροφθόριο S 2 H 2 S Υδρόθειο Cl HCl Υδροχλώριο OH H 2 O Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3 οξύ SO 3 H 2 SO 3 Θειώδε οξύ Br HBr Υδροβρώμιο 2 SO 4 H 2 SO

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ)

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) Ενότητα 2: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανθυμίδης Κωνσταντίνος Διδάκτορας Μηχανολόγος Μηχανικός ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑΔΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων) σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική)

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (35/100) ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8/6/2015. ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology)

Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology) Τεχνολογία Υάλου (Glass Technology) Η παραγωγή υάλου ξεκινά με την ανάμειξη των αρχικών υλικών που αποτελούνται στο μεγαλύτερο μέρος τους από φυσικά ορυκτά ( άμμος ασβεστόλιθος) και σε μικρότερες ποσότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ Καρδίτσα, 14-09-2009 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ Β. Γρίβα 11, Τ.Κ. 43100, Καρδίτσα Υπεύθυνος: Δρ. Γεώργιος Μαντάνης, Καθηγητής τηλ. 6947 300585 email: mantanis@teilar.gr URL: www.teilar.gr/~mantanis URL

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Από: Κατερινόπουλο, Α. & Σταματάκη, Μ. 1995. Εφαρμοσμένη Ορυκτολογία Πετρολογία. Τα Βιομηχανικά Ορυκτά και Πετρώματα και οι Χρήσεις τους. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Γεωλογίας,

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ EL 17.2.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 43/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 137/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 16ης Φεβρουαρίου 2011 για τροποποίηση του κανονισμού

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Εισαγωγική Χημεία Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Πέντε κυρίως κατηγορίες: Σύνθεσης Διάσπασης Απλής αντικατάστασης Διπλής αντικατάστασης Καύσης Αντιδράσεις σύνθεσης Ένωση δύο ή περισσότερων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΟΠΤΙΚΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Μελέτη Επίδρασης Υπεριώδους Ακτινοβολίας σε Λεπτά

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Ανάλυσης. Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης

Μέθοδοι Ανάλυσης. Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης Μέθοδοι Ανάλυσης Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης Πετρογραφία (λεπτές τομές) Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο Σάρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Έδαφος και Πετρώματα

Έδαφος και Πετρώματα Το έδαφος = ένα σύνθετο σύνολο από μεταλλεύματα, νερό και αέρα Επηρεάζει αμφίδρομα τους ζώντες οργανισμούς Τα πετρώματα αποτελούν συμπλέγματα μεταλλευμάτων τα οποία συνδέονται είτε μέσω συνδετικών κόκκων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/05/2013 ΤΑΞΗ: Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ: 2 ώρες ΩΡΑ: 10:45 12:45

Διαβάστε περισσότερα

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες) στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες! Τόσο από την εμπειρία μας, όσο και από τα προηγούμενα μαθήματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ. 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ. 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ 2/5/1973 Αθ. Διάκου 7-9, Άγιος Παύλος, Θεσσαλονίκη 2310247570-6978 315324 info@stefanieveldemiri.com Η επαγγελματική εξειδίκευση της Στεφανίας Βελδεμίρη που αφορά τη συντήρηση αρχαιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ Καρδίτσα, 19-10-2009 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ Β. Γρίβα 11, Τ.Κ. 43100, Καρδίτσα Υπεύθυνος: Δρ. Γεώργιος Μαντάνης, Καθηγητής τηλ. 6947 300585 email: mantanis@teilar.gr fax: 24410 79.220 URL Εργαστηρίου:

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ-ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ. Τα κεραμικά

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ-ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ. Τα κεραμικά ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΒΡΩΣΗ-ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ Τα κεραμικά Γενικά χρηστικά αντικείμενα που εξυπηρετούν βασικές ανθρώπινες ανάγκες - αποθήκευση υγρών και στερεών,

Διαβάστε περισσότερα

Kαρβίδιο πυριτίου, ευγενές κορούνδιο και κανονικό κορούνδιο

Kαρβίδιο πυριτίου, ευγενές κορούνδιο και κανονικό κορούνδιο Kαρβίδιο πυριτίου, ευγενές κορούνδιο και κανονικό κορούνδιο c/o Cerablast GmbH & Co.KG Gerhard-Rummler-Str.2 D-74343 Sachsenheim / Γερμανία Tηλέφωνο: 0049 7147 220824 Τελεφαξ: 0049 7147 220840 E-Mail:

Διαβάστε περισσότερα

GR: 1. Πολυγωνική/ ακανόνιστη μορφή φυσική πέτρα γνευσίτης: Δάπεδα πεζοδρόμιο/: 3.5-5 εκατοστά, 15m2 Πάχος 1 παλέτα, βάρους 1100-1200kg

GR: 1. Πολυγωνική/ ακανόνιστη μορφή φυσική πέτρα γνευσίτης: Δάπεδα πεζοδρόμιο/: 3.5-5 εκατοστά, 15m2 Πάχος 1 παλέτα, βάρους 1100-1200kg GR: Η πέτρα είναι το πρώτο φυσικό υλικό που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος για την κατασκευή. Δίνει άνεση και ζεστασιά, μια αίσθηση της ειρήνης και της αρμονίας. Όμορφο και αποκλειστικό υλικό που αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία. Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική. Αντωνίου Φάνης

Διπλωματική Εργασία. Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική. Αντωνίου Φάνης Διπλωματική Εργασία Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική Αντωνίου Φάνης Επιβλέπουσες: Θεοδώρα Παπαδοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ Ζάννη-Βλαστού Ρόζα, Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών

Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Δομικά υλικά αρχιτεκτονικών μορφών 1. Ιστορική αναδρομή στην τεχνολογία παρασκευής - χρήσης του υλικού στην αρχαιολογία και τέχνη (4 ώρες θεωρία) 2. Αναγνώριση - διάγνωση τεχνικών κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 01 Κατηγοριοποιήση υλικών-επίδειξη δοκιμίων Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ ΘεόδωροςΛούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τομέας Περιβαλλοντικής Υδραυλικής και Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής (III) Εργαστήριο Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής TECHNICAL UNIVERSITY OF CRETE SCHOOL of

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος χρονολόγησης Rb-Sr

Μέθοδος χρονολόγησης Rb-Sr Μέθοδος χρονολόγησης Rb-Sr Γεωχημεία του Rb και του Sr To Rb ανήκει στα αλκάλια, όπως και το Κ. To Sr ανήκει στις αλκαλικές γαίες, όπως και το μαγνήσιο και το ασβέστιο. Τα ουδέτερα άτομα των αλκαλίων έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΤΕΧΝΗΤΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΜΝΩΝ ΦΥΛΗΣ ΧΙΟΥ ΓΙΑΝΝΟΣ ΜΑΚΡΗΣ Λεμεσός 2014 ii

Διαβάστε περισσότερα

Διπλή διάθλαση είναι το φαινόμενο, κατά το οποίο το φως διερχόμενο μέσα από έναν ανισότροπο κρύσταλλο

Διπλή διάθλαση είναι το φαινόμενο, κατά το οποίο το φως διερχόμενο μέσα από έναν ανισότροπο κρύσταλλο ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΣΩΣΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ 1. Συμπληρώστε τα κενά στις παρακάτω ερωτήσεις με τους σωστούς όρους. (30 μονάδες) Οι κρύσταλλοι, στους οποίους το φως διαδίδεται με ίδια ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Γενικές Πληροφορίες Χημική σύσταση: C (άνθρακας) Σκληρότητα: 10 (το πιο σκληρό υλικό)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Γενικές Πληροφορίες Χημική σύσταση: C (άνθρακας) Σκληρότητα: 10 (το πιο σκληρό υλικό) Special Information ΕΙΣΑΓΩΓΗ Άρχισε χιλιάδες εκατομμύρια χρόνια πριν, 100 μίλια κάτω από την επιφάνεια του πλανήτη μας. Σε μια τέλεια θύελλα της γεωλογικής μανίας, από δισεκατομμύρια τόνους άνθρακα μετασχηματίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΣΣΗΝΗΣ, Ν.ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΣΣΗΝΗΣ, Ν.ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ελτίο της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας τοµ. XXXVI, 2004 Πρακτικά 10 ου ιεθνούς Συνεδρίου, Θεσ/νίκη Απρίλιος 2004 Bulletin of the Geological Society of Greece vol. XXXVI, 2004 Proceedings of the 10 th

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas

Πρόγραμμα Ανάλυσης Δειγμάτων Λιπαντικών από την Lubrica@on Engineers Hellas Πρόγραμμα ελέγχου του μηχανολογικού εξοπλισμού και των λιπαντικών, με την χρήση φασματογραφικής ανάλυσης και πολλών άλλων εργαστηριακών ελέγχων Η περιοδική ανάλυση χρησιμοποιημένων λιπαντικών, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ.

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ. ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ. Η σύσταση του φλοιού ουσιαστικά καθορίζεται από τα πυριγενή πετρώματα μια που τα ιζήματα και τα μεταμορφωμένα είναι σε ασήμαντες ποσότητες συγκριτικά. Η δημιουργία των βασαλτικών-γαββρικών

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

τυπωμενα κουφετα tailormade dragέes

τυπωμενα κουφετα tailormade dragέes τυπωμενα κουφετα tailormade dragέes τυπωμένα κουφέτα tailormade dragées Το είναι ένα ξεχωριστό κουφέτο, βραβευμένο από τον παγκόσμιο διαγωνισμό τροφίμων ITQI, με γέμιση εξαιρετικής σοκολάτας (70% κακάο)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΑΠΟΒΛΗΤΟΥ ΩΣ ΦΟΡΕΑ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΗΣ ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ (CHEMICAL LOOPING COMBUSTION)

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΑΠΟΒΛΗΤΟΥ ΩΣ ΦΟΡΕΑ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΗΣ ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ (CHEMICAL LOOPING COMBUSTION) ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΑΠΟΒΛΗΤΟΥ ΩΣ ΦΟΡΕΑ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΗΣ ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ (CHEMICAL LOOPING COMBUSTION) Αντιγόνη Εύδου 1,2, Βασίλης Ζασπάλης 1,2, Λώρη Ναλμπαντιάν 1, i 1 Εργαστήριο Ανόργανων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΑΤΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΩΝ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσεις Συνέχειες - Ασυνέχειες στην Εξέλιξη του Πολιτισμού του Ελλαδικού Χώρου

Κρίσεις Συνέχειες - Ασυνέχειες στην Εξέλιξη του Πολιτισμού του Ελλαδικού Χώρου Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2012 «Ευρώπη μια Κοινή Κληρονομιά» 28-30 Σεπτεμβρίου 2012 Υλικός & Άυλος Πολιτισμός : Κρίσεις - Συνέχειες και Ασυνέχειες ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Χ. Κορδούλης ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Τα κεραμικά υλικά είναι ανόργανα µη μεταλλικά υλικά (ενώσεις μεταλλικών και μη μεταλλικών στοιχείων), τα οποία έχουν υποστεί θερμική κατεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ

ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ Σίφνος: Αρχαίο Μεταλλείο Αργύρου στον Αγ. Σώστη ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΑΒΕΛΙΔΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΚΑΙ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΚΕΡ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΚΑΙ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΚΕΡ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ ΚΑΙ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΚΕΡ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ Ε.Μ.Π., 2010 1 Μεθοδολογία προσδιορισμού της αναλογίας των πρώτων

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντική θεωρία και ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων

Κβαντική θεωρία και ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων Κβαντική θεωρία και ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων Κβαντικοί αριθμοί Κύριος κβαντικός αριθμός (n) Αζιμουθιακός κβαντικός αριθμός (l) Μαγνητικός κβαντικός αριθμός (ml) Στροφορμή (Spin) ηλεκτρονίου κβαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης Αριθμός Οξείδωσης ή τυπικό σθένος Είναι ένας αριθμός που εκφράζει την ενωτική ικανότητα των στοιχείων με βάση ορισμένες παραδοχές. Η χρησιμοποίηση του επιβλήθηκε για τους πιο κάτω λόγους : Χρησιμεύει στη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια = 15 λεπτά. Dr. C. Sachpazis 1

Διάρκεια = 15 λεπτά. Dr. C. Sachpazis 1 Διάρκεια = 15 λεπτά. Dr. C. Sachpazis 1 Στοιχεία της Γης 8-35 km Φλοιός % κατά βάρος στον φλοιό 12500 km Διάμετρος O = 49.2 Si = 25.7 Al = 7.5 Fe = 4.7 Ca = 3.4 Na = 2.6 K = 2.4 Mg = 1.9 Άλλα = 2.6 82.4%

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλές Βιβλιοθήκες Low Cabinets

Χαμηλές Βιβλιοθήκες Low Cabinets Δελτίο Χαρακτηριστικών Είδους Item Data Sheet Χαμηλές Βιβλιοθήκες Low Cabinets Χαμηλές Βιβλιοθήκες (Μπουφέ) από πλαίσια μελαμίνης σε διάφορα χρώματα επιλογής, επενδυμένα με PVC. Ο σκελετός και η πλάτη

Διαβάστε περισσότερα

solid Design & Manufacturing

solid Design & Manufacturing από το σχεδιασμό... from design...... στην υλοποίηση... to implementation μελέτη και σχεδιασμός / research and design παραγωγή / production ποικιλία χρωμάτων / variety of colours εφαρμογή / applications

Διαβάστε περισσότερα

Ο Περιοδικός Πίνακας Φυσικές και Χημικές Ιδιότητες των Στοιχείων. Εισαγωγική Χημεία

Ο Περιοδικός Πίνακας Φυσικές και Χημικές Ιδιότητες των Στοιχείων. Εισαγωγική Χημεία Ο Περιοδικός Πίνακας Φυσικές και Χημικές Ιδιότητες των Στοιχείων Εισαγωγική Χημεία 2013-14 1 Δομή του Π.Π. Γραμμές (περίοδοι) σύμφωνα με την σειρά συμπλήρωσης των τροχιακών (1 σειρά ανά κύριο κβαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα