ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ. Αθανασίου Κ. Καραμέρη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ. Αθανασίου Κ. Καραμέρη"

Transcript

1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ Αθανασίου Κ. Καραμέρη Δεν είναι ανάγκη να προβληματιστεί κανείς πολύ για να διαπιστώσει την τραγική κατάσταση που βρίσκεται το περιβάλλον, όχι μόνο σε τοπικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Φαινόμενο του «θερμοκηπίου», Παγκόσμια κλιματική αλλαγή, Μείωση του στρατοσφαιρικού όζοντος, Όξινη βροχή, Αστική ατμοσφαιρική ρύπανση, Ρύπανση του εδάφους και των υδάτων με στερεά και υγρά απόβλητα, Καταστροφή των ενδιαιτημάτων, Εξαφάνιση ειδών του φυτικού και ζωικού βασιλείου και μείωση της βιοποικιλότητας, Διάβρωση του εδάφους και ερημοποίηση, Μείωση των αποθεμάτων των υπογείων νερών και υφαλμύρωση, Υποβάθμιση και καταστροφή των υγροβιοτόπων, Αστικοποίηση της παραγωγικής γης, Απώλεια των 2/3 των τροπικών δασών, Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, Ηχορύπανση, Ευτροφισμός των λιμνών και ποταμών, είναι μερικά από τα περιβαλλοντικά προβλήματα, που συνιστούν την οικολογική κρίση. Οι συνέπειες αυτών των προβλημάτων είναι ήδη αισθητές: Αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, Τήξη των πάγων στους πόλους, Εξαφάνιση των παγετώνων στις Άλπεις και σε άλλα υψηλά όρη, Ακραία καιρικά φαινόμενα, Αύξηση των παθήσεων του δέρματος εξαιτίας της έκθεσης στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία, 1

2 Προβλήματα υγείας από τη δημιουργία του νέφους, Μείωση του πράσινου μανδύα της γης και επιδείνωση του φαινομένου του θερμοκηπίου, Εξάντληση των μη ανανεώσιμων φυσικών πόρων και υποβάθμιση των ανανεώσιμων, Έλλειψη ειδών διατροφής στις χώρες του τρίτου κόσμου και αύξηση των θανάτων από ασιτία και έλλειψη νερού, Διεύρυνση του χάσματος Βορρά-Νότου, Έριδες μεταξύ των κρατών για τη χρήση «κοινών» υδατικών πόρων, Αύξηση των πλημμυρών και των καταστροφών στη γεωργική παραγωγή αλλά και σε αστικά κέντρα, Δηλητηρίαση του εδάφους και της γεωργικής παραγωγής από τα φυτοφάρμακα, Θάνατος της υδατοπανίδας σε λίμνες και κλειστές θάλασσες λόγω του ευτροφισμού των υδάτων, Στη χώρα μας κάθε χρόνο χάνονται κατά μέσο όρο στρέμματα δασικής έκτασης από τις πυρκαγιές, ενώ άγνωστη είναι η έκταση που χάνεται από παράνομες καταλήψεις και εκχερσώσεις τόνοι σκουπίδια παράγονται κάθε χρόνο και τόνοι ηλεκτρονικά απόβλητα που περιέχουν τοξικά και καρκινογόνα υλικά, τα οποία καταλήγουν στις περίπου κοινές η παράνομες χωματερές, χωρίς να λαμβάνεται καμιά μέριμνα για τη ρύπανση των υπογείων υδάτων, τη στιγμή που η ρύπανσή τους με τοξικές ουσίες εκτείνεται σε ακτίνα 10 Κm από τη χωματερή. Η ετήσια απώλεια σε παραγωγικό έδαφος στη χώρα μας από τη διάβρωση εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ένα νησί σαν την Πάτμο, τη στιγμή που για να σχηματιστούν 2,5 εκατοστά εδάφους απαιτούνται χρόνια. Δεν χρειάζεται να αναφερθούν περισσότερες περιπτώσεις. Σκοπός μου δεν είναι να σας τρομοκρατήσω και να σας απογοητεύσω, αλλά να συνειδητοποιήσουμε που βρισκόμαστε και να προβληματιστούμε για την μελλοντική μας πορεία, μέσα από την ανίχνευση των αιτίων που προκάλεσαν την κρίση και να αναζητήσουμε διέξοδο στα περιβαλλοντικά αδιέξοδα. Ο άνθρωπος αρχίζει την ύπαρξή του μέσα σ ένα παραδεισένιο φυσικό περιβάλλον, το οποίο, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας, υποδηλώνει την αρχική και άσπιλη εκείνη 2

3 κατάσταση των πραγμάτων όπως προήλθαν εν αρχή από τον Θεό με την πράξη της θείας δημιουργίας. Ένα περιβάλλον που εμπλουτίστηκε με πολυάριθμα φυτικά και ζωικά είδη, όπως αυτό καταγράφεται στη Γένεση: Και είπεν ο Θεός, βλαστησάτω η γη βοτάνην χόρτου σπείρων σπέρμα κατά γένος και καθ ομοιότητα και ξύλον κάρπιμον ποιούν καρπόν Και είπεν ο Θεός, εξαγαγέτω τα ύδατα ερπετά ψυχών ζωσών και πετεινά πετόμενα επί της γης και το στερέωμα του ουρανού Και εποίησεν ο Θεός τα κήτη τα μεγάλα και πάσαν ψυχήν ζώων ερπετών. Και εποίησεν ο Θεός τα θηρία της γης κατά γένος και τα κτήνη (κεφ. Α, στ. 11, 12, 20, 21). Εντολές που αναφέρονται στη δημιουργία της χλωρίδας και της πανίδας και υποδεικνύουν το μέγεθος της πρόνοιας του Θεού για τη βιοποικιλότητα, πρόνοια που εκφράζεται επίσης και στην ιστορία της Κιβωτού του Νώε. Μέσα σ αυτόν «τον παράδεισο της τρυφής», εγκαταστάθηκε ο Άνθρωπος, η κορωνίδα της Δημιουργίας, με την εντολή: «Αυξάνεστε και πληθύνεστε και πληρώσατε την γην και κατακυριεύσατε αυτής.. (Γένεσις α 28). Η κυριαρχούσα υπεροχή του Θεού καθρεπτίζεται στον άνθρωπο, ο οποίος ως κληρονόμος και αντιπρόσωπος του Θεού οφείλει να εξουσιάζει τη Δημιουργία και να την καταστήσει υπηρέτη του. Πρόκειται για την εντολή πάνω στην οποία στηρίχθηκε η άποψη ότι η ληστρική εκμετάλλευση του Περιβάλλοντος έχει τις απαρχές της στην Ορθόδοξη Παράδοση. Παραβλέφθηκε όμως, σκόπιμα ίσως, η επόμενη αναφορά: Και έλαβε Κύριος ο Θεός τον άνθρωπον, όν έπλασε, και έθετο αυτόν εν τω παραδείσω της τρυφής, εργάζεσθαι αυτόν και φυλάσσειν (Γένεσις β 15). Δεν τον κατέστησε απλά κυρίαρχο αλλά προστάτη και ορθολογικό διαχειριστή της Δημιουργίας. Ο άνθρωπος καλείται να εργάζεται υπεύθυνα και να ασκεί το παραγωγικό και δημιουργικό του έργο ως αντιπρόσωπος και οικονόμος του Θεού, αλλά και ως επιστάτης και φύλακας του φυσικού κόσμου. Κυριαρχία και προστασία είναι έννοιες συμπληρωματικές. Τα Δημιουργήματα έχουν τη δική τους μοναδική αξία, είναι εξαρτώμενα μεταξύ τους, απαραίτητο το ένα για το άλλο, μια σχέση που αποτελεί τον πυρήνα των οικοσυστημάτων, όπου βιοτικοί και αβιοτικοί παράγοντες βρίσκονται σε συνεχή και στενή αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση. Στους βιοτικούς όμως παράγοντες συγκαταλέγεται και ο άνθρωπος, ο οποίος ως μέλος του οικοσυστήματος οφείλει να λειτουργεί εποικοδομητικά και όχι απ-οικοδομητικά, αν θέλουμε τα οικοσυστήματα να διατηρούνται και να αναβαθμίζονται και όχι να υποβαθμίζονται. Τούτο άλλωστε είναι προς όφελος του ανθρώπου αν σκεφθεί κανείς ότι η Φύση μπορεί να υπάρξει και να διατηρηθεί από μόνη της, ο Άνθρωπος όμως δεν μπορεί χωρίς αυτή. Γεγονός, που υποδηλώνεται άλλωστε και από την πρόταξη της δημιουργίας της Φύσης από αυτήν του Ανθρώπου. 3

4 Η Φύση είναι μια δωρεά του Θεού στον Άνθρωπο. Όχι στον Άνθρωπο μιας συγκεκριμένης εποχής, αλλά στο ανθρώπινο γένος. Αυτό τον επιφορτίζει με την ευθύνη της παράδοσης στις επερχόμενες γενεές, γεγονός που υπαγορεύει την αειφορική χρήση του φυσικού περιβάλλοντος. Έτσι, η δημιουργία γίνεται κληρονομιά, μια κληρονομιά που ο καθένας μας χρεώνεται και δεν επιτρέπεται να την καταναλώνει ολοκληρωτικά ούτε και να την επιβαρύνει με αβάσταχτες υποθήκες. Θέση, η οποία ανασύρθηκε μετά από 2000 και πλέον χρόνια με την έκθεση Brundtland στη διεθνή διάσκεψη για την Ανάπτυξη και το Περιβάλλον το 1987, με την καθιέρωση της Βιώσιμης Ανάπτυξης ως «η ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες της παρούσης γενεάς χωρίς να θέτει σε κίνδυνο το μέλλον των επερχόμενων γενεών». Η αρμονική όμως συνύπαρξη του ανθρώπου με τα άλλα Δημιουργήματα διαταράχθηκε μέσω της αμαρτίας των πρωτόπλαστων. Με την πτώση και την παρακοή της εντολής του Θεού ο άνθρωπος δεν διαφοροποιεί απλώς τη στάση του απέναντι στην υπόλοιπη δημιουργία, αλλά κυρίως εναντιώνεται στο θέλημα του Θεού. Η αμαρτία, εμφανιζομένη ως διαστροφή της φροντίδας και της στοργής σε εκμετάλλευση και καταστροφή της Φύσης, αποτελεί την απαρχή της οικολογικής κρίσης. Ο άνθρωπος δεν βλέπει τη κτίση ως εκπρόσωπος του Θεού, αλλά ως σφετεριστής. Δεν την ατενίζει σα δώρο κοινωνίας αλλά σαν αντικείμενο χρήσης. Δεν την αντιμετωπίζει με στοργή και αγάπη, αλλά με βουλιμία και εγωκεντρισμό. Από τότε μέχρι σήμερα η σχέση Ανθρώπου-Δημιουργημάτων επιδεινώνεται συνεχώς και πολύ περισσότερο με την είσοδο της Κοινωνίας στη Βιομηχανική Εποχή. Την περίοδο αυτή, η εξέλιξη των επιστημών και κυρίως των φυσικών επιστημών μέσα από την επιταχυνόμενη έρευνα και την άνοδο του επιπέδου γνώσης οδήγησαν στην τεχνολογική πρόοδο. Η ανθρώπινη και ζωϊκή δύναμη αντικαταστάθηκε από τη μηχανική και αργότερα την πυρηνική ενέργεια, η παραγωγή αγαθών πολλαπλασιάστηκε, το βιοτικό επίπεδο βελτιώθηκε, ο ανθρώπινος νους υποκαταστάθηκε από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές ενισχύοντας έτσι στον άνθρωπο την πίστη ότι βρίσκεται στο δρόμο των απεριορίστων δυνατοτήτων. Ο άνθρωπος διακατέχεται από την επιθυμία να γίνει θεός, χωρίς το Θεό. Θέλει να «τελειωθεί» και να τελειοποιήσει τη ζωή του κάνοντας τα πάντα και χρησιμοποιώντας τα πάντα. Η έπαρση τον κυριεύει, η πλεονεξία τον τυφλώνει, η επιθυμία για το εύκολο κέρδος τον αποπροσανατολίζει και διακατέχεται από αισθήματα ανωτερότητας απέναντι στην υπόλοιπη δημιουργία, τα οποία του υπαγορεύουν να βλέπει ό,τι υπάρχει γύρω 4

5 του ως μέσο και απλό χρηστικό εργαλείο, που τον βοηθά να κατακτήσει τους σκοπούς του. Από κυρίαρχος και προστάτης γίνεται δυνάστης και το περιβάλλον από σύντροφος γίνεται δούλος που πρέπει να υπηρετήσει τις οποιεσδήποτε «αναπτυξιακές» διαθέσεις του αφέντη. Η Ηθική αξία της φύσης, που διαμορφώνεται μέσα από τη κατανόηση και το σεβασμό μας γι αυτή, υποκαταστάθηκε από την οικονομική αξία, που ενυπάρχει στα επί μέρους στοιχεία της και προς τα οποία κατευθύνθηκε το ενδιαφέρον και η δράση του Ανθρώπου. Τα πράγματα έχασαν βαθμιαία τα μυστικά τους και έγιναν απλά υλικά στο σχεδιασμό και στην παραγωγή μας. Η απαξίωση των αξιών μετατόπισε την υλική πρόοδο στην κορυφή της κλίμακας και την έκανε το μέτρο σύγκρισης όλων των πραγμάτων. Όλα αυτά οδήγησαν σε μια ριζική αλλαγή της ανθρώπινης βασικής τοποθέτησης. Η εξωτερική διάσταση της ανθρώπινης υπαρξιακής πραγμάτωσης καταπίεσε την εσωτερική, η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου χειροτέρευσε την ποιότητα ζωής, η θέληση του ΕΧΕΙΝ αντικατέστησε την αναγκαιότητα του ΕΙΝΑΙ. Ο Άνθρωπος δεν στέκεται πια μέσα στη Φύση αλλά απέναντι, σε μια σχέση Υποκειμένου - Αντικειμένου. Ένας δυϊσμός που οδήγησε στον περιορισμό της χρήσης των ηθικών αξιών στον Άνθρωπο, ενώ η Φύση αποκλείστηκε από τον τομέα της ηθικής ευθύνης και έτσι παραδόθηκε στην αυθαίρετη διάθεσή του. Γι αυτό η οικολογική κρίση είναι πρωτίστως κρίση πνευματική και ηθική. Το πρωτογενές αίτιο της περιβαλλοντικής κρίσης, η απομάκρυνση του Ανθρώπου από το Θεό και κατά συνέπεια από τη Φύση και η θεώρησή της αποκλειστικά ως χρηστικού πόρου, δημιούργησε αλυσιδωτά δευτερογενή αίτια που προκάλεσαν τα περιβαλλοντικά προβλήματα που είδαμε πιο πάνω. Έτσι, σήμερα αντί να επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας στο πρωτογενές αίτιο, καταγινόμαστε με τη μελέτη των δευτερογενών αιτίων, παρατηρώντας επισταμένα το δένδρο ενώ παραβλέπουμε το δάσος. Ο άνθρωπος δεν είναι το μοναδικό δημιούργημα. Ο Θεός δημιούργησε επίσης και άλλους ζώντες οργανισμούς καθώς και πράγματα τα οποία δεν έχουν τη δυνατότητα έκφρασης, ούτε μπορούν να Τον υμνούν συνειδητά και εκούσια. Πράγματα, τα οποία απλώς υπάρχουν. Ο άνθρωπος τα χρειάζεται. Όμως είναι αυτά εδώ μόνο επειδή τα χρειάζεται ο άνθρωπος ; Δεν έχει νόημα λοιπόν κάτι, που δεν θα το χρειαστούμε ίσως ποτέ ; «Δεν χρειάζεται» επίσης ο άνθρωπος τη γαλήνη, τη φαντασία, την έμπνευση, τη μαγεία, τη ψυχική 5

6 ανάταση μέσα στη φύση, την εμπειρία ότι υπάρχει το άπιαστο, το μυστικό εκείνο που σε πρώτο πλάνο δεν ικανοποιεί κανένα συγκεκριμένο σκοπό, αλλά απλά υπάρχει εδώ ; Η φύση δεν είναι πολύτιμη μόνο γιατί είναι χρήσιμη στον άνθρωπο, αλλά γιατί διαθέτει μια αναπαλλοτρίωτη εγγενή ηθική αξία. Όπου δεν αφήνουμε τα πράγματα να υπάρχουν έτσι όπως είναι, αλλά τα εκλαμβάνουμε απλά σαν εργαλεία, πρώτες ύλες, υλικά, πηγές ενέργειας, τότε ιδιοποιούμαστε τον κόσμο και έτσι γινόμαστε εκ νέου σκλάβοι εκείνου, από το οποίο θέλαμε να ελευθερωθούμε: της εξάρτησής μας από τη Δημιουργία. Ο χωρισμός του ανθρώπου από το Θεό είναι η κύρια αιτία της απομάκρυνσής του από τον άλλο άνθρωπο, από το φυσικό περιβάλλον αλλά και από τον ίδιο του τον εαυτό και γενικά της αλλοτρίωσης των ανθρωπίνων σχέσεων. Τί δείχνει η χωρίς πρόνοια ληστρική εκμετάλλευση των περιβαλλοντικών πόρων; Δεν σημαίνει την αφαίρεση της δυνατότητας του να μπορούν να ζουν οι φτωχότεροι λαοί σήμερα και οι επερχόμενες γενεές αύριο ; Για ποιό λόγο θα πρέπει να επιβαρυνόμαστε όλοι το κόστος των περιβαλλοντικών ζημιών που προξένησαν ορισμένοι ; Επειδή απλά θέλουν να αυξήσουν το οικονομικό τους όφελος εις βάρος μας ; Δεν υποδηλώνει αυτή η συμπεριφορά την εκμετάλλευση Ανθρώπου από Άνθρωπο ; Με βάση το κυριαρχούν χρησιμοθηρικό μοντέλο έχουμε φθάσει στο σημείο να εκτιμούμε τον συνάνθρωπό μας στο μέτρο που μας είναι χρήσιμος. Εάν όμως ο άνθρωπος αποτιμάται μόνο ανάλογα με την ωφελιμότητα και καταλληλότητά του, τότε έχει τελειώσει με την ανθρωπιά του. Ο Άνθρωπος είναι καθοδηγητής στη σχέση Άνθρωπος - Φύση. Προϋπόθεση όμως για ένα παραγωγικό ξεδίπλωμα αυτής της σχέσης είναι το Ενιαίο του ανθρώπου με τον εαυτό του, η εσωτερική αρμονία και συμφωνία με το κέντρο βάρους και το λόγο της ύπαρξής του. Η οικολογική κρίση υποδηλώνει ακριβώς την έλλειψη αυτής της εσωτερικής συμφωνίας. Στο κατεστραμμένο φυσικό περιβάλλον αναγνωρίζεται ο κατεστραμμένος εσωτερικός κόσμος του ανθρώπου. Άλλωστε δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε και συμπεριφερόμαστε στο Περιβάλλον δεν είναι παρά ο αντικατοπτρισμός του δικού μας εσωτερικού κόσμου. 6

7 Επομένως για να αντιπαρατεθούμε με τα περιβαλλοντικά προβλήματα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τη Φύση και γενικότερα το Περιβάλλον. Πώς όμως θα απελευθερωθούμε από την υποταγή σε μια νοοτροπία που προοδευτικά κυριάρχησε πάνω μας τους τελευταίους δύο αιώνες ; ΑΛΛΑΓΗ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ Για να αντιμετωπίσει ο άνθρωπος τα προβλήματα που απειλούν τη ζωή του έχει γενικά τρεις τρόπους : - τη φυγή - τις τεχνικές λύσεις - την αλλαγή της συμπεριφοράς του Στις πρώτες φάσεις της ανθρώπινης ιστορίας, βρίσκεται σε πρώτο πλάνο η φυγή δηλαδή η φυσική αλλαγή τόπου. Στις πρωτόγονες κοινωνίες, οι οποίες δεν διέθεταν ούτε τεχνικά μέσα ούτε δυνατότητα προσαρμογής της συμπεριφοράς, η φυγή ήταν συχνά η μοναδική διέξοδος είτε αυτή οφειλόταν σε εχθρικές επιδρομές είτε στην αναζήτηση των «προς το ζην». Σήμερα η φυγή ως μέσο «αντιμετώπισης» των περιβαλλοντικών προβλημάτων εμφανίζεται με τη μορφή της μετοίκησης από το ρυπασμένο αστικό κέντρο στα προάστια, όπου επικρατούν περιβαλλοντικά καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Τεχνικές λύσεις, που χρησιμοποιήθηκαν σε μετέπειτα εξελικτικά στάδια της ανθρώπινης κοινωνίας όπως αρδευτικά συστήματα, τείχη ενάντια στους εχθρούς ή εκτροφή ζώων και φυτών καθιστούν τη φυγή, για το ξεπέρασμα απειλητικών καταστάσεων, εν μέρει μη αναγκαία. Στην κατηγορία αυτή θα μπορούσαμε σήμερα από περιβαλλοντική σκοπιά να εντάξουμε: το βιολογικό καθαρισμό των λυμάτων, την τοποθέτηση φίλτρων στα εργοστάσια, την αποκατάσταση διαταραγμένων τοπίων, τη δημιουργία πάρκων στον πολεοδομικό ιστό, κ.ά. για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών. Οι πιο ριζοσπαστικές αλλά απαιτητικές και μακροπρόθεσμα πιο αποτελεσματικές λύσεις των προβλημάτων επιτυγχάνονται μέσω της αλλαγής της συμπεριφοράς. Οι αλλαγές συμπεριφοράς όμως είναι μόνο εκεί δυνατές, όπου υπάρχει μια σχετική οικονομική άνεση. Σε κοινωνίες, οι οποίες ζουν στα όρια της ύπαρξής τους όπως στις περισσότερες χώρες του Τρίτου Κόσμου - δεν είναι δυνατές μεγάλες αλλαγές συμπεριφοράς, διότι κάθε απόκλιση από τους ασκούμενους τρόπους συμπεριφοράς μπορεί να σημαίνει το θάνατο. Αντίθετα, στις πλούσιες κοινωνίες, οι αλλαγές συμπεριφοράς είναι θεωρητικά δυνατές, πρακτικά όμως δύσκολες εξαιτίας της έλξης που ασκούν τα κυρίαρχα και συνήθως από άνεση 7

8 χαρακτηριζόμενα πρότυπα. Το άκαμπτο των συνηθειών σκέψης, της νοοτροπίας και του τρόπου ζωής μας είναι ο ισχυρότερος ανασταλτικός παράγοντας σε κάθε προσπάθεια αλλαγής της συμπεριφοράς, αλλά και πρόκληση για βελτίωση του εσωτερικού μας κόσμου και κατ επέκταση της σχέσης μας με το περιβάλλον. Κατά συνέπεια η φυγή δεν είναι λύση. Πού να πάμε άλλωστε, αφού τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι παγκόσμια ; Ούτε η τεχνολογία μπορεί να δώσει διεξόδους εξαιτίας του πεπερασμένου των δυνατοτήτων της. Η μόνη διέξοδος στο αδιέξοδο είναι η μεταμέλεια, η αλλαγή πορείας στη σκέψη, στη συμπεριφορά, στη νοοτροπία. Είναι η βίωση μιας περιβαλλοντικά ηθικής συμπεριφοράς. ΠΛΑΙΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Βασικές προϋποθέσεις της νέας αυτής συμπεριφοράς είναι: 1. Η γνώση: Η γνώση των οικολογικών αλληλεξαρτήσεων και η συνειδητοποίηση των συνεπειών αγνόησής των. Οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε κατάσταση τρομακτικής άγνοιας σε ότι αφορά τις οικολογικές αλληλεξαρτήσεις. Δεν έχουμε αντιληφθεί ακόμη ότι με τη συμπεριφορά μας απέναντι στο περιβάλλον προδιαγράφουμε, αν δεν διαγράφουμε, το μέλλον του πλανήτη μας. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στους μεγάλους ζημιογόνους ρυπαντές αλλά και στον μεμονωμένο πολίτη, στον καθένα από εμάς. Η καλύτερη και πληρέστερη γνώση των αλληλεξαρτήσεων στη φύση και των συνεπειών των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο περιβάλλον θα δρομολογήσει μια ηθικά συνετή διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος, μια διαχείριση που θα ευνοεί την επιβίωση της ανθρωπότητας και δεν θα την θέτει σε κίνδυνο. Η γνώση, σαν αφετηρία της περιβαλλοντικά ηθικής συμπεριφοράς, θα οδηγήσει αναμφίβολα στο να σταθεί ο άνθρωπος με περισσότερη περίσκεψη απέναντι στη φύση και να επιδείξει μεγαλύτερο σεβασμό στη συναναστροφή του μαζί της. Στο μέτρο που η Κοινωνία είναι σε θέση να αποκτήσει αυτή τη γνώση και να την βιώσει, στο μέτρο αυτό επεκτείνεται ο χώρος δυνατοτήτων άμβλυνσης της οικολογικής κρίσης. 2. Σεβασμός της Φύσης: Εάν ο Άνθρωπος βιώνεται σα ζωή, η οποία είναι συνδεδεμένη βαθειά με μια άλλη ζωή, τότε δεν είναι πια αυτός το υποκείμενο προ του οποίου ο Κόσμος στέκεται σαν αντικείμενο αυθαίρετου χειρισμού. Αντίθετα λαμβάνει μέρος στη ζωή και γνωρίζει να την θέτει υπό την προστασία του. Ο Άνθρωπος βιώνεται τότε, ως Ζωή, που θέλει να ζήσει, εν μέσω ζωής, η οποία θέλει να ζήσει. Μόνο μέσα από την αλληλεγγύη με 8

9 την υπόλοιπη Δημιουργία, μόνο με την υπεύθυνη συναναστροφή με τον ζωικό και φυτικό κόσμο μπορεί να βιώσει συνεχώς ως Κύριος τη δημιουργία 3. Ορθολογισμός: Ο Ορθολογισμός δεν πρέπει να περιορίζεται στα «στενά πλαίσια» της πρακτικής λογικής. Ο Ορθολογισμός συμπεριλαμβάνει την ενεργητική συμπεριφορά και ακόμη το να διαλογιζόμαστε από την αρχή τις μετέπειτα συνέπειες των ενεργειών μας στον ανθρωπιστικό και οικολογικό τομέα. 4. Ολιγάρκεια: Πρόκειται για τον περιορισμό των προσπαθειών για τεχνική δύναμη και μετριοφροσύνη στην τοποθέτηση στόχων, στην προσδοκία και στον τρόπο ζωής συνολικά. Η Ολιγάρκεια δεν βρίσκεται σε αντίφαση προς την κατανάλωση, την αναγκαία, τη χρήσιμη και ακόμη την ευχάριστη κατανάλωση, αλλά προς εκείνη την κατανάλωση, η οποία στην υπηρεσία μη πραγματικών αναγκών σπαταλά και εξαφανίζει εκείνα τα αγαθά από τα οποία άλλοι θα μπορούσαν να ζήσουν σήμερα ή αύριο. «Εγκράτειαν λέγομεν, ου παντώς την εις το παντελές αποχήν των βρωμάτων. τούτο γαρ βιαία τις εστί διάλυσις της ζωής. αλλά την επί καθαιρέσει των παθών...» θα μας διδάξει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός (Ι. Δαμασκηνού, Ιερά παράλληλα PG96,180). Την Ολιγάρκεια υποδηλώνουν επίσης τα λόγια του Σωκράτη, ο οποίος βλέποντας τα πολλά είδη στην αγορά των Αθηνών αναρωτήθηκε: Πόσα πολλά πράγματα υπάρχουν που δεν χρειάζομαι!». Ο δε Ιπποκράτης θα μας θυμίσει: παν το πολύ, τη φύσει πολέμιον. Μπροστά στις πολυάριθμες οικολογικές στενότητες η Ολιγάρκεια γίνεται αυστηρή προσταγή. Αν κίνητρο για όλες τις ενέργειες του ανθρώπου παραμένει η πλεονεξία, η βουλιμία και η επιθυμία για το εύκολο κέρδος, τότε η ολιγάρκεια, ως εκούσιος αυτοπεριορισμός των «αναγκών», του επιτρέπει να ελευθερώσει ως ένα βαθμό την επιθυμία, για να μπορέσει να ξαναβρεί τον αρχικό της χαρακτήρα, που είναι η στροφή της προς το Θεό, τον πλησίον και την κτίση. Η Γνώση, ο Σεβασμός, ο Ορθολογισμός και η Ολιγάρκεια δεν χαρακτηρίζουν τη περιβαλλοντικά ηθική συμπεριφορά, αλλά τα μέσα για να την αποκτήσουμε. Ακριβώς όπως ο μοναχισμός αντιλαμβάνεται την ασκητική παραίτηση σαν εργαλείο της τελειοποίησης. Ασκητισμός στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι η παραίτηση του φτωχού που αρκείται στα λίγα που έχει στη διάθεσή του, αλλά η ελεύθερη παραίτηση εκείνων, που αρνούνται να καταναλώσουν οι ίδιοι τα παραγόμενα από αυτούς αγαθά. Η παραίτηση δεν είναι μόνον κάτι αρνητικό, αλλά το τίμημα για την πραγμάτωση της ελευθερίας μας. Και η ελευθερία μας είναι η ελευθερία να επιλέγουμε μεταξύ διαφόρων δυνατοτήτων και αυτό 9

10 συμπεριλαμβάνει και την παραίτηση. Ο χρησιμοποιηθείς όρος πρόοδος μέσω της παραίτησης» δεν υπονοεί ότι πρέπει να αδιαφορήσουμε για τα αγαθά που μας έφερε ο Τεχνικός πολιτισμός, αλλά υποδηλώνει τον τρόπο αυτοπροστασίας του ελεύθερου ανθρώπου απέναντι στην ιδεολογία της κατανάλωσης. Υποδηλώνει, ότι οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να επανεξετάσουν την δική τους βιοτική προσμονή και το δικό τους μέλλον, στο πνεύμα της αλληλεγγύης με το σύνολο της Ανθρωπότητας. Αν και το οικολογικό πρόβλημα είναι παγκόσμιο και θα πρέπει να το τοποθετούμε σαυτές του τις διαστάσεις, δεν πρέπει να μας εφησυχάζει η παγκόσμια αυτή αναφορά ούτε και να υποκαθιστά την οικολογική συμπεριφορά μας στους τομείς της καθημερινής μας δραστηριότητας, όπως διατροφή, ένδυση, νοικοκυριό, μετακίνηση, απορρίμματα, κ.λπ. Πρόκειται για τομείς που αποτελούν σημαντικά πεδία περιβαλλοντικής συμπεριφοράς, η οποία πρέπει να διαμορφωθεί μέσα από μια υπομονετική και μακρόχρονη παιδαγωγική προσπάθεια στην οικογένεια, στο σχολείο, στην εκκλησία και στα μαζικά μέσα ενημέρωσης. Δεν υπάρχουν στερεότυπα συμπεριφοράς. Υπάρχουν μόνο πλαίσια περιβαλλοντικής συνείδησης μέσα στα οποία ο καθένας διαμορφώνει τη δική του συμπεριφορά ανάλογα με τις δυνατότητές του. Πλαίσια, τα οποία είναι ήδη προδιαγεγραμμένα από την ίδια τη Θρησκεία μας. Είναι ο χώρος που οριοθετούν οι τρεις αρετές: Πίστη, Ελπίδα και Αγάπη. Η Πίστη, που καθιστά τον Ανθρωπο ικανό να αποκτά βιώματα για την έννοια και το νόημα του Κόσμου και μέσα από αυτά να τον καταλαβαίνει. Η Ελπίδα, που αναπτερώνει το Ηθικό για ένα καλύτερο Αύριο, για βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών, για αποκατάσταση των σχέσεων με τη Δημιουργία και το Δημιουργό. Η Αγάπη, που πηγάζει από το Θεό και υπαγορεύει τη σωστή τοποθέτηση του ανθρώπου απέναντι στον κόσμο. Η Αγάπη, που αμβλύνει τον εγωισμό και τη δυναστική τοποθέτηση απέναντι στη Φύση και το Περιβάλλον. Αγάπη για καθετί έμψυχο και άψυχο. Ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος απαντώντας στο ερώτημα: «τι είναι καρδία ελεήμων;», λέει ότι είναι μια καρδιά που φλέγεται για όλη τη δημιουργία για τα πουλιά, για τα ζώα, για τα ερπετά, για ολόκληρη τη κτίση. (Άπαντα τα ευρεθέντα ασκητικά, Λόγος 81, εκδ. Σπανού, σ. 306) Αν ο άνθρωπος δεν οδηγηθεί το ταχύτερο σε αρμονική σχέση με τον κόσμο και τα πράγματα του κόσμου, η οποία στηρίζεται στη σωστή σχέση του με τον Θεό, δεν μπορεί να ελπίζει στην ουσιαστική αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Η παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας όχι μόνο με κείμενα αλλά προπάντων με την εμπειρία και βίωση του ευχαριστιακού και αντικαταναλωτικού ήθους μπορεί να προσφέρει στο σημερινό άνθρωπο 10

11 χειραγωγία για διέξοδο από την οικολογική κρίση. Και εδώ φαίνεται η διαχρονικότητα των ιερών κειμένων, τα οποία αν και γράφτηκαν εκατοντάδες χρόνια πριν την οικολογική χρήση, παραμένουν επίκαιρα υποδεικνύοντας στάσεις και τρόπους συμπεριφοράς στην αντιμετώπιση σύγχρονων προβλημάτων. Μέσα στην Ορθόδοξη Παράδοση λοιπόν βρίσκεται η απάντηση στο ΠΩΣ πρέπει να αντιπαρατεθούμε με τα περιβαλλοντικά προβλήματα, αφού το ΓΙΑΤΙ ήδη το γνωρίζουμε.. 11

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ»

2 ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» 2 ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» «Η Εκκλησία απέναντι στο οικολογικό πρόβλημα» Σιτήστας Κωνσταντίνος, Στάικος Θεόδωρος, Χαλαντζούκας Φοίβος. Πειραματικό Λύκειο Πανεπιστημίου Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Περιβάλλον. Οικοσύστημα: Το σύστημα των ζώντων οργανισμών μαζί με το μη ζων φυσικό τους περιβάλλον.

ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Περιβάλλον. Οικοσύστημα: Το σύστημα των ζώντων οργανισμών μαζί με το μη ζων φυσικό τους περιβάλλον. ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ορισμοί Περιβάλλον φυσικό τεχνητό πολιτιστικό Τα στοιχεία που Τα παραγωγικά στοι- Τα δημιουργήματα της μας δίνει η φύση, χεία που δημιουργεί πνευματικής εργασίας όπως ο αέρας, ο άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Η φιλοσοφική σκέψη Στοχάζεται.. Θαλής ο Μιλήσιος: «Κάλλιστος ὁ κόσμος. Ποίημα γάρ Θεοῦ ἐστι». Αναξαγόρας: «Νοῦς τις ἐστί ὁ τά πάντα διακοσμήσας». Πλάτων : «Ὁ κόσμος εἰκών τοῦ νοητοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της Η δημιουργία του ανθρώπου Θεϊκή προέλευση του ανθρώπου Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 Άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για τον πλανήτη μας προειδοποιούν οι επιστήμονες Πού να οφείλεται η ρύπανση του περιβάλλοντος; Στον άνθρωπο Στη φύση Ο άνθρωπος θεωρείται ο μεγαλύτερος

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2013. Έκφραση - Έκθεση

Πανελλαδικές εξετάσεις 2013. Έκφραση - Έκθεση Πανελλαδικές εξετάσεις 2013 Έκφραση - Έκθεση Γ1. Σε άρθρο που πρόκειται να αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του σχολείου σας να εκθέσετε τις απόψεις σας σχετικά με: α) τις επιπτώσεις που έχει προκαλέσει

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ; Πίνακας 1.1. Παράδειγμα περιβαλλοντικής καταστροφής: Κορώνεια, η λίμνη-φάντασμα Πώς έγινε ένα «ρηχό πιάτο» και μάλιστα μολυσμένο από αστικά λύματα

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των

Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προβλημάτων που κατά πάσα πιθανότητα θα δημιουργηθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ ΗΓΕΩΡΓΙΚΗΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΑΡΑΣΑΒΒΑ Α 2 H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Περιβαλλοντικά Προβλήματα Παγκόσμιας κλίμακας Περιφερειακής κλίμακας Τοπικής κλίμακας Αλλαγή του παγκόσμιου κλίματος ( Θ κατά 2 ⁰C έως 2050) Εξάντληση όζοντος (αλλαγές συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

To φαινόμενο του θερμοκηπίου. Υπερθέρμανση του πλανήτη

To φαινόμενο του θερμοκηπίου. Υπερθέρμανση του πλανήτη To φαινόμενο του θερμοκηπίου Υπερθέρμανση του πλανήτη Έχουμε ασχοληθεί, κατά διαστήματα με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ως προς τον μηχανισμό δημιουργίας του, την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη εξ

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικό και Αστικό Περιβάλλον. Αειφορική Διαχείριση & Βιώσιμη Ανάπτυξη

Φυσικό και Αστικό Περιβάλλον. Αειφορική Διαχείριση & Βιώσιμη Ανάπτυξη Φυσικό και Αστικό Περιβάλλον Αειφορική Διαχείριση & Βιώσιμη Ανάπτυξη Δημήτρης Μπότσης 1 Περιβάλλον Το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η δημιουργία του ανθρώπου Η δημιουργία του ανθρώπου Στο τέλος της έκτης ημέρας, ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο, ο οποίος υπήρξε το τελευταίο και το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ψηφιδωτό από το Μονρεάλε της Σικελίας, 13ος αι.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012 Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2012 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΕΚΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΥΔΑΤΩΝ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Θέλω να

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει το περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 αξιοποιεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Με την αξιοποίηση των ΑΠΕ αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες

Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες Χαρακτηριστικά της μελέτης του περιβάλλοντος Διεπιστημονική, καθώς αποτελεί μια σύνθεση των φυσικών, χημικών, βιολογικών και κοινωνικών επιστημών, και Εφαρμοσμένη,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Η παραγωγή περισσότερων ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Περιβαλλοντική Μηχανική και Γεωπεριβάλλον Αν αναρωτηθεί κανείς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ. Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ. Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ Ι. Συνοπτική παρουσίαση του Βιβλίου-Διαύλου Η Ψυχική Υγεία: Η Ψυχική Υγεία εγγυάται τη συνοχή ομοειδών ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Ο συγγραφέας πραγµατεύεται τη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου µε τη ζωή. Αρχικά, αναρωτιέται για τους λόγους που οδηγούν τον άνθρωπο στη µελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ):

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): στόχοι, μέθοδοι, προοπτικές Αναγνωστάκης Σπύρος, Υπεύθυνος - Οικονόμου Κων., Μέλος Π.Ο. ΚΠΕ Κισσάβου Ελασσόνας Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα «Προοπτικές αειφορικής ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα». ΑΕΙΦΟΡΙΑ είναι μια έννοια που ευρύτατα χρησιμοποιείτε

Διαβάστε περισσότερα

πάντα το λένε βίαιο αλλά κανείς δεν κατηγορεί για βιαιότητα τις όχθες που το φράζουν»

πάντα το λένε βίαιο αλλά κανείς δεν κατηγορεί για βιαιότητα τις όχθες που το φράζουν» «Το ποτάμι που παρασέρνει τα πάντα το λένε βίαιο αλλά κανείς δεν κατηγορεί για βιαιότητα τις όχθες που το φράζουν» Β.Brecht Δρ. Δημήτριος Καλαϊτζίδης Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος

Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος Ομάδα: Αναγνωστοπούλου Μαργαρίτα Μαρίνου Τίνα Ξηρού Ελένη Υπεύθυνοι καθηγητές: Παναγιώτης Ανδριόπουλος (θεολόγος) Εμμανουέλα Φραγκουλοπούλου (πληροφορικής) Σχέση θεολογίας-οικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Συζητάμε σήμερα για την πράσινη επιχειρηματικότητα, ένα θέμα πού θα έπρεπε να μας έχει απασχολήσει πριν από αρκετά χρόνια.

Συζητάμε σήμερα για την πράσινη επιχειρηματικότητα, ένα θέμα πού θα έπρεπε να μας έχει απασχολήσει πριν από αρκετά χρόνια. Ομιλία του Προέδρου του ΣΘΕΒ κ. Νίκου Ρώμνιου με θέμα Πράσινη Επιχειρηματικότητα στην Εκδήλωση της ΕΕΔΕ (Τμήμα Θεσσαλίας και Κεντρικής Ελλάδος) με θέμα «Πράσινη Επιχειρηματικότητα Περιβαλλοντικά Πρότυπα»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 1: Ανάπτυξη με σεβασμό στο Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ

ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ Από τον Γιάννη Α. Μυλόπουλο, Καθηγητή Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ Είναι γεγονός ότι ο 20 ος αιώνας άφησε πίσω του βαριά κληρονομιά: Έναν πλανήτη τραυματισμένο, θύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθ. Γεράσιμος ΑΡΑΠΗΣ Εργαστήριο Οικολογίας & Προστασίας Περιβάλλοντος mani@aua.gr Βιώσιμη Ανάπτυξη, Φέρουσα Ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία και διαχείριση της βιοποικιλότητας:

Προστασία και διαχείριση της βιοποικιλότητας: Βιοποικιλότητα και επιχειρηματικότητα σε περιοχές Natura 2000: Προχωρώντας μπροστά Προστασία και διαχείριση της βιοποικιλότητας: Μια πρόκληση για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Γενικός Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς.

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος ρβ ς (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ Κατηγορίες ρύπων: χημικές ουσίες μορφές ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η μεγάλη απελευθέρωση ενέργειας που παρατηρείται στις πυρηνικές αντιδράσεις οδήγησε στη μελέτη, κατασκευή και παραγωγή πανίσχυρων όπλων που την

Η μεγάλη απελευθέρωση ενέργειας που παρατηρείται στις πυρηνικές αντιδράσεις οδήγησε στη μελέτη, κατασκευή και παραγωγή πανίσχυρων όπλων που την Η μεγάλη απελευθέρωση ενέργειας που παρατηρείται στις πυρηνικές αντιδράσεις οδήγησε στη μελέτη, κατασκευή και παραγωγή πανίσχυρων όπλων που την εκρηκτική τους δύναμη αντλούν ακριβώς από τέτοιου είδους

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός Σχεδιασμός

Αειφορικός Σχεδιασμός Αειφορικός Σχεδιασμός Βιώσιμη ανάπτυξη και πόλη Φρόσω Τριάντη Αρχιτέκτων Ενεργειολόγος, March, PhD Περιβαλλοντικές επιπτώσεις σύγχρονης οικονομικής ανάπτυξης ημογραφική έκρηξη αστική έκρηξη Σπατάλη πρώτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΑΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΑΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΑΝ ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ Π.ΑΡΦΑΝΗΣ, ΠΕ 04-02 ΧΗΜΙΚΟΣ. Πρόταση για ερευνητική εργασία Α Τάξης Λυκείου του 1 ου ΕΠΑΛ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ Σκοπός έρευνας και ερωτήματα Το νερό καλύπτει το 70% του πλανήτη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Επιστήμη

Περιβαλλοντική Επιστήμη Περιβαλλοντική Επιστήμη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μέρος 1ο Αικατερίνη Ι. Χαραλάμπους, Καθηγήτρια ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons και δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Έργου

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον KΕΦΑΛΑΟ 2: Άνθρωπος και Περιβάλλον Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Βιόσφαιρα είναι α. η επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη των ιδεών στις Φυσικές Επιστήμες

Εξέλιξη των ιδεών στις Φυσικές Επιστήμες Εξέλιξη των ιδεών στις Φυσικές Επιστήμες Ενότητα 3: Οι κοσμοθεωρίες/ όψεις του φυσικού κόσμου ως συνιστώσες της καθημερινής, της σχολικής και της επιστημονικής κουλτούρας. (Μέρος Β ) Βασίλης Τσελφές Εθνικὸ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ 2011 ΘΕΜΑ Α Α. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Θέμα του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 1ο ερώτημα Γιατί και με ποιους όρους η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ»

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ» Αριστερές καί οικολογικές δυνάμεις της Πελοποννήσου συναντήθηκαν σε μια κοινή προοδευτική, αγωνιστική και οικολογική παρέμβαση, με στόχο τις αυτοδιοικητικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 06: Σκοποί και Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα φοιτήτριας: Παπαστρατή Σοφία Αρχιτέκτων Μηχανικός Α.Π.Θ. Χειμερινό Εξάμηνο, Ακαδημαϊκό έτος

Όνομα φοιτήτριας: Παπαστρατή Σοφία Αρχιτέκτων Μηχανικός Α.Π.Θ. Χειμερινό Εξάμηνο, Ακαδημαϊκό έτος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Β : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Βιώσιμη πόλη. Η συνύπαρξη βαριάς βιομηχανίας-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μαρία Δημοπούλου Υπεύθυνη Π.Ε. Α Δ/νσης Π.Ε. Αθηνών Έφη Φουσέκη Υπεύθυνη Π.Ε. Δ/νσης Β/θμιας Α Αθηνών Ενέργεια- Περιβάλλον- Ανάπτυξη ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες;

Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες; Οι Έλληνες και το Περιβάλλον: Θεατές, ή Ενεργοί Πολίτες; ιάγραµµα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τύπος και µέθοδος: Περιοχή: Πληθυσµός: Μέγεθος δείγµατος: ειγµατοληψία: Ποσοτική έρευνα, µε τηλεφωνικές συνεντεύξεις,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Πολιτική και Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Εκπαίδευση Ενότητα 12: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΙI Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Αειφορική γεωργία και ανάπτυξη Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ»

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» «ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» Εισηγητής Κ.Γ.Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Δ.Ν. «NOMOS»Δικηγορική Εταιρία Θεσσαλονίκης Νομικός Σύμβουλος Σ.Β.Β.Ε. Οι αιτίες που επιβάλουν την ανάπτυξη της «πράσινης»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2011/0274(COD) Σχέδιο γνωμοδότησης Cristina Gutiérrez-Cortines (PE487.

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2011/0274(COD) Σχέδιο γνωμοδότησης Cristina Gutiérrez-Cortines (PE487. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 2011/0274(COD) 5.6.2012 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 17-65 Σχέδιο γνωμοδότησης Cristina Gutiérrez-Cortines (PE487.713v01-00)

Διαβάστε περισσότερα

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΚΑΡΑΡΓΥΡΗ ΓΙΟΥΛΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 10: Αναλυτική Γεωχημεία και Οικολογία Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Διεύθυνση Έρευνας και Προγραμματισμού

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Διεύθυνση Έρευνας και Προγραμματισμού ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Διεύθυνση Έρευνας και Προγραμματισμού 1 H ΑνΑΔ Ημικρατικός Οργανισμός ο οποίος αναφέρεται στην κυβέρνηση μέσω του Υπουργού Εργασίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ-ΣΥΚΕΩΝ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΔΗΜΟΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ-ΣΥΚΕΩΝ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΗΜΟΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ-ΣΥΚΕΩΝ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Φεστιβάλ Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα