Γ. ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ, Α ΜΕΡΟΣ ( )

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γ. ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ, Α ΜΕΡΟΣ ( 2.1-2.7)"

Transcript

1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Γ. ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ, Α ΜΕΡΟΣ ( ) Δημήτρης I. Μπουνάκης Σχ. Σύμβουλος Μαθηματικών Ηράκλειο, 8 Δεκεμβρίου 200 Συνάδελφοι, Το διδακτικό αυτό υλικό είναι συνέχεια των δυο προηγουµένωνβελτιωµένων- αρχείων στα Μαθηµατικά κατεύθυνσης, που σας έχω ήδη στείλει, και αναφέρεται στο Α µέρος του διαφορικού λογισµού, µέχρι και τα ακρότατα (ενότητες ).Το Β µέρος θα περιλαµβάνει το υπόλοιπο µέρος του διαφορικού λογισµού. Koινή σχεδόν είναι η πεποίθηση ότι το σχολικό βιβλίο δεν επαρκεί για να βοηθήσει ουσιαστικά τον καθηγητή που διδάσκει στην Γ Λυκείου και απαιτείται ένα συµπλήρωµα, την στιγµή µάλιστα που δεν υπάρχει αντίστοιχο βιβλίο καθηγητή. Αυτό ακριβώς το συµπλήρωµα προσπαθώ µε τις σηµειώσεις αυτές να υλοποιήσω, έχοντα κατά νου και την σύσταση του G. Polya, ο οποίος στο περίφηµο βιβλίο του «Πώς να το λύσω» γράφει: «O πρώτος κανόνας διδασκαλίας είναι να γνωρίζετε αυτό που πρόκειται να διδάξετε. Ο δεύτερος κανόνας διδασκαλίας είναι να γνωρίζετε λίγο περισσότερα από αυτά που πρόκειται να διδάξετε» Υπενθυµίζω ότι οι σηµειώσεις αυτές απευθύνονται µόνο στους διδάσκοντες το µάθηµα. Ευπρόσδεκτες είναι και δικές σας σχετικές παρατηρήσεις και σχόλια που θα µπορούσαν να ενσωµατωθούν σε αυτές. Ένα αντίγραφο του αρχείου αυτού να µείνει στο σχετικό φάκελο (υλικό και ηλεκτρονικό) του σχολείου.

2 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 2 Παρατηρήσεις, Συµπληρώσεις, Επισηµάνσεις και Ασκήσεις στο πρώτο µέρος του 2 ου κεφαλαίου της Ανάλυσης (ενότητες ) Α. ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ( ). Α.H παράγωγος µιας συνάρτησης Σ(x) σε ένα σηµείο ξ, έχει δυο εκφράσεις-σηµασίες (που αντιστοιχούν στις ανάγκες που την γέννησαν) : α) την Γεωµετρική, εκφράζοντας το συντελεστή διεύθυνσης της εφαπτοµένης στην γραφική παράσταση της Σ σε µια θέση x = ξ, και β) την Φυσική, εκφράζοντας τον ρυθµό µεταβολής, δηλαδή την «ταχύτητα» του µεγέθους Σ(x) στη θέση ξ. Ιστορική νύξη: Η παράγωγος και η χρήση της, όπως υπάρχει στα σύγχρονα βιβλία και όχι µόνο (ορισµός κ.λ.π. και µετά εφαρµογές) δεν έχει καµία σχέση µε την ιστορική της εξέλιξη, που είναι ακριβώς αντίθετη. Συνοπτικά µπορούµε να πούµε ότι, σε ένα διάστηµα περισσοτέρων των 200 ετών, από τον P. Fermat (60-665), ως τον Weierstrass (85-897), η παράγωγος ακολούθησε την εξής πορεία: Ο Fermat τη χρησιµοποίησε (ακρότατα κλπ), οι Νewton (: κινηµατική προσέγγιση) και Leibniz (: γεωµετρική προσέγγιση) την «ανακάλυψαν», οι Τaylor, Euler, Maclaurin την ανέπτυξαν, ο Lagrange την ονόµασε και τη χαρακτήρισε και τέλος οι Cauchy και Weierstrass την όρισαν αυστηρά (βλ. περισσότερα στο σχετικό άρθρο του Ευκλείδη Γ, τεύχος 67, 2007) Β. Σχετικά µε την πρόταση, ότι κάθε παραγωγίσιµη συνάρτηση είναι και συνεχής, καλό είναι να επισηµάνουµε ότι, όχι µόνο δεν ισχύει το αντίστροφο, µε το παράδειγµα του βιβλίου, αλλά ακόµη: α) Η συνέχεια είναι αναγκαία (µόνο, όχι ικανή) συνθήκη για την παραγωγισιµότητα. β) Αν δεν είναι συνεχής στο ξ, τότε δεν είναι παραγωγίσιµη στο ξ. γ) Υπάρχουν άπειρες συναρτήσεις που ενώ είναι συνεχείς, δεν είναι παραγωγίσιµες, π.χ. φ(χ) = α + x - β, α, β R, x R. δ) Υπάρχουν συναρτήσεις που είναι συνεχείς στο πεδίο ορισµού τους, αλλά πουθενά παραγωγίσιµες (π.χ. η περίφηµη συνάρτηση του K. Weierstrass: «πολύπλοκη», που δίνεται µέσω δυναµοσειράς) ε) Σε προβλήµατα όπου ζητείται να βρεθούν κάποιες παράµετροι ώστε να είναι µια συνάρτηση παραγωγίσιµη, εκµεταλλευόµαστε πρώτα την συνέχεια και µετά την παραγωγισιµότητα της συνάρτησης. 2. Εφαπτοµένη γραφικής παράστασης συνάρτησης. Α. Το γεωµετρικό χαρακτηριστικό της γραφικής παράστασης (γ. π.) µιας παραγωγίσιµης συνάρτησης είναι ότι υπάρχει (πλάγια) εφαπτοµένη σε κάθε σηµείο της γραφικής της παράστασης. Όταν τα πλευρικά όρια του λόγου µεταβολής στο ξ ( (f(x) - f(ξ))/(x - ξ) ), είναι πραγµατικοί αριθµοί αλλά όχι ίσοι, αυτό σηµαίνει ότι στο σηµείο (ξ, f(ξ)) άγονται δυο ηµιεφαπτόµενες που δεν είναι αντικείµενες. Αν όµως τα όρια αυτά είναι ίσα, τότε και µόνο, οι ηµιεφαπτόµενες είναι αντικείµενες και ορίζουν πλέον την εφαπτοµένη της γ. π. στο σηµείο αυτό. Ένα άλλο σηµείο που πρέπει να επισηµανθεί είναι ότι, για µια συνεχή συνάρτηση σε ένα διάστηµα, οι εφαπτόµενες είναι δυο ειδών. Αυτές που έχουν συντελεστή διεύθυνσης

3 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 3 - όταν η συνάρτηση είναι παραγωγίσιµη - και τέµνουν τον ψ - άξονα και αυτές που είναι παράλληλες στον ψ-άξονα (κατακόρυφες). Αυτές δεν έχουν συντελεστή διεύθυνσης σε ελεύθερη γλώσσα έχουν ±, δηλαδή η παράγωγος είναι ίση µε ± - και έχουν παραλειφθεί από την διδακτέα ύλη. Το παράδειγµα µε την x στο 0 είναι καλό να γίνει για να φανεί η σηµασία των παραπάνω, προκειµένου να γίνει σαφέστερο το θέµα της εφαπτοµένης. Αυτό θα βοηθήσει και παρακάτω στην κατανόηση του σηµείου καµπής συνάρτησης. Β. Καλό είναι να υπενθυµίσουµε και την σχέση (κλίση της f στο ξ) λ = f (ξ) = εφω, όπου ω η γωνία που σχηµατίζει η εφαπτοµένη στη θέση ξ µε τον χ- άξονα, 0 ω < 80 ο, ω 90 ο. Περιπτώσεις: ω = 0 f (ξ) = 0, f (ξ) > 0 0 < ω < 90 ο, f (ξ) < 0 90 ο < ω < 80 ο. Για ω = 90 ο («εφ90 ο = ±») έχοµε «άπειρο» συντελεστή, δηλαδή κατακόρυφη εφαπτοµένη (εκτός ύλης). Γ*. H εφαπτοµένη στην γραφική παράσταση (γ. π.) µιας συνάρτησης σε µια θέση ξ, µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την προσέγγιση των τιµών της συνάρτησης αυτής κοντά στο ξ, ιδίως όταν η συνάρτηση είναι πολύπλοκη. Πράγµατι, αν f παραγωγίσιµη στο ξ και y = f (ξ)(x - ξ) + f (ξ) η εξίσωση της εφαπτοµένης της στο ξ τότε lim (f (x) (f (ξ)(x ξ) + f (ξ)) 0, οπότε για τιµές του x ξ = x κοντά στο ξ µπορούµε να λάβουµε κατά προσέγγιση f(x) f (ξ)(x - ξ) + f (ξ). Για παράδειγµα, αν θέλουµε να βρούµε την 3 8, 5, θεωρούµε την συνάρτηση f(x) = 3 x και την εφαπτοµένη της στη θέση ξ = 8. Έτσι µπορούµε, για x = 8,5 να πάρουµε την προσέγγιση 3 8,5 (8,5 8) + 2= + 2 2, =. Όσο αφορά πολύ µεγάλες η µικρές τιµές της ανεξάρτητης µεταβλητής, η προσέγγιση µπορεί να γίνει, όπως θα δούµε, µε την ασύµπτωτη. Η παρατήρηση αυτή ζωντανεύει ένα από τους ρόλους της εφαπτοµένης καµπύλης.. Ευθεία εφαπτοµένη στην γ. π. µιας συνάρτησης f(x). Μια ευθεία y = αx + β είναι εφαπτόµενη στην γ. π. της συνάρτησης f(x), αν και µόνο υπάρχει σηµείο (ξ, f (ξ)) της γ. π. της f τέτοιο ώστε f(ξ) = αξ + β και α = f (ξ). Η λύση του συστήµατος αυτού (ανάλογα µε το ζητούµενο) δίνει συνήθως την απάντηση σε πολλά (µη τετριµµένα) σχετικά προβλήµατα µε εφαπτόµενες. 3. Οι τύποι παραγώγισης µπορεί να χρησιµοποιηθούν (στις ασκήσεις) και για τον υπολογισµό ορίων: 2008 (+ h) π.χ. το όριο lim είναι η παράγωγος της συνάρτησης φ(λ) = λ 2008 στο, h 0 h δηλαδή φ () = = Nα χρησιµοποιούµε και συναρτήσεις µε ανεξάρτητο µεταβλητή διάφορη από το x, ιδιαίτερα στις παραγωγίσεις, π.χ. να βρεθεί η παράγωγος της συνάρτησης φ(y) = xηµ2y - ye xy, y R, στη θέση y = 0, x R, να βρεθούν οι παράγωγοι των συναρτήσεων Σ(t) = 2α 3 t 2 + ln(t 2α), Τ(α) = 2α 3 t 2 + ln(t 2α), f(y) = 2e 2y ηµ(xy) + xy 3, Q(P) =3P 3-2P 2 + xρ y κλπ. Aυτό θα βοηθήσει τους µαθητές να κατανοήσουν καλύτερα την παραγώγιση (και όχι µόνο) και θα τους προετοιµάσει ώστε στις µετέπειτα Μαθηµατικές τους σπουδές να

4 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 4 περάσουν οµαλά στις µερικές παραγώγους των συναρτήσεων δυο ή περισσοτέρων µεταβλητών. Eδώ πρέπει να επισηµάνουµε ότι οι κανόνες παραγώγισης εφαρµόζονται κάθε φορά ως προς το γράµµα που δηλώνει την ανεξάρτητη µεταβλητή στην συγκεκριµένη συνάρτηση (οπότε τα άλλα παριστάνουν σταθερές), που στη περίπτωση του σχ. βιβλίου είναι πάντα κακώς- το x (και εννοείται!). 5. Συνέχεια της Παραγώγου A. Η παράγωγος µιας συνάρτησης δεν είναι πάντα συνεχής συνάρτηση. π.χ. η παράγωγος της συνάρτησης (βλ. σχ. βιβλίο σελ. 292, άσκ. 0) Σ(x) = x 2 ηµ x, για x 0 και Σ(0) = 0 είναι η Σ (x) = 2xηµ x - συν x, για x 0 και Σ (0) = 0, η οποία δεν είναι συνεχής (ο µειωτέος έχει όριο 0, ενώ δεν υπάρχει για τον αφαιρετέο στο 0). B.Mια περίπτωση συνέχειας της παραγώγου σε σηµείο, που είναι χρήσιµο να έχουµε υπόψη: αν f συνεχής στο (α, β) και παραγωγίσιµη στο (α, ξ) (ξ, β) και ισχύει lim f (x) = κ R τότε η f είναι παραγωγίσιµη και συνεχής στο ξ (η απόδειξη γίνεται µε x ξ τη βοήθεια του Θ.Μ.Τ. αλλά µπορεί να χρησιµοποιηθεί και ο κανόνας De L Hospital). 6*. Για την παράγωγο µιας συνάρτησης σ ένα διάστηµα ισχύει το θεώρηµα ενδιαµέσων τιµών (Θεώρηµα Darboux, βλ. ασκ.42(γ)) αν και η παράγωγος δεν είναι πάντα συνεχής συνάρτηση. Μια συνέπεια του θεωρήµατος αυτού είναι ότι, µεταξύ δυο ετεροσήµων τιµών της παραγώγου, η παράγωγος µηδενίζεται σ ένα τουλάχιστον σηµείο. Επίσης, αν η παράγωγος σ ένα διάστηµα δεν µηδενίζεται, τότε διατηρεί πρόσηµο, δηλαδή η συνάρτηση είναι γν. µονότονη. Μια άλλη συνέπεια του θεωρήµατος αυτού, είναι ότι η παράγωγος µιας συνάρτησης, αν δεν είναι συνεχής, δεν παρουσιάζει «απλές» ασυνέχειες (που µπορούν να αρθούν), αλλά «ουσιώδεις», π.χ. το όριο του λόγου µεταβολής δεν υπάρχει. π π 7. Αν θ γωνία σε µοίρες τότε (ηµθ) = συνθ, (συνθ) = - ηµθ (βλ. σελίδα 56 οδηγιών Π.Ι ) Η παρατήρηση αυτή είναι χρήσιµο να αναφερθεί στους µαθητές: θα τους αποτρέψει π.χ. σε προβλήµατα µε ρυθµό µεταβολής γωνιών να χρησιµοποιούν µοίρες πριν παραγωγίζουν. 8*. Παράγωγος εκθετικής και λογαριθµικής. Η συνέχεια και η παραγωγισιµότητα των συναρτήσεων e x, lnx, δεν αποδεικνύονται στο σχ. βιβλίο. Ο αυστηρός ορισµός και η µελέτη των συναρτήσεων αυτών είναι θέµα ανωτέρων Μαθηµατικών, αλλά λόγω των εφαρµογών τους υπάρχουν στη σχολική ύλη. Πάντως η επόµενη άσκηση υποδεικνύει ένα τρόπο για την απόδειξη αυτών των ιδιοτήτων, ο οποίος στηρίζεται σε µια πολύ καλή ανισότητα (η οποία προκύπτει γεωµετρικά αν οριστεί ο λογάριθµος µε ένα ορισµένο τρόπο, διαφορετικό από τον γνωστό) την οποία βέβαια θα θεωρήσουµε εδώ δεδοµένη. Άσκηση: εδοµένου ότι - x < lnx < x - µε 0 < x ισχύουν α) + x < e x < + xe x, x (-, 0) (0, ) β) Η lnx, x > 0 είναι συνεχής στο και η e x συνεχής στο 0,

5 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 5 γ) Η lnx, x > 0 είναι παραγωγίσιµη στο και η e x στο 0, δ) Οι συναρτήσεις lnx, x > 0, e x, x R είναι παραγωγίσιµες και ισχύουν (lnx) = x, x > 0, (e x ) = e x, x R. 9. Ισχυρισµός: µια εφαπτοµένη της γ. π. µιας συνάρτησης µπορεί να έχει περισσότερα του ενός κοινά σηµεία µε αυτήν. Είναι αληθής: ο αναλυτικός ορισµός της εφαπτοµένης δεν επαληθεύει πάντα την γνωστή µας γεωµετρική εικόνα που έχουµε για τις εφαπτοµένης γνωστών αλγεβρικών κυρίως καµπυλών (π.χ. κύκλου, παραβολής, έλλειψης κλπ) να έχουν δηλαδή µοναδικό κοινό σηµείο µε την καµπύλη, το σηµείο επαφής. Έτσι π.χ. η γ. π. της συνάρτηση g(t) = ηµt, t R, έχει στη θέση π/2 εφαπτοµένη την ευθεία y =, η οποία έχει άπειρα κοινά σηµεία µε την γ. π.(ηµt = ). Αυτό µπορεί να συµβεί και οσοδήποτε κοντά της θέσης που υπάρχει εφαπτοµένη, π.χ. η συνάρτηση (βλ. σχ. βιβλίο, σελ.292, ασκ.0) Σ(x) = x 2 ηµ x, για x 0 και Σ(0) = 0 έχει εφαπτοµένη στη θέση 0, την y = 0 η οποία έχει άπειρα κοινά σηµεία (/κπ) κοντά στο 0 µε την γ. π. της Σ. Πάντως µια ικανή συνθήκη για να µην έχει η εφαπτοµένη δεύτερο κοινό σηµείο µε την γ. π. είναι η συνάρτηση να είναι παραγωγίσιµη µε παράγωγο - (π.χ. σε κυρτή ή κοίλη συνάρτηση) (βλ. άσκηση 22). 0. Σχετικά µε το ρυθµό µεταβολής: είναι χρήσιµο να υπενθυµίσουµε προκαταβολικά στους µαθητές, τους τύπους τους σχετικούς µε µεγέθη στο τρίγωνο, ορθογώνιο, κύβο, παραλληλεπίπεδο, κύκλο, σφαίρα, κύλινδρο, κώνο, καθώς και ότι µπορεί να απαιτηθεί το πυθαγόρειο θεώρηµα αλλά και οµοιότητα τριγώνων. Επίσης στα σχετικά προβλήµατα το πρώτο βήµα πρέπει να είναι η αναγραφή των δεδοµένων και των ζητούµενων σε Μαθηµατική γλώσσα (εξισώσεις). Σχετικά µε τα προβλήµατα ταχύτητας και επιτάχυνσης, παρόλο που δεν συνηθίζονται κακώς- πολύ στα σχολικά Μαθηµατικά, ας έχουµε υπόψη τα εξής: Έστω ένα κινητό που κινείται σε ένα άξονα και x = x(t) η θέση του την χρονική στιγµή t, υ = υ(t) = x (t) η ταχύτητά του και α = α(t) = υ ( t) η επιτάχυνσή του. ιακρίνουµε τις περιπτώσεις: i. Η ταχύτητα υ > 0 (δηλαδή η αποµάκρυνση x(t), από την αρχή x(0), αυξάνει) τότε: Αν α > 0 (δηλαδή το µέτρο υ(t) της ταχύτητας υ αυξάνει) η κίνηση είναι επιταχυνόµενη, ενώ αν α < 0 (δηλαδή το µέτρο της ταχύτητας ελαττώνεται) η κίνηση είναι επιβραδυνόµενη. ii. Αν υ < 0 (δηλαδή η αποµάκρυνση x(t) ελαττώνεται) τότε, αν α > 0 η ταχύτητα αυξάνει, αλλά λόγω υ < 0 το µέτρο της (-υ) ελαττώνεται, δηλ. η κίνηση είναι επιβραδυνόµενη, ενώ αν α < 0 η κίνηση είναι επιταχυνόµενη. Τελικά αν αυ > 0 έχοµε επιταχυνόµενη κίνηση και αν αυ < 0 επιβραδυνόµενη. Έτσι, π.χ. στην κατακόρυφη βολή σώµατος προς τα άνω (αρχή το σηµείο βολής και φορά προς τα άνω) η ταχύτητα υ(t) είναι γνησίως φθίνουσα, αφού υ (t) = α(t)= g < 0. Εποµένως: Όταν το σώµα ανέρχεται, επειδή υ(t)>0 είναι αυ < 0, οπότε η κίνηση είναι επιβραδυνόµενη, ενώ όταν το σώµα κατέρχεται, επειδή υ(t) < 0 και η (προσηµασµένη) ταχύτητα φθίνει, το µέτρο υ(t) = -υ(t) αυξάνει, δηλ. η κίνηση είναι επιταχυνόµενη (αυ >0).

6 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 6 Β. ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΤΟΥ. Λ. ( ). Θεώρηµα Rolle (Μichel Rolle (652-79), Γάλλος. To Θεώρηµα δηµοσιεύτηκε τo 69 για πολυωνυµικές συναρτήσεις)..α. Λόγω της παραγωγισιµότητας της συνάρτησης στο εσωτερικό του (α, β) η υπόθεση της συνέχειας της συνάρτησης στο [α, β] θα µπορούσε να αντικατασταθεί µε την συνέχεια µόνο στα α, β. Παραδοσιακά όµως το θεώρηµα διατυπώνεται µε τον τρόπο αυτό..β. Η συνθήκη f(α) = f(β) εξασφαλίζεται πολλές φορές όταν α, β ρίζες της f, ιδίως σε πολυώνυµα. Ειδικότερα προκύπτει ότι, αν ένα πολυώνυµο (µε συντελεστές πραγµατικούς), έχει κ 2 διαδοχικές (διαφορετικές) πραγµατικές ρίζες ρ < ρ 2 < < ρ κ τότε η παράγωγός του έχει τουλάχιστον κ- διαφορετικές ρίζες (αν υπάρχει πολλαπλή ρίζα τότε αυτή είναι και ρίζα της παραγώγου) οι οποίες βρίσκονται µεταξύ των παραπάνω ριζών του πολυωνύµου (Άσκηση)..γ*. Η απόδειξη του Θ. Rolle στηρίζεται στην παρατήρηση ότι, η f ως συνεχής στο [α, β] έχει ολικό µέγιστο ή ελάχιστο και λόγω f(α) = f(β), αν δεν είναι σταθερή, ένα από τα δυο ακρότατα αυτά, είναι σε σηµείο του (α, β). Άρα (Θ. Fermat) είναι ρίζα της παραγώγου στο (α, β). Μ άλλα λόγια το συµπέρασµα του Θ. Rolle θα µπορούσε να διατυπωθεί: «υπάρχει σηµείο του (α, β) όπου µηδενίζεται η παράγωγος και το οποίο είναι συγχρόνως θέση ολικού ακρότατου».δ. Όλες οι υποθέσεις του Θ. Rolle είναι εντελώς απαραίτητες, για να ισχύει το συµπέρασµά του. Αυτό αναδεικνύεται µε κατάλληλα παραδείγµατα. Έτσι, π.χ. η συνέχεια στα άκρα δεν µπορεί να παραλειφθεί: π. χ. η συνάρτηση φ(χ) = χ 3, αν χ (0, ) και φ(0) = φ() = 2009, είναι ορισµένη στο διάστηµα [0, ], παραγωγίσιµη στο (0, ), όχι συνεχής στα σηµεία 0, και ισχύει φ(0) = φ(). Αν υπήρχε ξ (0, ) µε φ (ξ) = 0 τότε 3ξ 2 = 0 ή ξ = 0 (0, ), άτοπο (στο 0 δεν παραγωγίζεται)..ε. Το αντίστροφο του Θ. Rolle γενικά δεν ισχύει. Έτσι οι υποθέσεις του Θ. Rolle είναι ικανές αλλά όχι αναγκαίες για να ισχύει το συµπέρασµά του. Ας δούµε δυο περιπτώσεις Αν η είναι f συνεχής στο [α, β], παραγωγίσιµη στο (α, β) και µηδενίζεται η παράγωγος σε εσωτερικό του (α, β), τότε δεν ισχύει (πάντα) f(α) = f (β). Τέτοιο αντιπαράδειγµα µας παρέχει π.χ. η συνάρτηση φ(χ) = χ 2, χ [-, 2]. Επίσης, µπορεί να µηδενίζεται η παράγωγος µιας συνάρτησης f σε εσωτερικό του (α, β) και παρόλο που είναι συνεχής στο [α, β] και ισχύει f(α) = f(β), να µην παραγωγίζεται στο (α, β). Αυτό συµβαίνει π.χ. µε την συνάρτηση Σ(χ) = 2 - (χ - ) 2 για χ 0 και Σ(χ) = 2- (χ + ) 2 για χ < 0, στο διάστηµα [-2, 2]. Είναι συνεχής στο διάστηµα [-2, 2] µε Σ(-2) = Σ(2) =. Η παράγωγος µηδενίζεται στο σηµείο (και -) όµως δεν παραγωγίζεται στο 0.

7 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 7.στ. Πόρισµα του Θ. Rolle. Αν η f δεν µηδενίζεται στο (α, β) τότε η f είναι - (Άσκηση). (Σίγουρα είναι και γν. µονότονη, αλλά αυτό το θεώρηµα δεν υπάρχει στο σχ. βιβλίο (βλ. παρακάτω παρ. 29 (β))..ζ. Γενίκευση Θ. Rolle : Αν f συνάρτηση παραγωγίσιµη στο (α, β) και lim f (x) = x α + lim f (x) = k R {-, + }, τότε υπάρχει ξ (α, β) µε f (ξ) = 0. x β (Υπ.Aν k R, θέτουµε f(α) = lim f (x), f(β) = lim f (x) οπότε η f είναι συνεχής στο + x α x β [α, β] κλπ. Aν k=+, τότε θεωρούµε την συνάρτηση φ(x) = e -f(x), α x β µε φ(α) = φ(β) = 0 κλπ, ενώ αν k= -, την Σ(x) = e f(x) µε Σ(α) = Σ(β) = 0, α x β κλπ) υνατότητες του Θ. Rolle: i) Εξασφαλίζει ρίζα για µια συνάρτηση (που είναι παράγωγος µιας άλλης) σε θεωρητικά και µη θέµατα. ii) Εξασφαλίζει ρίζες για την παράγωγο µιας συνάρτησης οι οποίες βρίσκονται µεταξύ των ριζών της συνάρτησης αυτής. iii) Μπορεί να χρησιµοποιηθεί σε προβλήµατα που ζητείται να δειχθεί ότι µια συνάρτηση έχει το πολύ 2, 3, ρίζες (αποκλείοντας να χει 3, 4, αντίστοιχα). 2. Θεώρηµα Μέσης τιµής του. Λ (ή θεώρηµα Lagrange (736-83) 2.α. Εκτός από την γνωστή γεωµετρική ερµηνεία, το Θ.Μ.Τ. έχει και φυσική ερµηνεία - σηµασία : υπάρχει (εσωτερική) θέση ξ όπου ο ρυθµός µεταβολής του µεγέθους y = f(t) είναι ίσος µε την µέση τιµή του µεγέθους y = f(χ) στο διάστηµα [α, β], δηλαδή η f (β) f (α) παράγωγος «δεν ξεχνά» την µέση τιµή της (από την οποία «προήλθε»). β α Αυτό φαίνεται και στην 3 της σελίδας 248. Β*. Σχετικά µε την ονοµασία «Μέση τιµή». f (β) f (α) Στο ενδεχόµενο ερώτηµα, αν σχετίζεται ο λόγος µε τον Στατιστικό ορισµό β α της µέσης τιµής - γεγονός που θα δικαιολογούσε και διαφορετικά την ονοµασία του θεωρήµατος - ισχύει ότι: Ας θεωρήσουµε την f παραγωγίσιµη στο διάστηµα [α, β] (στις εφαρµογές αυτό είναι σχεδόν πάντα δεδοµένο). Χωρίζουµε το διάστηµα [α, β] σε ν ισοµήκη διαστήµατα, πλάτους χ = (β-α)/ν. Αν επιλέξουµε τυχαία σηµεία ξ κ, κ =, 2,,ν των διαστηµάτων αυτών (όπως στο ολοκλήρωµα Riemann), τότε το όριο της µέσης τιµής των αντιστοίχων τιµών της f (ή κλίσεων), που µπορούµε να λέµε κατ επέκταση µέση τιµή της παραγώγου στο διάστηµα [α, β], συµβολικά f, είναι ίσο µε τον παραπάνω λόγο, δηλαδή ν f (ξ κ ) κ= f (β) f (α) lim = ή f = f (ξ) ν + ν β α (βλ. σχετικό άρθρο στο περιοδικό Ευκλείδη Γ, τεύχος 67, 2007)

8 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 8 2.γ. Μια άλλη συνέπεια του Θ. Μ. Τ. για µια συνάρτηση f στο διάστηµα [α, β] είναι f (β) f (α) ότι, ο αριθµός µ = ανήκει στο σύνολο τιµών της συνάρτησης f στο β α (α, β), δηλ. µ f ((α, β)). 2.δ. Το Θ.Μ.Τ. είναι γενίκευση του Θ. Rolle, αφού όταν f(α) = f (β) προκύπτει το συµπέρασµα του Θ. Rolle. Αντίστροφα: µε βάση το Θ. Rolle αποδεικνύεται το Θ.Μ.Τ. f (β) f (α) Πράγµατι, αρκεί να θεωρήσουµε την συνάρτηση g(x) = f (x) x, x [α, β] β α (να διδαχθεί, ως άσκηση) Eνδιαφέροντα είναι τα πορίσµατα και όταν f(α) f (β).έτσι Αν f(α) < f (β) («η f ανέρχεται στο [α, β]») τότε υπάρχει ξ (α, β) µε f (ξ) > 0 Αν f(α) > f (β) («η f κατέρχεται στο [α, β]») τότε υπάρχει ξ (α, β) µε f (ξ) <0 (έχουν εφαρµογή σε πολλές ασκήσεις) 3. Το Θ.Μ.Τ είναι το βασικότερο θεώρηµα του διαφορικού λογισµού. Με βάση αυτό αποδεικνύεται το σπουδαίο θεώρηµα της µονοτονίας και άλλα σηµαντικά θεωρήµατα. Έτσι όλα τα επόµενα θεωρήµατα που απορρέουν από αυτό κληρονοµούν τις υποθέσεις του Θ. Μ. Τ.: συνεχής σε διάστηµα και παραγωγίσιµη στο εσωτερικό του. Προφανώς µια ενδεχόµενη υπόθεση η συνάρτηση να είναι παραγωγίσιµη σε ένα διάστηµα καλύπτει (µε το παραπάνω) τις υποθέσεις αυτές. 4. Γενικεύσεις του Θ.Μ.Τ: Α. Αν f παραγωγίσιµη στο (α, β) και τα όρια A= lim f (x), B= lim f (x) είναι x α + x β Β Α πραγµατικοί αριθµοί, τότε υπάρχει ξ (α, β) µε = f (ξ). β α (απόδειξη όπως στη γενίκευση του Θ. Rolle). Β. Θεώρηµα Μέσης τιµής του Cauchy (βλ. άσκηση 24). 5. Το Θ.Μ.Τ. χρησιµεύει και στην παραγωγή ανισοτήτων: f (β) f (α) Αν η f είναι, π.χ. γν. αύξουσα στο [α, β], τότε f (α) < f (β). β α f (β) f (α) Αν η f είναι συνεχής στο [α, β] τότε f ελ. f µεγ.. β α 6. Α.Mια άσκηση-λήµµα σχετική µε το πόρισµα της σελίδας 25 είναι: φ = γ αν και µόνο (φ = γ και φ(κ) = γ(κ)). Η άσκηση αυτή έχει εφαρµογή σε προβλήµατα εύρεσης συναρτήσεων σε «ολοκληρωτικές εξισώσεις», (βλ. σχετικά: διδακτικό υλικό Ολοκληρώµατα σελ. ) και καλό να επισηµανθεί αυτό στους µαθητές. Β.Το θεώρηµα της σελ.25 και ιδιαίτερα το πόρισµα χρησιµοποιούνται σε προβλήµατα εύρεσης συνάρτησης. Χρήσιµο µεθοδολογικά είναι να επισηµάνουµε ακόµη εδώ ότι

9 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 9 xφ (x) + φ(x) = (xφ(x)), (xφ (x) - φ(x)) / x 2 = (φ(x)/x). Επίσης ότι ο πολλαπλασιασµός της [φ (x) + φ (x)] µε e x δίνει την παράγωγο (e x φ(x)), ενώ η διαίρεση της [φ (x) - φ(x)] µε e x δίνει την (φ(x)/e x ). 7. H εφαρµογή της σελ.252 είναι αξιοσηµείωτη και γενικεύεται ως εξής: να βρεθούν οι συναρτήσεις µε την ιδιότητα f (x) = λf(x) (θεµελιώδης διαφορική εξίσωση). f (x) - λf(x) =0 e -λx f (x) - λe -λx f(x) = 0 ή (e -λx f (x) = 0 κλπ. (ο e -λx λέγεται ολοκληρωτικός παράγοντας και είναι χρήσιµος σε πολλά θέµατα ολοκλήρωσης) 8.α. Το θεώρηµα της σελίδας 25 µπορούµε να το καλούµε «θεώρηµα της µονοτονίας» Το αντίστροφο του θεωρήµατος θα διατυπωθεί (προφανώς) µε δεδοµένο ότι η συνάρτηση είναι συνεχής στο και παραγωγίσιµη στο εσωτερικό του. Ιδιαίτερη επισήµανση στο σχόλιο της σελ.254 που συνοδεύει το θεώρηµα και αναφέρεται στο αντίστροφό του. Εκτός από το αντιπαράδειγµα του σχολίου αυτού, µπορούµε να δώσουµε και την συνάρτηση φ(ω) = ω + ηµω, η οποία είναι γν. αύξουσα στο R, αλλά η παράγωγός της µηδενίζεται σε άπειρα σηµεία ( (2κ+)π, κ Ζ) (επί πλέον στις θέσεις κπ, κ Ζ έχει σηµεία καµπής). β. Σχετικά ας έχουµε ακόµη υπόψη και το εξής: Έστω Σ συνεχής συνάρτηση σ ένα διάστηµα και παραγωγίσιµη στο εσωτερικό του. Αν η Σ είναι αύξουσα στο τότε Σ (χ) 0 για κάθε χ εσ( ) και αντιστρόφως (απόδειξη µε βάση θεώρηµα διάταξης στα όρια και το Θ.Μ.Τ). Αν βέβαια η Σ είναι γν. αύξουσα στο, τότε και πάλι Σ (χ) 0 για κάθε χ εσ( ) (και επί πλέον δεν υπάρχει υποδιάστηµα του όπου η Σ είναι σταθερή, δηλαδή τα σηµεία µηδενισµού της Σ είναι σε διακεκριµένες θέσεις, πεπερασµένου πλήθους ή µη). Γ. ΑΚΡΟΤΑΤΑ ( 2.7) 9. Στον ορισµό του τοπικού ακρότατου (σχ. βιβλίο) : «Λέµε ότι η συνάρτηση f, µε πεδίο ορισµού το σύνολο Α, παρουσιάζει στο x 0 τοπικό µέγιστο (αντίστοιχα τοπικό ελάχιστο) όταν υπάρχει δ > 0 τέτοιο ώστε f(x) f(x 0 ) (αντίστοιχα f(x) f(x 0 )) για κάθε x A (x 0 - δ, x 0 + δ)». α) Η τοµή A (x 0 - δ, x 0 + δ) µπαίνει για καλύψει την περίπτωση τοπ. ακρότατου σε άκρο διαστήµατος (ανεξαρτήτως της συνέχειας). Έτσι π.χ. αν Α = [, 4] και ισχύει f(x) f() για κάθε x A (-2, +2) = [, 3), τότε η f παρουσιάζει στο τοπικό µέγιστο. β) Αν το x 0 είναι εσωτερικό σηµείο διαστήµατος, τότε, επειδή υπάρχει πάντα ε > 0 µε (x 0 - ε, x 0 + ε) Α, θα έχουµε A (x 0 - δ, x 0 + δ) = (x 0 - θ, x 0 + θ) Α κλπ (το πεδίο ορισµού των συναρτήσεων µας είναι πάντα διάστηµα ή ένωση διαστηµάτων) Ας σηµειωθεί ότι µια σταθερή συνάρτηση σ ένα διάστηµα έχει σε κάθε σηµείο τοπικό και ολικό ελάχιστο και µέγιστο (και αντίστροφα).

10 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α Σχετικά µε τα τοπικά ακρότατα, χρήσιµο είναι να επισηµαίνουµε (µε απλά γραφήµατα, αλλά και σε κάθε ευκαιρία όταν κάνουµε την µελέτη µιας συνάρτησης) ότι για µια συνάρτηση ορισµένη σ ένα διάστηµα: κάθε ολικό µέγιστο (ελάχιστο) είναι και τοπικό µέγιστο (αντίστοιχα, ελάχιστο) και είναι µεγαλύτερο (µικρότερο) ή ίσο από τα τοπικά µέγιστα (ελάχιστα αντίστοιχα), αν υπάρχουν. Κάθε όµως τοπικό µέγιστο (ελάχιστο) δεν είναι και ολικό µέγιστο (ελάχιστο αντίστοιχα). Ένα τοπικό µέγιστο (ελάχιστο) µπορεί να είναι µικρότερο (µεγαλύτερο) από ένα τοπικό ελάχιστο (µέγιστο, αντίστοιχα) Τα ολικά ακρότατα µιας συνεχούς συνάρτησης, ορισµένης σε ανοικτό διάστηµα είναι προτιµότερο να προσδιορίζονται µέσω του συνόλου τιµών της συνάρτησης χρησιµοποιώντας το θεώρηµα συνέχειας και µονοτονίας, είτε εργαζόµενοι αλγεβρικά (ορισµένες φορές είναι προτιµότερο αυτό). Αν η συνάρτηση είναι συνεχής σε κλειστό διάστηµα τότε ακολουθούµε το σχόλιο της σελίδας Το µεγαλύτερο από τα τοπικά µέγιστα µιας συνεχούς συνάρτησης σ ένα ανοικτό διάστηµα δεν είναι (ολικό) µέγιστο. Όµοια, το µικρότερο από τα τοπικά ελάχιστα µιας (συνεχούς) συνάρτησης σ ένα ανοικτό διάστηµα δεν είναι (ολικό) ελάχιστο. Για παράδειγµα η συνάρτηση Σ(χ) = χ αν 0 < χ <, Σ(χ) = χ αν χ 2 και Σ(χ) = χ 4 αν χ > 2. Έχει τοπικό µέγιστο στο 2 ίσο µε 2 αλλά δεν έχει ολικό. Επίσης έχει τοπικό ελάχιστο για χ = ίσο µε αλλά δεν είναι ολικό. Αυτά συµβαίνουν επειδή η Σ έχει σύνολο τιµών το (0, + ). Αν όµως µια συνάρτηση είναι συνεχής σε κλειστό διάστηµα, τότε το µεγαλύτερο (αντίστοιχα µικρότερο) από τα τοπικά µέγιστα (ελάχιστα) είναι µέγιστο (ελάχιστο), επειδή τότε σίγουρα έχει µέγιστο και ελάχιστο. 22. θεώρηµα του Fermat (Pierre de Fermat (60-665), Γάλλος). To θεώρηµα του Fermat είναι ένα πολύ σπουδαίο θεώρηµα της Ανάλυσης, γιατί ρίχνει ένα, έστω αµυδρό, φως στο «σκοτάδι» των τοπικών ακροτάτων. Και λέµε αµυδρό, για τους εξής λόγους, που πρέπει να επισηµάνουµε ιδιαίτερα. α) Αναφέρεται µόνο σε εσωτερικά σηµεία και όχι άκρα διαστήµατος, β) Αφορά µόνο σε σηµεία που η συνάρτηση είναι παραγωγίσιµη, γ) δίνει µια αναγκαία µόνο συνθήκη για την ύπαρξη ακρότατου. Η συνθήκη f (x 0 ) = 0 είναι αναγκαία, όχι ικανή για τοπικό ακρότατο (εδώ φαίνεται η ανάγκη ενός ακόµη σχετικού θεωρήµατος εξασφάλισης ακροτάτων). Π.χ. η συνάρτηση φ(x) = x 3, x (-, + ), έχει φ (0) = 0, 0 (-, + ), που δεν είναι θέση τοπ. ακρότατου. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα σχόλια του θεωρήµατος (σελ. 26). Αν το τοπικό ακρότατο είναι σε άκρο του διαστήµατος [α, β] και η f είναι παραγωγίσιµη σ αυτό, τότε: αν π.χ. α θέση τ. µεγίστου ισχύει f (α) 0, ενώ αν α θέση τ. ελαχίστου τότε f (α) 0. Ανάλογα και για το β. (επαληθεύονται και γεωµετρικά). (απόδειξη: εργαζόµαστε όπως στην απόδειξη του Θ.Fermat). Η παρατήρηση αυτή οδηγεί σε ένα τρόπο απόδειξης του Θ.Darboux (βλ. άσκ. 40 (γ))

11 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 23. Το θεώρηµα της σελίδας 262 είναι βολικό να το καλούµε ως «κριτήριο ακροτάτων» και να γίνει η απόδειξη του (i) ή του (ii) χάριν ασκήσεως (κανονικά αυτό είναι το ο κριτήριο ακροτάτων, αλλά το 2 ο κριτήριο ως γνωστό έχει παραλειφθεί). Ιδιαίτερη βαρύτητα όµως πρέπει να δοθεί και στο µέρος (iii) του θεωρήµατος και να υπογραµµιστεί από τους µαθητές στο βιβλίο τους. Είναι χρησιµότατη πρόταση. Ας σηµειωθεί ότι, όπως διατυπώνεται το θεώρηµα αυτό, το τοπικό µέγιστο και ελάχιστο είναι και ολικό στο (α, β). Γενικά βέβαια θα είναι τοπικό, αφού µπορεί να υπάρχει και άλλο διάστηµα στο πεδίο ορισµού της συνάρτησης, οπότε ενδέχεται να είναι άλλο ολικό ή να µην υπάρχει ολικό ακρότατο. 24. Να επισηµανθεί ότι η ανισότητα lnx x -, x > 0, µε ισότητα µόνο για x =, της εφαρµογής 2 (σελ. 266) µπορεί να χρησιµοποιείται στις ασκήσεις (ως γνωστό αυτό ισχύει για όλες τις εφαρµογές του βιβλίου και να υπενθυµιστεί στους µαθητές). Από αυτήν θέτοντας όπου x το /x προκύπτει και η - x lnx, x > 0, ( µε ισότητα µόνο για x = ). Επίσης εύκολα προκύπτει και η χρήσιµη ανισοταυτότητα e x + x, x R (για + x < 0 είναι προφανής). Αυτές τις ανισοτικές σχέσεις, µαζί µε την αλγεβρική θ + θ 2, θ > 0, είναι πολύ χρήσιµο να τις ξέρουν οι µαθητές (παρά το κόστος να αποδείξουν τις - x lnx, e x + x, αν τις χρησιµοποιήσουν!). 25. Σχετικά µε την άσκηση 6 σελ.270 (παρουσιάζει ενδιαφέρον). Καλύτερα να µην ακολουθήσουµε την υπόδειξη του βιβλίου. Η παραγώγιση δίνει f (x) =2(x - α)(x - β )(x - γ)q(x), όπου Q(x) = (x - β)(x - γ) + (x - α)(x - γ) + (x - α)(x - β), α < β < γ. Έτσι φανερά η f (x) έχει τις ρίζες α, β, γ και το τριώνυµο Q(x), λόγω Q(α) = (α - β)(α - γ) > 0, Q(β) = (β - α)(β - γ) < 0 Q(γ) = (γ - α)(γ - β) > 0, έχει (Θ. Bolzano) δυο ρίζες, ανά µια στα διαστήµατα (α, β), (β, γ) (ακριβώς, λόγω τριωνύµου, χωρίς µονοτονία). Άρα η f (x) ακριβώς 5 ρίζες. Όσο αφορά το πρόσηµο της f (x) φτιάχνουµε ένα πίνακα µε τις 5 ρίζες της και µε δυο γραµµές, όπου στην µια υπάρχει το πρόσηµο του παράγοντα 2(x - α)(x - β )(x - β (εύκολο) και στην άλλη το πρόσηµο του Q(x) (µε βάση τα γνωστά για το πρόσηµο τριωνύµου) και έτσι εύκολα συνάγουµε ότι την µονοτονία και τα ακρότατα της f(x) (στα α, β, γ τ. ελάχιστα και στις ρίζες του Q(x) τ. µέγιστα). Προφανώς τα τοπικά ελάχιστα είναι και ολικά (f(x) 0=f(α)=f(β)=f(γ)) και ίσα µε 0, ενώ τα τοπικά µέγιστα δεν είναι ολικά, αφού λόγω lim f (x) = + δεν έχει ολικό µέγιστο. x ± 26. Ισχυρισµός: Aν µια συνάρτηση παρουσιάζει π.χ. τοπικό ελάχιστο στο ξ, τότε είναι (πάντα) γν. φθίνουσα αριστερά κοντά του ξ και γν. αύξουσα δεξιά κοντά του ξ: εν είναι αληθής. Π.χ. µια µη συνεχής είναι η συνάρτηση Dirichlet φ(α) = 0, αν α ρητός και φ(α) =, αν α άρρητος. Αυτή παρουσιάζει τοπ. ελάχιστο στο 0 (και σε κάθε ρητό) αλλά οσοδήποτε κοντά στο 0, δεξιά και αριστερά, υπάρχουν ρητοί και άρρητοι, άρα τιµές 0, οπότε δεν είναι µονότονη. Μια συνεχής : η συνάρτηση φ(x) = xηµ x, για x 0 και φ(0) = 0

12 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 2 έχει ολικό (και τοπικό) ελάχιστο στο x = 0, αλλά δεν είναι µονότονη-αύξουσα δεξιά κοντά στο 0. Πράγµατι*: Έστω ε > 0 και (0, ε) µια δεξιά περιοχή του 0. Υπάρχει (διαισθητικά, αλλά αυστηρά εφαρµόζεται το θεώρηµα (αξίωµα) Αρχιµήδη-Ευδόξου) ν Ν* µε 2νπ +π > ε, οπότε 0< x = < x 2 = < ε. 2νπ+ 2π 2νπ+ π Είναι φ(x ) = φ(x 2 ) = 0 και φ(t) = 0 t =, κ Ζ. Έτσι οι αριθµοί κπ, είναι διαδοχικές ρίζες της φ(x), οπότε αν 0 < x < x < x 2 < ε (2ν+ 2)π (2ν+ )π ισχύουν φ(x ) = 0 < φ(x) και φ(x) > 0 = φ(x 2 ). Άρα η φ στο (0, ε) δεν είναι ούτε γν. αύξουσα ούτε φθίνουσα. Ισχύει όµως: αν µια συνάρτηση παρουσιάζει µεµονωµένο τοπικό ελάχιστο (µέγιστο) σ ένα διάστηµα (α, β), έστω στο ξ (α, β), (δηλ. δεν έχει άλλο τ. ακρότατο στο (α, β)), τότε, στο διάστηµα (α, ξ] είναι γν. φθίνουσα (αύξουσα) ενώ στο [ξ, β) είναι γν. αύξουσα (φθίνουσα) (µεµοµωµένα ακρότατα έχουµε π.χ. στις πολυωνυµικές, ρητές συναρτήσεις). Σηµείωση: επειδή 0 φ(x) x η γ. π. ης φ ταλαντεύεται ηµιτονοειδώς µεταξύ του χ- άξονα και της x. Να γίνει µια πρόχειρη γ. π. για να καταρριφτεί κάπως η σχετική (ισχυρή γεωµετρική) πλάνη. 27. Ισχυρισµός: Αν µια συνεχής συνάρτηση είναι γνησίως µονότονη, τότε δεν έχει τοπικά ακρότατα. Αυτό ισχύει σε ανοικτό διάστηµα (απόδειξη απλή), δεν ισχύει σε κλειστό (αντιπαράδειγµα εύκολο). 28. Ισχυρισµός: Μια συνεχής συνάρτηση σε ένα διάστηµα [α, β) πρέπει να έχει στη θέση α τοπικό ελάχιστο ή τοπικό µέγιστο. εν είναι αληθής: η συνάρτηση Σ(x) = xηµ x για x 0 και Σ(0) = 0, είναι συνεχής στο διάστηµα [0, /2π). Αν είχε τοπ. ακρότατο στο 0, έπρεπε «κοντά στο 0» (και δεξιά του) να είναι θετική ή αρνητική. Έστω 0 < ε < /2π (οσοδήποτε µικρός) και (0, ε) µια δεξιά περιοχή του 0. Υπάρχει ν Ν* µε π 3π π 2νπ + >, οπότε και κ = 2νπ + > λ = 2νπ + >, 2 ε 2 2 ε Είναι, (0, ε) και Σ( ) = - < 0 και Σ( ) = > 0 κ λ κ κ λ λ ηλαδή, οσοδήποτε κοντά (και δεξιά) του µηδενός η συνάρτηση Σ έχει θετικές και αρνητικές τιµές. Άρα δεν µπορεί να παρουσιάζει τοπ. ακρότατο στο Ισχυρισµός: Αν µια συνεχής συνάρτηση δεν έχει τοπικά ακρότατα, τότε είναι γνησίως µονότονη. α) Αν είναι συνεχής σε ένωση διαστηµάτων, δεν αληθεύει ο ισχυρισµός αυτός, π.χ. η συνάρτηση φ(x) = x, x (-, 0) (0, + ).

13 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 3 β) Aν είναι συνεχής σε ανοικτό διάστηµα (α, β) τότε αληθεύει. Απόδειξη* Έστω ότι δεν είναι γν. µονότονη. Τότε υπάρχουν κ, λ, µ, α < κ < λ < µ < β για τους οποίους δεν ισχύει φ(κ) < φ(λ) < φ(µ), ούτε φ(κ) > φ(λ) > φ(µ). Έστω ότι δεν είναι δυο από τους φ(κ), φ(λ), φ(µ), ίσοι µεταξύ τους. Τότε ο φ(λ) είτε είναι ο µεγαλύτερος, είτε είναι ο µικρότερος των φ(λ), φ(κ), φ(µ). Έστω ότι ο φ(λ) είναι ο µεγαλύτερος, δηλ. φ(κ) < φ(λ) και φ(µ) < φ(λ) (κάνετε ένα σχήµα). Αν φ(κ) < φ(µ) (όµοια αν φ(κ) > φ(µ)) τότε, θεωρούµε ένα φ(µ) < η < φ(λ), οπότε και φ(κ) < η < φ(λ). Άρα από το θεώρηµα Ενδ. Τιµών υπάρχει ρ (λ, µ) και ξ (κ, λ) µε η = φ(ρ) = φ(ξ), µε α < ρ < ξ < β. Όµοια εργαζόµαστε αν φ(λ) είναι ο µικρότερος των φ(κ), φ(λ), φ(µ). Η φ, ως συνεχής στο [ρ, ξ], έχει µια µέγιστη τιµή Μ και µια ελάχιστη m και ισχύει m φ(x) M. Αν οι τιµές των Μ, m ήταν στα ρ, ξ τότε λόγω φ(ρ) = φ(ξ) η φ θα ταν σταθερή, άτοπο (αφού θα είχε τότε τ. ακρότατα). Άρα µια από τις τιµές Μ, m είναι σε εσωτερικό σηµείο του [ρ, ξ], άρα εκεί έχει τοπικό ακρότατο, άτοπο. Όµοια σκεπτόµαστε αν δυο από τους φ(κ), φ(λ), φ(µ), ίσοι µεταξύ τους. Άρα η φ είναι γν. µονότονη (ουσιαστικά δείξαµε και ότι αν µια συνάρτηση είναι συνεχής σε διάστηµα και δεν είναι γν. µονότονη, τότε δεν είναι -, δηλαδή αν είναι - τότε είναι γν. µονότονη) 30*. Ισχυρισµός: Αν f συνεχής σε ανοικτό διάστηµα και έχει µοναδικό τοπικό ακρότατο, τότε είναι ολικό; Αληθεύει (παραλείπουµε την απόδειξη). Όταν η f δεν είναι συνεχής, δεν ισχύει, π.χ. f(t) = (t - ) 2 για t 0 και f(t) = t για t < 0. Έχει τοπικό ελάχιστο στο, που δεν είναι ολικό. Επίσης δεν ισχύει όταν η συνάρτηση είναι συνεχής σε ένωση διαστηµάτων (αντιπαράδειγµα: από την προηγούµενη συνάρτηση εξαιρούµε το 0). 3. Χρήσιµες Υποδείξεις για τις ασκήσεις µε µονοτονία ακρότατα.. Το θεώρηµα της µονοτονίας, εκτός από την εύρεση της µονοτονίας µιας συνάρτησης χρησιµοποιείται: στην εύρεση των ακροτάτων, στην εύρεση του προσήµου συνάρτησης, καθώς στην παραγωγή ανισοτήτων. 2. Ελέγχουµε την πορεία εύρεσης της παραγώγου µιας συνάρτησης 2-3 φορές και αν είναι δυνατόν µε διαφορετικούς τρόπους. 3. Γράφουµε την παράγωγο ως ένα κλάσµα (αν αποτελείται από πολλά κλάσµατα) µε παρανοµαστή θετικό. 4. Πριν προχωρήσουµε στην εύρεση των ριζών του αριθµητή της παραγώγου, έστω Α(x), προσέχουµε µήπως το πρόσηµό του προκύπτει άµεσα ή εύκολα. 5. Σε περίπτωση που δεν µπορεί να λυθεί αλγεβρικά η εξίσωση Α(x) = 0 (ή η ανίσωση Α(x) > 0), εξετάζουµε µήπως έχει προφανή ρίζα (ή ρίζες) και στη συνέχεια την µονοτονία της αντίστοιχης συνάρτησης f(χ) = Α(x) και το πρόσηµό της. 6. To πρόσηµο µιας συνάρτησης βρίσκεται πολλές φορές µε την βοήθεια της µονοτονίας της και τη γνώση µιας ή περισσοτέρων ριζών της.

14 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 4 7. Σε ασκήσεις του τύπου «να βρεθούν οι α, β ώστε η συνάρτηση να έχει ακρότατα σε δοσµένες θέσεις κ, λ» µετά την εύρεση των α, β (συνήθως πρέπει να) επαληθεύουµε αν πράγµατι έχει ακρότατα στις θέσεις αυτές (αυτό στη περίπτωση που οι α, β έχουν βρεθεί µόνο από µηδενισµό της παραγώγου (θ. Fermat), συνθήκη που ως γνωστό είναι µόνο αναγκαία και όχι ικανή) 32. Χρήσιµες Υποδείξεις για τις Εξισώσεις. Ι. Για την ύπαρξη ρίζας συνάρτησης ή την εύρεση του πλήθους ριζών εξίσωσης, εφαρµόζουµε το θ. Bolzano (ή Rolle) και για την µοναδικότητα εξετάζουµε αν είναι - ή συνήθως την µονοτονία της. Όµως, πολλές φορές αν έχει προηγηθεί η µονοτονία µάλλον είναι προτιµότερο να βρούµε την εικόνα κάθε διαστήµατος του πεδίου ορισµού της συνάρτησης στο οποίο είναι γν. µονότονη (µε το θεώρηµα µονοτονίας και συνέχειας) και να ελέγξουµε σε ποιες εικόνες ανήκει το µηδέν. ΙΙ. Αν διαπιστωθεί ότι η συνάρτηση φ(χ) έχει (ολικό) ελάχιστο θετικό ή µέγιστο αρνητικό τότε (προφανώς) η εξίσωση φ(χ) = 0 δεν έχει λύση. ΙΙΙ. Στην Ανάλυση όταν η εξίσωση φ(χ) = 0 είναι πολυωνυµική, την έκφραση «η εξίσωση έχει µοναδική ρίζα ρ» την θεωρούµε συνήθως ισοδύναµη µε την έκφραση «η εξίσωση φ(χ) = 0 δεν έχει άλλη ρίζα διαφορετική από την ρ». ηλαδή, αν η ρ είναι πολλαπλή ρίζα, π.χ. πολλαπλότητας λ 2, πάλι την θεωρούµε ως µοναδική ρίζα (ενώ ως γνωστό από την Άλγεβρα έχουµε λ το πλήθος ρίζες ίσες µε ρ). Αυτό γίνεται αφ ενός γιατί δεν υπάρχει η έννοια της πολλαπλότητας στην σχολική ύλη, αφ ετέρου χάριν απλότητας και ενιαίας έκφρασης στα σχετικά θέµατα της Ανάλυσης. 33. Χρήσιµοι Μέθοδοι Απόδειξης Ανισοταυτοτήτων.. Με κλασικό Αλγεβρικό τρόπο. Υπόψη και οι χρησιµότατες ανισοταυτότητες: θ+/θ 2 µε θ>0, α 2 +β 2 2αβ κλπ. Γενικά την Άλγεβρα δεν πρέπει να την παραµελούµε χάριν της Ανάλυσης ( ιδάσκοντας Ανάλυση χρήσιµο είναι : «να έχουµε από τα δεξιά µας την Άλγεβρα και από τ αριστερά τη Γεωµετρία, ενώ στους Μιγαδικούς το αντίστροφο»). Να τονίζουµε βέβαια τη δύναµη της Ανάλυσης στη µονοτονία, ακρότατα, ανισότητες, κ.ά. αλλά όπου είναι εύκολο να λυθεί αλγεβρικά ένα θέµα (π.χ. σύνολο τιµών, µονοτονία, ανισοταυτότητες κλπ) να το προτιµούµε (µας διευκολύνει συχνά, δεν χρειάζονται τότε παραγωγίσεις) αλλά και για γενικότερους λόγους µαθηµατικής καλλιέργειας. 2. Με την βοήθεια του Θ.Μ.Τ. του.λ. 3. Με Μονοτονία. 4. Με ακρότατα. 5. Με την βοήθεια του σχολίου της σελίδας 274 (εφαπτοµένη κάτω (πάνω) από την γ. π. µιας κυρτής (κοίλης) συνάρτησης).

15 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 5 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ (Παράγωγος - Θ. Μ. Τ.- Ακρότατα) A. Παράγωγος. Α. Αν f παραγωγίσιµη στο 2 τότε (f(2)) = f (2) Σ - Λ Β. i.h παράγωγος της συνάρτησης φ(t) = e 3 είναι ίση µε A.3e 2 B. e 3 Γ. 0. 3e. ii. H παράγωγος της συνάρτησης φ(x) = e t είναι ίση µε A.te t- B. e x Γ. e t.0. Γ. Η παράγωγος της συνάρτησης φ(ψ) = 2χ 3 ψ + χe 2ψ είναι ίση µε Α. 6χ 2 +e 2ψ Β. 2χ 3 + 2χe 2ψ Γ. 6χ 2 + 2χe 2ψ. 2χ 3 + 2e 2ψ. Μια πολυωνυµική συνάρτηση είναι 7 ου βαθµού. Η τέταρτη παράγωγός της είναι βαθµού Α.0 Β. Γ.2.3 Β. 4 Γ.5 χ Ε. ( ) α ln α χ = (α χ ) lnα + α χ (lnα) = α χ lnα + α χ, α > 0, χ R, Σ - Λ α χ Στ. Aν α > 0, χ R,( ) α χ = Α. χα χ- - Β. (lnα)α χ Γ. α χ -. (lnα)α χ - χ 2. Έστω f µια συνάρτηση ορισµένη σ ένα ανοικτό διάστηµα. Να αποδειχθεί ότι η f είναι παραγωγίσιµη στο ξ, αν και µόνο αν υπάρχει µια συνάρτηση φ συνεχής στο ξ τέτοια ώστε f(x) - f(ξ) = φ(x)(x - ξ) κοντά στο ξ. Ποια η σχέση των φ(ξ) και f (ξ); (Παρατήρηση του Κ. Καραθεοδωρή ( )). 3. Έστω η συνάρτηση f(z) = z 4, z C. Να αποδειχθεί ότι : α) z < f( z ) <, β) Αν z = x + iy και g(x) = Re(f(z)) = g(y), h(x) = Im(f(z)) = h(y) τότε g (x) = h (y), g (y) = - h (x), x, y R. 4. Έστω φ συνεχής στο ξ R. Να δειχθεί ότι η ευθεία y = αx + β είναι εφαπτοµένη στην γ. π. φ(x) (αx+ β) της φ στο σηµείο (ξ, φ(ξ)) αν και µόνο αν ισχύει lim = 0. x ξ x ξ 5. Έστω η συνάρτηση Σ(x) = αx 2 + βx + γ, α 0 της οποίας η γραφική της παράσταση τέµνει τον x-άξονα σε δυο σηµεία. Να βρεθεί η ικανή και αναγκαία συνθήκη (µεταξύ των α, β, γ) ώστε οι εφαπτόµενες στην γραφική της παράσταση στα σηµεία αυτά να είναι κάθετες. 6. Έστω η παραβολή φ(x) = x 2 και Α(α, φ(α)), Β(β, φ(β)) δυο διαφορετικά σηµεία της. Να δείξετε ότι υπάρχει µοναδικό σηµείο, έστω Γ(ξ, φ(ξ)), της παραβολής στο οποίο η εφαπτοµένη είναι παράλληλη στην ΑΒ και ότι ισχύει 2ξ = α + β. 7. Έστω η παραβολή y 2 = 4px και µια χορδή της µε (σταθερό) συντελεστή διεύθυνσης λ 0. Να δειχθεί ότι α) το µέσο της χορδής ανήκει σε σταθερή ευθεία (ε), β) η εφαπτοµένη στο σηµείο που η ευθεία (ε) αυτή τέµνει την παραβολή είναι παράλληλη στην χορδή αυτή. 8. Α. Υποθέτουµε ότι υπάρχει µια παραγωγίσιµη συνάρτηση y= f(x), x R, που ικανοποιεί την σχέση x 2 xy + y 3 = 3. Να βρεθεί η εξίσωση της εφαπτοµένης στην γ. π. της f στο σηµείο (-, ). (Aπ.3x-4y+7=0)

16 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 6 B. Η εφαπτοµένη στην γ. π. της συνάρτησης f(x) = α x, α > 0, α, στο σηµείο Μ(ξ, φ(ξ)) τέµνει τον x-άξονα στο σηµείο Α. Να δειχθεί ότι η προβολή του ΑM στον x -άξονα έχει σταθερό µήκος. (Απ./ lnα ) 9. Έστω το πολυώνυµο Q(x) = (x - α)(x - β )(x - γ ), α < β < γ και Ρ(x) ένα πολυώνυµο Ρ(x) κ λ µ βαθµού µικρότερου του 3. Αν υπάρχουν κ, λ, µ R ώστε = + + για Q(x) x α x β x γ P(α) P(β) P(γ) x α, β, γ να δειχθεί ότι Q (α)q (β)q (β) 0 και ότι κ =, λ =, µ =. Q (α) Q (β) Q (γ) 0.α) Έστω το πολυώνυµο Ρ(χ) = α + β(χ - ξ) + γ(χ - ξ) 2 + δ(χ - ξ) 3, χ R,όπου α, β, γ, δ R. P (ξ) P (ξ) Να δειχθεί ότι α = Ρ(ξ), β = Ρ (ξ), γ =, δ =. 2 6 β) να βρεθούν οι α, β, γ, δ R ώστε χ 3-2χ 2 + χ + 3 = α + β(χ - ) + γ(χ - ) 2 + δ(χ - ) 3, χ R γ) να προσδιοριστούν οι α, β, γ, δ, ε R ώστε χ 4 + 2χ 3-3χ 2 + 4χ + 5 = α + β (χ - ) + γ(χ - ) 2 + δ(χ - ) 3 + ε(χ - ) 4, χ R.. Aντλία γεµίζει λάδι µια δεξαµηνή σε σχήµα (ανεστραµµένου) κώνου µε ρυθµό 4π lt/min. H ακτίνα βάσης του κώνου είναι ίση µε το ύψος του. Να βρεθεί ο ρυθµός µε τον οποίο αυξάνεται το ύψος του λαδιού στην δεξαµηνή την χρονική στιγµή που το ύψος του είναι 0cm. (Όγκος κώνου V=πρ 2 υ/3, Aπ. 40cm/min) 2. Να βρεθεί (συναρτήσει του α) η ευθεία η οποία είναι εφαπτόµενη στην γ. π. της συνάρτησης φ(x) = α x, α > και διέρχεται από την αρχή των αξόνων. Να βρεθεί και το σηµείο επαφής. 3*. Α. Έστω φ συνάρτηση oρισµένη σ ένα διάστηµα (α, β) και συνεχής στο ξ (α, β) ώστε η φ(χ) να είναι παραγωγίσιµη στο ξ. Αν φ(ξ) 0, τότε η φ είναι παραγωγίσιµη στο ξ. είξετε ότι και όταν φ(ξ) = 0, η φ είναι παραγωγίσιµη στο ξ µε φ (ξ) = 0. Β. Έστω Σ συνεχής συνάρτηση µε Σ(x) 0 για κάθε x R. Αν η συνάρτηση f(x) = Σ 2 (x) είναι παραγωγίσιµη στο R να δειχθεί ότι η συνάρτηση Σ(x) είναι παραγωγίσιµη στο R και f (x) ισχύει Σ (x) =, x R. 2Σ(x) B. Θ. Μ. Τ. - Μονοτονία 4. Α. Αν Σ παραγωγίσιµη στο R, τότε ο αριθµός Σ(200) - Σ(2009) Σ (R) Σ Λ Β. Αν φ συνεχής στο [α, β] και παραγωγίσιµη στο (α, β) και υπάρχει ξ (α, β) µε φ (ξ) = 0, τότε φ(α) = φ(β). Α. Σωστό Β. Λάθος Γ. Σωστό αν φ συνεχής στα α, β. Γ. Αν φ γν. αύξουσα το (α, β] και στο (β, γ) τότε είναι γν. αύξουσα στο (α, γ) Σ - Λ. Αν η φ (χ) είναι συνεχής και δεν µηδενίζεται σε ένα διάστηµα, τότε η φ είναι Α.γν. αύξουσα Β. γν. φθίνουσα Γ. αύξουσα. φθίνουσα Ε. Γν. µονότονη Ε. Aν φ (χ) = f (χ) + χ + χ -2 για κάθε χ > 0, τότε η συνάρτηση f (χ) - φ(χ), χ > 0, είναι Α.γν. αύξουσα Β. γν. φθίνουσα Γ. αύξουσα. φθίνουσα

17 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 7 5. α) Αν x, y R τότε ισχύει συνx συνy x - y. β) Να βρεθεί το όριο lim συνx συν 2 + x. (Απ.0) x + 6. Α. Να αποδείξετε ότι η εξίσωση α 4 +α + 2 = 2α 3 30α 2 έχει το πολύ δυο πραγµατικές ρίζες. Β. Αν 0 < β < α < π, τότε ισχύει α + εφβ < β + εφα α) Έστω h συνάρτηση µε συνεχή παράγωγο στο διάστηµα [α, β]. Nα αποδειχθεί ότι υπάρχουν πραγµατικοί αριθµοί m, M ώστε m(x y) h(x) h(y) M(x y) για κάθε α y < x β. β) Για την προηγούµενη συνάρτηση h, αν α = 0 και h(0) = 0 να δειχθεί ότι υπάρχουν πραγµατικοί m, M µε mx h(x) Mx για κάθε x [0, β]. γ) Να αποδειχθεί ότι 7 + < 5< 7+. 7, Έστω φ συνεχής συνάρτηση στο διάστηµα [α, β] και παραγωγίσιµη στο (α, β) µε φ(α) = φ(β) = 0. Να αποδειχθεί ότι: α) Για κάθε γ R υπάρχει ξ (α, β) µε φ (ξ) = γφ(ξ) β) Υπάρχουν κ, λ (α, β), 2κ < α + β < 2λ, µε φ (κ) + φ (λ) = 0. γ) Υπάρχουν µ, ν, ρ (α, β) µε φ (µ) + φ (ν) +φ (ρ) = Έστω Σ συνεχής συνάρτηση στο διάστηµα (α, β) και παραγωγίσιµη στα διαστήµατα (α, ξ), (ξ, β), όπου ξ (α, β).αν ισχύει Σ (x) = 0 για κάθε x (α, ξ) (ξ, β) τότε η Σ είναι σταθερή στο (α, β). 20. εδοµένου ότι ln x x για x > 0 (µε ισότητες µόνο µε x=) να εξετάσετε ως x x x+ προς την µονοτονία τις συναρτήσεις α(x) = +, φ(x) =, x > 0. x x + 2. α) Aν ν Ν*, α R, να δειχθεί ότι υπάρχει ξ (ν, ν+) µε (ν + ) α ν α = αξ α-. β) Να λυθεί η εξίσωση 2006 x x = 2005 x x. 22.α) Έστω Σ συνάρτηση παραγωγίσιµη σ ένα διάστηµα µε Σ (χ) > 0 για κάθε χ. Αν η αντίστροφη της Σ, έστω Τ, είναι παραγωγίσιµη, να αποδειχθεί ότι Τ (y) =, y = Σ(χ), χ. Σ (χ) β) Να βρεθεί το σύνολο τιµών της συνάρτησης Σ(χ) = ηµχ, χ (0, π/2) και µε δεδοµένο ότι η αντίστροφή της, έστω Τ, είναι παραγωγίσιµη να δειχθεί ότι T (χ) =, χ (0, ). 2 χ 23*. Α. Έστω µια συνάρτηση Σ παραγωγίσιµη σ ένα διάστηµα (α, β) της οποίας η παράγωγος είναι -. Να δειχθεί ότι η εφαπτοµένη σε κάθε σηµείο της γραφικής της παράστασης έχει µόνο ένα κοινό σηµείο µε αυτήν. Τι συµπεραίνετε αν µια εφαπτοµένη στην γ. π. µιας παραγωγίσιµης συνάρτησης σ ένα διάστηµα έχει δυο κοινά σηµεία µε αυτήν; Β. Να δείξετε ότι κάθε εφαπτοµένη στην γ. π. της συνάρτησης Σ(x) = x + x 2008, x R έχει µόνο ένα κοινό σηµείο µε αυτήν.

18 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 8 24*. Έστω µια συνάρτηση Τ παραγωγίσιµη στο διάστηµα [0, + ) και γνησίως αύξουσα. Τότε ισχύουν, α) υπάρχει ξ > 0 µε Τ (ξ) > 0, β) αν η παράγωγος της Τ είναι γνησίως αύξουσα να δειχθεί ότι lim T(x) = +. x Έστω f, g συναρτήσεις παραγωγίσιµες στο διάστηµα (α, β) και συνεχείς στο [α, β] µε f (β) f (α) f (ξ) g (χ) 0, χ (α, β). Τότε α) g(α) g(β), β) υπάρχει ξ (α, β) µε =. g(β) g(α) g (ξ) (Γενίκευση του Θ.Μ.Τ.: Cauchy). 26*. Έστω Σ παραγωγίσιµη συνάρτηση στο R, µη σταθερή, µε την ιδιότητα Σ(x + y) = Σ(x) Σ(y) για κάθε x, y R. α) Να αποδειχθεί ότι Σ (x) = λσ(x), x R, όπου λ = Σ (0), β) Ισχύει Σ(x) = e λx, x R, λ 0. Γ. ΑΚΡΟΤΑΤΑ 27. i. Αν φ (χ) = αχ 2 + βχ + γ, α 0, αγ < 0, τότε η φ έχει Α. ένα µόνο τ. ακρότατο Β. 2 ακριβώς τ. ακρότατα. το πολύ 2 τ. ακρότατα ii. Το µεγαλύτερο από τα τοπικά µέγιστα µιας συνεχούς συνάρτησης σ ένα ανοικτό διάστηµα είναι πάντα (ολικό) µέγιστο. Α. Σωστό Β. Λάθος Γ. Σωστό αν υπάρχει µέγιστο. iii. Το µικρότερο από τα τοπικά ελάχιστα µιας συνεχούς συνάρτησης σ ένα κλειστό διάστηµα είναι πάντα (ολικό) ελάχιστο. Α. Σωστό Β. Λάθος iv. Αν Σ (χ) = χ 2005 (χ - ) 2006 (χ - 2) 2007 (χ - 3) 2008 τότε η συνάρτηση Σ έχει ακρότατα στις θέσεις Α.0, Β.0,,2,3 Γ.0, 2. 0, 2, 3 v. Αν Σ (χ) = (χ - ) ν (χ - 2) ν+ (χ - 3) ν+2, ν Ν*, και η Σ (χ) έχει δυο µόνο τοπικά ακρότατα τότε ο ν είναι : Α. άρτιος Β. περιττός Γ. πολλαπλάσιο του 3 vi. Να εξεταστεί η µονοτονία της συνάρτησης f(x) = α x - x, 0 < α <, x R. Να βαθµολογηθεί (µε άριστα τα 0 µόρια), η παρακάτω απάντηση µαθητή (σε πανελλήνιες εξετάσεις). «Έχοµε f (x) = α x lnα -, f (x) = 0 α x lnα = α x = x = ln, ln α ln α f (x) > 0 x > ln, f (x) < 0 x < ln. Άρα η f είναι γνησίως αύξουσα ln α ln α στο διάστηµα ( ln, + ) και γνησίως φθίνουσα στο (-, ln )». ln α ln α 28. Αν το σηµείο (x, y) κινείται στον κύκλο x 2 +y 2 = 9, να βρεθεί η µέγιστη και η ελάχιστη 3 2 x + xy 2 τιµή της παράστασης Ρ = + xy. (Απ. 6, -6) Aν α, β, γ R και η εξίσωση t 2-2αt + 3β = 0 έχει µιγαδικές ρίζες, να δειχθεί ότι η εξίσωση x 3 +αx 2 + βx + γ = 0 έχει ακριβώς µια ρίζα. 30. Να βρεθεί σηµείο Μ της παραβολής y 2 = 4αx το οποίο απέχει λιγότερο από το σηµείο Σ(κ, 0), όπου κ > 2α > 0. Στην συνέχεια να δειχθεί ότι η εφαπτοµένη της παραβολής στο Μ είναι κάθετη στην ευθεία ΣΜ.

19 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 9 3. Να αποδειχθεί ότι: α) η εξίσωση + 2x + 2lnx = 0 έχει µοναδική λύση, έστω θ. β) η εφαπτοµένη στην γ. π. της συνάρτησης y = -/x, x > 0, στη θέση θ, είναι εφαπτοµένη και στην γ. π. της y = e x, και να βρεθεί το σηµείο επαφής (συναρτήσει του θ). 32*. i) Αν η γ. π. της συνάρτηση φ(χ) = αχ 2 + βχ + γ, α 0, τέµνει τον χ- άξονα και ισχύει φ(χ) 0 για κάθε χ R, να δειχθεί ότι β 2 = 4αγ. ii) Να βρεθούν οι θετικοί αριθµοί α, β ώστε η µέγιστη τιµή της συνάρτησης αx+β ψ = να είναι και η ελάχιστη 2. Για ποιες τιµές έχει τα ακρότατα αυτά; 2 x + 2x+ 3 (Απ.(4, 2),, -2) 33. Σ ένα αµπέλι, στην περιοχή των Αρχανών, η παραγόµενη ποσότητα σταφυλιών Τ(Ε) (σε 3 αε εκατοντάδες κιλά) δίνεται από την σχέση T(E) = E 2, όπου Ε ο αριθµός των 4 6 απασχολούµενων εργατών και α παράµετρος, α < 2, εξαρτώµενη από διάφορους 6 παράγοντες (π.χ. ποιότητα εδάφους, λίπανση κλπ). Να βρεθεί : α) µέχρι πόσοι εργάτες πρέπει να εργάζονται στην καλλιέργεια ώστε να έχοµε αύξηση του παραγόµενου προϊόντος, β) µέχρι πόσοι εργάτες πρέπει να εργάζονται ώστε η παραγόµενη ποσότητα να αυξάνει µε αύξοντα ρυθµό, γ) η µέγιστη ποσότητα παραγόµενων σταφυλιών, έστω Σ(α). Για ποια τιµή του α η Σ(α) γίνεται µέγιστη; (Απ.(γ) /6, 800 Kg) 34.α) Να δειχθεί ότι η εξίσωση 2x 3 + x = α, α > 0, έχει µοναδική λύση η οποία ανήκει στο διάστηµα (0, α). β) Έστω η παραβολή y = x 2 και το σηµείο Α(α, 0), α > 0. Να δειχθεί ότι απ όλα τα σηµεία που ανήκουν στην παραβολή αυτή υπάρχει ένα ακριβώς, έστω Ε(κ, κ 2 ), µε την ελάχιστη απόσταση από το Α. γ) Να δειχθεί ότι η εφαπτοµένη στην παραβολή στο σηµείο Ε είναι κάθετη στην ευθεία ΕΑ. (το (γ) γενικεύεται για µια οποιαδήποτε παραγωγίσιµη συνάρτηση, όταν υπάρχει η ελάχιστη απόσταση). 35. Έστω α >. α) Να εξεταστεί ως προς την µονοτονία και τα ακρότατα η συνάρτηση x(t) = α t + α - t, 0 t. β) Να δειχθεί ότι α t + α - t 2 α, 0 t. 2 ηµ x 2 συν x 9 9 π γ) Να λυθεί η εξίσωση = , x [0, ]. (Aπ. π/4) 2 36*. Αν a, b > 0 και ισχύει a x + 2b x 3 για κάθε x R, να δειχθεί ότι ab 2 = και στην συνέχεια ότι a = b =. 37*. Έστω α, β C, ώστε αz + β = για κάθε z C µε z =. Τότε ισχύουν α) α + z β = για κάθε z C µε z =, β) α ν + β ν = για κάθε ν =,2,. 38*. Έστω η ευθεία ψ = x και η συνάρτηση ψ = α x, α >. Να αποδειχθεί ότι α) Αν η ευθεία είναι εφαπτοµένη στην γραφική παράσταση της συνάρτησης, / e τότε α = e. Να βρεθεί το σηµείο επαφής. (Aπ. (e, e)) / e / e β) Αν α > e τότε η ευθεία ψ = x δεν έχει κοινά σηµεία, ενώ αν < α < e τότε έχει ακριβώς δυο κοινά σηµεία µε την γραφική παράσταση της συνάρτησης αυτής. 3

20 . Ι. Μ.- Σ. Σ. Μ. - Γ Λυκείου : ιαφορικός Λογισµός Α 20 39*. Έστω α, β, κ, λ R µε α < β, κ, λ θετικοί αριθµοί και συνάρτηση Σ(χ) διπλά παραγωγίσιµη στο R τέτοια ώστε (κ + λ)σ(χ) κσ(α) + λσ(β) για κάθε χ R. Nα αποδειχθεί ότι : α) Σ(α) = Σ(β), β) Σ (α) = Σ (β), γ) Υπάρχει ξ (α, β) τέτοιος ώστε Σ (ξ) = 0. 40*. Έστω φ µια συνεχής συνάρτηση στο διάστηµα [α, β] και παραγωγίσιµη στο (α, β) µε α φ(x) β για κάθε x [α, β] και φ (x) για κάθε x (α, β). Τότε ισχύουν α) υπάρχει µοναδικός ξ [α, β] µε φ(ξ) = ξ, β) οι εξισώσεις συνx = x, συν(συνx) = x έχουν µοναδική και κοινή λύση στο διάστηµα (0, 2 π ). 4.A.Έστω φ(t) συνάρτηση παραγωγίσιµη στο διάστηµα (0, + ) µε φ(t) > 0 και φ 2 (t) + tφ (t) < φ(t) για κάθε t > 0. Να αποδειχθεί ότι οι συναρτήσεις φ(t) f(t) =, g(t)= (φ(t)) t, t > 0 είναι γνησίως φθίνουσες. t Β. Να αποδειχθεί ότι η εξίσωση x x- +(x +) x- = (x +2) x-, x>0, έχει µοναδική λύση την x=3. 42.Έστω φ συνάρτηση παραγωγίσιµη στο R µε τις ιδιότητες φ(x) x και 2φ (x) = 2 + φ(x) - x - για κάθε x R και φ(0) = 2. Nα αποδειχθεί ότι: φ(x) - x α) Η εφαπτοµένη στην γ. π. της φ στο σηµείο µε τετµηµένη 0 σχηµατίζει µε τον x-άξονα γωνία µικρότερη των 60 ο και µεγαλύτερη των 45 ο. β) H γ. π. της φ δεν έχει κοινά σηµεία µε την διχοτόµο της α και γ γωνίας των αξόνων. γ) Η συνάρτηση γ(x) = (φ(x) - x) 2 - e x, x R είναι σταθερή και ίση µε. δ) Να βρεθεί o τύπος της συνάρτησης φ. 43. Τρεις πόλεις Α, Β, Γ βρίσκονται κατά µήκος ενός αυτοκινητοδρόµου µε αποστάσεις ΑΒ = 200 km, ΒΓ= 400 km (και ΑΓ= 600 km). Ένα αυτοκίνητο κινούµενο συνεχώς ξεκινά από την πόλη Α, περνάει από την πόλη Β µετά από 3 ώρες και φθάνει στην πόλη Γ σε 6 ώρες. Να αποδείξετε ότι υπάρχουν δύο τουλάχιστον χρονικές στιγµές που διαφέρουν κατά 3 ώρες, έτσι ώστε το αυτοκίνητο τη µία χρονική στιγµή είχε διπλάσια ταχύτητα απ ό,τι την άλλη (η συνάρτηση που εκφράζει το διάστηµα συναρτήσει του χρόνου είναι συνεχής και παραγωγίσιµη). (ΑΣΕΠ 2009) 44*. Έστω Σ συνάρτηση παραγωγίσιµη στο διάστηµα [α, β]. α) Αν το Σ(α) είναι η µέγιστη (ελάχιστη) τιµή της Σ τότε Σ (α) 0 (αντίστοιχα Σ (α) 0 ), ενώ αν Σ(β) είναι η µέγιστη (ελάχιστη) τιµή τότε Σ (β) 0 (αντίστοιχα Σ (β) 0),. β) Έστω Σ (β) < 0 < Σ (α). Να δειχθεί ότι η µέγιστη τιµή της Σ δεν µπορεί να είναι στο α ή στο β και ότι υπάρχει ξ (α, β) µε Σ (ξ) = 0. γ) Αν Σ (α) < η < Σ (β) τότε υπάρχει λ (α, β) µε Σ (λ) = η (Θεώρηµα Darboux). 45*. α) Έστω συνάρτηση y = φ(λ) ορισµένη στο διάστηµα (0, + ) µε την ιδιότητα, όταν οι τιµές της ανεξάρτητης µεταβλητής λ βρίσκονται σε γεωµετρική πρόοδο (µε λόγο οποιοδήποτε θετικό), οι αντίστοιχες τιµές του y να βρίσκονται σε αριθµητική πρόοδο και φ() = 0. Να αποδειχθεί ότι φ(αβ) = φ(α) + φ(β) για κάθε α, β > 0. β) Για µια τέτοια συνάρτηση φ δείξετε ότι, αν η φ είναι παραγωγίσιµη στο τότε είναι φ () παραγωγίσιµη στο (0, + ) και ισχύει φ (λ) =, λ > 0. - λ * * *

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ.Καρτάλη 8 Βόλος Τηλ. 43598 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ... 5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ- ΣΥΝΟΛΟ ΤΙΜΩΝ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΜΠΗΣ. i) Για την εύρεση µονοτονίας µιας συνάρτησης υπολογίζω την f ( x )

ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ- ΣΥΝΟΛΟ ΤΙΜΩΝ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΜΠΗΣ. i) Για την εύρεση µονοτονίας µιας συνάρτησης υπολογίζω την f ( x ) () Μονοτονία ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ- ΣΥΝΟΛΟ ΤΙΜΩΝ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΜΠΗΣ i) Για την εύρεση µονοτονίας µιας συνάρτησης υπολογίζω την f ( ) και βρίσκω το πρόσηµό της ii) Αν προκύψει να είναι αύξουσα ή φθίνουσα,

Διαβάστε περισσότερα

θ. Bolzano θ. Ενδιάμεσων τιμών θ. Μεγίστου Ελαχίστου και Εφαρμογές

θ. Bolzano θ. Ενδιάμεσων τιμών θ. Μεγίστου Ελαχίστου και Εφαρμογές Περιοδικό ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ Β ΕΜΕ (Τεύχος 35) θ Bolzano θ Ενδιάμεσων τιμών θ Μεγίστου Ελαχίστου και Εφαρμογές Στο άρθρο αυτό επιχειρείται μια προσέγγιση των βασικών αυτών θεωρημάτων με εφαρμογές έ- τσι ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ. 3. Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 + z2 = z1 + z2. 4. Για κάθε z C ισχύει z z 2 z. 5. Για κάθε µιγαδικό z ισχύει: 6.

ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ. 3. Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 + z2 = z1 + z2. 4. Για κάθε z C ισχύει z z 2 z. 5. Για κάθε µιγαδικό z ισχύει: 6. ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ 1 Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 z2 z1 z2 1 2 Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 z2 z1 z2 3 Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 + z2 = z1 + z2 4 Για κάθε z C ισχύει z z 2 z 5 Για κάθε µιγαδικό z ισχύει:

Διαβάστε περισσότερα

[ ] [ ] ΘΕΜΑ 1o A. Για x x 0 έχουµε: παραγωγίσιµη στο χ 0 ) άρα η f είναι συνεχής στο χ 0.

[ ] [ ] ΘΕΜΑ 1o A. Για x x 0 έχουµε: παραγωγίσιµη στο χ 0 ) άρα η f είναι συνεχής στο χ 0. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 23 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1o A. Για x x έχουµε: f (

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( ))

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( )) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ (Θ.Μ.Τ.) [Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού του κεφ..5 Μέρος Β του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

13 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης

13 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης 3 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Θεώρημα Αν μια συνάρτηση f είναι συνεχής σ ένα διάστημα Δ, τότε: Αν f ( ) > 0για κάθε εσωτερικό του Δ, η f είναι γνησίως αύξουσα στο Δ. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα

Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα 8 Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 Μια συνάρτηση f θα λέμε ότι είναι: i Συνεχής σε ένα ανοιχτό διάστημα (α,β) όταν είναι συνεχής σε κάθε σημείο του διαστήματος (α,β)

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητήσ Μαθηματικών: Κωτςάκησ Γεώργιοσ e-mail: kotsakis @ windowslive. com.

Καθηγητήσ Μαθηματικών: Κωτςάκησ Γεώργιοσ e-mail: kotsakis @ windowslive. com. Καθηγητήσ Μαθηματικών: Κωτςάκησ Γεώργιοσ e-mail: kotsakis @ windowslive. com. A. Οι κανόνες De L Hospital και η αρχική συνάρτηση κάνουν πιο εύκολη τη λύση των προβλημάτων με το Θ. Rolle. B. Η αλγεβρική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Μονοτονία Συνάρτησης Tζουβάλης Αθανάσιος Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Περιεχόμενα Μονοτονία συνάρτησης... Λυμένα παραδείγματα...

Διαβάστε περισσότερα

1.3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. 1. Ορισµός της παραγώγου συνάρτησης

1.3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. 1. Ορισµός της παραγώγου συνάρτησης . ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑ. Ορισµός της παραγώγου συνάρτησης Έστω µια συνάρτηση µε πεδίο ορισµού Α, και Β το σύνολο των Α στα οποία η είναι παραγωγίσιµη. Τότε ορίζεται νέα συνάρτηση µε την οποία κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÔÑÉÐÔÕ Ï

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÔÑÉÐÔÕ Ï ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 3 Ε_3.Μλ3ΘΤ(ε) ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ).

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ). 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Βλέπε σχολικό βιβλίο σελίδα 194, το θεώρηµα ενδιάµεσων τιµών. Β. Βλέπε τον ορισµό στη σελίδα 279 του σχολικού βιβλίου. Γ. Βλέπε

Διαβάστε περισσότερα

lim f(x) =, τότε f(x)<0 κοντά στο x Επιμέλεια : Ταμπούρης Αχιλλέας M.Sc. Mαθηματικός 1

lim f(x) =, τότε f(x)<0 κοντά στο x Επιμέλεια : Ταμπούρης Αχιλλέας M.Sc. Mαθηματικός 1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 8 ΜΑΪΟΥ 0 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ. Ερώτηση 1. Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f. στο x = x o?

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ. Ερώτηση 1. Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f. στο x = x o? ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Ερώτηση 1 Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f στο x = x o? Δεν έχει νόημα Ερώτηση 2 Αν μία συνάρτηση f είναι συνεχής στο

Διαβάστε περισσότερα

Για να εκφράσουμε τη διαδικασία αυτή, γράφουμε: :

Για να εκφράσουμε τη διαδικασία αυτή, γράφουμε: : Η θεωρία στα μαθηματικά προσανατολισμού Γ υκείου Τι λέμε συνάρτηση με πεδίο ορισμού το σύνολο ; Έστω ένα υποσύνολο του Ονομάζουμε πραγματική συνάρτηση με πεδίο ορισμού το μία διαδικασία (κανόνα), με την

Διαβάστε περισσότερα

II. ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

II. ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ II. ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ Δημήτρης Μπουνάκης Σχ. Σύμβουλος Μαθηματικών dimitrmp@sch.gr Ηράκλειο, Οκτώβριος 010 ΘΕΜΑ: «ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης Φυλλάδιο Φυλλάδι555 4 ο ο.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ε.1 I. 1. α 2 = 9 α = 3 ψ p: α 2 = 9, q: α = 3 Σύνολο αλήθειας της p: Α = {-3,3}, Σύνολο αλήθειας της q: B = {3} A B 2. α 2 = α α = 1 ψ p: α 2 = α, q: α = 1 Σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 04 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 04 ΘΕΜΑ ο : * Θεωρούμε τους μιγαδικούς αριθμούς της μορφής xxi,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΤΑΣΟΣ. Θετικής-Τεχνολογικής Κατεύθυνσης

ΝΙΚΟΣ ΤΑΣΟΣ. Θετικής-Τεχνολογικής Κατεύθυνσης ΝΙΚΟΣ ΤΑΣΟΣ Mα θ η μ α τ ι κ ά Γ Λυ κ ε ί ο υ Θετικής-Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β Τό μ ο ς στον Αλέξη, το Σπύρο, τον Ηλία και το Λούη, στην παντοτινή φιλία Πρό λ ο γ ο ς Το βιβλίο αυτό έχει σκοπό και στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 3 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τρίτη 3 Απριλίου 3 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Σχολικό βιβλίο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤEΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤEΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤEΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ ο A. Έστω µια συνάρτηση f, η οποία είναι συνεχής σε ένα διάστηµα. Αν f () > σε κάθε εσωτερικό σηµείο του, τότε να αποδείξετε ότι η f είναι γνησίως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 3ο : Δίνεται η συνάρτηση f :(,) R με f() η οποία για κάθε (,

Διαβάστε περισσότερα

f f x f x = x x x f x f x0 x

f f x f x = x x x f x f x0 x 1 Παράγωγος 1. για να βρω την παράγωγο της f σε διάστηµα χρησιµοποιώ βασικές παραγώγους και κανόνες παραγωγισης. για να βρω την παράγωγο σε σηµείο αλλαγής τύπου η σε άκρο διαστήµατος δουλεύω µε ορισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ o A. Να αποδείξετε ότι, αν µία συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σ ένα σηµείο x, τότε είναι και συνεχής στο σηµείο αυτό. Β. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 )

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 ) Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ 3.1 Η έννοια της παραγώγου Εστω y = f(x) µία συνάρτηση, που συνδέει τις µεταβλητές ποσότητες x και y. Ενα ερώτηµα που µπορεί να προκύψει καθώς µελετούµε τις δύο αυτές ποσοτήτες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο -ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απο το Ψηφιακό Σχολείο του ΥΠΠΕΘ Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα mathpgr Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου

Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου Αριθμοί 1. ΑΡΙΘΜΟΙ Σύνολο Φυσικών αριθμών: Σύνολο Ακέραιων αριθμών: Σύνολο Ρητών αριθμών: ακέραιοι με Άρρητοι αριθμοί: είναι οι μη ρητοί π.χ. Το σύνολο Πραγματικών

Διαβάστε περισσότερα

2.6 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ

2.6 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ 6 ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΣΤΑΘΕΡΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Αν θέλουμε να δείξουμε ότι μια συνάρτηση είναι σταθερή σε ένα διάστημα Δ αποδεικνύουμε ότι η είναι συνεχής στο Δ και ότι για κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγµατα συναρτήσεων: f:[0,+ ) IR, f(x)=2+ x f:ir IR: f(x)=

Παραδείγµατα συναρτήσεων: f:[0,+ ) IR, f(x)=2+ x f:ir IR: f(x)= ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ - 9 - ΚΕΦΑΛΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙ ο - ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ.. ρισµός Συνάρτηση από ένα σύνολο Α σ ένα σύνολο Β είναι ένας κανόνας µε τον οποίο κάθε στοιχείο του Α απεικονίζεται σε ένα ακριβώς στοιχείο του Β. Το

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ II ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ II ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ II ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α A Έστω f µια συνάρτηση ορισµένη σε ένα διάστηµα Αν F είναι µια παράγουσα της f στο, τότε να αποδείξετε ότι: όλες οι συναρτήσεις της µορφής G() F() + c, c

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές παρατηρήσεις

Σημαντικές παρατηρήσεις ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ ο : Διαφορικός Λογισμός Σημαντικές παρατηρήσεις Φυλλάδιο Φυλλάδι555 5 ο ο Η έννοια της παραγώγου Να υπάρχει διάστημα της μορφής ή ή α,,β

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση:

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση: Κατηγορία η Θεώρημα Βolzano Τρόπος αντιμετώπισης:. Όταν μας ζητούν να εξετάσουμε αν ισχύει το θεώρημα Bolzano για μια συνάρτηση f σε ένα διάστημα [, ] τότε: Εξετάζουμε την συνέχεια της f στο [, ] (αν η

Διαβάστε περισσότερα

e 1 1. Μια συνάρτηση f: R R έχει την ιδιότητα: (fof)(x)=2-x για κάθε χє R. Να δείξετε ότι: α) f(1)=1, β) η f αντιστρέφεται, γ) f x lim

e 1 1. Μια συνάρτηση f: R R έχει την ιδιότητα: (fof)(x)=2-x για κάθε χє R. Να δείξετε ότι: α) f(1)=1, β) η f αντιστρέφεται, γ) f x lim ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Μια συνάρτηση f: R R έχει την ιδιότητα: (fof)()=- για κάθε χє R. Να δείξετε ότι: α) f()=, β) η f αντιστρέφεται, γ) f - ()=-f(), є R., δ ) να λύσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗΣ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ. Mια συνάρτηση λέμε ότι είναι παραγωγίσιμη σε ένα σημείο του πεδίου ορισμού ( της, αν υπάρει το lim και είναι πραγματικός αριθμός. Το όριο αυτό λέγεται παράγωγος της στο και συμβολίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr VI Ολοκληρώματα Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ mth-grlogspotcom, ououlismyschgr ΜΕΡΟΣ Αρχική Συνάρτηση Ορισμός Έστω f μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα διάστημα Δ Αρχική συνάρτηση ή παράγουσα της στο Δ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα. Α1. Έστω μια συνάρτηση f παραγωγίσιμη σ ένα διάστημα (, ), με εξαίρεση ίσως ένα σημείο του x,

Θέματα. Α1. Έστω μια συνάρτηση f παραγωγίσιμη σ ένα διάστημα (, ), με εξαίρεση ίσως ένα σημείο του x, Θέμα Α Θέματα Α. Έστω μια συνάρτηση f παραγωγίσιμη σ ένα διάστημα (, ), με εξαίρεση ίσως ένα σημείο του, στο οποίο όμως η f είναι συνεχής. Να αποδείξετε ότι αν η f() διατηρεί πρόσημο στο (, ) (, ), τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013 2014

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ τάξης Ημερήσιου και Δ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 3 4 ΜΕΡΟΣ Α : Άλγεβρα Κεφάλαιο ο (Προτείνεται να διατεθούν διδακτικές ώρες) Ειδικότερα:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 0 ΘΕΜΑ ο : Έστω, C με Re( ) και Re( ) Αν f() ( )( )( )( ) και

Διαβάστε περισσότερα

23 2011 ΘΕΜΑ Α A1. Έστω μια συνάρτηση f ορισμένη σε ένα διάστημα Δ και x 0 ένα εσωτερικό σημείο του Δ. Αν η f παρουσιάζει τοπικό ακρότατο στο x 0 και είναι παραγωγίσιμη στο σημείο αυτό, να αποδείξετε ότι:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: Τύποι - Βασικές έννοιες

ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: Τύποι - Βασικές έννοιες Τύποι - Βασικές έννοιες Όρια - Συνέχεια 37. ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: Τύποι - Βασικές έννοιες Με τη βοήθεια του παρακάτω θεωρήματος διευκολύνεται ο υπολογισμός ορίων (άλγεβρα ορίων): Αν τα όρια lim f () και lim g()

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 4 ΘΕΜΑ ο : * Θεωρούμε τους μιγαδικούς αριθμούς της μορφής zi,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου Κανιστράς Δημήτριος. Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Μια πρώτη επανάληψη Απαντήσεις των ασκήσεων.

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου Κανιστράς Δημήτριος. Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Μια πρώτη επανάληψη Απαντήσεις των ασκήσεων. Άσκηση Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου Κανιστράς Δημήτριος Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Μια πρώτη επανάληψη Απαντήσεις των ασκήσεων Μέρος ο i. Δίνεται η γνησίως μονότονη συνάρτηση f : A IR. Να αποδείξετε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτέα-εξεταστέα ύλη μαθηματικών Ημερησίου και Εσπερινού ΓΕ.Λ. Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ

Διδακτέα-εξεταστέα ύλη μαθηματικών Ημερησίου και Εσπερινού ΓΕ.Λ. Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Γενική Επιμέλεια: Καραγιάννης Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικός Περιηγητής 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Διδακτέα-εξεταστέα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ.Λυκείου ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ) Να βρείτε το πεδίο ορισμού των συναρτήσεων: ( ) 6+ 9, g ( ), h ( ) 5 +, k

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ : ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 1 ο δείγμα

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 1 ο δείγμα ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ο δείγμα ΘΕΜΑ ο Α. Έστω μία συνάρτηση f συνεχής σε ένα διάστημα α,β. Αν G είναι μία παράγουσα της f στο α,β τότε να αποδείξετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΟΔΟΣ» ΚΥΡΙΑΚΗ 22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ» Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΟΔΟΣ» ΚΥΡΙΑΚΗ 22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ» Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΟΔΟΣ» ΚΥΡΙΑΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 5 ΓΡΑΠΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ» Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο A. Να δώσετε τον ορισμό της συνέχειας μιας συνάρτησης στο πεδίο ορισμού της. ( Μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

α) γνησίως αύξουσα σε ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της (Σχ.α), όταν β) γνησίως φθίνουσα σε ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της (Σχ.

α) γνησίως αύξουσα σε ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της (Σχ.α), όταν β) γνησίως φθίνουσα σε ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της (Σχ. ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ. ΜΟΝΟΤΟΝΙΑ - ΑΚΡΟΤΑΤΑ - ΣΥΜΜΕΤΡΙΕΣ Μια συνάρτηση f λέγεται: α) γνησίως αύξουσα σε ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της (Σχ.α), όταν για οποιαδήποτε χ,χ Δ με χ

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ Κοίταξε τις µεθόδους, τις λυµένες ασκήσεις και τις ασκήσεις προς λύση των ενοτήτων 6, 7 του βοηθήµατος Μεθοδολογία Άλγεβρας και Στοιχείων Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου των Ευσταθίου Μ. και Πρωτοπαπά Ελ.

Διαβάστε περισσότερα

2.7 ΤΟΠΙΚΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

2.7 ΤΟΠΙΚΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ .7 ΤΟΠΙΚΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ I. Αν μια συνάρτηση παρουσιάζει τοπικό ακρότατο σε ένα εσωτερικό σημείο του πεδίου ορισμού της και είναι παραγωγισιμη σε αυτό τότε ( ).(Θεώρημα Fermat) II.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α A. Έστω μια συνάρτηση f, η οποία είναι ορισμένη σε ένα κλειστό διάστημα [α,β]. Αν η f είναι συνεχής στο [α,β]

Διαβάστε περισσότερα

1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Κεφάλαιο Πραγματικοί αριθμοί. Οι πράξεις και οι ιδιότητές τους Κατανόηση εννοιών - Θεωρία. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α A. Έστω μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα διάστημα. Αν F είναι μια παράγουσα της στο, τότε να αποδείξετε ότι:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ. 1 ο δείγμα

ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ. 1 ο δείγμα ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο δείγμα Α1 Αν α> με α 1 τότε για οποιουσδήποτε θ1, θ> να αποδείξετε ότι ισχύει: logα(θ1θ) = logαθ1 + logαθ Α Πότε ένα πολυώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Α.3 Πότε η ευθεία y = l λέγεται οριζόντια ασύµπτωτη της γραφικής παράστασης της f στο + ; Μονάδες 3

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Α.3 Πότε η ευθεία y = l λέγεται οριζόντια ασύµπτωτη της γραφικής παράστασης της f στο + ; Μονάδες 3 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 7 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Α.1 Αν z 1, z είναι µιγαδικοί αριθµοί, να αποδειχθεί ότι: z 1 z = z 1 z. Α. Πότε δύο συναρτήσεις f, g λέγονται ίσες; Μονάδες 4 Α.3 Πότε η ευθεία y

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1η σειρά)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1η σειρά) 3 1 0 011 ΘΕΡΙΝΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1η σειρά) ΘΕΜΑ 1 Α. Έστω η συνάρτηση F()=f()+g(). Aν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες, να αποδείξετε ότι F

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. y R, η σχέση (1) γράφεται

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. y R, η σχέση (1) γράφεται ΘΕΜΑ Α ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 8 ΜΑΪΟΥ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Θεωρία, σελ. 53, σχολικού βιβλίου. Α. Θεωρία, σελ. 9, σχολικού βιβλίου. Α3. Θεωρία, σελ. 58, σχολικού βιβλίου. Α4. α) Σ, β) Σ,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου, 1.1-1.7. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α ΣΤΑ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου, 1.1-1.7. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α ΣΤΑ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α ΣΤΑ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Υ Θ Ε Τ Ι Κ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν, Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α Σ & Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 14 1.3 ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ 14 1.3 ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 4. ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Μονοτονία συνάρτησης Ακρότατα συνάρτησης Θεωρία Σχόλια Μέθοδοι Ασκήσεις ΘΕΩΡΙΑ. Ορισµός Συνάρτηση f λέγεται γνησίως αύξουσα σε διάστηµα, όταν για οποιαδήποτε,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 4 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. Έστω μια συνάρτηση f ορισμένη σε ένα διάστημα Δ. Αν Η f είναι συνεχής στο Δ και f = για κάθε εσωτερικό σημείο του Δ τότε να αποδείξετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α A. Έστω μια συνάρτηση f η οποία είναι συνεχής σε ένα διάστημα Δ. Αν f () σε κάθε εσωτερικό σημείο του Δ, τότε να αποδείξετε ότι η f είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2013

ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2013 ΥΠΟΨΗΦΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 3 Εισαγωγή Μέσα Μαΐου και ο πυρετός των Πανελλαδικών όλο και ανεβαίνει! Οι μαθητές ξεκοκαλίζουν τα βιβλία για να ανακαλύψουν δύσκολα θέματα διαφορετικά από αυτά που κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις των θεμάτων ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Λύσεις των θεμάτων ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ ΙΟΥΝΙΟΥ 4 Λύσεις των θεμάτων Έκδοση η

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Μεθοδολογίες για την επίλυση ασκήσεων

Βασικές Μεθοδολογίες για την επίλυση ασκήσεων ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Βασικές Μεθοδολογίες για την επίλυση ασκήσεων ΣΤΕΛΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛΟΓΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΤΟΛΗ 5-6 Επιμέλεια : Νικόλαος Σαμπάνης Στο φυλλάδιο περιέχονται όλες οι βασικές Μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Να αντιστοιχίσετε καθένα από τα συστήματα: (Σ 1 ): { (Σ 2 ): { (Σ 3 ): { (Σ 4 ): { με εκείνη από τις απαντήσεις Α, Β, Γ που νομίζετε ότι είναι η σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α 1

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α 1 Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α Θ έ μ α Α Α. α. Πότε η εξίσωση αx + βx + γ = 0, α 0 έχει διπλή ρίζα; Ποια είναι η διπλή ρίζα της; 4 μονάδες β. Ποια μορφή παίρνει το τριώνυμο αx + βx + γ, α 0, όταν Δ = 0; 3 μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

1.8 ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΘΕΩΡΗΜΑ BOLZANO A. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

1.8 ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΘΕΩΡΗΜΑ BOLZANO A. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ .8 ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΘΕΩΡΗΜΑ BOLZANO A. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΣΥΝΕΧΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ - ΟΡΙΣΜΟΣ Όταν θέλουμε να εξετάσουμε ως προς τη συνέχεια μια συνάρτηση πολλαπλού τύπου, εργαζόμαστε ως εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 0 Ε_3.ΜλΑ(ε) ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α A.. Α.. Α.3. ΘΕΜΑ Β Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Λυκείου. Έκδοση Α. 120 Ασκήσεις προσδοκούν να προαχθούν σε θέµατα εξετάσεων. Αθήνα 2012 (λίγο πριν τις εκλογές) 5/5/2012

Μαθηματικά Γ Λυκείου. Έκδοση Α. 120 Ασκήσεις προσδοκούν να προαχθούν σε θέµατα εξετάσεων. Αθήνα 2012 (λίγο πριν τις εκλογές) 5/5/2012 Μαθηματικά Γ Λυκείου Ασκήσεις προσδοκούν να προαχθούν σε θέµατα εξετάσεων 5/5/ Έκδοση Α Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση ( mac964@gmail.com) Αθήνα (λίγο πριν τις εκλογές) Επαναληπτικές ασκήσεις που φιλοδοξούν

Διαβάστε περισσότερα

Για παραγγελίες των βιβλίων 2310610920

Για παραγγελίες των βιβλίων 2310610920 Για παραγγελίες των βιβλίων 369 Θέματα Προσομοίωσης Πανελλαδικών D.A.T. ΘΕΜΑ o ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 8 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Το αόριστο ολοκλήρωµα - Βασικά ολοκληρώ-

4.1 Το αόριστο ολοκλήρωµα - Βασικά ολοκληρώ- Κεφάλαιο 4 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΑ 4.1 Το αόριστο ολοκλήρωµα - Βασικά ολοκληρώ- µατα Ορισµός 4.1.1. Αρχική ή παράγουσα συνάρτηση ή αντιπαράγωγος µιας συνάρτησης f(x), x [, b], λέγεται κάθε συνάρτηση F (x) που επαληθεύει

Διαβάστε περισσότερα

α) Στο ίδιο σύστημα αξόνων να χαράξετε τις γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων

α) Στο ίδιο σύστημα αξόνων να χαράξετε τις γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Άλγεβρα Β-Λυκείου (2ο πακέτο ασκήσεων) 1 22630 Δίνεται η γραφική παράσταση της συνάρτησης f(x) = 3 x με x R. α) Στο ίδιο σύστημα αξόνων να χαράξετε τις γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια συνάρτησης Σελ 17. Η απόδειξη ύπαρξης ρίζας εξίσωσης (τουλάχιστον μία) σε

Συνέχεια συνάρτησης Σελ 17. Η απόδειξη ύπαρξης ρίζας εξίσωσης (τουλάχιστον μία) σε Συνέχεια συνάρτησης Σελ 17 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 4.0.1 Η απόδειξη ύπαρξης ρίζας εξίσωσης (τουλάχιστον μία) σε κάποιο διάστημα τιμών της μεταβλητής της, οδηγεί στην εφαρμογή του θεωρήματος Βlzan ως εξής: i) Μεταφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÏÑÏÓÇÌÏ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÏÑÏÓÇÌÏ ΘΕΜΑ Α ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ Β 6 ΜΑΪΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α Θεωρία (θεώρ Frmat) σχολικό βιβλίο, σελ 6-6 Α Θεωρία (ορισµός) σχολικό βιβλίο, σελ 8 Α3 ΘΕΜΑ Β α β γ δ ε Σ Σ Λ Λ Σ B Έχουµε από υπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Α Ρ Τ Η Σ Ε Ι Σ

Σ Υ Ν Α Ρ Τ Η Σ Ε Ι Σ 33 Θ Ε Μ Α Τ Α με λύση Σ Υ Ν Α Ρ Τ Η Σ Ε Ι Σ Επιμέλεια: Νίκος Λέντζος Καθηγητής Μαθηματικών Δ/θμιας Εκπαίδευσης Από το βιβλίο ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ (έκδοση 4) Γ ΛΥΚΕΙΟΥ τεύχος Α Αναστάσιου Χ. Μπάρλα μα προσφορά του

Διαβάστε περισσότερα

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση 4 Μονοτονία - Ακρότατα - Αντίστροφη Συνάρτηση Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μονοτονία συνάρτησης Μια συνάρτηση f λέγεται: Γνησίως αύξουσα σ' ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της, όταν για οποιαδήποτε,

Διαβάστε περισσότερα

16 Ασύμπτωτες. όπως φαίνεται στα παρακάτω σχήματα. 1. Κατακόρυφη ασύμπτωτη. Η ευθεία x = x0

16 Ασύμπτωτες. όπως φαίνεται στα παρακάτω σχήματα. 1. Κατακόρυφη ασύμπτωτη. Η ευθεία x = x0 6 Ασύμπτωτες Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ορίζουμε μια ευθεία ( ε ) ως ασύμπτωτη της γραφικής παράστασης της αν η απόσταση ενός μεταβλητού σημείου Ρ της γραφικής παράστασης από την ευθεία ( ε ) γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ 5 ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα δούμε πώς, με τη βοήθεια των πληροφοριών που α- ποκτήσαμε μέχρι τώρα, μπορούμε να χαράξουμε με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια τη γραφική παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ. α) Το σημείο (-1,1) ανήκει στη γραφική παράσταση της f; α) Να βρεθεί η τιμή του α, ώστε η τιμή της f στο χ 0 =2 να είναι 1.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ. α) Το σημείο (-1,1) ανήκει στη γραφική παράσταση της f; α) Να βρεθεί η τιμή του α, ώστε η τιμή της f στο χ 0 =2 να είναι 1. Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ 1.Δίνεται η συνάρτηση f()= 4 1 α) Το σημείο (-1,1) ανήκει στη γραφική παράσταση της f; β) Αν χ=, ποια είναι η τιμή της f; γ) Αν f()=1, ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ η Κατηγορία : Ο Κύκλος και τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Μαθηματικών 2

Σημειώσεις Μαθηματικών 2 Σημειώσεις Μαθηματικών 2 Συναρτήσεις - 3 Ραφαήλ Φάνης Μαθηματικός 1 Κεφάλαιο 3 Συνέχεια Συναρτήσεων 3.1 Όρισμός Συνεχούς Συνάρτησης Ορισμός Μια συνάρτηση f ονομάζεται συνεχής στο x 0 Df αν υπάρχει το πραγματικός

Διαβάστε περισσότερα

1.4 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

1.4 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ 1 1. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΘΕΩΡΙΑ 1. Θεώρηµα γνησίως αύξουσας Αν µία συνάρτηση είναι παραγωγίσιµη σ ένα διάστηµα και για κάθε εσωτερικό σηµείο του ισχύει f () > 0 τότε η f είναι γνησίως αύξουσα στο.

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ, B ΜΕΡΟΣ ( 2.8-2.10)

Δ. ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ, B ΜΕΡΟΣ ( 2.8-2.10) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ. ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ, B ΜΕΡΟΣ (.8 -.0) Δημήτρης I. Μπουνάκης Σχ. Σύμβουλος Μαθηματικών dimitrmp@sch.gr Ηράκλειο, 9 Iανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος.

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος. ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Πριν περιγράψουµε πως µπορούµε να µελετήσουµε µια συνάρτηση είναι αναγκαίο να δώσουµε µερικούς ορισµούς. Άρτια και περιττή συνάρτηση Ορισµός : Μια συνάρτηση fµε πεδίο ορισµού Α λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 34 416 ασκήσεις για λύση ερωτήσεις κατανόησης λυμένα παραδείγματα 0 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Εισαγωγική ενότητα Το λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ & ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ( 2001 2011 ) ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ Ο.Ε.Φ.Ε. ( 2003 2011 )

ΘΕΜΑΤΑ & ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ( 2001 2011 ) ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ Ο.Ε.Φ.Ε. ( 2003 2011 ) ΘΕΜΑΤΑ & ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ( & ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ Ο.Ε.Φ.Ε. ( Επιμέλεια Συρραφή Θεμάτων Ζαχαριάδης Λάζαρος - Μαθηματικός ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΑΠΟ ΕΩΣ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

II. Συναρτήσεις. math-gr

II. Συναρτήσεις. math-gr II Συναρτήσεις Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ blogspotcom, bouboulismyschgr ΜΕΡΟΣ 1 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Α Βασικές Έννοιες Ορισμός: Έστω Α ένα υποσύνολο του συνόλου των πραγματικών αριθμών R Ονομάζουμε πραγματική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 00 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α. Έστω t, t,..., t ν οι παρατηρήσεις µιας ποσοτικής µεταβλητής Χ ενός δείγµατος µεγέθους ν, που έχουν µέση τιµή x. Σχηµατίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

H Ισοδυναμία των Διαστημάτων του R με αφορμή ένα Πρόβλημα του «φ»

H Ισοδυναμία των Διαστημάτων του R με αφορμή ένα Πρόβλημα του «φ» H Ισοδυναμία των Διαστημάτων του R με αφορμή ένα Πρόβλημα του «φ» Δημ. Ι. Μπουνάκης Σχ. Σύμβουλος Μαθηματικών (Δημοσιεύτηκε στο τεύχος 6, 2009, του περιοδικού «φ») Στο τελευταίο τεύχος (5 ο, 2008) του

Διαβάστε περισσότερα

για τις οποίες ισχύει ( )

για τις οποίες ισχύει ( ) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, ΔΡΟΥΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ . Έστω οι συναρτήσεις f, g: για κάθε. α) Να αποδείξετε ότι η g είναι -. β) Να αποδείξετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Κεφάλαιο 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 20 2.1 Οι συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β : Ανάλυση Κεφάλαιο 1ο (Προτείνεται να διατεθούν 33 διδακτικές ώρες) Ειδικότερα:

ΜΕΡΟΣ Β : Ανάλυση Κεφάλαιο 1ο (Προτείνεται να διατεθούν 33 διδακτικές ώρες) Ειδικότερα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1η Κατηγορία : Εξίσωση Γραμμής 1.1 Να εξετάσετε

Διαβάστε περισσότερα