ÈÅÌÁÔÁ ÌÁÉÅÕÔÉÊÇÓ - ÃÕÍÁÉÊÏËÏÃÉÁÓ, ô-2, 2008

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ÈÅÌÁÔÁ ÌÁÉÅÕÔÉÊÇÓ - ÃÕÍÁÉÊÏËÏÃÉÁÓ, ô-2, 2008"

Transcript

1 απο την ιστορια τησ ιατρικησ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΩΡΑΙΑΣ ΕΛΕΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΡΗ ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΑ. Η ΔΙΑΨΕΥΣΗ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΩΤΑ. Ο ΔΕΚΑΕΤΗΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΙΑΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙa ΤΗΣ ΜΕ ΤΟ ΜΕΝΕΛΑΟ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ Χρίστος Θ. Οικονομόπουλος 1 Αλεξάνδρα Χρ. Οικονομοπούλου 2 Α. Η αναχώρηση της «Τρανής Νεράιδας» με το «Νέραϊδο» για την Τροία. Δύο συγκλονιστικά γεγονότα κατά τον αποχαιρετισμό. Η Ωραία Ελένη, γνωστή ως «Τρανή Νεράιδα» στις άλλες Νεράιδες και στο λαό των γυναικών, πίστευε ότι η Μοίρα της στην Τροία ήταν γραμμένη να ζήσει τον μεγάλο έρωτα μαζί με τον Νεράϊδο τον Πάρη-Αλέξανδρο. Όταν πλησίαζε η αναχώρηση, η Τρανή Νεράιδα φαινόταν μάλλον μελαγχολική γιατί θα αναχωρούσε στο άγνωστο, όπου στο νέο εξωτικό μέρος θα ζούσε τον μεγάλο της έρωτα. Όπως διασώζει η παράδοση της Τρανής Νεράιδας, εκείνες τις ώρες του αποχαιρετισμού συνέβησαν δύο μεγάλες εκπλήξεις, η πρώτη ήταν εκ μέρους της Ωραίας Ελένης και η δεύτερη από την πρεσβύτερη ιέρεια των Διόσκουρων όπου στον ομώνυμο ναό στα Δόκανα φιλοξενήθηκε το ζεύγος για τρεις μήνες. Η ιέρεια ήταν και ο φύλακας των Δοκάνων, των ιερών συμβόλων των Διόσκουρων και των Βασιλέων της Σπάρτης. Η Ωραία Ελένη, με αινιγματικό μειδίαμα-χαμόγελο, συγκέντρωσε όλες τις Νεράιδες και τις γυναίκες για να τις ευχαριστήσει μία-μία προσωπικά για την εθελοντική τους βοήθεια. Ειδικά αναφέρθηκε ονομαστικά και η λαϊκή παράδοση διέσωσε τα ονόματα των νέων Νεράιδων που ως «Τιτθίες» δηλ. Βυζάστρες, προσέφεραν το ζωογόνο μητρικό τους γάλα για να σωθούν πολλά έκθετα θήλεα νεογνά και βρέφη τα οποία άλλως θα είχαν πεθάνει. Ανέφερε δε με συγκίνηση γιατί και αυτή είχε τραφεί από Νεράιδα Βυζάστρα καθώς και τα δύο κοριτσάκια της, η Ιφιγένεια και η Ερμιόνη. Ανέφερε το συνολικό που ήσαν 21 τον αριθμό και ήσαν ανύπαντρες μητέρες (=νέες Νεράιδες). Αυτές τις είχε χωρίσει σε τρεις ομάδες. Τα ονόματά τους ευτυχώς έχουν διασωθεί στις επιβιώσεις γεγονός που ισχυροποιεί την αντίληψη των συγγραφέων της μελέτης αυτής ότι οι Νεράιδες δεν ήταν άυλα, εξωτικά πλάσματα αλλά αποκληρωθείσες νέες ανύπαντρες μητέρες. Η κάθε μία από την πρώτη ομάδα είχε κάνει από εφτά «βυζαστικά» (δηλ. είχε δώσει εφτά ζεύγη μαστών) σε ισάριθμα νεογνά και βρέφη. Αυτές ήταν η Ζαφείρω, η Μέλισσα, η Αρετή, η Κανέλλα, η Πυργούλα, η Αστέρω και η Χάιδω. Τα ονόματα της δεύτερης ομάδας που η κάθε μία είχε δώσει από πέντε «βυζαστικά» ήταν η Καλλιόπη, η Λεμονιά, η Ζωγράφω, η Ουρανία, η Αργυρή, η Χρυσάφω και η Αγλαΐα. Τέλος, στην τρίτη ομάδα που κάθε μία είχε δώσει τρία «βυζαστικά» ήταν η Φρόσω, η Ευανθία, η Αφροδίτη, η Λαμπετεία, η Μυρτιά, η Βιολέτα και η Κρηνούλα. Η κάθε μία από αυτές έδωσε τρία ζεύγη μαστών σε ισάριθμα βρέφη. Στις παραπάνω Νεράιδες-Βυζάστρες η Ωραία Ελένη χάρισε στην κάθε μία κι από ένα δικό της χρυσό κόσμημα από τα ατομικά της που είχε πάρει μέσα στα δύο βάζα φεύγοντας με τον Πάρη από το παλάτι της Θεράπνης. Εδώ βλέπουμε την άλλοτε ωραιοπαθή βασίλισσα που φημιζόταν για τα πολλά και βαρύτιμα χρυσά κοσμήματά της ότι δεν κράτησε για τον δικό της καλλωπισμό απολύτως τίποτε. Το μόνο πολύτιμο φυλαχτό που κρεμόταν στα στήθη της ήταν αυτό που της είχε φτιάξει η Θεά Σελήνη με την φιλοπροσωπίδα δηλ. την προσωπίδα της Ωραίας Ελένης που γεννήθηκε περικλεισμένη ως αυγό. Την είχαν φυλάξει στο ναό της Σελήνης. Το φυλαχτό αυτό για τον κάτοχό του ήταν αποτρόπαιο για τυχούσα δολοφονική απόπειρα. Διερωτώμεθα ως ιατροί, ήταν η πράξη αυτή της Ωραίας Ελένης μια πράξη μεγαλοψυχίας ή μία ενέργεια μηχανική χωρίς έντονο συναισθηματικό τόνο, ως μια απλή μελαγχολική αντίδραση; Αλλά εκείνη την εποχή του Ομήρου η κάθε πράξη μετρούσε εκ του αποτελέσματος. Η απάντηση σήμερα είναι δύσκολη. Εμείς πιστεύουμε στη μεγαλοψυχία της Ωραίας Ελένης γιατί και μελαγχολική και εύθυμη κι αν ήταν δεν έχασε τη θεϊκή της μεγαλοπρέπεια και γενναιοδωρία που πρέπει να χαρακτηρίζει κάθε πραγματικά ωραία γυναίκα στην ψυχή και στο σώμα, όπως πιστεύουμε εμείς για την Ωραία Ελένη η οποία γεννήθηκε ωραία, έζησε ωραία και πέθανε ωραία. Η δεύτερη έκπληξη ήταν από τη σεβάσμια ιέρεια των Διοσκούρων. Η οξυδερκής ιέρεια τις τελευταίες ημέρες προς της αναχώρησης της Ωραίας Ελένης είχε παρατηρήσει, και ορθά, μια μεταστροφή της προσωπικότητας της Ελένης με έντονη μελαγχολική διάθεση. Η ιέρεια το απέδωσε στην ισχυρή συγκίνηση τις τελευταίες ημέρες προς της αναχωρησεώς της και ίσως από τον φόβο του αγνώστου που η μοίρα και το πεπρωμένο μέσω των Θεών της είχαν γράψει. Απέφυγε την παρατήρησή της αυτή 156

2 Εικ. 91 Δαμάνα η ιέρεια που αλλάζει τα σήμα της Ελένης Δαμάνα. Ειδώλιο που βρήκε στο άσυλο το ιερό του Αγ. Γεωργίου Κυθήρων στη βουνοκορφή ο διακεκριμένος αρχαιολόγος κ. Ιωάννης Σακελαράκης. Η Δαμάνα ήταν η γριά Ιέρεια η οποία άλλαξε το όνομα της Ωραίας Ελένης προς αναχώρησης για την Τροία και την ονόμασε «Τρανή Νεράιδα». Εικόνα 93. Η αποβίβαση της Ωραίας Ελένης (Τρανής Νεράιδας) στην παραλία της Τροίας. Εικόνα 92. Η υποδοχή της Ωραίας Ελένης (Τρανής Νεράιδας) στην Τροία με βασιλικές τιμές και αλαλαγμούς χαράς από το λαό. Στην εικόνα 77 είναι σκηνή από τη γαμήλια πομπή του Πάρη και της Ελένης στην Τροία. Οι νεόνυμφοι απομακρύνονται πάνω σε τέθριππο άρμα. Τέσσερα ζευγάρια Τρώων από την βασιλική οικογένεια τους προπέμπουν όπως ο Έκτορας, ο Δαϊφώς. Παράσταση από Κορινθιακό Κρατήρα του 580 π.χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Νέας Υόρκης. να ανακοινώσει στα αγαπημένα της αδέλφια Κάστορα και Πολυδεύκη επειδή γνώριζε ότι σέβονται την ελευθερία της βούλησής της. Η Ωραία Ελένη, χωρίς ίσως η ίδια να το αντιληφθεί, είχε οδηγηθεί στη μετάπτωση του χαρακτήρα της. Στην έκφραση της προσωπικότητάς της διαφαινόταν μια μορφή μάλλον μελαγχολικής διάθεσης. Η σεβάσμια ιέρεια, αν και πολύπειρη, μη γνωρίζοντας τον αβυσσαλέο Κόσμο της ψυχής μιας γυναίκας με θείο κάλλος όπως της Ελένης της Σπάρτης, στην αρχή απέδωσε στη συσσώρευση πολλών ψυχικών τραυμάτων που ίσως να αναπόλησε από τη νηπιακή, την παιδική, την εφηβική και την ενήλικη ζωή της. Η πολύπειρη ιέρεια χωρίς να γνωρίζει το σύνδρομο του σωματοψυχικού μεταμορφισμού δηλ. την ψυχοπαθολογική κατάσταση που αναπτύσσεται βαθμηδόν και κατ ολίγον επί ενός ευπαθούς κληρονομικού υποστρώματος ούτε το σύνδρομο του Σωσίου. Η ιέρεια, η οποία αγαπούσε την Ωραία Ελένη, την αλλαγή συμπεριφοράς την απέδωσε στη σκέψη του μακρινού και ταυτόχρονα άγνωστου ταξιδιού (διαβατήρια πράξη που προκαλεί το άγνωστο, τον φόβο) καθώς και στη συναισθηματική μεταβίβαση του γυναικόκοσμου της Σκανδείας που συγκεντρώθηκε για να την κατευοδώσει. Αλλά ίσως με θεία έμπνευση η ιέρεια των Διοσκούρων δράττεται της ευκαιρίας να κάνει κι αυτή τη μεγάλη έκπληξη. Με τα χέρια σε στάση δέους (προσευχής), αναφωνεί «Ένδοξη Ελένη, αφού διάλεξες νέα πατρίδα για την ευτυχία σου στο εξής θα φέρεις επίσημα το όνομα «Τρανή Νεράιδα» για να ζεις συνεχώς με το νόστο του γυρισμού». Το ένδοξο όνομα της Ωραίας Ελένης Βασίλισσας της Σπάρτης θα παραμείνει παντοτινά στα ιερά χώματα της Θεράπνης εκεί που γεννήθηκε και μεγάλωσε. Το ίδιο επιθυμεί και ο λαός των Κυθήρων που σε λάτρευσε. Αν η πρωτοβουλία αυτή της γηραιάς ιέρειας ήταν κατόπιν υποδείξεως των Διοσκούρων ή ήταν δική της πρωτοβουλία δεν θα το μάθουμε ποτέ γιατί σε καμία από τις τρεις παραλλαγές της παράδοσης για την Τρανή Νεράιδα δεν αναφέρεται. Κατά το έθος της Μυκηναϊκής εποχής δηλ. τον άγραφο ηθικό νόμο των Αχαιών, εκτός από ένα Θεό ή μια Θεά, το προνόμιο αυτό της αλλαγής ονόματος με σκοπό ψυχοθεραπευτικό το είχε και μια σεβάσμια ιέρεια δηλ. το εθιμικό δικαίωμα να αλλάζει το όνομα ενός ατόμου όσο ψηλά και αν ήταν κοινωνικά προκειμένου να το ταυτίσει με ένα άλλο που να μη φέρει το βάρος πολλών ψυχικών τραυματικών εμπειριών. Έτσι λ.χ. ο ήρωας Ηρακλής που το πραγματικό του 157

3 Εικόνα 95. (α), (β), (γ), Η Ωραία Ελένη υπηρέτησε επτά χρόνια στο Ναό της Σελήνης στη Θεράπνη και είχε ταυτιστεί με τη θεά, καθώς και με την Θεά Αφροδίτη. Στην Ωραία Ελένη άρχισε να υποβόσκει λόγω της ωραιοπάθειάς της, το σύνδρομο του Σωσίου και του «Σωματοψυχικού μεταμορφισμού». (α) Η Ωραία Ελένη, (β) Η Θεά Σελήνη και (γ) η Αναδυόμενη Κυθέρεια Ουρανία Αφροδίτη. Η ταύτιση της Ελένης με τις Θεές και η θεία παρέμβαση της Θεάς Αφροδίτης υπήρξε καταστρεπτική για τη ζωή της Ωραίας Ελένης. Εικκόνα 94. Η Τροία μετά τα ανασκαφές. (α) Ερείπια της Τροίας στο λόφο Hissanlik. (β) Τα τείχη της Τροίας όπως διατηρούνται μέχρι σήμερα. (γ) Αναπαράσταση της Τροίας την εποχή του Πριάμου λίγο προ του Τρωϊκού πολέμου. Η Τροία ήταν μια πλούσια ωραία πόλη που ο λαός της ευημερούσε γιατί ο βασιλιάς της ο Πρίαμος διακρινόταν για τις πολλές βασιλικές αρετές του. Ήταν πράος, συναισθηματικός, πονόψυχος για το λαό του. Οι Τρωαδίτισσες είχαν αναπτύξει πολύ την υφαντουργία και το εξαγωγικό εμπόριο ανθούσε. Υπάρχουν πολλές οικοτεχνίες υφαντών. Στις ανασκαφές της Τροίας του Πριάμου ευρέθησαν 8000 πήλινα σφοντύλια, ένδειξη ότι η πλεκτική ήταν σε ακμή. όνομα ήταν Αλκαίος (δηλ. δυνατός), μόλις προσεβλήθηκε από τη νόσο της μανιοκατάθλιψης και σκότωσε τα παιδιά του, η Θεά Ήρα, για ψυχοθεραπευτικούς λόγους, του έδωσε το νέο του όνομα Ηρακλής (δηλ. το κλέος της Ήρας) επειδή αυτή τον ξεγέννησε και τον θήλασε λόγω αγαλακτίας της Αλκμήνης από τον δύσκολο τοκετό της διδυμογέννεσής της (Ηρακλής Ιφικλής). Το νέο της όνομα η Ωραία Ελένη το δέχθηκε μάλλον με ευμένεια. Επιβίωση αρχαία έχουμε στην Πελοπόννησο, στα Κύθηρα και σε πολλά μέρη της Ελλάδος, σε περίπτωση δυστοκίας, η παραδοσιακή μαμή να έχει το δικαίωμα εθιμικώς να ονοματοδοτεί το έμβρυο πριν γεννηθεί με ένα ευχετικό όνομα, όπως Γιάννης για να «γιάννει», διότι εθεωρείτο μεγάλη αμαρτία να πεθάνει το παιδί νεκροπατημένο ή αβάπτηστο, εξ ου και η παροιμία «ακόμη δεν τον είδαμε Γιάννη τον εβγάλαμε». Η αναχώρηση του ζεύγους από τη Σκανδεία των Κυθήρων έγινε με πλοηγό το ωραίο πλοίο των αδελφών της Διοσκούρων με έμβλημα τη μορφή τους με παράσταση Σελήνης σε μορφή μηνοειδή και δύο αστέρια στην κεφαλή της. Το πλοίο των Διοσκούρων για λόγους ασφαλείας, τους συνόδευσε μέχρι το νησί της Μακρονήσου απέναντι από το Σούνιο που έκτοτε φέρει το όνομα της Τρανής Νεράιδας - Ελένης. Από εκεί μέσω του Ευβοϊκού κόλπου και των Βορείων Σποράδων, ο στολίσκος του Πάρη έφθασε αισίως στα παράλια του βασιλείου του Πριάμου. Β. Η Υποδοχή της Ωραίας Ελένης (Τρανής Νεράιδας) στην «Τροία» με βασιλικές τιμές και με αλαλαγμούς χαράς από το λαό. Στην Τροία υποδέχθηκε η Βασιλική Οικογένεια και σύσσωμος ο λαός την Ωραία Ελένη (Τρανή Νεράιδα) με πολλές τιμές και ολονύχτια γλέντια (Εικ.109). Όλοι θαύμαζαν την ομορφιά και την απλότητά της που της προσέδιδαν μία σαγήνη. Λέγεται πως «τα χείλη της Τρανής Νεράιδας δεν γέλασαν ποτέ στην Τροία». Απλώς μειδιούσε όπως ένα έκθετο βρέφος που η ίδια το είχε ενυδατώσει και το είχε κάνει ροδαλό και χαρούμενο. Όταν έφθασε στην Τροία δεν φορούσε κοσμήματα, παρ όλο που οι αγγειογράφοι την απεικονίζουν με βαρύτιμα κοσμήματα σαν βασίλισσα που ήταν, ίσως κατά τα έθιμα να εδέχθη από τα πεθερικά της και τα αδέλφια του Πάρη τιμητικά χρυσά κοσμήματα. Αλλά και να της τα δώρισαν δεν είχε πλέον αυτή την ωραιοπάθεια και δεν στολιζόταν μ αυτά. Ασφαλώς τα πεθερικά της και οι συγγενείς του Πάρη αγνοούσαν ότι υπόβοσκε στην ψυχή της Ωραίας Ελένης κάποια μορφή κατάθλιψης! Τα κοσμήματα και τα «στόλια» αυτά πλέον δεν την συγκινούσαν. Η απλότητα στο φέρσιμο, η βασιλική πραότητα, το απέριττο ντύσιμο και το αφτιασίδοτο ολόλευκο πρόσωπό της, είχαν κυριαρχήσει στο εξής στη ζωή της και είχαν 158

4 Εικ. 96 Την Ωραία Ελένη όταν ήταν ανύπανδρη της είχαν προσάψει το παρωνύμιο «Πολύμνηστη» επειδή είχε από την ωραιοπάθειά ταυτιστεί με την θεά Αφροδίτη και τη θεά Σελήνη και έβλεπε κάθε ημέρα ότι τη ζητούσαν δεκάδες βασιλόπουλα για να την παντρευτούν. Εικ. 97 Τα δύο πρώτα χρόνια στην ωραία πόλη του Πριάμου βασίλευε ο πλούτος και η γαλήνη. Στην αρχή η συμπεριφορά της Ωραίας Ελένης ήταν ερειστική σαν της ερωμένης πρωτάρας που ευχάριστα θυσιάζεται. Υπέμενε με υπομονή όλες τις περίεργες Ανατολίτικες ορέξεις του Πάρη γιατί ήθελε να ζήσει τον μεγάλο έρωτα. Σε λίγο έμεινε έγκυος και χάρισε μετά εννέα μήνες στην Τροία ένα χαριτωμένο κοριτσάκι. Ο Πρίαμος για να την τιμήσει το ονόμασε Ελένη. Ήταν το τρίτο τέκνο της Ωραίας Ελένης. Το πρώτο ήταν η Ιφιγένεια (Ελληνίδα) το δεύτερο ήταν η Ερμιόνη (Ελληνίδα) και το τρίτο η Ελένη (Τρωάδα). Σε λίγα χρόνια 2-3 η κλαγγή των όπλών άρχισε να ακούγεται έντονα στ αφτιά της Ελένης. Εικόνα 98. Ο Θάνατος του Λαοκόωντος. (α) Ο Λαοκόων μάντεψε την αλήθεια για το Δούρειο Ίππο αλλά ο Δίας είχε άλλα σχέδια. Η αγωνία του φόνου είναι ζωγραφισμένη στο πρόσωπο του Λαοκόωντος μείνει παροιμιώδη. Στην Τροία η Ωραία Ελένη (Τρανή Νεράιδα) προσπαθεί να ζήσει τον μεγάλο της έρωτα. Ε- ξάλλου στην ωραία πόλη του Πριάμου βασίλευε ο πλούτος και η γαληνή (Εικ.110). Στην αρχή η συμπεριφορά της Ωραίας Ελένης ήταν εφεκτική. Προσομοίαζε με εκείνη της ευχάριστα θυσιαζόμενης ερωτευμένης «πρωτάρας». Δεν απέρριπτε το αντικείμενο της αγάπης της, τον Πάρη. Υπέφερε υπομονετικά, κατά ιδιάζοντα τρόπο τις «περίεργες Ανατολίτικες ορέξεις» του. Δεχόταν όλες τις ταπεινώσεις και δοκιμασίες που της επέβαλλε το αντικείμενο της λατρείας της. Πολλές φορές ίσως να είχε διερωτηθεί πώς θα κατόρθωνε να προσαρμοστεί στα παράδοξα αυτά και τα μύχια έθιμα της Ανατολής; Παρά ταύτα εξακολουθούσε να ονειρεύεται να ζήσει τον μεγάλο της έρωτα με τον Πάρη. Σε λίγο έμεινε έγκυος και χάρισε μετά εννέα μήνες στην Τροία ένα χαριτωμένο κοριτσάκι. Ο Πρίαμος και η Εκάτη για να την τιμήσουν το ονόμασαν Ελένη. Ήταν το τρίτο τέκνο της Ωραίας Ελένης, η πρώτη ήταν η Ιφιγένεια (Ελληνίδα), η δεύτερη ήταν η Ερμιόνη (Ελληνίδα) και η τρίτη Ελένη (Τρωάδα). Απεδείχθη έτσι ότι η Ωραία Ελένη ήταν «Κοριτσομάνα» (θηλυγονία). Το κοριτσάκι αυτό μάλλον πέθανε στη βρεφική ηλικία, γιατί εκτός από το όνομά του πουθενά δεν αναφέρεται. Σε λίγα χρόνια (2-3;) τα νέφη του πολέμου άρχισαν να συσσωρεύονται και η κλαγγή των όπλων να ακούγεται εντονότερη στα αυτιά της Ωραίας Ελένης. Η Ωραία Ελένη είχε γίνει η αφορμή οι Πανέλληνες να ενωθούν για πρώτη φορά και να δείξουν τη δύναμή τους ως Έθνος στους βαρβάρους της Ανατολής. Πριν ακόμα η Ωραία Ελένη ήταν σε θέση να επηρεάσει τα δρώμενα και τις τρέχουσες καταστάσεις της σύρραξης των Τρώων και 159

5 Εικόνα 99. Ανάγλυφη παράσταση του Τρωικού Πολέμου. Τους φοβερότερους από όλους τους μέχρι τότε πολέμους, που επέφερε χιλιάδες νεκρικές πυρές και από τις δύο παρατάξεις και τη φρίκη μιας ένδοξης πόλης που κατέληξε σε ερείπια και αποκαΐδια. Εικόνα 100. Η αποχώρησις των Ελλήνων εκ της Τροίας. Οι Έλληνες προσποιούνται ότι εγκαταλείπουν την πολιορκία. Εις το βάθος αριστερά ο Δούρειος Ίππος). Εικόνα του Φ. Πρέλλερ εις το Μουσείον της Βαϊμάρης. Εικόνα 101. Ο Δούρειος Ίππος. Οι Τρώες ανεβάζουν τον Δούρειο Ίππο μέσα στο Ίλιο. Η μάντιδα Κασσάνδρα, κόρη του Πριάμου, έξαλλη παροτρύνει τον Γερο-Πρίαμο Πατέρα της να μη βάλουν τον Δούρειο Ίππο μέσα στην Τροία λέγοντας ότι μέσα είναι Αχαιοί. Μία μάταιη προσπάθεια κάνει ο Μάντης Λαοκόων (Εικ. 83) λέγοντας το περίφημο «φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντες», ισχυριζόταν ότι μέσα στο κύτος του ξύλινου ίππου ευρίσκονται Αχαιοί. Τότε όμως βγήκαν δύο φίδια-δράκοντες από τη θάλασσα και τον έπνιξαν μαζί με τον ένα γιό του. Ο Δίας επέτρεψε να γίνει το κακό αφού πρώτα εφυγάδεψε τον Αινεία για να μην ξεκληριστεί και εξολοθρευτεί όλο το γένος των Τρώων. των συμπατριωτών της Αχαιών, η ψυχοπαθολογική κατάστασή της επιδεινώνεται ραγδαία. ΙΧ. Η ΙΑΤΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΩΡΑΙΑΣ ΕΛΕΝΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ Ως γνωστόν, το όνομα και η «επική» αρπαγή της Ωραίας Ελένης από τον Πάρη είναι συνυφασμένη με τον Τρωικό 160

6 Εικόνα. 102 Καλυκοειδή Κρατήρας του 450 π.χ. από το Μουσείο της Billa Τζούλια στη Ρώμη. Το ερυθρόμορφο αγγείο παριστάνει των άλωση της Τροίας. Φαίνεται ζωντανά η σκηνή της ταραχής και του πανικού. Ο Βασιλιάς Πρίαμος βρίσκεται κατά γης ενώ ένας οπλίτης τον απειλεί. Αριστερά η Θεά Αφροδίτη προστατεύει την Ελένη από την οργή του Μενέλαου. Ο Νεοπτόλεμος κρατάει τον μικρό Αστυάνακτα από το πόδι έτοιμος να τον πετάξει. Εικόνα 103. Στην εικόνα αυτή φαίνεται η καταδίωξη της Ελένης μετά την άλωση της Τροίας. Παρά την άμετρη οργή του, συγχωρεί στο τέλος την άπιστη Ελένη και αφήνει το ξίφος της εκδικήσεως να γλιστρήσει από το χέρι του στο κύμα. Από ερυθρόμορφο κρατήρα του 4ου π.χ. αιώνα. Στο Toledo Museum of Art, Toledo Ohio. Στην εικόνα η Ελένη ζητάει άσυλο στο άγαλμα της Αθηνάς για να σωθεί από την οργή του άνδρα της. Ωστόσο εκείνος με την παρέμβαση της Αφροδίτης του έρωτα και της πειθούς πετάει το ξίφος έχοντας συγχωρήσει την άπιστη σύζυγό του. Από ερυθρόμορφη οινοχόη του 430 π.χ. Μουσείο Βατικανού Ρώμη. Πόλεμο. Παρ ότι η εκούσια απαγωγή στηρίζεται σε κάποιο ιστορικό γεγονός, δεν φαίνεται όμως να ήταν η πραγματική αιτία της φονικής αυτής σύρραξης. Τα αίτια του Τρωικού πολέμου όπως αναφέραμε παραπάνω ίσως ήταν μόνο οικονομικά. Στην παρούσα μελέτη μας επιχειρούμε να προσεγγίσουμε Ιατρικά και να αναλύουμε τη δομή της προσωπικότητας της Ωραίας Ελένης της οποίας το όνομα σαράντα (40) αιώνες τώρα παραμένει το πιο αγαπητά α- παντώμενο όνομα γυναίκας στον Ελλαδικό χώρο. Έχει δε χιλιοτραγουδηθεί περισσότερο από κάθε άλλο γυναικείο όνομα στα Δημοτικά μας τραγούδια. Η Βασίλισσα αυτή, η πολύ θαυμασμένη και πολύ κατηγορημένη, φέρεται μέσα από τους αιώνες, ως μια σαγηνευτική μορφή γυναίκας άφθαστου κάλλους. Αρκετοί συγγραφείς και σχολιαστές την έκριναν με συγκατάβαση και θαυμασμό, ως τη γυναίκα σύμβολο, ενώ αντιθέτως μερικοί λόγιοι την χαρακτήρισαν ως μια ερωτομανή και άπιστη σύζυγο. Η Ελένη της Σπάρτης ήταν η γυναίκα που σε όλες τις εποχές και σε όλες τις περιόδους της ιστορίας υπερακόντισε στο κάλλος όλες τις γυναίκες. Το όνομά της δια μέσω των αιώνων θεωρήθηκε ως πρότυπο σωματικής ομορφιάς, αφού η Θεά Λήθη δεν κατόρθωσε να το καλύψει. Έτσι η Ελένη της Σπάρτης έγινε ο θρύλος και το σύμβολο της γυναικείας ωραιότητας. Σύμφωνα με τις αντιλήψεις των Ελλήνων της Μυκηναϊκής εποχής, τρία ήταν τα μεγαλύτερα ανθρώπινα αγαθά, το κάλλος, ο πλούτος και η νεότητα. Αλλά αν Ιατρικώς τα εξετάσουμε, η νεότητα είναι μια κοινή φυσική ιδιότητα, η δε απόκτηση πλούτου ένα επίκτητο αγαθό και ουδέν πέραν τούτου. Όμως το κάλλος κατά των αντίληψη των προγόνων μας, που ισχύει ακόμα, είναι θείο δώρο που χαρίζεται από τον Δημιουργό σε ελάχιστες εκλεκτές υπάρξεις. Αλλά και το θείο αυτό δώρο του Πλάστη, το δαμάζει και το εξουθενώνει ο Πανδαμάτωρ Χρόνος και ως εκ τούτου ως άνθρωποι ευρισκόμεθα σε αδυναμία να διατηρήσουμε τη νεότητα και την τυχούσα ωραιότητά μας. Α. Το σύνδρομο μιας λανθάνουσας «ωραιοπάθειας» οδηγεί την Ωραία Ελένη να ταυτίσει τη «Μοίρα» της και το «Πεπρωμένο» της με τη Θεά Σελήνη και τη Θεά Αφροδίτη. Η Ωραία Ελένη από την προεφηβική της ηλικία εθεωρείτο πεντάμορφη. Η φήμη της ωραιότητάς της είχε βγει έξω 161

7 Εικόνα 104. Ο Μενέλαος ασυγκράτητος από το πάθος της εκδίκησης ορμάει να φονεύσει την Ελένη που φεύγει τρομαγμένη. Η προστάτιδά της θεά Αφροδίτη δοκιμάζει να της βγάλει το πέπλο για να αφοπλίσει με την αποκάλυψη της ομορφιάς της τον Μενέλαο. Η παρουσία του Ιερέα Χρύση και της θυγατέρας του Χρυσηϊδας φαίνονται στο άκρο. Ερυθρόμορφος σκύφος του 480 π.χ. Museum of Fine Arts Βοστόνης. από τα σύνορα της Λακωνίας, ώστε να καταφθάνουν διάφορα βασιλόπουλα και ήρωες, ακόμα και βασιλιάδες να τη ζητούν σε γάμο. Σύμφωνα με το παραμύθι της Τρανής Νεράιδας οι πέντε κύριοι λόγοι που η Ελένη ήταν «ατήραχτη» στην ομορφιά ήταν διότι α) ο πατέρας της Τυνδάρεως ήταν ένας Νεράιδος δηλ. ωραίος, β) η μητέρα της Λήδα ήταν κι αυτή ωραιοτάτη παρά τις συχνές μανιοκαταθλιπτικές της κρίσεις. Η Λήδα γέννησε ένα αυγό από το οποίο βγήκε η Ελένη. Σήμερα γνωρίζουμε από τη Λαϊκή Ιατρική Παράδοση, ότι αν κάποια γυναίκα γεννήσει «αυγό», λένε ότι το παιδί γεννήθηκε με προσωπίδα (τσίπα), δηλ. «καθαροπρόσωπο» με ολόλευκο πρόσωπο και καταγάλανα μάτια, γ) τη θήλασε μία νέα Νεράιδα (ανύπαντρη μητέρα) από τα Κύθηρα και πήρε από το γάλα της όλες τις ιδιότητες της Νεράιδας (ομορφιά και ψυχισμό). Έμαθε από τη Νεράιδα μετά τον απογαλακτισμό να τρώει τις κορυφές από το «σαραντοβοτάνι» με μέλι και γάλα. Η «ωραιοπάθεια» της Ωραίας Ελένης ήταν ένα είδος γυναικείου «Ναρκισσισμού», μια αμβληχρή μορφή ψυχοσωματικής διαταραχής της προσωπικότητας που εκδηλώνεται βαθμηδόν με την ταύτιση ενός ινδάλματος. Στην περίπτωση της Ωραίας Ελένης, αυτή ταύτισε τον εαυτό της με τη Θεά Σελήνη και τη Θεά Αφροδίτη. Η ταύτιση αυτή μπορεί να φέρει μια ενδοψυχική ισορροπία, για αρκετό χρονικό διάστημα, χωρίς η εκδήλωση της ψυχοπαθολογικής προσωπικότητας ενός ατόμου να γίνεται άμεσα εμφανής. Η κατάσταση αυτή της «ωραιοπάθειας» (Εικ.111) παρατηρείται συχνά σε νέες γυναίκες, σε ένα ποσοστό 85% των περιπτώσεων. Σε ορισμένες γυναίκες το σύνδρομο αυτό δύσκολα γίνεται αντιληπτό, σε άλλες όμως παίρνει τη μορφή ενός ή περισσότερων συνδρόμων. Η «Μοίρα» και το «Πεπρωμένο» της Ελένης άρχισαν σιγά-σιγά να αλλάζουν με την εμφάνιση των πρώτων αμβλυχρών και ήπιων συμπτωμάτων του συνδρόμου του σωματοψυχικού μεταμορφισμού (intermetamorphose syndrome) σε συνδυασμό με το χρόνιο σύνδρομο του Σωσίου (σύνδρομο Capgras και Fregoli). Η συνδρομή του σωματοψυχικού μεταμορφισμού αφορά περισσότερο γυναίκες. Μέχρι το 1936 όλες οι δημοσιευθείσες περιπτώσεις αφορούσαν γυναίκες. Από το 1940 και μετά, το σύνδρομο εμφανίζεται και σε άνδρες με ψυχοπαθολογική προσωπικότητα και ναρκισσισμό, πιο συχνά επί μελαγχολικών καταστάσεων, σχιζοφρένιες, σε συγχυτικές καταστάσεις και σε μανιακές ή μανιοκαταθλιπτικές περιπτώσεις. Η συνδρομή του Σωσίου που απαντά στις παραπάνω περιπτώσεις θεωρείται σήμερα ως σπάνια ψυχοπαθολογική εκδήλωση. Το όνομα της ψυχοπαθολογικής συνδρομής του Σωσίου προήλθε από τον πιστό υπηρέτη του Αμφιτρύωνα, τον Σωσία. Όταν κάποτε ο Αμφιτρύωνας έφυγε με τον πιστό του υπηρέτη ονόματι Σωσία σε ταξίδι, ο πατέρας των Θεών, ο Δίας, διακαώς επιθυμών να συνευρεθεί με την ωραία και ενάρετη βασίλισσα της Θήβας Αλκμήνη, διέταξε τον Ερμή να μεταμορφωθεί στον υπηρέτη του Αμφιτρύωνα Σωσία και να αναγγείλει στην Αλκμήνη ότι ο κύριος επέστρεψε από το ταξίδι του και ότι το λουτρό είναι έτοιμο. Ταυτοχρόνως και ο ίδιος ο Ζευς μεταμορφώθηκε σε Αμφιτρύωνα. Παρά τη στηθείσα πλεκτάνη, ο Ύπατος των Θεών φαίνεται ότι δεν κατόρθωσε να κάμψει την αρετή και τη συζυγική πίστη της Αλκμήνης η οποία τον αναγνώρισε. Ο Δίας κατά την παράδοση, εμανής υποβίβασε τον Ερμή από Αγγελιοφόρο των Θεών σε απλό αγωγιάτη. Ο Ζευς έφερε βαρέως το γεγονός ότι από τις 115 μεταμορφώσεις του, που όλες είχαν στεφθεί από επιτυχία συνευρισκόμενος με ωραίες παρθένες και παντρεμένες θνητές και αθάνατες, ήταν η πρώτη φορά που ετρώθη ο θείος εγωισμός του! Ίσως η Αλκμήνη να ήταν η αρχή του τέλους γιατί και οι θεοί γερνούν και κάμπτονται!!! κάποτε και αυτοί ανεπανόρθωτα!! Γιατί όλα έχουν ένα τέλος για τους θνητούς και τους αθανάτους! Στην Ελλάδα, πρώτος ο καθηγητής της Ψυχιατρικής κ.γ.χριστοδούλου, σε διάστημα έξι ετών περιέγραψε είκοσι περιπτώσεις της συνδρομής του Σωσίου, τις πρώτες στην Ελληνική Βιβλιογραφία, στην εμπεριστατωμένη κλασική του μελέτη, επί Υφηγεσία, «Η Συνδρομή του Σωσίου» Αθήναι Ο κ.χριστοδούλου συμπεριέλαβε στη συνδρομή του Σωσίου και τις κλινικές συνδρομές 1) Capgras που περιεγράφη το 1923, 2) του Fregoli που περιεγράφη το 1927 και 3) του Σωματοψυχικού Μεταμορφισμού (Intermetamorphose syndrome) που περιεγράφη το Η αιτιοπαθολογία του συνδρόμου του Σωσίου στις γυναίκες παραμένει ακόμα ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα. Πολλές φορές αρχίζει ως ένα αίσθημα και μία εκδήλωση παραδοξότητας, όπως λ.χ. στην περίπτωση της Ωραίας Ελένης, που της είχαν προσάψει το παρόνομα (παρωνύμιο) «Πολύμνηστη» γιατί κάθε μέρα έβλεπε (ιδεοληψίες) ότι τη ζητούν σε γάμο περισσότεροι από 162

8 Εικόνα 105 Στις εικόνες αυτές των αγγειογραφιών από κρατήρες, σκύφους κύλικες, πινάκια κλπ, φαίνεται η καταδίωξη της Ελένης από τον Μενέλαο. Παρά την άμετρη οργή του να την πλήξει κατάστηθα σαν άπιστη γυναίκα. Όπως η Ελένη ανοίγει τον χιτώνα της και φαίνεται το φυλαχτό της από την προσωπίδα την όταν γεννήθηκε που θεωρείτο το ισχυρότερο αποτρεπτικό, που παραλύει το χέρι του επίδοξου δολοφόνου ως κατ εξοχή φυλαχτό αποτρεπτικό του κακού. Έτσι ο Μενέλαος αφήνει το ξίφος της εκδικήσεως να γλιστρήσει από το χέρι του στη γη. Μερικοί πιστεύουν ότι σ αυτό συνέτεινε η θέα των ωραίων μαστών της Ελένης. (α) Ο Μενέλαος με στολή οπλίτου τραβά την Ελένη από τον καρπό ενώ την απειλεί με το σπαθί του. Ερυθρόμορφο πινάκιο 550 π.χ. Μουσείο Οδησσού μνηστήρες ενώ μόνο εφτά (7) την είχαν ζητήσει, απ αυτούς η ίδια επέλεξε τον Μενέλαο. Για την Ωραία Ελένη η συνδρομή φαίνεται ότι άρχισε ήπια και διήρκεσε πολλά χρόνια, χωρίς να γίνει αντιληπτή. Στις ωραιοπαθείς γυναίκες μάλλον αποτελεί μια αντίδραση ενδόμυχης και ενδοψυχικής άμυνας όταν απειλείται η ενότητα της προσωπικότητας, όπως εδώ, που κατά περιόδους η Ωραία Ελένη είχε αμβλυχρές τάσεις για μελαγχολία. Στην Ελένη ίσως το σύνδρομο του Σωσίου να υπόβοσκε στο βάθος της δομής της προσωπικότητάς της ως απότοκο διαπάλης του ερωτικού ενστίκτου προς άλλα ένστικτα. Ίσως ακόμη να είχε για την Ελένη κάποιο υπόστρωμα γενετήσιων παρορμήσεων. Στην περίπτωση της Ωραίας Ελένης πιθανόν να είχε ιδιοσυναισθηματική αρχή και αναγκάσθηκε η Ωραία Ελένη να ταυτισθεί με ένα θείο πρόσωπο, όπως ήταν η Θεά Αφροδίτη και η Θεά Σελήνη, για να εξασφαλίσει έτσι το αίσθημα ασφάλειας και ενδοψυχικής ισορροπίας που υποσυνείδητα αναζητούσε ως στήριγμα. Σε μερικές γυναίκες ωραιοπαθείς εμφανίζεται μετά από λοχειακές κρίσεις όταν έχει προηγηθεί ένας δύσκολος τοκετός όπως στην περίπτωση της Ωραίας Ελένης ο οξύς τοκετός, στις Κεχρίες, όπου λόγω της δυστοκίας από το νεαρό της ηλικίας, γέννησε με «ευτόκιο λουτρό», το νόθο τέκνο της από τον Θησέα, την Ιφιγένεια, σε ηλικία μόλις 13 ετών, όταν βιάσθηκε από τον 40 χρόνια μεγαλύτερό της Θησέα και ταπεινώθηκε οικτρά, κλειδωμένη νεαρή κοπελίτσα, έγκυος σε άθλια ψυχολογική κατάσταση σε ένα χαμόσπιτο στις Αφίδνες (σημερινά Κιούρκα) της Αττικής. Σε αρκετές περιπτώσεις τα παραπάνω αναφερθέντα ψυχοπαθολογικά σύνδρομα αναπτύσσονται σε γυναίκες νέες ερωτομανείς ή με έντονο βαθμό ωραιοπάθειας, ή γυναίκες ή σπανίως άνδρες με αμιγή ναρκισσισμό. Όχι σπάνια οι ψυχοπαθολογικές αυτές καταστάσεις εμφανίζονται σε βασικής σημασίας συναισθηματικές φορτίσεις, σε παραγκωνισμένα ευαίσθητα άτομα τα οποία επιδιώκουν μια διέξοδο από τις συναισθηματικές συγκρούσεις αγάπης και μίσους, τα οποία απειλούν, αν μείνουν άλυτα, να κυριεύσουν την ψυχή ενός ανθρώπου ευπαθούς. Το σύνδρομο αυτό αναφορικά με την Ωραία Ελένη, η οποία φαίνεται να το έφερε σε λανθάνουσα κατάσταση, ίσως να εμφανιζόταν ως ιδιορρυθμία κατά περιοδικές κρίσεις. Μετά την εφηβεία, στην νεανική της ηλικία ως γυναίκας πλέον, ταύτισε τον εαυτό της με το φανταστικό είδωλο της πραγματικής Θεάς Αφροδίτης. Η γενική κατάσταση της ψυχικής υγείας της Ωραίας Ελένης μέχρι την εκούσια απαγωγή της, δεν ήταν σταθερά έκδηλη αλλά μάλλον λανθάνουσα εκτός από μερικές κρίσεις (Εικ.112). Β. Η πολιορκία της Τροίας από τους ομοεθνείς Αχαιούς και η ραγδαία επιδείνωση της ψυχοπαθολογικής κατάστασης της Ωραίας Ελένης. Όταν άρχισε ο Τρωικός πόλεμος και πέρασε ικανός χρόνος, σε μια πόλη πολιορκημένη από τους ομοεθνείς της, επήλθε βαθμηδόν και κατ ολίγον επιδείνωση της μέχρι τότε λανθάνουσας ψυχοπαθολογικής της κατάστασης. Οι φοβίες της προήλθαν όχι τόσο από ανασφάλεια και τρόμο, όσο από τη διάψευση των ελπίδων της του μεγάλου έρωτα. Δεν έφθασε όμως ποτέ σε κατάσταση παραληρήματος του συνδρόμου του Σωσίου λόγω της μεγάλης της αξιοπρέπειας και αυτοσυγκράτησης. Η ανησυχία της ήταν ζωηρή, γι αυτό πίστευε ότι ο πόλεμος αυτός θα επέφερε χιλιάδες νεκρικές πυρές και από τα δύο στρατόπεδα των αντιμαχομένων (Εικ.113). Τα όνειρα που είχε πλέξει για τον μεγάλο της έρωτα με τον Πάρη άρχισαν να διαψεύδονται. Ο Πάρης απεδείχθη ένας μικρόψυχος θρασύδειλος ερωτιδέας, σε σχέση με τον αδελφό του Έκτορα τον μεγαλόψυχο, ο οποίος μαζί με τον βασιλιά Πρίαμο έδειχναν κατανόηση για τα ενδοψυχικά της προβλήματα. Η Ωραία Ελένη έβλεπε ότι με τον εγκλεισμό της στα τείχη της πολιορκημένης από τους ομοεθνείς της Αχαιούς Τροίας και τις εσωτερικές της συγκρούσεις, επιδεινώνονταν τα δύο ψυχοπαθολογικά σύνδρομα, δηλ. αυτό του σωματοψυχικού μεταμορφισμού και το σύνδρομο του Σωσίου. Σύμφωνα με τους κανόνες της Δυναμικής Ψυχιατρικής στο παράξενο Ανατολικό και καταθλιπτικό περιβάλλον, η Ωραία Ελένη αισθανόταν 163

9 Εικόνα 106 Ο Μενέλαος με μια ομάδα Αχαιών μετά την άλωση της Τροίας περιμένει να βγει έξω από τα τείχη η Ελένη. Οι συμπολεμιστές του έξαλλοι ζητούσαν από τον Μενέλαο να πάρει εκδίκηση για την ατίμωση της μοιχαλίδας. Η Ωραία Ελένη με μεγαλοπρέπεια και μεγάλη απάθεια πλησιάζει το Μενέλαο ο οποίος είχε ήδη βγάλει το αστραφτερό σπαθί του από τη θήκη και ορμούσε προς της Ελένη. Όταν ο Μενέλαος πλησίασε, η Ελένη άνοιξε την αισθήτα της να φανεί το αποτρόπαιο φυλαχτό της από την φιλοπροσωπίδα της. Έτσι ο Μενέλαος υποχωρεί και βλέποντας μια απαθή Ελένη με το βλέμμα απλανές αντιλαμβάνεται ότι έπασχε από ψυχική νόσο. Από Υδρία του 470 π.χ. του ζωγράφου Συρίσκου Βρεττανικό Μουσείο Λονδίνου. ότι η υποβόσκουσα ψυχική της κατάσταση εξελισσόταν ραγδαία προς το χειρότερο. Γι αυτό παρουσίαζε πολλές μεταμορφώσεις του ψυχικού της κόσμου. Γ. Ιατρική προσέγγιση της πάσχουσας ψυχής της Ωραίας Ελένης και του βαθμού της ειλικρινούς ή μη μεταμέλειάς της. Στο Έπος της Ιλιάδας η Ωραία Ελένη πολλές φορές καταλαμβάνεται από μια ενδοψυχική ανάγκη να εξωτερικεύσει τη μεταμέλειά της γιατί ακολούθησε τον Πάρη με τη δική της θέληση, χωρίς τη μεσολάβηση των Θεών ή των Θεαινών. Λόγω της μεγάλης έντασης του βαθμού της μετανοίας, ένας ερευνητής μη Ιατρός δεν θα ήταν σε θέση να αμφισβητήσει την ειλικρίνεια της, η οποία κατά κανόνα φαίνεται πειστική. Στο εύλογο ερώτημα αν η όλη συμπεριφορά της Ελένης που την οδηγεί στην έκφραση της μετανοίας, απορρέει από μια ψυχική αβουλία και μελαγχολική διάθεσή της, χωρίς ειλικρινή επίγνωση, δηλ. αν είναι αποτέλεσμα ψυχοπαθολογικής κατάστασης ή όχι, θα το δείξει η όλη μελέτη της προσωπικότητάς της. Το ότι όμως πολύ εύκολα αλλάζει διάθεση, είτε αυτοβούλως είτε με την παρέμβαση της Θεάς Αφροδίτης ώστε να ενώνεται περιπαθώς ερωτικά με τον Πάρη, για τον οποίο λίγο πριν είχε εκφράσει την αποστροφή της, από Ιατροψυχολογικής απόψεως, ότι η συγκρότηση της προσωπικότητας και ο συνολικός ψυχικός κόσμος της Ωραίας Ελένης δεν παρουσιάζεται ενιαίος και υγιής. Αν εξετάσουμε Ιατρικά την ερωτική συνάντηση τους εντός των τειχών της Τροίας, όταν πλέον η Ωραία Ελένη παρά τη δυσφορία της επείσθη να πράξει αυτό και να συγκρίνουμε την ίδια περίπτωση που έλαβε χώρα στο Σπήλαιο των Διοσκούρων στα Κύθηρα. Τότε που η Ωραία Ελένη είχε επηρεασθεί αρνητικά έναντι του Πάρη από τη Νέμεση (Κουτσή Νεράιδα). Τότε η Θεά Αφροδίτη την είχε μεταπείσει να το πράξει. Έτσι η Ελένη προχώρησε πρώτα στον «Κρυφόγαμο» ώστε να γίνει η νόμιμη σύζυγος του Πάρη. Το θέμα Ιατρικώς είναι εκ διαμέτρου αντίθετο, γιατί στην περίπτωση του Σπηλαίου των Κυθήρων, η Ωραία Ελένη ήταν υγιής. Το ψυχικό νόσημα δεν είχε εκδηλωθεί αλλά υπόβοσκε. Στη δεύτερη όμως περίπτωση την εντός των τειχών με την γρήγορη επιδείνωση της νόσου της Ελένης, η Θεά Αφροδίτη πιέζει την Ελένη να δεχθεί τον Πάρη στο κρεβάτι παρ ότι ήταν πλέον μια άβουλη, συναισθηματικά απαθής, λόγω της έκδηλης πλέον μορφής της κατάθλιψης. Το όλο θέμα θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί πιο ανθρώπινα τόσο από τον Πάρη όσο και από την Θεά Αφροδίτη. Γιατί ο Πάρης υποβίβασε τον συζυγικό έρωτα σε μια ζωώδη πράξη. Αυτό και μόνον δείχνει ότι για την Ωραία Ελένη είχαν διαψευστεί τα όνειρά της. Μόνο ο Έκτορας και ο γερο Πρίαμος κατανοούσαν στο στάδιο αυτό του ψυχισμού της, την κατάστασή της για την οποία ως πιο ανθρώπινοι, ανησυχούσαν. Ο Πάρης απεδείχθη ακόμη μια φορά ότι ήταν ένας δειλός πολεμιστής, ένας ερωτύλος χωρίς τρυφερότητα και συναίσθημα. Η έλλειψη κατανόησης από τον Πάρη και ο παθολογικός Ανατολίτικος ναρκισσισμός του ενοχλούσε πολύ την Ελένη, γιατί συνεχώς φρόντιζε πολύ με αρώματα και αιθέρια αρωματικά έλαια την εξωτερική του εμφάνιση, ενώ όπως έχει επιβιώσει στην παράδοση της Τρανής Νεράιδας, η Τρανή Νεράιδα (Ωραία Ελένη) ποτέ δεν χρησιμοποίησε αρωματικά έλαια ή ψιμύθια για την ομορφιά της, γιατί απλούστατα ήταν θεϊκά όμορφη και δεν τα είχε ποτέ ανάγκη. Εξ αιτίας αυτών των ελαττωμάτων του Πάρη, τα αισθήματα της Ελένης απέναντί του ψυχράθηκαν και την ανάγκασαν κατά βάθος να τον περιφρονήσει. Επιπλέον τον μίσησε γιατί ήταν δόλιος και ύπουλος όταν φόνευσε τον Αχιλλέα ύπουλα, «μπαμπέσικα». Αλλά δεν άργησε και τον Πάρη να τον φονεύσει έτσι ύπουλα ο ήρωας Φιλοκτήτης με δηλητηριασμένο βέλος. Η Ωραία Ελένη τόσο πολύ απεχθάνετο τον Πάρη λόγω της βάναυσης αδιαφορίας του και τον ιδιορρυθμιών 164

10 Εικ. 107 Η καταξίωση της Ελένης από το Μενέλαο μετά την άλωση της Τροίας. Ο Μενέλαος απειλεί την άπιστη με το σπαθί του το οποίο μόλις έχει ανασύρει από τη θήκη του. Η Ελένη σε κίνηση ικεσίας κι συγχρόνως απορίας τον παρακαλεί να την συγχωρήσει. Εικόνα 108. ΟΙ Ευσεβείς Κυθήριοι πρώτοι θεοποίησαν την Ωραία Ελένη ως προστάτιδα των μικρών παιδιών και την λάτρευαν ως ευσπλαχνία από τον 8 ο π.χ αιώνα μέχρι τον 3 ο μ.χ aιώνα του ώστε δεν παρέστη ούτε στην αποτέφρωσή του. Την εποχή του Ομήρου η κοινωνία δεν είχε εξυψωθεί ηθικά, όπως πολλούς αιώνες αργότερα με την επικράτηση του Χριστιανισμού και της αγάπης προς τον πλησίον. Για τον λόγο αυτό, συχνά στην κοινωνία των Ομηρικών χρόνων γίνεται πολύ σύγχυση για ένα λάθος κοινωνικό με ένα άλλο λάθος ηθικής υφής και τάξης. Γι αυτό και ο Όμηρος βρίσκεται σε δύσκολη θέση, να εξηγήσει γιατί πολλές φορές το «είναι» και η βούληση και το πάθος της Ελένης έρχονταν αντιμέτωπα με την προστάτιδα Θεά της. Ο Όμηρος αφήνει νοερά να υποτεθεί ότι ίσως η ίδια η Αφροδίτη, ενδομύχως και σε ένδειξη πείσματος προς την Ελένη, να ήθελε να ήταν η γυναίκα του νέου, ωραίου και ξανθού Πάρη. Έτσι όμως θα εγκατέλειπε τη θεϊκή της υπόσταση. Αλλά η πολύπειρη στον έρωτα και σοφή στις κοινωνικές της εκδηλώσεις Κυθερεία Ουρανία Αφροδίτη, δεν ξεχνά ότι το θεϊκό μεγαλείο πρέπει να μένει μακριά και δεν πρέπει να ανταγωνίζεται την αδυναμία των θνητών, δοθέντος μάλιστα ότι η Ουρανία Αφροδίτη ήταν για τα «Ζάθηρα» Κύθηρα μία δύναμη, μία βούληση, ένα θαύμα. Η Ωραία Ελένη μερικές φορές φθάνει σε τέτοιο σημείο ψυχικής σύγχυσης από το ερωτικό πάθος με τον Πάρη ώστε τότε δεν αισθάνεται να είναι μια ύπαρξη ομαλά ταυτισμένη με τη Θεά Αφροδίτη ή με την πιο συνετή Θεά Σελήνη-Σελένη-Ελένη της Θεράπνης. Η διανοητική της κατάσταση όμως είναι τέτοια ώστε να μπορεί να αντικρίσει μια πραγματική Θεά πρόσωπο με πρόσωπο. Δ. Οι ψυχολογικές καταστάσεις καταπίεσης της φιλελεύθερης Ελένης που πέρασε δέκα χρόνια στην πολιορκημένη Τροία. Η συμπαράσταση του γερο Πριάμου και του Έκτορα. Οι διαταραχές της προσωπικότητας που είχε παρουσιάσει η Ελένη στο δυσπροσάρμοστο περιβάλλον της εμπόλεμης Τροίας, περισσότερο απ όλους είχε ανησυχήσει τον πολύπειρο γερο-πρίαμο. Ο γηραιός βασιλιάς βλέποντας 165

11 Εικόνα 109. Ο Άγιος Κωνσταντίνος και η Αγία Ελένη. Εικόνα 110. Ο Μενέλαος ατενίζοντας την ψυχικά άρρωστη με απλανές βλέμμα Ελένη ως καλοκάγαθος την συγχωρεί και ενοχοποιεί τον Πάρη, ο οποίος δεν σεβάστηκε την ιερότητα της φιλοξενίας. Ταλαιπωρείται περιπλανόμενος οκτώ (8) χρόνια σε κέντρα της Ανατολής και της Αιγύπτου προκειμένου να την θεραπεύσει από την κατάθλιψη. Αυτό το επιτυγχάνει στην Άνω Αίγυπτο όπου η ιατρομάγισσα Πολυδάμια χορηγώντας της το νηπενθές της σταθεροποίησε τον ψυχικό της κόσμο ώστε να επανέλθει στην Σπάρτη. την Ελένη να αλλοιώνεται και να αλλάζει προς το χειρότερο, είχε αντιληφθεί αμυδρώς ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει στη δομή της προσωπικότητάς της που δεν μπορούσε να το ερμηνεύσει, αλλά της τόνιζε ότι για την υπαιτιότητα όλων αυτών των κακών υπεύθυνοι είναι οι Θεοί και όχι η Ελένη η οποία αδίκως αυτοκατηγορείται. Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα πάσχοντα άτομα από κατάθλιψη λόγω της άτονης, απαθούς και «πράου» συμπεριφοράς, αν και πάσχουν από την ύπουλη αυτή αρρώστια, κινούν τη συμπάθεια όλων των ανθρώπων. Με τον ψυχοφυσιολογικό αυτό μηχανισμό, αν και πάσχουσα από μελαγχολικές ιδέες ενοχής, η Ωραία Ελένη κίνησε την αμέριστη συμπάθεια του βασανισμένου γέροντα της Τροίας. Ο συνετός Πρίαμος που ορθά υποψιάστηκε την ψυχική πάθηση που κατέτρωγε την ψυχή της Ελένης, προσπαθεί να την απαλλάξει από κάθε ευθύνη και ενοχή τονίζοντάς της και πάλι ότι για όλα όσα συμβαίνουν στην πολύπαθη Τροία, υπεύθυνοι είναι οι Θεοί. Παρά τα ελαφρυντικά που της δίνει ο Πρίαμος, όμως η Ελένη κατεχόμενη από το μελαγχολικό σύμπλεγμα του Σωσίου και του σωματοψυχικού μεταμορφισμού, του δίνει την απάντηση ότι αυτή και μόνο αυτή φταίει για όλα και αρνείται κάθε ελαφρυντικό που της προσφέρει ο γηραιός βασιλιάς Πρίαμος. Στην περίπτωση των ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων της Ωραίας Ελένης διακρίνουμε δύο συνιστώσες δυνάμεις, αυτή που αντιπαλαίει την πάσχουσα ψυχή της, που τόσο τραγικά διαψεύστηκαν τα όνειρά της για τον μεγάλο έρωτα, κι αυτή του εξωτερικού περιβάλλοντος δηλ. της κοινής γνώμης που λόγω της ψυχικής της παθήσεως και δεν μπορεί να την ελέγχει και της είναι αδιάφορη. Αυτές οι αντίρροπες ψυχοπαθολογικές δυνάμεις ενδογενούς υφής, που ήταν απόρροια του εσωτερικού κόσμου της πάσχουσας ψυχής της καθώς επίσης και οι άλλες που προέρχονται από το εξωτερικό περιβάλλον συνεχώς αυξανόμενες, δεν μπορούν να εναρμονισθούν και να ενωθούν έτσι σε ένα άτομο με ψυχοπαθολογικά συμπτώματα. Κατά την Ιατρική μας γνώμη, εδώ φαίνεται καθαρά η ψυχοπαθολογική κατάσταση, δηλ. η πάθηση που είχε ύπουλα υποσκάψει την ψυχική υγεία της Ωραίας Ελένης από την εποχή της εγκατάστασής της στην Τροία. Η αντιστροφή του συναισθηματικού ρόλου έρχεται να επικυρώσει τη γνώμη μας και να εμπεδώσει την ορθή διάγνωση. Τούτο δε, γιατί ο Πρίαμος θα έπρεπε να κατηγορεί την Ωραία Ελένη και αυτή να προσπαθεί να δικαιολογείται. Μία τέτοια όμως μεγαλοψυχία σαν αυτή εκ μέρους του βασιλιά Πριάμου είναι κάτι που δεν συναντάμε στην εποχή του Ομήρου. Από Ιατρικής απόψεως, στο σύνδρομο αυτό από το οποίο έπασχε η Ωραία Ελένη, κυριαρχούσε η μελαγχολική διάθεση, γι αυτόν ακριβώς το λόγο η ίδια η Ελένη, χωρίς ενδοιασμούς, θεωρεί τον εαυτό της υπεύθυνο για τον πόλεμο. Προσθέτει δε, προς επίρρωση τούτων, ότι είναι η ίδια βαθιά μετανιωμένη για ό,τι έκαμε. 166

12 Εικόνα 111. Το θέμα και οι σκηνές της εκδίκησης του Μενελάου προς την άπιστη γυναίκα του Ελένη ήταν πολύ προσφιλές στους αγγειογράφους, επειδή στην τότε κοινωνική δομή, η εκούσια αρπαγή νέων παρθένων ήταν σύνηθες φαινόμενα. Ο ασύνηθες στοιχείο στην εκούσια απαγωγή της Ωραίας Ελένης από τον Πάρη ήταν ότι αυτή ήταν (α) παντρεμένη, (β) βασίλισσα, (γ) μητέρα ενός νηπίου και (δ) σύζυγος ενός άνδρα καλοκάγαθου και γενναίου τους οποίους απαρνήθηκε για τον έρωτα και ακολούθησε τον Πάρη στην Τροία με την θέλησή της ανεύθυνη ως ένα σημείο για την πράξη της αυτή που επέφερε τόσες νεκρικές πυρές νέων ανθρώπων και από τις δύο παρατάξεις. Το γεγονός αυτό εξεταζόμενο Ιατρικά είναι ακόμη μια ισχυρή απόδειξη ότι στις μελαγχολικές καταστάσεις που βρίσκονται στο στάδιο της εξέλιξης ή στο στάδιο επιδείνωσης, καμία ανθρώπινη παρέμβαση δεν είναι σε θέση να απαλλάξει το άτομο από τα αισθήματα ενοχής αφού είναι συνυφασμένα με την ψυχική πάθηση. Η Ωραία Ελένη στο δυσπροσάρμοστο περιβάλλον της εμπόλεμης Τροίας παρουσίαζε διαταραχές της προσωπικότητάς της, γι αυτό και πολύ γρήγορα μετάνιωσε για την πράξη της αυτή να ακολουθήσει τον Πάρη. Πίστευε ότι η πράξη της αυτή έφερε πολλά δεινά στην παλιά και στην καινούργια της πατρίδα παρ ότι ο βασιλιάς Πρίαμος ποτέ δεν την κακολόγησε. Όμως όλος ο γυναικείος Κόσμος της Τροίας την μισούσε επειδή την θεωρούσε αιτία του πολέμου. Κάθε γυναίκα που έχασε το παιδί της ή τον άντρα της της έριχνε περιφρονητική ματιά και της γύριζε ψυχρά τον ώμο. Χαρακτηριστικός τρόπος των Τρωαδιτισών για να εκφράσουν την περιφρόνησή τους αφού δεν τολμούσαν να εκστομίσουν ύβρεις εναντίον της. Παρά ταύτα αγαπιέται από τους Τρώες και θαυμάζεται για την ομορφιά της. Επειδή όμως ήταν από ευγενική γενιά αλλά ασθενικού χαρακτήρα και δύσκολα προσαρμόσθηκε στο νέο περιβάλλον της, συχνά έβρισκε την ευκαιρία να περιγράφει την μεταμέλειά της και να ομολογεί την κουφότητα της νεότητάς της (Ομήριου Ιλιάς Γ.139, 171). Η Ελένη βλέποντας τα αποτελέσματα, τις φοβερές σφαγές και πυρές στο πολεμικό πεδίο (Εικ.114), συνεχώς αυτοκατηγορείται ως στυγερή, ριγιδανή και φρικτή, χωρίς ταυτοχρόνως να δονείται και ο ψυχικός της κόσμος. Αυτή η απαθής συμπεριφορά, που είναι ενδεικτική μιας βαριάς μελαγχολίας, μας οδηγεί, ακόμα άλλη μια φορά, να ισχυρισθούμε και να συμπεράνουμε ότι οι μετάνοιες της Ωραίας Ελένης δεν είχαν την επίγνωση της ειλικρίνειας 167

13 Εικόνα 112. Ο Μενέλαος μετά από δέκα χρόνια που έζησε μακριά από τη χώρα του έξω από τα τείχη της Τροίας και οκτώ ολόκληρα χρόνια περιπλανώμενος σε ξένα Ιατρικά Κέντρα της Ανατολής, της Λιβύης και της Αιγύπτου για να θεραπεύσει τα ψυχολογικά προβλήματα από την κατάθλιψη που έπαθε η Ωραία Ελένη μέσα στην Τροία, φορτωμένος με εμπειρίες και θλιβερές αναμνήσεις ξαναγυρίζει πίσω με την Ελένη στην πατρίδα του τη Σπάρτη. Από Μελανόμορφο αμφορέα του 540 π.χ. Μ. Βρετανία. Εικόνα 113. Με το γυρισμό της Ελένης και του Μενέλαου στην πατρίδα τους, έγινε και ο γάμος της Ερμιόνης με μεγάλη λαμπρότητα στη Σπάρτη. Στο γάμο παρέστη τυχαία και ο εικοσάχρονος Τηλέμαχος ο οποίος είχε φθάσει στη Σπάρτη με το φίλο του συνομήλικο Πεισίστρατο γιο του Νέστωρα για να μάθει περί της τύχης του πατέρα του Οδυσσέα. Παρά τη γενική χαρά όλων, η Ελένη ήταν μάλλον απαθής ως βασίλισσα. Ενώ έπρεπε να έχει το γενικό πρόσταγμα για το γάμο της μοναχοκόρης της, αυτή απαθής έγνεθε όπως δείχνει η αγγειογραφία. από τα δυσάρεστα αποτελέσματα της πράξεώς της και της ντροπής της που έπρεπε να αισθάνεται για την κατάκριση της κοινής γνώμης, ούτε είναι το αποτέλεσμα ιδιαίτερης ηθικής συνειδήσεως, αλλά ιατρικώς συνδέεται με τις εσωτερικές ψυχοπαθολογικές συγκρούσεις και είναι απόρροια και μόνο του φοβερού στην εξέλιξη του σωματοψυχικού μεταμορφισμού που είχε ραγδαία αλλοιώσει την προσωπικότητά της. Όταν δεν κατόρθωσε να προσαρμοσθεί με τα ήθη και τα έθιμα των Τρώων. Το ότι τα πράγματα έχουν έτσι φαίνονται, εκ του γεγονότος ότι όλα αυτά τα δέκα χρόνια του φονικού πολέμου η μορφή της Ελένης είναι παντελώς απομονωμένη από τα πολεμικά δρώμενα και την πραγματική εξέλιξη του πολέμου. Ο Όμηρος αδυνατώντας να υπεισέλθει στην ψυχοπαθολογική προσωπικότητα της Ωραίας Ελένης, αφού δεν ήταν Γιατρός και δη Ψυχίατρος, προτίμησε να το αφήσει αδιευκρίνιστο. Σε ορισμένα σημεία όμως αποκλίνει προς την ιδέα ότι αφού η Ελένη μετανοεί για το σφάλμα της άρα πίστευε στην υπευθυνότητά της, μη γνωρίζοντας ότι η μετάνοια αυτή ήταν «άχρους», χωρίς τόνο συναισθηματικό, άρα ήταν απόρροια της μελαγχολικής της κατάστασης από την ψύχωσή της. Γι αυτό τελικά αποδίδει την πράξη στους Θεούς. Στις φυσιολογικές καταστάσεις που το άτομο έχει πλήρη ψυχική υγεία, ο Θεός δεν χρησιμοποιείται ποτέ ως αποδιοπομπαίος τράγος στον οποίο οι άνθρωποι φορτώνουν την ευθύνη των πράξεών τους. αυτό όμως ισχύει περισσότερο για τις ψυχοπαθολογικές καταστάσεις. Ακόμη και σήμερα, για να εξηγηθεί και να διαλευκανθεί ο τρόπος μιας πράξεως ψυχοπαθολογικής, είναι ανάγκη να εξετασθεί η σοβαρότητα της πάθησης, διαφορετικά θα παρέμενε ανεξήγητη και θα αποδίδετο και πάλι στον Θεό. Ε. Οι ψυχικές μεταπτώσεις της Ωραίας Ελένης σχετικά με το εξωτερικό περιβάλλον στην πολιορκημένη Τροία. Οι παθολογικές ψυχικές μεταπτώσεις της Ωραίας Ελένης, τα «ορμήματα» καθώς και οι «αστοναχαί» της, ήταν εκφάνσεις που αφορούσαν τις παθολογικές ψυχικές μεταπτώσεις της. Η επικράτηση στην ψυχή της των συμπτωμά- 168

14 Εικόνα 114. Η Ρόδος. Μετά τον θάνατο του Μενελάου οι νόθοι γιοί του Μεγασθένης και Νικόστρατος εξεδίωξαν την άβουλη Ελένη η οποία κατέφυγε στη Ρόδο και εζήτησε άσυλο πλησίον της παιδικής της φίλης Πολυξόης. Επειδή όμως η φίλη της είχε χάσει τον άνδρα της στον πόλεμο της Τροίας, για τον οποίο θεωρούσε υπεύθυνη την Ελένη, προσποιήθηκε λοιπόν ότι θα την φιλοξενήσει αλλά έβαλε τις θεραπαινίδες της να την πνίξουν στο λουτρό. Απελπισμένη η Ελένη έφυγε και απεγχονίσθη από ένα παρακείμενο δένδρο. των του συνδρόμου του Σωσίου την παρουσίαζαν ως ανεύθυνη και ψυχικά πάσχουσα. Οι συναισθηματικές αυτές μεταπτώσεις εμφανίζονται εντελώς διαφορετικές από τη μεταμέλεια που είχε εκφράσει σε τρεις προαναφερθείσες περιπτώσεις. Όσον αφορά το θέμα της ευθύνης, η Ελένη εμφανίζεται τελείως ανεύθυνη με παντελή απουσία κάθε ενότητας για μεταμέλεια. Με τον τρόπο αυτό και με την περιρρέουσα κατάθλιψη, δημιουργείται ένα συναισθηματικό κενό, μια συναισθηματική απάθεια, το οποίο έχει καταστήσει την Ωραία Ελένη ένα άψυχο, άβουλο, συναισθηματικά ισοπεδωμένο θύμα με ψυχή θλιμμένη και ταυτόχρονα αθώα σαν παιδί, ψυχολογικά συντετριμμένο και ένοχα μετανοιωμένο «χωρίς ενοχή, σαν την ψυχή ενός αθώου νηπίου». Με όλες αυτές τις επισημάνσεις φαίνεται καθαρά ότι αλλιώς βλέπει η Ελένη τη μεταμέλειά της συναισθηματικά και με άλλο μάτι το βλέπει το περιβάλλον της. Άρα παρουσιάζει την Ελένη ακούσια αρπαγμένη, μια ωραία βασίλισσα άβουλη. Αντιθέτως, η ίδια ποτέ δεν ομολογεί ότι ο Πάρης την άρπαξε χωρίς τη θέλησή της. Επίσης η Ελένη δεν αποδίδει την πράξη της στην άτη και στη Θεά Αφροδίτη με την οποία έχει ταυτισθεί. Ο Όμηρος σε πολλούς στίχους της Ιλιάδας με σαφήνεια την παρουσιάζει ως υπεύθυνη. Επίσης οι περισσότεροι ερευνητές που ασχολήθηκαν με το θέμα, που, κατά την άποψή μας είναι καθαρά Ιατρικό, δεν μπορούν να εξηγήσουν την αβουλία μιας γυναίκας που είχε διατελέσει βασίλισσα ενός από τα πιο πειθαρχημένα βασίλεια της εποχής, το βασίλειο του Μενέλαου. Θα έπρεπε η προσωπικότητά της να κυριαρχεί σ όλα τα γεγονότα της Ιλιάδας και να τα επισκιάζει. Ενώ οι περισσότεροι θεωρούν την Ωραία Ελένη ως την κυρίως υπεύθυνη για τον καταστροφικό Τρωικό πόλεμο, στην πραγματικότητα τα αίτια του πολέμου ήταν οικονομικά και αμυντικά για ύψιστα εθνικά συμφέροντα της πατρίδος των Ελλήνων που ήσαν μέχρι τότε διχασμένοι και επιδίδονταν σε «Ομηρικούς καυγάδες», συνεχώς αποδυναμούμενοι. Προς επίρρωση αυτών, πιστεύουμε ότι τουλάχιστον ο σοφός και συνετός Νέστωρ, ο γλυκύς Πυλίων αγορητής, θα ήταν αδιανόητο να παρακινούσε αποτελεσματικά τους Αχαιούς να πολεμήσουν για μια ωραία γυναίκα. Εδώ, ναι μεν η Ελένη δέχεται έντονα την ευθύνη της και δίνει έμφαση στην υπαιτιότητά της για τα γεγονότα που όπως ισχυρίζεται ντροπιάζουν την ίδια και τα αδέλφια της, τους Διόσκουρους όμως αν συγκρίνουμε το βαθμό της μεταμέλειας με τους χαρακτηρισμούς που εκφράζει για τον ίδιο τον εαυτό της όταν λέγει ότι λ.χ. είναι στυγερή, κρυόεσσα, κυνώπις, κακομήχανη, κύων και ότι τα αισχέα και τα ονείδεα που επισύρει η πράξη της, που είναι πάρα πολύ μεγάλα, δεν δείχνουν τίποτε άλλο παρά το ότι είναι εκφράσεις ψυχοπαθολογικές σε ένα μελαγχολικό υπόστρωμα. Αυτό παρατηρείται σε πολλές περιπτώσεις γυναικών που πάσχουν από το σύνδρομο 169

15 Εικ. 115 Ελένη η Δενδρίτις. Κατά την πλέον διαδεδομένη παράδοση, η Ωραία Ελένη κατέφυγε στο παρεκκλήσι του Θεού του Ήλιου το αφιερωμένο στην αδελφή του Σελήνη δίπλα σε ένα αιωνόβιο και αειθαλή πλάτανο. Η σεβάσμια πλέον Ελένη προσελήφθη ως Ιέρεια για να αναβιώσει την διδασκαλία της Παλαιάς Σελήνης Δενδρίτιδας δηλαδή τη μύηση των νέων κοριτσιών της Ρόδου που ήσαν στην εφηβεία. Στη Ρόδο η Ωραία Ελένη λατρεύτηκε ως Ελένη Δενδρίτις με γιορτή τα Ελενοφόρια. Η «Ελεναίδα Πλάτανος» έζησε αιώνες όπως ο πλάτανος του Ιπποκράτη. του σωματοψυχικού μεταμορφισμού. Η Ωραία Ελένη, εγκλωβισμένη σε μια ψυχοπαθολογική κατάσταση όπως ήταν το σύνδρομο του σωματοψυχικού μεταμορφισμού από το οποίο έπασχε και ως ταυτισμένη με τη Θεά Αφροδίτη, περιφρόνησε την αιδώ, την ντροπή από τις τρεις κύριες έννοιές της σαν ατομική, οικογενειακή και κοινωνική αιδώ και γι αυτό θεωρήθηκε όνειδος της καταγωγής της και επέσυρε την κατακραυγή της τοπικής κοινωνίας. Παρ ότι την εποχή του Ομήρου δεν είχε η κοινωνία εξυψωθεί ηθικά, ώστε συχνά να γίνεται σύγχυση ενός λάθους της κοινωνίας και ενός ηθικού παραπτώματος. Η κοινή γνώμη δεν ήταν ακόμη στις τοπικές κοινωνίες ανεπτυγμένη σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπορούν να προσδώσουν ηθική χροιά σε ένα λάθος που δεν έγινε με τη θέληση του ατόμου ή με δόλο. Αυτό όμως έθετε θέμα στην ελευθερία της βούλησης την οποία δεν είχαν όλοι οι άνθρωποι, πολλοί εκ των οποίων ήσαν δέσμιοι των προλήψεων, των δεισιδαιμονιών και του θεοκρατικού καθεστώτος. Όταν το άτομο είναι ψυχικά υγιές, τότε δεν είναι ένα άβουλο όργανο των Θεών αλλά αισθάνεται ότι έχει κι αυτό την ανάλογη οντότητα που το καθιστά υπεύθυνο των πράξεών του έναντι των άλλων συνανθρώπων του. Στο καταθλιπτικό ανατολικό περιβάλλον, η Ωραία Ελένη με την πάσχουσα ψυχή της ήρθε σε ρήξη με τις εξωανθρώπινες θείες δυνάμεις καθώς και με το φυσικό περιβάλλον. Στην προκειμένη περίπτωση η ρήξη αυτή δεν ήταν τίποτε άλλο από την εκδήλωση των ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων που έκαναν αντικειμενικές πολλές υποκειμενικές καταστάσεις στους ανθρώπους. Πολλές φορές που η Ωραία Ελένη σκέπτεται τις συμφορές του φοβερού Τρωικού πολέμου νιώθει ντροπή για ό,τι έκανε, αλλά δεν είναι αυτή υπεύθυνη για τις πράξεις της, αλλά οι Θεοί που καθορίζουν τις τύχες των ανθρώπων. Η Ωραία Ελένη μερικές φορές φθάνει σε τέτοιο σημείο ψυχικής σύγχυσης ώστε δεν αισθάνεται τότε ως μία ύπαρξη ταυτισμένη με τη Θεά Αφροδίτη ή με τη Θεά Σελήνη της Θεράπνης. Στο εξωτερικό περιβάλλον, αφ ενός με την κοινή γνώμη και αφ ετέρου με τις εξωανθρώπινες δυνάμεις, δηλαδή τις επεμβάσεις των θεών στην προκειμένη περίπτωση της μεταμέλειας της Ωραίας Ελένης, δεν ήταν τίποτε άλλο από την εκδήλωση ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων που αντικειμενοποιούσαν πολλές υποκειμενικές καταστάσεις του ανθρώπου. Η ειλικρινής μετάνοια προϋποθέτει την ελευθερία της βουλήσεως, χωρίς την οποία δεν υπάρχει μετάνοια. Όταν ο άνθρωπος είναι ψυχικά υγιής και ελεύθερος, ποτέ δεν μπορεί να νοηθεί ως άβουλο όργανο των θεών και η οποιαδήποτε επίρρηψη της ευθύνης στους Θεούς δείχνει δειλία και δεν απαλλάσσει το άτομο της δικής του υπευθυνότητας και ευθύνης (Χρ. Οικονομόπουλος, Βιβλ. 227: Η διαχρονική αξία των Αρχών και της 170

16 Φιλοσοφίας των Ηθικών και Δεοντολογικών Κανόνων, Αθήνα 2000). Όσο επιεικώς και αν θελήσουμε να εξετάσουμε την ευθύνη της Ωραίας Ελένης προκειμένου να βγάλουμε ορθά συμπεράσματα για την προσωπικότητά της, πάλι θα βρεθούμε ενώπιον μιας ψυχολογικής κατάστασης με πολύ ασαφές ορθολογικό πλαίσιο από το οποίο θα ήταν πολύ δύσκολο να συμπεράνουμε πράγματι αν η Ωραία Ελένη μέσα στην κοινωνία των Τρώων όπου πήγε να ζήσει, μπορούσε με την ομορφιά ή με τη λογική ή και με το βαθμό του συναισθήματος να επηρεάσει τα δρώμενα και τις τρέχουσες καταστάσεις της σύρραξης των Τρώων και των συμπατριωτών της Αχαιών. Αν πράγματι η Ωραία Ελένη ήταν μια υγιής ψυχικά ύπαρξη, με έντονη και ισχυρή προσωπικότητα που θα αναδύετο από τις τυχόν συγκρούσεις μέσα στην ψυχή της, τότε ασφαλώς θα ήταν και θα βρισκόταν στην προνομιούχο θέση να επηρεάσει θετικά την εξέλιξη του φονικού εκείνου πολέμου, αφού όπως λέγει η ίδια εξ αιτίας της είχε ξεσπάσει. Απλούστατα με τη δυναμικότητα και την ισχυρή βούλησή της, αν την είχε, θα μπορούσε, αφήνοντας τους Τρώες, να είχε επιστρέψει πίσω στους Έλληνες. Αυτό όμως, όπως διαπιστώνουμε, τόσο από τη μελέτη της Ιλιάδας όσο και από τις επιβιώσεις του λαϊκού παραμυθιού της Τρανής Νεράιδας που αναφέρεται στον Κόσμο των Νεράιδων της Λακωνίας, για την ωραιοπάθειά τους και την ταύτισή τους με θεϊκές δυνάμεις, όπως έγινε και με την Ωραία Ελένη, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει, αφού το ψυχικό σύνδρομο του σωματοψυχικού μεταμορφισμού της έχει αποκόψει στα δύο την προσωπικότητά της και έτσι την έχει κάνει ένα άβουλο πλάσμα. Το σύνδρομο αυτό χωρίς αυτή να το αντιληφθεί την είχε απομακρύνει από κάθε λογική συνειρμική σκέψη ή αυτόφωτη θέληση. Η λειτουργία της προσωπικότητάς της ήταν έτσι πλέον δομημένη ώστε καθιστούσε την Ελένη ανεύθυνη. Όλα όσα πιθανόν να την αφορούσαν, ρυθμίζονταν ερήμην αυτής και ανεύθυνα, αποκομμένα από την πραγματικότητα. Η Ελένη είχε φθάσει στο σημείο να εμφανίζεται με ισοπεδωμένη συναισθηματική απάθεια. Η Ωραία Ελένη Ιατροψυχολογικώς έδινε την εντύπωση ότι δεν ήταν η ζωντανή βασίλισσα της Σπάρτης που ακτινοβολούσε από ευφυΐα, χάρη και πλούσιο συναισθηματικό κόσμο, αλλά είχε καταντήσει στο ξένο περιβάλλον των Τρώων ένα πολύτιμο άψυχο όμορφο αντικείμενο που είχε καταλήξει να πάσχει από μια συναισθηματική απάθεια. Γι αυτό πιστεύουμε ότι ο πρωτογενής μύθος που παρουσιάζει την Ωραία Ελένη ως ένα άβουλο αντικείμενο στη θέληση των Θεών και στην ερωτική διάθεση του Πάρη, πλησιάζει προς τη σωστή κατεύθυνση και ενισχύει την άποψή μας για τη μορφή της ψυχοπαθολογικής κατάστασης της Ελένης. Ο πρωτογενής πυρήνας του μύθου, αν δεν είχε πάρει τις μεγάλες προεκτάσεις που πήρε όταν έγινε θέμα προσφιλές για τους ποιητές και σ αυτούς του Επικού κύκλου και δεν είχε απ αυτούς υποστεί τις πολλές αλλαγές ώστε να εξελιχθεί κατά τέτοιο τρόπο που η Ωραία Ελένη να εμφανισθεί αργότερα ως μια αυτόβουλη και υπεύθυνη για τις πράξεις της, θα είχε ευκολότερα γίνει κατανοητή ή διαταραγμένη προσωπικότητά της από μια σοβαρά ψυχική νόσο. Ο Όμηρος, παρ ότι γνώριζε πολλά μυστικά για την ανθρώπινη συμπεριφορά και για την ανθρώπινη φύση, όμως α- δυνατούσε να αντιληφθεί μερικές ψυχοπαθολογικές καταστάσεις που παρουσιάζονται στις γυναίκες, αφού δεν ήταν Γιατρός. Αποτέλεσμα αυτής της αδυναμίας του Ομήρου να την κατανοήσει, την χαρακτήριζε ως αισχίνη, κυνωπίδα κ.λπ. Γι αυτό, αν η Ελένη ήταν μια φυσιολογικά υγιής προσωπικότητα, θα μπορούσε κάποιος να ισχυρισθεί ότι μια τουλάχιστον κύρια αιτία που την οδήγησε στη μετάνοια ήταν η κατακραυγή της κοινής γνώμης που σ αυτήν κάθε φυσιολογικό πρόσωπο υπολογίζει και σέβεται με δέος. Πολύ περισσότερο αυτό θα είχε αντίκτυπο αφού η Ελένη ήταν και Βασίλισσα όλου του λαού. Η μετάνοια της Ελένης, εξεταζόμενη υπό το πρίσμα μιας υγιούς προσωπικότητας θα μπορούσε να αποκτήσει μια σημαντική ηθική αξία, ένα διαχρονικό ηθικό κανόνα-θεσμό ακόμα και αν η τότε Ομηρική κοινωνία των λοιπών Ελλήνων έριχνε τις ευθύνες στους Θεούς. Κατά την αντίληψη των Λακώνων, τόσο η Θεά Αφροδίτη όσο και η βασίλισσα τους, ενήργησαν αντίθετα προς το αίσθημα της ατομικής και κοινωνικής αιδούς. Η Ελένη βλέποντας τις άγριες μάχες μεταξύ των Τρώων και των Αχαιών μπροστά στα τείχη της Τροίας τις απέδιδε όλες στις συνέπειες των πράξεων της καθώς και στα καταστρεπτικά σχέδια της Μοίρας. Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα πάσχοντα άτομα από κατάθλιψη (μελαγχολία), λόγω της άτονης ασταθούς και «πράου» συμπεριφοράς, αν και πάσχουν από την βαριά και ύπουλη αυτή αρρώστια, όμως κινούν την συμπάθεια όλων των ανθρώπων γύρω τους. Με τον ψυχοφυσιολογικό αυτό μηχανισμό, η πάσχουσα Ωραία Ελένη εκίνησε την αμέριστη συμπάθεια του βασανισμένου γέροντος Πριάμου και των γερόντων της Τροίας. Το πόσο, σε όλα τα παραπάνω λεχθέντα αρνητικά και μη, το κάλλος 171

17 Εικόνα 117. Για την Ωραία Ελένη από την εποχή του Ομήρου μέχρι σήμερα έχουν γραφτεί από κορυφαίους Έλληνες και ξένους συγγραφείς χιλιάδες βιβλία με ποιητικές, μουσικές και θεατρικές αλληγορίες που δεν θα χωρούσαν στις δύο παρατιθέμενες βιβλιοθήκες. Εμείς ως Ιατροί, χωρίς να παραβλέπουμε τα αρνητικά στοιχεία, αναφερόμεθα στην ευγενική ψυχή της με το πλούσιο ψυχικό περιεχόμενο και την αγάπη της προς τα έκθετα θήλεα νεογνά. Συμμεριζόμεθα επίσης ως Ιατροί την κατάθλιψή της από τη διάψευση των απατηλών της ονείρων για να ζήσει τον μεγάλο έρωτα. Η νέα αυτή άποψή μας πιστεύουμε ότι την εξαγνίζει στην ανθρώπινη συνείδηση, ώστε το όνομά της να μην παριστάνει μόνο το έκπαγλο κάλλος, αλλά και το πλούσιο ψυχικό της περιεχόμενο. επηρεάζει το εξωτερικό περιβάλλον δηλ. την κοινή γνώμη, ο Όμηρος αποφεύγει να το εκφράσει αλλά το αφήνει να το προσδιορίσουν οι γέροντες της Τροίας οι οποίοι όταν είδαν την Ωραία Ελένη στα τείχη ομόφωνα είπαν: «Ου νέμεσις Τρώας και ευκνήμιδας Αχαιούς τοιηδ αμφί, γυναικί πολό χρόνον άλγε πάσχει αινως αθανάτησι θεοίς εις ωπα εοικεν» (Ιλιάς Γ ). «Ας μη κατηγορούν τους Τρώες και τους Αχαιούς με τα γερά πόδια, που πολύ καιρό βασανίζονται για μια τέτοια γυναίκα. Ολόιδια είναι σ όψη της με αθάνατη θεά». Χ. Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ, Η ΑΛΩΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΤΡΟΙΑΣ Α. Μετά την Άλωση της Τροίας ο Μενέλαος αντικρίζει μία άβουλη Ελένη με απαθές βλέμμα και έντρομος τη συγχωρεί και αναζητεί σε Ιατρικά κέντρα της Ανατολής και της Αιγύπτου θεραπεία της κατάθλιψης της για την οποία περιπλανάται οκτώ χρόνια. Ο Μενέλαος, με μια ομάδα των Αχαιών, μετά την Άλωση της Τροίας περίμενε να βγει έξω από τα τείχη η Ωραία Ελένη (Εικ.115). Οι Αχαιοί πολεμιστές έξαλλοι ζητούσαν από τον Μενέλαο να πάρει εκδίκηση για την ατίμαση της μοιχαλίδας. Οι άγριοι από τις κακουχίες πολεμιστές Αχαιοί τον παρακινούσαν ότι αν δεν θανατώσει τη μοιχαλίδα πλήττοντάς την κατάστηθα, αυτοί οι ίδιοι θα την θανάτωναν δια λιθοβολισμού. Η άλλοτε Ωραία Ελένη, εξουθενωμένη με κυρίαρχη την έκφραση της κατάθλιψης, πορεύεται με μεγαλοπρέπεια, με βραδύ περπάτημα, αγέρωχη πλησίαζε προς το Μενέλαο ο οποίος είχε ήδη βγάλει το αστραφτερό σπαθί του από τη θήκη και βάδιζε προς την Ελένη. Η Ελένη πλησίασε προς το Μενέλαο μεταμελημένη, για να του ζητήσει έλεος και συγχώρεση. Όταν η Ελένη πλησίασε προς τον Μενέλαο άνοιξε τη χρυσοποίκιλτη αισθήτα της για να φανούν, όχι τα στήθη της όπως ισχυρίζονται οι λόγιοι, αλλά για να αντικρίσει το αποτρόπαιο φυλακτό της φιλοπροσωπίδας (προσωπίδας), που πίστευαν ότι είχε τόσες αποτρεπτικές δυνάμεις ώστε να παραλύει το χέρι οιουδήποτε θελήσει να την πλησιάσει με φονικό όργανο. Εκείνες τις αγωνιώδεις στιγμές της άδοξης μοναχικής αναχώρησης από την καιωμένη Τροία, μία αναλαμπή ελπίδας έρχεται στη σκέψη της Ωραίας Ελένης, η ανάμνηση της προσευχής της στο αρχέγονο σκοτεινό Ναό Σπήλαιο Καταφύγιο της Μητέρας Γης, της αρχέγονης χθόνιας αγαπημένης από τα αδέλφια της Θεάς, της Νεραϊδοσπηλέας του Μυλοποτάμου Κυθήρων, αυτής της Θεάς που θα την ενσαρκώσει από εκείνη τη στιγμή, η ίδια η υπόσταση της Ελένης ώστε να έρθει από τον Κάτω Κόσμο (τη Μαύρη Γη) στον Απάνω Κόσμο αναγεννημένη σαν Νέα Θεά, που 172

18 τώρα σε τόσο τραγικές στιγμές, προβάλει από τα «αποκαΐδια» μιας όμορφης πόλης και από τις νεκρικές πυρές ενός αιματοβαμμένου στρατοπέδου, που πλέον δεν υπάρχουν. Η ίδια η Ωραία Ελένη θα είναι η Νέα Ελληνίδα Θεά που θα βρίσκεται δίπλα στην Αναδυωμένη Ελληνίδα Κυθέρεια Αφροδίτη. Έτσι το μεγαλοπρεπές Σπήλαιο των Διδύμων αδελφών της μορφοποιείται στην ψυχή της Ελένης και γίνεται η «κολυμβήθρα» που θα την εξαγνίσει. Το σκοτεινό Σπήλαιο τώρα γίνεται φωτεινό, ένας αληθινός παράδεισος στη Γη των Κυθήρων. Τώρα μέσα στην αβυσσαλέα ψυχή της Ωραίας Ελένης θα αναπλασθεί το τέλειο ιδανικό καταφύγιο του αιώνιου μεγάλου ιδεατού Θείου Έρωτα για τον σύντροφό της Μενέλαο, που τώρα τον ξαναβρίσκει, για την εγκαταλλειμένη τόσα χρόνια κόρη της Ερμιόνη, που είχε εγκαταλείψει και τώρα έχει εισέλθει στην ιερή ώρα του γάμου, ακόμα για τους ανθρώπους που τόσο την είχαν αγαπήσει όταν ήταν Βασίλισσά τους, για την Πατρίδα και για την Πανανθρώπινη έννοια της αληθινής αγάπης, που όλοι οι άνθρωποι στοχάζονται, ονειρεύονται, αγωνίζονται και εκτίθενται στον κάθε κίνδυνο, προκειμένου να βρουν την ευτυχία και τη χαρά μέσα στον έρωτα, να ελπίζουν δε η ευτυχία τους ή η δυστυχία τους να μην είναι «μοιρογραμμένες» στον «Ουρανό» από τους αθανάτους!!. Β. «Η ευτυχής αδιαφορία των Αθανάτων» Η ευτυχία ή η δυστυχία των ανθρώπων ας είναι το απαύγασμα της θέλησης των ιδίων, οι οποίοι ελεύθεροι από τις αποφάσεις των Θεών, να φτιάξουν τους νόμους και τους θεσμούς τους σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα και με οδηγό το άσβεστο φως της συνείδησής τους. Έτσι θα φωτίζονται τα σκοτεινά σημεία της ψυχής τους, αφού θα τα λούζει το άπλετο φως της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Γιατί όταν τους ανθρώπους τους ελευθερώσει η αρετή, τότε και τον έρωτα θα αισθανθούν με ασφάλεια και ολόφωτη θα είναι η συνείδησή τους απαλλαγμένη από τον καταστρεπτικό ρόλο της θείας παρέμβασης των αθανάτων στην ανθρώπινη ζωή τους. Οι στιγμές εκείνες για την Ωραία Ελένη ήταν οι στιγμές της εσωτερικής αλλαγής, της μεταστροφής, της ταπείνωσης, της αληθινής μετάνοιας και της λύτρωσης, ομοίας με εκείνης ακριβώς που αισθάνθηκε, δέκα αιώνες αργότερα, ο ληστής επάνω στο Σταυρό ο οποίος αποτεινόμενος στον Συσταυρωμένο Πάσχοντα Θεάνθρωπο τον παρακάλεσε: «Μνήσθητι μου Κύριε όταν έλθεις εν τη Βασιλεία σου». Εκείνες τις στιγμές της ΕΝΟΡΑΣΗΣ που πέρασαν αστραπιαία από εμπρός της ένας ολόκληρος ιδεατός κόσμος, είχε συντελεσθεί στην ψυχή της Ελένης και αυτό ήταν ένα τρισυπόστατο μεγάλο θαύμα γιατί α) ο Μενέλαος προσπαθώντας να συνέλθει από το ψυχικό shock, του πέφτει από το χέρι κατά Γης, το φονικό ξίφος, με το οποίο θα ξέπλενε την ντροπή, β) ο έξαλλος Μενέλαος, αυτός που μόλις προ ολίγων δευτερολέπτων «έβραζε» γεμάτος οργή προς την άπιστη μοιχαλίδα, τώρα αισθάνεται στη θέα του «φυλαχτού της φιλοπροσωπίδας» που κρέμεται στη μεσοστήθια πτυχή της Ελένης, ένα θεϊκό πλησίασμα που του απάλυνε τη σκληρή και μαυρισμένη από το μίσος ψυχή του. Ο Μενέλαος, αυτομάτως, με συγκινητική λεπτότητα της πιάνει τρυφερά τον καρπό του χεριού της, σαν Βασιλική ένδειξη μεγαλοψυχίας, ότι την συγχωρεί, και γ) και το σπουδαιότατο, τη στιγμή εκείνη νοερώς τα ιερά Κύθηρα αποκτούν τη δεύτερη Θεά τους, την Ωραία Ελένη. Την «Ελένη» όχι πλέον Αυτή της Σπάρτης, ούτε της Τροίας της «Τρανής Νεράιδας», αλλά την πολυμετανοιωμένη και «υιοθετημένη στις καρδιές των Κυθηρίων» Ελένη ώστε να θεοποιηθεί στα Κύθηρα πρώτη. Αυτή είναι ακριβώς η Θεά που τώρα ενσαρκώνεται στην υπόσταση της ίδιας της Ελένης και παίρνει τη θέση που της ανήκει σαν μία Νέα Ελληνίδα Διαχρονική Θεά που θα στέκει δίπλα στην επίσης Ελληνίδα Αναδυομένη Κυθερεία Αφροδίτη (Εικ.116) Ο τρίμηνος εξαγνισμός με φιλανθρωπική εργασία που της είχαν επιβάλει τα Δίδυμα αδέλφια της, ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης, απέβη επωφελής και δημιουργικός για τα Κύθηρα. Η Ωραία Ελένη με τις άοκνες φροντίδες της προς τα έκθετα θήλεα νεογνά κατόρθωσε να τα διασώσει και ανεδείχθη η πρώτη εμπειρική Νεογνολόγος-Παιδογιάτρισσα. Δικαίως δε οι ευσεβείς Κυθήριοι πρώτοι αυτοί την θεοποίησαν ως προστάτιδα των μικρών παιδιών, από τον 8ο αιώνα π.χ. μέχρι τον 3ο αιώνα μ.χ. Αργότερα, κατά τα Βυζαντινά και τα Μεταβυζαντινά χρόνια τη «σκυτάλη» από την Ωραία Ελένη πήρε η Σεβάσμια Αυγούστα Αγία Ελένη, Μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Γ. Οι νέες περιπέτειες του Μενελάου για να ιαθεί από την κατάθλιψή της η Ωραία Ελένη. Η φημισμένη ιατρομάγισσα Πολυδάμνα με το θαυματουργό νηπενθές. Ο Μενέλαος αυτομάτως εμπρός του είδε την οικτρά ψυχική της κατάσταση και αυτομάτως έπαψε να τη θεωρεί ένοχη για εκείνη την πράξη της. Τονίζει δε σ αυτήν ότι ο μόνος υπεύθυνος ήταν ο Πάρης απέναντί του που έκανε κατάχρηση της φιλοξενίας, που εθεωρείτο για τον Μενέλαο βαρύτατο αμάρτημα και από εκείνο της αρπαγής της Ελένης και της μοιχείας. Κατά τη γνώμη του ο Μενέλαος έφερε βαρέως την ασέβεια του Πάρη προς τα έθιμα της φιλοξενίας. Ο Μενέλαος για την φιλοξενία εξέφραζε και τη γενική αντίληψη όλων των Ελλήνων. Άρα το μεγαλύτερο αδίκημα που έκανε ο Πάρης ήταν η κατάχρηση της φιλοξενίας και όχι η αρπαγή της Ελένης ή η μοιχεία. Παρ ότι για τους περισσότερους Έλληνες της Ομηρικής εποχής, η συζυγική απιστία δεν θεωρείτο ότι ήταν αναγκαστικά το μέγιστο αδίκημα ώστε να επισύρει τη θανατική καταδίκη στην Ελένη. Παρά ταύτα όμως, η κοινωνία των Λακώνων είχε διαμορφώσει ίδιους κανόνες, ήθη και έθιμα που διέφεραν σε πολλά σημεία από αυτά των λοιπών Ελλήνων. 173

19 Η συζυγική απιστία για τον λαό των Λακεδαιμονίων ασφαλώς θα επέσυρε εις βάρος της Ελένης τα «αίσχεα» και τα «ονείδεα» και θα είχε εξεγείρει την τοπική κοινωνία προκαλώντας έντονες επικρίσεις. Η τοπική κοινωνία των Λακώνων, από τους αρχαιοτάτους χρόνους μέχρι και προ ολίγων δεκαετιών, παρέμεινε μονολιθικά προσκολλημένη στις αυστηρές αρχές της συζυγίας και της οικογένειας. Την πανέμορφη βασίλισσα της Σπάρτης, την Ωραία Ελένη, σύζυγο του πολέμαρχου Μενέλαου, η οποία με τη θέλησή της εγκατέλειψε το σύζυγό της και τώρα μετανιώνει, δεν θα τη συγχωρούσαν εύκολα. Η γνώμη που διατυπώσαμε στην αρχή της μελέτης μας ότι η ψυχολογική κατάσταση της Ωραίας Ελένης είχε εκδηλωθεί στην αρχή ως μία ασαφής και άμβληχρα μορφή σωματοψυχικού μεταμορφισμού σε συνδυασμό με το σύνδρομο του Σωσίου με τη Θεά Αφροδίτη, τα δέκα αυτά χρόνια σε μια πολιορκημένη πόλη και σε ένα ξένο περιβάλλον μετέπεσε βαθμηδόν και κατ ολίγον σε μια βαριάς μορφής κατάθλιψη που τελικά την οδήγησε μετά την άλωση του Ιλίου στην οκτάχρονη περιπέτεια, αναζητώντας θεραπεία σε κέντρα της Ανατολής και στην Αίγυπτο. Ο ατυχής Μενέλαος, όταν του έπεσε από το χέρι το εγχειρίδιο με το οποίο είχε αποφασίσει να τη δολοφονήσει (με την έντονη προς τούτο προτροπή των Αχαιών πολεμιστών) μετά την παράδοσή της, διέγνωσε ορθά, ότι είχε μπροστά του ένα άψυχο είδωλο της Ελένης, άβουλο και άτονο. Δεν ήταν η Ελένη που γνώριζε αλλά η σκιά της, το απόκοσμο είδωλό της δηλ. μια απαθής αγνώριστη πρώην σύζυγός του, μια βασίλισσα βαριά άρρωστη που ζούσε στον κόσμο της. Ο Μενέλαος από τότε, την γύριζε για να τη θεραπεύσει οχτώ ολόκληρα χρόνια, σε πόλεις και εμπειρικά θεραπευτήρια-ναούς της Ανατολής. Ο Μενέλαος, τα επόμενα οκτώ χρόνια προκειμένου να θεραπεύσει την Ελένη από την κατάθλιψη, είχε μεταβεί σε πόλεις και εμπειρικά θεραπευτήρια-ναούς της Ανατολής και της Αιγύπτου. Οι περισσότεροι μάγοι θεραπευτές συνιστούσαν απασχόληση και εργασιοθεραπεία. Έτσι λ.χ. κατά μία παράδοση η Ελένη παρέμεινε στη Φοινίκη τρία χρόνια ασχολούμενη με την υφαντουργία. Τέλος, ο Μενέλαος στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει την ψυχική υγεία της συζύγου του Ελένης έφθασε στη μακρινή Θήβα της Άνω Αιγύπτου, την ξακουστή πόλη με τους περισσότερους Μάγους-Θεραπευτές, όπου ο καθένας ήταν ειδικευμένος για την ίαση μόνος μίας νόσου. Η θεαματική όμως βελτίωση της ψυχικής υγείας της Ωραίας Ελένης επετεύχθη από την ιατρομάγισσα Πολυδάμνα, η οποία ήταν φημισμένη για την θεραπεία των ψυχικών παθήσεων. Φαίνεται ότι η Πολυδάμνα έθεσε την ορθή διάγνωση της «αντιδραστικής μελαγχολίας» και της χορήγησε ένα μυστικό φάρμακο ιδικής της σύνθεσης, το «νηπενθές» δηλ. ένα φάρμακο που διώχνει τη λύπη και φέρνει αλυπία (νη-πένθος). Η Πολυδάμνα, κατά τον Όμηρο (Οδυσσ. δ.220), παρασκεύαζε το «νηπενθές τ άχολον τε, κακών επίληθον απάντων». Την Πολυδάμνα την αποκαλούσαν ή την προσφωνούσαν με τον τίτλο «Naubmakit» = Κυρά της ασφάλειας και προστασίας. Στην αρχαία Αιγυπτιακή γραφή μετά την αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών γράφεται = Ph-armakit = μέσο ασφαλές δηλ. παρασκεύασμα αποτελεσματικό χωρίς παρενέργειες. Από εδώ οι Έλληνες πήραν τη λέξη φάρμακο ph-ar-makit. Κατά τη γνώμη μας, πιθανόν το «νηπενθές» να ήταν τριμμένο χασίς (όπιο) με τριμμένες ρίζες μαύρου Ελλεβόρου και λειοτρυβιμένων μήλων Μανδραγόρου. Η σταθεροποίηση της ψυχοπαθολογικής κατάστασης της Ωραίας Ελένης επέτρεψε σ αυτήν και στον Μενέλαο να επιστρέψουν στην πατρίδα τους τη Σπάρτη (Εικ.117). Η Ερμιόνη, η μονάκριβη κόρη του Μενελάου και της Ωραίας Ελένης, είχε ενηλικιωθεί και ήταν περίφημη για την ομορφιά της, που ο Όμηρος την παραβάλλει με τη Θεά Αφροδίτη. Όταν η μητέρα της έφυγε με τον Πάρη στην Τροία, η Ερμιόνη ήταν νήπιο πέντε ετών και κατ άλλους κοριτσάκι εννέα ετών. Λίγο πριν οι Αχαιοί κυριεύσουν την Τροία, ο πατέρας της την αρραβώνιασε με το γιο του Αχιλλέα Νεοπτόλεμο. Οι αρραβώνες στην παιδική ηλικία κατά τη Μυκηναϊκή εποχή ήταν έθος, όπως και κατά την Οθωμανική κυριαρχία. Στην πρώτη περίπτωση, λόγω της αβεβαιότητας για την επιστροφή από τον πόλεμο του προστάτου γεννήτορα και στη δεύτερη περίπτωση ένεκα του φόβου αρπαγής από τους Οθωμανούς. Με τον γυρισμό της Ελένης και του Μενέλαου στην πατρίδα τους έγινε και ο γάμος της Ερμιόνης με μεγάλη λαμπρότητα στη Σπάρτη. Στο γάμο παρέστη τυχαία και ο εικοσάχρονος Τηλέμαχος, ο οποίος είχε φθάσει στη Σπάρτη για να μάθει περί της τύχης του αγνοουμένου πατέρα του Οδυσσέα. Ο Τηλέμαχος, ο γιος του Οδυσσέα και της Πηνελόπης, όταν έγινε η εκστρατεία των Ελλήνων εναντίον της Τροίας ήταν βρέφος. Παρά τη γενική χαρά όλων, η Ελένη ήταν μάλλον απαθής ως βασίλισσα και ενώ έπρεπε να έχει το γενικό πρόσταγμα για το γάμο της κόρης της αυτή απαθώς έγνεθε με αργυρό σφοντύλι. Σε κάποια στιγμή, άρχισε να διηγείται επεισόδια-κατορθώματα για τον πατέρα του Τηλεμάχου, τον Οδυσσέα. Στο μέσον της διήγησης άρχισε να κλαίει. Τότε άρχισαν όλοι να κλαίνε από τη συγκίνηση. Επειδή αυτό άλλαξε την ατμόσφαιρα, η Ωραία Ελένη με τρόπο έριξε στο κρασί όλων νυπενθές και σε λίγο όλοι ησύχασαν. Όταν μετά λίγα χρόνια πέθανε ο Μενέλαος, η Ωραία Ελένη ήταν ήδη στην κλιμακτήριο και είχε υποτροπές της κατάθλιψής της. Έβλεπε παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις, δήθεν ότι ήταν παντρεμένη με τον ήδη πεθαμένο από χρόνια ήρωα Αχιλλέα και έμεναν στο νησί Λεύκη του Ευξείνου Πόντου ή στο νησί των Μακάρων, τη σημερινή Κρήτη, και μάλιστα ότι είχε δήθεν αποκτήσει μαζί του και ένα γιο, τον Ευφορίωνα. Ο νόθος γιος του Μενελάου 174

20 από τη Σύνγκυρια δούλη Πιερίδα, ο Μεγαπένθης, που τον βάφτισε ο Μενέλαος έτσι γιατί θα του έβγαζε το μέγα πένθος που του είχε προξενήσει η γέννηση της Ερμιόνης, μαζί με τον άλλο νόθο γιο του Μενέλαου, τον Νικόστρατο, εξεδίωξαν την Ελένη, η οποία κατά μία παράδοση κατέφυγε στη Ρόδο και ζήτησε άσυλο πλησίον της παιδικής της φίλης Πολυξόης. Σύμφωνα με την πρώτη σχετική παράδοση, η Πολυξόη, η οποία την εδέχθη με φειδωλές φιλοφρονήσεις γιατί ήταν οργισμένη, επειδή την θεωρούσε ως αιτία του Τρωικού Πολέμου και ένοχη για τον θάνατο του ανδρός της Τληπολέμου στην Τροία. Η Πολυξόη παρεκίνησε τις δύο θεραπαινίδες της να μεταμορφωθούν σε Ερινύες και να πνίξουν την Ελένη την ώρα που έκανε το λουτρό της. Η Ωραία Ελένη κατόρθωσε να διαφύγει, αλλά απελπισμένη και με βαθιά απογοήτευση κατέληξε στην αυτοχειρία, απαγχονισθείσα από μία πλάτανο. Γ. Ελένη η Δενδρίτις Κατά τη δεύτερη όμως παράδοση η οποία φαίνεται να ήταν η πλέον αποδεκτή και διαδεδομένη, αναφέρεται ότι η Ωραία Ελένη προσελήφθη επισήμως στο ναό της Σελήνης στη Ρόδο ως Ιέρεια. Οι Ρόδιοι είχαν κτίσει ένα μεγαλοπρεπή ναό στον θεό Ήλιο, παραπλεύρως στον προϋπάρχοντα αρχαίο μικρό ναό της αδελφής του Σελήνης, δίπλα σε μια αιωνόβια πλάτανο. Η λατρεία της Σελήνης Δενδρίτιδας ήταν από καιρό σε παρακμή. Ο Ιερέας του ναού του Ηλίου προκειμένου να αναβιώσει τη Σελήνη Δενδρίτιδα, προσέλαβε ως Ιέρεια την Ωραία Ελένη η οποία είχε επταετή πείρα υπηρεσίας στο ναό της Σελήνης της Θεράπνης. Σεβάσμια πλέον, η Ελένη ανέλαβε να αναβιώσει τη διδασκαλία της παλαιάς Σελήνης Δενδρίτιδας. Έτσι η Ωραία Ελένη ασχολήθηκε επίσημα με τη διδασκαλία της μύησης των νέων κοριτσιών που βρίσκονταν στην εφηβεία. Τότε το κάθε κορίτσι μετά την τρίτη έμμηνο ρήση του όφειλε να κρεμάσει την πάνινη κούκλα του σε ένα κλαδί της πλατάνου και να προμηθευτεί ρόκα και αδράχτι. Η Ωραία Ελένη έχαιρε μεγάλου σεβασμού από τις έφηβες γιατί τις δίδασκε για την υγιεινή, για τη φροντίδα του σώματος και της ψυχής. Τα μυητικά της μαθήματα είχαν ως κεντρική ιδέα «οι νέες κοπέλες να φροντίζουν πάντα να προνοούν στη ζωή τους για να μη μετανοούν». Επειδή ανεβίωσε την παλιά λατρεία στη Ρόδο της Θεάς Σελήνης, που και αυτή ήταν γονιμική αλλά κυρίως ήταν μύηση στη σωματική καθαριότητα, στην παρακείμενη πηγή. Γι αυτό μετά το θάνατο της Ελένης, η οποία είχε συμπληρώσει τη λατρεία και προς την ψυχική υγιεινή, ετιμάτο ως Ελένη Δενδρίτις, τα δε ψυχοσωματικά δρώμενα τα ονόμασαν «Ελενοφόρεια», επειδή συνήθως δίδασκε φυσιολατρικά κάτω από την αιωνόβια ιερή πλάτανο του ναού. Η πλάτανος αυτή ήταν η τρίτη στον Κόσμο αειθαλής πλάτανος. Η πρώτη μυθολογείτο στην Γόρτυνα της Κρήτης, η δεύτερη στη Φοινίκη και η τρίτη στη Ρόδο. Γνωστού όντως ότι και τα δύο γένη πλατάνων που υπάρχουν στον κόσμο, τόσο η Ανατολική όσο και η Δυτική, είναι φυλλοβόλα δένδρα. Πιθανόν η ιερή πλάτανος του Ναού της Σελήνης στη Ρόδο να ήταν κάποιο άλλο συγγενές δένδρο. Παρά ταύτα, έχει επιβιώσει στη Ρόδο ότι η πλάτανος αυτή της Ελένης υπήρξε μακρόβιος για πολλούς αιώνες, όπως λ.χ. η πλάτανος του Ιπποκράτη στην Κω ή του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου στην Εύβοια ή της Αγίας Λαύρας στα Καλάβρυτα. Υπήρχε η παράδοση, για πολλούς αιώνες να πηγαίνουν τα νέα κορίτσια κάτω από την πλάτανο να ακούνε το θρόισμα της «Ελεναΐδας πλατάνου» και να γίνεται το θρόισμα τραγούδι της αθάνατης μνήμης της Ωραίας Ελένης. Στο πλατάνι αυτό κατέφευγαν οι ερωτευμένοι γιατί τους κάλυπτε η πυκνή φυλλωσιά των κλαδιών του. Έχει δε επιβιώσει και το σχετικό δίστιχο. «Ο πλάτανος θέλει νερό κ η λεύκα θέλει αγέρα και το κορίτσι φίλημα τη νύχτα και τη μέρα» Επιπλέον της λατρείας της στη Ρόδο, ο ευσεβής και ευγνώμων λαός των Κυθήρων και οι συμπατριώτες της Λα- 175

ΠΕΤΡΑΚΗ ΒΙΚΥ Β 2 ΣΧ. ΕΤΟΣ

ΠΕΤΡΑΚΗ ΒΙΚΥ Β 2 ΣΧ. ΕΤΟΣ ΠΕΤΡΑΚΗ ΒΙΚΥ Β 2 ΣΧ. ΕΤΟΣ 2011-12 Η Ανδρομάχη στη Ραψωδία Ζ παρουσιάζεται στις Σκαιές Πύλες με το γιο της να ψάχνουν για τον Έκτορα. Η Ανδρομάχη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί καλή μητέρα μιας και αγωνιά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΗΝΙΚΑ. Η ιστορία διαδραματίζεται έξω από το σπίτι της Μήδειας στην Κόρινθο. Άρα σκηνικό θα είναι η πρόσοψη του σπιτιού.

ΣΚΗΝΙΚΑ. Η ιστορία διαδραματίζεται έξω από το σπίτι της Μήδειας στην Κόρινθο. Άρα σκηνικό θα είναι η πρόσοψη του σπιτιού. ΜΗΔΕΙΑ -ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Η τραγωδία ξεκινάει με την παραμάνα να εξιστορεί τα βάσανα της Μήδειας το πως απαρνήθηκε σπίτι και οικογένεια για να ακολουθήσει τον Ιάσονα που τώρα τους παράτησε για την

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΘEΜΑ: Μονογραφία μίας αντρικής και μίας γυναικείας προσωπικότητας που ξεχωρίσατε στην Ιλιάδα.

ΘEΜΑ: Μονογραφία μίας αντρικής και μίας γυναικείας προσωπικότητας που ξεχωρίσατε στην Ιλιάδα. EΡΓΑΣIΑ ΙΛΙAΔΑΣ ΘEΜΑ: Μονογραφία μίας αντρικής και μίας γυναικείας προσωπικότητας που ξεχωρίσατε στην Ιλιάδα. ΑΝΔΡΟΜAΧΗ Η Ανδρομάχη ήταν κόρη του Ηετίωνα, βασιλιά της «Υποπλακίης Θήβης», όπως την ονομάζει

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα

Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα Η Ιφιγένεια στην Αυλίδα Περιεχόμενο τραγωδίας Η τραγωδία διαδραματίζεται στην Αυλίδα, τόπος διαμονής των Ελλήνων μέχρι να βρουν τρόπο για να πάνε στην Τροία. Τη λύση την δίνει ο μάντης Κάλχας στον Βασιλιά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. 1 Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. Κάποτε, στην αρχαία Εποχή, στην Αθήνα υπήρχε ευημερία σημαντική, κανένας άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ( ΣΤΙΧΟΙ 1-13) 1.Να χαρακτηρίσετε τον Οδυσσέα με βάση τους στίχους 1-13, αιτιολογώντας σύντομα κάθε χαρακτηρισμό σας

Ερωτήσεις ( ΣΤΙΧΟΙ 1-13) 1.Να χαρακτηρίσετε τον Οδυσσέα με βάση τους στίχους 1-13, αιτιολογώντας σύντομα κάθε χαρακτηρισμό σας ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΗΛΕΜΑΧΕΙΑ Ραψωδία α Προοίμιο(στίχοι 1-25) ΔΟΜΗ Στην Οδύσσεια διακρίνουμε δύο προοίμια: α προοίμιο ( κυρίως προοίμιο ή προοίμιο του ποιητή) στίχοι 1-13 β προοίμιο( το προοίμιο της Μούσας )

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα

Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα. Η γυναίκα στην Ιλιάδα ως μητέρα Διαθεματική Εργασία στην Ιλιάδα Θέμα : Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στην Ιλιάδα (με βάση τις ραψωδίες που διδαχτήκαμε). Η γυναίκα μέσα στην Ιλιάδα εμφανίζεται ως μητέρα, σύντροφος, σύζυγος, ως πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ακαδημαϊκή χρονιά αρχίζει σε μια δύσκολη για τη χώρα μας

Η νέα ακαδημαϊκή χρονιά αρχίζει σε μια δύσκολη για τη χώρα μας Η νέα ακαδημαϊκή χρονιά 2012-2013 αρχίζει σε μια δύσκολη για τη χώρα μας περίοδο λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης, που έχει δημιουργήσει πολλά οικονομικά αλλά και ψυχολογικά προβλήματα. Όμως, το έργο του

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν διάφορα και σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι ο πόλεμος που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη νερού, φαγητού και ιατρικής περίθαλψης και το χειρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου Ημερομηνία 20/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://agrinio-life.gr/ Ιουλία Ιωάννου http://bit.ly/1skxbmb Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου 42 Views November

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΝΝΑ ΣΕΧΟΥ- ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : Α4 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 13 ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ογάµος Ο γάμος στη Σπάρτη ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ ΤΟ 56% ΤΩΝ ΘΕΡΑΠΟΝΤΩΝ ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΕΙ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η δημιουργία του ανθρώπου Η δημιουργία του ανθρώπου Στο τέλος της έκτης ημέρας, ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο, ο οποίος υπήρξε το τελευταίο και το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ψηφιδωτό από το Μονρεάλε της Σικελίας, 13ος αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Kangourou Greek Competition 2014

Kangourou Greek Competition 2014 Thales Foundation Cyprus P.O. Box 28959, CY2084 Acropolis, Nicosia, Cyprus Kangourou Greek Competition 2014 Level 3 4 Γ - Δ Δημοτικού 15 Νοεμβρίου/November 2014 10:00 11:15 Ερωτήσεις 1 12 = 3 βαθμοί η

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές Ενότητα 1 Σελίδα 1 Διάλογος 1: Αρχική επικοινωνία με την οικογένεια για πρόσληψη Διάλογος 2: Προετοιμασία υποδοχής ασθενούς Διάλογος 3: Η επικοινωνία με τον ασθενή Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΡΑΒΙΔΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Τ.Ε ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Γ.Ν.ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΧΑΝΔΟΛΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Τ.Ε ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Γ.Ν.ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΧΝΟΥΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Πριν τον θάνατό του ο Νίκος Καζαντζάκης είχε ζητήσει να τοποθετηθεί στο μνήμα του η επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα, Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος».

Πριν τον θάνατό του ο Νίκος Καζαντζάκης είχε ζητήσει να τοποθετηθεί στο μνήμα του η επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα, Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος». Πριν τον θάνατό του ο Νίκος Καζαντζάκης είχε ζητήσει να τοποθετηθεί στο μνήμα του η επιγραφή «Δεν ελπίζω τίποτα, Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος». Τι εννοούσε όμως με την φράση αυτή; Είναι κακό να ελπίζουμε;

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review Ημερομηνία 20/7/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.culture21century.gr/ Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/07/belinda-alexandra-book-review.html ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί; Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια Εισαγωγική Παρουσίαση από την υπεύθυνη καθηγήτρια. Με το παραπάνω θέμα ασχολήθηκαν κατά

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Ελένη Γερουλάνου O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Με οδηγό τα κυκλαδικά ειδώλια εικονογράφηση Φίλιππος Φωτιάδης Τα συναισθήματα, όπως η χαρά, ο θαυμασμός, ο φόβος, η αμηχανία, είναι έννοιες που

Διαβάστε περισσότερα

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού.

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού. Το βιβλίο του Βαγγέλη Ηλιόπουλου "Η Μεσόγειος είμαι εγώ και δεν είμαι πια εδώ" επιλέχθηκε για να αποτελέσει τη βάση για το θεατρικό δρώμενο, που θα αποτελέσει την παρουσίαση της Ερευνητικής Εργασίας :

Διαβάστε περισσότερα

Επιλόχειος κατάθλιψη

Επιλόχειος κατάθλιψη ΕΠΙΛΟΧΕΙΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Επιλόχειος κατάθλιψη «Γιατί νιώθω έτσι; Τι μου συμβαίνει;» Είναι η σκέψη που, πολύ συχνά, βασανίζει τη νέα μαμά, η οποία λίγες μέρες μετά τη γέννηση του μωρού της αρχίζει να έχει κακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Γυρίζω σελίδα... στη Χαμηλή αυτοεκτίμηση Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ.... 13. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 15 Αυτό το ταξίδι θα το κάνω μόνος ή με βοήθεια;... 15 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου Ενότητα 18η «Η ειλικρίνεια ανταμείβεται» Εισαγωγικά σχόλια

Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου Ενότητα 18η «Η ειλικρίνεια ανταμείβεται» Εισαγωγικά σχόλια Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου Ενότητα 18 η «Η ειλικρίνεια ανταμείβεται» Εισαγωγικά σχόλια (Για το συγγραφέα βλέπε εισαγωγικά σχόλια ενότητας 6) Το συγκεκριμένο απόσπασμα αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα πολύτιμα πετράδια του θεϊκού Μου στέμματος

Τα πολύτιμα πετράδια του θεϊκού Μου στέμματος Τα πολύτιμα πετράδια του θεϊκού Μου στέμματος Πρόλογος Αυτά φωνάζει και λέει συνέχεια ο μοναδικός πραγματικός Πατέρας όλου του κόσμου, ο ουράνιος Θεός μας. Λέει σ όλο τον κόσμο, σε όλα τα παιδιά Του: «Αφήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα