ΠΑΡΑΓΩΓΗ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΜΕΣΩ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΜΕ ΟΞΕΙ ΙΚΟΥΣ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΧΑΛΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΑΓΩΓΗ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΜΕΣΩ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΜΕ ΟΞΕΙ ΙΚΟΥΣ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΧΑΛΚΟΥ"

Transcript

1 ΠΑΡΑΓΩΓΗ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΜΕΣΩ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΜΕ ΟΞΕΙ ΙΚΟΥΣ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΧΑΛΚΟΥ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Υποβληθείσα στο Τµήµα Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών υπό της ΙΩΑΝΝΑΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Για την απόκτηση του τίτλου της ιδάκτορος του Πανεπιστηµίου Πατρών Πάτρα, Μάϊος 2008

2

3

4

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Κατάλυσης του Ερευνητικού Ινστιτούτου Χηµικής Μηχανικής και Χηµικών ιεργασιών Υψηλής Θερµοκρασίας (ΙΤΕ/ΕΙ- ΧΗΜΥΘ), στα πλαίσια Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών του Τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών. Μέσα από αυτές τις γραµµές θα ήθελα να ευχαριστήσω την Τριµελή Εξεταστική Επιτροπή, µε µέλη τους κ.κ. Π. Κουτσούκο, (επιβλέποντα) καθηγητή του Τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών, Ξ. Βερύκιο, καθηγητή του Τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών και Θ. Ιωαννίδη, ερευνητή Α του ΙΤΕ/ΕΙΧΗΜΥΘ, για την ευγένεια µε την οποία δέχθηκαν να επιβλέψουν την παρούσα διατριβή αλλά και τις πολύτιµες συµβουλές τους κατά τη διάρκεια της εκπόνησής της. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους κ.κ. Κ. Βαγενά, καθηγητή του Τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών, Χ. Κορδούλη, καθηγητή του Τµήµατος Χηµείας του Πανεπιστηµίου Πατρών, Σ. Νεοφυτίδη, ερευνητή Α του ΙΤΕ/ΕΙΧΗΜΥΘ και. Κονταρίδη, επίκουρο καθηγητή του Τµήµατος Χηµικών Μηχανικών του Πανεπιστηµίου Πατρών, για την προθυµία που έδειξαν να συµµετάσχουν στην Επταµελή Εξεταστική Επιτροπή. Ξεχωριστές, θερµές ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω στον ερευνητή Α κ. Θεόφιλο Ιωαννίδη για την ανάθεση της παρούσας εργασίας, για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε από την πρώτη κιόλας στιγµή, (ακόµη και κατά την εκπόνηση της διπλωµατικής µου εργασίας), αλλά και για την καθοδήγησή του όλα αυτά τα χρόνια. Αναµφίβολα, είχαµε µια άψογη συνεργασία και η επιστηµονική βοήθεια που µου προσέφερε ήταν πολύ σηµαντική. Επίσης, ευχαριστώ ιδιαίτερα τους ερευνητές κ. Στυλιανό Νεοφυτίδη και κα. Ελίνα Σιώκου για τις πολύτιµες συµβουλές τους και τη βοήθεια που µου παρείχαν σε όλους τους τοµείς κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της παρούσας εργασίας. Πρέπει, φυσικά, να ευχαριστήσω το ΙΤΕ/ΕΙΧΗΜΥΘ για την οικονοµική υποστήριξη της διδακτορικής διατριβής, καθώς και το τεχνικό και διοικητικό του προσωπικό για την άψογη συνεργασία τους. Θερµές ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω στους συνεργάτες από το εργαστήριο και κυρίως φίλους, Βεγγέλη Οικονοµόπουλο, ηµήτρη εληµάρη, Κατερίνα Κατερινοπούλου και Σοφία Μακρυγιάννη για τη βοήθεια και φιλία τους όλα αυτά τα χρόνια. Επίσης ευχαριστώ όλους i

6 τους µεταπτυχιακούς φοιτητές και µεταδιδακτορικούς ερευνητές του Εργαστηρίου Κατάλυσης του ΙΤΕ/ΕΙΧΗΜΥΘ για την ευχάριστη συνεργασία µας. Θα ήθελα να εκφράσω την ευγνωµοσύνη µου προς τους γονείς µου, Κώστα και Ελένη, που µε την αµέριστη συµπαράστασή τους µε στήριξαν και µε βοήθησαν να επιτύχω το στόχο µου. Ελπίζω να τους έχω κάνει περήφανους και ως µια µικρή ανταπόδοση για όλα όσα έχουν κάνει για µένα τους αφιερώνω αυτή τη διδακτορική διατριβή. Επίσης, ευχαριστώ τον αδερφό µου Φάνη, που όποτε τον χρειάστηκα ήταν δίπλα µου. Τέλος ξεχωριστές ευχαριστίες ανήκουν στο σύζυγό µου, ρ. Γιώργο Αυγουρόπουλο, που η γνωριµία µας στάθηκε η αφορµή να εισχωρήσω στον κόσµο της κατάλυσης. Τον ευχαριστώ για τη συνεργασία του και την καθοδήγησή του, η οποία υπήρξε πολύτιµη για την ολοκλήρωση της διατριβής µου, αλλά και την υποµονή και συµπαράστασή του σε κάθε στιγµή. Γιάννα Παπαβασιλείου ii

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αυξανόµενη ζήτηση για ενέργεια, η διαρκής άνοδος της τιµής του πετρελαίου και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της µετατροπής των ορυκτών καυσίµων σε ενέργεια, είναι τρεις από τους παράγοντες που ωθούν στην ανάπτυξη ενεργειακών τεχνολογιών οι οποίες να είναι αποδοτικές, αειφόρες και να έχουν ελάχιστες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι κυψελίδες καυσίµου, είναι µία πολλά υποσχόµενη λύση, καθώς είναι «περιβαλλοντικά καθαρές» και µε υψηλό δείκτη απόδοσης. Το ιδανικό για αυτές καύσιµο είναι το υδρογόνο, το οποίο µπορεί να παραχθεί µέσω ανα- µόρφωσης υδρογονανθράκων. Η µεθανόλη είναι ένας από τους σηµαντικότερους φορείς υδρογόνου, λόγω της υψηλής της ενεργειακής πυκνότητας, της διαθεσιµότητάς της, του ασφαλούς χειρισµού/αποθήκευσης, των σχετικά χαµηλών θερµοκρασιών αναµόρφωσης και της παραγωγής µικρών συγκεντρώσεων CO. Στην παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάστηκαν οι καταλυτικές ιδιότητες τριών διαφορετικών συστηµάτων βασιζόµενων σε καταλύτες χαλκού: CuO-CeO 2, τροποποιηµένων καταλυτών CuO-CeO 2 και Cu-Mn-O για την (συνδυασµένη) αναµόρφωση της µεθανόλης ((combined) steam reforming of methanol, (C)SRM). Επιπλέον, εξετάστηκαν για τις ίδιες αντιδράσεις, τα βέλτιστα δείγµατα των καταλυτών CuO-CeO 2 και Cu-Mn-O υποστηριγµένων σε µεταλλικούς αφρούς Al. Όλοι οι καταλύτες παρασκευάστηκαν µε τη µέθοδο της καύσης. Σε όλες τις περιπτώσεις εξετάστηκαν τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά των καταλυτών, καθώς και οι καταλυτικές τους ιδιότητες. Επιπλέον, πραγµατοποιήθηκαν κινητικές µελέτες στο βέλτιστο δείγµα Cu-Mn-O ενώ εφαρµόστηκε η τεχνική SSITKA σε επιλεγµένα δείγµατα, µε σκοπό να ληφθούν πληροφορίες σχετικά µε το µηχανισµό της αντίδρασης. Το µέγεθος κρυσταλλιτών της δηµήτριας καθώς και η ειδική επιφάνεια των καταλυτών CuO-CeO 2, βρέθηκε ότι εξαρτώνται από τις παραµέτρους σύνθεσης, και συγκεκριµένα από τη διάρκεια της αυτανάφλεξης. Τα αποτελέσµατα αυτά βρίσκονται σε συµφωνία µε την καταλυτική συµπεριφορά για την αναµόρφωση της µεθανόλης. Οι καταλύτες CuO-CeO 2 είναι ενεργοί και για τις δύο αντιδράσεις: SRM και CSRM. Ο βέλτιστος καταλύτης παρασκευάστηκε µε ατοµικό λόγο Cu/(Cu+Ce) ίσο µε Η υψηλότερη µετατροπή της µεθανόλης στην περίπτωση της αυτόθερ- µης αναµόρφωσης µπορεί να αποδοθεί σε πιο αποτελεσµατική µεταφορά της θερµότητας στην καταλυτική κλίνη, καθώς η θερµότητα παράγεται επί τόπου από καύση µέρους της τροφοδοτού- µενης µεθανόλης. Στους τροποποιηµένους καταλύτες CuO-CeO 2, τουλάχιστον µέρος του τροποποιητή εισχωρεί στο πλέγµα της δηµήτριας, οδηγώντας στο σχηµατισµό στερεού διαλύµατος. Αυτό είχε iii

8 ως αποτέλεσµα να επηρεαστούν τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά των δειγµάτων όπως: η πλεγ- µατική σταθερά της δηµήτριας, η ειδική επιφάνεια των δειγµάτων και η αναγωγιµότητά τους. Η προσθήκη µικρών ποσοτήτων των οξειδίων Sm και Zn στον καταλύτη CuO-CeO 2 βελτίωσε την καταλυτική ενεργότητα, ενώ η προσθήκη των οξειδίων La, Zr, Mg, Gd, Y ή Ca τη µείωσε ή την άφησε ανεπηρέαστη. Αύξηση της συγκέντρωσης του τροποποιητή µείωσε την καταλυτική ενεργότητα σε όλες τις περιπτώσεις. Οι καταλύτες που περιέχουν Pd ή Rh έχουν παρόµοια ή λίγο υψηλότερη ενεργότητα συγκρινόµενοι µε τον καταλύτη CuO-CeO 2, εµφανίζουν όµως σηµαντικά υψηλότερη εκλεκτικότητα ως προς το CO. Οι σπινελικοί καταλύτες Cu-Mn-O είναι πολύ ενεργοί για την παραγωγή υδρογόνου µέσω (συνδυασµένης) αναµόρφωσης της µεθανόλης παρά τη µικρή ειδική επιφάνειά τους. Η ενεργότητά τους είναι συγκρίσιµη µε αυτή των εµπορικών καταλυτών Cu-Zn-Al. Ανάλυση µέσω XRD έδειξε ότι τα δείγµατα µετά την παρασκευή τους αποτελούνται από τη σπινελική φάση Cu 1.5 Mn 1.5 O 4, όπως και από Mn 2 O 3 και CuO ανάλογα µε το λόγο Cu/Mn. Ανάλυση XPS έδειξε την παρουσία δύο οξειδωτικών καταστάσεων τόσο για το χαλκό (Cu 2+ και Cu 1+ ) όσο και για το µαγγάνιο (Mn 4+ και Mn 3+ ) για τους φρέσκους καταλύτες και τη διάσπαση του σπινελίου για τους καταλύτες µετά από αντίδραση. Ο βέλτιστος καταλύτης ήταν αυτός µε λόγο Cu/(Cu+Mn) ίσο µε Μία απλή έκφραση του ρυθµού τύπου power-law µε τάξη ως προς τη µεθανόλη 0.7 και ως προς το νερό 0.5, έδωσε ικανοποιητική προσοµοίωση για τα κινητικά δεδοµένα. Αντίθετα, το υδρογόνο βρέθηκε ότι παρεµποδίζει την αντίδραση. Η τεχνική SSITKA εφαρµόστηκε σε τρεις διαφορετικούς καταλύτες χαλκού, δηλ. στα βέλτιστα δείγµατα Cu 0.15 Ce 0.85 και Cu 0.30 Mn 0.70 και σε έναν εµπορικό καταλύτη Cu/ZnO/Al 2 O 3, µε σκοπό τον καθορισµό του «µονοπατιού του άνθρακα» και του «µονοπατιού του οξυγόνου» κατά την αντίδραση της αναµόρφωσης της µεθανόλης µε ατµό. Με βάση τα ευρήµατα της ισοτοπικής µελέτης, προτείνεται για τον καταλύτη Cu-Mn-O ότι η αναµόρφωση πραγµατοποιείται αποκλειστικά µέσω του µηχανισµού που περιλαµβάνει τον ενδιάµεσο σχηµατισµό µυρµηκικού µεθυλεστέρα. Για τους καταλύτες Cu-Ce-O και Cu/ZnO/Al 2 O 3 πραγµατοποιείται ταυτόχρονα και µηχανισµός που περιλαµβάνει ως ενδιάµεσο είδος το διοξοµεθυλένιο. Η µέθοδος της καύσης είναι µία γρήγορη και απλή τεχνική για την απ ευθείας εναπόθεση οξειδικών στρωµάτων Cu-Ce και Cu-Mn στην επιφάνεια µεταλλικών αφρών Al. Οι µονολιθικοί καταλύτες έχουν παρόµοια δοµικά χαρακτηριστικά µε τους καταλύτες σε µορφή σκόνης. Η προσκόλληση των καταλυτικών στρωµάτων στην επιφάνεια του µεταλλικού αφρού ήταν καλή και η απόδοση των µονολιθικών καταλυτών στις διεργασίες αναµόρφωσης της µεθανόλης και εκλεκτικής οξείδωσης του CO ήταν παρόµοια µε αυτή των αντίστοιχων καταλυτών σε µορφή σκόνης, παρασκευασµένων µε την ίδια µέθοδο. iv

9 ABSTRACT The increasing demand for energy, the uncertainty in energy prices and the environmental impact of the conversion of fossil fuels to energy, are three of the factors that lead in the development of energy conversion processes which are efficient, sustainable and have minimal environmental impact. Fuel cells seem to be a promising solution, as they are both environmentally clean and highly efficient. The ideal fuel for fuel cells is hydrogen which can be produced from hydrocarbon reforming. Methanol is the leading candidate as hydrogen carrier, due to its high energy density, easy availability and safe handling/storage, relatively low reforming temperatures and low formation of CO. In the present thesis, the catalytic properties of three different copper based systems: CuO- CeO 2, modified CuO-CeO 2 and Cu-Mn-O, were investigated for (combined) steam reforming of methanol (CSRM, SRM). Additionally, the performance of CuO-CeO 2 and Cu-Mn-O oxide catalysts supported on Al metal foam was examined for the same process. All catalysts were prepared via the combustion method. The physicochemical characteristics of all samples were investigated, along with catalytic activity and CO selectivity. Furthermore, the SSITKA technique was applied in selected samples, in order to obtain information about the mechanism of the steam reforming of methanol. The crystallite size of CeO 2 as well as the specific surface area of CuO-CeO 2 catalysts, were strongly influenced by the parameters of the synthesis and specifically by the autoignition time. These results are in good agreement with the catalytic behavior for methanol reforming. Such catalysts are active for both SRM and CSRM reactions. The optimal catalyst was prepared with Cu/(Cu+Ce) ratio equal to The higher methanol conversion in the case of CSRM may be attributed to more efficient heat transfer in the bed, as heat is produced in-situ from combustion of part of methanol feed. In the case of doped CuO-CeO 2 catalysts, at least part of dopant cations gets incorporated into the CeO 2 lattice leading to solid solution formation. As a result, the physicochemical characteristics of the samples, such as: CeO 2 lattice parameter, specific surface area and reducibility, were influenced. Concerning catalytic activity of the modified CuO-CeO 2 catalysts, it was found that small amounts of oxides of Sm and Zn enhance the catalytic activity of CuO-CeO 2, while the addition of oxides of La, Zr, Mg, Gd, Y or Ca lowers or has negligible effect on catalytic activity. Further addition of dopant always leads to a decrease of catalyst activity. Pd and Rh-containing v

10 catalysts have similar (Rh) or higher (Pd) activity compared to CuO-CeO 2, but the CO selectivity is also significantly higher. Cu-Mn spinel oxide catalysts are highly active for the production of H 2 via (combined) steam reforming of methanol despite their low surface area. Their activity is comparable to that of commercial Cu-Zn-Al catalysts. XRD analysis of fresh catalysts revealed that they are composed of the spinel phase Cu 1.5 Mn 1.5 O 4, as well as of Mn 2 O 3 and CuO depending on the Cu/Mn ratio. XPS analysis revealed the presence of two different oxidation states of both copper (Cu 2+ and Cu 1+ ) and manganese (Mn 4+ and Mn 3+ ) in fresh catalysts and decomposition of the spinel in used catalysts. The optimal catalyst was prepared with a Cu/(Cu+Mn) ratio equal to A simple power-law rate expression with reaction orders of 0.7 (methanol) and 0.5 (water) provides a good fitting of the kinetic data. Product hydrogen, on the other hand, inhibits the reaction. SSITKA technique was applied in three different copper based catalysts, i.e. the optimal Cu 0.15 Ce 0.85 and Cu 0.30 Mn 0.70 samples and a commercial Cu/ZnO/Al 2 O 3 catalyst, in order to determine the carbon path and oxygen path of the steam reforming of methanol. Based on the findings of the isotopic study, a mechanism has been proposed for the reforming reaction over Cu- Mn-O, in which methyl formate is formed as a reaction intermediate. Over Cu-Ce-O and Cu/ZnO/Al 2 O 3 catalysts, another reaction mechanism is taking place along with the previous mentioned one, resulting in the intermediate dioxomethylene. The combustion method was found to be a simple and fast route for the in-situ synthesis of CuO-CeO 2 and Cu-Mn spinel oxide catalysts supported on Al metal foam. Foam catalysts exhibited similar structural properties compared to catalysts in powder form. The adhesion of the catalytic layer to the metal foam surface was good. Compared to unsupported catalysts used in powder form, the performance of these catalytic systems deposited on metallic foam via the in-situ combustion method exhibited similar catalytic performance, in the reactions of methanol reforming and selective CO oxidation, remaining very active and remarkably selective. vi

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ABSTRACT ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. i iii v vii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά Ανάγκη για καθαρή ενέργεια Ο δρόµος προς την οικονοµία του υδρογόνου Αρχή λειτουργίας και πλεονεκτήµατα των κυψελίδων καυσίµου Αρχή λειτουργίας των κυψελίδων καυσίµου Απόδοση των κυψελίδων καυσίµου Οι τύποι των κυψελίδων καυσίµου Πλεονεκτήµατα των κυψελίδων καυσίµου σε σχέση µε τις συµβατικές συσκευές Εφαρµογές των κυψελίδων καυσίµου Επεξεργαστές καυσίµου Παραγωγή και χρήση της µεθανόλης Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα της µεθανόλης Καταλυτική επεξεργασία της µεθανόλης Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής Βιβλιογραφικές αναφορές 32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΑΠΟ ΜΕΘΑΝΟΛΗ ιεργασίες παραγωγής υδρογόνου από τη µεθανόλη Θερµοδυναµική ανάλυση Αναµόρφωση της µεθανόλης µε ατµό Συνδυασµένη αναµόρφωση της µεθανόλης µε ατµό και οξυγόνο 42 vii

12 2.3 Ανάπτυξη καταλυτών Καταλύτες χαλκού Καταλύτες µετάλλων της οµάδας VIII Μηχανιστικές µελέτες Μονολιθικοί καταλύτες Γενικά Μέθοδοι εναπόθεσης καταλυτών σε µονόλιθους Βασικές ιδιότητες των µονολίθων Προτεινόµενα καταλυτικά συστήµατα CeO CuO CuO-CeO MnO x Σπινελικοί καταλύτες Cu-Mn-O Βιβλιογραφικές αναφορές 72 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ Εισαγωγή Παρασκευή καταλυτών Χαρακτηρισµός καταλυτών Ειδική επιφάνεια Περίθλαση ακτίνων-χ (XRD) Ηλεκτρονική µικροσκοπία Φασµατοσκοπία φωτοηλεκτρονίων ακτίνων Χ (XPS) Μέθοδοι αντίδρασης µε προγραµµατισµό θερµοκρασίας Αναγωγή µε προγραµµατισµό θερµοκρασίας (TPR) Οξείδωση µε προγραµµατισµό θερµοκρασίας (TPO) ιεξαγωγή καταλυτικών δοκιµών Πειράµατα ενεργότητας-εκλεκτικότητας-σταθερότητας υναµικά πειράµατα Κινητικές µετρήσεις Κινητική ανάλυση σε µόνιµη κατάσταση µε ισοτοπική εναλλαγή Βιβλιογραφικές αναφορές 112 viii

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΜΕ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ CuO-CeO Εισαγωγή Χαρακτηρισµός καταλυτών CuO-CeO Μετρήσεις XRD Μετρήσεις BET Μετρήσεις XPS Μετρήσεις H 2 -TPR και CO-TPR Καταλυτική συµπεριφορά για τη (συνδυασµένη) αναµόρφωση της µεθανόλης µε ατµό (SRM-CSRM) Συµπεράσµατα Βιβλιογραφικές αναφορές 130 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ CuO-CeO 2 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ Εισαγωγή Χαρακτηρισµός καταλυτών Μετρήσεις XRD Μετρήσεις XPS Μετρήσεις BET Μετρήσεις H 2 -TPR Καταλυτική συµπεριφορά για την αναµόρφωση της µεθανόλης µε ατµό Συµπεράσµατα Βιβλιογραφικές αναφορές 148 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΜΕ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ Cu-Mn-O Eισαγωγή Χαρακτηρισµός καταλυτών Cu-Mn-O Μετρήσεις XRD Μετρήσεις ΒΕΤ Μετρήσεις H 2 -TPR 157 ix

14 6.2.4 Μετρήσεις διαδοχικών TPR/TPO Μετρήσεις XPS Αναµόρφωση της µεθανόλης µε ατµό Αναµόρφωση της µεθανόλης µε ατµό και οξυγόνο Σύγκριση καταλυτών Cu-Mn-O, Cu-Ce-O και εµπορικού καταλύτη Cu-Zn-Al 2 O Κινητική ανάλυση Βιβλιογραφικές αναφορές 182 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕ ΜΟΝΙΜΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΓΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΧΑΛΚΟΥ Εισαγωγή Καθορισµός «µονοπατιού του άνθρακα, C-path» Καθορισµός «µονοπατιού του οξυγόνου, Ο-path» Συζήτηση αποτελεσµάτων Συµπεράσµατα Βιβλιογραφικές αναφορές 207 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΜΟΝΟΛΙΘΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ Cu-Ce-O ΚΑΙ Cu-Mn-O ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΟΥ Η Εισαγωγή Xαρακτηρισµός των καταλυτών Μετρήσεις XRD Μετρήσεις SEM Καταλυτική συµπεριφορά των µονολιθικών καταλυτών Συµπεράσµατα Βιβλιογραφικές αναφορές 219 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Συµπεράσµατα Προτάσεις για µελλοντική εργασία 223 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 225 x

15 Α1 Ιδιότητες της µεθανόλης 225 Α2 οκιµή πιλοτικού αντιδραστήρα αναµόρφωσης της µεθανόλης 229 Α2.1 οκιµή πιλοτικού αντιδραστήρα 229 Α2.2 Συµπεράσµατα 236 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 237 xi

16

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γενικά Οι συζητήσεις για την παραγωγή ενέργειας φιλικής προς το περιβάλλον, η οποία πρόσφατα συσχετίστηκε µε την παγκόσµια προσπάθεια για µείωση των εκποµπών του CO 2, έχουν αναζωπυρωθεί από τη ραγδαία αύξηση των τιµών του πετρελαίου και την παράλληλη αµφισβήτηση για την ασφαλή χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Για το λόγο αυτό, τα τελευταία χρόνια η επιστηµονική κοινότητα και οι παραγωγοί ενέργειας εντείνουν τις προσπάθειες ανταλλαγής τεχνογνωσίας, έτσι ώστε να οδηγηθούν στην εξεύρεση ρεαλιστικών κατευθυντήριων γραµµών, που θα βοηθήσουν την κοινωνία να κατανοήσει τα σηµαντικά θέµατα που µεσολαβούν έως ότου οδηγηθούµε σε πιο «καθαρά» ενεργειακά συστήµατα. Στις επόµενες παραγράφους γίνεται µία προσπάθεια να παρουσιαστεί η ανάγκη χρήσης εναλλακτικών ενεργειακών συστηµάτων και τα πιθανά µονοπάτια που θα µας οδηγήσουν σε αυτά, από τα υπάρχοντα-ρυπογόνα συστήµατα παραγωγής ενέργειας, επικεντρώνοντας στο πως µπορεί να εφαρµοστεί τελικά η επονοµαζόµενη «οικονοµία του υδρογόνου». Θα περιγραφούν θέµατα όπως η παραγωγή, διανοµή, αποθήκευση και χρήση του υδρογόνου, ενώ θα δοθεί έµφαση στις διάφορες πηγές παραγωγής υδρογόνου, τόσο τις ανανεώσιµες όσο και τις µη-ανανεώσιµες, αλλά και στις διεργασίες µε τις οποίες µπορούµε να µετατρέψουµε τα καύσιµα αυτά σε υδρογόνο και τελικά σε ενέργεια. 1.2 Ανάγκη για καθαρή ενέργεια Τέσσερις λόγοι να αλλάξουµε το ενεργειακό µας σύστηµα. Σύµφωνα µε την στατιστική έκθεση για την ενέργεια η οποία δηµοσιεύτηκε το 2007 από τη ιεθνή Επιτροπή Ενέργειας (International Energy Agency, IEA), η συνολική παγκόσµια κατανάλωση ενέργειας για το έτος 2005 ανήλθε στους 7912 Mtoe όπως φαίνεται στο Σχήµα 1.1 [1]. Η κατανάλωση αυτής της ενέργειας (µέσω της καύσης των αναφερόµενων καυσίµων) οδήγησε στην εκποµπή Mt 1

18 Κεφάλαιο 1 CO 2 στην ατµόσφαιρα το έτος 2005, διατηρώντας ανοδική τάση από το 1971 και µε το µεγαλύτερο µέρος του να οφείλεται σταθερά στην καύση πετρελαίου και άνθρακα (Σχήµα 1.2) [1]. Σχήµα 1.1. Εξέλιξη από το 1971 έως το 2005 της συνολικής παγκόσµιας κατανάλωσης ενέργειας ανά καύσιµο (Mtoe) [1]. * πριν το 1994 η κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιµες και απόβλητα είναι κατ εκτίµηση ** τα λοιπά καύσιµα περιλαµβάνουν γεωθερµική, ηλιακή, αιολική κ.λ.π. ενέργεια. Με βάση το σενάριο αναφοράς της IEA βασιζόµενο στη σηµερινή εφαρµοζόµενη πολιτική οι εκποµπές CO 2 αναµένονται να φτάσουν τους Mt έως το 2030 (Σχήµα 1.3) [2] και να έχουν διπλασιαστεί σε σχέση µε σήµερα έως το 2050 [3]. Η σηµερινή συγκέντρωση του CO 2 στην ατµόσφαιρα είναι 30% πάνω από το επίπεδο της προ-βιοµηχανικής εποχής [4]. Οι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτής της συνεχόµενης αύξησης της συγκέντρωσης του CO 2 στην ατµόσφαιρα, εκτιµώµενη µε διάφορες διακυµάνσεις ανάλογα µε το µοντέλο πρόβλεψης το οποίο 2

19 Εισαγωγή χρησιµοποιείται, υποχρέωσαν επιτέλους τη διεθνή κοινότητα να δράσει. Ως συνέπεια, το πρωτόκολλο του Κιότο αλλά και άλλες διεθνείς συµφωνίες έχουν υπογραφεί, µε σκοπό τη διασφάλιση της διεθνούς δέσµευσης για µείωση της παγκόσµιας εκποµπής CO 2. Το πρώτο λοιπόν βήµα στο δρόµο της αλλαγής του ενεργειακού µας συστήµατος, είναι η πολιτική υποχρέωση η οποία προκύπτει από την περιβαλλοντική ανάγκη για µείωση των εκποµπών CO 2. Σχήµα 1.2. Η πορεία των παγκόσµιων * εκπο- µπών ** CO 2 ανά καύσιµο από το 1972 έως το 2005 και η ποσοστιαία συνεισφορά του κάθε καυσίµου (Mt CO 2 ) [1]. * ο όρος παγκόσµιες περιλαµβάνει τη διεθνή αεροπλοΐα αλλά και τις διεθνείς µεταφορές µε δεξαµενόπλοια. ** υπολογιζόµενες µε βάση τους Πίνακες Ισοζυγίων Ενέργειας της ΙΕΑ. Οι εκποµπές CO 2 είναι µόνο από την καύση καυσίµων για παραγωγή ενέργειας. *** ο όρος λοιπά περιλαµβάνει τα βιοµηχανικά απόβλητα και τα µη-ανανεώσιµα αστικά απόβλητα. Προστιθέµενη σε αυτή την περιβαλλοντική ανάγκη, είναι και η παγκόσµια ενεργειακή εξάρτηση. Το πετρέλαιο, του οποίου σήµερα η κατανάλωση αποτελεί το ~40% της παγκόσµιας κατα- 3

20 Κεφάλαιο 1 νάλωσης ενέργειας (Σχήµα 1.1), παράγεται σε ένα µικρό αριθµό κρατών (οργανωµένων γύρω από τον OPEC, Organization of the Petroleum Exporting Countries), τα οποία χαρακτηρίζονται από πολιτική αστάθεια στις διεθνείς τους σχέσεις, τουλάχιστον σύµφωνα µε την άποψη των δυτικών χωρών. Σχήµα 1.3. Η µείωση των παγκόσµιων εκποµπών του CO 2 στην περίπτωση εφαρµογής εναλλακτικών σεναρίων σε σχέση µε την εφαρµογή του σεναρίου αναφοράς [2]. Τα κράτη αυτά παρουσιάζονται στον Πίνακα 1.1 που ακολουθεί. Για το λόγο αυτό, η τιµή του πετρελαίου είναι αντικείµενο σηµαντικών διακυµάνσεων εξαιτίας οικονοµικών αλλά και πολιτικών λόγων. Τα τελευταία χρόνια όπου κυριαρχούν ακόµη οι συνέπειες από τον πόλεµο στο Ιράκ αλλά και την αστάθεια στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν, η τιµή του πετρελαίου ακολουθώντας µία διαρκώς ανοδική πορεία έχει ξεπεράσει τα $100/Brent bbl (Mάρτιος 2008) (Σχήµα 1.4), µία άνευ προηγουµένου και υπερβολική τιµή, τόσο για τα ανεπτυγµένα κράτη όσο και για τα αναπτυσσό- µενα, αφού προκαλεί µεγάλους κλυδωνισµούς στα διεθνή χρηµατιστήρια και περιορίζει την πρόοδο των χωρών στις οποίες η παραγωγή ενέργειας εξαρτάται από το πετρέλαιο. 4

21 Εισαγωγή Επιπλέον, τα αποθέµατα του πετρελαίου δεν είναι ανεξάντλητα. Θεωρώντας ότι ο ρυθµός αύξησης της κατανάλωσής του αλλά και ο ρυθµός της αύξησης των γνωστών αποθεµάτων πετρελαίου θα συνεχίσουν να είναι γραµµικοί, µπορεί να υποτεθεί ότι τα αποθέµατα πετρελαίου θα εξαντληθούν κάποια στιγµή κοντά στο 2050 [5]. Το φυσικό αέριο από την άλλη µεριά εµφανίζεται ως µία µεσοπρόθεσµη εναλλακτική λύση, παρόλο που κάνοντας την ίδια ακριβώς υπόθεση όπως αυτή για το πετρέλαιο, η πρόβλεψη είναι ότι θα έχει καταναλωθεί πλήρως στα επόµενα χρόνια. Από τα ορυκτά καύσιµα που χρησιµοποιούνται σήµερα, µόνο ο άνθρακας µπορεί να διατηρήσει τη διαθεσιµότητά του, θεωρώντας τον ίδιο ρυθµό αύξησης της κατανάλωσής του, για τους επόµενους 1-2 αιώνες. Πίνακας 1.1. Οι παραγωγοί αργού πετρελαίου παγκοσµίως (στοιχεία 2006) [1]. Ως τελική επισήµανση αυτού του σεναρίου είναι απαραίτητο να υπογραµµιστεί η σπουδαιότητα της ένταξης των αναπτυσσόµενων κρατών, πολλά από τα οποία έχουν ήδη τεράστιο πληθυσµό και ο οποίος συνεχώς αυξάνει, στις οµάδες των κρατών που καταναλώνουν ενέργεια. Από τη στιγµή που αυτές οι χώρες παρουσιάζουν πολύ µικρότερη κατανάλωση ενέργειας ανά κάτοικο, σε σχέση µε τις ανεπτυγµένες χώρες, ο δικός τους ρυθµός αύξησης αναµένεται να είναι πολύ πιο γρήγορος. Επιπλέον είναι αναγκαίο να λάβουµε υπ όψη ότι ακριβώς σε αυτές τις αναπτυσσόµενες χώρες ο ρυθµός αύξησης του πληθυσµού αναµένεται να είναι ο υψηλότερος. Η Κίνα θεωρείται το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγµα από τις ανερχόµενες ενεργοβόρες χώρες, καθώς 5

22 Κεφάλαιο 1 αύξησε την κατανάλωση ενέργειας από 7.9% της συνολικής παγκόσµιας κατανάλωσης το 1973 σε 14.2% το 2005 [1]. Παρόλα αυτά θα πρέπει να αναλογιστούµε ότι οι εκποµπές CO 2 ανά κάτοικο στην Κίνα για το 2005 ήταν 3.88 t CO 2 συγκρινόµενες µε τις εκποµπές των 8.62 t CO 2 ανά Έλληνα κάτοικο και των t CO 2 ανά Αµερικανό κάτοικο (Πίνακας 1.2). March 2008 Σχήµα 1.4. Οι τιµές του αργού πετρελαίου σε αµερικανικά δολάρια/βαρέλι (US dollars/barrel) [1]. Πίνακας 1.2. Επιλεγµένοι δείκτες ενέργειας για το 2005 [1]. Region/ Population TPES CO 2 TPES/Pop CO 2 /TPES CO 2 /Pop country emissions * (million) (Mtoe) (Mt of CO 2 ) (toe/capita) (t CO 2 /toe) (t CO 2 /capita) World P.R. of China Greece United States * υπολογιζόµενες µε βάση τους Πίνακες Ισοζυγίων Ενέργειας της ΙΕΑ. Οι εκποµπές CO 2 είναι µόνο από την καύση καυσίµων για παραγωγή ενέργειας. 6

23 Εισαγωγή Εάν εξακολουθήσει να ισχύει η σηµερινή εφαρµοζόµενη πολιτική για την ενέργεια (Σενάριο Αναφοράς της IEA) η παγκόσµια ζήτηση σε ενέργεια θα αυξηθεί από Mtoe το 2005 σε Mtoe το 2030 (Σχήµα 1.5) και οι εκποµπές του CO 2 από ~27Gt σε 41Gt αντίστοιχα (Σχήµα 1.3). Αντίθετα σε περίπτωση εφαρµογής ενός εναλλακτικού σεναρίου πολιτικής (εναλλακτικό σενάριο της IEA βασιζόµενο σε πολιτικές υπό µελέτη) η αύξηση της Παγκόσµιας ζήτησης σε ενέργεια µπορεί να περιοριστεί κατά 10% (Σχήµα 1.5), ενώ οι εκποµπές του CO 2 έως και 36% (Σχήµα 1.3). Μία από αυτές τις εναλλακτικές πολιτικές βασίζεται στην αποκαλούµενη οικονοµία του υδρογόνου. Η οικονοµία του υδρογόνου είναι ένα µακροπρόθεσµο σχέδιο που µπορεί να προσδιοριστεί ως µία προσπάθεια για αλλαγή του υφιστάµενου ενεργειακού συστήµατος προς ένα σύστηµα το οποίο προσπαθεί να συνδυάσει την καθαρότητα του υδρογόνου ως ενεργειακού φορέα, µε την αποτελεσµατικότητα των κυψελίδων καυσίµου (fuel cells, FCs) ως συσκευών µετατροπής της ενέργειας σε ηλεκτρισµό και θερµότητα. Καθώς το υδρογόνο είναι ένας ενεργειακός φορέας, δεν βρίσκεται ελεύθερο στη φύση αλλά θα πρέπει να αποκτηθεί από άλλες ενεργειακές πηγές, µε διεργασίες κατά τις οποίες, τουλάχιστον µακροπρόθεσµα, θα αποφεύγονται ή θα ελαχιστοποιούνται οι εκποµπές CO 2. Για το µέλλον της παγκόσµιας παροχής ενέργειας τρεις στόχοι πρέπει να επιτευχθούν: ασφάλεια στην παροχή ενέργειας, περιβαλλοντική προστασία και χρήση ενεργειακών πηγών που προωθούν την οικονοµική ανάπτυξη των κοινωνιών. Σχήµα 1.5. Οι προβλέψεις αύξησης της Παγκόσµιας ζήτησης σε ενέργεια µε βάση το Σενάριο Αναφοράς και το Σενάριο Εναλλακτικής Πολιτικής. 7

24 Κεφάλαιο 1 Γιατί υδρογόνο. Το ποσό ενέργειας που παράγεται από την καύση του υδρογόνου είναι το µεγαλύτερο που ελευθερώνεται από οποιοδήποτε άλλο καύσιµο ανά µάζα, µε κατώτερη θερµογόνο δύναµη (LHV) 2.4, 2.8 και 4 φορές υψηλότερη από αυτή του µεθανίου, της βενζίνης και του άνθρακα, αντίστοιχα. Σήµερα, η ετήσια παραγωγή του H 2 είναι περίπου 0.1 Gton, µε το 98% να προέρχεται από την αναµόρφωση φυσικών καυσίµων. To µεγαλύτερο µέρος του Η 2 καταναλώνεται για τη διύλιση πετρελαίου και την παραγωγή αµµωνίας και µεθανόλης. Ως καύσιµο χρησιµοποιείται µόνο στα προωθητικά συστήµατα διαστηµικών οχηµάτων και σε πρωτότυπα οχήµατα (αυτοκίνητα, δίκυκλα, λεωφορεία κ.λ.π.) για λόγους επίδειξης (Σχήµα 1.6). Το υδρογόνο ως ενεργειακός φορέας έχει και θετικές αλλά και αρνητικές όψεις. Η επιστήµη θα προσπαθήσει να εκµαιεύσει το µέγιστο όφελος από όλα τα πλεονεκτήµατα και να ελαχιστοποιήσει τα µειονεκτήµατα. Το κύριο πλεονέκτηµα του υδρογόνου ως καύσιµο είναι η απουσία εκποµπών CO 2, όπως και άλλων ρυπογόνων εκποµπών (NO x ), εάν εφαρµοστεί σε χαµηλής θερµοκρασίας κυψελίδες καυσίµου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό για τον τοµέα των µεταφορών, απ όπου προέρχεται το ~27.6% της συνολικής παγκόσµιας κατανάλωσης ενέργειας, όπως φαίνεται και στον Πίνακα 1.3 µε βάση τα στοιχεία της IEA για το 2005 [1]. Σχήµα 1.6. Πρωτότυπα οχήµατα επίδειξης που χρησιµοποιούν ως καύσιµο το υδρογόνο. Εκτός των πολιτικο-οικονοµικών συµφερόντων που εµπλέκονται στην αντικατάσταση των καυσίµων που είναι παράγωγα του πετρελαίου, τα οποία είναι ανεπαρκή και υποκείµενα σε 8

25 Εισαγωγή διαρκείς διακυµάνσεις των τιµών τους, τα οχήµατα που τροφοδοτούνται από τέτοια καύσιµα είναι διασκορπισµένες πηγές εκποµπής CO 2, στις οποίες είναι δύσκολη και ακριβή η εφαρµογή συστηµάτων συλλογής και αποθήκευσης του CO 2. Πίνακας 1.3. Ισοζύγιο κατανάλωσης ενέργειας για το 2005 (Mtoe) [1]. Consumption Coal Crude Petroleum Gas Combustible Other * Total Oil products Renewables and Waste TFC Industry Sector Transport Sector ** Other Sectors Non Energy Use *** * τα λοιπά καύσιµα περιλαµβάνουν γεωθερµική, ηλιακή, αιολική, ηλεκτρική κ.λ.π. ενέργεια. ** περιλαµβάνει τα διεθνή πετρελαιοφόρα *** περιλαµβάνει τα πετροχηµικά αποθέµατα Το υδρογόνο είναι δυνατό να συνδυαστεί µε κάποιες άλλες ανανεώσιµες ενεργειακές πηγές, για ένα σύστηµα αδιάλειπτης παραγωγής ενέργειας. Για το λόγο αυτό, µπορεί να συνδυαστεί ένα φωτοβολταϊκό πάνελ ή µία ανεµογεννήτρια µε µία κυψελίδα καυσίµου αντιστρεπτής λειτουργίας, η οποία θα χρησιµοποιεί µέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγει κατά τη διάρκεια της ηµέρας (ή όταν η ένταση του ανέµου είναι µεγάλη) για την παραγωγή υδρογόνου, και θα καταναλώνει υδρογόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας (ή όταν δε φυσάει) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Παρόλα αυτά, όπως ειπώθηκε και παραπάνω, το υδρογόνο δεν είναι πηγή ενέργειας αλλά ένας ενεργειακός φορέας και συνεπώς είναι τόσο καθαρό όσο η µέθοδος που εφαρµόστηκε για την παραγωγή του. Εκτός αυτού, η µεταφορά και αποθήκευση του υδρογόνου είναι ακριβή και δύσκολη λόγω της χαµηλής ενεργειακής του πυκνότητας κατ όγκο (η πυκνότητα της βενζίνης είναι 0.7 kg/l ενώ η πυκνότητα του H 2 είναι 0.03, 0.06 και 0.07 kg/l στις 350 atm, 700 atm και υγροποιηµένο (20Κ), αντίστοιχα). Καθώς είναι αρκετά εύφλεκτο, το H 2 είναι επικίνδυνο αέριο σε κλειστούς χώρους, παρόλο που είναι ασφαλές σε ανοιχτούς χώρους καθώς διαχέεται πολύ γρήγορα στην ατµόσφαιρα. Όµως, η έρευνα για καινούρια µέσα αποθήκευσης και η καθιέρωση 9

26 Κεφάλαιο 1 κωδίκων ασφαλείας όσον αφορά τη χρήση του υδρογόνου θα οδηγήσει στην υπερπήδηση µερικών τέτοιων εµποδίων. Υπάρχουν ορισµένες χώρες που έχουν δεσµευτεί για την ανάπτυξη τεχνολογιών υδρογόνου. Ο Καναδάς, η Ιαπωνία, οι Ηνωµένες Πολιτείες και η Γερµανία έχουν ανοίξει το δρόµο µε νέες τεχνολογίες υδρογόνου και σταδιακά αυξάνουν τις προσπάθειές τους για εφαρµογή τους σε κάποια σηµεία του ενεργειακού τους συστήµατος. Η Ιαπωνία, µία χώρα µε λίγα φυσικά αποθέµατα καυσίµων, έχει υπό εξέλιξη ένα µεγαλεπήβολο πρόγραµµα για ένα παγκόσµιο σύστηµα υδρογόνου µε νέες τεχνολογίες για µονάδες παραγωγής ενέργειας, αυτοκίνητα, λεωφορεία, αεροπλάνα και πλοία τροφοδοτούµενα από υδρογόνο. Είναι λοιπόν φανερό ότι το ενδιαφέρον των ανεπτυγµένων χωρών για την καθιέρωση του υδρογόνου ως ενεργειακού φορέα του µέλλοντος είναι αυξανόµενο και εποµένως πρέπει να προσδιοριστούν τα µονοπάτια που θα οδηγήσουν στην κοινωνία του υδρογόνου. 1.3 Ο δρόµος προς την οικονοµία του υδρογόνου Είναι δύσκολο να προβλεφθεί ένα µακροπρόθεσµο χρονοδιάγραµµα (π.χ. για µετά το 2050) λόγω της αβεβαιότητας στο µέλλον του ενεργειακού µας συστήµατος. Για να επιτευχθεί ο στόχος, πρέπει πρώτα να ξεπεραστούν διάφορα κοινωνικά εµπόδια (ανάπτυξη κωδίκων και διεθνών προτύπων, επιφυλακτικότητα των καταναλωτών, έλλειψη της δηµόσιας στήριξης στην επιστηµονική έρευνα κ.λ.π.), µακρο-οικονοµικές δυσκολίες (οι αναπτυσσόµενες χώρες πρέπει να µετατραπούν σε κράτη οικονοµικής ευηµερίας µε σεβασµό στο περιβάλλον και την αειφορεία, µε την καθοδήγηση των ανεπτυγµένων χωρών και σε µία αγορά εκποµπών CO 2 η οποία προωθείται από το πρωτόκολλο του Κιότο) αλλά και τεχνολογικές προκλήσεις (κυρίως συσχετιζόµενες µε την ανάπτυξη και την υλοποίηση καθαρών και αποδοτικών συστηµάτων παραγωγής ενέργειας αλλά και τη µείωση του κόστους παραγωγής των συστηµάτων αποθήκευσης υδρογόνου και των κυψελίδων καυσίµου). Εάν αυτές οι δυσκολίες ξεπεραστούν, µετά το 2050, όταν η παγκόσµια κατανάλωση ενέργειας αναµένεται να ξεπερνά τους 25 Gtoe, η παραγωγή και η µετατροπή ενέργειας θα έχει τη µορφή του Σχήµατος 1.7 [4]. Το πετρέλαιο δεν θα είναι πλέον πηγή ενέργειας, αλλά θα χρησιµοποιείται ακόµη για τη σύνθεση χηµικών προϊόντων. Μία ευρεία γκάµα πηγών ενέργειας θα είναι διαθέσιµη και το ποιος συνδυασµός τους θα χρησιµοποιείται, θα εξαρτάται από τις κατά τόπους ανάγκες και πόρους. Στη συνέχεια δίδεται µία σύντοµη περιγραφή των επιµέρους τµηµάτων του Σχήµατος 1.7 ενώ θα δοθεί έµφαση στις κυψελίδες καυσίµου. 10

27 Εισαγωγή Σχήµα 1.7. Η οικονοµία του υδρογόνου όπως αυτή αναµένεται να είναι στο µακρινό µέλλον [4]. Αποκέντρωση. Μετά το 2050, δύο δίκτυα διανοµής ενέργειας θα λειτουργούν: το ηλεκτρικό δίκτυο και το δίκτυο υδρογόνου. Η δοµή τους θα αποτελείται από πολλές πηγές οι οποίες θα είναι οργανωµένες σε µικρά υπο-δίκτυα, µε τη δυνατότητα σύνδεσής τους µε το κεντρικό δίκτυο ανάλογα µε τον πληθυσµό και τη γεωγραφική θέση. Στο σύστηµα αυτό, τα σηµεία παραγωγής θα είναι πιο κοντά στα σηµεία τελικής κατανάλωσης και συνεπώς οι απώλειες ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διανοµή, θα µειωθούν. Το ηλεκτρικό δίκτυο. Το παραδοσιακό ηλεκτρικό δίκτυο θα τροφοδοτείται µερικώς από φυσικό αέριο και άνθρακα όπως και σήµερα, παρόλο που η συνεισφορά τους θα είναι µειωµένη. Αυτά τα καύσιµα θα µετατρέπονται σε θερµικές µονάδες συµπαραγωγής Η 2 και ηλεκτρισµού, εφοδιασµένες µε συστήµατα διαχωρισµού του CO 2. Το CO 2 θα αποθηκεύεται ασφαλώς σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Αυτές οι µονάδες παραγωγής ενέργειας θα είναι ικανές να επεξεργαστούν επίσης βιοµάζα (κυρίως ξύλο και οργανικά απόβλητα), είτε µόνη της είτε σε συνδυασµό µε άνθρακα. Αν όλα πάνε σύµφωνα µε το πρόγραµµα, οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας θα παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας µετά το Το ποσοστό τους αναµένεται 11

28 Κεφάλαιο 1 να είναι υψηλό, παρόλο που θα ποικίλει ανάλογα µε τη διαθεσιµότητα κάθε γεωγραφικής περιοχής. Ο ρόλος της πυρηνικής ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι ακόµη άγνωστος. Αυτός πρόκειται να εξαρτηθεί από την έκβαση των κοινωνικών, πολιτικών και οικονοµικών συζητήσεων που γίνονται σήµερα. Παρόλο που η πυρηνική ενέργεια επιτρέπει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς την εκποµπή αερίων υπεύθυνων για το φαινόµενο του θερµοκηπίου, το συγκεκριµένο ενεργειακό σύστηµα δε φαίνεται να είναι ικανό να παράγει το σύνολο της παγκόσµιας απαιτούµενης ενέργειας παρά µόνο για λίγα χρόνια. Και αυτό γιατί από τη µια µεριά τα γνωστά παγκόσµια αποθέµατα ουρανίου δεν ξεπερνάνε τους 17 Mton [4], ενώ από την άλλη το άλυτο πρόβληµα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και η πιθανότητα τροµοκρατικών επιθέσεων σε πυρηνικά εργοστάσια έχει στρέψει την κοινή γνώµη ενάντια στην πυρηνική ενέργεια. Το δίκτυο του υδρογόνου. Με βάση την πιο αισιόδοξη υπόθεση, το υδρογόνο και οι κυψελίδες καυσίµου θα είναι σε θέση να καλύπτουν την παγκόσµια ζήτηση σε ενέργεια στον τοµέα των µεταφορών πέραν του Για να υπάρχει παροχή υδρογόνου σε περιοχές µακριά από το γενικό δίκτυο θα είναι απαραίτητη η δηµιουργία σταθµών ανεφοδιασµού ικανών να παράγουν επί τόπου υδρογόνο, µέσω ανανεώσιµων πηγών ενέργειας (φωτοβολταϊκά πάνελ ή ανεµογεννήτριες) ή από αναµορφωτές µεθανόλης. Παρόλα αυτά, το µεγαλύτερο µέρος της παροχής θα προέρχεται από ένα δίκτυο σταθµών ανεφοδιασµού στους οποίους το υδρογόνο θα φτάνει µέσω ενός συστήµατος σωληνώσεων από τις µεγάλης κλίµακας µονάδες παραγωγής. Αυτές οι µονάδες παραγωγής θα χρησιµοποιούν το καταλληλότερο, ανάλογα µε την περιοχή, µίγµα πρωτογενών πηγών ενέργειας. Ένα γενικό σχεδιάγραµµα των κεντρικών συστηµάτων παραγωγής υδρογόνου δίνεται στο Σχήµα 1.8. Ο άνθρακας θα συµµετέχει στο νέο σύστηµα µέσω των µονάδων αεριοποίησης IGCC (Integrated gasification in combined cycle), οι οποίες είναι σχεδιασµένες για συµπαραγωγή υδρογόνου και ηλεκτρικής ενέργειας. Παρόλο που η πυρηνική ενέργεια είναι µία επισφαλής επιλογή, η συνεισφορά της στην παγκόσµια παραγωγή υδρογόνου είναι σίγουρη, µέσω θερµοχηµικών κύκλων. Υπάρχουν και άλλες λύσεις οι οποίες είναι αυτή τη στιγµή σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης και θα µπορούσαν να παράγουν σηµαντικά οικονοµικά και περιβαλλοντικά οφέλη, αν αναπτυχθούν σωστά. Για παράδειγµα η φωτο-ηλεκτρόλυση ή οι βιο-αντιδραστήρες οι οποίοι παράγουν υδρογόνο από φωτοσυνθετικές διεργασίες µε µικροσκοπική άλγη. Το υδρογόνο που θα παράγεται στις µεγάλες κεντρικές µονάδες θα διανέµεται στα τελικά σηµεία κατανάλωσης µέσω σωληνώσεων. Εναλλακτικά, θα παράγεται επί τόπου σε µικρές αποκεντρωµένες µονάδες. Για την αποθήκευση µεγάλων ποσοτήτων υδρογόνου για µεγάλες χρονικές 12

29 Εισαγωγή περιόδους καλύτερη λύση είναι η υπόγεια αποθήκευση, όπου το υδρογόνο συµπιέζεται και εγχέεται σε υπόγειες σπηλιές. Για µικρότερης κλίµακας αποθήκευση στα σηµεία παραγωγής, είναι δυνατό να εφαρµοστούν παρόµοια συστήµατα µε αυτά που χρησιµοποιούνται στα οχήµατα (υδρίδια, φιάλες υγροποιηµένου ή συµπιεσµένου υδρογόνου, κ.ά.). Στην κοινωνία του υδρογόνου, η κύρια χρήση αυτού του καυσίµου θα είναι να τροφοδοτεί κυψελίδες καυσίµου. Παρακάτω θα ακολουθήσει µία σύντοµη ιστορική αναδροµή για τις κυψελίδες καυσίµου, διαχωρισµός στους διάφορους τύπους των κυψελίδων καυσίµου αλλά και τα χαρακτηριστικά τους και τέλος τα πλεονεκτήµατά τους έναντι των συµβατικών µηχανών. CO 2 capture and storage Coal Natural gas Biomass Nuclear? IGCC Reforming Bio-methanol via syngas CO 2 <0 On board reforming Solar thermal Solar photovoltaic Wind Geothermal Thermochemical cycles Electrolysers H 2 Σχήµα 1.8. Η µείξη των ενεργειακών πηγών και οι διεργασίες παραγωγής Η 2 σε µία κοινωνία υδρογόνου [4]. 1.4 Αρχή λειτουργίας και πλεονεκτήµατα των κυψελίδων καυσίµου Αρχή λειτουργίας των κυψελίδων καυσίµου. Η πρώτη κυψελίδα καυσίµου κατασκευάστηκε το 1839 από τον Sir William R.Grove, έναν Βρετανό δικαστικό και φυσικό. Η κυψελίδα καυσίµου του Grove λειτουργούσε µε καθαρό υδρογόνο και οξυγόνο και περιείχε 13

30 Κεφάλαιο 1 ηλεκτρόδια πλατίνας [6, 7]. Μία κυψελίδα καυσίµου (fuel cell) ορίζεται ως µία ηλεκτροχηµική συσκευή στην οποία η χηµική ενέργεια που είναι αποθηκευµένη σε ένα καύσιµο µετατρέπεται απευθείας σε ηλεκτρική. Μία κυψελίδα καυσίµου αποτελείται από ένα ηλεκτρολυτικό υλικό το οποίο παρεµβάλλεται ανάµεσα σε δύο πολύ λεπτά ηλεκτρόδια (την άνοδο και την κάθοδο). Συγκεκριµένα, η κυψελίδα καυσίµου αποτελείται από µία άνοδο (στην οποία παρέχεται το καύσιµο, συνήθως το υδρογόνο) και µία κάθοδο (στην οποία παρέχεται το οξειδωτικό, συνήθως το οξυγόνο και το οποίο παρέχεται µέσω τροφοδοσίας αέρα). Τα δύο ηλεκτρόδια µιας κυψελίδας καυσίµου χωρίζονται από έναν ηλεκτρολύτη-αγωγό ιόντων. Όλες οι κυψελίδες καυσίµου έχουν την ίδια βασική αρχή λειτουργίας, η οποία περιγράφεται στο Σχήµα 1.9. fuel oxygen Alkaline Fuel cell Polymer electrolyte Fuel cell Direct methanol Fuel cell Phosphoric Acid Fuel cell Molten Carbonate Fuel cell Solid Oxide Fuel cell Anode Electrolyte Cathode Σχήµα 1.9. Οι διάφοροι τύποι κυψελίδων καυσίµου. 14

31 Εισαγωγή Το καύσιµο εισόδου αντιδρά καταλυτικά στην κυψελίδα καυσίµου για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύµατος µε την εξής διαδικασία: το καύσιµο περνά από την άνοδο (αρνητικά φορτισµένο ηλεκτρόδιο), όπου καταλυτικά διασπάται σε ηλεκτρόνια και ιόντα, ενώ το οξυγόνο περνά από την κάθοδο (θετικά φορτισµένο ηλεκτρόδιο). Τα ηλεκτρόνια περνάνε στο εξωτερικό κύκλωµα, ενώ τα ιόντα κινούνται δια µέσω του ηλεκτρολύτη προς το αντίθετα φορτισµένο ηλεκτρόδιο. Στο ηλεκτρόδιο αυτό, ιόντα συνδυάζονται για την παραγωγή παρα-προϊόντων, κυρίως νερού και CO 2. Ανάλογα µε το καύσιµο εισόδου και τον ηλεκτρολύτη, διάφορες χηµικές αντιδράσεις πραγµατοποιούνται. Το κύριο προϊόν της λειτουργίας µίας κυψελίδας καυσίµου είναι το συνεχές ηλεκτρικό ρεύµα που παράγεται από τη ροή των ηλεκτρονίων στο εξωτερικό κύκλωµα. Το ποσό του ρεύ- µατος που είναι διαθέσιµο στο εξωτερικό κύκλωµα εξαρτάται από τη χηµική ενεργότητα, την ποσότητα των ουσιών που παρέχονται ως καύσιµα και την απώλεια του ρεύµατος µέσα στη συστοιχία των κυψελίδων καυσίµου. Η διεργασία η οποία παράγει ρεύµα συνεχίζει για όσο διάστηµα εξακολουθεί η παροχή των αντιδρώντων, καθώς τα ηλεκτρόδια και ο ηλεκτρολύτης παρα- µένουν αναλλοίωτα από τις χηµικές αντιδράσεις. Οι περισσότερες κυψελίδες είναι µικρού µεγέθους και παράγουν ηλεκτρική ενέργεια σε τάση 0.5 έως 0.9V ανά στοιχείο. Τα παραπροϊόντα της λειτουργίας µίας κυψελίδας είναι θερµότητα, νερό στη µορφή ατµού ή υγρού νερού, και CO 2 στην περίπτωση που το αρχικό καύσιµο είναι κάποιος υδρογονάνθρακας Απόδοση των κυψελίδων καυσίµου. Η απόδοση των θερµικών µηχανών, όπως οι τουρµπίνες ατµού ή αερίου, καθορίζεται από τον κύκλο του Carnot ως: µέγιστη απόδοση = (Τ 1 - Τ 2 )/Τ 1, όπου T 1 είναι η µέγιστη θερµοκρασία του υγρού µέσα σε µία θερµική µηχανή, και Τ 2 είναι η θερµοκρασία στην οποία το θερµαινόµενο υγρό αποβάλλεται. Για παράδειγµα για µία τουρµπίνα ατµού η οποία λειτουργεί στους 400 o C, µε το νερό να βγαίνει από τον συµπυκνωτήρα στους 50 o C, το όριο απόδοσης του κύκλου Carnot είναι 52%. Για τις κυψελίδες καυσίµου η κατάσταση είναι διαφορετική. Η λειτουργία µιας κυψελίδας είναι χηµική διεργασία, (η οξείδωση του υδρογόνου για την παραγωγή νερού), και έτσι περιλαµβάνει αλλαγές στην ενθαλπία ( Η) και αλλαγές στην ελεύθερη ενέργεια Gibbs ( G). Η µεταβολή στην ελεύθερη ενέργεια σχηµατισµού Gibbs οδηγεί σε ηλεκτρική ενέργεια [9]. Η µέγιστη απόδοση για µια κυψελίδα καυσίµου µπορεί να υπολογιστεί απευθείας βασιζόµενη στα G και H ως: µέγιστη απόδοση κυψελίδας καυσίµου = G/(- H). Η τιµή του Η για την αντίδραση είναι διαφορετική ανάλογα µε το αν το προϊόν νερό είναι σε αέρια ή σε υγρή κατάσταση. Εάν το νερό είναι σε υγρή κατάσταση, τότε η τιµή του (- Η) είναι υψηλότερη λόγω της απελευθέρωσης ενέργειας από τη συµπύκνωση. Η υψηλότερη τιµή ονοµάζεται ανώτερη θερµογόνος δύναµη (HHV, higher heating value), και η χαµηλότερη τιµή ονοµάζεται κατώτερη θερµογόνος δύναµη (LHV, lower heating value). 15

32 Κεφάλαιο Οι τύποι των κυψελίδων καυσίµου. Με βάση τον ηλεκτρολύτη που εφαρµόζεται, οι κυψελίδες καυσίµου χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες. ιαφέρουν ως προς τη σύσταση του ηλεκτρολύτη και βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Υπάρχουν αλκαλικές κυψελίδες καυσίµου (alkaline fuel cells, AFC), κυψελίδες καυσίµου φωσφορικού οξέως (phosphoric acid fuel cells, PAFC), κυψελίδες καυσίµου τηγµένων ανθρακικών αλάτων (molten carbonate fuel cells, MCFC), κυψελίδες καυσίµου µεµβράνης πολυµερούς ηλεκτρολύτη (polymer electrolyte (ή proton exchange) membrane fuel cells, PEMFC) και κυψελίδες καυσίµου στερεού οξειδίου (solid oxide fuel cells, SOFC). Σε κάθε τύπο κυψελίδας καυσίµου λαµβάνουν χώρα διακριτές αντιδράσεις στην άνοδο και στην κάθοδο, ενώ φορτισµένα ιόντα κινούνται µέσω του ηλεκτρολύτη και ηλεκτρόνια κινούνται µέσω του εξωτερικού κυκλώµατος. Ένα ακόµη κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι τα ηλεκτρόδια πρέπει να είναι πορώδη, γιατί τα αέρια πρέπει να είναι σε επαφή ταυτόχρονα και µε το ηλεκτρόδιο και µε τον ηλεκτρολύτη. Στον Πίνακα 1.4 παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά των τεσσάρων κυριότερων τύπων κυψελίδων καυσίµου, µε κάθε τύπο να έχει πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα έναντι των άλλων. Στη βιβλιογραφία υπάρχει µεγάλο εύρος δηµοσιεύσεων αλλά και εκδόσεων βιβλίων µε αναλυτική περιγραφή για όλους τους τύπους των κυψελίδων καυσίµου [8-11], ενώ παρακάτω θα δοθούν περισσότερα στοιχεία για τις κυψελίδες καυσίµου τύπου PEM. Κυψελίδες καυσίµου µεµβράνης πολυµερούς ηλεκτρολύτη. Οι κυψελίδες καυσίµου τύπου PEM (polymer electrolyte membrane fuel cells ή proton exchange membrane fuel cells, PEMFC) όπως φανερώνει το όνοµά τους χρησιµοποιούν ως ηλεκτρολύτη µεµβράνη στερεού πολυµερούς, η οποία είναι ένας ηλεκτρικός µονωτής, αλλά ταυτόχρονα και ένας εξαιρετικός αγωγός πρωτονίων (κατιόντων υδρογόνου). Η µεµβράνη ιοντικής-ανταλλαγής που χρησιµοποιείται έως σήµερα είναι µία φθοριωµένη µεµβράνη σουλφονικού οξέως όπως η ρητίνη Nafion, η οποία παρασκευάζεται από την εταιρία DuPont. Τα όξινα µόρια είναι στερεωµένα πάνω στο πολυµερές και δεν µπορούν να φύγουν από αυτό, όµως τα πρωτόνια αυτών των όξινων οµάδων είναι ελεύθερα να κινηθούν µέσω της µεµβράνης. Με τη χρήση ηλεκτρολύτη στερεού πολυµερούς η απώλεια ηλεκτρολύτη δεν είναι θέµα όσον αφορά το χρόνο ζωής µίας συστοιχίας κυψελίδων καυσίµου. Τυπικά οι καταλύτες ανόδου και καθόδου αποτελούνται από ένα ή περισσότερα πολύτιµα µέταλλα, συνήθως λευκόχρυσου (Pt) υποστηριγµένου σε άνθρακα. Λόγω του περιορισµού στη θερµοκρασία που επιβάλλεται από την ισορροπία πολυµερούς και νερού, η θερ- µοκρασία λειτουργίας ενός PEMFC είναι λιγότερο από 120 o C, συνήθως µεταξύ 70 και 90 ο C [8]. Το σύστηµα PEMFC, αναπτύχθηκε αρχικά από την εταιρία General Electric στις ΗΠΑ, τη δεκαετία του 60 για να χρησιµοποιηθεί από τη NASA στο πρώτο της επανδρωµένο διαστη- µόπλοιο Germini [9]. 16

33 Πίνακας 1.4. Οι διάφοροι τύποι κυψελίδων καυσίµου και τα χαρακτηριστικά τους [8]. Features Fuel cell type Name Polymer elecrolyte Phosphoric acid Molten carbonate Solid oxide Elecrolyte Ion exchange membrane Phosphoric acid Alkali carbonates Yttria-stabilized zirconia mixture Operating temperature o C o C o C o C Charge carrier H + H + CO 3 2- Elecrolyte state Solid Immobilized liquid Immobilized liquid Solid Cell hardware Carbon- or metal-based Graphite-based Stainless steel Ceramic Catalyst, anode Platinum (Pt) Platinum (Pt) Nickel (Ni) Nickel (Ni) Fuels for cell H 2 H 2 Reformate or CO/H 2 Reformate or CO/H 2 or CH 4 Reforming External or direct MeOH External External or internal External or internal, or direct CH 4 Feed for fuel processor MeOH, natural gas, LPG, gasoline, diesel, jet fuel Natural gas, MeOH, gasoline, Gas from coal or biomass, natural gas, Gas from coal or biomass, natural gas, gasoline, diesel, jet fuel diesel, jet fuel gasoline, diesel, jet fuel Oxidant for cell O 2 /air O 2 /air CO 2 /O 2 /air O 2 /air Co-generation heat None Low quality High High Cell efficiency (%LHV) Power range kw 50 kw-11 MW 100 kw-2 MW kw Applications Transportation, spatial vehicles, military applications, energy storage systems Stationary combined heat and power systems, distributed generation O 2-

34 Κεφάλαιο 1 Μία πολύ καλή ιστορική αναδροµή από την ανακάλυψή τους έως τον 21 ο αιώνα υπάρχει στο άρθρο των Stone and Morrison [12]. Σήµερα τα PEMFC θεωρούνται από τα πιο υποσχόµενα συστήµατα κυψελίδων καυσίµου µε µεγάλο εύρος εφαρµογών. Η σηµαντική πρόοδος στις κυψελίδες καυσίµου τύπου PEM στις δεκαετίες 80 και 90 οφείλεται κατά κύριο λόγο στις σηµαντικές προσπάθειες ανάπτυξης της εταιρίας Ballard Power Systems στο Βανκούβερ του Καναδά και στο Εθνικό εργαστήριο του Λος Άλαµος στις ΗΠΑ [9]. Η τεχνολογία των PEMFC είναι κατάλληλη κυρίως για οικίες/επιχειρήσεις αλλά και για τον τοµέα των µεταφορών [8]. Η απόδοση των κυψελίδων τύπου PEM έχει βελτιωθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια και σε σχέση µε τα υπόλοιπα συστήµατα κυψελίδων καυσίµου προσφέρουν µία τάξη µεγέθους υψηλότερη πυκνότητα ρεύµατος [13]. Η χρήση στερεού πολυµερούς ηλεκτρολύτη, εξαλείφει τους σχετικούς µε τη διάβρωση και την ασφάλεια προβληµατισµούς που υπάρχουν στις κυψελίδες καυσίµου υγρού ηλεκτρολύτη. Επίσης, η χαµηλή θερµοκρασία λειτουργίας προσφέρει γρήγορο ξεκίνηµα και δεν απαιτεί θερµική θωράκιση για την προστασία του χρήστη. Πρόσφατα επιτεύγµατα στην απόδοση και το σχεδιασµό δίνουν τη δυνατότητα για χαµηλότερο κόστος από οποιοδήποτε άλλο σύστηµα κυψελίδων καυσίµου [13] Πλεονεκτήµατα των κυψελίδων καυσίµου σε σχέση µε τις συµβατικές συσκευές. Γενικά, όλες οι κυψελίδες καυσίµου λειτουργούν χωρίς να καίνε κάποιο καύσιµο και χωρίς να κινούν µηχανικά µέρη, και για το λόγο αυτό είναι πολύ ελκυστική λύση τόσο από ενεργειακή όσο και από περιβαλλοντική άποψη. Μία κυψελίδα καυσίµου µπορεί να είναι δύο µε τρεις φορές πιο αποδοτική από µία µηχανή εσωτερικής καύσης στη µετατροπή ενός καυσίµου σε ηλεκτρική ενέργεια [14]. Οι κυψελίδες καυσίµου µοιάζουν µε τις ηλεκτρικές µπαταρίες στο ότι και οι δύο παράγουν συνεχές ρεύµα χρησιµοποιώντας ηλεκτροχηµική διεργασία. Μία µπαταρία περιέχει µόνο µια συγκεκριµένη ποσότητα καύσιµου υλικού και οξειδωτικού, η οποία εξαντλείται µε τη χρήση. Αντίθετα, µία κυψελίδα καυσίµου δεν «τελειώνει» ή δε θέλει επαναφόρτιση. Λειτουργεί για όσο διάστηµα το καύσιµο και το οξειδωτικό παρέχονται συνεχώς από το εξωτερικό της κυψελίδας. Τα γενικά πλεονεκτήµατα των κυψελίδων καυσίµου αντικατοπτρίζονται στα παρακάτω επιθυµητά χαρακτηριστικά: (1) υψηλή απόδοση, (2) εξαιρετικά χαµηλές εκποµπές ρύπων, (3) εξαιρετικά χαµηλό θόρυβο λειτουργίας ή ακουστική ρύπανση, (4) αποτελεσµατική µείωση των αερίων που συµβάλουν στο φαινόµενο του θερµοκηπίου (CO 2 ) συγκρινόµενες µε συσκευές χαµηλής απόδοσης, και (5) απλότητα της διεργασίας µετατροπής της χηµικής ενέργειας σε ηλεκτρική. Ανάλογα µε τους διάφορους τύπους κυψελίδων καυσίµου, άλλα πλεονεκτήµατα µπορούν να είναι η ευελιξία σε καύσιµα και οι υπάρχουσες υποδοµές για την παροχή καυσίµων 18

35 Εισαγωγή υδρογονανθράκων, η δυνατότητα συµπαραγωγής, αρθρωτός σχεδιασµός για µαζική παραγωγή, σχετικά άµεση απόκριση κατά τη φόρτιση σε καύσιµο. Για το λόγο αυτό, οι κυψελίδες καυσίµου έχουν µεγάλη δυνατότητα να διεισδύσουν στις αγορές τόσο των σταθερών µονάδων παραγωγής ενέργειας (για εργοστασιακές, εµπορικές και οικιστικές εφαρµογές), όσο και των κινητών µονάδων παραγωγής ενέργειας για τον τοµέα των µεταφορών (αυτοκίνητα, λεωφορεία, φορτηγά, τρένα και πλοία), όπως και για τον τοµέα των φορητών µικρο-γεννητριών. Τα µειονεκτήµατα ή οι προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν περιλαµβάνουν τους ακόλουθους παράγοντες. Τα κόστη των κυψελίδων καυσίµου εξακολουθούν να είναι σηµαντικά υψηλότερα από ότι των αντίστοιχων συµβατικών µονάδων παραγωγής ενέργειας ανά kw. Το καύσιµο υδρογόνο δεν είναι ευρεία διαθέσιµο και εποµένως η επί-τόπου παραγωγή του µέσω αναµόρφωσης είναι απαραίτητη. Τέλος, η απόδοση της επεξεργασίας του καυσίµου επηρεάζει τη συνολική απόδοση του συστήµατος Εφαρµογές των κυψελίδων καυσίµου. Οι κυψελίδες καυσίµου έχουν αρκετές εφαρµογές σήµερα και η λίστα µε αυτές τις εφαρµογές αυξάνει µε ταχύτατους ρυθµούς. Υπάρχουν τρεις βασικοί εµπορικοί τοµείς τους οποίους ικανοποιούν οι κυψελίδες καυσίµου: τον το- µέα παραγωγής ενέργειας, τα φορητά ηλεκτρονικά συστήµατα και τον τοµέα των µεταφορών (Σχήµα 1.10). Fuel Cell Applications Electricity generation Portable electronics Transportation Stationary Portable Land Marine Aerial Σχήµα Οι τοµείς εφαρµογών των κυψελίδων καυσίµου. 19

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠ -ΣΗΜΜΥ-Α. Κλαδάς. IENE: Επιχειρηµατική Συνάντηση «Ενέργεια Β2Β» - Workshop G: Hλεκτρικά και Υβριδικά Αυτοκίνητα

ΕΜΠ -ΣΗΜΜΥ-Α. Κλαδάς. IENE: Επιχειρηµατική Συνάντηση «Ενέργεια Β2Β» - Workshop G: Hλεκτρικά και Υβριδικά Αυτοκίνητα «Τεχνολογικές εξελίξεις συστηµάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για ηλεκτρικά οχήµατα» Καθηγητής Αντώνιος Γ. Κλαδάς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ YΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυψέλες καυσίμου με απευθείας τροφοδοσία φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΕΛΒΙΟ Α.Ε. Συστηµάτων Παραγωγής Υδρογόνου και Ενέργειας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ Θ. Χαλκίδης,. Λυγούρας, Ξ. Βερύκιος 2 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΣΗ Περίληψη Η κίνηση των οχηµάτων µε φυσικό αέριο εν συγκρίση µε τα συµβατικά καύσιµα συντελεί στη µείωση της ατµοσφαιρικής ρύπανσης στα αστικά κέντρα, µε λειτουργικά

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Β. Στεργιόπουλος και Π. Τσιακάρας ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007 Το Ενεργειακό Πρόβλημα Τα 10 Σημαντικότερα Παγκόσμια Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση Συστημάτων Κυψελών Καυσίμου με τη Χρήση του Λογισμικού Simulink

Μοντελοποίηση Συστημάτων Κυψελών Καυσίμου με τη Χρήση του Λογισμικού Simulink AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική Εργασία Μοντελοποίηση Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 *.Βαρθολοµαίος 1,Β.Μπαρλάκας 2,Κ.Βασδέκης 1 1 Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Φυσικής, Τµήµα οχηµάτων, ΑΤΕΙΘ 2 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στην Ενέργεια και στις Μεταφορές

Νέες Τεχνολογίες στην Ενέργεια και στις Μεταφορές Νέες Τεχνολογίες στην Ενέργεια και στις Μεταφορές Δρ. Σπύρος Κιαρτζής Διευθυντής Εναλλακτικών Πηγών Ενέργειας & Νέων Τεχνολογιών Αθήνα 13 Νοεμβρίου 2014 Μία ματιά προς τα εμπρός... Η πρόκληση της κλιματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ & ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ. Δρ. Μ. Ζούλιας Γραμματεία της Πλατφόρμας, Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ & ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ. Δρ. Μ. Ζούλιας Γραμματεία της Πλατφόρμας, Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Δρ. Μ. Ζούλιας Γραμματεία της Πλατφόρμας, Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Γενικές Πληροφορίες Η Ελληνική Τεχνολογική Πλατφόρμα Υδρογόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΜΕ ΟΙΚΙΣΚΟΥΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ STUDY PHOTOVOLTAIC PARK WITH SUBSTATIONS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕ.Δ.Ε.Α, ΑΠΘ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κωνσταντίνος Α. Λυμπερόπουλος Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα.

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα. 9 ο ΠΕΣΧΜ: Η Συμβολή της Χημικής Μηχανικής στην Αειφόρο Ανάπτυξη ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Α. Γκούσεβ 1, Α. Κατσαούνης 1 και

Διαβάστε περισσότερα

Ó Ú Ô ÏÏÈÎÎ, Ph.D. ƒ π ª À ƒ À. Προλογίζει: Νίκος Χατζηαργυρίου Καθηγητής ΕΜΠ και Αντιπρόεδρος ΕΗ

Ó Ú Ô ÏÏÈÎÎ, Ph.D. ƒ π ª À ƒ À. Προλογίζει: Νίκος Χατζηαργυρίου Καθηγητής ΕΜΠ και Αντιπρόεδρος ΕΗ Ó Ú Ô ÏÏÈÎÎ, Ph.D ƒ π ª À ƒ À Προλογίζει: Νίκος Χατζηαργυρίου Καθηγητής ΕΜΠ και Αντιπρόεδρος ΕΗ Â ÎˆÛ 2009 , Ph.D : 2009 , 2009 Copyright ISBN: 978-9963-9599-4-5 : : Theopress Ltd.. 10 2113 (470.. - 399..).,,,,.

Διαβάστε περισσότερα

Σπανό Ιωάννη Α.Μ. 148

Σπανό Ιωάννη Α.Μ. 148 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Ηλεκτροχημική εναπόθεση και μελέτη των ιδιοτήτων, λεπτών υμενίων μεταβατικών μετάλλων, για παραγωγή H2 Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής υνατότητες προσαρµογής υφιστάµενων Μονάδων ΕΗ I. ΚΟΠΑΝΑΚΗΣ Α. ΚΑΣΤΑΝΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Στοιχεία και αριθμοί Στην παρούσα 3 η έκδοση της Ενεργειακής Επανάστασης παρουσιάζεται ένα πιο φιλόδοξο και προοδευτικό σενάριο σε σχέση με τις προηγούμενες δύο

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών - Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Ν. Παπαγιαννάκος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ,ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΙΘΥΛΟΤΡΙΤΟΤΑΓΗ ΒΟΥΤΥΛΑΙΘΕΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ,ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΙΘΥΛΟΤΡΙΤΟΤΑΓΗ ΒΟΥΤΥΛΑΙΘΕΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ,ΤΗΣ ΜΕΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΙΘΥΛΟΤΡΙΤΟΤΑΓΗ ΒΟΥΤΥΛΑΙΘΕΡΑ ΣΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Σχέδιο 2009-13

Επιχειρησιακό Σχέδιο 2009-13 Επιχειρησιακό Σχέδιο 2009-13 Εργαστήριο Ηλιακών & άλλων Ενεργειακών Συστημάτων ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» Εργαστήριο Ηλιακών & άλλων Ενεργειακών Συστημάτων / ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» Προς μια μακρόχρονη κρίση ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 1 -- Εισαγωγή

ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 1 -- Εισαγωγή ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 1 -- Εισαγωγή Δρ. Ηλίας Κυριακίδης Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 008Ηλίας Κυριακίδης, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. AUT/LHTEE Εισαγωγή (1/3) Για 1-2 αιώνες, δηλ. ένα ελάχιστο κλάσμα της παγκόσμιας ιστορίας, καίμε μέσα σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010 Σε εφαρµογή του άρθρου 3 του νόµου 2773/1999 (ΦΕΚ Α 286-22/12/99) περί «Απελευθέρωσης αγοράς ηλεκτρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ Π. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Α. ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ Α.Μ.: 4674 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑΣ: ρ.ελευθερια ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010

ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010 ηµόσια Συζήτηση Οι Ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου Εισαγωγή στη συζήτηση Δρ. Ανδρέας Πουλλικκάς Νοε 2010 ηµόσια Συζήτηση: Οι ενεργειακές Προκλήσεις της Κύπρου, Λεµεσός, 11 Νοεµβρίου 2010 0 Ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά 21 Απριλίου 2007 Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Γερμανός» EXPOLINK 07 Ν. Ζαχαριάδης Περιεχόμενα Τι είναι βιοκαύσιμα Νομοθεσία για τη διάθεση στην Ελληνική αγορά Τάσεις στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

EU energy policy Strategies for renewable energy sources in Cyprus

EU energy policy Strategies for renewable energy sources in Cyprus EU energy policy Strategies for renewable energy sources in Cyprus Dr. Andreas Poullikkas Electricity Authority of Cyprus 0 Contents Future energy systems Strategies for RES Towards 2020 Post 2020 - Towards

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Ρευστομηχανική

Περιβαλλοντική Ρευστομηχανική Προπτυχιακό Πρόγραμμα Πολιτικών Μηχανικών & Μηχανικών Περιβάλλοντος Μεταπτυχιακά Προγράμματα Μηχανική Περιβάλλοντος Διατμηματικό Πρόγραμμα: Ενεργειακές Τεχνολογίες & Αειφόρος Σχεδιασμός Ερευνητικές Οντότητες:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΠΟΡΩΔΗ ΥΛΙΚΑ (MOFs) ΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Η 2

ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΠΟΡΩΔΗ ΥΛΙΚΑ (MOFs) ΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Η 2 ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΠΟΡΩΔΗ ΥΛΙΚΑ (MOFs) ΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Η 2 Επιστημονική Υπεύθυνη: Δρ.Αικατερίνη Ραπτοπούλου, Ερευνήτρια Β, ΙΕΥ Το υδρογόνο ως φορέας ενέργειας παρουσιάζει συγκεκριμένα Πλεονεκτήματα:α)

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

«Καθαρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Κυψελών Καυσίμου Εφαρμογές»

«Καθαρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Κυψελών Καυσίμου Εφαρμογές» «Καθαρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Κυψελών Καυσίμου Εφαρμογές» Σάββας Τσοτουλίδης, Διπλ. Ηλ. Μηχ/κός, Υποψήφιος Διδάκτορας, Εργαστήριο Ηλεκτρομηχανικής Μετατροπής Ενέργειας, Πανεπιστήμιο Πατρών,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Κύπρο

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Κύπρο Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Κύπρο Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακού Γραφείου Κυπρίων Πολιτών Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών Δομή παρουσίασης Νέα ενεργειακά δεδομένα σε παγκόσμιο επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΥΨΕΛΗΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε.

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Soichiro Honda, 1956 ΥΒΡΙΔΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ή ΑΝΑΓΚΗ Πωληθέντα Αυτοκίνητα ανά περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ε. Πουλάκης, Α. Ζέρβα, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π., Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 157 80 Αθήνα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η φωτοκαταλυτική επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 21/11/2014 «Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα»

Ημερίδα 21/11/2014 «Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα» ENERGY WASTE Ημερίδα 21/11/2014 «Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα» Παρουσίαση έργου ENERGY WASTE Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Το Όραμα του Η 2 για το Μέλλον Συστήματα Υδρογόνου Παραγωγή Υδρογόνου Αποθήκευση & Μεταφορά Υδρογόνου Κυψέλες Καυσίμου Τα Προβλήματα του Υδρογόνο Τι Υπόσχεται

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Λευτέρης Γιακουμέλος (Φυσικός) Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) Τμήμα Εκπαίδευσης 1 Περιεχόμενα Τεχνολογίες αξιοποίησης του

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες περίπτωσης στην Ελλάδα. Θέρμανση με στερεά βιοκαύσιμα

Μελέτες περίπτωσης στην Ελλάδα. Θέρμανση με στερεά βιοκαύσιμα Μελέτες περίπτωσης στην Ελλάδα Θέρμανση με στερεά βιοκαύσιμα Ιωάννης Ελευθεριάδης Τμήμα βιομάζας ΚΑΠΕ http://www.eubionet.net EUBIONET III - Στόχοι Αύξηση της χρήσης των καυσίμων βιομάζας στην ΕΕ Εντοπισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη τεχνολογιών για την Εξοικονόμηση Ενέργειας στα κτίρια

Ανάπτυξη τεχνολογιών για την Εξοικονόμηση Ενέργειας στα κτίρια ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ και ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΓΓΕΤ με ενσωματωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Αυγή μιας νέας εποχής για τις μεταφορές

Αυγή μιας νέας εποχής για τις μεταφορές Αυγή μιας νέας εποχής για τις μεταφορές Οι μονάδες ενεργειακής φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων της ΑΒΒ και οι τεχνολογίες ευφυών δικτύων στηρίζουν το όραμα μιας νέας εποχής για τον κλάδο των μετακινήσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΤΕΧΝΗΤΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΜΝΩΝ ΦΥΛΗΣ ΧΙΟΥ ΓΙΑΝΝΟΣ ΜΑΚΡΗΣ Λεμεσός 2014 ii

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Βασίλης Γκαβαλιάς, διπλ. μηχανολόγος μηχανικός Α.Π.Θ. Ενεργειακός επιθεωρητής`

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Βασίλης Γκαβαλιάς, διπλ. μηχανολόγος μηχανικός Α.Π.Θ. Ενεργειακός επιθεωρητής` ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΚΕΚ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ Εισηγητής: Γκαβαλιάς Βασίλειος,διπλ μηχανολόγος μηχανικός ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Βασίλης Γκαβαλιάς, διπλ. μηχανολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο,

Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Ενεργειακές προτεραιότητες για την Ευρώπη Παρουσίαση του Ζ. M. Μπαρόζο, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 22 Mαΐου 2013 Νέες πραγματικότητες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας Αντίκτυπος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥ του έργου ρ. Ε. Μαθιουλάκης ο οποίος είναι και ο αρµόδιος ερευνητής στο συγκεκριµένο φυσικό αντικείµενο, πραγµατοποίησε

Ο ΕΥ του έργου ρ. Ε. Μαθιουλάκης ο οποίος είναι και ο αρµόδιος ερευνητής στο συγκεκριµένο φυσικό αντικείµενο, πραγµατοποίησε Πρακτικό Επιτροπής Αξιολόγησης για δυο (2) θέσεις εξωτερικών συνεργατών στο πρόγραµµα SolMeD δράση «ΑΡΙΣΤΕΙΑ ΙΙ» Την 17/07/2015 συνεκλήθη η Επιτροπή Αξιολόγησης, όπως ορίστηκε µε την απόφαση µε αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τομέας Περιβαλλοντικής Υδραυλικής και Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής (III) Εργαστήριο Γεωπεριβαλλοντικής Μηχανικής TECHNICAL UNIVERSITY OF CRETE SCHOOL of

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Ανάπτυξη προηγμένου συστήματος ελέγχου για κυψελίδα καυσίμου

Διαβάστε περισσότερα

«Καθαρή Κ θ ήπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Κυψελών Καυσίμου Εφαρμογές»

«Καθαρή Κ θ ήπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Κυψελών Καυσίμου Εφαρμογές» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ «Καθαρή Κ θ ήπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω Κυψελών Καυσίμου

Διαβάστε περισσότερα

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες Μορφές Ενέργειας

Ήπιες Μορφές Ενέργειας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ήπιες Μορφές Ενέργειας Ενότητα 1: Εισαγωγή Καββαδίας Κ.Α. Τμήμα Μηχανολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2

ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2 ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2 Νίκος Περδικάρης Χηµικός Μηχ/κός ΕΜΠ, MSc. ιεύθυνση Περιβάλλοντος Παραγωγής Σεµινάριο ΕΗ: «Τεχνολογικό δυναµικό περιορισµού εκποµπών αερίων

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα ΑΠΕ, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Οµάδα ΑΠΕ, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αφαλάτωση µε ΑΠΕ: εφαρµογές στη Μεσόγειο Καθ. Γιώργος ΠΑΠΑ ΑΚΗΣ, ρ. ηµήτρης ΜΑΝΩΛΑΚΟΣ Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών AQUA 2010 22-23 Οκτωβρίου 2010 οµή Παρουσίασης 1. Εισαγωγή-Η αφαλάτωση παγκοσµίως 2.

Διαβάστε περισσότερα

Το έργο Solar Combi+: Ηλιακή θέρμανση και ψύξη για μικρής κλίμακας εφαρμογές

Το έργο Solar Combi+: Ηλιακή θέρμανση και ψύξη για μικρής κλίμακας εφαρμογές Το έργο Solar Combi+: Ηλιακή θέρμανση και ψύξη για μικρής κλίμακας εφαρμογές Μυρτώ Θεοφιλίδη Τμήμα Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ Θερμικά Ηλιακά Συστήματα Ζεστό Νερό Χρήσης (ΖΝΧ) & Θέρμανση Χώρου & Ψύξη Χώρου ZNX

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ «ΒΙΟΔΙΕΓΕΡΣΗ ΕΝΔΟΓΕΝΩΝ ΑΠΟΔΟΜΗΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΜΕ ΥΛΙΚΑ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ «ΒΙΟΔΙΕΓΕΡΣΗ ΕΝΔΟΓΕΝΩΝ ΑΠΟΔΟΜΗΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΜΕ ΥΛΙΚΑ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ «ΒΙΟΔΙΕΓΕΡΣΗ ΕΝΔΟΓΕΝΩΝ ΑΠΟΔΟΜΗΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΜΕ ΥΛΙΚΑ ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ» ΔΡΥΓΙΑΝΝΑΚΗ ΗΛΕΚΤΡΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ (ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ) ΠΑΣΑΔΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού κτιρίων The environmental impact of residential heating and cooling systems

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού κτιρίων The environmental impact of residential heating and cooling systems BENCHMARKING SEMINAR ENERGY AND ENVIRONMENT Patras 2012 Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συστημάτων θέρμανσης και κλιματισμού κτιρίων The environmental impact of residential heating and cooling systems Θ.

Διαβάστε περισσότερα