ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟΑΛΓΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟΑΛΓΗ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟΑΛΓΗ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Μιχάλης Φουντουλάκης ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: Καλλιόπη Καλογιαννάκη ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2010

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 1.1 Μικροάλγη 1.2 Χρήσεις µικροαλγών 1.3 Επεξεργασία υγρών αποβλήτων 1.4 Χρήση µικροαλγών στην επεξεργασία των υγρών αποβλήτων 2. Υλικά και µέθοδοι 2.1 Περιγραφή πειράµατος 2.2 Μέθοδοι καταµέτρησης παραµέτρων 3. Αποτελέσµατα-Συζήτηση 3.1 Γενικές παρατηρήσεις 3.2 Μέτρηση της βιοµάζας 3.3 Μέτρηση της ηλεκτρικής αγωγιµότητας 3.4 Μέτρηση του ph 4. Συµπεράσµατα Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 1

3 Ευχαριστώ για την πολύτιµη βοήθεια και συνεργασία στην εκπόνηση της πτυχιακής µου εργασίας τους καθηγητές Μιχάλη Φουντουλάκη και Στέλιο Τερζάκη. Η ολοκλήρωση του πειράµατος και της καταγραφής της εργασίας εκπονήθηκαν µε τη καθοδήγηση τους. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 2

4 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟΑΛΓΗ 1.Εισαγωγή 1.1Μικροάλγη Περιγραφή Τα µικροάλγη κατατάσσονται στα ευκαρυωτικά φύκη, που αποτελούν µια πολυφυλετική κατηγορία οργανισµών. Το Βασίλειο των Φυτών (regnum Plantae) συµπεριλαµβάνει τις συνοµοταξίες των πράσινων φυκών. Με το όνοµα «άλγες» χαρακτηρίζονται συλλογικά πολλές ταξινοµηµένες οµάδες φυτών και πιο συγκεκριµένα τα λεγόµενα: κυανόφυτα,χλωρόφυτα, χαρόφυτα, ροδόφυτα, γλαυκόφυτα, διάτοµα, φυτοπλαγκτόν, φαιόφυτα, χρυσόφυτα, πυρρόφυτα και ευγληνόφυτα. Όλα τα παραπάνω είδη αποτελούν απλές φωτοσυνθετικές πηγές µε µονοκύτταρα παραγωγικά συστήµατα. Σε διαστάσεις κυµαίνονται από µονοκύτταρους οργανισµούς µέχρι µη αγγειακά νηµατοειδή ή θαλοειδή φυτά. Υποδιαιρέσεις και ορισµένες κλάσεις αυτών είναι γνωστότερα ως φύκη, λόγω της κατάληξης του ονόµατος τους. Τα φύκη διαφοροποιούνται από τους µύκητες και τα πρωτόζωα κυρίως ως προς την ικανότητα που έχουν να φωτοσυνθέτουν. Τα φύκη ποικίλουν από µονοκύτταρους µικροοργανισµούς µέχρι µεγάλα επιµήκη πολυκυτταρικά συσσωµατώµατα τα οποία έχουν µήκος έως και 30m. Τα κύτταρα από τα οποία αποτελούνται αυτά τα συσσωµατώµατα διατηρούνται ανεξάρτητα και αυτό το γεγονός τα διαφοροποιεί από τα φυτά που είναι κι αυτά φωτοσυνθετικοί οργανισµοί. Συστήµατα επεξεργασίας λυµάτων όπου παρατηρείται και παρουσία φυκών είναι τα σταλαγµατικά φίλτρα και οι λίµνες οξείδωσης. Η κατάταξη των φυκών βασίζεται κυρίως στον τύπο της χλωροφύλλης που φέρουν, στη δοµή του κυττάρου τους και στο είδος του οργανικού υλικού που αποταµιεύεται. Έτσι διακρίνουµε τα χλωρόφυτα, τα χρυσόφυτα, τα πυρρόφυτα, τα ροδόφυτα, τα φαιόφυτα και τα ευγλενόφυτα. Τα είδη των φυκών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυµάτων είναι τα χλωρόφυτα,τα χρυσόφυτα και τα ευγλενόφυτα. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 3

5 Τα χλωρόφυτα είναι η κύρια κατηγορία φυκών που απαντώνται σε υδάτινα περιβάλλοντα τα οποία ποικίλουν από ολιγοτροφικά καθαρά νερά µέχρι ευτροφικά αλµυρά νερά. Τα χλωρόφυτα παρουσιάζουν µια ποικιλία κυτταρικής οργάνωσης αλλά µόνο µονοκυτταρικοί και νηµατοειδείς τύποι απαντώνται σε υδάτινα συστήµατα. Μερικά είναι κινητά και φέρουν µαστίγιο. Το τελικό προϊόν της φωτοσύνθεσης είναι το άµυλο και αποθηκεύεται σε θέσεις που ονοµάζονται πυρηνοειδή. Τα πιο κοινά γένη χλωρόφυτων είναι τα Chlamydomonas, Scenedesmus και Spyrogyra. Τα χρυσόφυτα περιλαµβάνουν τη σηµαντική οµάδα των διατόµων. Τα διάτοµα είναι πολύ διαδεδοµενα σε γλυκά και αλµυρά υδάτινα συστήµατα καθώς και σε ιζήµατα και στο έδαφος. Περιέχουν χλωροφύλλες a και c και τα κυτταρικά τους τοιχώµαττα περιέχουν πυρίτιο. Αποτελούν την πηγή των γεωλογικών σχηµατισµών που είναι γνωστοί ως «γη διατόµων». Χαρακτηριστικά γένη διατόµων είναι τα: Navicula, Tabbelaria και, Synedra. Τα ευγλενόφυτα είναι µονοκύτταροι µικροοργανισµοί που φέρουν ένα ή περισσότερα µαστίγια. Τα µονοβλέφαρα, καθαρού πράσινου χρώµατος αχλαδόµορφα επιµήκη µονοκύτταρα µικροφύκη συναντώνται στα στάσιµα γλυκα και ακάθαρτα νερά και ανήκουν στην Τάξη Euglenales, στην οµάδα των Flagellatae (Μαστιγωτά). Τα φύκη αυτά δεν έχουν σταθερό κυτταρικό τοίχωµα αλλά περιβάλλονται από µια δοµή που λέγεται πλασµοκάλυµµα. Σε µερικά είδη η δοµή αυτή προσδίδει ευκαµψία και το κύτταρο εµφανίζεται να έχει µια ρευστή διαστελλόµενη και συστελλόµενη µορφή. Τυπικό γένος των ευγλενόφυτων είναι το Euglena, τα είδη του οποίου. Περιγραφή Τα µικροάλγη αποτελούν µια τεράστια οµάδα ετερότροφων φωτοσυνθετικών οργανισµών που δύνανται να καλλιεργηθούν για την παραγωγή ενέργειας. Μπορούν να καλλιεργηθούν κάτω από δύσκολες κλιµατικές συνθήκες και µπορούν να παράγουν µεγάλη ποικιλία οικονοµικά ενδιαφερόντων βιοπροϊόντων, όπως λίπη, έλαια, σάκχαρα και λειτουργικές βιοενεργές ενώσεις. Παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ανάπτυξη µελλοντικών σεναρίων για παραγωγή ανανεώσιµης ενέργειας. Συγκεκριµένα είδη µικροαλγών είναι αποτελεσµατικά στην παραγωγή υδρογόνου και οξυγόνου µέσω της βιοφωτόλυσης, ενώ άλλα παράγουν φυσικά υδρογονάνθρακες κατάλληλους για άµεση χρήση σαν υγρά καύσιµα υψηλής ενέργειας. Αφού έχουν αναπτυχθεί τα µικροάλγη, η καλλιέργειά τους έχει πολύ µικρότερες οικονοµικές απαιτήσεις όσο αφορά τη σοδειά και τη µεταφορά τους, σε σχέση µε τις συµβατικές Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 4

6 καλλιέργειες. Επίσης το µικρό τους µέγεθος δίνει πλήθος εξελισσόµενων επιλογών για οικονοµικών και αποτελεσµατικών. Μπορούν να εξεταστούν εύκολα κάτω από συνθήκες εργαστηρίου και στη βιοµάζα τους µπορούν να ενσωµατωθούν αποτελεσµατικά σταθερά ισότοπα, επιτρέποντας µε αυτό τον τρόπο γενετικές και µεταβολικές έρευνες να πραγµατώνονται σε πολύ µικρότερη χρονική περίοδο από ότι τα συµβατικά φυτά. Εικόνα 1. Microalgae sp Οικολογικές απαιτήσεις Τα µικροάλγη αντιπροσωπεύουν µια τεράστια οµάδα γενετικής ποικιλοµορφίας και υπάρχουν σαν µονοκύτταρα και αποικίες συχνά νηµατοειδείς. Είναι διάχυτα διανεµηµένα στη βιόσφαιρα και αναπτύσσονται κάτω από την ευρύτερη δυνατή ποικιλία συνθηκών. Μπορούν να καλλιεργηθούν σε υδαρείς συνθήκες, από γλυκού νερού µέχρι υψηλής αλατότητας. Επιβιώνουν σε υγρό, µαύρο έδαφος, στην άµµο της ερήµου και σε όλα τα ενδιάµεσα υποστρώµατα. Το ευρύ φάσµα των οικολογικών τους απαιτήσεων παίζει σηµαντικό ρόλο στον καθορισµό της ποικιλίας των µεταβολικών προϊόντων που παράγουν. Πολλαπλασιασµός Τα µικροάλγη αναπτύσσονται σε συστήµατα ανοιχτής καλλιέργειας, όπως πηγές και λίµνες ή σε στενά ελεγχόµενα συστήµατα κλειστής καλλιέργειας, οµοίων µε αυτών που χρησιµοποιούνται σε εµπορικές διαδικασίες ζύµωσης. Τα πρώτα δεν έχουν µεγάλες απαιτήσεις σε κεφάλαιο και διαχειρίζονται εύκολα, ενώ τα κλειστά απαιτούν υψηλότερες επενδύσεις και Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 5

7 κόστος λειτουργίας. Επίσης τα κλειστά είναι ανεξάρτητα από τις αγροκλιµατικές συνθήκες κι ελέγχονται στενά για την άριστη απόδοση και ποιότητα. Υπάρχουν δύο προσεγγίσεις για την παραγωγή ενέργειας από τη βιοµάζα των µικροαλγών, ανάλογα µε το συγκεκριµένο οργανισµό και τους υδρογονάνθρακες που παράγουν. Η πρώτη είναι απλά η βιολογική µετατροπή των θρεπτικών στοιχείων σε λιπίδια ή υδρογονάνθρακες. Η δεύτερη διαδικασία εµπεριέχει την θερµοχηµική υγροποίηση της βιοµάζας των αλγών σε υδρογονάνθρακες προς χρήση. Χαρακτηριστικά είδη αλγών είναι τα: Scenedesmus sp, Chlamydomonas sp, Chlorella sp, Spirogyra sp, Dunaliella sp, Euglena sp, Prymnesium sp, Porphyridium sp και Synecoccus sp. Ευτροφισµός- Φαινόµενο θερµοκηπίου Η συνεχής αυξανόµενη συγκέντρωση CO 2 στην ατµόσφαιρα έχει οικολογικές επιπτώσεις στη φωτοσύνθεση και την ανάπτυξη των υδρόβιων φυτών. Η αύξηση του ατµοσφαιρικού CO 2 δύναται να αυξήσει την πρωτογενή παραγωγή φυτοπλαγκτόν στους ωκεανούς και να ενισχύσει τη φωτοσύνθεση και ανάπτυξη κάποιων αλγών. Ακόµη, θα έχει επίδραση στη σύνθεση του ανόργανου άνθρακα σε γλυκά νερά. Με την προσθήκη ανόργανου άνθρακα σε λίµνες µε φύκια, και ιδίως σε ευτροφικές αλκαλικές λίµνες όπου κυριαρχούν µικροάλγη, περιορίζεται σε µεγάλο βαθµό η φωτοσύνθεση του φυτοπλαγκτόν. Κοινά µικροάλγη του γλυκού νερού, όπως το Chlamydomonas reinhardtii, Chlorella pyrenoidosa και Scenedesmus obliquus όταν αναπτύσσονται υπό υψηλές συγκεντρώσεις CO 2 παρουσιάζουν αλλαγές στα φωτοσυνθετικά τους χαρακτηριστικά. Παραδείγµατος χάριν Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 6

8 CO2 & Θρεπτικά στοιχεία Παραγωγή µικροαλγών Υγρά απόβλητα Παραγωγή διοξείδιου του άνθρακα από βιοµηχανίες που παράγουν: o Ενέργεια o Τσιµέντο o Χηµικά o ιύλιση πετρελαίου κ.α. Αποκατάσταση υγρών αποβλήτων o Αστικά λύµατα o Κτηνοτροφία o Μεταποίηση τροφίµων o Μεταποίηση ελαιούχων φοινίκων o Υφαντουργία o Επεξεργασία καοτσούκ o Άλλες βιοµηχανίες και γεωργικές επιχειρήσεις µεταποίησης Πίνακας Εισροές που προστίθενται στο διάλυµα των αλγών 1.2.Χρήσεις µικροαλγών Βρώσιµα παράγωγα Τα µικροάλγη µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την παραγωγή προϊόντων υψηλής θρεπτικής αξίας, όπως οι βιταµίνες και απαραίτητα λιπαρά οξέα για την ανθρώπινη διατροφή. Οι πληροφορίες που αφορούν την παραγωγή βιταµινών δεν είναι αρκετές, όµως έχει διαπιστωθεί από την αποµόνωση ενός µεταλλαγµένου στελέχους Chlamydomonas η υψηλή περιεκτικότητα του σε βιταµινες. Επίσης, αποµονώθηκε το Chlamydomonas eugametos του γλυκού νερού, που περιέχει σε υψηλά επίπεδα νικοτινικό οξύ και είναι ο παρεµποδιστικός παράγοντας για την πελλάγρα. Έχει αναφερθεί έκκριση βιταµινών Β 12 και Β 1 καθώς και βιοτίνης από κύτταρα του Chlamydomonas, καθώς και παραγωγή βιταµινών (ιδίως: φολικού οξέος, παντοθενικού οξέος και βιοτίνης). Τα άλγη µπορούν να συνθέσουν τις περισσότερες βιταµίνες, από τις οποίες κάποιες έχουν υψηλό εµπορικό ενδιαφέρον, όπως η βιταµίνη Β 12 και Ε. Τα λιπαρά οξέα-που είναι συστατικά των λιπιδίων-µπορούν επίσης να ανακτηθούν από µικροάλγη. Τα απαραίτητα λιπαρά οξέα που περιέχονται στη διατροφή του ανθρώπου βρίσκονται σε αφθονία σε κάποια είδη αλγών. Κάποια στελέχη των θαλάσσιων αλγών Chlorella, Porphyridium και ειδικά το Isocrysis galbana, περιέχουν ενδοκυτταρικά απαραίτητα λιπαρά Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 7

9 οξέα σε υψηλά επίπεδα. Στη το γ-λινολεϊκό µπορεί να φτάσει έως και 11% του ξηρού βάρους. Το φαρµακευτικό ενδιαφέρον και η περιορισµένη διαθεσιµότητα του γ-λινολεϊκού οξέος και του ΕΡΑ (eicosapentanoic acid) παρακίνησε την έρευνα για εναλλακτικές µεθόδους παραγωγής αυτών των οξέων από µικροάλγη. Για αυτό το σκοπό έχουν χρησιµοποιηθεί τα Spirulina platensis και Porphyridium cruentum. Υψηλή εµπορική αξία έχουν επίσης οι χρωστικές. Η απόκτηση τους από µια φυσική και οικονοµική πηγή όπως τα µικροάλγη θα ήταν εξαιρετικά επωφελής. Τα καροτενοειδή βρίσκουν χρήση στη κοσµετική βιοµηχανία και τη γαλακτοβιοµηχανια, και αυτά που παρουσιάζουν κυριότερο εµπορικό ενδιαφέρον είναι η β-καροτίνη, το λυκοπένιο, η ζεαξανθίνη, η ασταξανθίνη, η κανταξανθίνη, η κρυπταξανθίνη και η λουτεΐνη. Άλλος ένας θετικός ρόλος των καροτενοειδων είναι η προστασία των µικροαλγών ενάντια στις φωτοοξειδωτικές φθορές προερχόµενες από το οξυγόνο κατά τη διάρκεια υψηλού φωτισµού. Κάποια καροτενοειδή εφαρµόζονται στην υδατοκαλλιέργεια,ενώ άλλα έχουν υψηλή αντιοξειδωτική δράση. Χλωροφύλλη της Spirulina έχει χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή αποσµητικών. Το άλγος Dunaliella bardawii µπορεί να συσσωρεύσει έως 10% β-καροτίνης στο ξηρό του βάρος, η οποία είναι πιο αποτελεσµατική στην αποµάκρυνση ριζών οξυγόνου. Πολυσακχαρίτες Οι πολυσακχαρίτες χρησιµοποιούνται σαν πυκνωτικό µέσο, µέσον κροκίδωσης και σαν λιπαντικά. Παρότι όλα τα µικροάλγη παράγουν πολυσακχαρίτες, αυτοί εκχυλίζονται κυρίως από τα εξής µακρόφυτα: Luminaria, Macrocystis, Gracilaria, και Eucheuma, Porphyridium cruentum και P. Aerugineum. Το Porphyridium παράγει πολυσακχαρίτες που θα µπορόυσαν να χρησιµοποιηθούν για την ανάκτηση πετρελαίου/ελαίου??? (oil). Ένα θερµόφιλο στέλεχος του Chlorella σταδιακά ανεπτυγµένο µε αργό ρυθµό αραίωσης στο διάλυµα του, µπορεί να παράγει έως και 50% άµυλο από το ξηρό του βάρος. Αναβολική παραγωγή λιπιδίων και υδρογονανθράκων Τα λιπίδια και οι υδρογονάνθρακες βρίσκονται σε ολόκληρη την κυτταρική µάζα των µικροαλγών, αποθηκεύουν έγκλειστα προϊόντα στο κυτόπλασµα και αποτελούν λειτουργικά συστατικά διαφόρων µεµβρανών. Σε κάποιες περιπτώσεις εκκρίνονται εξωκυττάρια αποικισµένα από µικροάλγη,σαν σχεδόν αµιγή ελαιούχα σφαιρίδια. Η λιπιδική σύνθεση µπορεί να ρυθµίζεται µε την προσθήκη ή τον περιορισµό συγκεκριµένων στοιχείων στη διατροφή. Για Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 8

10 παράδειγµα η παντελής έλλειψη αζώτου ή πυριτίου και άλλοι παράγοντες που προκαλούν στρες µπορούν να αυξήσουν την συνολική παραγωγή λιπιδίων. Ο τύπος και το επίπεδο των υδρογονανθράκων που παράγονται συχνά δέχεται επιδράσεις από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως: το φως, η θερµοκρασία, η συγκεντρωση των ιόντων και το ph. Παρ ότι δεν είναι ασυνήθιστο να συναντήσουµε τη συγκέντρωση των λιπιδίων σε επίπεδα 20-40% σε ξηρό δείγµα, σε ορισµένες περιπτώσεις η ποσότητα των λιπιδίων που βρίσκεται στα µικροάλγη µπορεί να είναι ασυνήθιστα υψηλή. Η συγκέντρωση υδρογονανθράκων στο ξηρό δείγµα του στελέχους Botryococcus, φτάνει έως και 90% σε συγκεκριµένες συνθήκες. Θερµοχηµική υγροποίηση των Μικροαλγών Η ευκολία της συγκοµιδής των µικροαλγών και του χειρισµού τους τα καθιστά εξίσου κατάλληλα για θερµοχηµικές διαδικασίες, όπως η υγροποίηση. Ακολουθώντας µια διαδικασία που θυµίζει την προέλευση των προϊόντων πετρελαίου, τα µικροάλγη µετατρέπονται σε ελαιώδεις ουσίες µε την επίδραση υψηλής θερµοκρασίας και υψηλής πίεσης. Αποδόσεις της τάξεως 30-40% βαρέως τύπου πετρελείου µπορούν να αποκτηθούν µε τέτοιο τρόπο. Εξαιτίας των υψηλών επιπέδων πρωτεϊνικής ύλης στο σύστηµα, πρέπει να ελέγχονται µε προσοχή τα επίπεδα του αζώτου που οδηγούν στο σχηµατισµό Nox. Επίπεδα της τάξεως 50% υγρών υδρογονανθράκων έχουν αποκτηθεί σε πολύ υψηλή θερµοκρασία, υψηλή πίεση και µε τη διαδικασία της υδρογόνωσης, µετά από κατάλυση. Επεξεργασία και Χειρισµός Η απευθείας εξαγωγή των υδρογονανθράκων από τα µικροάλγη είναι η ευκολότερη και απλούστερη µέθοδος για την απόκτηση προϊόντων. Αυτό πραγµατοποιείται µε την χρήση διαλυτών, µε την άµεση έκφραση των υγρών λιπιδίων ή µε συνδυασµό αυτών των δύο µεθόδων. Η διαδικασία θερµοχηµικής υγροποίησης συχνά εξάγει βαριά ελαιώδη ή πισσώδη υλικά, και χωρίζεται σε διαφορετικά κλάσµατα µε καταλυτική πυρόλυση. Όπως οι υδρογονάνθρακες έχουν προέλθει από άλλες µορφές ανανεώσιµης βιοµάζας, τα λιπίδια των µικροαλγών µπορούν να µετατραπούν σε βενζίνη και καύσιµα diesel. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 9

11 Παράγωγα αλγών Λιπίδια Βιοντίζελ Καλλυντικά, Φαρµακευτικά προϊόντα Βιοχηµικά Υδατάνθρακες Βιοαιθανόλη Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας Πρωτεΐνες Ανθρώπινη βρώση Βιοµάζα Στερεά καύσιµα Οργανική λίπανση Τροφή υδατοκαλλιέργειας Πίνακας Προϊόντα που παράγονται από την επεξεργασία των αλγών Παραγωγή βιοντίζελ από Μικροάλγη: Τα µικροάλγη είναι υδρόβιοι φωτοσυνθετικοί µικροοργανισµοί. Όπως και τα φυτά της στεριάς, τα µικροάλγη χρησιµοποιούν ενέργεια από τον ήλιο για τη φωτοσύνθεση, δηλαδή τη µετατροπή της ηλιακής ενέργειας σε αποθηκευµένη χηµική ενέργεια. Τα µικροάλγη είναι αποτελεσµατικοί µετατροπείς της ηλιακής ενέργειας λόγω της απλής κυτταρικής τους δοµής. Παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την παραγωγή βιοντίζελ λόγω του ότι αναπτύσσονται πολύ γρήγορα, αντέχουν σε µεταβαλλόµενες περιβαλλοντικές συνθήκες και το περιεχόµενό τους σε έλαια είναι µεγάλο. Το έλαιό τους µπορεί να αποσπαστεί και να µετατραπεί σε βιοντίζελ. Έχουν αποµονωθεί είδη Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 10

12 αλγών που το περιεχόµενό τους σε έλαια ανέρχεται έως και στο 50%, πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε χερσαίο φυτό1. Οι αποδόσεις των αλγών ανά εκτάριο προβλέπεται ότι είναι µεγαλύτερες από οποιοδήποτε είδος χερσαίου φυτού2 (π.χ. οι φοίνικες αποδίδουν 6000 λίτρα ελαίου ανά εκτάριο, τα άλγη 9000 λίτρα ελαίου ανά εκτάριο). Το πλεονέκτηµα της αλγοκαλλιέργειας έναντι των χερσαίων καλλιεργειών βιοκαυσίµων είναι ότι δεν απαιτεί µείωση στην παραγωγή των τροφίµων, αφού δεν γίνεται χρήση καλλιεργήσιµης γης. Πολλά είδη αλγών αναπτύσσονται σε υφάλµυρα ύδατα ή στο θαλάσσιο νερό και δεν γίνεται υπερεκµετάλλευση των αποθεµάτων γλυκού νερού. Παραγωγή βιοαερίου από Μακροάλγη: Η αναερόβια χώνευση είναι µια φυσική διεργασία µέσω της οποίας οι µικροοργανισµοί διασπούν τη βιοδιασπώµενη ύλη απουσία οξυγόνου. Από τη διεργασία αυτή παράγεται «βιοαέριο» που αποτελείται κυρίως από µεθάνιο (50%-80%) και διοξείδιο του άνθρακα (20%- 50%)1. Το µεθάνιο είναι το κύριο συστατικό του φυσικού αερίου, το οποίο χρησιµοποιείται σε όλη την Ευρώπη για θέρµανση, µαγείρεµα και σε µονάδες παραγωγής ηλεκτρισµού. Εάν η διεργασία αυτή λάβει χώρα σε ένα ελεγχόµενο περιβάλλον ώστε να είναι δυνατή η συλλογή και αποθήκευση του προκύπτοντος αερίου, παράγεται µεθάνιο το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως µία πηγή ανανεώσιµου καυσίµου. Κατά τη διάρκεια της διεργασίας της αναερόβια χώνευσης παράγονται υποπροϊόντα που είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως λίπασµα στη γεωργία. Μέσω της αναερόβιας χώνευσης είναι δυνατή η επεξεργασία σχεδόν κάθε οργανικής ύλης, π.χ. βιοδιασπώµενα απορρίµµατα, όπως απορρίµµατα χαρτιού, κοµµένα χόρτα, αποφάγια, αστικά λύµατα, ζωικά απόβλητα και µακροάλγη (θαλάσσια φύκια). Ένα πλεονέκτηµα που έχει η χρήση της θαλάσσιας άλγης ως πρώτης ύλης έναντι των χερσαίων φυτών είναι ότι δεν υπάρχει αντικατάσταση των εδώδιµων καλλιεργειών µε καλλιέργειες βιοκαυσίµων αφού η θαλάσσια άλγη δεν χρειάζεται ούτε γη ούτε και γλυκό νερό. Επαναχρησιµοποίηση των επεξεργασµένων αστικών λυµάτων για άρδευση Τα επεξεργασµένα αστικά λύµατα µπορούν να διατεθούν για διάφορες χρήσεις. Η επαναχρησιµοιήση του έχει σαν συνέπεια την ορθολογική διαχείρηση των υδάτινων πόρων, ιδιαίτερα σε περιοχές µε έλλειψη νερού, όπως είναι πολλές περιοχές της Ελλάδας. Το θέµα της ταυτόχρονης αξιοποίησης των θρεπτικών συστατικών που εµπεριέχονται στα επεξεργασµένα αστικά λύµατα για κάλυψη των αναγκών θρέψης διαφόρων δέντρων δεν έχει µελετηθεί ακόµα Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 11

13 επαρκώς. Βέβαια, διαφορετική είναι η σύσταση των επεξεργασµένων αστικών λυµάτων ανάλογα µε την κατεργασία που έχουν υποβληθεί. Έτσι η συγκέντρωση του ολικού αζώτου είναι µεγαλύτερη στην εκροή της πρωτοβάθµιας επεξεργασίας και πολύ χαµηλή µετά τη βαθµίδα Νιτροποίησης/ Απονιτροποίησης. Στην περίπτωση άρδευσης δασικών εκτάσεων οι απαιτήσεις υγιεινής των επεξεργασµένων λυµάτων είναι µικρότερες από την περίπτωση άρδευσης γεωργικών εκτάσεων. Έτσι δεν είναι απαραίτητη η απολύµανση ούτε η δευτερογενής επεξεργασία στην περίπτωση αυτή. 1.3Επεξεργασία υγρών αποβλήτων Προέλευση αστικών λυµάτων Στις ηµέρες µας θεωρείται αναγκαία για έναν οικισµό η επάρκεια πόσιµου νερού, η ύπαρξη συστήµατος διαχείρισης των παραγόµενων αποβλήτων και η διασφάλιση αποδεκτής ποιότητας για το περιβάλλον. Το πόσιµο νερό, που αποτελεί θείο δώρο για τον άνθρωπο µετατρέπεται µετά από τη χρήση του σε υγρά απόβλητα τα οποία είναι ενοχλητικά. Εκεί που τελειώνει το δίκτυο ύδρευσης αρχίζει η παραγωγή των υγρών αποβλήτων που τροφοδοτούν το δίκτυο αποχέτευσης. Η απ ευθείας διάθεση των υγρών αποβλήτων σε ένα φυσικό (συνήθως υδάτινο) αποδέκτη δεν αποτελεί λύση στο πρόβληµα της διαχείρισης των υγρών αποβλήτων. Τα υγρά απόβλητα περιέχουν διάφορους τύπους ρύπων που βρίσκονται σε αιωρούµενη ή κολλοειδή ή διαλυτή µορφή. Οι ρυπαντικές ουσίες εγκυµονούν κινδύνους για τους φυσικούς αποδέκτες και η απ ευθείας διάθεση των υγρών αποβλήτων δε θεωρείται σήµερα αποδεκτή πρακτική. Τα υγρά απόβλητα πρέπει να υποβάλλονται πριν από τη διάθεση τους σε κατάλληλη επεξεργασία ώστε να αµβλύνονται οι επιπτώσεις στους αποδέκτες. Ο καθαρισµός των υγρών αποβλήτων έχει κυρίως ως στόχο την προστασία των υδάτινων πόρων. Για την επιτυχή διαχείριση των υγρών αποβλήτων είναι απαραίτητη η γνώση της προέλευσης τους και των χαρακτηριστικών τους ώστε να υποβληθούν σε κατάλληλη επεξεργασία που είναι αποδεκτή από τους ρυθµούς αυτοκαθαρισµού του αποδέκτη διάθεσης τους. Οι υδάτινοι αποδέκτες επιταχύνουν την αποδόµηση των οργανικών συστατικών µε τα οποία φορτίζονται (από τη διάθεση των υγρών αποβλήτων) εφόσον η φόρτιση που δέχονται διατηρείται κάτω από το επίπεδο που αντιστοιχεί στην ικανότητα αυτοκαθαρισµού τους. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 12

14 Εάν ένας υδάτινος αποδέκτης έχει φορτιστεί πέραν των επιπέδων που αντιστοιχούν στην ικανότητα αυτοκαθαρισµού του αρχίζει η εµφάνιση προβληµάτων και παύει να είναι υγιής. Όταν λοιπόν ο υδάτινος αυτός αποδέκτης χρησιµοποιείται ταυτόχρονα και σαν υδατικός πόρος, από όπου γίνεται υδροληψία νερού που προορίζεται για πόσιµο, απαιτούνται πολυδάπανες εργασίες για την κατάλληλη επεξεργασία, ώστε να ικανοποιούνται οι προδιαγραφές που ισχύουν για την ποιότητα του πόσιµου νερού. Η αποχέτευση των οικιακών λυµάτων (υγρά απόβλητα που παράγονται από την κατοικία ) είναι µια γνωστή πρακτική από την αρχαιότητα. Η επεξεργασία (καθαρισµός) όµως των οικιακών λυµάτων όπως εφαρµόζεται σήµερα αποτελεί σχετικά πρόσφατη εξέλιξη. ιάφορες ασθένειες που ταλαιπώρησαν την ανθρωπότητα κατά το παρελθόν αφού εκδηλώθηκαν υπό µορφή επιδηµιών είναι δυνατόν να µεταδοθούν και µέσω του πόσιµου νερού. Μόλις όµως πριν από 100 περίπου χρόνια κατάλαβαν οι άνθρωποι αυτό το γεγονός και συνειδητοποίησαν ότι το πόσιµο νερό πρέπει να είναι απαλλαγµένο από κάθε είδους ρύπανση. Το πόσιµο νερό όµως δε λαµβάνεται µόνο από σχετικά καλά προστατευµένους υπόγειους υδατικούς πόρους αλλά και από επιφανειακά νερά τα οποία είναι συνήθως οι πιο πρόσφοροι αποδέκτες για τα υγρά απόβλητα. Η λύση θα ήταν να κρατηθούν τα υγρά απόβλητα µακριά από τα επιφανειακά ύδατα, αλλά κάτι τέτοιο σε έναν αριθµό περιπτώσεων δεν ήταν δυνατόν κι έτσι προέκυψε η ανάγκη για την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων. Το πρόβληµα των υγρών αποβλήτων γινόταν όλο και πιο έντονο από τις αρχές του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα µετά από το δεύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο οπότε παρατηρήθηκε έντονη συγκέντρωση πληθυσµών στα αστικά κέντρα και ραγδαία βιοµηχανική ανάπτυξη. Η επεξεργασία των υγρών αποβλήτων κρίνεται απαραίτητη. Η ποσότητα των υγρών αποβλήτων που παράγεται σε καθηµερινή βάση από τις διάφορες οικιακές δραστηριότητες γενικά στην Ελλάδα υπολογίζεται στα lt ενώ στην Αµερική φτάνει τα 500 lt. Στα υγρά απόβλητα υπάρχει ποικιλία χηµικών µορίων αλλά και µικροοργανισµών, η παρουσία των οποίων τα καθιστά επικίνδυνα για τη δηµόσια υγεία και ασφάλεια όσο και για το περιβάλλον. Η συγκέντρωση µεγάλου αριθµού κατοίκων σε ένα περιορισµένο χώρο δεν συνδράµει στην επεξεργασία τους από φυσικές διεργασίες, όπως η αποσύνθεση οργανικών ουσιών. Οι διάφορες αυτές φυσικές δραστηριότητες αντιγράφηκαν από τον άνθρωπο και επιταχύνθηκαν ελέγχοντας έναν αριθµό παραµέτρων. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 13

15 Η έλλειψη ικανοποιητικών ποσοτήτων καθαρού νερού που θα καλύψει τις ανάγκες σε πόσιµο αλλά και αρδευτικό νερό έχει ως αποτέλεσµα τη προσεκτική εξέταση της δυνατότητας επαναχρησιµοποίησης των υγρών αποβλήτων τουλάχιστο για άρδευση. Νερό κατάλληλο για πόσιµο και για άρδευση αντιστοιχεί µόλις στο 3% της συνολικής ποσότητας νερού στον πλανήτη. Ταυτόχρονα η νέα περιβαλλοντική πρακτική ανά τον κόσµο έχει βασιστεί στα πέντε R που αντιπροσωπεύουν τις βασικές αρχές προστασίας του περιβάλλοντος: Reclamation (επανάκτηση), Recycle (ανακύκλωση), Reuse (επαναχρησιµοποίηση), Renuable(ανανεώσιµη) και Reduce (µείωση). Κάτω από αυτό το πρίσµα τα εκατοµµύρια χιλιάδες κυβικά µέτρα υγρών αποβλήτων που παράγονται ανά τον κόσµο θα µπορούσαν αν επανακτηθούν, να επαναχρησιµοποιηθούν, δηµιουργώντας έτσι µια µορφή ανακύκλωσης που θα οδηγήσει σε µείωση των ποσοτήτων καθαρού νερού που χρησιµοποιούνται στη γεωργία δηµιουργώντας µια ανανεώσιµη πηγή νερού. 1.4 Χρήση µικροαλγών στην επεξεργασία των υγρών αποβλήτων Τα άλγη εκτός από φως και CO2 απαιτούν για την ανάπτυξη τους νερό και θρεπτικά στοιχεία, όπως τα φυτά. Όλα αυτά τα στοιχεία βρίσκονται σε επεξεργασµένα ή µη λύµατα προερχόµενα από κτηνοτροφία, και µπορούν να ανακυκλωθούν για τη διατήρηση των πόρων και τη µείωση του κόστους των υποστρωµάτων των καλλιεργειών των αλγών. Συνεπώς κάποιες ερευνητικές οµάδες απέδειξαν την ικανότητα διαφόρων αλγών να χρησιµοποιούν ζωικά απόβλητα σαν µέσον ανάπτυξης. Έχει αναφερθεί πρόσφατα η χρήση τύρφης καθαρισµού των µικροαλγών, η οποία έχει αποικιστεί από νηµατοειδή άλγη του γλυκού νερού, για την επεξεργασία ακατέργαστων κοπράνων των χοίρων (Kebede-Westhead et at, 2006). Η βιοµάζα των µικροαλγών συγκοµίζεται µε ταυτόχρονη αποµάκρυνση N, P και βαρέων µετάλλων. Τα µακρο- και µικροάλγη µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τη µετατροπή, αποµάκρυνση ή την αποµόνωση ρύπων, όπως τοξικότητες θρεπτικών στοιχείων, ξενοβιοτικών και βαρέων µετάλλων από λύµατα, ή CO 2 από εξατµίσεις. Αυτές οι εφαρµογές είναι γνωστές µε τον όρο phycoremediation, δηλαδή «αποκατάσταση από φύκη» σε ελεύθερη µετάφραση. Οι διαδικασίες επεξεργασίας αποφέρουν τη βιοµάζα των αλγών, ένα προϊόν που µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την παραγωγή χηµικών, βιοκαυσίµων η βιοαερίων σαν υποπροϊόντα. Βιοδιάσπαση των ρύπων µε χρήση µικροαλγών Η βιοδιάσπαση εκφράζει τη συσσώρευση και συγκέντρωση των ρύπων από υδατικά διαλύµατα µε τη χρήση βιολογικών υλικών, επιτρέποντας έτσι την ανάκτηση και τη περιβαλλοντικά Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 14

16 αποδεκτή διάθεση των ρύπων. Για αυτό το σκοπό συνήθως χρησιµοποιείται µικροβιακή βιοµάζα ή βιοµάζα φυτών. Η υψηλή συγκέντρωση ανόργανων ενώσεων του αζώτου αποτελεί αξιοσηµείωτο πρόβληµα στην επεξεργασία των λυµάτων. Αυτό επηρεάζει απευθείας την ποιότητα του νερού για οικιακή και βιοµηχανική χρήση. Συχνά η πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια επεξεργασία δεν είναι αποτελεσµατικές στην αποµάκρυνση των ενώσεων αζώτου και φωσφόρου. Για να αποφευχθεί η δευτερογενής µόλυνση που προέρχεται από τη τριτοβάθµια επεξεργασία των λυµάτων, προτιµώνται βιοτεχνολογικές διαδικασίες και όχι χηµικές. Τα συστήµατα µε µικροάλγη µπορούν να εξαλείψουν τις ενώσεις αζώτου και φωσφόρου, που είναι υπεύθυνες για το πρόβληµα του ευτροφισµού. Η χρήση των µικροαλγών για βιοαποµάκρυνση έχει αρκετά πλεονεκτήµατα: α) χρήση οικονοµικής και άφθονης πηγής ενέργειας- του ηλιακού φωτός β) την παραγωγή βιοµάζας για ζωοτροφή και γ) την παραγωγή ενώσεων υψηλής προστιθέµενης αξίας και χηµικών. Αντίθετα τα µικροάλγη παρουσιάζουν προβλήµατα στην αποµάκρυνση της βιοµάζας από την πορεία του νερού, ώστε προτείνεται η ακινητοποίηση τους ή η χρήση ανώτερων φυτών σαν εναλλακτική λύση για την αποµάκρυνση των θρεπτικών στοιχείων. Ακόµη, έχει διαδοθεί ευρέως η χρήση βιοαντιδραστήρων. Είναι ένα σηµαντικό εργαλείο στις εφαρµοσµένες διαδικασίες που χρησιµοποιούν µικροοργανισµούς. Οι βιολογικοί αντιδραστήρες είναι ένας σχετικά νέος τύπος αντιδραστήρα που προσφέρει σηµαντικά πλεονεκτήµατα στις βιολογικές διαδικασίες µεγάλης κλίµακας. Το περιεχόµενο αυτού του τύπου αντιδραστήρα αναδεύεται µε ρεύµα αέρα ή άλλων αερίων, που προωθεί την ανταλλαγή της αέριας φάσης και του µέσου και εξαρτάται από τη γεωµετρία του συστήµατος. Χρησιµοποιούνται µε µικροοργανισµούς σε διαδικασίες παραγωγής και βιολογικής αποµάκρυνσης, όπως η ανόργανη αποµάκρυνση αζώτου, η βιολογική αναρόφηση µετάλλων ή η συσσωρευση τους. Αποµάκρυνση θρεπτικών στοιχείων Τα µικροάλγη συχνά εφαρµόζονται στην τριτογενή επεξεργασία αστικών λυµάτων σε λίµνες ωρίµανσης, ή σε δηµοτικά συστήµατα επεξεργασίας λυµάτων, µικρής ή µεσαίας κλίµακας. Συστήµατα όπως τα Προηγµένα Ολοκληρωµένα Συστήµατα Τεχνολογίας Λιµνάζοντων Λυµάτων (Advanced Integrated Wastewater Pond Systems) είναι διαθέσιµα στο εµπόριο. Τα συνήθη σχέδια προαιρετικά περιέχουν λίµνες, σχετικά βαθιές και εξυπηρετούν την επιφανειακή Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 15

17 ανάπτυξη των µικροαλγών, και µικρές, ρηχές λιµνες (High-Rate Algal Ponds) µε µεγάλη περιεκτικότητα σε άλγη, που στηρίζονται σε µηχανική ανάδευση για να µεγιστοποιήσουν την παραγωγή των αλγών και την αποµάκρυνση του βιολογικά απαιτούµενου οξυγόνου (BOD). Οι HRAPs είναι οι πιο αποδοτικοί αντιδραστήρες για τη διαχείριση υγρών αποβλήτων και τη δέσµευση της ηλιακής ενέργειας. Χρησιµοποιούνται ήδη στην επεξεργασία των αποβλήτων από χοιροστάσια. Η βιοµάζα των µικροαλγών µπορεί να συγκοµιστεί από τις HRAPs για ζωοτροφή και αποτελεί ένα στάδιο στην ολοκληρωµένη διαχείριση της ανακύκλωσης των κτηνοτροφικών αποβλήτων. Σε αυτήν πρώτα γίνεται η αναερόβια επεξεργασία των οργανικών σε µεγάλο βαθµό υγρών αποβλήτων, κι έπειτα η επεξεργασία των αποβλήτων µε µικροάλγη. Η χρήση µιας συγκεκριµένου είδους σύνθεσης µικροαλγών θα διευκόλυνε τη συγκοµιδή των καθιζηµάτων, µετά την κροκίδωση. Η παραγωγή ποιοτικών βιοµηχανικών υδάτων και βιοµάζας αλγών επιφέρει κέρδη µέχρι 2-4 χρόνια από την αρχή της καλλιέργειας. Με κόστος παραγωγής /m 3 η αντίστοιχη απόδοση 2-4kg -1 ξηρού βάρους µικροαλγών θεωρείται ικανοποιητική. Η παραγωγή βιοκαυσίµων σε συνδυασµό µε την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων και µε την ανακύκλωση λιπασµάτων, αποτελεί µια βραχυπρόθεσµη εφαρµογή (σε 5-10 χρόνια) αφού τα άλγη ήδη χρησιµοποιούνται σε αυτό τον τοµέα (van Harmelen and Oonk 2006). Αποµάκρυνση οργανικών ρύπων Τα είδη Chlorella και Scenedesmus έχουν χρησιµοποιηθεί στην επεξεργασία υγρών αποβλήτων που περιέχουν οργανικούς ρύπους από χαρτοβιοµηχανίες και ελαιουργεία. Ωστόσο, τα ετεροτροφικά µικροάλγη συχνά βγαίνουν εκτός συναγωνισµού από τα βακτήρια γιατί έχουν χαµηλότερους ρυθµούς ανάπτυξης. Εντούτοις, τα άλγη και τα βακτήρια µπορούν να συνδεθούν κι ενωµένα να καθαρίσουν τα υγρά απόβλητα. Τα άλγη παράγουν οξυγόνο µε τη βοήθεια της φωτοσύνθεσης, ελαττώνοντας συνεπώς την ανάγκη εξωτερικού αερισµού των αποβλήτων. Αυτή τους η δυνατότητα είναι ιδιαίτερα χρήσιµη όταν πτητικοί ρύποι πρέπει να διασπώνται αερόβια χωρίς να εξατµίζονται λόγω µηχανικού αερισµού. Τα άλγη παράγουν οξυγόνο για τα βακτήρια, που µπορούν να αποικοδοµήσουν επικίνδυνους οργανικούς ρύπους. Η βιοµάζα που παράγεται από την επεξεργασία υγρών αποβλήτων δε µπορεί να χρησιµοποιηθεί προς ανθρώπινη βρώση, ή στην κτηνοτροφία. Υπάρχουν προοπτικές για εφαρµογή τους στην παραγωγή χηµικών στοιχείων υψηλής αξίας. Περισσότερο εφαρµόσιµος είναι ο συνδιασµός της επεξεργασίας των υγρών αποβλήτων µε τη χρήση αλγών και βακτηρίων µε τη µείωση CO 2 και τη παραγωγή βιοµεθανίου. Αποµάκρυνση βαρέων µετάλλων Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 16

18 Τα βιολογικά συστήµατα για την αφαίρεση µεταλλικών ιόντων από µολυσµένα υγρά απόβλητα αναδεικνύονται σαν εν δυνάµει εναλλακτική για τις χηµικές κατεργασίες. Η διαδικασία περιλαµβάνει την προσθήκη χηµικών για καθίζηση των µετάλλων ή την ανταλλαγή ρητίνης για τη δέσµευση τους. Άλλες µέθοδοι είναι η προσρόφηση ενεργού άνθρακα, η ηλεκτροδιάλυση και η αντίστροφη ώσµωση. Η χρήση των µικροαλγών στη βιοτεχνολογία, για την αφαίρεση βαρέων µετάλλων και ραδιονουκλεϊδίων από τα υγρά απόβλητα, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Παράλληλα µε την αποµάκρυνση των τοξικών στοιχείων, µπορούν αν ανακτηθούν πολύτιµα στοιχεία µετά από κατάλληλη επεξεργασία του φορτίου της µικροβιακής βιοµάζας. Η βιοµάζα των αλγών µπορεί να χρησιµοποιηθεί σαν οικονοµικό βιοϋλικό για την παθητική αποµάκρυνση των τοξικών βαρέων µετάλλων. Για το σκοπό αυτό τα πιο κατάλληλα και υποσχόµενα άλγη είναι τα φαιοφύκη, λόγω της βιοχηµικής σύνθεσης των κυτταρικών τους τοιχωµάτων. Η σχετική συγγένεια της ακατέργαστης βιοµάζας του Sargassum για διάφορα δισθενή κατιόντα µετάλλων έχει τις ακόλουθες συγκεντρώσεις: Cu>Ca>Cd>Zn>Fe. Η παθητική πρόσληψη ονοµάζεται βιοαπορόφηση. Το ιόν του µετάλλου προσδένεται στο κυτταρικό τοίχωµα µε δύο τρόπους: 1)ανταλλαγή ιόντων, όπου τα ιόντα βαρέων µετάλλων αντικαθιστούν τα µονοσθενή και δισθενή του κυτταρικού τοιχώµατος 2)σύνθετος σχηµατισµός µεταξύ ιόντων του µετάλλου και λειτουργικών οµάδων που βρίσκονται στο κυτταρικό τοίχωµα. Η βιοαπορόφηση είναι αντιστρεπτή και ταχεία (πραγµατοποιείται σε 5-10 λεπτά). Το σύνολο των µετάλλων που συγκεντρώνεται για την κάθε µονάδα βιοµάζας είναι ανάλογο µε τη συγκέντρωση των µεταλλικών ιόντων στο διάλυµα. Η βιοαπορόφηση επηρεάζεται από το ph και την παρουσία άλλων ιόντων στο µέσον που µπορούν να κατακρηµνίσουν βαρέα µέταλλα σαν αδιάλυτα άλατα. εν επηρεάζεται από µεταβολικούς παρεµποδιστές, «αποσυµπλοκείς» (uncouplers), φωτεινές ή σκοτεινές αντιδράσεις. Ενεργός πρόσληψη Παράλληλα µε την κατανάλωση µεταλλικών ιόντων για την ανάπτυξη των µικροαλγών συσσωρεύονται µεταλλικά ιόντα ενδοκυττάρια. Τα βαρέα µέταλλα µπορούν να κατακριµνηστούν από δευτερογενείς µεταβολίτες. Αυτές οι διαδικασίες χρειάζονται ενέργεια για την πραγµατοποίηση τους και είναι ευαίσθητες σε µεταβολές του ph, της θερµοκρασίας, της ιοντικής ισχύος, του φωτός κ.α. παραµέτρων. Αναστέλλονται υπό την απουσία ενεργειακής πηγής και σε συνθήκες χαµηλής θερµοκρασίας. Η ενεργός πρόσληψη είναι πιο αποτελεσµατική από τη βιοαπορρόφηση σε χαµηλές συγκεντρώσεις µεταλλικών ιόντων. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 17

19 Και οι δύο αυτοί µηχανισµοί µπορούν να λειτουρήσουν στα µικροάλγη, και η σηµασία τους εξαρτάται από το είδος του άλγους, τις συνθήκες καλλιέργειας και τις χηµικές ιδιότητες των µετάλλων. Εξαρετικά ενδιαφέρουσα είναι η ανοχή των βαρέων µετάλλων στα µικροάλγη. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 18

20 2.Υλικά και Μέθοδοι 2.1 Περιγραφή πειράµατος Το πείραµα πραγµατοποιήθηκε στο Εργαστήριο ιαχείρισης Στερεών Υπολειµµάτων και Υγρών Αποβλήτων της Σχολής Γεωπονίας του ΤΕΙ Κρήτης. Οι µετρήσεις κάλυψαν το χρονικό διάστηµα 05 Ιουλίου έως και 30 Ιουλίου. Στόχος του πειράµατος ήταν η καταµέτρηση του ρυθµού ανάπτυξης της βιοµάζας των µικροαλγών και της επίδρασης τους στην ηλεκτρική αγωγιµότητα (E.C.) και το ph των λυµάτων. Το αρχικό διάλυµα που χρησιµοποιήσαµε περιείχε ml µικροαλγών, τα οποία, 200ml επεξεργασµένων υγρών απόβλητων µε τη µέθοδο απολύµανσης UV και µικρή ποσότητα στερεών θρεπτικών στοιχείων [0,5gr KH 2 PO 4 και 0,5gr NH 4 ) 2 FE(SO 4 ) 2 6H 2 O]. Από το αρχικό διάλυµα σε κάθε µέτρηση αφαιρούσαµε 200ml και τα αντικαθιστούσαµε µε 200ml υγρών αποβλήτων. Από το δείγµα των 200ml του αρχικού διαλύµατος καταµετρήθηκε η βιοµάζα των µικροαλγών η ηλεκτρική αγωγιµότητα (E.C.) και το ph. Η βιοµάζα των αλγών µετρήθηκε σε δείγµα στερεάς µορφής, έπειτα από αναρρόφηση και αποξήρανση, µέσω της διαδικασίας που περιγράφεται παρακάτω, ενώ η E.C. και το ph σε µέρος του δείγµατος. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 19

21 Εικόνα. Το διάλυµα επάνω στη συσκευή ανάδευσης Σε κάθε δείγµα, ξεκινώντας από το αρχικό, πραγµατοποιήσαµε τα ίδια βήµατα: Αφαίρεση 200ml από το διάλυµα για την πραγµατοποίηση των µετρήσεων και προσθήκη 200ml υγρών αποβλήτων, ώστε το αρχικό διάλυµα να ανανεώνεται συνεχώς. Το διάλυµα εµπλουτίζονταν συνεχώς µε Ο 2 και αναδεύονταν µε τη χρήση 2 συσκευών, για να δηµιουργηθούν συνθήκες κατάλληλες για την ανάπτυξη των αλγών. Ακολουθεί αναλυτική καταγραφή των υλικών και µεθόδων για τις παραµέτρους που εξετάσαµε στο παρόν πείραµα. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 20

22 Εικόνα. ιάλυµα µικροαλγών πάνω στη συσκευή ανάδευσης 2.2. Παράµετροι πειράµατος Οι παράµετροι τους οποίους εξετάσαµε στο πείραµα συνίστανται στη βιοµάζα των αναπτυσσόµενων στο δείγµα µικροαλγών, την ηλεκτρική αγωγιµότητα (E.C.) και το ph του διαλύµατος. Τα εργαστηριακά σκεύη που χρησιµοποιήθηκαν για τη διεξαγωγή του πειράµατος είναι τα εξής: Κωνική φιάλη 1000ml Ογκοµετρικός κύλινδρος 1000ml Ποτήρι βρασµού Υδροβολέας Συσκευή ανάδευσης Μαγνητάκι για ανάδευση εσωτερικά της ογκοµετρικής φιάλης Σωλινίσκος παροχής O 2 Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 21

23 Προσδιορισµός Bιοµάζας µικροαλγών Για τη µέτρηση της βιοµάζας των µικροαλγών χρησιµοποιήσαµε τα εξής όργανα: Αντλία αναρρόφησης (Εικόνα ) Φίλτρα Whatman Ø55mm (gr) Ηλεκτρικός αναλυτικός ζυγός Sartorius handy (Εικόνα) Κλίβανος ξήρανσης (Εικόνα) Λαβίδα Η διαδικασία που ακολουθήσαµε ήταν η εξής: Τοποθετήσαµε ένα φίλτρο στην υποδοχή του µηχανήµατος αναρρόφησης, κάτω από το ειδικό ποτήρι. Πήραµε 10ml δείγµατος από το διάλυµα και το τοποθετήσαµε στο ποτήρι. Βλέποντας το κουµπί της συσκευής γυρισµένο στην ένδειξη vacuum προχωράµε, πατώντας το κουµπί ON της αντλίας. Η αντλία προσροφά το δείγµα µέσω του σωληνίσκου αφήνοντας στο φίλτρο τη βιοµάζα των µικροαλγών. Τοποθετούµε το φίλτρο µε τη χρήση της λαβίδας στον κλίβανο ξήρανσης, ο οποίος έχει θερµοκρασια Cº. ύο ηµέρες µετά µετράµε την ξηρή βιοµάζα στον ηλεκτρικό αναλυτικό ζυγό (Sartorius handy),πατώντας On/Off και T. Η ένδειξη στην οθόνη πρέπει να είναι µηδέν, και η µπίλια στο πίσω µέρος της συσκευής ρυθίζει την ισορροπία της. Ο ζυγός δίνει τα αποτελέσµατα µε ακρίβεια τεσσάρων δεκαδικών ψηφίων. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 22

24 Βιοµάζα αλγών Η µεγάλη αύξηση στον παγκόσµιο πληθυσµό κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών και η αναζήτηση καλύτερης ποιότητας ζωής έχουν επιφέρει µεγάλες απαιτήσεις στην παγκόσµια παραγωγή διατροφικών προϊόντων. Εφόσον πρέπει να δηµιουργηθούν νέες πηγές διατροφής η προοπτική της υποστήριξης της συµβατικής γεωργίας από µη συµβατική πηγή, όπως τις πρωτεΐνες µονοκύτταρων µικροαλγών. Η ενδεχόµενη παραγωγή τροφών από ορισµένα µικροάλγη έχει µελετηθεί εκτενώς τα τελευταία χρόνια και έχει διαπιστωθεί η διατροφική αξία της πρωτεΐνης από άλγη. Το πράσινο άλγος Scenedesmus acutus και Chlorella και το κυανοβακτήριο S.platensis παρουσιάζουν ενδιαφέρον για µαζική καλλιέργεια. Τα άλγη αναπτύσσονται σε λίµνες (ή σε ορισµένες περιπτώσεις σε αντιδραστήρες) ξηραίνονται και πωλούνται σε χάπια ή σκόνη. Σε υποτροπικό κλίµα µε λίγη συννεφιά η παραγωγή ξηρής µάζας της Spirulina σε ετήσια βάση µετριάζει το εκτιµώµενο κόστος της παραγωγής. Όταν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που περιορίζουν την ανάπτυξη είναι µηδαµηνοί, πρέπει να ταυτοποιούνται οι υπόλοιποι περιοριστικοί παράγοντες για να βελτιωθεί η παραγωγικότητα της Spirulina σε εξωτερικές καλλιέργειες. Έχει περιγραφεί πρόσφατα ένας αντιδραστήρας που εξαναγκάζει την κυκλοφορία της καλλιέργειας σε διαφανείς σωλήνες, τοποθετηµένους στο έδαφος και ενωµένους µεταξύ τους πολλαπλώς. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 23

25 Προς το παρόν, το κύριο πρόβληµα για την εµπορευµατοποίηση της βιοµάζας των µικροαλγών είναι το υψηλό κόστος παραγωγής και οι ακόµα υψηλότερες τιµές πώλησης. Η συνολική παραγωγή υγιεινών διατροφικών προϊόντων από άλγη είναι περίπου 2,000 τόνοι το χρόνο σε ξηρό βάρος. Εικόνα.Αντλία αναρρόφησης Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 24

26 Εικόνα.Κλίβανος ξήρανσης Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 25

27 Εικόνα. Ηλεκτρικός αναλυτικός ζυγός Hλεκτρική Aγωγιµότητα Η ηλεκτρική αγωγιµότητα (Electrical Conductivity, EC) ενός θρεπτικού διαλύµατος είναι ένα µέγεθος που εκφράζει την ικανότητα του διαλύµατος αυτού να άγει το ηλεκτρικό ρεύµα. Η ηλεκτρική αγωγιµότητα στην πραγµατικότητα είναι η ειδική ηλεκτρική αγωγιµότητα ενός αγωγού ηλεκτρικού ρεύµατος η οποία ως γνωστόν εξαρτάται από την φύση του αγωγού. Στα θρεπτικά διαλύµατα, η ηλεκτρική αγωγιµότητα οφείλεται στην παρουσία των διαλυµένων σε αυτά ιόντων, τα οποία προέρχονται ή από το νερό άρδευσης ή από την προσθήκη ανόργανων λιπασµάτων. Η (ειδική) ηλεκτρική αγωγιµότητα (Ca) ορίζεται ως το αντίστροφο της ειδικής ηλεκτρικής αντίστασης, ρ: ειδική ηλεκτρική αγωγιµότητα Ca = 1/ρ Η ηλεκτρική αγωγιµότητα (ή αλατότητα) εκφράζεται σε µmhos/cm ή ms/cm στους 25 Cº. Υψηλές τιµές αλατότητας εκφράζουν αυξηµένη οσµωτική πίεση στο εδαφικό διάλυµα, που Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 26

28 σχετίζεται µε µείωση της διαθεσιµότητας νερού στα φυτά. Επίσης µπορούν να προκληθούν αποφράξεις σε αγωγούς µικρής διαµέτρου, σε σταλάκτες και διανεµητές νερού. o Η ικανότητα ενός υδατικού διαλύµατος να άγει το ηλεκτρικό ρεύµα οφείλεται στην παρουσία ιόντων. o Συνεπώς: όσο πιο πολλά ιόντα είναι διαλυµένα στο νερό τόσο µεγαλύτερη είναι η ικανότητά του να άγει το ηλεκτρικό ρεύµα. o Συνεπώς, η EC είναι ανάλογη της συνολικής συγκέντρωσης ιόντων στο διάλυµα. o Όµως, η EC δεν µας δίνει πληροφορίες για το είδος των ιόντων (K+, Na+, SO 2-4, κ.λπ.) που περιέχονται στο υδατικό διάλυµα. Με βάση την τιµή της ηλεκτρικής αγωγιµότητας και αναλογικά µε το έδαφος και την αντοχή στα άλατα, τα νερά άρδευσης ταξινοµούνται σε πέντε κατηγορίες καταλληλότητας: 1. Kατηγορία C 1 : Νερά χαµηλής αλατότητας κατάλληλα για όλα σχεδόν τα εδάφη και τα φυτά. Αυτά έχουν ηλεκτρική αγωγιµότητα (EC)<250µmhos/cm στους 25ºC 2. Κατηγορία C 2 : Νερά µέτριας αλατότητας, µπορούν να χρησιµοποιηθούν µε µέτρια έκπλυση, και για καλλιέργειες µετρίως ανθεκτικές στα άλατα. Η ηλεκτρική αγωγιµότητα σε αυτά κυµαίνεται µεταξύ µmhos/cm. 3. Κατηγορία C 3 : Νερά µέσης αλατότητας που µπορούν να χρησιµοποιηθούν εφόσον εξασφαλίζεται επαρκής έκπλυση, σε εδάφη µε καλή στράγγιση και σε καλλιέργειες µετρίως ανθεκτικές στα άλατα. Η ηλεκτρική αγωγιµότητα σε αυτά κυµαίνεται µεταξύ 750 και 2.250µmhos/cm. 4. Κατηγορία C 4 : Νερά υψηλής αλατότητας που µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε εδάφη πολύ διαπερατά µε επαρκή έκπλυση και για ανθεκτικές καλλιέργειες στα άλατα. 5. Κατηγορία C 5 : Νερά υψηλής αλατότητας που µπορούν να χρησιµοποιηθούν περιστασιακά και κάτω από ειδικές και αυστηρά ελεγχόµενες συνθήκες. Αυτά τα εδάφη πρέπει να είναι πολύ διαπερατά µε έκπλυση και στράγγιση πολύ καλή και οι καλλιέργειες πολύ ανθεκτικές στα άλατα. Η ηλεκτρική αγωγιµότητα είναι σε αυτά µεταξύ µmhos/cm. Βαθµονόµηση (calibration) του οργάνου 1. Πατάµε zero 2. Πατάµε READ CELL CONST Βλέπουµε την ένδειξη 1.050, αν ΟΧΙ το ρυθµίζουµε µε το κουµπί του. 3. Επαναφέρουµε το κουµπί READ CELL CONST Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 27

29 4. Ξεπλένουµε τα ηλεκτρόδια 5. Γυρνάµε το τελευταίο κουµπί από STAND BY σε 20 mmhos 6. Πατάµε το READ 7. Για το κλείσιµο ακολουθούµε την αντίστροφη διαδικασία Μέτρηση E.C. Τοποθετούµε το ηλεκτρόδιο στο διάλυµα Καταγράφουµε την ένδειξη της αγωγιµότητας και της θερµοκρασίας Από τη θερµοκρασία που καταγράψαµε και από τον πίνακα βρίσκουµε το συντελεστή f. Η ηλεκτρική αγωγιµότητα στους 25ºC υπολογίζεται από τον τύπο: EC 25 =EC f Επιτρεπόµενα όρια για άρδαευση Χωρίς πρόβληµα <0,75mS/cm Αυξανόµενο πρόβληµα 0,75-3.0mS/cm Σοβαρό πρόβληµα >3.0 ms/cm Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 28

30 Εικόνα Ηλεκτρικό αγωγιµόµετρο Crison Προσδιορισµός ph Το ph είναι ένας εύχρηστος τρόπος έκφρασης της συγκέντρωσης των ιόντων υδρογόνου [H + ] σε ένα υδατικό διάλυµα. Πιο συγκεκριµένα, ορίζεται ως ο αρνητικός δεκαδικός λογάριθµος της συγκέντρωσης των ιόντων υδρογόνου [H + ] στο διάλυµα. ph=-log[h + ] Χρησιµοποιείται ευρέως για την έκφραση της ενεργού οξύτητας ενός διαλύµατος. ιαλύµατα για τα οποία η τιµή του ph είναι µικρότερη του 7 χαρακτηρίζονται ως όξινα, ενώ µε ph µεγαλύτερο από 7 χαρακτηρίζονται αλκαλικά. Τέλος, τα διαλύµατα µε ph=7 ονοµάζονται ουδέτερα. Τα ιδανικά όρια µέσα στα οποία πρέπει να κυµαίνονται οι τιµές του για το αρδευτικό νερό είναι από 6,5-8,,5. Ιονισµός του νερού και κλίµακα ph Η παρουσία κάποιου οξέος στο νερό κάνει τα µόρια του νερού να συµπεριφέρονται σαν λήπτες πρωτονίων, ενώ η παρουσία κάποιας βάσης σε αυτό, κάνει τα µόρια του νερού να συµπεριφέρονται σαν δότες πρωτονίων. Η σηµαντικότερη όµως ιδιότητα του νερού είναι ότι παίζει το ρόλο του δότη και του λήπτη πρωτονίων συγχρόνως, ως προς τον ίδιο του τον εαυτό. Το φαινόµενο αυτό ονοµάζεται αυτοδιάσταση ή αυτοϊονισµός του νερού. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 29

31 2H 2 O H 3 O + +OH - Η αντίδραση αυτή θεωρείται αυθόρµητη και γίνεται σε πολύ µικρό βαθµό. Όπως έχει αποδειχθεί, σε θερµοκρασία δωµατίου ιονίζεται ένα µόριο ωερού από 10 8 µόρια. Τα µόρια του νερού στην υγρή κατάσταση συνδέονται µεταξύ τους µε δεσµούς υδρογόνου. Ο δεσµός υδρογόνου είναι ηλεκτροστατικής φύσης, όπου ένα άτοµο υδρογόνου που ανήκει σε ένα µόριο νερού, εξαιτίας της µεγάλης ηλεκτροθετικότητας του, έλκεται από το ένα αδέσµευτο ζευγάρι ηλεκτρονίων του οξυγόνου κάποιου γειτονικού µορίου νερού. Πολλές φορές όµως, γίνεται απόσπαση του πρωτονίου από το ένα µόριο νερού και η ταυτόχρονη µεταφορά του στο άλλο µόριο. Συµβαίνει δηλαδή ταυτόχρονη µεταφορά πρωτονίου από το ένα µόριο νερού στο άλλο που έχει ήδη χάσει το πρωτόνιο του. Στο νερό, όπως είναι επόµενο, κάποιο µικρό ποσοστό µορίων νερού βρίσκονται διιστάµενα. Ούτε ένα µόριο νερού δε βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση για µεγάλο χρονικό διάστηµα και η ισορροπία αποκαθίσταται σχεδόν αµέσως. Έχει αποδειχθεί, ότι η µεταφορά ενός πρωτονίου από το ένα µόριο στο άλλο γίνεται µε συχνότητα 1000 φορές περίπου στο δευτερόλεπτο. Απλούστερα: H 2 O H + +OH - Εφαρµόζοντας το νόµο της δράσης των µαζών για την παραπάνω Χ.Ι.: Κ =[ H + ] [ OH - ] / [H 2 O] Η συγκέντρωση του νερού στα υδατικά διαλύµατα είναι συνήθως µεγάλη και σχεδόν πάντα σταθερή στα αραιά διαλύµατα. Έτσι η παραπάνω σχέση µετατρέπεται σε: Κ [H 2 O]=Κ w =[ H + ] [ OH - ] Όπου: Κ η φαινοµενική σταθερά της Χ.Ι. και Κ w η σταθερά του ιοντικού γινοµένου του νερού (Κ w = 1, στους 25 C). Ισχύει δηλαδή ότι: Κ w =[ H + ] [ OH - ]= 1, Η παραπάνω σχέση ισχύει όχι µόνο για το καθαρό νερό αλλά και για τα υδατικά διαλύµατα. ιαλύµατα όπου[ H + ]=[ OH - ]= 1, Μ χαρακτηρίζονται ως ουδέτερα. Στα όξινα διαλύµατα η συγκέντρωση των ιόντων H + είναι µεγαλύτερη από τη συγκέντρωση των ιόντων OH - και αντίθετα, στα αλκαλικά ή βασικά διαλύµατα η συγκέντρωση των ιόντων OH - είναι µεγαλύτερη από τη συγκέντρωση των ιόντων H +. Οι όξινες και συγχρόνως βασικές ιδιότητες του νερού παίζουν σηµαντικό ρόλο τόσο στον τοµέα των πειραµάτων όσο και των εφαρµογών. Για παράδειγµα από την οξύτητα ή την αλκαλικότητα του εδάφους εξαρτάται η δυνατότητα εγκατάστασης και η φυσιολογική ανάπτυξη σε αυτό κάποιας καλλιέργειας. Για πρακτικούς λόγους η συγκέντρωση των ιόντων H + σε ένα Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 30

32 υδατικό διάλυµα εκφράζεται ως ο αρνητικός λογάριθµος της συγκέντρωσης των ιόντων υδρογόνου, η οποία εκφράζεται µε τη βοήθεια του ph. Σηµασία του ph Επηρεάζει τη διαθεσιµότητα των θρεπτικών στοιχείων στο εδαφικό διάλυµα. Επηρεάζει τη δραστηριότητα των µικροοργανισµών στο έδαφος. Ακραίες τιµές του σχετίζονται µε τροφοπενίες σε διάφορα θρεπτικά στοιχεία. Σχετίζεται µε τοξικότητες διαφόρων στοιχείων. Αντίδραση ph Ισχυρά όξινη 3-4 Όξινη 4-5 Ασθενής όξινη 5-6 Ουδέτερη 7 Ασθενώς αλκαλική 7-8 Αλκαλικά 8-9 Ισχυρά αλκαλική 9-11 Πίνακας. Σχέση αντίδρασης ph=-log[h + ] εδάφους από το ph Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 31

33 Βαθµονόµηση (calibration) του οργάνου >ph Calibration Calibration out of date Πατάµε ENT ph Calibration >Put 1 st buffer ph 7 recommended Βάζουµε το διάλυµα µε το ph 7 Πατάµε ENT CALIBRATING >ph buffer 7 25ºC CALIBRATING >put 2nd buffer ph 4 or 9 recommended Βάζουµε το διάλυµα µε ph 4 Πατάµε ENT CALIBRATING >ph buffer ºC CALIBRATION OK Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 32

34 Εικόνα. Πεχάµετρο, Crison phmeter GLP21 Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 33

35 3.Αποτελέσµατα- Συζήτηση 3.1 Γενικές παρατηρήσεις Οι µετρήσεις που λάβαµε σε αυτό το πείραµα ακολούθησαν γενικά πορεία σταθερώς αύξουσα στην περίπτωση της βιοµάζας, ενώ στην περίπτωση των EC και ph ήταν σταθερά φθίνουσα. Τα αποτελέσµατα που λάβαµε ακολουθούν στον Πίνακα 1. ΗΜ/ΝΙΑ Βιοµάζα(gr) EC f EC 25 p.h. µετρησης 05/07 0, /07 0,1838 5,00(32,8Cº) 0,861 4,305 8,17 09/07 0,1877 4,07 (30Cº) 0,907 3,691 7,70 12/07 0,1867 3,83(31,6 Cº) 0,880 3,370 7,90 14/07 0,1825 3,21(31,3 Cº) 0,884 2,838 6,70 16/07* 0,1807 2,53(33,4 Cº) 0,858 2,171 7,20 19/07 0,1884 2,10(32,1 Cº) 0,870 1,827 7,60 21/07 0,1827 2,41(32,7 Cº) 0,861 2,075 9,13 23/07** 0,1804 2,03(32,2 Cº) 0,870 1,766 8,21 26/07 0,1818 2,04(31,8 Cº) 0,877 1,789 8,49 28/07 0,1812 2,02(30,8 Cº) 0,894 1,806 8,65 30/07 0,1878 1,93(29,1 Cº) 0,921 1,778 8,40 Πίνακας1. Μετρήσεις *Από τη µέτρηση αυτή και ως το τέλος του πειράµατος χρησιµοποιήσαµε καινούριο δείγµα αποβλήτων ιδίας προέλευσης. **Αφαιρέθηκαν 100ml από το αρχικό διάλυµα Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 34

36 3.2 Μέτρηση της βιοµάζας Οι µετρήσεις της βιοµάζας ακολούθησαν ανοδική πορεία, µε σαφή πτώση κατά τις επεµβάσεις µας στο διάλυµα των µικροαλγών (χρήση καινούριων αποβλήτων στις 16/07 και αφαίρεση 100ml από αρχικό διάλυµα για την εκχύλιση λάσπης από βιοµάζα στις 23/07). Άρα αν λάβουµε υπ όψιν αυτές τις δύο επεµβάσεις, κάποιες πτωτικές τάσεις που παρουσιάζονται στο διάγραµµα βρίσκουν εξήγηση. Στο διάγραµµα που ακολουθεί δεν έχει αφαιρεθεί από τις τιµές τις βιοµάζας η µάζα του φίλτρου. Το φίλτρο που χρησιµοποιήσαµε στο πείραµα ζύγιζε 0,1725 και αφαιρώντας τη µάζα του βρίσκουµε την καθαρή τιµή της βιοµάζας. Ο πίνακας δείχνει την καθαρή τιµή της βιοµάζας σε mgr έπειτα από την αφαίρεση της µάζας του φίλτρου. Ο υπολογισµός της βιοµάζας προκύπτει από τις µετρήσεις που πήραµε κατά τη διάρκεια του Τιµές Βιοµάζας πειράµατος, αφαιρώντας το βάρος του φίλτρου που χρησιµοποιήσαµε. 0,190 0,0103 0,0113 0,188 0,0152 Βιοµάζα(gr) 0,186 0,0142 0,0100 0,184 0,0082 0,0159 0,182 0,0102 0,0079 0,0093 0,180 0,1828 0,1838 0,0087 0,178 0,0153 0,1877 0,1867 0,1825 0,1807 0,1884 0,1878 0,1827 0,1804 0,1818 0,1812 0,176 5-Ιουλ 12-Ιουλ 19-Ιουλ 26-Ιουλ Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 35

37 Βιοµάζα (gr) µε φίλτρο Βιοµάζα χωρίς φίλτρο(mgr) 5-Ιουλίου 0,1828 1,03 7-Ιουλίου 0,1838 1,13 9-Ιουλίου 0,1877 1,52 12-Ιουλίου 0,1867 1,42 14-Ιουλίου 0,1825 1,00 16-Ιουλίου 0,1807 0,82 19-Ιουλίου 0,1884 1,59 21-Ιουλίου 0,1827 1,02 23-Ιουλίου 0,1804 0,79 26-Ιουλίου 0,1818 0,93 28-Ιουλίου 0,1812 0,87 30-Ιουλίου 0,1878 1,53 Πίνακας.Η βιοµάζα των µικροαλγών έπειτα από την αφαίρεση της µάζας του φίλτρου (0,1725gr) Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 36

38 3.3 Μέτρηση της ηλεκτρικής αγωγιµότητας Η καταµέτρηση της ηλεκτρικής αγωγιµότητας στο ηλεκτρικό αγωγιµόµετρο του εργαστηρίου έδωσε τα αποτελέσµατα που δίδονται στον πίνακα. Η περαιτέρω τυπική διαδικασία για την εύρεση της EC 25 έχει ως εξής: Από τον πίνακα για τη διόρθωση των δεδοµένων αγωγιµότητας των διαλυµάτων βρήκαµε µε τη βοήθεια του συντελεστή f εν αντιστοιχία µε τη θερµοκρασία της εκάστοτε ηµεροµηνίας την EC 25. Με τη µετατροπή αυτή το τελικό αποτέλεσµα αντιστοιχεί σε θερµοκρασία 25 C. Η ακόλουθη εξίσωση δείχνει τη µεταβολή που προκαλεί στη µέτρηση µας ο παράγοντας της θερµοκρασίας (f t ): EC 25 =EC t f t Τιµές Ηλεκτρικής Αγωγιµότητας 4,5 4,305 4,0 3,691 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 3,370 2,838 2,171 1,827 2,075 1,766 1,789 1,806 1,0 0,5 0,0 7/7/2010 9/7/ /7/ /7/ /7/ /7/ /7/ /7/ /7/ /7/ /7/ /7/2010 S1 EC Εικόνα. Σχεδιάγραµµα EC Οι µετρήσεις της ηλεκτρικής αγωγιµότητας που πήραµε έδωσαν την πτωτική καµπύλη της εικόνας, συνεπώς τα στελέχη των µικροαλγών συντέλεσαν στην µείωση της EC του διαλύµατος των αποβλήτων. Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 37

39 3.4 Μέτρηση του ph Τα αποτελέσµατα της µέτρησης του ph όπως δείχνει το Σχεδιάγραµµα 3,ακολούθησαν πτωτική πορεία έως τις 21 Ιουλίου. Οι τιµές του δείγµατος κυµαίνονται από τα όρια του ασθενώς όξινου (6,70) έως αλκαλικού (9,13). Τιµές ph 10,00 9,00 8,00 7,00 8,17 7,70 7,90 6,70 7,20 7,60 9,13 8,21 8,49 8,65 8,40 6,00 ph 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 Σειρά1 0,00 7-Ιουλ 9-Ιουλ 12- Ιουλ 14- Ιουλ 16- Ιουλ 19- Ιουλ 21- Ιουλ 23- Ιουλ 26- Ιουλ 28- Ιουλ 30- Ιουλ Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 38

40 4.Συµπεράσµατα Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα του πειράµατος, µπορούµε να συµπεράνουµε ότι τα µικροάλγη µπορούν να συνεργήσουν στην διαδικασία της επεξεργασίας των αποβλήτων, αφού βελτιώνουν τις τρεις παραµέτρους που εξετάσαµε. Αναλυτικότερα, από τις µετρήσεις της βιοµάζας των µικροαλγών, παρατηρούµε ότι ακολουθήθηκε αυξητική πορεία έως τη σταθεροποίηση των τιµών. Συνεπώς, το διάλυµα των αποβλήτων και θρεπτικών ουσιών επέφερε σταδιακή αύξηση της συγκέντρωσης των µικροαλγών. Η συνεχής απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων σε υψηλή συγκεντρωση και των βαρέων µετάλλων από τα στελέχη των µικροαλγών αποτελεί ένα στάδιο πριν την αποµάκρυνση της βιοµάζας τους. Στην ουσία, τα στελέχη θρέφονται µε τα στοιχεία που για το διάλυµα των αποβλήτων θεωρούνται πιθανή πηγή µολυσµάτων, τοξικοτήτων ή ευτροφισµού κατά την απελευθέρωση τους στο περιβάλλον. Η ικανότητά τους αυτή τα καθιστά ένα δυναµικό χειρισµό στην επεξεργασία των αποβλήτων, µε επιπλέον πλεονεκτήµατα όσο αφορά τη χρήση της βιοµάζας σε τοµείς όπως η γεωργία ή η παραγωγή στερεών καυσίµων. Συγκεκριµένα, η βιοµάζα των µικροαλγών, έπειτα από χηµικές αναλύσεις θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί είτε για την παραγωγή οργανικών λιπασµάτων είτε ως θρεπτικό διάλυµα σε υδροπονικές καλλιέργειες. Άλλωστε ήδη κυκλοφορούν στο εµπόριο λιπάσµατα που προέρχονται από φύκη, που εφαρµόζονται ακόµη και για βιολογική καλλιέργεια. Για τέτοιες εφαρµογές της βιοµάζας των µικροαλγών απαιτούνται κατάλληλοι χειρισµοί και περαιτέρω διαδικασίες για την ασφαλή αλλά και επικερδή διάθεση των προϊόντων στο εµπόριο από τις βιοµηχανίες λιπασµάτων. Από τα παραπάνω συµπαιρένουµε ότι η χρήση της βιοµάζας στην επεξεργασία των µικροαλγών επιφέρει πολλαπλά οφέλη: 1.αποµακρύνει τις βλαβερές χηµικές ουσίες των αποβλήτων, καθιστώντας τα επαναχρησιµοποιήσιµα στην άρδευση των καλλιεργειών 2.Βρίσκει εφαρµογή σε βιοµηχανικές µονάδες για παραγωγή λιπασµάτων ή στερεών καυσίµων 3.Μελλοντικές διαφορετικές χρήσεις της βιοµάζας είναι πιθανες µετά από επεξεργασία. Θα πρέπει να δωθεί προσοχή στην περεταίρω χρήση της βιοµάζας, καθώς η προέλευση των αποβλήτων µπορεί να επιφέρει κινδύνους. Γι αυτό και προτιµώνται απόβλητα που έχουν υποστεί µια πρωτογενή επεξεργασία, όπως για παράδειγµα µε UV. Ωστόσο πιθανές πηγές µολύσµατος Επεξεργασία αποβλήτων µε µικροάλγη 39

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα To μικροφύκος Σπειρουλίνα (Αρθροσπείρα) : Ένα «πράσινο εργοστάσιο» παραγωγής πολύτιμων ουσιών με δυνητικά οφέλη για την ανθρώπινη υγεία Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Ο ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 29-30 Μαΐου 2009, Αλεξανδρούπολη Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Νίκος Παπαγιαννάκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χηµικών Μηχανικών 1 ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Τι είναι; BI-CHEM XP146 βιο-ενζυµατικό προϊόν σε σκόνη που περιέχει: Ένζυµα: τύποι πρωτεάσης, αµυλάσης, κυτταρινάσης και λιπάσης Αναερόβια βακτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ Σε τι αποσκοπεί ο Βιολογικός Καθαρισµός των Αποβλήτων ΕίναιΕίναι από τους πιο αποτελεσµατικούς τρόπους αντιµετώπισης της ρύπανσης των υδάτινων αποδεκτών Επιτυγχάνει τον καθαρισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού,

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 132 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 292 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Α οβλήτων υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού

ιαχείριση Α οβλήτων υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού ιαχείριση Α οβλήτων Υποµονάδες βιολογικού καθαρισµού υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού Για τη βιολογική επεξεργασία των αποβλήτων χρησιµοποιούνται στην πράξη κατάλληλες τεχνικές εγκαταστάσεις, οι υποµονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου)

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 8 Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 2. Καταστάσεις του νερού : το νερό είναι η μοναδική ουσία στη γη που βρίσκεται στη φύση και με τις τρεις μορφές τις (υγρή στερεά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Με απλά λόγια... Μικροοργανισμοί υπάρχουν παντού. Στον αέρα που αναπνέουμε, στο χώμα, στο νερό, στην τροφή, μέσα στους ζωντανούς οργανισμούς, στην επιδερμίδα μας, στα φυτά,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Μεταβολισμός ονομάζεται η αξιοποίηση της ενέργειας και των στοιχείων του περιβάλλοντος για την εκτέλεση βιοχημικών διεργασιών που γίνονται στα κύτταρα ενός ζωικού ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ Η ενέργεια από βιόµαζα είναι µία ανανεώσιµη µορφή ενέργειας Τι ονοµάζουµε ανανεώσιµη ενέργεια ; Η ενέργεια που αναπληρώνεται από το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor)

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor) ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor) Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Βιοαερίου Από Βαμβακόπιτα & Ακάθαρτη Γλυκερίνη. Μαρινέλλα Τσακάλοβα

Παραγωγή Βιοαερίου Από Βαμβακόπιτα & Ακάθαρτη Γλυκερίνη. Μαρινέλλα Τσακάλοβα Παραγωγή Βιοαερίου Από Βαμβακόπιτα & Ακάθαρτη Γλυκερίνη Μαρινέλλα Τσακάλοβα Παραπροϊόν της παραγωγής του βιοντίζελ Ακάθαρτη Γλυκερίνη Crude Glycerine Αυξανόμενη παραγωγή του Τεράστια αποθέματα ακάθαρτης

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα Dr. Stefan Junne Chair of Bioprocess Engineering, TU Berlin Seite 1 Γιατί βιοαέριο? Α)Είναι η μόνη Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας που είναι ανεξάρτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα