Ανάπτυξη» Ε.Μ.Π., Μ..Ε. «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Πανεπιστηµίου Αιγαίου,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανάπτυξη» Ε.Μ.Π., Μ..Ε. «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Πανεπιστηµίου Αιγαίου, email: pa07vaik@survey.ntua.gr"

Transcript

1 «Όταν η φιλοσοφία της φύσης συναντά τη θεωρία της ανάπτυξης». O πλουραλισµός των αντιλήψεων για τη φύση και την ανάπτυξη στην εκπαιδευτική πραγµατικότητα Κώτσιος Βάιος 1, Αναστασάτος Νικόλαος 2, Ναλπαντίδου Μυρτώ 3 1 Περιβαλλοντολόγος, Μεταπτυχιακός Φοιτητής.Π.Μ.Σ. «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» Ε.Μ.Π., Μ..Ε. «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Πανεπιστηµίου Αιγαίου, 2 ιδάκτωρ Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ιευθυντής 9 ου Γυµνασίου Καλλιθέας, 3 Περιβαλλοντολόγος, Μ..Ε. «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Πανεπιστηµίου Αιγαίου, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η υπεύθυνη λήψη αποφάσεων, για θέµατα που αφορούν τη φύση και το περιβάλλον, προϋποθέτει ότι τα άτοµα είναι ικανά να επιβιώνουν και να επικοινωνούν µε άλλους ανθρώπους ή οµάδες ατόµων που σκέφτονται και δρουν διαφορετικά. Στο εκπαιδευτικό επίπεδο, ο πλουραλισµός υποδηλώνει µία αλλαγή από το να διδάσκεις στους ανθρώπους τη σωστή συµπεριφορά, τις σωστές γνώσεις και ικανότητες που χρειάζονται για την προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος, στο να διδάσκεις τους ανθρώπους να εκφράζονται γι αυτά τα θέµατα, να τα συζητούν µε άλλους και να αναπτύσσουν συλλογικές απόψεις, οι οποίες ξεπερνούν την ανθρώπινη συµπεριφορά. Ο βασικός στόχος της συγκεκριµένης προσπάθειας είναι να αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη σύνδεση του πλουραλισµού των απόψεων για τη φύση µε την εκπαίδευση. Έχοντας υπόψην τη µεθοδολογία του «Οίκου-Αισθητήριου Τεστ Νοηµοσύνης» (Cohen, 2001) δηµιουργήθηκε µία «συλλογή» αποφθεγµάτων που προσπάθησε να αποτυπώσει τις αντίθετες αντιλήψεις για τη φύση, προκειµένου οι ερωτηθέντες εκφράζοντας το βαθµό συµφωνίας τους σε µία επτάβαθµη κλίµακα, να διακρίνουν αφενός την ποικιλοµορφία των προσεγγίσεων για τη φύση και αφετέρου το γεγονός ότι οι διαφορετικές απόψεις συσχετίζονται µε το διαφορετικό χωροχρονικό και κοινωνικό πλαίσιο από το οποίο εξετάζονται. Το βασικό συµπέρασµα που προέκυψε ήταν ότι η συλλογή µπορεί υπό προυποθέσεις, να αποτελέσει τόσο σηµείο εκκίνησης όσο και σηµείο διαρκούς ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας γύρω από θέµατα στα οποία κυριαρχεί ο πλουραλισµός των απόψεων. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: πλουραλισµός, ανάπτυξη, φύση, ηθική ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανθρωπότητα κατά κύριο λόγο έχει ευηµερήσει µέσω του συνεχούς µετασχηµατισµού της φύσης (Schellnhuher et. al., 2005). Καθώς µεταβαλλόταν η σχέση των ανθρώπων µε το περιβάλλον τους, µεταβάλλονταν και οι αντιλήψεις τους για τη φύση. Οι αντιλήψεις αυτές για τη φύση λειτουργούν και ως βασικά πολιτικά µέσα για την απόσπαση της χωρίς αµφισβήτησεις «υποταγής και συµµόρφωσης» (Rifkin, 1998:388). Η πρώτη «θρησκεία» γεννήθηκε από την άγνοια, το φόβο, σχεδόν ζωώδη, µπροστά στη φύση (Μπιτσάκης, 2003:499).

2 Στη σύγχρονη κοινωνία συνυπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις για τη φύση (Van Koppen, 2000). Σήµερα για πολλούς ανθρώπους, όπως είπε ο Νίτσε, ίσως «ο Θεός είναι νεκρός» και τα µυστήρια της φύσης φαίνονται να υποχωρούν στην επιστηµονική εξήγηση (Holland, 2002). Κάθε εκδοχή της φύσης αποτελεί κατασκεύασµα του συγγραφέα της. Κατά συνέπεια «η φύση της φύσης» αποτελεί µάλλον ζήτηµα διαλόγου και λιγότερο µια βεβαιότητα (Grundmann, 1991). Η λύση για την αποδοχή της πληθώρας των αντιλήψεων βρέθηκε στη φιλελεύθερη επιβεβαίωση του πλουραλισµού, στην έρευνα δηλαδή µιας στοιχειώδους βάσης συµφωνίας µεταξύ διαφορετικών θέσεων (Λαρρέρ 2001:132). Στο εκπαιδευτικό εκπαίδευση, ο πλουραλισµός υπονοεί µια στροφή της διδασκαλία: από τη σωστή τοποθέτηση, της γνώσης και των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος, προς τη διδασκαλία που αποτυπώνει αυτά τα ζητήµατα, τα συζητά µε άλλους, και αναπτύσσει συλλογικές προοπτικές που ξεπερνούν τη µεµονωµένη συµπεριφορά. Ελάχιστη έρευνα έχει γίνει, όµως, για τον τρόπο µε τον οποίο αυτές οι θεωρητικές έννοιες µπορούν να µεταφραστούν σε µεθόδους διδασκαλίας (Lijmbach S. et. al., 2002). Το 2001 ο Μ. J. Cohen δηµιούργησε το «Οίκο-Αισθητήριο Τεστ Νοηµοσύνης» βασιζόµενος στην υπόθεση ότι ο «α-φυσικός» τρόπος ζωής µας και η προκατάληψη απέναντι στη φύση, που απορρέει από την ξεκοµµένη από τη φύση κοινωνία, παράγει τα µεγαλύτερα προβλήµατα. Το Τεστ αποσκοπούσε στη στήριξη και την ενεργοποίηση της φυσικής νοηµοσύνης µε τόσο ατοµικό όσο και συλλογικό όφελος, ζητώντας από τους ερωτηθέντες να εκφράσουν το βαθµό συµφωνίας τους µε αποφθέγµατα γύρω από την έννοια της φύσης. Γεγονός είναι, όµως, ότι το Τεστ δεν αποτυπώνει τον πλουραλισµό των απόψεων γύρω από την έννοια της φύσης, καθώς απουσιάζει η τεχνοκεντρική οπτική και όλα τα αποφθέγµατα έχουν µία οικοκεντρική προσέγγιση. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτού του τεστ νοηµοσύνης είναι ότι λειτουργεί εκπαιδευτικά καθώς αυξάνει την οικολογική ευφυΐα. Στη βάση αυτού το χαρακτηριστικού του «Οίκο-Αισθητήριου Τεστ Νοηµοσύνης» δηµιουργήθηκε µια «συλλογή» αποφθεγµάτων σηµαντικών ανθρώπων, η οποία η οποία προσπάθησε να αποτυπώσει µερικές από τις διαφορετικές αντιλήψεις για τη φύση, ώστε να αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη σύνδεση του πλουραλισµού των απόψεων για τη φύση µε την εκπαίδευση, υποθέτοντας ότι οι ερωτηθέντες εκφράζοντας τη γνώµη τους για αποφθέγµατα σηµαντικών ανθρώπων που σκιαγραφούν τον πλουραλισµό των απόψεων για τη φύση θα διακρίνουν: την ποικιλοµορφία των προσεγγίσεων για τη φύση, το γεγονός ότι οι διαφορετικές απόψεις συσχετίζονται µε το διαφορετικό χωροχρονικό και κοινωνικό πλαίσιο από το οποίο εξετάζονται. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Πολλοί φιλόσοφοι έχουν προτείνει έναν διαχωρισµό ανάµεσα στην επιστηµονική, τεχνολογική άποψη για τη φύση και στην ιδέα της πραγµατικής φύσης. Ο Marcuse (1964) αντιπαρέβαλε την επιστηµονική, τεχνολογική άποψη µε την απελευθερωτική αντίληψη, η οποία θεωρεί τη φύση υποκείµενο και όχι αντικείµενο που µπορεί να ελεγχθεί. Πιο πρόσφατα, πολλοί έχουν υιοθετήσει έναν παρόµοιο διαχωρισµό. Ο Taylor (1986) διαχώρισε τη χωρίς ηθική συνείδηση αξία της φύσης από την έµφυτη, ηθική αξία της. Βλέποντάς τον από µία φιλοσοφική και εκπαιδευτική οπτική γωνία, ο απλοποιηµένος διαχωρισµός δεν προάγει την κατανόησή µας για τις περίπλοκες

3 απόψεις της φύσης. Ο διαχωρισµός υποδηλώνει µία αρνητική ή µία θετική αξιολόγηση των αντίθετων απόψεων, η οποία σπάνια αφήνει χώρο για συζήτηση. Οι Lijmbach S. et. al. (2002) υποστηρίζουν ότι αυτές οι αντίθετες αντιλήψεις εµπεριέχουν µία προβληµατική ασυµµετρία όσον αφορά τη φύση σαν κοινωνική κατασκευή. Μία επιστηµονική, τεχνολογική θεώρηση της φύσης, κατακρίνεται ως κοινωνική κατασκευή που προέρχεται από τις µοντέρνες, βιοµηχανικές κοινωνίες. Η εναλλακτική ηθική άποψη, η οποία αναγνωρίζει την έµφυτη αξία της φύσης, θεωρείται σα δεδοµένη πραγµατικότητα, ανεξάρτητα από τον άνθρωπο και την κοινωνία. Ωστόσο, φιλοσοφικά καθώς και κοινωνιολογικά, η υπόθεση πώς µόνον η ηθική άποψη αντανακλά την πραγµατικότητα και πώς όλες οι άλλες γνώµες είναι κοινωνικές κατασκευές, δεν µπορεί να υπερασπιστεί. Η ερώτηση, για το αν η καθεµία από αυτές αντανακλά τα χαρακτηριστικά της αληθινής φύσης, προέρχεται από την αιωνόβια, φιλοσοφική διαµάχη ανάµεσα στο ρεαλισµό και το σχετικισµό. Ένα άλλο επιχείρηµα κατά των διαχωριστικών απόψεων για τη φύση, είναι πως η προσέγγισή της σαν η τέλεια ζωή (Arcadia) δεν είναι οµοιογενής, αλλά περιλαµβάνει αισθητικά, ηθικά, πολιτιστικά, ιστορικά, επιστηµονικά και συναισθηµατικά νοήµατα και αξίες. Εάν η ηθική, έµφυτη αξία της φύσης ερχόταν σε αντίθεση µε την εξωγενή της αξία, τότε οι υπόλοιπες έµφυτες αξίες θα αγνοούνταν. Όπως υποστηρίζει ο Hargrove (1996), η τελειοποίηση των ιστορικών, πολιτιστικών, αισθητικών, παραδοσιακών και πνευµατικών αξιών της φύσης είναι πιο σηµαντική από τη θεωρητική κατανόηση της εγγενούς αξίας της φύσης, όπως προτείνεται από τους περιβαλλοντικούς ηθικολόγους. ιάφοροι φιλόσοφοι διακρίνουν διαφορετικά είδη πλουραλισµού στις αντιλήψεις για τη φύση. Ο Brennan (1992), για παράδειγµα, ξεχωρίζει τον ηθικό από τον κοινωνικό πλουραλισµό. Ο κοινωνικός πλουραλισµός είναι η αναγνώριση των κοινωνικών και πολιτικών διαφορών ανάµεσα στα άτοµα για κάποιο συγκεκριµένο θέµα που αφορά τη φύση. Ο ηθικός πλουραλισµός είναι η αναγνώριση ότι υπάρχουν πολλά σύνολα εννοιών, γνώσεων, αξιών και αρχών µε τα οποία µπορείς να εξετάσεις τη φύση. Λόγω του γεγονότος ότι ο ηθικός πλουραλισµός σχετίζεται µε ιστορικές, αισθητικές, πολιτιστικές, επιστηµονικές, καθώς και ηθικές έννοιες, προτιµούµε τον όρο «φιλοσοφικός» πλουραλισµός. Και τα δύο είδη πλουραλισµού (κοινωνικό και φιλοσοφικό) είναι ωφέλιµα στις συζητήσεις για τη φύση και το περιβάλλον για να γίνει εµφανής ο διαχωρισµός ανάµεσα στις κοινωνικοπολιτικές και γνωστικές όψεις της φύσης. Η παραδοχή πως υπάρχουν πολλές, ισότιµα αποδεκτές ιδέες για τη φύση δεν οδηγεί απαραίτητα σε ριζική αδιαφορία ούτε και στο συµπέρασµα πως είναι άσκοπο να συζητάµε για τις έννοιες της φύσης, επειδή δεν υπάρχει η «καλύτερη» γνώµη. Ο σεβασµός για τον πλουραλισµό πρέπει να διαχωριστεί από την αδιαφορία της σχετικότητας. Ο σεβασµός συνεπάγεται ένα σοβαρό ενδιαφέρον σε άλλες απόψεις και µία προθυµία να τις συζητήσουµε. Ένας από τους σκοπούς της συζήτησης είναι πως οι άνθρωποι µαθαίνουν να αντιλαµβάνονται τις διαφορές ανάµεσα στις απόψεις που υπάρχουν, καθώς επίσης και το γεγονός εάν αυτές οι διαφορές µπορούν ή όχι να λυθούν (Lijmbach S. et. al., 2002). ιάφοροι φιλόσοφοι έχουν αναπτύξει ένα αναλυτικό πλαίσιο γι αυτή τη συζήτηση. Ο Jickling (1991) διακρίνει τέσσερις τοµείς γνώσεων της φύσης: την επιστήµη (συγκεκριµένα οικολογία), την ιστορία, την αισθητική και την ηθική. Κάθε τοµέας

4 πρέπει να µελετηθεί στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Π.Ε. και όχι µόνο της οικολογίας. Ο Swart et al. (2001) ανέπτυξε ένα παρόµοιο πλαίσιο, το οποίο επίσης παρέχει µία αντίληψη των σχέσεων ανάµεσα στους παραπάνω τοµείς γνώσεων. Αυτές περιγράφουν τρία «είδη» συζητήσεων για τη φύση: την επιστήµη και την τεχνολογία, την ηθική και την αισθητική. Η κάθε άποψη σχετίζεται µε µία συγκεκριµένη θέση για κάθε «είδος» συζήτησης. Η αντίληψη της φύσης σαν έρηµος - άγιος τόπος, για παράδειγµα, αναφέρεται σε ολοκληρωτικές, οικολογικές θεωρίες, στην ηθική που έχει ως επίκεντρο τη φύση και σε µία αντικειµενική αισθητική (σύµφωνα µε το ποιες κοινότητες έχουν µία έµφυτη, ηθική και αισθητική αξία). Βασισµένοι στην υπόθεση, ότι ποικίλες γνώµες για τη φύση αναφέρονται σε διαφορετικά είδη γνώσεων, αυτή η φιλοσοφική προσέγγιση προάγει συζητήσεις, οι οποίες υπερβαίνουν τις υποκειµενικές, προσωπικές προτιµήσεις. Οι µαθητές που δεν έχουν µορφωθεί φιλοσοφικά τείνουν να υποθέσουν ότι η µόνη πραγµατικότητα που µπορούν να αντιληφθούν επιστηµονικά είναι η φύση σαν πηγή και σαν άγριος τόπος οι υπόλοιπες προσεγγίσεις, όπως η «Arcadia», είναι θέµα υποκειµενικών, προσωπικών προτιµήσεων. Η ιδέα ότι υπάρχουν περισσότερα είδη γνώσης και όχι µόνον η επιστηµονική, όπως υποστηρίζουν οι Hargrove (1996), Jickling (1991) και Swart et al. (2001), υποδηλώνει πως οι επονοµαζόµενες προσωπικές προτιµήσεις περιέχουν διαπροσωπικές γνώσεις. Η υπόθεση λοιπόν πως όλες οι αντιλήψεις διέπονται από διαπροσωπικές γνώσεις εισάγει την προοπτική µίας αµοιβαίας και πιθανώς οµόφωνης κατανόησης των θεµελιωδών διαφορών στα διάφορα είδη γνώσεων, εννοιών και αξιών (Lijmbach S. et. al., 2002). Ο κοινωνικός πλουραλισµός στις απόψεις για τη φύση είναι προφανής οποτεδήποτε οι άνθρωποι ή οµάδες µεταξύ τους έχουν διαφορετική γνώµη για θέµατα που σχετίζονται µε τη φύση ή το περιβάλλον. Η λύση σε αυτές τις διαµάχες χρειάζεται τη βοήθεια της κοινωνικής ή πολιτικής φιλοσοφίας παρά της φιλοσοφίας γύρω από τη φύση. Τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήµατα δεν µπορούν να µείνουν άλυτα (Lijmbach S. et. al., 2002). Η συµµετοχή στην πολιτική απαιτεί κοινωνικές ικανότητες για να µπορούν οι πολίτες να συνδιαλέγονται µε τους διαφωνούντες η κοινωνική φιλοσοφία βοηθάει σε αυτό παρέχοντας πρακτικές ιδέες. Για παράδειγµα, η θεωρία του Habermas (1981) 1 για την κοινωνική δράση κάνει εµφανείς διάφορους τρόπους µε τους οποίους µπορεί να λυθεί το κοινωνικό πρόβληµα. Ο πιο ικανοποιητικός αλλά και δύσκολος τρόπος είναι να επιτευχθεί οµοφωνία για όλα τα προβλήµατα που συζητώνται, ενώ ο λιγότερο ικανοποιητικός αλλά και ταυτόχρονα ευκολότερος τρόπος είναι η χρήση οικονοµικής ή πολιτικής δύναµης για να επιτύχει κάποιος το στόχο του. Ανάµεσα σε αυτά τα δύο άκρα, υπάρχουν διάφορες επιλογές, όπως η στρατηγική δράση, ο συµβιβασµός ή η ψηφοφορία. Η αναγνώριση διαφορετικών τρόπων για τη λύση του κοινωνικού προβλήµατος καθιστά τους ανθρώπους ικανούς να αντιληφθούν τις κοινωνικές και πολιτικές διαµάχες καθώς και τις λύσεις τους. Μέσα στην τάξη, οι µαθητές µπορούν να µάθουν να αναλύουν και να αξιολογούν τα είδη δράσης που χρησιµοποιούνται από οµάδες ανθρώπων που βρίσκονται σε τοπική ή εθνική διαµάχη ή µπορούν να κάνουν χρήση των µεθόδων επίλυσης προβληµάτων σε µία υποτιθέµενη διαµάχη µεταξύ τους. 1 Στο Lijmbach S. et. al., 2002

5 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Γεγονός αποτελεί ότι η συγκεκριµένη προσπάθεια εξαρτάται άµεσα από το κοινό στο οποίο αναφέρεται, διότι για την κατανόηση των αποφθεγµάτων είναι απαραίτητη η εξοικείωση των ερωτηθέντων µε τις έννοιες τις οποίες πραγµατεύονται. Πληθυσµό αναφοράς της έρευνας αποτέλεσαν φοιτητές µεταπτυχιακού επιπέδου. Το τελικό δείγµα αποτέλεσαν 14 φοιτητές του.π.μ.σ.: «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» λαµβάνοντας υπόψη ότι έχουν ένα αρκετά υψηλό επίπεδο γνώσεων σχετικά µε τα θέµατα περιβάλλοντος και ανάπτυξης και έτσι θα µπορέσουν να ανταποκριθούν στις δυσκολίες της έρευνας. Για την πληρέστερη κατανόηση των αποφθεγµάτων, δόθηκε η δυνατότητα στους φοιτητές να κρατήσουν όσο διάστηµα χρειάζονται τη συλλογή των αποφθεγµάτων, ώστε να έχουν όλο τον απαραίτητο χρόνο για την κατανόησή τους. Έχοντας υπόψη ότι η µεθοδολογία του «Οίκου-Αισθητήριου Τεστ Νοηµοσύνης» (Cohen, 2001) µπορεί να λειτουργήσει εκπαιδευτικά καθώς αυξάνει την οικολογική νοηµοσύνη δηµιουργήθηκε µία νέα συλλογή αποφθεγµάτων που προσπάθησε να αποτυπώσει: αφενός το φιλοσοφικό πλουραλισµό των απόψεων για τη φύση περιγράφοντας τέσσερα «είδη» συζητήσεων για τη φύση. Χρησιµοποιούνται αποφθέγµατα που περιγράφουν την σχέση της φύσης µε την επιστήµη και τεχνολογία, την οικολογία, την ηθική και την αισθητική αφετέρου τον κοινωνικό πλουραλισµό περιλαµβάνοντας αποφθέγµατα που περιγράφουν την πολυδιάστατη σχέση περιβάλλοντος και ανάπτυξης, προκειµένου οι ερωτηθέντες να εκφράσουν το βαθµό συµφωνίας τους σε µία επτάβαθµη κλίµακα. ΕΙΚΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΙΚΤΗ ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Φιλοσοφικός Πλουραλισµός Κοινωνικός Πλουραλισµός Επιστήµη τεχνολογία 1-4 Οικολογία 5-8 Αισθητική 9-12 Ηθική Περιβάλλον και Ανάπτυξη Στον τοµέα της επιστήµης και της τεχνολογίας χρησιµοποιήθηκαν αποφθέγµατα που αποτύπωναν αφενός την ανθρώπινη φιλοδοξία για την κυριαρχία πάνω στη φύση µε τη βοήθεια της τεχνολογίας και αφετέρου την πεποίθηση ότι η κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη φύση οφείλεται στην τεχνολογία, η οποία όµως ποτέ δε θα µπορέσει να υποκαταστήσει τη φύση. 1. «Η Φύση δεν έχει θέσει όρια στην τελειοποίηση των ανθρώπινων ικανοτήτων, η δυνατότητα τελειότητας του ανθρώπου είναι στ αλήθεια άπειρη. Και η πρόοδος αυτής της τελειοποίησης, ( ), δεν έχει άλλα όρια εκτός από την έκταση αυτής της Γης, όπου µας τοποθέτησε η Φύση». - Mari-Jean Condorcet, «Επιχειρώντας να επαναστατήσει ενάντια στην άκαµπτη λογική της φύσης, ο άνθρωπος έρχεται σε σύγκρουση µε τις αρχές στις οποίες οφείλει την ύπαρξή του ως άνθρωπος. Έτσι, δρώντας ενάντια στη Θέληση της φύσης, ετοιµάζει την ίδια του την καταστροφή (...) Στην πραγµατικότητα ο άνθρωπος δεν κυριαρχεί στη φύση σε κανένα σηµείο (...) κατόρθωσε µόνο χάρη στη γνώση ορισµένων νόµων και µεµονωµένων µυστικών της φύσης να γίνει κύριος εκείνων των όντων που δεν κατέχουν αυτές τις γνώσεις». - Adolf Hitler, 1923

6 3. «Η οικολογική τεχνολογία είναι ο πλήρης έλεγχος της φύσης. Για το λόγο αυτό η οικολογία δεν είναι εκτός της λογικής της προόδου, αλλά η πρόοδος κορυφώνεται σε αυτήν». - Ludwig Trepl, «Η ανθρώπινη λεπτότητα δεν πρόκειται ποτέ να επινοήσει µια εφεύρεση πιο όµορφη, πιο απλή ή πιο άµεση από ότι η φύση, διότι στις εφευρέσεις της τίποτα δε λείπει και τίποτα δεν είναι περιττό». - Leonardo da Vinci, 1470 Στον τοµέα της οικολογίας χρησιµοποιήθηκαν αποφθέγµατα που αναφέρονταν στον ανταγωνισµό ειδών και στην ατοµικότητα, δύο πολυσυζητηµένες έννοιες στο πλαίσιο του µεταπτυχιακού προγράµµατος. 5. «Μπορούµε µάλιστα να ρίξουµε µια προφητική µατιά στο µέλλον και να προβλέψουµε πως τα κοινά και ευρύτατα διαδεδοµένα Είδη, που ανήκουν στις µεγαλύτερες και κυρίαρχες οµάδες κάθε κλάδου, θα ναι εκείνα που θα επικρατήσουν στο τέλος και θα παραγάγουν καινούργια και κυρίαρχα Είδη.» - Charles Darwin, «Μην ανταγωνίζεστε! ο ανταγωνισµός είναι πάντα επιβλαβής για τα είδη, και έχετε πολλούς τρόπους για να τον αποφύγετε!» Αυτή είναι η τάση της φύσης, η οποία, αν και δεν το συνειδητοποιούµε πάντα, είναι πάντα παρούσα. Αυτό είναι το σύνθηµα που µας στέλνει ο θάµνος, το δάσος, το ποτάµι, ο ωκεανός. «Εποµένως συνενωθείτε αλληλοβοηθηθείτε! Αυτός είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για να προσφέρετε στον καθένα χωριστά και σε όλους µαζί τη µεγαλύτερη ασφάλεια, την καλύτερη εγγύηση για την ύπαρξη και την πρόοδο, τη σωµατική, τη διανοητική και την ηθική». Αυτό µας διδάσκει η Φύση». - Peter Kropotkin, «Η στρατηγική της φύσης, οδηγεί τελικά σε έναν κόσµο αµοιβαιότητας και συνεργασίας ανάµεσα στους οργανισµούς που κατοικούν σε µια περιοχή. Από ένα αρχικό στάδιο ανταγωνισµού του ενός µε τον άλλον, εξελίσσονται στην κατεύθυνση µιας περισσότερο συµβιωτικής σχέσης». - Eugene P. Odum, «Μπορούµε τώρα... να εξηγήσουµε όλα τα ενδιαφέροντα, προβλέψιµα γεγονότα της διαδοχής των φυτών, µε απλές, ρεαλιστικές, δαρβίνειες µεθόδους. Οτιδήποτε πραγµατοποιείται διαδοχικά, πραγµατοποιείται, διότι όλα τα ξεχωριστά είδη κερδίζουν τη ζωή τους όπως µπορούν καλύτερα, καθένα µε το δικό του ατοµικό τρόπο. Όλα όσα εµφανίζονται ως ιδιότητες της κοινότητας είναι στην πραγµατικότητα αθροιστικά αποτελέσµατα όλων αυτών των επιµέρους τµηµάτων ιδιωτικής πρωτοβουλίας». - Paul Colinvaux, 1979 Στον τοµέα της αισθητικής χρησιµοποιήθηκαν αντιθετικά αποφθέγµατα, τα οποία αναφέρονταν στα βουνά και τη σχέση τους µε τον άνθρωπο. Έγινε προσπάθεια να περιληφθούν και άλλες αισθητικές αξίες πέρα από την οµορφιά όπως ο φόβος. 9. «Σκαρφάλωσε τα βουνά και πάρε τα καλά τους νέα. Η γαλήνη της φύσης θα σε πληµµυρίσει, όπως η λιακάδα πληµµυρίζει τα δέντρα. Οι άνεµοι θα σου φυσήξουν τη φρεσκάδα τους και οι καταιγίδες την ενέργειά τους, ενώ φροντίδες θα πέσουν όπως τα φύλλα που πέφτουν». - John Muir, «Τα βουνά αποτελούν κακοσχεδιασµένα υπερσαρκώµατα που παραµορφώνουν τη γη και φοβίζουν τον ουρανό». - Marvel, «Μεγάλα πράγµατα συµβαίνουν όταν άνθρωποι και βουνά συναντώνται». - William Blake, 1788

7 12. «Τα βουνά δεν αποτελούν παρά µία µεγάλη έκταση απέλπιδος στειρότητας. Αυτό που παρουσιάζεται είναι η ύλη, που είναι ανίκανη για µορφή ή χρησιµότητα, έχει απορριφθεί από τη φροντίδα της φύσης και έχει αποκληρωθεί από τις εύνοιές της, έχει αφεθεί στην αρχική στοιχειακή κατάσταση ή κεντρίζεται µόνο από τη σκοτεινή δύναµη της άχρηστης βλάστησης». - Samuel Johnson, 1775 Στον τοµέα της ηθικής έγινε προσπάθεια να αποτυπωθούν οι διαφορετικές απόψεις που αφορούν την απόδοση εγγενούς αξίας και σε άλλους οργανισµούς πέρα από τον άνθρωπο. 13. «Προσυπογράφω πλήρως την κρίση όσων υποστηρίζουν ότι, από όλες τις διαφορές ανάµεσα στον άνθρωπο και τα κατώτερα ζώα, αναµφισβήτητα η πιο σηµαντική είναι το ηθικό συναίσθηµα, ο εν ηµίν ηθικός νόµος ή συνείδηση». - Charles Darwin, 1871: «Υπάρχει µεγαλύτερη διαφορά από άνθρωπο (κοινωνικό) σε άνθρωπο (άγριο), παρά από άνθρωπο (άγριο) σε ζώο». - Jean-Jacques Rousseau, «Ακριβώς χάρη σ αυτή την υπεροχή του τα άλλα ζώα όπως και τα φυτά υπάρχουν χάρη του ανθρώπου. Έτσι έχει ορίσει η φύση και επειδή η φύση δεν κάνει τίποτε µάταια, η υπεροχή αυτή του ανθρώπου είναι απόλυτα δικαιολογηµένη». - Αριστοτέλης 16. «Αναγνωρίζουµε ως ηθικά πρόσωπα τα πολύ µικρά παιδιά, τους διανοητικά καθυστερηµένους ή τους τρελούς, οι οποίοι δεν έχουν συνείδηση του εαυτού τους ως λογικά όντα, ικανά να πράξουν ελεύθερα. Γιατί λοιπόν να µην εγκαταλείψουµε την αρχή της αµοιβαιότητας και να µην αναγνωρίσουµε την εγγενή αξία όλων των όντων τα οποία µπορούν να χαρακτηριστούν ως σκοποί καθεαυτή, ανεξάρτητα από το αν έχουν συνείδηση της αξίας αυτής». - Paul W. Taylor, «Τα όντα των οποίων η ύπαρξη εξαρτάται όχι από τη βούλησή µας αλλά από τη φύση, όταν στερούνται λογικής, δεν έχουν παρά σχετική αξία, αυτή των µέσων και για αυτό τα ονοµάζουµε πράγµατα». - Immanuel Kant, «Στη φύση, απέναντι στα ζώα, ο άνθρωπος δεν είναι ελεύθερος, δεν είναι καν άνθρωπος, γιατί αυτά δεν µπορούν να τον εννοήσουν παρά σαν ζώο». - Mikhail Alexandrovich Bakunin, «Το περιβάλλον δεν απορρέει από µίαν στάσιν ειδωλοποιήσεως αυτού, ως συµβαίνει παρά των οικολόγων, αλλά από την πίστιν ότι τούτο, ως και ολόκληρος ο φυσικός κόσµος, είναι έργον του Θεού καλόν λίαν και ότι ο άνθρωπος,(...), οφείλει και σήµερον και εις το µέλλον να εργάζεται και να φυλάσσει τον φυσικόν κόσµον, (...) εν εκκινούµε εκ της εσφαλµένης ιδέας ότι ο άνθρωπος και ο έµβιος και µη έµβιος φυσικός κόσµος ή τα καθ έκαστων στοιχεία του είναι όντα ισοδυνάµου αξίας, διότι τούτο συνεπάγεται υποβιβασµό του ανθρώπου, κτισθέντος υπό του Θεού ως βασιλέως της κτίσεως, εις κατάσταση απαράδεκτη χριστιανικώς». - Οικουµενικός πατριάρχης Βαρθολοµαίος, «Η ιστορία των προσπαθειών του ανθρώπου να καθυποτάξει τη φύση είναι η ιστορία της καθυπόταξης ανθρώπου από άνθρωπο». - Max Horkheimer, «Η ταυτότητα και το πεπρωµένο της γυναίκας και της φύσης είναι συνυφασµένα. Συνεπώς, οι φεµινιστικές αξίες και αρχές που στοχεύουν στη λήξη της καταπίεσης των γυναικών είναι άρρηκτα συνδεδεµένες µε τις οικολογικές αξίες και αρχές που επιδιώκουν τον τερµατισµό της καταπίεσης της φύσης». - Andrée Collard Joyce Contrucci, 1988

8 Το δεύτερο µέρος της συλλογής προσπαθεί να αποτυπώσει τον κοινωνικό πλουραλισµό των απόψεων για τη φύση χρησιµοποιώντας αποφθέγµατα που περιγράφουν τη σχέση περιβάλλοντος και ανάπτυξης από διαφορετικές και στις περισσότερες φορές αντικρουόµενες οπτικές. 22. «Η κρίση του περιβάλλοντος είναι η σηµαντικότερη µαρτυρία µιας προµελετηµένης απάτης που είναι καλά κρυµµένη πίσω από την περίφηµη παραγωγικότητα και τον πλούτο µιας µοντέρνας κοινωνίας που βασίζεται στην τεχνολογία». - Barry Commoner, «Είναι αρκούντως αληθές... ότι κάθε ανθρώπινη παρέµβαση σ' ένα οικοσύστηµα είναι πιθανό να διαταράξει τις λειτουργίες αυτού του συστήµατος κατά έναν τρόπο που είναι επιζήµιος για κάποια µέλη του. Αυτό ισχύει για κάθε µεταβολή, είτε αυτή προκαλείται από τη φύση είτε προκαλείται από τον άνθρωπο. (...) Όταν οι άνθρωποι συνέλεγαν σπόρους από τα φυτά και τους έσπερναν στο οργωµένο έδαφος, ενεργούσαν µε τρόπο επιζήµιο για την οργανική ζωή που είχε συνηθίσει να τρέφεται µε τους πεσµένους σπόρους. (...). Μια φύση εντελώς ανέπαφη, επειδή "γνωρίζει καλύτερα" θα συντηρούσε µόνο την πιο πληκτική και µονότονη ζωή». - John Passmore, «Είναι λάθος να υποθέτουµε ότι ο καπιταλισµός είναι η ρίζα όλων των οικολογικών δεινών. Ο καπιταλισµός αποτελεί ένα τρόπο παραγωγής που ρέπει έντονα προς τις οικολογικές κρίσεις, αλλά δεν πρέπει να λησµονείται ότι και οι άλλοι τρόποι παραγωγής έχουν τις δικές τους ξεχωριστές τάσεις προς οικολογικές κρίσεις.» - Ted Benton, «Η ουτοπία δεν βρίσκεται σήµερα στην επιδίωξη της ευηµερίας µέσω της µη ανάπτυξης και στην ανατροπή του σύγχρονου τρόπου ζωής: η ουτοπία βρίσκεται στην πεποίθηση ότι η άνοδος της κοινωνικής παραγωγής µπορεί ακόµα να φέρει την ευηµερία και ότι είναι πρακτικά δυνατή.» - Andre Gorz, Ο έλεγχος της κλιµατικής αλλαγής δεν είναι ένα παιχνίδι ηθικής. Είναι κυρίως µια πρακτική τεχνολογική πρόκληση που µπορεί να επιλυθεί και η οποία, εάν αντιµετωπίζεται σωστά, µπορεί να συνδυαστεί µε τις ανάγκες και τις φιλοδοξίες για τη µεγέθυνση της παγκόσµιας οικονοµίας. - Jeffrey D. Sachs, «Ίσως η λυδία λίθος της επιτυχίας ή της αποτυχίας της επιβίωσης µιας κοινωνίας είναι να γνωρίζει σε ποιες θεµελιώδεις αξίες πρέπει να µένει προσηλωµένη και ποιες πρέπει να απορρίπτει και να αντικαθιστά µε νέες αξίες, όταν αλλάζουν οι καιροί». - Jared Diamond, «Είναι τελείως λάθος να ταυτίζουµε τη φύση µε το «καλό» και την τεχνολογία ή τον ανθρώπινο πολιτισµό µε το «κακό». Η ηθικοποίηση των προβληµάτων σπανίως βοηθά. Κάποιες φυσικές διαδικασίες ενδέχεται στην πραγµατικότητα να είναι τελείως επιβλαβείς. Τα στρείδια, για παράδειγµα, από γρανιτώδεις περιοχές θα πρέπει να αποκλειστούν από την ανθρώπινη κατανάλωση. Το φυσικό δεν είναι κατ' ανάγκην αβλαβές, πολλώ µάλλον επωφελές για τον άνθρωπο.» - R. Grundman, «Αν εξακολουθήσουµε να ενεργούµε µε µοναδικό άξονα την προσωπική απληστία και το προσωπικό κέρδος, το οικολογικό περιβάλλον θα καταστραφεί. Για να µπορέσουν να επιβιώσουν οι µελλοντικές γενιές, πρέπει να εκφραστούν άλλες ανθρώπινες αξίες». - Noam Chomsky, «Ο φόβοs, όµωs, για εν πολλοίs φανταστικά οικολογικά προβλήµατα, µπορεί να εκτρέψει την πολιτική ενεργητικότητα που χρειάζεται για να αντιµετωπισθούν τα πραγµατικά προβλήµατα. Το να σώσεις µια ανθρώπινη ζωή µε ιατρικά µέσα κοστίζει από περιβαλλοντικούς κινδύνους απαιτεί επένδυση περίπου 4,2 εκ. ολαρίων (κατά µέσο όρο,) το να προλάβεις το θάνατο ενός ανθρώπου. κοστίζει περίπου δολάρια» - Bjorn Lomborg, 2001

9 31. «Ως περιβαλλοντιστές δε θα είµαστε ποτέ σε θέση να αλλάξουµε τα πράγµατα, εφόσον αντιλαµβανόµαστε τις αποτυχίες µας ουσιαστικά ως τακτικές και οι προτάσεις µας είναι ουσιαστικά τεχνοκρατικές». - Michael Shellengburger & Ted Nordhaus, «Πολλοί από εµάς πιστεύουν σήµερα ότι ο πολιτισµός µπορεί να προοδεύσει και όντως προόδευσε χωρίς βασιλιάδες, πατριάρχες, προσευχές ή πυρηνικές οικογένειες. Αυτό που απέδειξαν τα κοινωνικά κινήµατα σχετικά µε την αναγκαιότητα των βασιλιάδων, των πατριαρχών, των προσευχών και της πυρηνικής οικογένειας µπορεί επίσης να αποδειχθεί ως δυνατότητα και για την εκµετάλλευση και την περιβαλλοντική υποβάθµιση». - R. Wolff, 2007 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από τις απαντήσεις των ερωτηθέντων προκύπτει ότι λίγα αποφθέγµατα συγκέντρωσαν υψηλό βαθµό συµφωνίας ή διαφωνίας. Μέγιστη διαφωνία υπήρξε µε τα αποφθέγµατα που πραγµατεύονταν την αισθητική αξία της φύσης, ενώ µέγιστη συµφωνία υπήρξε µε τα αποφθέγµατα που µιλούσαν για επαναπροσδιορισµό των αξιών στις σύγχρονές κοινωνίες. 7 " ιακύµανση Μ.Ο. Α αντήσεων" 6 5 Αισθητική Ηθική Ε ιστήµητεχνολογία Οικολογία Περιβάλλον και Ανά τυξη Βαθµός συµφωνίας Μ.Ο. Γράφηµα 1: ιακύµανση Μ.Ο Απαντήσεων Ένα άλλο θέµα που εξετάστηκε ήταν η εµφάνιση της «µερικής συµφωνίας», αφού θεωρητικά σε δυσκολονόητα αποφθέγµατα η µερική συµφωνία ήταν η εύκολη απάντηση. Όπως παρατηρούµε στο διάγραµµα, οι ερωτήσεις που αναφερόταν στην οικολογία και στην ανάπτυξη σε σχέση µε την πολιτική συγκέντρωσαν το µεγαλύτερο βαθµό µερικής συµφωνίας. ιακύµανση «µερικής συµφωνίας» Ε ιστήµητεχνολογία Οικολογία Αισθητική Ηθική Περιβάλλον και Ανά τυξη Συµφωνώ εν µέρη Σύνολο Μ.Ο. Γράφηµα 2: ιακύµανση «µερικής συµφωνίας» Ειδικότερα όσον αφορά τα αποφθέγµατα που πραγµατεύονταν τη σχέση επιστήµης και τεχνολογίας µε τη φύση, Καταδεικνύεται η άποψη των φοιτητών ότι η επιστήµη δεν µπορεί να κυριαρχήσει πάνω στη φύση (1,3). Όσο αφορά τα άλλα δύο

10 αποφθέγµατα (2,4) παρατηρούµε πολύ µικρό βαθµό διαφωνίας µε τα αποφθέγµατα που αναφερόταν στην αδυναµία του ανθρώπου να κυριαρχήσει πλήρως πάνω στη φύση µε τη βοήθεια της τεχνολογίας. Επιστήµη-Τεχνολογία 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% συµφωνώ πλήρως συµφωνώ εν µέρει διαφωνώ Γράφηµα 3: Επιστήµη -Τεχνολογία Στα αποφθέγµατα που αναφέρονταν στην οικολογία (5-8) οι απαντήσεις ακολουθούν µια λογική ροή παρουσιάζοντας µικρό βαθµό ασυµφωνίας µε αποφθέγµατα που ήταν αντίθετα µε τον ανταγωνισµό και την ατοµικότητα. Για τα αποφθέγµατα που αναφέρονταν στην ηθική (13-21) δεν µπορούν να προκύψουν κάποια συµπεράσµατα αφού ο πλουραλισµός των απόψεων ήταν πολύ έντονος. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% συµφωνώ πλήρως συµφωνώ εν µέρει διαφωνώ Γράφηµα 4: Οικολογία Τα αποφθέγµατα που αναφέρονταν στην αισθητική αξία της φύσης (9-12) εµφάνισαν οι απαντήσεις ήταν πιο ξεκάθαρες και ακολουθούσαν µια λογική ροή πιθανόν διότι ήταν πιο εύκολα κατανοητές. Εξαίρεση αποτελεί το απόφθεγµα που αναφερόταν στη σχέση ανθρώπου και βουνών, όπου η επιλογή του ήταν άστοχη. Αισθητική 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% συµφωνώ πλήρως συµφωνώ εν µέρει διαφωνώ Γράφηµα 5: Αισθητική

11 Στα αποφθέγµατα που πραγµατεύονταν το ρόλο της ηθικής στην ανάπτυξη (26-29), παρατηρούµε ότι ο βαθµός διαφωνίας είναι ελάχιστος, οι απαντήσεις δεν έχουν µία λογική ροή, δείγµα της σύγχυσης που επικρατεί γύρω από τα θέµατα της ηθικής στην ανάπτυξη. 100% ανάπτυξη 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% συµφωνώ πλήρως συµφωνώ εν µέρει διαφωνώ Γράφηµα 6: Ο ρόλος της ηθικής στην ανάπτυξη Παράδειγµα αποτελεί το γεγονός ότι ενώ εµφανίζεται µέγιστος βαθµός συµφωνίας µε τον επαναπροσδιορισµό των αξιών στις κοινωνίες, παράλληλα παρατηρούµε τον υψηλό βαθµό συµφωνίας µε αποφθέγµατα που τοποθετούν το οικονοµικό κόστος πάνω από το συνολικό περιβαλλοντικό κόστος που αφορά όλους τους ανθρώπους. Γράφηµα 7: Επαναπροσδιορισµός των αξιών ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Ο βασικός στόχος της συγκεκριµένης προσπάθειας ήταν να αποτυπώσει τις αντίθετες αντιλήψεις για τη φύση, ώστε να αποτελέσει ένα πρώτο βήµα προς τη σύνδεση του πλουραλισµού των απόψεων για τη φύση µε την εκπαίδευση. Γεγονός αποτέλεσε ότι η προσπάθεια αυτή προκάλεσε έντονη συζήτηση τόσο σε επίπεδο παρουσίασης όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Επιφυλάξεις εκφράστηκαν για το κατά πόσο θα γίνουν κατανοητά τόσο τα αποφθέγµατα όσο και η συλλογιστική τους. Το γεγονός αυτό, όµως, λειτούργησε εκπαιδευτικά αφού όλοι οι συµµετέχοντες προσπάθησαν να καταλάβουν και να ερµηνεύσουν την συγκεκριµένη προσπάθεια αναζητώντας πληροφορίες για τη σχέση της φύσης µε την τεχνολογία, την οικολογία, την αισθητική και την ηθική. Οι φοιτητές συµµετέχοντας σε αυτή την προσπάθεια διέκριναν ότι στις κοινωνίες συνυπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις για τη φύση και κάθε εκδοχή αποτελεί κατασκεύασµα του συγγραφέα της και λιγότερο µια βεβαιότητα. Ένα βασικό σηµαντικό θέµα συζήτησης που προέκυψε ήταν για ποιο λόγο οι αντιλήψεις των

12 ατόµων για τη φύση σχετίζονται µε τις αντιλήψεις που έχουν για την ανάπτυξη. Ένα θέµα που σκιαγραφεί την πολυδιάστατη σχέση περιβάλλοντος και ανάπτυξης Όσον αφορά τα περιγραφικά αποτελέσµατα της έρευνας έγινε εµφανή η άποψη των φοιτητών ότι η επιστήµη δεν µπορεί να κυριαρχήσει πάνω στη φύση, ιδέα ότι αποδεικνύει ότι υπάρχουν περισσότερα είδη γνώσης και όχι µόνον η επιστηµονική, αφού οι πλειοψηφία των φοιτητών είναι µηχανικοί. Ασυµφωνία εµφανίστηκε γύρω από τις έννοιες του ανταγωνισµού και της ατοµικότητας που αποτελούν κυρίαρχες αξίες της εποχής µας. Η αισθητική αξία της φύσης έγινε εµφανής. Στο ηθικό επίπεδο ο πλουραλισµός των απόψεων ήταν έντονος, γεγονός που εκφράζει ότι υπάρχουν ισότιµα αποδεκτές ιδέες για τη φύση και δεν υπάρχει η «καλύτερη» γνώµη. Το βασικό συµπέρασµα που προέκυψε ήταν ότι η συλλογή µπορεί να αποτελέσει τόσο σηµείο εκκίνησης όσο και σηµείο διαρκούς ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας γύρω από θέµατα στα οποία κυριαρχεί ο πλουραλισµός των απόψεων. Για να γίνουν εµφανέστερα τα αποτελέσµατα της συγκεκριµένης µεθόδου προτείνεται οιονεί πειραµατική έρευνα µε δυο πειραµατικές οµάδες και µία οµάδα ελέγχου µε εξαρτηµένη µεταβλητή τις αντιλήψεις για τη σχέση του ανθρώπου µε τη φύση και ανεξάρτητη µεταβλητή το πρόγραµµα σπουδών προγραµµάτων µεταπτυχιακών σπουδών σχετικού αντικειµένου. Bιβλιογραφικές αναφορές Brennan A. (1992). Moral pluralism and the environment, Environmental Values, 1, pp Cohen Μ. J. (2001). The EcoSensory Intelligence Test, Institute Of Global Education Hargrove, E. (1996). The role of socially evolved ideals in environmental ethics education in Canada and the Yukon, in: B. Jickling (Ed.) A Colloquium on Environment, Ethics, and Education, pp (Yukon, AL, White Horse) Jickling, B. (1991). Thinking environmentally: considerations for education and curriculum in the Yukon. Unpublished doctoral dissertation, University of British Columbia, Vancouver,Canada. Lijmbach, S., Margadant, M., Van Koppen, K., Wals, A., (2002). Your View of Nature is Not Mine! : learning about pluralism in the classroom. Environmental Education Research, Vol. 8, No. 2, Marcuse, H. (1964) One-dimensional Man: studies in the ideology of advanced industrial societies (Boston, MA, Beacon Press). Norton, G.B. (1991). Toward Unity among Environmentalists. New York: Oxford University Press. O'Neil, J. (1993). Ecology, Policy and Politics: Human Well-Being and the Natural World. London: Routledge. Rifkin, J. (2003). Η Οικονοµία του Υδρογόνου (Χ. Καψάλης, Μετάφρ.), Αθήνα: Λιβάνης. Schellnhuber, H. J. Crutzen, P. J. Clark, W. C. & Hunt, J. (2005). Εarth system analysis for sustainability, Environment. Volume 47, Number 9, Swart, J., Van Der Windt, H. & Keulartz, J. (2001). Valuation of nature in conservation and restoration, Restoration Ecology, 9(2), pp Taylor, P.W. (1986). Respect for Nature: a theory of environmental ethics (Princeton, NJ, Princeton University Press). Βλάχου Α. (2007) Φύση, Κεφάλαιο Και Κοινωνία, Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα, Μπιτσάκης Ε., Η φύση στη διαλεκτική φιλοσοφία Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα Σταυρακάκης Γ. (επιµ.) (1996). Φύση, κοινωνία, πολιτική. Νήσος, Αθήνα, Τερζάκης Φ. (2003). Αποσπάσµατα µιας φιλοσοφίας της φύσης. Αθήνα: Futura

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ----------------------

Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ---------------------- Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ---------------------- Τελικό κείµενο επιστηµονικής εισήγησης Τίτλος: Εκπαίδευση µε στόχο την αειφόρο ανάπτυξη: Τι πρέπει να καλλιεργήσουµε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Executive Summary. Οι 44 εταιρείες ϖου συµµετείχαν στην έρευνα. IT Skills: The Business Gain 1

Executive Summary. Οι 44 εταιρείες ϖου συµµετείχαν στην έρευνα. IT Skills: The Business Gain 1 Executive Summary Είναι γεγονός ϖως τα τελευταία χρόνια η καλή γνώση ϖληροφορικής και γνώσης χειρισµού Η/Υ αϖοτελεί σηµαντικό εφόδιο στη ϖροσϖάθεια των εργαζοµένων να ανελιχθούν στον εϖαγγελµατικό στίβο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα. Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών

Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα. Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών Οδικά Τροχαία Ατυχήµατα Συµβολή στην Έρευνα Συµπεριφοράς των Οδηγών Α. Κιµούνδρης Λέκτορας, Τµήµα Πολιτικών Μηχανικών, ΑΠΘ Φ. Κεχαγιά ιπλωµατούχος Πολιτικός Μηχανικός ΑΠΘ, υποψήφια διδάκτορας Α. Σατραζέµης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech

RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech RE-ACTIVE YOUTH I Against Online Hate Speech RECOGNISING Issues and Opportunities in Combating Online Hate Speech Αναθεώρηση της εθνικής Ελληνικής Στρατηγικής για την Στρατηγική Διακυβέρνησης του Διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης (ΤΜΟΔ), Σχολή Επιστημών της Διοίκησης Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης (ΤΜΟΔ), Σχολή Επιστημών της Διοίκησης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης (ΤΜΟΔ), Σχολή Επιστημών της Διοίκησης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Το προφίλ του Τμήματος και των Αποφοίτων σε 10 Ερωτήσεις 1. Τί είδους Μηχανικός είναι ο Μηχανικός Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον»

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Ίδρυση Δικτύου «Τουρισμός και περιβάλλον» Με την απόφαση 3927/17/17-4-2006

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες...

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Οι μεγάλες εξισώσεις. {...όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Ερευνητική εργασία μαθητών της Β λυκείου. E = mc 2 Στοιχεία ταυτότητας: Ε: ενέργεια (joule) m: μάζα (kg) c: ταχύτητα του φωτός στο κενό (m/s)

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE Value thrugh Research and Innvatin ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΙMP3ROVE Αθήνα Ιανουάριος 2014 Ο Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος είναι Πιστοποιημένος

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον Μα τι είναι ποια αυτή η Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή Η έννοια της επιχειρηµατικότητας είναι πολυδιάστατη και µπορεί να εµφανίζεται σε διάφορα πλαίσια (οικονοµικά ή µη)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ο/Η κάθε εκπαιδευτικός µπορεί να επιλέξει να ακολουθήσει το προτεινόµενο πρόγραµµα, ή να το διαµορφώσει ανάλογα µε το πώς επιθυµεί και ταιριάζει στις ανάγκες και τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙ Α ΣΜΕ. Βόλος Παρασκευή 10 Νοεµβρίου 2006. «Σηµασία εφαρµογής του Κώδικα Αρχών Βιώσιµης Ανάπτυξης στην Ελληνική Μεταλλεία»

ΗΜΕΡΙ Α ΣΜΕ. Βόλος Παρασκευή 10 Νοεµβρίου 2006. «Σηµασία εφαρµογής του Κώδικα Αρχών Βιώσιµης Ανάπτυξης στην Ελληνική Μεταλλεία» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Μ Ε Τ Α Λ Λ Ε Υ Τ Ι Κ Ω Ν Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ω Ν ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ - ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤΟ. 3062/2002 Ο ΟΣ ΒΑΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Β 10 & ΡΗΓΙΛΛΗΣ - ΑΘΗΝΑ 10674 - τηλ. 210-7215900-902-903 - fax 210-7215950

Διαβάστε περισσότερα

Η κουλτούρα, το κλίμα, η επικοινωνία και η επίλυση συγκρούσεων στο. ολοήμερο σχολείο;

Η κουλτούρα, το κλίμα, η επικοινωνία και η επίλυση συγκρούσεων στο. ολοήμερο σχολείο; ομή παρουσίασης Η κουλτούρα, το κλίμα, η και η επίλυση στο ενιαίο ολοήμερο σχολείο 1. Πώς είναι η κατάσταση σήμερα στα ενιαία ολοήμερα σχολεία (Ε.Ο.Σ.) σε σχέση με: την κουλτούρα, το κλίμα, την και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2008

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2008 ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2008 Στην Ελλάδα η έρευνα για την Υπεύθυνη Κατανάλωση και την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε για 4 η φορά

Διαβάστε περισσότερα