Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ"

Transcript

1 Саборност 3 (2009) Α Ω Γεώργιος Ἰ. Μαντζαρίδης УДК Григорије Палама, свети Григорије Палама, свети Ἀριστοτελείο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Θεσσαλονίκη Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ Abstract: Ἡ ἀπελευϑέρωση τοῦ ἀνϑρώπου ἀπό τόν νόμο τῆς φϑορᾶς καί τοῦ ϑανάτου προϋποϑέτει τήν ἀνακαίνισή του. Ἐκκλησία πρεσβεύει τήν καϑολική ἀλήϑεια ὄχι μόνο στόν χῶρο τῆς δογματικῆς ἀλλά καί στόν χῶρο τῆς ἠϑικῆς, διασφαλίζοντας ἔτσι καί τήν καϑολική καταξίωση καί τελείωση τοῦ ἀνϑρώπου ὡς προσώπου. Ὁ Χριστιανισμός καλεῖ τόν ἄνϑρωπο στήν ζωή τοῦ Χριστοῦ. Ἡ συνάντηση τοῦ ἀνϑρώπου μέ τόν Θεό ἔχει ὑπαρξιακό χαρακτήρα. Ὁλόκληρος ὁ πολιτισμός καί ἡ νοοτροπία μας, ἡ ἐπιστήμη καί ἡ τεχνολογία μας, κατευϑύνουν τόν ἄνϑρωπο πρός τά ἔξω. Ἡ σωτηρία τοῦ ἀνϑρώπου εἶναι ἔργο τοῦ Θεοῦ. Κάϑε δώρημα τοῦ Θεοῦ ἔχει δυναμικό χαρακτήρα. Tό σῶμα εἶναι καλό καί δεκτικό τῆς ἀνακαινιστικῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ. Key words: Γρηγόριος ὂ Παλαμᾶς, ἢ Ὀρϑόδοξη Ἐκκλησία, ὂ Χριστός, ἢ τελείωσις, ἢ ϑέωσις, ἢ χάρη τοῦ Θεοῦ, ὂ ἄνϑρωπος, ἢ ψυχή, τὸ σῶμα, ἢ ἄσκησις. προσέγγίση τῆς ὀρϑόδοξης χριστιανικῆς ἀλήϑειας γιά τόν ἄν ϑρω πο προϋποϑέτει μεγάλο σεβασμό ἀπέναντί του. Ἀντιϑέτως οἱ ϑεωρίες πού προβλήϑη Ἡ καν κατά τούς νεώτερους χρόνους γιά τήν προέλευση καί τή φύση τοῦ ἀνϑρώπου, ὅπως καί οἱ πρακτικές πού ἐφαρμόσϑηκαν καί ἐφαρμόζονται ἀπέναντί του ὄχι μόνο κατά τήν περίοδο τῶν δύο παγκοσμίων πολέμων ἀλλά καί ἐφεξῆς μέχρι σήμερα, φανερώνουν φοβερή ὑποτίμηση καί περιφρόνηση τοῦ προσώπου του. Παράλληλα οἱ μεγαλόστομες διακηρύξεις γιά τήν ἀξία καί τά δικαιώματα τοῦ ἀνϑρώπου, ὅπως καί οἱ γιγάντιες προσπάϑειες πού καταβάλλονται γιά τήν αὐτοϑέωσή του, ὄχι μόνο δέν δικαιώνουν τήν ὕπαρξή του, ἀλλά τόν ὁδηγοῦν σέ ἀδιέξοδο καί αὐτοκαταστροφή. Γι αὐτό ἡ ἀνϑρωπολογία τῆς Ὀρϑόδοξης Ἐκκλησίας εἶναι ἰδιαίτερα ἐπίκαιρη καί ἀφυπνιστική στήν ἐποχή μας. Ὁ ὅσιος Γρηγόριος ὁ Σιναΐτης, σύγχρονος τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καί εἰσηγητής τοῦ ἡσυχαστικοῦ κινήματος στήν Βουλγαρία, γρά φει: «Εάν μή γνῶμεν οἵους ἡμᾶς ἐποίησεν ὁ Θεός, οὐκ ἐπιγνωσόμεϑα οἵους ἐ ποί ησεν ἡ ἁμαρτία» 1. Ἄν δηλαδή δέν μάϑουμε, πόσο σπουδαίους μᾶς ἔπλασε ὁ Θεός, δέν ϑά καταλάβουμε σέ ποιό κατάντημα μᾶς ὁδήγησε ἡ ἁμαρτία. Καί γιά νά μάϑουμε πόσο σπουδαίους μᾶς ἔπλασε ὁ Θεός, πρέπει νά γνωρίσουμε αὐτά πού ἐκεῖνος ἀποκάλυψε γιά τόν ἄνϑρωπο. Προπαντός ὅμως πρέπει νά γνωρίσουμε τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, πού ἀποκαλύπτει τόν τέλειο ἄνϑρωπο. Ὁ ἄνϑρωπος πού ζεῖ ἔξω ἀπό τήν Ἐκκλησία, ἀλλά καί ὁ σύγχρονος ἐκκοσμικευμένος χριστιανός ἀκόμα, συμβιβάζεται συνήϑως μέ τήν ἐμπειρική κατάστασή 1 Γρηγορίου Σιναΐτου, Κεφάλαια 50, Φιλοκαλία τῶν ἱερῶν Νηπτικῶν, τόμ. 4, Ἀϑῆναι 1976, 38.

2 46 Μαντζαρίδης, Γ., Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ του. Τήν ϑεωρεῖ φυσική καί ἀγνοεῖ τήν ἀλλοτρίωσή του. Ἡ ὑποταγή του στόν νόμο τῆς ἁμαρτίας, πού εἶναι νόμος φϑορᾶς καί ϑανάτου, τόν ἀπονεκρώνει πνευματικά, τόν ἐγκλωβίζει στήν ἀτομικότητά του καί καϑιστᾶ ἀδύνατη τή διάνοιξή του στήν ἀνιδιοτελή ἀγάπη, πού τόν καϑιστᾶ ἀληϑινό πρόσωπο. Βέβαια ἡ ἀγάπη εἶναι ἔμφυτη στόν ἄνϑρωπο. Ἀλλά ἡ ἔμφυτη αὐτή ἀγάπη βρίσκεται ἐγκλωβισμένη στήν φιλαυτία του. Γι αὐτό ὁ Θεός ἔδωσε ὡς πρωταρχική ἐντολή στόν ἄνϑρωπο τήν ἀγάπη: ἀγάπη πρός τόν Θεό καί ἀγάπη πρός τόν πλησίον. Χωρίς τήν διάνοιξη πρός τόν Θεό καί τόν πλησίον, πού πραγματοποιεῖται μέ τήν τήρηση τῆς πρωταρχικῆς αὐτῆς ἐντολῆς, ὁ ἄνϑρωπος ἀδυνατεῖ νά καταξιωϑεῖ καί νά τελειωϑεῖ ὡς πρόσωπο. Οἱ ἐντολές τοῦ Θεοῦ δέν ἐπιβάλλουν στόν ἄνϑρωπο πράγματα ξέ να πρός τήν φύση του. Ἀλλά καί ἀπό τήν ἄλλη πλευρά οἱ ϑεῖες ἐντολές δέν εἶναι δυνατό νά τηρηϑοῦν μόνο μέ τίς ἀνϑρώπινες δυνάμεις. Ἡ ἀποσκίρτηση τοῦ ἀνϑρώπου ἀπό τήν πηγή τῆς ζωῆς καί ἡ ὑποταγή του στόν νόμο τῆς φϑορᾶς καί τοῦ ϑανάτου τόν ἐξέτρεψαν ἀπό τήν κατά φύση ζωή καί τόν κατέστησαν φίλαυτο καί ἐγωκεντρικό. Γι αὐτό ἀδυνατεῖ νά τηρήσει τίς ἐντολές, σύφωνα μέ τίς ὁποῖες ϑά λειτουργοῦσε ἡ αὐϑεντική φύση του, ὅπως αὐτή δημιουργήϑηκε ἀπό τά χέρια τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀπελευϑέρωση τοῦ ἀνϑρώπου ἀπό τόν νόμο τῆς φϑορᾶς καί τοῦ ϑανάτου προϋποϑέτει τήν ἀνακαίνισή του. Ἡ ἀνακαίνιση αὐτή δέν εἶναι ἔργο τοῦ ἀνϑρώπου, ἀλλά πραγματοποιεῖται ἀπό τόν Θεό καί γίνεται προσιτή στόν ἄνϑρωπο μέ τήν μετά νοια καί τήν τήρηση τῶν ϑείων ἐντολῶν. Γι αὐτό χρειάζονται τά δύο αὐτά πράγματα. Μέ τήν μετάνοια ἐπιστρέφει ὁ ἄνϑρωπος στήν πηγή τῆς ἀληϑινῆς ζωῆς ἀπό τήν ὁποία ἀποσκίρτησε, καί μέ τήν τήρηση τῶν ϑείων ἐντολῶν ἐπα να τοποϑετεῖται στήν κατά φύση πορεία τῆς ζωῆς του. Σέ αὐτήν τήν πορεία ζωῆς καλεῖ ὁ Θεός τόν ἄνϑρωπο μέ τό ἔργο τῆς ϑείας οἰκονομίας, πού κορυφώνεται μέ τήν ἐν Χριστῷ ἐνανϑρώπησή του. Ὁλόκληρο τό ἔργο τῆς ἐν Χριστῷ οἰκονομίας, ὅπως καί κάϑε ἐπιμέρους πτυχή του, σημειώνει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀναφέρεται στόν ἄνϑρωπο. Ἔτσι ὁλόκληρη ἡ Χριστολογία γίνεται καί ἀνϑρωπολογία, γιατί παρουσιάζει τόν αὐϑεντικό ἄνϑρωπο καί διανοίγει τήν προοπτική τῆς τελειώσεώς του. Γίνεται ἡ ἀνϑρωπο λο γία τοῦ αὐ ϑεν τικοῦ ἀν ϑρώ που καί ὁ δείκτης τῆς ἀσύλληπης τελειώσεώς του, πού ταυτίζεται μέ τήν ϑέωσή του 2. Τό διπλό ὁμοούσιο τοῦ Χριστοῦ, ὡς Θεοῦ μέ τήν Θεότητα καί ὡς ἀνϑρώπου μέ τήν ἀνϑρωπότητα, προσφέρει τήν βάση καί τήν προοπτική τῆς αὐϑεντικῆς ζωῆς τοῦ ἀνϑρώπου μέσα στόν πνευματικό χῶρο τῆς τελειώσεως καί τῆς ϑεώσεώς του, πού εἶναι τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἡ Ἐκκλησία. Αὐτή, ὡς «κοινωνία ϑεώσεως» 3, εἶναι ὁ μοναδικός χῶρος γιά τήν ἀληϑινή ζωή τοῦ ἀνϑρώπου. Εἶναι ὁ μοναδικός χῶρος, μέσα στόν ὁποῖο κερδίζει ὁ ἄνϑρωπος τήν τέλεια καί ἀκατάλυτη ὑπόστασή του. Ἀνακεφαλαιώνοντας ὁ Χριστός στό σῶμα του ὁλόκληρη τήν ἀνϑρώπινη φύση καί καϑιστώντας τούς πιστούς μέλη τοῦ σώματός του, τῆς Ἐκκλησίας, ἀποκαϑιστᾶ τήν ὁμοουσιότητα τῆς ἀνϑρωπότητας, τήν ὁποία καί καλοῦνται νά φανερώσουν οἱ 2 Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία 21, PG 151, 277AB. 3 Βλ. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Λόγος ἀποδεικτικός περί τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύ ματος 2, 78, ἔκδ. Π. Χρήστου, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Συγγράμματα, τόμ. 1, Θεσσαλονίκη 1962, 149.

3 Саборност 3 (2009) [45 54] 47 πιστοί ἔμπρακτα στή ζωή τους μέ τήν ἄσκηση τῆς ἀγάπης. Γι αὐτό μπορεῖ νά λεχϑεῖ ὅτι, ὅπως ἡ ἄρνηση τῆς ἀποδοχῆς τοῦ ὁμοουσίου τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ δογματική αἵρεση, ἔτσι καί ἡ ἄρνηση τῆς ἀποδοχῆς καί βιώσεως τοῦ ὁμοουσίου τῆς ἀνϑρωπότητας ἀποτελεῖ ἠϑική αἵρεση. Ἡ ἀγάπη πού διαιρεῖ τήν ἀνϑρώπινη φύση καί δέν συμπεριλαμβάνει ὅλους τούς ἀνϑρώπους μαζί μέ τούς ἐχϑρούς δέν εἶναι ὀρϑόδοξη. Ἡ Ὀρϑόδοξη Ἐκκλησία πρεσβεύει τήν καϑολική ἀλήϑεια ὄχι μόνο στόν χῶρο τῆς δογματικῆς ἀλλά καί στόν χῶρο τῆς ἠϑικῆς, διασφαλίζοντας ἔτσι καί τήν καϑολική καταξίωση καί τελείωση τοῦ ἀνϑρώπου ὡς προσώπου. Ὁ Χριστιανισμός καλεῖ τόν ἄνϑρωπο στήν ζωή τοῦ Χριστοῦ. Τόν καλεῖ νά γίνει συνοδοιπόρος καί μιμητής τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Χριστιανισμός δέν ἀποτελεῖ κάποια ἠϑική ἤ κοινωνική διδασκαλία. Οὔτε πάλι εἶναι ἁπλῶς κάποια ϑρησκεία, ἀλλά συνδέεται ἄρρηκτα καί συνυφαίνεται μέ τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ἐν Χριστῷ καί κατά Χριστόν ζωή. Ὁ χριστιανός βαπτίζεται, γιά νά ἐνταχϑεῖ στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, καί συμπο ρευϑεῖ μαζί του γιά νά γίνει μέτοχος τῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ καί νά ζήσει ὡς μιμητής του. «Ὡς οὖν ἐκεῖνος ἐβίω καί ἀπεβίω, καί ἀνέστη καί ἀνελήφϑη, οὕτω καί ἡμεῖς ζῶμεν καί ἀποϑνήσκομεν καί ἀναστησόμεϑα πάντες τῆς δέ ἀναλήψεως οὐ πάντες τευξόμεϑα, ἀλλ ὅσοις τό ζῇν Χριστός ἐστι, καί τό δι αὐτόν ἀποϑανεῖν κέρδος, ὅσοι πρό τοῦ ϑανάτου τήν ἁμαρτίαν διά μετανοίας καί τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἐσταύρωσαν» 4. Ἀξίζει ἰδιαίτερα νά σημειωϑεῖ ὅτι κατά τήν ὀρϑόδοξη διδασκαλία, ὅπως ἀναφέρεται καί στόν ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ, ἡ συμπόρευση μέ τόν Χριστό δέν φϑάνει μόνο ὡς τόν σταυρό ἤ τήν ἀνάσταση, ἀλλά ἐπε κτεί νεται καί στήν ἀνάληψη, πού ἀνυψώνει τόν ἄνϑρωπο στήν αἰώνια δόξα καί Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖ ἄλλωστε πραγματοποιεῖται καί ἡ τελείωση τοῦ ἀνϑρώπου ὡς προσώ που «καϑ ὁμοίωσιν Θεοῦ». Ἐκεῖ πραγματοποιεῖται καί ἡ κοινωνία «πάσης τῆς ϑεοειδοῦς ζωῆς» 5. Ἡ εἴσοδος τοῦ ἀν ϑρώπου στήν ὁδό τῆς τελειώσεως καί τῆς ϑεώσεώς του ἀρχίζει μέ τό βάπτισμα καί τήν εἴσοδό του στήν Ἐκκλησία. Ἡ συμβατικοποίηση ὅμως τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, πού συνδέεται καί μέ τήν ἀνεύϑυνη ἀντιμετώπιση τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ ἀπό τούς ἀναδόχους, μεταϑέτει τήν ἐνεργοποίηση τῆς εἰσόδου τοῦ ἀνϑρώπου στήν ὁδό τῆς τελειώσεως σέ ὡριμότερη φάση τῆς ζωῆς του ἤ καί στήν πλήρη ἐγκατάλειψή της. Αὐτό ἰσχύει ἰδιαίτερα στήν ἐποχή μας, ὅπου τό κοινωνικό περιβάλλον ἔχει χαλαρή συνήϑως σχέση μέ τήν Ἐκκλησία καί οἱ χριστιανικές ἀρχές δέν ἰσχύουν ὡς κοινωνικά αὐτονόητα. Σήμερα εἶναι ἔντονος ὁ ἀποπροσανατολισμός τοῦ ἀνϑρώπου καί σπάνια ἡ ἀποδοχή καί βίωση τῆς χριστιανικῆς ζωῆς. Τά ἐνδιαφέροντα τῆς σύγχρονης κοινωνίας εἶναι ὑλιστικά καί εὐδαιμονιστικά. Ὁ Θεός καί οἱ ἐντολές του παραμερίζονται ἤ καί εὐτελίζονται. Ἡ σαρκική ζωή καί τά ἰδιοτελή συμφέροντα ἀπολυτοποιοῦνται. Ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου διασκορπίζεται στόν ἐξωτερικό κόσμο, προσκολλᾶται στά πράγματα καί παραλύει. Ἔτσι ὁ ἄνϑρωπος παραμένει ἐσωτερικά ἀκυβέρνητος καί περιέρχεται σέ νοση ρή πνευματική κατάστα ση, πού χρειάζεται ριζική ϑεραπεία. 4 Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία 22, PG 151, 296C. 5 Γρηγορίου Παλαμᾶ, Πρός Ξένην 15, ἔκδ. Π. Χρήστου, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Συγγράμματα, τόμ. 5, Θεσ σα λονί κη 1992, 200.

4 48 Μαντζαρίδης, Γ., Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ Γιά τή ϑεραπεία αὐτή χρειάζεται νά αὐτοσυγκεντρωϑεῖ ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου καί νά ἐπιστρέψει ἐκεῖ, ἀπό ὅπου ἀποσπάστηκε. Νά ἐπιστρέψει στήν καρδιά του 6, δηλαδή στό κέντρο τῆς ψυχοσωματικῆς ὑπάρξεώς του. Ὁ Χριστιανισμός δέν περιφρονεῖ τό σῶμα. Δέν τό ἀποστρέφεται, ἀλλά τό σέβεται καί τό τιμᾶ. Δέν ἀκοῦς, ἀδελφέ μου, γράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος, τόν ἀπόστολο πού λέει ὅτι «τά σώματα ἡμῶν ναός τοῦ ἐν ἡμῖν Ἁγίου Πνεύματός ἐστι» 7, καί ὅτι «οἶκος Θεοῦ ἡμεῖς ἐσμεν» 8, καί ὅτι λέει ὁ Θεός «ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καί ἐμπεριπατήσω καί ἔσομαι αὐτῶν Θεός» 9 ; Ἡ συνάντηση τοῦ ἀνϑρώπου μέ τόν Θεό ἔχει ὑπαρξιακό χαρακτήρα. Πραγματοποιεῖται μέσα στόν ἄνϑρωπο, στό κέντρο τῆς ὑπάρξεώς του, στήν βαϑιά καρδιά του, πού τήν χαρακτηρίζει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὡς ϑρόνο τῆς χάριτος 10. Ἄλλωστε ὁ ἴδιος ὁ Θεός ἔδωσε στόν ἄνϑρωπο αὐτή τήν καρδιά γιά νά τόν γνωρίσει καί νά τόν προσεγγίσει 11. Μιά σοβαρή πλάνη, πού καυτηρίασε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς στίς ἀντιλήψεις τῶν ἀντιπάλων του, ἀλλά καί πού ἐξακολουϑεῖ νά διαδίδεται σήμερα μέ τίς δοξασίες τῶν ἀνατολικῶν ϑρησκειῶν, εἶναι ὅτι ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου πρέπει νά βγεῖ ἀπό τό σῶμα καί νά ὑψωϑεῖ πρός κάποιο ὑπερβατικό ἀπόλυτο. Μιά πλάνη, πού παρασύρει καί ὁρισμένους ἀπληροφόρητους Χριστιανούς σέ ἀντιλήψεις καί πρακτικές ἀνατολικῶν ϑρησκειῶν. Πολλοί αἱρετικοί καί ἀλλόϑρησκοι ϑεωροῦν τό σῶμα κακό. Ἡ ὀρϑόδοξη ὅμως Ἐκκλησία ϑεωρεῖ κακή μόνο τήν προσήλωση τοῦ νοῦ στό σωματικό φρόνημα. Αὐτή ἀλλοτριώνει τόν νοῦ καί καϑιστᾶ τόν ἄνϑρωπο πνευματικά παράλυτο. Ἀντίϑετα τό σῶμα εἶναι καλό καί δεκτικό τῆς ἀνακαινιστικῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ. Ὅπως στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, γράφει ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἡ Θεότητα ἦταν κοινή στό σῶμα καί τήν ψυχή, ἔτσι καί στό πρόσωπο κάϑε πνευματικοῦ ἀνϑρώπου ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ εἶναι κοινή στόν ὅλο ἄνϑρωπο καί ϑεουργεῖ ὄχι μόνο τήν ψυχή ἀλλά καί τό σῶμα του. Χαρακτηριστικό μάλιστα ἐδῶ εἶναι ὅτι γίνεται λόγος καί γιά ἐπιστροφή τοῦ σώματος στόν ἑαυτό του μέ τήν ἀπαλλαγή του ἀπό τά πάϑη καί τόν ἐξαγιασμό πού παρέχει ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ 12. Ἀναλύοντας ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς τήν παραβολή τοῦ Ἀσώτου, σημειώνει ὅτι ἡ περιουσία πού πῆρε ἀπό τόν Πατέρα καί ξόδεψε ὁ νεώτερος γιός εἶναι πρό πάντων ὁ νοῦς. Ὅσο ὁ νοῦς ὑπακούει στίς ἐντολές καί τίς συμβουλές τοῦ Πατέρα, παραμένει συγκεντρωμένος καί ἔχει τόν πλοῦτο τῆς φρονήσεως καί τῆς διακρίσεως τῶν πραγμάτων. Ὅταν ὅμως ἀφηνιάσει καί ἀπομακρυνϑεῖ ἀπό τόν Θεό, τότε σκορπίζεται στίς ποικιλόμορφες ὀρέξεις καί ἐπιϑυμίες τῶν παϑῶν. Μήπως αὐτό δέν 6 Βλ. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων 1, 2, 3 4, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Συγγράμματα, ἐπιμ. Π. Χρήστου, τόμ. 1, Θεσσαλινίκη 1962, Πρβλ. Ἰερ. 17, 9. 7 Α Κορ. 6, Ἑβρ. 3, 6. 9 Β Κορ. 6, 19. Βλ. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων 1, 2, 1, ὅ.π., τόμ. 1, Γρηγορίου Παλαμᾶ, ὅ.π. 1, 2, 4, τόμ 1, Βλ. Ἰερ. 24, Βλ. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων 2, 2, 12, ὅ.π., τόμ. 1, 518.

5 Саборност 3 (2009) [45 54] 49 χαρακτηρίζει σήμερα τή ζωή τοῦ κόσμου, ἀλλά καί τή ζωή τοῦ ἐκκοσμικευμένου Χριστιανοῦ; Ἡ γενικευμένη ἐξωστρέφεια τῆς ἐποχῆς μας, ἡ στροφή δηλαδή πρός τόν ἔξω κόσμο καί ἡ προσήλωση σέ αὐτόν, ὄχι μόνο δέν ἀποδοκιμάζεται, ἀλλά καί ϑεωρεῖται σπουδαία ἀρετή. Ἀντίϑετα ἡ ἐσωστρέφεια, ἡ στροφή δηλαδή πρός τόν ἔσω κόσμο, πρός τόν ἔσω ἄνϑρωπο, ἀντιμετωπίζεται ὡς νοσηρότητα καί ὀπισϑοδρόμηση. Ἰδιαίτερα μάλιστα στή δημόσια ζωή ἀκοῦμε κάϑε τόσο νά ἐξορκίζεται ἡ ἐσωστρέφεια ὡς ἀρνητικό καί νοσηρό φαινόμενο πού πρέπει νά ἐξαλειφϑεῖ καί νά δώσει τήν ϑέση της στήν ἐξωστρέφεια. Ἀλλά καί γενικότερα ὁλόκληρος ὁ πολιτισμός καί ἡ νοοτροπία μας, ἡ ἐπιστήμη καί ἡ τεχνολογία μας, κατευϑύνουν τόν ἄνϑρωπο πρός τά ἔξω τόν ἐξωϑοῦν πρός τόν κόσμο, τά πράγματα, τά χρήματα, τήν κατανάλωση, τήν ἱκανοποίηση τῶν αἰσϑήσεων. Μερικά ἀπό τά νέα συνϑήματα, πού προβλήϑηκαν σέ μεγάλα ἐμπορικά καταστήματα τῆς Εὐρώπης εἶναι: «Ἀγοράζω, ἄρα ὑπάρχω». «Ἀγόρασέ με, ϑά ἀλλάξω τή ζωή σου». «Ἀγόρασέ με καί πάρε ζωή». Ἔτσι προωϑεῖται ἡ πλήρης ὑποταγή τοῦ νοῦ στίς αἰσϑήσεις καί ἐμπεδώνεται ἡ προσκόλλησή του στά πράγματα. Ἐξαφανίζεται ἡ ἡγεμονική ϑέση του στήν ψυχή τοῦ ἀνϑρώπου καί φαλκι δεύεται κάϑε πνευματική ἀνάταση γιά τήν τελείωση τοῦ προσώπου. Γι αὐτό τό πρῶτο πού χρειάζεται ὁ ἄνϑρωπος, ἰδιαίτερα σήμερα, εἶναι ἡ ἐπανεύρεση τοῦ ἐσωτερικοῦ του κόσμου καί ἡ συγκέντρωση τοῦ νοῦ μέσα στήν καρδιά του. Εἶναι αὐτό πού ἔκανε ὁ Ἄσωτος, ὅταν ἔφτασε στήν ἀπόγνωση: Ἦλϑεν «εἰς ἑαυτόν» 13. Ἐπισκέφϑηκε τόν ἑαυτό του. Συνῆλϑε καί συνειδητοποίησε τήν πραγματική κατάστασή του. Διαπίστωσε τό κατάντημά του. Πόνεσε γι αὐτό, καί πῆρε τόν δρόμο τῆς ἐπιστροφῆς. Ἡ ἐπιστροφή τοῦ ἀϑρώπου στόν Θεό προϋποϑέτει τήν ἐπιστροφή τοῦ νοῦ του στήν καρδιά του. Νοῦς, σημειώνει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, λέγεται καί ἡ ἐνέργεια τοῦ νοῦ, πού συνίσταται σέ λογισμούς καί νοήματα, ἀλλά «καί ἡ ἐνεργοῦσα ταῦτα δύναμις, ἥτις καί καρδία καλεῖται παρά τῆς Γραφῆς» 14. Ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου, προσέχοντας τόν ἑαυτό του καί παραμένοντας ἔξω ἀπό κάϑε περισπασμό, ἀναζητεῖ καί ἀνυψώνεται μέ τήν προσευχή στόν Θεό. Ἔτσι ὁ ἑνιαῖος νοῦς γίνεται τρισσός, χωρίς νά παύει νά εἶναι ἑνιαῖος, καί συνάπτεται μέ τόν Τριαδικό Θεό πού εἰκονίζει 15. Καί ὅσο περισσότερο ἐπιστρέφει καί συγκεντρώνεται ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου στήν καρδιά του, τόσο εὐκολότερη καί τελειό τερη γίνε ται ἡ ἀνύψωση καί ἡ σύναψή του μέ τόν Θεό. «Σχολάσατε καί γνῶτε ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός» 16, λέει ὁ Ψαλμωδός. Γιά νά γνωρίσει δηλαδή ὁ ἄνϑρωπος τόν Θεό, πρέπει νά ἐπιδοϑεῖ στήν ἱερή αὐτή σχόλη. Ἄν δέν φροντίσει νά ἀφιερώσει κάποιον χρόνο γιά νά συγκε ντρώ σει τόν διασκορπισμένο νοῦ του, ἄν δέν ἀποσπασϑεῖ ἀπό τίς πολ λαπλές μέριμνες καί φροντίδες 13 Λουκ. 15, Γρηγορίου Παλαμᾶ, Περί προσευχῆς καί καϑαρότητος καρδίας 3, ἔκδ. Π. Χρήστου, ὅ.π., τόμ. 5, Θεσσαλονίκη 1992, Ὅ.π. 2, Ψαλ. 45, 11.

6 50 Μαντζαρίδης, Γ., Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ τῆς καϑημερινῆς ζωῆς, ἄν δέν ἡσυ χάσει καί δέν αὐτοσυγκεντρωϑεῖ, δέν μπορεῖ νά γνωρίσει τόν Θεό ἀλλά οὔτε καί τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του. Στήν πόρτα τῆς καρδιᾶς μας στέ κεται καί κτυπάει ὁ Χριστός, περιμένοντας νά τόν ἀκούσουμε 17. Γιά νά ἀκούσουμε ὅμως τό ἀρχοντικό κτύπημά του, χρειαζόμαστε ἡσυχία καί προσοχή. Χρειαζόμαστε αὐτά, πού μέ τόση φροντίδα καί δύναμη καλλιεργοῦσε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὅπως καί ὅλος ὁ ὀρϑόδοξος ἡσυχασμός. Ἄν ληφϑεῖ ὑπόψη ὅτι πρωταρχικός σκοπός τῆς ζωῆς τοῦ Χριστιανοῦ εἶναι ἡ ἀπόκτηση τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ, κατανοεῖ καί τόν δυσερμήνευτο λόγο τοῦ ὁσίου Ἰσαάκ τοῦ Σύρου: «Ἀγάπησον τήν ἀργίαν τῆς ἡσυχίας, ὑπέρ τό ἐμπλῆσαι πεινῶντας ἐν κόσμῳ καί ἐπιστρέψαι πολλά ἔϑνη εἰς προσκύνησιν τοῦ Θεοῦ» 18. Ὁ ἡσυχασμός δέν ἀποτελεῖ κάποια περιϑωριακή ἤ καιρική ἐκδήλωση τοῦ ὀρϑόδοξου μοναχισμοῦ, ἀλλά βασική καί διαχρονική ἐπιδίωξή του. Καί ἡ ἡσυχία δέν ἔχει καμία οὐσιαστική σχέση μέ τήν ἀδράνεια ἤ τήν ἀργία. Ἡ σχέση της μέ τίς καταστάσεις αὐτές εἶναι καϑαρῶς ἐξωτερική, γιατί συνδέεται ὥς ἕνα βαϑμό μέ τήν κατάπαυση τῶν σωματικῶν ἔργων. Ὁ ἡσυχασμός ὅμως ἀποτελεῖ κατεξοχήν ἐνεργητική κατάσταση, πού γίνεται μέ κόπο καί σπουδή στό ἐσωτεριό τοῦ ἀνϑρώπου ἀποτελεῖ τήν προϋπόϑεση γιά τήν ἀπερίσπαστη τήρηση τῆς πρώτης καί μεγάλης ἐντολῆς, τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ «ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ καί ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ καί ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ» 19. Αὐτό σημαίνει ὅτι καί κάϑε Χριστιανός πού ϑέλει νά τηρήσει κατά τόν πληρέστερο τρόπο τήν ἐντολή αὐτή, πού ἀποτελεῖ τό ἐφαλτήριο γιά τήν τήρηση ὅλων τῶν ἄλλων ἐντολῶν, πρέπει νά λαμβάνει ὑπόψη του τήν παράμετρο αὐτή. Μέ τήν περισυλλογή τοῦ νοῦ καί τήν ἐξέταση τοῦ ἐσωτερικοῦ του κόσμου ἀρχίζει ὁ ἄνϑρωπος νά διαπιστώνει τήν ὕπαρξη ἑνός ἀποκρουστικοῦ προσωπείου, πού δημιουργεῖται μέ τήν παρουσία τῶν παϑῶν καί τῆς ἁμαρτίας καί τόν ἀπομακρύνει ἀπό τόν Θεό. Ἡ διαπίστωση αὐτή ϑλίβει τόν ἄνϑρωπο καί τόν παρακινεῖ στήν ἀπόρριψη τοῦ προσωπείου: «Ὁπηνίκα δ ἄν ὁ νοῦς αἰσϑητοῦ παντός ἀπαναστῇ καί τοῦ κατακλυσμοῦ τῆς περί ταῦτα τύρβης ἀνακύψῃ καί κατοπτεύσῃ τόν ἐντός ἄνϑρωπον, πρῶτον μέν ἐνιδών τό προσγεγενημένον εἰδεχϑές προσωπεῖον ἐκ τῆς κάτω περιπλανήσεως, τοῦτο διά πένϑους ἀπονίψασϑε σπεύδει» 20. Ἡ ἀπόρριψη τοῦ ἀποκρουστικοῦ προσωπείου εἶναι ἐπίπονο ἔργο καί δέν κατορϑώνεται χωρίς τήν χάρη τοῦ Θεοῦ. Οπως τά φυτά, παρατηρεῖ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, πρέπει νά ὑποστοῦν τίς ταλαιπωρίες τῶν καιρικῶν μεταβολῶν, γιά νά ἀναπτυχϑοῦν καί νά καρποφορήσουν, ἔτσι καί ὁ πιστός πρέπει νά ὑπομείνει πολλές ἑκούσιες καί ἀκούσιες δοκιμασίες, γιά νά φϑάσει στήν τελειότητα. Ἐπισημαίνει μάλιστα ὅτι χωρίς τήν ὑπομονή τῶν ἀκούσιων πόνων δέν καρποφοροῦν οἱ ἑκούσιοι. Γι αὐτό χρειάζεται νά προγυμνάζεται ὁ πιστός μέ ἑκούσιους πόνους, ὥστε νά συνηϑίσει νά ἀδιαφορεῖ γιά τήν ἡδονή καί τή δόξα, καί νά ὑποφέρει εὔκολα 17 Ἀποκ. 3, Ἰσαάκ Σύρου, Λόγος 23, ἔκδ. Ἰω. Σπετσιέρη, Βλ. Ματϑ. 22, Μάρκ. 12, Γρηγορίου Παλαμᾶ, Πρός Ξένην 54, καί Πρός Ἰωάννην καί Θεόδωρον 14, ἔκδ. Π. Χρή στου, ὅ.π., 221 καί 237.

7 Саборност 3 (2009) [45 54] 51 τίς ἀκούσιες προσβολές. Ὁ ταπεινός μάλιστα ἄνϑρωπος, πού ἔχει τήν πτωχεία τοῦ πνεύματος, βλέπει ὅτι τοῦ χρειάζονται τά ἰσχυρότερα φάρμακα γιά τήν μετανοία. Γι αὐτό ὄχι μόνο δέχεται πρόϑυμα κάϑε ϑλίψη καί πειρασμό, ἀλλά καί χαίρεται γι αὐτά, γιατί τά βλέπει ὡς φάρμακα πού ϑεραπεύουν τήν ψυχή καί καϑαρίζουν τό εἰδεχϑές προσωπεῖο του 21. Οταν ἀποβληϑεῖ τό προσωπεῖο αὐτό, ἀποδεσμεύεται ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου, συγκεντρώνεται ὅλος στήν καρδιά του καί ἀνυψώνεται στόν Θε ό. Ἡ καϑολική αὐτή ἀναφορά τοῦ ἀνϑρώπου στόν Θεό προϋποϑέτει μακροχρόνια ἄσκηση, προσοχή καί προσευχή. Εἶναι σέ ὅλους γνωστό, πόσο γρήγορα σκορπίζει ὁ νοῦς τοῦ ἀνϑρώπου κατά τή διάρκεια τῆς προσευχῆς σέ πλεῖστα ὅσα ἄσχετα πράγματα. Εἶναι γνωστό, πόσο εὔκολα μοιράζεται ἡ καρδιά του καί στρέφονται οἱ φροντίδες καί τά ἐνδιαφέροντά του σέ ἀντικείμενα ξένα ἤ καί ἀντίϑετα πρός τόν Θεό καί τό ϑέλημά του. Καί ὅταν κάποιος εἶναι τόσο μοιρα σμένος καί προσκολλημένος στόν κόσμο καί τά πράγματα τοῦ κόσμου, δέν μπορεῖ νά τηρήσει πραγματικά τήν πρώτη καί μεγάλη ἐντολή. Ἡ τήρηση τῆς ἐντολῆς αὐτῆς ἀποτελοῦσε ἐξαρχῆς τόν κύριο στόχο τοῦ μοναχισμοῦ, πού μέ τόν ἡσυχαστικό χαρακτήρα του ἐκφράζει τό πνεῦ μα τῆς Ὀρϑόδοξης Ἐκκλησίας. Ἀλλά ἡ ἐπιδίωξη αὐτή γίνεται ἰδιαίτερα προβληματική μέ τό πνεῦμα πού ἐπικρατεῖ μέσα στήν σύγχρονη κοινωνία. Ἡ ἡσυχία ὄχι μόνο ὡς ἐσωτερική ἀλλά καί ὡς ἐξωτερική ἀκόμη κατάσταση φαίνεται στήν ἐποχή μας ἀπρόσιτη. Ὁλόκληρος ὁ κόσμος ζεῖ μέσα σέ μιά γενικό τερη σύγχυση, διάσπαση καί ταραχή. Ἡ ἡσυχία πού ἐπαγγέλλεται ἡ Ὀρϑόδοξη Ἐκκλησία προβάλλει στόν σύγχρονο ἄνϑρωπο περισσότερο ὡς κάποια ρο μαντική οὐτοπία. Ὁ πολιτισμός τῆς ἐποχῆς μας καί τό πνεῦμα ἀπό τό ὁποῖο αὐτή κατευϑύνεται βρίσκονται σέ διαμετρικά ἀντίϑετη κατεύϑυνση. Ἡ ταπείνωση, ἡ ἄσκηση, ἡ ἑκούσια φτώχεια, τό πνευματικό πένϑος εἶναι πράγματα σχεδόν ἄγνωστα. Ἀντιϑέτως ἡ ἔπαρση, ἡ ἄνεση, ἡ κατανάλωση, ἡ ἐξωστρέφεια καί ἡ διασκέδαση προβάλλονται ὡς ὕψιστοι στόχοι. Καί αὐτά ἰσχύουν ὄχι μόνο γιά τόν ϑρησκευτικά ἀδιάφορο κόσμο, ἀλλά καί γιά τά ἴδια τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας. Κυριαρχεῖ ὁ κόσμος καί ἡ ἐκκοσμίκευση, ἐνῶ ἐγκαταλείπεται ὁ Θεός καί ἡ φωνή τῆς Ἐκκλησίας. Μέ τά δεδομένα αὐτά γίνεται κατανοητή καί ἡ σημαντική ἕλξη πού ἀσκοῦν στόν δυτικό κόσμο τά ἀνατολικά ϑρησκεύματα μέ τήν ἀσκητική καί μυστικιστική τους διάσταση. Ἐδῶ ὀφείλουμε, νομίζω, νά ἐπισημάνουμε τήν ἰδιαίτερη σπουδαιότητα ἀλλά καί τήν ἐπικαιρότητα πού ἔχει γιά τόν σύγχρονο κόσμο τό πνεῦμα τοῦ ὀρϑόδοξου ἡσυχασμοῦ. Ὅταν ὁ ἄνϑρωπος γνωρίσει τό πνεῦμα αὐτό καί προσεγγίσει τήν εἰρήνη καί τήν ἐσωτερική πληρότητα πού προσφέρει, δέν εἶναι λογικό νά αἰσϑανϑεῖ τήν ἀνάγκη γιά κάτι διαφορετικό. Ἡ σωτηρία τοῦ ἀνϑρώπου εἶναι ἔργο τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνϑρωπος δέν εἶναι σέ ϑέση νά σώσει τόν ἑαυτό του. Καί δέν εἶναι σέ ϑέση νά σώσει τόν ἑαυτό του, γιατί δέν μπορεῖ νά δημιουργήσει ἀκατάλυτη ζωή. Παραταῦτα ἡ προσπάϑεια τοῦ ἀνϑρώπου εἶναι ἀπαραίτητη, γιά νά φανερωϑεῖ ἡ ἐλεύϑερη συγκατάϑεσή του. Καί ἡ συμβολή του εἶναι μόνο τόση, πού ἁπλῶς ἐπιτρέπει στόν Θεό νά προσφέρει τή χάρη του καί 21 Γρηγορίου Παλαμᾶ, Πρός Ξένην 45 46, ὅ.π., Πρβλ. καί Πρός Ἰωάννην καί Θεόδωρον 12 14, ὅ.π.,

8 52 Μαντζαρίδης, Γ., Ἡ πορεία τῆς τελειώσεως τοῦ ἀνϑρώπου κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ νά τόν σώσει. Ὁ Ἄσωτος, ὅπως σημειώνεται στή σχετική παραβολή, γύρισε στόν Πατέρα, ἀλλά βρισκόταν ἀκόμα μαριά του, πρίν ἐκεῖνος βγεῖ γιά νά τόν συναντήσει. Ἔτσι καί ὁ ἄνϑρωπος πού μετανοεῖ, ἐνῶ ἐπιστρέφει στόν Θεό, βρίσκεται ἀκόμα μακριά του, πρίν ὁ Θεός συγκαταβεῖ γιά νά τόν συναντήσει 22. Ὁ ἄνϑρωπος καλεῖται νά ἐλέγχει τόν ἑαυτό του καί νά τόν κρίνει ἔχοντας ἐνώπιόν του τό πρότυπο τοῦ Χριστοῦ καί τά αἰτήματα τῶν ἐντολῶν του, ὥστε νά συναισϑάνεται τήν κατάστασή του, νά πενϑεῖ γιά τίς ἁμαρτίες του καί νά ταπεινώνεται. Χωρίς τήν αὐτογνωσία, τήν αὐτομεμψία καί τό πένϑος γιά τήν ἁμαρτία δέν ὑπάρχει ἡ παράκληση τῆς σωτηρίας. Τό πένϑος, μέ τό ὁποῖο ἀπομακρύνεται τό ἁμαρτωλό προσωπεῖο, συνδέεται καί συνυπάρχει πάντοτε μέ τήν πνευματική πτωχεία. Γι αὐτό καί ὁ Χριστός συνδέει στενά στούς Μακαρισμούς τά δύο αὐτά πράγματα 23. Τό πένϑος καί ἡ πνευματική πτωχεία δέν ἔχουν μόνο τήν ἐπώδυνη πλευρά τους πού ϑλίβει τόν ἄνϑρωπο. Αὐτά τά ἴδια γίνονται παράγοντες ἐσωτερικῆς εἰρήνης καί χαρᾶς. Καί ὅσο περισσότερο αὐξάνει τό μακάριο αὐτό πένϑος καί ἡ πνευματική πτωχεία τοῦ πιστοῦ, τόσο περισσότερο αὐξάνει καί ἑδραιώνεται μέσα του ἡ εἰρήνη καί ἡ χαρά. Ὁ συνδυασμός στή χριστιανική ζωή τοῦ πένϑους καί τῆς πνευματικῆς πτωχείας μέ τή μακαριότητα εἶναι παράδοξος, ἀλλά καί δέν κατορϑώνεται συχνά στήν πράξη. Ἐνῶ ὅμως τό παράδοξο τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ ϑά μποροῦσε νά ϑεωρηϑεῖ καταρχήν κατανοητό, ἀφοῦ καί στό σύνολό της ἡ χριστιανική ζωή εἶναι παράδοξη γιά τόν κοσμικά σκεπτόμενο ἄνϑρωπο, στήν πράξη δημιουργεῖται πολλές φορές καί κάποιο σοβαρό λάϑος, πού ἔχει ὡς συνέπεια νά προκαλοῦνται στούς πιστούς ἀπορίες ἤ καί δημιουργοῦνται νο ση ρές καταστάσεις. Κάποιος ὑπέβαλε στόν μεγάλο ἀσκητή καί μαϑητή τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου Μάρκο τόν Ἐρημίτη τήν ἀκόλουϑη ἐρώτηση: Πῶς μπορεῖ ἕνας πού κλείσϑηκε σέ κελλί καί καϑημερινά νηστεύει, ἐγκρατεύεται, πτωχεύει, ξενιτεύεται, προσεύχεται καί ὑποφέρει πολλές ἄλλες παρόμοιες ϑλίψεις, νά φιληδονεῖ ἀπό ἀπιστία ἤ νά ἔχει πονηρούς λογισμούς; Καί ὁ ὅσιος Μάρκος ἀπήντησε: Σωστά εἶπες ὅτι κάνοντας αὐτά ὑποφέρει πολλές ϑλίψεις. Γιατί, ἄν κάναμε τίς φανερές ἀρετές πού ἀναφέραμε χωρίς ϑλίψη καί μέ χαρά, δέν ϑά ἤμασταν φιλήδονοι στόν νοῦ 24. Καί πρόσϑεσε: Εἶναι ἀδύνατο αὐτός πού ὑποφέρει μέ τούς σωματικούς ἀγῶνες νά μήν ἀσχολεῖται ἀνάλογα μέ τίς προσβολές τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥστε νά παρηγορεῖται ἀπό τή δυσαρέσκεια πού τοῦ προκαλοῦν οἱ ἀγῶνες του. Μέ ἄλλα λόγια οἱ λογισμοί αὐτοί ἔρχονται νά ὑποκαταστήσουν τό ἔλλειμμα χαρᾶς πού δημιουργεῖται μέσα του. Ποιό εἶναι λοιπόν τό λάϑος πού γίνεται ἐδῶ; Ἡ ἀπάντηση εἶναι ἁπλή. Πραγματοποιεῖται χριστιανική ἄσκηση χωρίς τό πνεῦμα τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι πνεῦμα χαρᾶς καί ἐλευϑερίας. Μέ αὐτόν τόν τρόπο παρεμηνεύεται τό πραγματικό νόημα τῆς ἀσκήσεως καί δημιουργεῖται στόν πιστό ἕνα σοβαρό πνευματικό 22 Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία 3, PG 151, 44AB. 23 Βλ. Ματϑ. 5, «Εἰ γάρ ἀϑλίπτως καί μετά χαρᾶς καί φιλοπονίας τάς προειρημένας φανεράς ἀρετάς ἐπιτελοῦμεν, οὐκ ἄν κατά νοῦν ἦμεν φιλήδονοι». Μάρκου Ἐρημίτου, Ἀπόκρισις πρός τούς ἀποροῦντας περί τοῦ ϑείου Βαπτίσματος, PG 65, 997Β.

9 Саборност 3 (2009) [45 54] 53 ἔλλειμμα χαρᾶς. Ἡ χριστιανική ἄσκηση δέν εἶναι ποτέ αὐτοσκοπός. Εἶναι πορεία πρός τόν Χριστό καί τήν ἐν Χριστῷ ἐλευϑερία, πού δέν δημιουργεῖ ϑλίψη ἤ πικρία, ἀλλά εὐτυχία καί χαρά 25. Ὅταν ὁ ἄνϑρωπος ἀγωνίζεται γιά τήν τήρηση τῶν ἐντολῶν καί τήν ἀποφυγή ἀπό τήν ἁμαρτία, τότε καί ὁ Θεός προσφέρει τή χάρη του καί τόν ἐνισχύει. Ἔτσι ἀπομακρύνονται τά πάϑη, ἀποκαϑίσταται ἡ εἰρήνη τῶν λο γισμῶν καί καλλιεργεῖται ἡ ταπείνωση, ἀπό τήν ὁποία γεννιέται καί μέ τήν ὁποία διατηρεῖται κάϑε ἀρετή 26. Ἡ ταπείνωση καί ἡ εἰρήνη τῶν λογισμῶν ἀποτελοῦν κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ τόν νοητό χῶρο, μέσα στόν ὁποῖο ἀναπτύσσονται τά διάφορα εἴδη τῆς ἀληϑινῆς ἀρετῆς. Στό κέντρο ὑψώνεται τό βασίλειο τῆς ἀγάπης, πού ἔχει στά πρόϑυρά του «τό προοίμιον τοῦ μέλλοντος αἰῶνος», τήν ἀνεκλάλητη καί ἀναφαίρετη χαρά 27. Ἡ ὕπαρξη ἐλλείμματος χαρᾶς στή χριστιανική ζωή μαρτυρεῖ ἐκκοσμίκευση καί παραποίησή της. Ἀποκαλύπτει παραϑεώρηση τῆς χαρισματικῆς διαστάσεως πού καλλιεργεῖται μέ τήν τήρηση τῆς πρώτης καί μεγάλης ἐντολῆς, τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό. Χωρίς τήν ἀγάπη αὐτήν, πού ἀποτελεῖ πηγή χαρᾶς καί ἐμπνεύσεως γιά τόν πιστό, οἱ ἀσκητικοἰ ἀγῶνες γίνονται δύσκολοι καί μαρτυρικοί. Ἀντίϑετα, ὅταν προτάσσεται ἡ ἀγάπη αὐτή, τότε καί οἱ ἐκ τῶν πραγμάτων δύσκολοι ἤ καί μαρτυρικοί ἀκόμα ἀγῶνες μποροῦν νά γίνονται ἀφορμές χαρᾶς. Αὐτό διδάσκει ἡ ἱστορία τῶν ἁγίων καί τῶν μαρτύρων τῆς Ἐκκλησίας. Μέ τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό «ἐξ ὅλης τῆς καρδίας καί ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καί ἐξ ὅλης τῆς διανοίας καί ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος» 28 διανοίγεται ὁ ἄνϑρωπος στήν ϑεία ἀπειρότητα. Ἑνώνεται μέ τόν Τριαδικό Θεό, γίνεται Χριστός κατά χάρη καί ἀγκαλιάζει ὁλόκληρη τήν ἀνϑρωπότητα, ὅπως καί ὁ Χριστός. Βέβαια αὐτό κατορϑώνεται καί βιώνεται μόνο προκαταρκτικά στόν παρόντα κόσμο, γιά νά τελειωϑεῖ στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖ ὅλοι οἱ πιστοί ϑά γίνουν ἕνα κατά τό πρότυπο τῆς Ἁγίας Τριάδος καί ϑά εἰσέλϑουν σέ ἀτελεύτητη τελειότητα. Κάϑε δώρημα τοῦ Θεοῦ, λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἔχει δυναμικό χαρακτήρα. Εἶναι τέλειο 29 ἀλλά ὄχι τελειότατο. Καί δέν εἶναι τελειότατο, γιά νά αὐξάνει ἐπ ἄπειρο. Ἡ ἔφεση τοῦ ἀνϑρώπου εἶναι νά προκόβει ἀδιάκοπα. Καί ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ πού παρέχεται στόν ἄνϑρωπο τόν δυναμώνει καί τόν καϑιστᾶ διαρκῶς δεκτικότερο μεγαλύτερης χάριτος. Ἀλλά καί ὁ Θεός πού προσφέρει τόν ἑαυτό του στόν ἄνϑρωπο εἶναι ἄπειρος καί παρέχει «δαψιλῶς καί ἀφϑόνως» τήν χάρη του. Τί ἀπομένει λοιπόν, λέει ὁ Παλαμᾶς 30, γιά νά μήν προκόβουν ἐπ ἄπειρο στήν μετοχή τῆς χάριτος οἱ «υἱοί τοῦ μέλλοντος αἰῶνος»; 25 Βλ. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων 1, 3, 32, ἔκδ. Π. Χρήστου, Γρη γο ρίου τοῦ Παλαμᾶ, Συγγράμματα, τόμ. 1, Θεσσαλονίκη 1962, Βλ. Ματϑ. 22, Μάρ. 12, Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὁμιλία 3, PG 151, 44AB. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Πρός Ξένην 54 καί Πρός Ἰωάννην καί Θεόδωρον 14, ὅ.π., 222 καί Γρηγορίου Παλαμᾶ, Πρός Ξένην 54 καί Πρός Ἰωάννην καί Θεόδωρον 14, ὅ.π., 222 καί Βλ. Μάρκ. 12, Βλ. Ἰακ. 1, Γρηγορίου Παλαμᾶ, Ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων 2, 2, 11, ὅ.π., τόμ. 1, 517.

10 54 Георгије Мандзаридис Универзитет у Солуну, Богословски факултет, Солун Пут човековог усавршавања према светом Григорију Палами О слобођење човека од закона пропадљивости и смрти претпоставља његово обновљење. Црква представља свеопшту истину не само на догматском већ и на етичком пољу, обезбеђујући на тај начин свеопште вредновање и савршенство човека као личности. Хришћанство призива човека за живот у Христу. Сусрет човека са Богом има егзистенцијални карактер. Читава култура и наш начин размишљања, наша наука и технологија управљају човека ка спољашњим стварима. Спасење човека јесте дело Божије. Сваки дар Божији има динамички карактер. Тело је добро и пријемчиво за обнављајућу благодат Божију. Key words: Григорије Палама, Православна Црква, Христос, савршен ство, обожење, благодат Божија, човек, душа, тело, аскеза. последња траница

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι.

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Καί πράγματι εἶναι! σταματώντας ὁ χρόνος της, χρόνος ὅπου μετριοῦνται μέ τούς χτύπους τῆς καρδιᾶς, σταματάει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

ατηρηθῆ ἡ ἐσωτερική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν χάνεται ἡ ἀποκαλυπτική ἀλήθεια (δόγμα) καί ἡ ἀσκητική - νηπτική προϋπόθεση βιώσεως καί διατηρήσεως τοῦ

ατηρηθῆ ἡ ἐσωτερική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν χάνεται ἡ ἀποκαλυπτική ἀλήθεια (δόγμα) καί ἡ ἀσκητική - νηπτική προϋπόθεση βιώσεως καί διατηρήσεως τοῦ Παλαιά καί νέα Ρώμη Μετά τήν Πεντηκοστή ἐπεκτάθηκε ἡ Ἐκκλησία σέ ὅλον τόν κόσμο καί μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου διαρθρώθηκε σέ τοπικές Ἐκκλησίες σέ μιά ἑνότητα, κατά τόν εὐχαριστιακό λόγο «μελίζεται καί διαμερίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του Εἰς μνημόσυνον...ὁ πατέρας μου διακρινόταν ἐπίσης ἀπό εὐλάβεια, μέ ὅλη τήν σημασία τῆς λέξεως. Σεβόταν ἀπόλυτα τόν Θεό, σεβόταν τούς Κληρικούς, δέν ὁμιλοῦσε ποτέ ἐναντίον τους, οὔτε συμμετεῖχε σέ συζητήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Πνευματολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς...ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι καρπός τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας τῶν θεουμένων ἁγίων. Εἶναι γνωστόν ὅτι οἱ ἅγιοι, ὅταν φθάνουν στήν θέωση καί τήν θεωρία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Μετάβαση στη χριστιανική ηθική. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Μετάβαση στη χριστιανική ηθική. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Μετάβαση στη χριστιανική ηθική ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

Ἐμπειρική Δογματική Τόμος Β

Ἐμπειρική Δογματική Τόμος Β Ἐμπειρική Δογματική Τόμος Β Ἡ δημιουργία τοῦ κόσμου Ὁ σκοπός τῆς δημιουργίας Στό ἐρώτημα, γιατί δημιουργήθηκε ὁ κόσμος ἀπό τόν Θεό, δίνονται πολλές ἀπαντήσεις. Μιά ἀπάντηση, πού τήν ἀνευρίσκουμε στήν πατερική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Τοῦ Ἁγίου Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ

Η ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Τοῦ Ἁγίου Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ Η ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Τοῦ Ἁγίου Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ Ὁ κτηματίας Νικόλαος Μοτοβίλωφ, πού τό 1831 θεραπεύθηκε θαυματουργικά ἀπό σοβαρή ἀσθένεια μέ τήν προσευχή τοῦ ὁσίου Σεραφείμ, ἀπέκτησε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Ανθρωπολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μιά βραδυά στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους

Μιά βραδυά στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους Μιά βραδυά στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἅγιε Γέροντα, ἄρχισα μέ φωνή χαμηλή, αὐτόν τόν καιρό μέ κατέλαβε πολύ δυνατά μιά ἐπιθυμία. Πιστεύω πώς ὁ Θεός τήν ἔχει φυτεύσει. Θέλω νά καθαριστῶ. Βλέπω μέσα μου

Διαβάστε περισσότερα

Ἄλλη πινακίδα γράφει: Βλέπετε οὖν πῶς καί τί ἀκούετε Λουκ.8.18 &

Ἄλλη πινακίδα γράφει: Βλέπετε οὖν πῶς καί τί ἀκούετε Λουκ.8.18 & ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 ΤΕΥΧΟΣ 92 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΛΑΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΛΑΡΙΣΗΣ Π άρα πολλές πινακίδες συνατοῦµε στό διάβα τῆς ζωῆς µας, οἱ ὁποῖες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού 72. Το προοίμιο που ακολουθεί χρησιμοποιείται στις Λειτουργίες που είτε δεν Θεέ παντοδύναμε και αιώνιε, Δι αυτού ευδόκησες να αποκαταστήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

χρωματιστές Χάντρες».

χρωματιστές Χάντρες». 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τό παρόν πόνημα μου εἶναι ἐμπνευσμένο ἀπό τά συγγραφικά ἔργα τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτη Φλωρίνης ὅπου δημοσιεύονται στό ἔντυπο (Ἔκδοσις Ε'): «ΠΟΙΚΙΛΑ ΣΥΝΤΟΜΑ -ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ», καί συγκεκριμένα στό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. «Ἦτο Πάσχα βαδίζων ἐκ τῆς μεγάλης θύρας τοῦ Μοναστηρίου

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. «Ἦτο Πάσχα βαδίζων ἐκ τῆς μεγάλης θύρας τοῦ Μοναστηρίου Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Ἰ. Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. «Ἦτο Πάσχα βαδίζων ἐκ τῆς μεγάλης θύρας τοῦ Μοναστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή Η Ματθαίου. Ὑλική καί πνευματική τροφή. (Ματθ. ιδ, 14-22)

Κυριακή Η Ματθαίου. Ὑλική καί πνευματική τροφή. (Ματθ. ιδ, 14-22) Κυριακή Η Ματθαίου 273 Κυριακή Η Ματθαίου Ὑλική καί πνευματική τροφή Σήμερα, ἡ Ἐκκλησία μᾶς παρουσιάζει ἕνα μεγάλο καί καταπληκτικό θαῦμα, δηλαδή τόν πολλαπλασιασμό τῶν πέν τε ἄρτων. Ὁ Χριστός, μέ πέν

Διαβάστε περισσότερα

«Τα πρότυπα των ανθρώπων κατά τους Τρεις Ιεράρχες»

«Τα πρότυπα των ανθρώπων κατά τους Τρεις Ιεράρχες» «Τα πρότυπα των ανθρώπων κατά τους Τρεις Ιεράρχες» Ομιλία από τον θεολόγο καθηγητή του 2ου Γυμνασίου Καλαμάτας Σταματίου Δημήτριο. Εκφωνήθηκε κατά την εορτή των Τριών Ιεραρχών στο Πνευματικό Κέντρο Καλαμάτας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 25: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 25: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 25: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Τεῦχος 5ον Δεκέμβριος 2009 Ἔτος Α

Τεῦχος 5ον Δεκέμβριος 2009 Ἔτος Α Τεῦχος 5ον Δεκέμβριος 2009 Ἔτος Α «Ὑποκριταί τό μέν πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, τά δέ Σημεῖα τῶν Καιρῶν οὐ δύνασθε γνῶναι;» Ἰησοῦς Χριστός (Ματθ. ιστ 3) «Μετανοεῖτε ἤγγικεν γάρ ἡ βασιλεία

Διαβάστε περισσότερα

Θεολογία γεγονότων. Ὅπως ἡ ἰατρική ἐπιστήμη μεταδίδεται ἀπό ἰατρούς σέ μαθητές, ἔτσι μεταδίδεται καί ἡ πνευματική ἰατρική ἐπιστήμη στούς

Θεολογία γεγονότων. Ὅπως ἡ ἰατρική ἐπιστήμη μεταδίδεται ἀπό ἰατρούς σέ μαθητές, ἔτσι μεταδίδεται καί ἡ πνευματική ἰατρική ἐπιστήμη στούς Θεολογία γεγονότων Τά πάντα μέσα στήν Ἐκκλησία ἔχουν δογματικό καί ἀσκητικό χαρακτήρα, ἀφοῦ ἔχουν δημιουργηθῆ ἀπό ἁγίους Πατέρες, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐμπειρίες τῆς πνευματικῆς ζωῆς καί ὁδηγοῦν τούς πιστούς

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΗΓΟΥΝ, ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΘΕΣΙΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΟΝΗΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΜΠΕΡΚΟΥΤΑΚΗ

ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΗΓΟΥΝ, ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΘΕΣΙΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΟΝΗΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΜΠΕΡΚΟΥΤΑΚΗ ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΗΓΟΥΝ, ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΘΕΣΙΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΟΝΗΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΜΠΕΡΚΟΥΤΑΚΗ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟ ΚΑΘΗ ΓΗΤΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ.σεραφείμ, για την Κυριακή της Ορθοδοξίας

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ.σεραφείμ, για την Κυριακή της Ορθοδοξίας Ἀγαπητοί Πατέρες καί Ἀδελφοί, Βρισκόμαστε, στά πρόθυρα αὐτῆς τῆς εὐλογημένης περιόδου πού εἶναι ἡ πιό ὄμορφη περίοδος τοῦ ἔτους, ἡ πιό κατανυκτική ἡ πιό πλούσια σέ πνευματικές ἀφορμές καί εὐκαιρίες. Τό

Διαβάστε περισσότερα

-18 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-18 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -18 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος (κεφ.14) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς

Διαβάστε περισσότερα

Ἐνημερωτική ἔκδοση. Μιά σύντοµη εἰσαγωγή περί Πνευµατισµοῦ, Τῶν κειµένων τοῦ Θείου Φωτός, καί. Τοῦ Πνευµατιστικοῦ Ὁµίλου Ἀθηνῶν «Τό Θεῖον Φῶς»

Ἐνημερωτική ἔκδοση. Μιά σύντοµη εἰσαγωγή περί Πνευµατισµοῦ, Τῶν κειµένων τοῦ Θείου Φωτός, καί. Τοῦ Πνευµατιστικοῦ Ὁµίλου Ἀθηνῶν «Τό Θεῖον Φῶς» Ἐνημερωτική ἔκδοση Μιά σύντοµη εἰσαγωγή περί Πνευµατισµοῦ, Τῶν κειµένων τοῦ Θείου Φωτός, καί Τοῦ Πνευµατιστικοῦ Ὁµίλου Ἀθηνῶν «Τό Θεῖον Φῶς» ΠΝΕΥΜΑΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΑΘΗΝΩΝ «ΤΟ ΘΕΙΟΝ ΦΩΣ» Πρώτη ἔκδοση: Ἀθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Εκκλησιολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση τοῦ Ἀφιερωματικοῦ Τόμου ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ Δευτέρα 5 Μαΐου 2008 ὥρα 19:00 Αἴθουσα Τέχνης καί Λόγου στή Στοά τοῦ βιβλίου

Παρουσίαση τοῦ Ἀφιερωματικοῦ Τόμου ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ Δευτέρα 5 Μαΐου 2008 ὥρα 19:00 Αἴθουσα Τέχνης καί Λόγου στή Στοά τοῦ βιβλίου Παρουσίαση τοῦ Ἀφιερωματικοῦ Τόμου ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ Δευτέρα 5 Μαΐου 2008 ὥρα 19:00 Αἴθουσα Τέχνης καί Λόγου στή Στοά τοῦ βιβλίου Εὐχαριστῶ ἐκ καρδίας τήν Ἱεράν Σύνοδον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, τό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο ματαιότητος

Συνέδριο ματαιότητος Συνέδριο ματαιότητος «Οὐκ ἐκάθισα μετά συνεδρίου ματαιότητος καί μετά παρανομούντων οὐ μή εἰσέλθω ἐμίσησα ἐκκλησίαν πονηρευομένων καί μετά ἀσεβῶν οὐ μή καθίσω... ὁ πούς μου ἔστη ἐν εὐθύτητι ἐν ἐκκλησίαις

Διαβάστε περισσότερα

Τό Πανθρησκειακό καρναβάλι τοῦ Ἀµαρουσίου καί οἱ... ἄνευ ἀξίας «πανανθρώπινες ἀξίες» τῆς Ἀκαδηµίας Αθηνῶν

Τό Πανθρησκειακό καρναβάλι τοῦ Ἀµαρουσίου καί οἱ... ἄνευ ἀξίας «πανανθρώπινες ἀξίες» τῆς Ἀκαδηµίας Αθηνῶν Φύρδην-µίγδην µαῦρα καλλυµαύχια, ἄσπρα σαρίκια, κίτρινα ράσα, µώβ µπέρτες παπικές κι ἐβραϊκά σκουφάκια ἦταν τό...ὑπερθέαµα πού εἶδαν γιά πολύ λίγο οἱ Ἕλληνες στούς δέκτες τους στίς 10 Αὐγούστου 2004. Ὅλοι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιμαίνοντας μεταξύ οὐτοπίας καί ρεαλισμοῦ: Θεολογικοί προβληματισμοί γιά τήν λειτουργία τῆς σύγχρονης ἐνοριακῆς κοινότητας.

Ποιμαίνοντας μεταξύ οὐτοπίας καί ρεαλισμοῦ: Θεολογικοί προβληματισμοί γιά τήν λειτουργία τῆς σύγχρονης ἐνοριακῆς κοινότητας. 1 Ποιμαίνοντας μεταξύ οὐτοπίας καί ρεαλισμοῦ: Θεολογικοί προβληματισμοί γιά τήν λειτουργία τῆς σύγχρονης ἐνοριακῆς κοινότητας. πρωτ. Χριστόδουλος Μπίθας Προϊστάμενος Ἱ. Ν. Παμ. Ταξιαρχῶν Μοσχάτου Σεβασμιώτατε,

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Σωτηριολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος

Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος Τήν 11η τοῦ μηνός Μαΐου ἑορτάζει ἡ Εκκλησία μας τή μνήμη τῶν δύο ἰσαποστόλων ἁγίων Κυρίλλου καί Μεθοδίου, φωτιστῶν τῶν Σλαύων. Οἱ ἅγιοι αὐτοί ἔζησαν τόν ἔνατο μ. Χ. αἰ.,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ι ΕΑ ΚΑΙ Ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ. Κωνσταντῖνος Χολέβας Πολιτικός Ἐπιστήµων

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ι ΕΑ ΚΑΙ Ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ. Κωνσταντῖνος Χολέβας Πολιτικός Ἐπιστήµων 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ι ΕΑ ΚΑΙ Ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ Κωνσταντῖνος Χολέβας Πολιτικός Ἐπιστήµων Ποιά εἶναι ἡ Ἑλληνική Ἰδέα; Τί ἐννοοῦµε ὅταν µιλοῦµε γιά τά αἰώνια ἰδανικά τοῦ Ἑλληνισµοῦ; ύσκολα ἐρωτήµατα, τά ὁποῖα ἐπιδέχονται

Διαβάστε περισσότερα

όσους καὶ τόσους ἀγῶνες κάνουµε καθηµερινὰ γιὰ νὰ ἐκπληρώσουµε ἀναζητήσεις καὶ ὄνειρα ἐπιθυ-

όσους καὶ τόσους ἀγῶνες κάνουµε καθηµερινὰ γιὰ νὰ ἐκπληρώσουµε ἀναζητήσεις καὶ ὄνειρα ἐπιθυ- 16 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2009 88. ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ ΣΤΗ ΓΑΛΙΛΑΙΑ ὁλοένα στὸ τέλος αὐτῆς τῆς πονηρῆς ζωῆς....σὲ λίγο θὰ...σβύσει ὅλη τούτη ἡ ὀχλοβοὴ κι ἡ φωτοχυσία, σὰν κάποιο πράγμα ποὺ δὲν γίνηκε ποτές. Ὢ κατάδικοι, Τί

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενειακό πνεύμα: ουτοπία ή πραγματικότητα;

Οικογενειακό πνεύμα: ουτοπία ή πραγματικότητα; Οικογενειακό πνεύμα: ουτοπία ή πραγματικότητα; Κάθε χρόνο, μέσα στο μήνα Ιανουάριο υπάρχει η εβδομάδα αφιερωμένη στην προσευχή για την ενότητα των χριστιανών. Κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας χριστιανοί

Διαβάστε περισσότερα

7. Τό ἄγνωστο χρυσωρυχεῖο τοῦ σοσιαλισμοῦ.

7. Τό ἄγνωστο χρυσωρυχεῖο τοῦ σοσιαλισμοῦ. 7. Τό ἄγνωστο χρυσωρυχεῖο τοῦ σοσιαλισμοῦ. Ὁ Σοσιαλισμός εἶναι γιά μένα ἡ τελειότερη ἐκδήλωση τῆς προόδου καί τῆς ἀνθρωπιᾶς. Καί τό λέω αὐτό ἔχοντας ἀνοιχτά πάντα κι ἄγρυπνα τά μάτια τῆς ψυχῆς μου. Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3 Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο Διδ. Εν. 3 Η έννοια της θρησκείας Ο όρος «θρησκεία» συνδέεται με το φαινόμενο της θρησκείας γενικά και με τις επιμέρους θρησκείες ειδικότερα Με το πολυδιάστατο και

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου Ενότητα: 2

Ερμηνεία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου Ενότητα: 2 Ερμηνεία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου Ενότητα: 2 Χρήστος Καρακόλης Τμήμα Θεολογίας Σελίδα 2 1. Πρόλογος Ι Α 1α Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος α β καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν, β γ καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος, α 2 οὗτος ἦν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ. 1. Γιά νά μπορέσουμε νά κατανοήσουμε τό περιεχόμενο

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ. 1. Γιά νά μπορέσουμε νά κατανοήσουμε τό περιεχόμενο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ ὑπό Μητρ. Μεσσηνίας Χρυσοστόμου Σαββάτου, Καθηγητοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. 1. Γιά νά μπορέσουμε νά κατανοήσουμε τό περιεχόμενο τοῦ ὅρου ʺθρησκευτικός τουρισμόςʺ καί νά

Διαβάστε περισσότερα

Τοῦ Ὁσίου Πατέρα μας Θεοδώρου, ἡγουμένου τῆς Μονῆς Στουδίου Ἐγκώμιο Στήν ἀποκεφάλιση τοῦ μεγάλου Προδρόμου καί Βαπτιστῆ τοῦ Χριστοῦ

Τοῦ Ὁσίου Πατέρα μας Θεοδώρου, ἡγουμένου τῆς Μονῆς Στουδίου Ἐγκώμιο Στήν ἀποκεφάλιση τοῦ μεγάλου Προδρόμου καί Βαπτιστῆ τοῦ Χριστοῦ Τοῦ Ὁσίου Πατέρα μας Θεοδώρου, ἡγουμένου τῆς Μονῆς Στουδίου Ἐγκώμιο Στήν ἀποκεφάλιση τοῦ μεγάλου Προδρόμου καί Βαπτιστῆ τοῦ Χριστοῦ α'. -Λαμπρή καί θεοχαρμόσυνη εἶναι, εὐσεβεῖς χριστιανοί, ἡ πανήγυρη πού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ 20 Νοεμβρίου 2011 ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΣΤΕΓΗ ΠΑΤΡΩΝ Ἀρχιμ. Νίκων Κουτσίδης Δρ. Μηχανολόγος Μηχ. ΕΜΠ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ἄν θέλετε νά φτιάξετε μιά μηλόπιττα ἀπό τό μηδέν, πρέπει πρῶτα νά δημιουργήσετε τό Σύμπαν.

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Γερόντισσα Μόνικα καί αἱ σύν ἐµοί ἐν Χριστῶ ἀδελφαί. Πρός αναγνώστεσ επιστολή...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Γερόντισσα Μόνικα καί αἱ σύν ἐµοί ἐν Χριστῶ ἀδελφαί. Πρός αναγνώστεσ επιστολή... ΤΕΥΧΟΣ ΑΡ. 61 n κωδικός 01-7109 X Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ Ἡ ἐπίσηµη ἁγιοκατάταξή του τ. 61, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ.-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2015 ΠΕΡΙΟ ΙΚΟ ΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΣΥΝ ΡΟΜΗ Ι ΙΟΚΤΗΤΗΣ: ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ. Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ.

ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ. Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ. Α. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ. ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ. Ο Σατανισμός διεθνώς θεωρείται ως . Είναι η λατρεία του Σατανά ο οποίος στις διάφορες μορφές του σατανισμού, δεν κατανοείται με ενιαίο τρόπο. Ο σατανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου Οι επιπτώσεις της Αναλήψεως Η μεγίστη εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου μας, αγαπητοί μου αδελφοί, την οποία εορτάζουμε σήμερα, αποτελεί το αποκορύφωμα των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr Πρωτ. 6090 Αριθμ. ΑΘΗΝΗΣΙ 11

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 13: ΤΟ ΝΕΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 13: ΤΟ ΝΕΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 13: ΤΟ ΝΕΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ, Ι. Ἀγαπητέ μου Δημόνικε,

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ, Ι. Ἀγαπητέ μου Δημόνικε, 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ, Ι Ἀγαπητέ μου Δημόνικε, μέ πολλή χαρά πῆρα τό γράμμα σου προχτές, ὃπου μοῦ βάζεις ἕνα σωρό ἐρωτήματα σχετικά μέ τό αἰώνιο πρόβλημα τῆς ἀγάπης. Εἰλικρινά πελάγωσα μή ξέροντας πώς νά ξεκινήσω.

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ Η ΙΕΡΩΣΥΝΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ»

«ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ Η ΙΕΡΩΣΥΝΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ» «ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ Η ΙΕΡΩΣΥΝΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ» Εἰσήγηση Μητροπολίτου Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου στό Ζ Πανελλήνιο Λειτουργικό Συμπόσιο Στελεχῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων μέ θέμα: «ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΗΣ ΙΕΡΩΣΥΝΗΣ» Ἱ. Προσκύνημα

Διαβάστε περισσότερα