ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΑΛΤΑΜΠΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ «ιηγήσεις της Γένεσης για τη δηµιουργία (Γεν. 1, 1-2,25) και την πτώση (Γεν. 3,1-24)» Ποιες βασικές θεολογικές απόψεις για τον άνθρωπο προκύπτουν από τα παραπάνω κείµενα; Ποια είναι η σχέση ανθρώπου και κτίσεως σύµφωνα µε τις συγκεκριµένες διηγήσεις της Π..; Ποιες είναι οι συνέπειες της πτώσης για τη σχέση ανθρώπου-θεού και τη σχέση ανδρός-γυναικός, όπως αυτές αναδύονται από τα κείµενα; Πώς ερµηνεύονται τα βιβλικά δεδοµένα περί δηµιουργίας και πτώσεως του ανθρώπου από την Ορθόδοξη θεολογία και παράδοση; ΕΑΠ, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

2 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το πρώτο στοιχείο για τη µελέτη του Ανθρώπου και της Ιστορίας από κάθε θεολογική προσέγγιση βιβλικής προέλευσης και προοπτικής αποτελεί η αφήγηση της δηµιουργίας των απάντων από τον θεό και των απαρχών της ανθρώπινης ιστορίας πτώση και Σωτηρίας- όπως προκύπτει από την ανάγνωση των πρώτων κεφαλαίων της Γενέσεως. Η χριστιανική ανθρωπολογία σε αντιδιαστολή βέβαια προς την εβραϊκή- µελετά αυτά τα βιβλικά κεφάλαια για τη ηµιουργία του Κόσµου και του Ανθρώπου και τις απαρχές της Ιστορίας τους µέσα από το πρίσµα της ανακαίνισης της ηµιουργίας (στην Ανάσταση του Χριστού) και του «τέλους» της «Ιστορίας της Σωτηρίας» (στη Βασιλεία του Θεού) µέσα από το πρίσµα της «καινής κτίσης» και στο πλαίσιο της διευρυµένης «Ιστορίας της Σωτηρίας», αυτής που δείχνει προφητικά προς τον αναστηµένο Χριστό και την εσχατολογική Βασιλεία του Θεού εν Χριστώ. Η αρχαιότερη από τις δύο συµπληρωµατικές βιβλικές αφηγήσεις της ηµιουργίας των απάντων που συνιστούν το ξεκίνηµα της Γενέσεως (Γεν.2,4-25) «αναφέρεται κυρίως στη δηµιουργία του πρώτου ανθρώπινου ζεύγους και του πλαισίου όπου πρέπει να ζήσει. Η εικόνα της άλλης- νεότερης-βιβλικής διήγησης της ηµιουργίας είναι µεγαλειωδέστερη. Στην αρχή ο Θεός ανασύρει το σύµπαν (ουρανό και γη) από το αρχέγονο χάος, έπειτα φροντίζει για να εµφανιστεί εκεί και µε τάξη (κανονικό ρυθµό κίνησης, διάκριση των βασιλείων, νόµους αναπαραγωγής) καθετί που οµορφαίνει την πλάση. Όλα αυτά τα έργα του γίνονται µόνο και µόνο µε τον δηµιουργικό του λόγο. Το έργο του αποκορυφώνεται µε τη δηµιουργία του Ανθρώπου, «ο οποίος θα είναι κατ εικόνα και καθ οµοίωσιν του Θεού, και που πρέπει να είναι γόνιµος και να κυριαρχεί στο σύµπαν» (Leon-Dufour,1980,στήλη 244).Ύστερα αναπαύεται 1. Η Γένεση δεν συνιστά ούτε κοσµολογία ούτε παλαιοντολογία αλλ αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο της οικονοµίας του Θεού για τη δηµιουργία και σωτηρία της κτίσεως-ο άνθρωπος λαµβάνεται από το σώµα της γής και πλάθεται µε την ιδιαίτερη ενέργεια του Θεού. Ο Θεός «εποίησεν» απλώς ή ο Θεός «είπεν και εγένετο» είναι οι εκφράσεις µε τις οποίες η βιβλική διήγηση περιγράφει την κτίση του σύµπαντος γενικά. Στην περίπτωση όµως της πλάσης του ανθρώπου ο Θεός προσφέρει την 1 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ

3 εικόνα της δικής του ύπαρξης. Η βιβλική ιστόρηση της κατ εικόνα Θεού δηµιουργίας του ανθρώπου συµπληρώνεται µε το εµφύσηµα της θείας πνοής στον άνθρωπο 2. Στο πρώτο κεφάλαιο της Γένεσης βλέπουµε µια κοσµογονία πολύ διαφορετική από τις άλλες ειδωλολατρικές και µυθικές κοσµογονίες. Το ίδιο µυθική είναι και η κοσµογονία της Γένεσης, αλλά δεν είναι ειδωλολατρική. Με άλλα λόγια για πρώτη φορά βλέπουµε η διήγηση της βιβλικής κοσµογονίας να µη βάζει στην πρώτη γραµµή το «πως» της δηµιουργίας, αλλά το «ποιος» δηµιούργησε τον κόσµο 3. Αφού δηµιούργησε τον κόσµο, δεν έπαυσε διά των ακτίστων ενεργειών του να συνέχει και να διασώζει, να βελτιώνει και να χειραγωγεί, να διορθώνει και να επαναφέρει, συνδέοντας τα όντα µε τον εαυτό του αλλά και το καθένα µε όλα τα άλλα. Παρ όλη τη φυσική ετερότητα κτιστού και ακτίστου δεν υπάρχει αγεφύρωτο χάσµα επικοινωνίας ανάµεσά τους. Ο Θεός κτίζει τον άνθρωπο, όταν έχει ήδη συµπληρωθεί ο κύκλος της δηµιουργίας των νοερών και αισθητών όντων. Ο Θεός προχώρησε πάντως ελεύθερα στη δηµιουργία, χωρίς να προκαθορίζει θετικά η αρνητικά την τρεπτή φορά των κτιστών. Η ανάδυση των όντων εκ µη όντων ενέχει τη δυνατότητα της τελείωσης η της διάλυσης και ανυπαρξίας τους, ως φυσικών εθελούσιων όµως αποτελεσµάτων της κτιστότητας τους 4. Β. ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Ποιες βασικές θεολογικές απόψεις για τον άνθρωπο προκύπτουν από τα παραπάνω κείµενα; Παρ όλη την ειδική φροντίδα του Θεού στη ηµιουργία του Ανθρώπου, ο Άνθρωπος-όπως και ο κόσµος- είναι δηµιούργηµα του Θεού. Ο Άνθρωπος ανήκει στη κατηγορία των «δηµιουργηµάτων». Σε αυτόν ακριβώς τον χωµάτινο Άνθρωποκαι όχι σε κάποιον άλλο- ο Θεός φύσηξε επάνω του πνοή ζωής(γεν.2,7), τον έπλασε σαν «εικόνα»(αντίτυπο) Του(Γεν.1,26). Ο Άνθρωπος είναι µια παράδοξη πραγµατικότητα: δηµιούργηµα και συνάµα εικόνα του Θεού. Ο Άνθρωπος δεν αποτελεί άθροισµα και συνονθύλευµα ουσιών και στοιχείων (λ.χ. ψυχής και σώµατος), αλλά µοναδικό Πρόσωπο και προσωπική Υπόσταση ψυχής και σώµατος 2 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Επιστήµη, φιλοσοφία και θεολογία στην Εξαήµερο του Μ. Βασιλείου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

4 (ψυχικών, πνευµατικών, υλικών κ.λ.π. στοιχείων). Ο Άνθρωπος δεν συνιστά προσθετική πραγµατικότητα ( άθροισµα ψυχής και σώµατος) αλλά προσωπική Υπόσταση ( µοναδική ύπαρξη ψυχής και σώµατος, προσωπική ψυχοσωµατική πραγµατικότητα). Το σώµα και η ψυχή δεν υπάρχουν (ούτε και νοούνται) από µόνα τους, «έξω» και «πριν» από τα Πρόσωπα (Υποστάσεις) των ανθρώπων, δεν έχουν δική τους Υπόσταση («ίδια υπόσταση»), αλλά υπάρχουν µέσα από τα πρόσωπα (ενυπόσταση) των ανθρώπων ως προσωπικές (και όχι φυσικές ή υπερ-φυσικές ) πραγµατικότητες και διαστάσεις των Προσώπων. Η σχέση Ανθρώπου και ηµιουργίας είναι διαλεκτική αλλά µε τρόπο ασύµµετρο. Ο «κατ εικόνα» Άνθρωπος αποτελεί τον υπερβατικό «τόπο» όλης της ηµιουργίας, το σηµείο όπου η ηµιουργία ανοίγεται σε αυτό που ξεπερνά τη φθαρτότητά της: στη χάρη του Θεού. Η «εικόνα» του Θεού στον Άνθρωπο- χαρισµατική και όχι φυσική πραγµατικότητα, δηλαδή πραγµατικότητα που αναφέρεται στη χάρη του Θεού (κλήση) και όχι στη φύση του Ανθρώπου- είναι το σηµείο απ όπου η ηµιουργία µπορεί να ξεπεράσει τα κτιστά όριά της 5. ιαβάζουµε λοιπόν στο βιβλίο της Γένεσης ότι ο Θεός έπλασε τον κόσµο σέ έξι µέρες. Όλα όσα συγκροτούν τον κόσµο, τα δηµιούργησε ο Θεός µε µόνο το πρόσταγµα του λόγου του. Και την έκτη µέρα, την ίδια µέρα που ολοκλήρωσε τη δηµιουργία καλώντας στην ύπαρξη τα θηρία και τα κτήνη και τα ερπετά της γης, και αφού είδε ο Θεός το κάλλος της σύνολης κτίσης, προχώρησε στην πλάση του ανθρώπου. Με την εικονολογική της γλώσσα η βιβλική διήγηση επισηµαίνει µια ξεχωριστή ενέργεια του Θεού για τη δηµιουργία του ανθρώπου: εν είναι πια το δηµιουργικό πρόσταγµα, αλλά καταρχήν η έκφραση µιας απόφασης του Θεού. εν πρόκειται πια εδώ για ένα ακόµη από τα κτίσµατα πού συγκροτούν τον κόσµο, αλλά για ένα κτίσµα που η βούληση του Θεού το διαστέλλει από όλα τα άλλα, για να είναι αυτό εικόνα του Θεού µέσα στον κόσµο, δηλαδή άµεση φανέρωση, εµφάνιση, αντιπροσώπευση του Θεού. Γ ι ' αυτό και άρχει, ο άνθρωπος µέσα στη δηµιουργία, όχι µε την έννοια ενός προικισµένου επιστάτη ή επιβεβληµένου αφέντη, αλλά µε την έννοια του οδηγού πού κατευθύνει τη σύνολη κτίση στον τελικό της λόγο ή σκοπό. Κανένα άλλο κτίσµα στη βιβλική διήγηση δεν το «πλάθει» ο Θεός. Το υλικό για την πλάση του ανθρώπου δεν είναι άλλο από το χώµα της γης και αυτή η ιδιότητα του χοϊκού θα είναι και το όνοµα του πρώτου ανθρώπου: 'Αδάµ (=χοϊκός). Αλλά η χοϊκή 5 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ

5 ανθρώπινη φύση κατασκευάζεται µε µια ξεχωριστή θεία ενέργεια, «πλάθεται» από τον Θεό. Για να δεχθεί στη συνέχεια το εµφύσηµα της πνοής του Θεού και να αναδειχθεί ο άνθρωπος σε «ψυχή ζώσα». Ό άνθρωπος προικίστηκε από τον Θεό µε το χάρισµα να είναι πρόσωπο, προσωπικότητα, δηλαδή να υπάρχει µε τον ίδιο τρόπο που υπάρχει και ο Θεός. Ο Θεός είναι Θεός επειδή είναι Πρόσωπο, δηλαδή επειδή η Ύπαρξή του δεν εξαρτάται από τίποτα, ούτε και από τη Φύση ή Ουσία του. 'Ο ίδιος ως Πρόσωπο, δηλαδή ελεύθερα, συνιστά την Ουσία ή Φύση του. Υπάρχει, επειδή ελεύθερα θέλει να υπάρχει, και αυτή η θέληση πραγµατοποιείται ως αγάπη, ως τριαδική κοινωνία. Γ ι ' αυτό ο Θεός είναι αγάπη (1 Ίωαν. 4,16), το ίδιο το Είναι του είναι αγάπη. Και την ίδια αυτή δυνατότητα προσωπικής υπάρξεως αποτύπωσε ο Θεός στην ανθρώπινη φύση. Η ανθρώπινη φύση είναι κτιστή, δεδοµένη, δεν είναι ή προσωπική ελευθερία του ανθρώπου που συνιστά το είναι του, πού συγκροτεί την ουσία ή φύση του. Όµως αυτή η κτιστή φύση υπάρχει µόνο ως προσωπική υπόσταση ζωής, κάθε άνθρωπος είναι µια προσωπική ύπαρξη που µπορεί να υποστασιάσει τη ζωή ως αγάπη, δηλαδή ως ελευθερία από τους περιορισµούς της κτιστής του φύσης, ως ελευθερία από κάθε αναγκαιότητα όπως και ο άκτιστος Θεός 6. Στη βιβλική διήγηση για τη δηµιουργία του ανθρώπου, η αλήθεια της εικόνας του Θεού, που αποτυπώνεται στον άνθρωπο, ακολουθείται ή συµπληρώνεται από τη διάκριση των φύλων, τη διαφοροποίηση άνδρα και γυναίκας. Στη βιβλική εποµένως προοπτική η διάκριση των φύλων, ενώ έχει την καταβολή της στη φύση του ανθρώπου είναι έκφανση ή εκδήλωση της φύσης του δεν σκοπεύει καταρχήν στις ανάγκες και σκοπιµότητες της φύσης, αλλά σε εκείνη την ενότητα της φύσης που είναι καρπός ελευθερίας από τη φύση, καρπός αγάπης προσωπικής. Στο πρώτο κεφάλαιο τής Γένεσης (στ ), η προοπτική της αύξησης και του πολλαπλασιασµού των ανθρώπων εµφανίζεται ως αποτέλεσµα µιας ιδιαίτερης ευλογίας του Θεού (στ. 28), δηλαδή ειδικού χαρίσµατος που προσφέρεται στον άνθρωπο, και όχι ως δεδοµένη φυσική αναγκαιότητα, όπως στα ζώα 7. Ο άνθρωπος είναι ένας µικρόκοσµος, όπου συγκλίνουν και ανακεφαλαιώνονται τα πάντα. Άνθρωπος και κόσµος ως έργα του ίδιου τεχνίτη συνδέονται στενότατα. Η σχέση τους είναι αµοιβαία και ανάλογη ενώ ο κόσµος υπερβαίνει τον άνθρωπο κατά το µέγεθος, ο άνθρωπος ξεπερνά τον κόσµο κατά τη σύνεση, αφού κανένα άλλο αισθητό δηµιούργηµα δεν αξιώθηκε να λάβει νοερή ψυχή. 6 ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

6 Πάντως, η σχέση αυτή δεν είναι σχέση κυριαρχίας και υποδούλωσης, αλλά συνκοινωνίας και αλληλοµεθέξεως, αφού ο ένας εισχωρεί στο βάθος της ζωής του άλλου, φανερώνοντας έτσι την τέλεια αλληλοπεριχώρησή τους. Ο άνθρωπος δίχως τον κόσµο και ο κόσµος δίχως τον άνθρωπο δεν έχουν κανένα λόγο υπάρξεως Ποια είναι η σχέση ανθρώπου και κτίσεως σύµφωνα µε τις συγκεκριµένες διηγήσεις της Π..; ιαβάζουµε στο βιβλίο της Γένεσης ότι ο Θεός, αφού δηµιούργησε τον άνθρωπο, φύτεψε για χάρη του έναν παράδεισο, δηλαδή έναν πανέµορφο κήπο, στην Εδέµ, κι εκεί τον εγκατέστησε. Ό Θεός πρόσφερε στους πρωτόπλαστους ανθρώπους τη δυνατότητα της ζωής, της «όντως ζωής», της αφθαρσίας και αθανασίας, χαρίζοντάς τους τον κόσµο, την τροφή, ως γεγονός κοινωνίας µαζί Του 9. Ο Άνθρωπος πλάστηκε στο τέλος της σύνολης ηµιουργίας (και όχι από την αρχή της), τοποθετήθηκε στο κέντρο του κόσµου (και όχι επάνω από τον κόσµο ούτε οπουδήποτε µέσα στον κόσµο) σαν εικόνα (αντίτυπο) του Θεού- ας πούµε σαν αντιβασιλιάς στη θέση ενός βασιλιά- µε ένα σκοπό: να οµοιάσει στο αρχέτυπό τουτον ηµιουργό Θεό-«διοικώντας» τον Κόσµο όχι µε οποιονδήποτε τρόπο αλλά µε τον ίδιο τον τρόπο-και για λογαριασµό- του Θεού. Πλάστηκε για να γίνει τελικά όµοιος µε το δηµιουργικό αρχέτυπό του, τον Θεό, ακριβώς µέσα από αυτήν την αποστολή που Εκείνος του ανέθεσε: τη «διοίκηση» της σύνολης δηµιουργηµένης πραγµατικότητας για λογαριασµό του. Όπως παρατηρήθηκε από τους Πατέρες της Εκκλησίας αυτή η λεπτοµέρεια της Βίβλου στη δηµιουργία του Ανθρώπου σηµαίνει δύο πράγµατα, αν τη συγκρίνουµε µε τις απόψεις του Γνωστικισµού και του παγανισµού εκείνης της εποχής για τον Κόσµο. Σηµαίνει καταρχήν ότι αντίθετα µε αυτό που δέχεται ο Γνωστικισµός- η ύλη δεν αποτελεί οντολογική έκπτωση της ηµιουργίας αλλά ουσιαστικό στοιχείο της. Ο Κόσµος- στη συγκεκριµένη περίπτωση ο υλικός- όντας έργο του ίδιου του Θεού Πατέρα, δεν είναι κακός αλλά καλός. Τόσο καλός µάλιστα, που αξίζει να ζήσει αιώνια, όχι όµως µε οποιονδήποτε τρόπο. ιότι για τη Βίβλο ( αντίθετα µε το πιστεύω του παγανισµού) ο Κόσµος δεν είναι φύσει αιώνιος (αλλά φθαρτός) και ταυτόχρονα διότι η σχέση του Ανθρώπου και Κόσµου είναι αντίστροφη (από την παγανιστική). Ο Κόσµος µπορεί και πρέπει να ζήσει αιώνια, αλλά µέσω του Ανθρώπου. εν είναι ο Κόσµος που αποτελεί το οντολογικό 8 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

7 θεµέλιο του Ανθρώπου ( κοσµοκεντρική Οντολογία) αλλά ο Άνθρωπος που αποτελεί το οντολογικό θεµέλιο του Κόσµου( Ανθρωποκεντρική Οντολογία ). Αυτό δεν οφείλεται στη φύση του, αλλά στην κλήση (χάρη) του Θεού. Ο Άνθρωπος δεν είναι µόνος, αλλά βρίσκεται σε σχέση κοινωνίας µε τον άκτιστο Θεό, δηλαδή σε εικονολογική αναφορά προς τον εκτός της κτίσης Θεό (εξωκτισιακή αναφορικότητα της εικόνας) 10. Με βάση την αυτεξούσια τροπή, χωρίς κανένα εξαναγκασµό, οι πρωτόπλαστοι άνθρωποι, ο Αδάµ και η Εύα, ήσαν οι οικονόµοι και διαχειριστές ολόκληρης της δηµιουργίας του Θεού, την οποία έφεραν στην ίδια τη φυσική τους σύσταση. Ο ρόλος τους σύµφωνα µε την πλάση τους κατ εικόνα και οµοίωσι, ήταν η αναφορά δια του εαυτού τους σύνολης της κτίσης στη ζωή του τριαδικού Θεού, η σταθερή ένωση, τελείωση και διηνεκής κοινωνία του κτιστού µε το άκτιστο. Για κάποιο διάστηµα οι πρωτόπλαστοι ασκούσαν ελεύθερα τη ζωοποιό συµβουλή-εντολή της νηστείας στην προοπτική της καθ οµοίωσι Θεού ανέλιξης. Οψιµαθείς και αρχάριοι, όµως, µε ψιλή και συµβατική ακόµη γνώση και πείρα στην αρετή, φαντάστηκαν υπεροπτικά ότι µε εντελώς δικές τους ικανότητες, δίχως την στήριξη του Θεού, θα κατόρθωναν την άνοδο στην κλίµακα των αρετών. Η υπερηφάνεια και η οίηση κέρδιζαν τους προπάτορες ανοίγοντας τον δρόµο στο πάθος της αυτάρκειας και της φιλαυτίας. Η άσκηση των αρετών δεν είχε πλέον τον αρχικό σκοπό, παρά έτεινε προς την ηδονή της αυταρέσκειας και της αυτονόµησης. Στον νου τους αρχίζει να κυριαρχεί ο πειρασµός µιας ισοθεϊας όχι µέσα από τη διαρκή σχέση και κίνηση προς τον Θεό, αλλά από έναν αυτόνοµο και ανεξάρτητο δρόµο 11. Ο Θεός ευλόγησε τον άνθρωπο και τον έταξε να εξουσιάζει και να χρησιµοποιεί για τη δική του ωφέλεια ό,τι δηµιούργησε πάνω στη γη. Η ιδιότητα του αυτή του κυρίαρχου και εξουσιαστή της κτίσεως συνεπάγεται την υποχρέωση και την ευθύνη του ανθρώπου για τη σωστή κυριαρχία και την συνεχή προστασία της κτίσεως. Η υποχρέωση του ανθρώπου στον «παράδεισο» είναι «εργάζεσθαι αυτόν και φυλάσσειν». ύο χαρακτηριστικές λέξεις που τονίζουν τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις του ανθρώπου απέναντι στο περιβάλλον που ζεί, δηλαδή τη σωστή εκµετάλλευση του και την προστασία. Η έννοια της κυριαρχίας του ανθρώπου στην κτίση δεν είναι απεριόριστη. Εµπερικλείεται µέσα στα πλαίσια της ικανότητάς του να 10 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

8 εκµεταλλεύεται τις δυνατότητες της κτίσεως, ώστε να τον βοηθεί και να τον υπηρετεί. Αυτό συνεπάγεται την υποχρέωση του ανθρώπου να προστατεύει την κτίση. Το «εργάζεσθαι και φυλάσσειν» του Γεν.2,15 είναι δύο έννοιες αλληλένδετες. Η σωστή εκµετάλλευση εµπεριέχει την έννοια του «φυλάσσειν» και το αντίθετο. Έτσι, οποιαδήποτε προσφορά του ανθρώπου προς την κτίση είναι προσφορά στον εαυτό του και οποιαδήποτε συµπεριφορά προς αυτήν αντανακλά στον ίδιο. Από τις δύο διηγήσεις της Γενέσεως προκύπτουν δύο σηµαντικά στοιχεία: α)ότι η κτίση χωρίς την παρουσία σ αυτή του ανθρώπου µε τις αρµοδιότητες που του έδωσε ο Θεός θα ήταν ατελής και χωρίς σκοπό και β) ότι η ζωή του ανθρώπου, η πνευµατική του τελείωση και οι σχέσεις του µε το δηµιουργό του εξαρτώνται από το περιβάλλον, στο οποίο ζεί, και από τη συµπεριφορά του προς αυτό Ποιες είναι οι συνέπειες της πτώσης για τη σχέση ανθρώπου-θεού και τη σχέση ανδρός-γυναικός, όπως αυτές αναδύονται από τα κείµενα; Είναι η παρακοή του πρώτου ανθρώπου, η οποία είχε ως συνέπεια τη διατάραξη της σχέσεως µε το Θεό και το συνάνθρωπό του και την αλλοίωση της σχέσεως του και µε την κτίση. Στην ίδια διήγηση γίνεται λόγος και για τη ρήξη ανάµεσα στη γυναίκα και ένα ζωικό δηµιούργηµα, όταν εκείνη µεταθέτει την ευθύνη της σε εκείνο λέγοντας: «ο όφις ηπάτησεν µε και έφαγον». Φαίνεται καθαρά ότι η παρακοή του πρώτου ανθρώπου επέφερε πλήρη αλλοίωση της σχέσεως του και µε την κτίση. Για την κατάσταση, που δηµιουργήθηκε, την αποκλειστική ευθύνη έχει ο άνθρωπος, γιατί ο ίδιος προκάλεσε την πτώση του και τη διάσταση µε το Θεό και µε την κτίση. Η αλλοίωση της οµαλής σχέσεως του ανθρώπου τόσο µε το Θεό όσο και µε την κτίση αρχίζει, µε την παρακοή από τους πρωτόπλαστους της εντολής του Θεού, η οποία ήταν :από παντός ξύλου του εν τω παραδείσω βρώσει φάγη, από δε του ξύλου του γινώσκειν καλόν και πονηρόν ου φάγεσθε απ αυτού». Είναι χαρακτηριστικό το ότι η εντολή αυτή είναι διατυπωµένη έτσι, ώστε να καθιστά τον πρώτο άνθρωπο ιδιαίτερα προσεκτικό στη συµπεριφορά του απέναντι στο χώρο και το περιβάλλον που ζει. Οι συνέπειες της παραβάσεως διακρίνονται σε δύο χρονικά στάδια: το ένα προηγείται της παρακοής και είναι η απειλή του θανάτου(«η δ αν ηµέρα φάγητε απ αυτού, θανάτω αποθανείσθε»), ενώ το άλλο ακολουθεί την παρακοή και υπάρχει στα λόγια του Θεού προς τον Αδάµ: «επικατάρατος η γη εν τοις 12 ΓΑΛΑΝΗ Ιωάννη, Άνθρωπος και Κτίση στη Βιβλική Παράδοση, Θεσσαλονίκη: Πουρνάρας,

9 έργοις σου εν λύπαις φάγη αυτήν πάσας τας ηµέρας της ζωής σου ακάνθας και τριβόλους ανατελεί σοι και φάγη τον χόρτον του αγρού. Εν ιδρώτι του προσώπου σου φάγη τον άρτον σου έως του αποστρέψαι σε εις την γην εξ ης ελήφθης ότι γη ει και εις γην απελεύσει».στο δεύτερο στάδιο, που είναι και το πιο σηµαντικό γιατί αναφέρεται στις συνέπειες της πτώσεως, τονίζεται περισσότερο η διατάραξη της σχέσεως του ανθρώπου µε την κτίση και λιγότερο ο θάνατος ως συνέπεια της παρακοής των πρωτόπλαστων 13. Η διάσταση από τη χάρη του Αγίου Πνεύµατος έχει ως αποτέλεσµα την κατάσταση της αµαρτίας. Σκότος και οµίχλη σκεπάζει τον νου του ανθρώπου, ο οποίος, ως «πρωτοπαθής», παρέχει υπόσταση στην αµαρτία που καλύπτεται πίσω από πονηρές έννοιες, λόγους και πράξεις. Πρόθυµα µετεωρίζεται ο νους στην επιθυµία της και σ αυτήν προστρέχει για προστασία. Η ηδονή της αµαρτίας παραδόξως του προκαλεί απόλαυση διαµέσου της φαυλότητας και της δυστυχίας. Οι συνέπειες της έκπτωσης από την όντως ζωή διαχέονται σ ολόκληρο τον άνθρωπο ως ψυχοσωµατική οντότητα. Πρώτα αλλοτριώθηκε και νεκρώθηκε το πνεύµα της ψυχής. Η ψυχή δεν µπορεί πλέον να συνέχει µόνιµα και να ζωοποιεί διαρκώς το σώµα. Όταν το εγκαταλείπει και χωρίζεται απ αυτό, συµβαίνει ο θάνατος και η διάλυση του. Ο Θεός, όµως, δεν επέτρεψε στον θάνατο να διαλύσει τον άνθρωπο που, αν και απέβαλε το καθ οµοίωσι Θεού, εντούτοις δεν απώλεσε και το κατ εικόνα. Αποβλέποντας, όπως και εξ αρχής, στην µελλοντική µετάνοια, ανάνηψη και συνεργία του ανθρώπου, επεµβαίνει φιλάνθρωπα όχι στην ελευθερία του αλλά στην αµεσότητα των συνεπειών της αρνητικής της άσκησης. Ο Θεός δεν θέλει τον θάνατο του ασεβούς αλλά την επιστροφή και τη ζωή του, υπογραµµίζει την προφητική εξαγγελία(ιεζ.33,11) ο Άγιος Γρηγόριος. Με τρόπο παράδοξο ο Θεός οικονοµεί την κατάσταση του εκπτώτου από την αληθινή ζωή ανθρώπου παρέχοντας σ αυτόν καινούργια δυνατότητα. Η εικόνα του Θεού στον άνθρωπο αµαυρώθηκε αλλά δεν εξαλείφθηκε. Το αυτεξούσιο του, αν και εξασθενηµένο, υφίσταται πάντοτε και έχει τη δυνατότητα, διαπιστώνοντας την αστοχία του, να στρέψει και πάλι προς τον Θεό την κίνηση του. Στην προοπτική της µετάνοιας, της ελεύθερης αυτής επανάκαµψης του ανθρώπου στην κοινωνία του Θεού, του παρέχεται ως προθεσµία «πολυετής χρόνος». Ο Αδάµ και η Εύα συνεχίζουν να επιβιώνουν, όχι όµως µε τον ίδιο τρόπο που ζούσαν 13 ΓΑΛΑΝΗ Ιωάννη, Άνθρωπος και Κτίση στη Βιβλική Παράδοση, Θεσσαλονίκη: Πουρνάρας,

10 πρωτύτερα. Η προηγούµενη διαφάνεια του σώµατος υπεχώρησε δίνοντας τόπο στο άλογο σχήµα, αρχή και ρίζα της βιολογικής ζωής. εν πρόκειται απλώς για τη σωµατική γυµνότητα αλλά για την υπαρξιακή αλλοτρίωση των πρωτόπλαστων. Η γέννηση των ανθρώπων γίνεται παραπλήσια και χειρότερη από των αλόγων ζώων. Ένας άλλος κόσµος διαµορφώνεται, που επιβιώνει και µάχεται κατά της θνητότητας. Μέσα από τη διαίρεση των δύο φύλων, η οποία χρησιµοποιείται ως αντίδοτο κατά του θανάτου, εγκαινιάζοντας τον νόµο των γεννήσεων και των θανάτων. Αν και ο γάµος δεν είναι ένοχος, η έκπτωση της φύσεως µας φέρει πλέον «των υπευθύνων γεγονότων τα σύµβολα». Ο κόσµος στην κατάσταση του εκπτώτου ανθρώπου γίνεται τόπος της αδικίας και των δαιµονικών αξιώσεων για σπατάλη, βουλιµία και αλαζονεία. Καµία επιµέρους πτυχή της κτίσεως δεν µπορεί να απεγκλωβισθεί από την τάση προς τη φθορά και την αποσύνθεση, που προσέλαβε εξ αιτίας της επιµονής του ανθρώπου να µεταχειρίζεται τα πράγµατα του φυσικού περιβάλλοντος ως αντικείµενα αυτάρεσκης ηδονής και εγωκεντρικής ικανοποίησης. Στο εξής, σύµφωνα µε την ιστόρηση της Παλαιάς ιαθήκης, κάθε πρόσωπο ή ολόκληρη η κοινότητα των ανθρώπων πορεύεται δραµατικά είτε στον δρόµο της µετάνοιας και επιστροφής είτε σ εκείνον της αποµάκρυνσης, επαναλαµβάνοντας έτσι την τραγωδία της ανοµίας και αποστροφής της θείας ζωής. Μέσα από τη γεµάτη συγκρούσεις και αντιφάσεις ιστορία του λαού του Θεού, διαφαίνεται πάντως η ελπίδα της σωτηρίας και ανάκλησης του ανθρώπινου γένους 14. Κι όµως, ακόµα και στην κατάσταση της πτώσης και της αµαρτίας, ο έρωτας κάνει δυνατή τη φυσική ένωση δυο διαφορετικών υποστάσεων και τη σύσταση καινούργιων προσωπικών υποστάσεων. Γιατί διασώζει κάτι από την αγαπητική δύναµη πού ως εικόνα του Θεού αποτυπώθηκε στη φύση µας. Τη δύναµη που µπορεί να κάνει δυνατή την ένωση όχι µόνο διαφορετικών υποστάσεων, αλλά και διαφορετικών φύσεων, να αναδείξει τον άνθρωπο «κοινωνό θείας φύσεως Πώς ερµηνεύονται τα βιβλικά δεδοµένα περί δηµιουργίας και πτώσεως του ανθρώπου από την Ορθόδοξη θεολογία και παράδοση; Η θεολογική σκέψη των Ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας ως ερµηνεία των βιβλικών γεγονότων και της εκκλησιαστικής εµπειρίας συνδέει οργανικά τη δηµιουργία και την κτίση του ανθρώπου µε την ανακεφαλαίωση και αναδηµιουργίας 14 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

11 της οικονοµίας του Χριστού.Ο σκοπός και το τέλος όλης της δηµιουργίας συνίσταται στην είσοδο του ανθρώπου στον χώρο της Θείας βασιλείας και στην ένταξή του στην πληρότητα και τελειότητα της ζωής του Θεού. Η δηµιουργία της κτίσεως εκ του µη όντος και όχι απλώς εκ του µηδενός συνιστά τη βασική θέση της πατερικής θεολογίας, επάνω στην οποία οικοδοµήθηκε η όλη θεώρηση της πίστεως και της εκκλησιαστικής εµπειρίας. Σύµφωνα µε τη βιβλική και πατερική παράδοση, σύµπας ο νοητός και αισθητός κόσµος έχει αρχή, διότι είναι κτιστός και δεν είναι αιώνιος, «ήν γαρ ποτε, ότε ουκ ήν». Ο κόσµος αρχίζει να υπάρχει µαζί µε τον χρόνο. Τίποτε δεν προηγείται από αυτόν παρα µόνο ο Θεός 16. Ο Θεός δηµιουργεί µε απόλυτη ελευθερία. Στην δηµιουργία ο Θεός προσδιορίζεται µόνο από τον εαυτό του. Ο κόσµος δηµιουργήθηκε. Αυτό σηµαίνει ότι ο κόσµος προήλθε από το µηδέν, ότι δεν υπήρχε πριν δηµιουργηθεί. Εµφανίστηκε ξαφνικά την ίδια στιγµή µε το χρόνο. Γιατί τότε που δεν υπήρχε ο κόσµος δεν υπήρχε και ο χρόνος. Γιατί ο «χρόνος αριθµείται από τη δηµιουργία των ουρανών και της γης», όπως είπε ο αγ.μάξιµος ο Οµολογητής. Μόνο ο κόσµος υπάρχει εν χρόνω-µέσα στη µεταβολή, στη διαδοχή, στη διάρκεια. Χωρίς τον κόσµο δεν υπάρχει καν χρόνος. Η γένεση του κόσµου είναι η αρχή του χρόνου. Αυτή η αρχή, όπως εξηγεί ο αγ.βασίλειος ο Μέγας δεν είναι ακόµα χρόνος, ούτε καν κλάσµα χρόνου. όπως ακριβώς η αρχή ενός δρόµου δεν είναι ακόµα ο ίδιος ο δρόµος. Είναι απλή και δεν αποτελείται από µέρη. Εκεί που δεν υπήρχε χρόνος, ξαφνικά, έκανε την εµφάνισή του. Η δηµιουργία αναφύεται, έρχεται στην ύπαρξη, περνά από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Ο κόσµος υπάρχει. Αλλά άρχισε (κάποτε) να υπάρχει. Και αυτό σηµαίνει ότι ο κόσµος θα µπορούσε να µην είχε υπάρξει. εν υπάρχει καµία απολύτως αναγκαιότητα για να υπάρχει ο κόσµος. Η δηµιουργηµένη ύπαρξη δεν είναι αυτάρκης και ανεξάρτητη. Μέσα στον ίδιο τον δηµιουργηµένο κόσµο δεν υπάρχει κανένα θεµέλιο. καµιά βάση για τη γένεση και την ύπαρξη. Η δηµιουργία µε µόνη την ύπαρξη της µαρτυρεί και διακηρύσσει ότι είναι δηµιούργηµα, διακηρύττει ότι έχει δηµιουργηθεί. Με την ίδια της την ύπαρξη η δηµιουργία παραπέµπει πέρα από τα όριά της. Η αιτία και το θεµέλιο του κόσµου βρίσκεται έξω του κόσµου. Η ύπαρξη του κόσµου είναι δυνατή µόνο µε την υπερκόσµια βούληση του φιλεύσπλαχνου και παντοδύναµου Θεού «του καλούντος τα µη όντα ως όντα»(ρωµ.δ 17). Αλλά, χωρις να το περιµένουµε είναι σ αυτήν ακριβώς την ιδιότητα του κόσµου ως δηµιουργήµατος 16 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

12 και δηµιουργίας που η σταθερότητά του και η στερεότητά του θεµελιώνεται. Ότι δηµιουργήθηκε είναι έξω από το Θεό, αλλά ενώνεται µαζί του. Οι πατέρες του τετάρτου αιώνα παρακινούµενοι από την αίρεση του Αρειανισµού να ορίσουν την έννοια της δηµιουργίας µε σαφήνεια και ακρίβεια, τόνισαν προ πάντων την ανοµοιότητα των δηµιουργηµάτων και του ηµιουργού σε αντιδιαστολή προς το «οµοιούσιον» της γενέσεως και απήλλαξαν από παρανοήσεις αυτή την ανοµοιότητα εξαρτώντας τη δηµιουργία από τη βούληση και την προαίρεση. Κάθε δηµιούργηµα, έγραψε ο αγ. Αθανάσιος ο Μέγας, δεν «είναι στο ελάχιστο σαν το δηµιουργό του στην ουσία, αλλά είναι έξω από αυτόν», και άρα θα µπορούσε και να µην έχει δηµιουργηθεί. Η δηµιουργία έρχεται στην ύπαρξη, δηµιουργηµένη απ έξω. Η δηµιουργία δεν µπορεί να καταστραφεί-και όχι µόνο εκείνη η δηµιουργία που είναι ριζωµένη στο Θεό σαν στη πηγή της αληθινής υπάρξεως και αιώνιας ζωής, αλλά και εκείνη η δηµιουργία που επαναστάτησε κατά του Θεού. «Παράγει γαρ το σχήµα του κόσµου τούτου» (Α Κορ ζ 31),και το σχήµα τούτο θα παρέλθει. Αλλά ο ίδιος ο κόσµος δεν θα παρέλθει. Γιατί δηµιουργήθηκε «εις το είναι».τα χαρακτηριστικά και οι ιδιότητες του είναι µεταβλητά και µετατρεπτά, και πράγµατι µεταβάλλονται αλλά τα στοιχεία του είναι αµετάβλητα. Και προπάντων αµετάβλητος είναι ο µικρόκοσµος άνθρωπος, και αµετάβλητες είναι οι υποστάσεις των ανθρώπων, καθώς η δηµιουργική βουλή του θεού τις καθόρισε οριστικά και τις δηµιούργησε από το µηδέν. Ασφαλώς ο δρόµος της ανταρσίας και της αποστασίας είναι ο δρόµος της καταστροφής και της απώλειας. Αλλά αυτός δεν οδηγεί στην ανυπαρξία, αλλά στο θάνατο και ο θάνατος δεν είναι το τέλος της υπάρξεως, αλλά ένας χωρισµός-ο χωρισµός της ψυχής και του σώµατος, ο χωρισµός του δηµιουργήµατος από το Θεό. Στην πραγµατικότητα, το κακό «δεν είναι µια οντότητα» 17. Η δηµιουργική δύναµη του θεού, που από τη στιγµή της παρουσίας της στον κόσµο είναι συναρτηµένη µε τους φυσικούς νόµους και την πορεία της διαµόρφωσης του σύµπαντος, κάνει στις αρχές την άµορφη στόφα της γης και του ουρανού και µετά, χωρίς να αποχωρίζεται από τη δηµιουργία, κατά κάποιο τρόπο σµιλεύει αυτήν την άµορφη ύλη. Εδώ, είτε εντοπίζουµε τη θεία δύναµη είτε τους φυσικούς νόµους, βλέπουµε ένα σύµπαν λευτερωµένο από σκοτεινές και (µυθικές) ειδωλολατρικές δυνάµεις. Ο Μ.Βασίλειος καθαρά και ξάστερα µας λέει ότι η «αόρατος και ακατασκεύαστος» γη είναι µια φάση της πορείας της, ύστερα από τη φανέρωση αυτής της άµορφης πραγµατικότητας µε την έκρηξη, θα λέγαµε, της δηµιουργικής δύναµης 17 ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ Γεωργίου, ηµιουργία και απολύτρωση, µτφρ. Παναγιώτου Πάλλη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη

13 του Θεού. εν κυριαρχεί καµιά σκοτεινή η δαιµονική αρχή πάνω στην αόρατη και ακατασκεύαστη γη. Είναι αόρατη γιατί σκεπάζεται από νερό που η Γένεση το ονοµάζει άβυσσο. Ακόµη δεν έχει γίνει καµιά διαµόρφωση, γι αυτό και η γη είναι ακατασκεύαστη. Ούτε φως ούτε ήλιος υπάρχει στον ουρανό. Γι αυτό υπάρχει και σκοτάδι. Κατά συνέπεια στο σκοτάδι δεν κρύβεται καµιά αρχέγονη και µεταφυσική αρχή του κακού και της καταστροφής. Αν έλθει λοιπόν το φως δεν θα υπάρχει κανένα σκοτάδι. Είναι πολύ χαρακτηριστική αυτή η εξήγηση, γιατί δείχνει πως το σύµπαν και η γη λευτερώνονται από δαιµονικές και σκοτεινές αρχές επειδή κυριαρχεί µόνο ο Θεός, που είναι πρόσωπο και λόγος, η εξήγηση πρέπει να είναι µόνο επιστηµονική 18. Το κακό δεν έχει «ουσία»-είναι «ανούσιο» κατά τον αγ.ιωάννη το αµασκηνό. Το κακό είναι ένα κενό ανυπαρξίας αλλά ένα κενό που υπάρχει, που καταπίνει και καταβροχθίζει υπάρξεις. Το κακό είναι αδύναµο ποτέ δεν δηµιουργεί αλλά η καταστροφική του ενέργεια είναι τεράστια. Το κακό ποτέ δεν ανεβάζει προς τα επάνω πάντοτε κατεβάζει προς τα κάτω. Αλλά αυτή η εξαθλίωση της υπάρξεως που αυτό προκαλεί είναι τροµακτική. Και η σηµασία του κακού είναι µια ριζική αντίθεση κατά του Θεού, µια επανάσταση, µια παρακοή, µια αντίσταση. Και η µοναδική πηγή του κακού, µε τη στενή σηµασία του όρου, είναι η αµαρτία, η αντίθεση προς τον θεό και η τραγική αποµάκρυνση από Αυτόν. Το κακό, κατά κυριολεξία, υπάρχει µέσα µόνο στα πρόσωπα η τα δηµιουργήµατα τους και στα έργα τους. Το φυσικό και κοσµικό κακό επίσης προέρχεται από αυτές τις προσωπικές πράξεις. Και γι αυτό το κακό µπορεί να έχει δύναµη, µπορεί είναι δραστήριο. Γιατί το κακό είναι µια διεστραµµένη προσωπική δραστηριότητα. Αλλ αυτή η δραστηριότητα αναπόφευκτα επεκτείνεται στο απρόσωπο. Το κακό µας φανερώνεται µέσα στον κόσµο κατ αρχήν µε τη µορφή του πόνου και της λύπης. Ο κόσµος είναι άδειος, κρύος, αδιάφορος. Είναι µια έρηµος που δεν ανταποκρίνεται. Όλοι υποφέρουµε εξ αιτίας του κακού. Το κακό, διεσπαρµένο παντού µέσα στον κόσµο, µας κάνει να υποφέρουµε. Και η συνειδητοποίηση αυτού του καθολικού πόνου µας φέρνει κάποτε στο χείλος της απελπισίας. Σύµφωνα µε τον Γρηγόριο Θεολόγο το δένδρο της γνώσεως δεν είχε καθ αυτό τίποτε το κακό, ούτε η απαγόρευση της βρώσης του καρπού του θεσµοθετήθηκε µε φθόνο από το Θεό. Αντίθετα, το δένδρο αυτό του παραδείσου ήταν καλό, εφ όσον δοκιµαζόταν σε εύθετο χρόνο, γιατί σήµαινε την πλήρη θεωρία και ένωση µε τον 18 ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Επιστήµη, φιλοσοφία και θεολογία στην Εξαήµερο του Μ. Βασιλείου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη,

14 Θεό. Η προσέγγιση και η απόλαυση του εναπόκειντο σε όσους θα κατόρθωναν την τελείωσή τους µε τη θετική άσκηση του αυτεξουσίου, ενώ απαγορεύονταν για τους αδόκιµους και ατελείς 19. Η ανθρώπινη ύπαρξη, όταν χωρίζεται από το Θεό καταλαµβάνεται από ταραχή, χάνει τον ειρµό της, αποσυντίθεται. Η ίδια η δοµή του ανθρώπου χάνει την σταθερότητα της. Η ενότητα της ψυχής και του σώµατος γίνεται επισφαλής. Η ψυχή χάνει τη ζωτική της δύναµη, δεν είναι πια ικανή να ζωογονήσει το σώµα. Το σώµα µεταβάλλεται σε τάφο ή φυλακή της ψυχής. Και η προπατορική αµαρτία δεν ήταν απλώς µια εσφαλµένη εκλογή, δεν ήταν απλώς µια εκλογή της εσφαλµένης κατευθύνσεως, αλλ ήταν µάλλον µια άρνηση να ανέβει ο άνθρωπος προς το Θεό, µια λιποταξία από την υπηρεσία του Θεού. Στην πραγµατικότητα, η εκλογή ως εκλογή δεν ήταν καθόλου δυνατή για τον πρώτο αµαρτωλό, γιατί το κακό δεν υπήρχε ακόµη ως πιθανή δυνατότητα. Αν, όµως, το κακό ήταν µια εκλογή, δεν ήταν µια εκλογή ανάµεσα στο καλό και στο κακό, αλλά µόνο µια εκλογή ανάµεσα στο Θεό και στον εαυτό του, ανάµεσα υπηρεσίας (στο Θεό) και ραθυµίας. Και µ αυτήν ακριβώς την έννοια ο αγ.αθανάσιος ερµήνευσε την πτώση και την προπατορική αµαρτία στο έργο του Contra Gentes. Η κλήση του πρώτου ανθρώπου, έµφυτη µέσα στην ίδια τη φύση του, ήταν να αγαπά το Θεό µε υϊική αφοσίωση και να τον υπηρετεί µέσα στον κόσµο, του οποίου ο άνθρωπος είχε ορισθεί να είναι προφήτης, ιερέας και βασιλιάς. Αυτή ήταν µια πρόσκληση(που απευθύνονταν) από την πατρική αγάπη του Θεού προς την υϊική αγάπη του ανθρώπου. Χωρίς αµφιβολία το να ακολουθήσει ο άνθρωπος το Θεό σήµαινε το να παραδώσει ολοκληρωτικά τον εαυτό του στα χέρια του Θεού. Αυτό δεν ήταν ακόµα θυσία. Ο αθώος άνθρωπος δεν είχε τίποτα να θυσιάσει, γιατί κάθε τι που είχε ερχόταν από τη Χάρη του Θεού. Εδώ υπάρχει κάτι βαθύτερο από µια φιλήδονη προσκόλληση στον κόσµο. Ήταν µάλλον µια τραγωδία µιας αγάπης που πήρε κακή κατεύθυνση 20. Ο Θεός δεν πρόσταξε τον θάνατο προκαταβολικά, επισηµαίνει ο Παλαµάς, αλλά δυνητικά τον προκατήγγειλε στους ανθρώπους, ώστε να δεχθούν τη συµβουλή του και να αποφύγουν τον θάνατο ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ Γεωργίου, ηµιουργία και απολύτρωση, µτφρ. Παναγιώτου Πάλλη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

15 Για την Καινή ιαθήκη, δηµιουργώντας τον κόσµο και τον Άνθρωπο µε τον Λόγο Του, ο Θεός κάλεσε τα µη όντα ως όντα και ζωοποίησε τους νεκρούς. Ο Λόγος Του έγινε Άνθρωπος και αυτός είναι ο Χριστός Ιησούς. Όλα υπάρχουν χάρη σε Εκείνον και για Εκείνον. Έτσι, «η διδασκαλία της ηµιουργίας βρίσκει την τελείωσή της σε µια ενατένιση του Υιού του Θεού, µε την οποία τον βλέπει κανείς ως τον τεχνίτη, το πρότυπο και το τέλος κάθε πράγµατος» (Leon-Dufour,1980,στήλη 247). Όπως ο Αδάµ για τη γένεση είναι η κορωνίδα (η κεφαλή, ο αρχηγός) της ηµιουργίας, έτσι και ο νέος Αδάµ, ο Χριστός, είναι η κεφαλή της ανακαινισµένης- µετά την πτώση- ηµιουργίας, του Σώµατός Του, δηλαδή της Εκκλησίας. Η τελευταία αποτελεί το σώµα Του, έτσι όπως η ηµιουργία πλάστηκε για να γίνει τελικά σώµα του πρώτου Αδάµ, της Ανθρωπότητας, για να ενσωµατωθεί στον Αδάµ. Γιατί ο παλαιός Αδάµ και η «ηµιουργία» στην Παλαιά ιαθήκη είναι «τύπος (προτύπωση)» του «νέου Αδάµ» (του Χριστού) και της «νέας ηµιουργίας»(του Σώµατός του, της Εκκλησίας) στην Καινή ιαθήκη. Στην ελληνοπατερική προοπτική της κτιστότητας των δηµιουργηµάτων, η πτώση και η Σωτηρία της ανθρωπότητας (και του κόσµου) µέσα στον Αδάµ δεν αφορούν ηθικές καταστάσεις αλλά κυριολεκτικά οντολογικές καταστάσεις. Η Ανάσταση του Χριστού δείχνει πως τον τελευταίο λόγο στην Ιστορία δεν τον έχει η πτώση, η παραµονή στη φθορά (θάνατος) και ο οντολογικός αφανισµός της ηµιουργίας (ανυπαρξία), αλλά η Σωτηρία και η οντολογική αποκατάσταση µέσα από την ελεύθερη αγάπη του Αναστηµένου, και η εσχατολογική ανακεφαλαίωση της στον Χριστό µέσα στη Βασιλεία του Θεού. Εφόσον η «πτώση» αφορά τον τρόπο ύπαρξης που είναι σύµφωνος µε την κλήση και σχετίζεται µε τις υπαρκτικές πραγµατικότητες «εικόνα» και «Αδάµ» που προαναφέραµε, η πτώση είναι ουσιαστικά παρακοή κλήσης και υπαρκτική αστοχία. Με τη πτώση, η «εικόνα» (εσχατολογική πραγµατικότητα) διαστρέφεται σε «είδωλο» και ο «Αδάµ» (περιληπτική, δηλαδή «καθ ολική» πραγµατικότητα ) σε «άτοµο». Γιατί η πτώση άπτεται της οντολογικής ελευθερίας στην οποία παραπέµπει η λέξη «εικόνα», καθώς και της προσωπικής Υπόστασης, στην οποία παραπέµπει η λέξη «Αδάµ» 22. Για την εκκλησιαστική ανθρωπολογία η διάκριση των φύλων δεν υπηρετεί ούτε απλώς τη φυσική σκοπιµότητα τής διαιώνισης του είδους, ούτε µόνο µια διαστολή κοινωνικών ρόλων διαστολή που επιτρέπει τη σύσταση του «κυττάρου» της κοινωνικής ζωής που είναι η οικογένεια. Πριν από κάθε τι άλλο, η διάκριση των 22 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ

16 φύλων στον άνθρωπο και η ερωτική έλξη των ετερόφυλων υπάρξεων οδηγεί στο «φυσικό» της τέλος και σκοπό την εναποτεθειµένη στη φύση καθολική ερωτική φορά: Υ π η ρ ε τ ε ί τον εικονισµό στη φύση του τριαδικού τρόπου τής ζωής την προσωπική αλληλοπεριχώρηση της ζωής µέσα στα όρια της κτιστής φύσης σκοπεύει τελικά στην εκθεωτική του ανθρώπου ένωση µε τον Θεό 23. Στην πτώση δεν έχουµε υπέρβαση ορίων ελευθερίας του Ανθρώπου, δηλαδή απαράδεκτη διεκδίκηση απόλυτης ελευθερίας του, της επιθυµίας του για απολυτότητα ελευθερίας. Από «εικονική» και εξωκτισιακή, αυτή η ελευθερία έγινε- και γίνεται, γιατί η πτώση αφορά προσωπικά όλους µας, εδώ και τώρα- «ειδωλική» και ενδοκτισιακή (στην πτώση). Αυτό σηµαίνει πως η ελευθερία στην απολυτότητά της πρέπει να σωθεί (στον Χριστό) απεγκλωβισµένη από τον εαυτό της, σε µια κίνηση στροφής από τον εαυτό µας προς τους άλλους (και καταρχήν τον όντως Άλλο). Η ελευθερία του «εαυτού» µας καλείται- εδώ και τώρα- να ταυτιστεί µε την αγάπη των «άλλων» ως «άλλων» (και όχι σαν αναπαραγωγή) του «εαυτού» µας), στη βάση του «όντως Άλλου» (του Θεού εν Χριστώ), η ετερότητα του οποίου είναι όντως προσωπική (εν Πνεύµατι). Η ταύτιση ελευθερίας και αγάπης προς τον άλλο µε τους όρους που προαναφέρθηκαν, δηλαδή την αγιοπνευµατική κατάφαση µιας αµοιβαίας ετερότητας µέσα από την ελεύθερη κοινωνία, στοιχειοθετεί την κλήση χάρης στον καθένα µας 24. Γ ια την εκκλησιαστική ερµηνευτική το φίδι είναι η έκφραση της παρεµβολής του διαβόλου που αποτελεί προσωπική ύπαρξη, πνευµατική, όµοια µε τους αγγέλους του Θεού τα λειτουργικά πνεύµατα πού δηµιούργησε ο Θεός πριν από τον κόσµο ύπαρξη ωστόσο επαναστατηµένη ο διάβολος, αποκλεισµένη από τη ζωή, αυτοκαταδικασµένη να διαιωνίζει το θάνατο που πρώτος αυτός ελεύθερα τον επέλεξε 25. Γ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η Χριστιανική διδασκαλία δεν είναι ούτε επιστηµονική ούτε αντιεπιστηµονική, για τη δηµιουργία του κόσµου. Πηγάζει από την Αγία Γραφή και συµπυκνώνεται στο πρώτο άρθρο του συµβολαίου της πίστεως: Στο Πιστεύω παραδεχόµαστε έναν 23 ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

17 Θεό ηµιουργό κόσµου. Ο Μ. Αθανάσιος βεβαιώνει ότι ο πατήρ δι Υιού εν Αγίω πνεύµατι (=δηµιουργεί) τα πάντα. Αναλυτική, αλλά όχι επιστηµονική, χωρίς να είναι αντιεπιστηµονική, παρουσίαση του θέµατος γίνεται στο πρώτο κεφάλαιο της Γένεσης(1,1-31) και µάλιστα στον α στίχο: Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γήν Σχολιάζοντας αυτή τη φράση παρατηρούµε: Α)Η δηµιουργία έγινε Εν αρχή, δηλαδή εν χρόνω Β)Από την ηµέρα εκείνη υπολογίζεται ο χρόνος Γ)Ο κόσµος έχει αρχή, άρα και τέλος( αρχή αιτιότητας) ) Ο Θεός δηµιουργεί τον κόσµο εκ του µηδενός δηλαδή χωρίς να προϋπάρχει ύλη. Για το πώς ο Θεός δηµιούργησε τον κόσµο απάντηση δίνεται µε το ρήµα είπεν που έχει την έννοια του αποφάσισε µε ελεύθερη βούληση από αγάπη Ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής γράφει: πάντα δι αυτού (του λόγου του Θεού) εγένετο και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν ο γέγονεν (Ιωαν. 1-3). Ο Απ. Παύλος ενισχύει αυτήν την άποψη λέγοντας: Πάς οίκος κατασκευάζεται υπο τινός, όδε τα πάντα κατασκευάσας ο Θεός (Εδρ. 3,4). Από τα ζεύγη των ρηµάτων της διήγησης της Γένεσης φαίνεται ότι δε µεσολάβησε τίποτε ανάµεσα στην απόφαση και τη δηµιουργία του κόσµου: Γεννηθήτου - εγένετο, Συναχθήτουεγένετο, Βλαστησάτου - εξήνεγκεν. Αιτία της δηµιουργίας του κόσµου είναι η ελευθερία και η αγάπη του Θεού, για να συµµετάσχουν τα δηµιουργήµατα του στην µακαριότητα του. Η δηµιουργία του κόσµου έγινε διαδοχικά σε έξι µέρες, οι οποίες είναι φάσεις που αντιστοιχούν σε µεγάλα χρονικά διαστήµατα. Υπάρχει αντιστοιχία δηµιουργικών ηµερών της Αγίας Γραφής και γεολογικών αιώνων της επιστήµης. Αντιστοιχία των «ηµερών» της δηµιουργίας µε τους γεωλογικούς αιώνες της επιστήµης: 1 η ηµέρα της δηµιουργίας= Κοσµικός και Αζωικός κόσµος 2 η ηµέρα της δηµιουργίας= Αρχαιοζωικός αιώνας, 3 η ηµέρα της δηµιουργίας= Ηωζωικός αιώνας, 4 η ηµέρα της δηµιουργίας= Παλαιοζωικός αιώνας, 5 η ηµέρα της δηµιουργίας= Μεσοζωικός αιώνας, 6 η ηµέρα της δηµιουργίας= Καινοζωικός αιώνας, Ο Καινοζωικός αιώνας άρχισε πριν από 60 εκατοµ. Έτη και υποδιαιρείται στην Τριτογενή Περίοδο και στην Τεταρτογενή Περίοδο. Η έβδοµη ηµέρα της δηµιουργίας την οποία διανύουµε, αντιστοιχεί µε την Τεταρτογενή Περίοδο του Καινοζωικού αιώνα. Η Αγ. Γραφή µιλάει για εξέλιξη από τα ατελή και απλά στα τελειότερα και σύνθετα. Η ζωή αρχίζει από το νερό και φτάνουµε στα θηλαστικά και τον άνθρωπο. Αυτό δέχεται και η βιολογία. Η απόδειξη της αγάπης του Θεού για τα 17

18 δηµιουργήµατά του είναι η συντήρηση (µε φυσικούς νόµους) και η κυβέρνησή του. Αυτό λέγεται Θεία Πρόνοια η οποία σε έκτακτες περιπτώσεις φανερώνεται µε θαύµατα οπότε παύουν να ενεργούν οι φυσικοί νόµοι µε επέµβαση του παντοδύναµου θελήµατος του Θεού για χάρη του ανθρώπου. Από ορθόδοξη άποψη είναι απαράδεκτη η διδασκαλία του Deismus (θεισµός) σύµφωνα µε την οποία ο δηµιουργός Θεός δεν επεµβαίνει στην δηµιουργία του. Ο Χριστός στην επί του Όρους οµιλία του παρουσιάζει τη Θεία Πρόνοια που φροντίζει για τα δηµιουργήµατά της (Μτθ. 6,25-34,10,30). ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ : Η µητρότητα συνδέεται µε τον πόνο και εµφανίζεται η εξάρτηση της γυναίκας από το άνδρα. Ο άνδρας µε κόπο και ιδρώτα βγάζει το ψωµί του και το περιβάλλον θα είναι εχθρικό προς αυτόν. ιακοπή σχέσης µε τον Θεό (πνευµατικός θάνατος). Σύγκρουση του ανθρώπου µε τον συνάνθρωπο (κοινωνικό κακό). ιαστροφή της ανθρώπινης σχέσης µε το φυσικό περιβάλλον που γίνεται εχθρικό. Το κακό διαπερνά όλες τις δοµές της κοινωνίας µε αποτέλεσµα: 1) Τη διαφθορά των ανθρωπίνων συνειδήσεων από την εκµετάλλευση, τους πολέµους, τις ανοµίες και άλλα κακά. 2) τη διάλυση σωστών θεσµών (οικογένεια, εκπαίδευση, νόµοι) από διεφθαρµένα πρόσωπα. 18

19 Βιβλιογραφία Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ ΑΓΟΥΡΙ Η Σάββα, Μύθος-Ιστορία-Θεολογία. Ανάλυση περικοπών από τα κεφ της Γενέσεως, εκδ. Άρτος Ζωής, Αθήνα ΓΑΛΑΝΗ Ιωάννη, Άνθρωπος και Κτίση στη Βιβλική Παράδοση, Θεσσαλονίκη: Πουρνάρας, ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, «Ο κόσµος και ο άνθρωπος. Μετα-οικολογικές πτυχές στη θεολογία του αγίου Γρηγορίου Παλαµά», Σύναξη 53/1995, σσ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, «Σχόλια στο πρόβληµα του κακού», ιάβαση 14/1998, σσ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Το αίνιγµα του κακού, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα ΖΗΖΙΟΥΛΑ Ιωάννου, «Από το προσωπείον εις το πρόσωπον. Η συµβολή της πατερικής θεολογίας εις την έννοιαν του προσώπου», Χαριστήρια εις τιµήν του Μητροπολίτου Χαλκηδόνος Μελίτωνος, εκδ. Πατριαρχικού Ιδρύµατος Παρερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη ΖΗΖΙΟΥΛΑ Ιωάννου, «Χριστολογία και ύπαρξη. Η διαλεκτική κτιστού-ακτίστου και το δόγµα της Χαλκηδόνος», Σύναξη 2/1982, σσ ΖΗΖΙΟΥΛΑ Ιωάννου, Η κτίση ως ευχαριστία, µτφρ. Ελένη Γκανούρη, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα ΚΑΡΑΒΙ ΟΠΟΥΛΟΥ Ιωάννου, Η αµαρτία κατά τον Απόστολον Παύλον, Θεσσαλονίκη, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Μιλτιάδη, Παλαιά ιαθήκη, Αποκρυπτογραφώντας την πανανθρώπινη κληρονοµιά, εκδ. Αρµός, Αθήνα ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Το πρόβληµα του κακού. οκίµιο πατερικής θεολογίας, Θεσσαλονίκη (επανέκδοση από τις εκδ. Πουρναρά). ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, «Κόσµος και άνθρωπος», Προβληµατισµοί 4, εκδ. ΧΦΕ Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1978, σσ ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Επιστήµη, φιλοσοφία και θεολογία στην Εξαήµερο του Μ. Βασιλείου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, ΝΕΛΛΑ Παναγιώτη, Ζώον θεούµενον. Προοπτικές για µία ορθόδοξη κατανόηση του ανθρώπου, εκδ. Εποπτεία, Αθήνα ΡΩΜΑΝΙ ΟΥ Ιωάννου, Το προπατορικόν αµάρτηµα, εκδ. όµος, Αθήνα ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ Γεωργίου, ηµιουργία και απολύτρωση, µτφρ. Παναγιώτου Πάλλη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΣ-ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, Φύλο και Θρησκεία. Η θέση της Γυναίκας στην Εκκλησία, Αθήνα: Εκδόσεις Ίνδικτος,

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) Η Εκκλησία, στην οποία είναι ο χώρος που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα, περιλαμβάνεται στη θεϊκή κυριαρχία πάνω στο χρόνο. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Μια προσεγγιση αναφορικα με τη ψυχη.

Μια προσεγγιση αναφορικα με τη ψυχη. Κληρικολαικη Συνελευση Ιουλιος 2015 Ιερα Μητροπολη Τοροντο και παντος Καναδα Θεμα: εστω δε ο λογος υμων ναι ναι και ου ου (Ματθ. 5. 37) Μια προσεγγιση αναφορικα με τη ψυχη. Ομιλητης: Αρχιμ. Δημητριος Αντωνοπουλος

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α. ΒΑΣΙΚΟΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Αυτό που κυρίως προσπαθούμε να μείνει στα παιδιά ως στοιχείο κατήχησης) Να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά πως ο Θεός Πατέρας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εξομολόγηση Η ιερή εξομολόγηση ήταν πράξη γνωστή στήν Παλαιά Διαθήκη (Λευϊτ. ε' 5-6. Άριθ. ε' 5-7. Παροιμ. κη' 13). Γι' αυτό και οι άνθρωποι προσέρχονταν

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΜΟΣ: ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΔΕΜ

ΓΑΜΟΣ: ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΔΕΜ Μελέτη 9: Για το Σάββατο 2 Μαρτίου ΓΑΜΟΣ: ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΔΕΜ ΕΔΑΦΙΟ ΜΝΗΜΗΣ: «Και είπε Κύριος ο Θεός, Δεν είναι καλόν να ήναι ο άνθρωπος µόνος, θέλω κάµει εις αυτόν βοηθόν όµοιον µε αυτόν.» Γένεσις 2/β

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ Μελέτη 3: Για το Σάββατο 19 Ιανουαρίου Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΕΔΆΦΙΟ ΜΝΉΜΗΣ: «Και είχε συντετελεσµένα ο Θεός εν τη ηµέρα τη εβδόµη τα έργα αυτού, τα οποία έκαµε, και ανεπαύθη την ηµέραν την εβδόµην

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου Μακρυνίτσα 2007 Ύµνος της οµάδας της «όξας» Τα «Ωσαννά» βουβαθήκαν Προδωµένος στο Σταυρό Βασιλεύς τώρα της όξης Μ ένα στέµµα ακάνθινο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Μανουσάκη, Ιούνιος 2014

Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Μανουσάκη, Ιούνιος 2014 1 Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Μανουσάκη, Ιούνιος 2014 «Δεῦτε, λαοί, τήν τρισυπόστατον Θεότητα προσκυνήσωμεν, Υἱόν ἐν τῷ Πατρί σύν Ἁγίῳ Πνεύματι Πατήρ γάρ ἀχρόνως ἐγέννησεν Υἱόν συναΐδιον καί σύνθρονον, καί

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους.

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους. ΛΟΓΟΣ ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΡΚΟΥ ΕΦΕΣΟΥ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΗΣ, ΔΗΛΑΔΗ ΤΟ ''ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ, ΥΙΕ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ'' Ο Άγιος Μάρκος, ως μοναχός πρωτίστως αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΟΣ 50όν 4 Αυγούστου 2002 ΑΡΙΘ.ΦΥΛ.31(2566)

ΕΤΟΣ 50όν 4 Αυγούστου 2002 ΑΡΙΘ.ΦΥΛ.31(2566) ΕΤΟΣ 50όν 4 Αυγούστου 2002 ΑΡΙΘ.ΦΥΛ.31(2566) ΕΝΑ ΣΗΜΕΙΟ ΚΙ ΕΝΑ ΘΑΥΜΑ «Προσέφεραν αύτω παραλυτικόν» Ένα σηµείο κι ένα θαύµα έκανε σήµερα ό Κύριος µας στο Ευαγγέλιο, σηµειώνει ο αοίδιµος µητροπολίτης Κοζάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ. εκκλησιαστικού ήθους στη σύγχρονη εποχή»

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ. εκκλησιαστικού ήθους στη σύγχρονη εποχή» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΑΛΤΑΜΠΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ «Μελέτη περί εκκοσµίκευσης και θρησκειοποίησης του εκκλησιαστικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 29 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 37 2. Σχέση με επιείκεια... 40 3. Σχέση με ηθική... 42 ΠΗΓΕΣ - ΙΣΧΥΣ - ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργίες...με θέμα το 2015

Δημιουργίες...με θέμα το 2015 Φτερό παγωνιού: σύμβολο της αθανασίας και της ανανέωσης... σύμβολο της ανάστασης. Δημιουργίες Σχεδιασμός: 1 105 105M 111K 111M 112 112Θ 119K 119P 103 103P Μενταγιόν Τα κοσμήματα διατίθενται σε ασήμι 925

Διαβάστε περισσότερα

Έχασε την υπόθεση στο δικαστήριο διαζυγίων για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων της εκκλησίας του ο αυτοαποκαλούμενος "Αντίχριστος".

Έχασε την υπόθεση στο δικαστήριο διαζυγίων για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων της εκκλησίας του ο αυτοαποκαλούμενος Αντίχριστος. Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2009 Ο «Αντίχριστος» έχασε το δικαστήριο από την πρώην σύζυγό του... Έχασε την υπόθεση στο δικαστήριο διαζυγίων για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων της εκκλησίας του ο αυτοαποκαλούμενος

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

11. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

11. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ 6 Ιουνίου 12 Ιουνίου Σάββατο απόγευμα 11. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ Εδάφιο μνήμης: «Και θέλουσιν ελθεί από ανατολών και δυσμών, και από βορρά και νότου, και θέλουσι καθίσει εν τη βασιλεία του Θεού.» Λουκά 13/ιγ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΦΥΡΗΛΑΤΕΙ ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΦΥΡΗΛΑΤΕΙ ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΦΥΡΗΛΑΤΕΙ ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 1. Το βιβλίο αναµφίβολα αποτελεί αστείρευτη πηγή γνώσης. Είναι ο κινητήριος µοχλός στη διαδικασία της εκπαίδευσης µέσα στο σχολικό χώρο. Τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

του Οίκου Προσευχής Διδασκαλία για την διακονία

του Οίκου Προσευχής Διδασκαλία για την διακονία Από Γιώργο Μαρκάκη, Ποιμένα Χριστιανικού Οίκου Προσευχής «Κέντρο Σαλόμ», Αθήνα 02.2012 Σελ. 1 Ο αδελφός Νίκος έλαβε τον κάτωθι λόγο από τον Κύριο: «Λέγω στην Εκκλησία αυτή την ώρα: μείνετε πιστοί και μήν

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιβλίο του Μόρμον ως προσωπικός οδηγός

Το Βιβλίο του Μόρμον ως προσωπικός οδηγός Μήνυμα της Πρώτης Προεδρίας, Σεπτέμβριος 2010 Από τον Πρόεδρο Χένρυ Άιρινγκ Πρώτο Σύμβουλο στην Πρώτη Προεδρία Το Βιβλίο του Μόρμον ως προσωπικός οδηγός Όλοι μας, όταν νιώθουμε αυξημένη πνευματικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΘΕΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΠΑΛΑΜΑ

Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΘΕΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΠΑΛΑΜΑ Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΘΕΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΠΑΛΑΜΑ Ο άνθρωπος είναι ένα γνωστικό ον. Η γνώση καθορίζει, μεταξύ άλλων, όλους τους ανθρώπους. Όλοι οι άνθρωποι, λέει ο Αριστοτέλης, έχουν εκ φύσεως

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ορθοδοξία ως Θεραπεία

Η Ορθοδοξία ως Θεραπεία Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας Ψυχοθεραπευτικά και Αθεϊσμός Η Εκκλησία ως θεραπευτική επιστήμη Η Ορθοδοξία ως Θεραπεία π. Γ. Δ. Μεταλληνού Κοσμήτορα της Θεολ. Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αν θέλαμε

Διαβάστε περισσότερα

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1. Ο ποιητής ευχαριστεί το Θεό, γιατί του πρόσφερε το δώρο της ποίησης, αναγνωρίζοντας µάλιστα την ιδιαίτερη αξία που αυτή έχει στη ζωή του ( δεν

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το άγιο Βάπτισμα είναι το πρώτο Μυστήριο της Εκκλησίας, διά του οποίου ο άνθρωπος αναγεννάται στην αιώνια ζωή, γίνεται μέλος του σώματος του σταυρωμένου και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009 ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009 Τριάντα χρόνια ύστερα από την ίδρυσή της, το 1979, η Χριστιανική Ένωση Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι κατάρα. Πιάστε δουλειά.

Οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι κατάρα. Πιάστε δουλειά. Οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι κατάρα. Πιάστε δουλειά. illbehonest.com/greek Tim Conway Αδέλφια, λέει πιάστε δουλειά Αδέλφια, αυτό είναι που μας λέει εδώ. Κοίταξε το επόμενο πράγμα που είναι στο εδάφιο 28

Διαβάστε περισσότερα