ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΑΛΤΑΜΠΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ «ιηγήσεις της Γένεσης για τη δηµιουργία (Γεν. 1, 1-2,25) και την πτώση (Γεν. 3,1-24)» Ποιες βασικές θεολογικές απόψεις για τον άνθρωπο προκύπτουν από τα παραπάνω κείµενα; Ποια είναι η σχέση ανθρώπου και κτίσεως σύµφωνα µε τις συγκεκριµένες διηγήσεις της Π..; Ποιες είναι οι συνέπειες της πτώσης για τη σχέση ανθρώπου-θεού και τη σχέση ανδρός-γυναικός, όπως αυτές αναδύονται από τα κείµενα; Πώς ερµηνεύονται τα βιβλικά δεδοµένα περί δηµιουργίας και πτώσεως του ανθρώπου από την Ορθόδοξη θεολογία και παράδοση; ΕΑΠ, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

2 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το πρώτο στοιχείο για τη µελέτη του Ανθρώπου και της Ιστορίας από κάθε θεολογική προσέγγιση βιβλικής προέλευσης και προοπτικής αποτελεί η αφήγηση της δηµιουργίας των απάντων από τον θεό και των απαρχών της ανθρώπινης ιστορίας πτώση και Σωτηρίας- όπως προκύπτει από την ανάγνωση των πρώτων κεφαλαίων της Γενέσεως. Η χριστιανική ανθρωπολογία σε αντιδιαστολή βέβαια προς την εβραϊκή- µελετά αυτά τα βιβλικά κεφάλαια για τη ηµιουργία του Κόσµου και του Ανθρώπου και τις απαρχές της Ιστορίας τους µέσα από το πρίσµα της ανακαίνισης της ηµιουργίας (στην Ανάσταση του Χριστού) και του «τέλους» της «Ιστορίας της Σωτηρίας» (στη Βασιλεία του Θεού) µέσα από το πρίσµα της «καινής κτίσης» και στο πλαίσιο της διευρυµένης «Ιστορίας της Σωτηρίας», αυτής που δείχνει προφητικά προς τον αναστηµένο Χριστό και την εσχατολογική Βασιλεία του Θεού εν Χριστώ. Η αρχαιότερη από τις δύο συµπληρωµατικές βιβλικές αφηγήσεις της ηµιουργίας των απάντων που συνιστούν το ξεκίνηµα της Γενέσεως (Γεν.2,4-25) «αναφέρεται κυρίως στη δηµιουργία του πρώτου ανθρώπινου ζεύγους και του πλαισίου όπου πρέπει να ζήσει. Η εικόνα της άλλης- νεότερης-βιβλικής διήγησης της ηµιουργίας είναι µεγαλειωδέστερη. Στην αρχή ο Θεός ανασύρει το σύµπαν (ουρανό και γη) από το αρχέγονο χάος, έπειτα φροντίζει για να εµφανιστεί εκεί και µε τάξη (κανονικό ρυθµό κίνησης, διάκριση των βασιλείων, νόµους αναπαραγωγής) καθετί που οµορφαίνει την πλάση. Όλα αυτά τα έργα του γίνονται µόνο και µόνο µε τον δηµιουργικό του λόγο. Το έργο του αποκορυφώνεται µε τη δηµιουργία του Ανθρώπου, «ο οποίος θα είναι κατ εικόνα και καθ οµοίωσιν του Θεού, και που πρέπει να είναι γόνιµος και να κυριαρχεί στο σύµπαν» (Leon-Dufour,1980,στήλη 244).Ύστερα αναπαύεται 1. Η Γένεση δεν συνιστά ούτε κοσµολογία ούτε παλαιοντολογία αλλ αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο της οικονοµίας του Θεού για τη δηµιουργία και σωτηρία της κτίσεως-ο άνθρωπος λαµβάνεται από το σώµα της γής και πλάθεται µε την ιδιαίτερη ενέργεια του Θεού. Ο Θεός «εποίησεν» απλώς ή ο Θεός «είπεν και εγένετο» είναι οι εκφράσεις µε τις οποίες η βιβλική διήγηση περιγράφει την κτίση του σύµπαντος γενικά. Στην περίπτωση όµως της πλάσης του ανθρώπου ο Θεός προσφέρει την 1 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ

3 εικόνα της δικής του ύπαρξης. Η βιβλική ιστόρηση της κατ εικόνα Θεού δηµιουργίας του ανθρώπου συµπληρώνεται µε το εµφύσηµα της θείας πνοής στον άνθρωπο 2. Στο πρώτο κεφάλαιο της Γένεσης βλέπουµε µια κοσµογονία πολύ διαφορετική από τις άλλες ειδωλολατρικές και µυθικές κοσµογονίες. Το ίδιο µυθική είναι και η κοσµογονία της Γένεσης, αλλά δεν είναι ειδωλολατρική. Με άλλα λόγια για πρώτη φορά βλέπουµε η διήγηση της βιβλικής κοσµογονίας να µη βάζει στην πρώτη γραµµή το «πως» της δηµιουργίας, αλλά το «ποιος» δηµιούργησε τον κόσµο 3. Αφού δηµιούργησε τον κόσµο, δεν έπαυσε διά των ακτίστων ενεργειών του να συνέχει και να διασώζει, να βελτιώνει και να χειραγωγεί, να διορθώνει και να επαναφέρει, συνδέοντας τα όντα µε τον εαυτό του αλλά και το καθένα µε όλα τα άλλα. Παρ όλη τη φυσική ετερότητα κτιστού και ακτίστου δεν υπάρχει αγεφύρωτο χάσµα επικοινωνίας ανάµεσά τους. Ο Θεός κτίζει τον άνθρωπο, όταν έχει ήδη συµπληρωθεί ο κύκλος της δηµιουργίας των νοερών και αισθητών όντων. Ο Θεός προχώρησε πάντως ελεύθερα στη δηµιουργία, χωρίς να προκαθορίζει θετικά η αρνητικά την τρεπτή φορά των κτιστών. Η ανάδυση των όντων εκ µη όντων ενέχει τη δυνατότητα της τελείωσης η της διάλυσης και ανυπαρξίας τους, ως φυσικών εθελούσιων όµως αποτελεσµάτων της κτιστότητας τους 4. Β. ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Ποιες βασικές θεολογικές απόψεις για τον άνθρωπο προκύπτουν από τα παραπάνω κείµενα; Παρ όλη την ειδική φροντίδα του Θεού στη ηµιουργία του Ανθρώπου, ο Άνθρωπος-όπως και ο κόσµος- είναι δηµιούργηµα του Θεού. Ο Άνθρωπος ανήκει στη κατηγορία των «δηµιουργηµάτων». Σε αυτόν ακριβώς τον χωµάτινο Άνθρωποκαι όχι σε κάποιον άλλο- ο Θεός φύσηξε επάνω του πνοή ζωής(γεν.2,7), τον έπλασε σαν «εικόνα»(αντίτυπο) Του(Γεν.1,26). Ο Άνθρωπος είναι µια παράδοξη πραγµατικότητα: δηµιούργηµα και συνάµα εικόνα του Θεού. Ο Άνθρωπος δεν αποτελεί άθροισµα και συνονθύλευµα ουσιών και στοιχείων (λ.χ. ψυχής και σώµατος), αλλά µοναδικό Πρόσωπο και προσωπική Υπόσταση ψυχής και σώµατος 2 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Επιστήµη, φιλοσοφία και θεολογία στην Εξαήµερο του Μ. Βασιλείου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

4 (ψυχικών, πνευµατικών, υλικών κ.λ.π. στοιχείων). Ο Άνθρωπος δεν συνιστά προσθετική πραγµατικότητα ( άθροισµα ψυχής και σώµατος) αλλά προσωπική Υπόσταση ( µοναδική ύπαρξη ψυχής και σώµατος, προσωπική ψυχοσωµατική πραγµατικότητα). Το σώµα και η ψυχή δεν υπάρχουν (ούτε και νοούνται) από µόνα τους, «έξω» και «πριν» από τα Πρόσωπα (Υποστάσεις) των ανθρώπων, δεν έχουν δική τους Υπόσταση («ίδια υπόσταση»), αλλά υπάρχουν µέσα από τα πρόσωπα (ενυπόσταση) των ανθρώπων ως προσωπικές (και όχι φυσικές ή υπερ-φυσικές ) πραγµατικότητες και διαστάσεις των Προσώπων. Η σχέση Ανθρώπου και ηµιουργίας είναι διαλεκτική αλλά µε τρόπο ασύµµετρο. Ο «κατ εικόνα» Άνθρωπος αποτελεί τον υπερβατικό «τόπο» όλης της ηµιουργίας, το σηµείο όπου η ηµιουργία ανοίγεται σε αυτό που ξεπερνά τη φθαρτότητά της: στη χάρη του Θεού. Η «εικόνα» του Θεού στον Άνθρωπο- χαρισµατική και όχι φυσική πραγµατικότητα, δηλαδή πραγµατικότητα που αναφέρεται στη χάρη του Θεού (κλήση) και όχι στη φύση του Ανθρώπου- είναι το σηµείο απ όπου η ηµιουργία µπορεί να ξεπεράσει τα κτιστά όριά της 5. ιαβάζουµε λοιπόν στο βιβλίο της Γένεσης ότι ο Θεός έπλασε τον κόσµο σέ έξι µέρες. Όλα όσα συγκροτούν τον κόσµο, τα δηµιούργησε ο Θεός µε µόνο το πρόσταγµα του λόγου του. Και την έκτη µέρα, την ίδια µέρα που ολοκλήρωσε τη δηµιουργία καλώντας στην ύπαρξη τα θηρία και τα κτήνη και τα ερπετά της γης, και αφού είδε ο Θεός το κάλλος της σύνολης κτίσης, προχώρησε στην πλάση του ανθρώπου. Με την εικονολογική της γλώσσα η βιβλική διήγηση επισηµαίνει µια ξεχωριστή ενέργεια του Θεού για τη δηµιουργία του ανθρώπου: εν είναι πια το δηµιουργικό πρόσταγµα, αλλά καταρχήν η έκφραση µιας απόφασης του Θεού. εν πρόκειται πια εδώ για ένα ακόµη από τα κτίσµατα πού συγκροτούν τον κόσµο, αλλά για ένα κτίσµα που η βούληση του Θεού το διαστέλλει από όλα τα άλλα, για να είναι αυτό εικόνα του Θεού µέσα στον κόσµο, δηλαδή άµεση φανέρωση, εµφάνιση, αντιπροσώπευση του Θεού. Γ ι ' αυτό και άρχει, ο άνθρωπος µέσα στη δηµιουργία, όχι µε την έννοια ενός προικισµένου επιστάτη ή επιβεβληµένου αφέντη, αλλά µε την έννοια του οδηγού πού κατευθύνει τη σύνολη κτίση στον τελικό της λόγο ή σκοπό. Κανένα άλλο κτίσµα στη βιβλική διήγηση δεν το «πλάθει» ο Θεός. Το υλικό για την πλάση του ανθρώπου δεν είναι άλλο από το χώµα της γης και αυτή η ιδιότητα του χοϊκού θα είναι και το όνοµα του πρώτου ανθρώπου: 'Αδάµ (=χοϊκός). Αλλά η χοϊκή 5 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ

5 ανθρώπινη φύση κατασκευάζεται µε µια ξεχωριστή θεία ενέργεια, «πλάθεται» από τον Θεό. Για να δεχθεί στη συνέχεια το εµφύσηµα της πνοής του Θεού και να αναδειχθεί ο άνθρωπος σε «ψυχή ζώσα». Ό άνθρωπος προικίστηκε από τον Θεό µε το χάρισµα να είναι πρόσωπο, προσωπικότητα, δηλαδή να υπάρχει µε τον ίδιο τρόπο που υπάρχει και ο Θεός. Ο Θεός είναι Θεός επειδή είναι Πρόσωπο, δηλαδή επειδή η Ύπαρξή του δεν εξαρτάται από τίποτα, ούτε και από τη Φύση ή Ουσία του. 'Ο ίδιος ως Πρόσωπο, δηλαδή ελεύθερα, συνιστά την Ουσία ή Φύση του. Υπάρχει, επειδή ελεύθερα θέλει να υπάρχει, και αυτή η θέληση πραγµατοποιείται ως αγάπη, ως τριαδική κοινωνία. Γ ι ' αυτό ο Θεός είναι αγάπη (1 Ίωαν. 4,16), το ίδιο το Είναι του είναι αγάπη. Και την ίδια αυτή δυνατότητα προσωπικής υπάρξεως αποτύπωσε ο Θεός στην ανθρώπινη φύση. Η ανθρώπινη φύση είναι κτιστή, δεδοµένη, δεν είναι ή προσωπική ελευθερία του ανθρώπου που συνιστά το είναι του, πού συγκροτεί την ουσία ή φύση του. Όµως αυτή η κτιστή φύση υπάρχει µόνο ως προσωπική υπόσταση ζωής, κάθε άνθρωπος είναι µια προσωπική ύπαρξη που µπορεί να υποστασιάσει τη ζωή ως αγάπη, δηλαδή ως ελευθερία από τους περιορισµούς της κτιστής του φύσης, ως ελευθερία από κάθε αναγκαιότητα όπως και ο άκτιστος Θεός 6. Στη βιβλική διήγηση για τη δηµιουργία του ανθρώπου, η αλήθεια της εικόνας του Θεού, που αποτυπώνεται στον άνθρωπο, ακολουθείται ή συµπληρώνεται από τη διάκριση των φύλων, τη διαφοροποίηση άνδρα και γυναίκας. Στη βιβλική εποµένως προοπτική η διάκριση των φύλων, ενώ έχει την καταβολή της στη φύση του ανθρώπου είναι έκφανση ή εκδήλωση της φύσης του δεν σκοπεύει καταρχήν στις ανάγκες και σκοπιµότητες της φύσης, αλλά σε εκείνη την ενότητα της φύσης που είναι καρπός ελευθερίας από τη φύση, καρπός αγάπης προσωπικής. Στο πρώτο κεφάλαιο τής Γένεσης (στ ), η προοπτική της αύξησης και του πολλαπλασιασµού των ανθρώπων εµφανίζεται ως αποτέλεσµα µιας ιδιαίτερης ευλογίας του Θεού (στ. 28), δηλαδή ειδικού χαρίσµατος που προσφέρεται στον άνθρωπο, και όχι ως δεδοµένη φυσική αναγκαιότητα, όπως στα ζώα 7. Ο άνθρωπος είναι ένας µικρόκοσµος, όπου συγκλίνουν και ανακεφαλαιώνονται τα πάντα. Άνθρωπος και κόσµος ως έργα του ίδιου τεχνίτη συνδέονται στενότατα. Η σχέση τους είναι αµοιβαία και ανάλογη ενώ ο κόσµος υπερβαίνει τον άνθρωπο κατά το µέγεθος, ο άνθρωπος ξεπερνά τον κόσµο κατά τη σύνεση, αφού κανένα άλλο αισθητό δηµιούργηµα δεν αξιώθηκε να λάβει νοερή ψυχή. 6 ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

6 Πάντως, η σχέση αυτή δεν είναι σχέση κυριαρχίας και υποδούλωσης, αλλά συνκοινωνίας και αλληλοµεθέξεως, αφού ο ένας εισχωρεί στο βάθος της ζωής του άλλου, φανερώνοντας έτσι την τέλεια αλληλοπεριχώρησή τους. Ο άνθρωπος δίχως τον κόσµο και ο κόσµος δίχως τον άνθρωπο δεν έχουν κανένα λόγο υπάρξεως Ποια είναι η σχέση ανθρώπου και κτίσεως σύµφωνα µε τις συγκεκριµένες διηγήσεις της Π..; ιαβάζουµε στο βιβλίο της Γένεσης ότι ο Θεός, αφού δηµιούργησε τον άνθρωπο, φύτεψε για χάρη του έναν παράδεισο, δηλαδή έναν πανέµορφο κήπο, στην Εδέµ, κι εκεί τον εγκατέστησε. Ό Θεός πρόσφερε στους πρωτόπλαστους ανθρώπους τη δυνατότητα της ζωής, της «όντως ζωής», της αφθαρσίας και αθανασίας, χαρίζοντάς τους τον κόσµο, την τροφή, ως γεγονός κοινωνίας µαζί Του 9. Ο Άνθρωπος πλάστηκε στο τέλος της σύνολης ηµιουργίας (και όχι από την αρχή της), τοποθετήθηκε στο κέντρο του κόσµου (και όχι επάνω από τον κόσµο ούτε οπουδήποτε µέσα στον κόσµο) σαν εικόνα (αντίτυπο) του Θεού- ας πούµε σαν αντιβασιλιάς στη θέση ενός βασιλιά- µε ένα σκοπό: να οµοιάσει στο αρχέτυπό τουτον ηµιουργό Θεό-«διοικώντας» τον Κόσµο όχι µε οποιονδήποτε τρόπο αλλά µε τον ίδιο τον τρόπο-και για λογαριασµό- του Θεού. Πλάστηκε για να γίνει τελικά όµοιος µε το δηµιουργικό αρχέτυπό του, τον Θεό, ακριβώς µέσα από αυτήν την αποστολή που Εκείνος του ανέθεσε: τη «διοίκηση» της σύνολης δηµιουργηµένης πραγµατικότητας για λογαριασµό του. Όπως παρατηρήθηκε από τους Πατέρες της Εκκλησίας αυτή η λεπτοµέρεια της Βίβλου στη δηµιουργία του Ανθρώπου σηµαίνει δύο πράγµατα, αν τη συγκρίνουµε µε τις απόψεις του Γνωστικισµού και του παγανισµού εκείνης της εποχής για τον Κόσµο. Σηµαίνει καταρχήν ότι αντίθετα µε αυτό που δέχεται ο Γνωστικισµός- η ύλη δεν αποτελεί οντολογική έκπτωση της ηµιουργίας αλλά ουσιαστικό στοιχείο της. Ο Κόσµος- στη συγκεκριµένη περίπτωση ο υλικός- όντας έργο του ίδιου του Θεού Πατέρα, δεν είναι κακός αλλά καλός. Τόσο καλός µάλιστα, που αξίζει να ζήσει αιώνια, όχι όµως µε οποιονδήποτε τρόπο. ιότι για τη Βίβλο ( αντίθετα µε το πιστεύω του παγανισµού) ο Κόσµος δεν είναι φύσει αιώνιος (αλλά φθαρτός) και ταυτόχρονα διότι η σχέση του Ανθρώπου και Κόσµου είναι αντίστροφη (από την παγανιστική). Ο Κόσµος µπορεί και πρέπει να ζήσει αιώνια, αλλά µέσω του Ανθρώπου. εν είναι ο Κόσµος που αποτελεί το οντολογικό 8 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

7 θεµέλιο του Ανθρώπου ( κοσµοκεντρική Οντολογία) αλλά ο Άνθρωπος που αποτελεί το οντολογικό θεµέλιο του Κόσµου( Ανθρωποκεντρική Οντολογία ). Αυτό δεν οφείλεται στη φύση του, αλλά στην κλήση (χάρη) του Θεού. Ο Άνθρωπος δεν είναι µόνος, αλλά βρίσκεται σε σχέση κοινωνίας µε τον άκτιστο Θεό, δηλαδή σε εικονολογική αναφορά προς τον εκτός της κτίσης Θεό (εξωκτισιακή αναφορικότητα της εικόνας) 10. Με βάση την αυτεξούσια τροπή, χωρίς κανένα εξαναγκασµό, οι πρωτόπλαστοι άνθρωποι, ο Αδάµ και η Εύα, ήσαν οι οικονόµοι και διαχειριστές ολόκληρης της δηµιουργίας του Θεού, την οποία έφεραν στην ίδια τη φυσική τους σύσταση. Ο ρόλος τους σύµφωνα µε την πλάση τους κατ εικόνα και οµοίωσι, ήταν η αναφορά δια του εαυτού τους σύνολης της κτίσης στη ζωή του τριαδικού Θεού, η σταθερή ένωση, τελείωση και διηνεκής κοινωνία του κτιστού µε το άκτιστο. Για κάποιο διάστηµα οι πρωτόπλαστοι ασκούσαν ελεύθερα τη ζωοποιό συµβουλή-εντολή της νηστείας στην προοπτική της καθ οµοίωσι Θεού ανέλιξης. Οψιµαθείς και αρχάριοι, όµως, µε ψιλή και συµβατική ακόµη γνώση και πείρα στην αρετή, φαντάστηκαν υπεροπτικά ότι µε εντελώς δικές τους ικανότητες, δίχως την στήριξη του Θεού, θα κατόρθωναν την άνοδο στην κλίµακα των αρετών. Η υπερηφάνεια και η οίηση κέρδιζαν τους προπάτορες ανοίγοντας τον δρόµο στο πάθος της αυτάρκειας και της φιλαυτίας. Η άσκηση των αρετών δεν είχε πλέον τον αρχικό σκοπό, παρά έτεινε προς την ηδονή της αυταρέσκειας και της αυτονόµησης. Στον νου τους αρχίζει να κυριαρχεί ο πειρασµός µιας ισοθεϊας όχι µέσα από τη διαρκή σχέση και κίνηση προς τον Θεό, αλλά από έναν αυτόνοµο και ανεξάρτητο δρόµο 11. Ο Θεός ευλόγησε τον άνθρωπο και τον έταξε να εξουσιάζει και να χρησιµοποιεί για τη δική του ωφέλεια ό,τι δηµιούργησε πάνω στη γη. Η ιδιότητα του αυτή του κυρίαρχου και εξουσιαστή της κτίσεως συνεπάγεται την υποχρέωση και την ευθύνη του ανθρώπου για τη σωστή κυριαρχία και την συνεχή προστασία της κτίσεως. Η υποχρέωση του ανθρώπου στον «παράδεισο» είναι «εργάζεσθαι αυτόν και φυλάσσειν». ύο χαρακτηριστικές λέξεις που τονίζουν τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις του ανθρώπου απέναντι στο περιβάλλον που ζεί, δηλαδή τη σωστή εκµετάλλευση του και την προστασία. Η έννοια της κυριαρχίας του ανθρώπου στην κτίση δεν είναι απεριόριστη. Εµπερικλείεται µέσα στα πλαίσια της ικανότητάς του να 10 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

8 εκµεταλλεύεται τις δυνατότητες της κτίσεως, ώστε να τον βοηθεί και να τον υπηρετεί. Αυτό συνεπάγεται την υποχρέωση του ανθρώπου να προστατεύει την κτίση. Το «εργάζεσθαι και φυλάσσειν» του Γεν.2,15 είναι δύο έννοιες αλληλένδετες. Η σωστή εκµετάλλευση εµπεριέχει την έννοια του «φυλάσσειν» και το αντίθετο. Έτσι, οποιαδήποτε προσφορά του ανθρώπου προς την κτίση είναι προσφορά στον εαυτό του και οποιαδήποτε συµπεριφορά προς αυτήν αντανακλά στον ίδιο. Από τις δύο διηγήσεις της Γενέσεως προκύπτουν δύο σηµαντικά στοιχεία: α)ότι η κτίση χωρίς την παρουσία σ αυτή του ανθρώπου µε τις αρµοδιότητες που του έδωσε ο Θεός θα ήταν ατελής και χωρίς σκοπό και β) ότι η ζωή του ανθρώπου, η πνευµατική του τελείωση και οι σχέσεις του µε το δηµιουργό του εξαρτώνται από το περιβάλλον, στο οποίο ζεί, και από τη συµπεριφορά του προς αυτό Ποιες είναι οι συνέπειες της πτώσης για τη σχέση ανθρώπου-θεού και τη σχέση ανδρός-γυναικός, όπως αυτές αναδύονται από τα κείµενα; Είναι η παρακοή του πρώτου ανθρώπου, η οποία είχε ως συνέπεια τη διατάραξη της σχέσεως µε το Θεό και το συνάνθρωπό του και την αλλοίωση της σχέσεως του και µε την κτίση. Στην ίδια διήγηση γίνεται λόγος και για τη ρήξη ανάµεσα στη γυναίκα και ένα ζωικό δηµιούργηµα, όταν εκείνη µεταθέτει την ευθύνη της σε εκείνο λέγοντας: «ο όφις ηπάτησεν µε και έφαγον». Φαίνεται καθαρά ότι η παρακοή του πρώτου ανθρώπου επέφερε πλήρη αλλοίωση της σχέσεως του και µε την κτίση. Για την κατάσταση, που δηµιουργήθηκε, την αποκλειστική ευθύνη έχει ο άνθρωπος, γιατί ο ίδιος προκάλεσε την πτώση του και τη διάσταση µε το Θεό και µε την κτίση. Η αλλοίωση της οµαλής σχέσεως του ανθρώπου τόσο µε το Θεό όσο και µε την κτίση αρχίζει, µε την παρακοή από τους πρωτόπλαστους της εντολής του Θεού, η οποία ήταν :από παντός ξύλου του εν τω παραδείσω βρώσει φάγη, από δε του ξύλου του γινώσκειν καλόν και πονηρόν ου φάγεσθε απ αυτού». Είναι χαρακτηριστικό το ότι η εντολή αυτή είναι διατυπωµένη έτσι, ώστε να καθιστά τον πρώτο άνθρωπο ιδιαίτερα προσεκτικό στη συµπεριφορά του απέναντι στο χώρο και το περιβάλλον που ζει. Οι συνέπειες της παραβάσεως διακρίνονται σε δύο χρονικά στάδια: το ένα προηγείται της παρακοής και είναι η απειλή του θανάτου(«η δ αν ηµέρα φάγητε απ αυτού, θανάτω αποθανείσθε»), ενώ το άλλο ακολουθεί την παρακοή και υπάρχει στα λόγια του Θεού προς τον Αδάµ: «επικατάρατος η γη εν τοις 12 ΓΑΛΑΝΗ Ιωάννη, Άνθρωπος και Κτίση στη Βιβλική Παράδοση, Θεσσαλονίκη: Πουρνάρας,

9 έργοις σου εν λύπαις φάγη αυτήν πάσας τας ηµέρας της ζωής σου ακάνθας και τριβόλους ανατελεί σοι και φάγη τον χόρτον του αγρού. Εν ιδρώτι του προσώπου σου φάγη τον άρτον σου έως του αποστρέψαι σε εις την γην εξ ης ελήφθης ότι γη ει και εις γην απελεύσει».στο δεύτερο στάδιο, που είναι και το πιο σηµαντικό γιατί αναφέρεται στις συνέπειες της πτώσεως, τονίζεται περισσότερο η διατάραξη της σχέσεως του ανθρώπου µε την κτίση και λιγότερο ο θάνατος ως συνέπεια της παρακοής των πρωτόπλαστων 13. Η διάσταση από τη χάρη του Αγίου Πνεύµατος έχει ως αποτέλεσµα την κατάσταση της αµαρτίας. Σκότος και οµίχλη σκεπάζει τον νου του ανθρώπου, ο οποίος, ως «πρωτοπαθής», παρέχει υπόσταση στην αµαρτία που καλύπτεται πίσω από πονηρές έννοιες, λόγους και πράξεις. Πρόθυµα µετεωρίζεται ο νους στην επιθυµία της και σ αυτήν προστρέχει για προστασία. Η ηδονή της αµαρτίας παραδόξως του προκαλεί απόλαυση διαµέσου της φαυλότητας και της δυστυχίας. Οι συνέπειες της έκπτωσης από την όντως ζωή διαχέονται σ ολόκληρο τον άνθρωπο ως ψυχοσωµατική οντότητα. Πρώτα αλλοτριώθηκε και νεκρώθηκε το πνεύµα της ψυχής. Η ψυχή δεν µπορεί πλέον να συνέχει µόνιµα και να ζωοποιεί διαρκώς το σώµα. Όταν το εγκαταλείπει και χωρίζεται απ αυτό, συµβαίνει ο θάνατος και η διάλυση του. Ο Θεός, όµως, δεν επέτρεψε στον θάνατο να διαλύσει τον άνθρωπο που, αν και απέβαλε το καθ οµοίωσι Θεού, εντούτοις δεν απώλεσε και το κατ εικόνα. Αποβλέποντας, όπως και εξ αρχής, στην µελλοντική µετάνοια, ανάνηψη και συνεργία του ανθρώπου, επεµβαίνει φιλάνθρωπα όχι στην ελευθερία του αλλά στην αµεσότητα των συνεπειών της αρνητικής της άσκησης. Ο Θεός δεν θέλει τον θάνατο του ασεβούς αλλά την επιστροφή και τη ζωή του, υπογραµµίζει την προφητική εξαγγελία(ιεζ.33,11) ο Άγιος Γρηγόριος. Με τρόπο παράδοξο ο Θεός οικονοµεί την κατάσταση του εκπτώτου από την αληθινή ζωή ανθρώπου παρέχοντας σ αυτόν καινούργια δυνατότητα. Η εικόνα του Θεού στον άνθρωπο αµαυρώθηκε αλλά δεν εξαλείφθηκε. Το αυτεξούσιο του, αν και εξασθενηµένο, υφίσταται πάντοτε και έχει τη δυνατότητα, διαπιστώνοντας την αστοχία του, να στρέψει και πάλι προς τον Θεό την κίνηση του. Στην προοπτική της µετάνοιας, της ελεύθερης αυτής επανάκαµψης του ανθρώπου στην κοινωνία του Θεού, του παρέχεται ως προθεσµία «πολυετής χρόνος». Ο Αδάµ και η Εύα συνεχίζουν να επιβιώνουν, όχι όµως µε τον ίδιο τρόπο που ζούσαν 13 ΓΑΛΑΝΗ Ιωάννη, Άνθρωπος και Κτίση στη Βιβλική Παράδοση, Θεσσαλονίκη: Πουρνάρας,

10 πρωτύτερα. Η προηγούµενη διαφάνεια του σώµατος υπεχώρησε δίνοντας τόπο στο άλογο σχήµα, αρχή και ρίζα της βιολογικής ζωής. εν πρόκειται απλώς για τη σωµατική γυµνότητα αλλά για την υπαρξιακή αλλοτρίωση των πρωτόπλαστων. Η γέννηση των ανθρώπων γίνεται παραπλήσια και χειρότερη από των αλόγων ζώων. Ένας άλλος κόσµος διαµορφώνεται, που επιβιώνει και µάχεται κατά της θνητότητας. Μέσα από τη διαίρεση των δύο φύλων, η οποία χρησιµοποιείται ως αντίδοτο κατά του θανάτου, εγκαινιάζοντας τον νόµο των γεννήσεων και των θανάτων. Αν και ο γάµος δεν είναι ένοχος, η έκπτωση της φύσεως µας φέρει πλέον «των υπευθύνων γεγονότων τα σύµβολα». Ο κόσµος στην κατάσταση του εκπτώτου ανθρώπου γίνεται τόπος της αδικίας και των δαιµονικών αξιώσεων για σπατάλη, βουλιµία και αλαζονεία. Καµία επιµέρους πτυχή της κτίσεως δεν µπορεί να απεγκλωβισθεί από την τάση προς τη φθορά και την αποσύνθεση, που προσέλαβε εξ αιτίας της επιµονής του ανθρώπου να µεταχειρίζεται τα πράγµατα του φυσικού περιβάλλοντος ως αντικείµενα αυτάρεσκης ηδονής και εγωκεντρικής ικανοποίησης. Στο εξής, σύµφωνα µε την ιστόρηση της Παλαιάς ιαθήκης, κάθε πρόσωπο ή ολόκληρη η κοινότητα των ανθρώπων πορεύεται δραµατικά είτε στον δρόµο της µετάνοιας και επιστροφής είτε σ εκείνον της αποµάκρυνσης, επαναλαµβάνοντας έτσι την τραγωδία της ανοµίας και αποστροφής της θείας ζωής. Μέσα από τη γεµάτη συγκρούσεις και αντιφάσεις ιστορία του λαού του Θεού, διαφαίνεται πάντως η ελπίδα της σωτηρίας και ανάκλησης του ανθρώπινου γένους 14. Κι όµως, ακόµα και στην κατάσταση της πτώσης και της αµαρτίας, ο έρωτας κάνει δυνατή τη φυσική ένωση δυο διαφορετικών υποστάσεων και τη σύσταση καινούργιων προσωπικών υποστάσεων. Γιατί διασώζει κάτι από την αγαπητική δύναµη πού ως εικόνα του Θεού αποτυπώθηκε στη φύση µας. Τη δύναµη που µπορεί να κάνει δυνατή την ένωση όχι µόνο διαφορετικών υποστάσεων, αλλά και διαφορετικών φύσεων, να αναδείξει τον άνθρωπο «κοινωνό θείας φύσεως Πώς ερµηνεύονται τα βιβλικά δεδοµένα περί δηµιουργίας και πτώσεως του ανθρώπου από την Ορθόδοξη θεολογία και παράδοση; Η θεολογική σκέψη των Ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας ως ερµηνεία των βιβλικών γεγονότων και της εκκλησιαστικής εµπειρίας συνδέει οργανικά τη δηµιουργία και την κτίση του ανθρώπου µε την ανακεφαλαίωση και αναδηµιουργίας 14 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

11 της οικονοµίας του Χριστού.Ο σκοπός και το τέλος όλης της δηµιουργίας συνίσταται στην είσοδο του ανθρώπου στον χώρο της Θείας βασιλείας και στην ένταξή του στην πληρότητα και τελειότητα της ζωής του Θεού. Η δηµιουργία της κτίσεως εκ του µη όντος και όχι απλώς εκ του µηδενός συνιστά τη βασική θέση της πατερικής θεολογίας, επάνω στην οποία οικοδοµήθηκε η όλη θεώρηση της πίστεως και της εκκλησιαστικής εµπειρίας. Σύµφωνα µε τη βιβλική και πατερική παράδοση, σύµπας ο νοητός και αισθητός κόσµος έχει αρχή, διότι είναι κτιστός και δεν είναι αιώνιος, «ήν γαρ ποτε, ότε ουκ ήν». Ο κόσµος αρχίζει να υπάρχει µαζί µε τον χρόνο. Τίποτε δεν προηγείται από αυτόν παρα µόνο ο Θεός 16. Ο Θεός δηµιουργεί µε απόλυτη ελευθερία. Στην δηµιουργία ο Θεός προσδιορίζεται µόνο από τον εαυτό του. Ο κόσµος δηµιουργήθηκε. Αυτό σηµαίνει ότι ο κόσµος προήλθε από το µηδέν, ότι δεν υπήρχε πριν δηµιουργηθεί. Εµφανίστηκε ξαφνικά την ίδια στιγµή µε το χρόνο. Γιατί τότε που δεν υπήρχε ο κόσµος δεν υπήρχε και ο χρόνος. Γιατί ο «χρόνος αριθµείται από τη δηµιουργία των ουρανών και της γης», όπως είπε ο αγ.μάξιµος ο Οµολογητής. Μόνο ο κόσµος υπάρχει εν χρόνω-µέσα στη µεταβολή, στη διαδοχή, στη διάρκεια. Χωρίς τον κόσµο δεν υπάρχει καν χρόνος. Η γένεση του κόσµου είναι η αρχή του χρόνου. Αυτή η αρχή, όπως εξηγεί ο αγ.βασίλειος ο Μέγας δεν είναι ακόµα χρόνος, ούτε καν κλάσµα χρόνου. όπως ακριβώς η αρχή ενός δρόµου δεν είναι ακόµα ο ίδιος ο δρόµος. Είναι απλή και δεν αποτελείται από µέρη. Εκεί που δεν υπήρχε χρόνος, ξαφνικά, έκανε την εµφάνισή του. Η δηµιουργία αναφύεται, έρχεται στην ύπαρξη, περνά από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Ο κόσµος υπάρχει. Αλλά άρχισε (κάποτε) να υπάρχει. Και αυτό σηµαίνει ότι ο κόσµος θα µπορούσε να µην είχε υπάρξει. εν υπάρχει καµία απολύτως αναγκαιότητα για να υπάρχει ο κόσµος. Η δηµιουργηµένη ύπαρξη δεν είναι αυτάρκης και ανεξάρτητη. Μέσα στον ίδιο τον δηµιουργηµένο κόσµο δεν υπάρχει κανένα θεµέλιο. καµιά βάση για τη γένεση και την ύπαρξη. Η δηµιουργία µε µόνη την ύπαρξη της µαρτυρεί και διακηρύσσει ότι είναι δηµιούργηµα, διακηρύττει ότι έχει δηµιουργηθεί. Με την ίδια της την ύπαρξη η δηµιουργία παραπέµπει πέρα από τα όριά της. Η αιτία και το θεµέλιο του κόσµου βρίσκεται έξω του κόσµου. Η ύπαρξη του κόσµου είναι δυνατή µόνο µε την υπερκόσµια βούληση του φιλεύσπλαχνου και παντοδύναµου Θεού «του καλούντος τα µη όντα ως όντα»(ρωµ.δ 17). Αλλά, χωρις να το περιµένουµε είναι σ αυτήν ακριβώς την ιδιότητα του κόσµου ως δηµιουργήµατος 16 ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

12 και δηµιουργίας που η σταθερότητά του και η στερεότητά του θεµελιώνεται. Ότι δηµιουργήθηκε είναι έξω από το Θεό, αλλά ενώνεται µαζί του. Οι πατέρες του τετάρτου αιώνα παρακινούµενοι από την αίρεση του Αρειανισµού να ορίσουν την έννοια της δηµιουργίας µε σαφήνεια και ακρίβεια, τόνισαν προ πάντων την ανοµοιότητα των δηµιουργηµάτων και του ηµιουργού σε αντιδιαστολή προς το «οµοιούσιον» της γενέσεως και απήλλαξαν από παρανοήσεις αυτή την ανοµοιότητα εξαρτώντας τη δηµιουργία από τη βούληση και την προαίρεση. Κάθε δηµιούργηµα, έγραψε ο αγ. Αθανάσιος ο Μέγας, δεν «είναι στο ελάχιστο σαν το δηµιουργό του στην ουσία, αλλά είναι έξω από αυτόν», και άρα θα µπορούσε και να µην έχει δηµιουργηθεί. Η δηµιουργία έρχεται στην ύπαρξη, δηµιουργηµένη απ έξω. Η δηµιουργία δεν µπορεί να καταστραφεί-και όχι µόνο εκείνη η δηµιουργία που είναι ριζωµένη στο Θεό σαν στη πηγή της αληθινής υπάρξεως και αιώνιας ζωής, αλλά και εκείνη η δηµιουργία που επαναστάτησε κατά του Θεού. «Παράγει γαρ το σχήµα του κόσµου τούτου» (Α Κορ ζ 31),και το σχήµα τούτο θα παρέλθει. Αλλά ο ίδιος ο κόσµος δεν θα παρέλθει. Γιατί δηµιουργήθηκε «εις το είναι».τα χαρακτηριστικά και οι ιδιότητες του είναι µεταβλητά και µετατρεπτά, και πράγµατι µεταβάλλονται αλλά τα στοιχεία του είναι αµετάβλητα. Και προπάντων αµετάβλητος είναι ο µικρόκοσµος άνθρωπος, και αµετάβλητες είναι οι υποστάσεις των ανθρώπων, καθώς η δηµιουργική βουλή του θεού τις καθόρισε οριστικά και τις δηµιούργησε από το µηδέν. Ασφαλώς ο δρόµος της ανταρσίας και της αποστασίας είναι ο δρόµος της καταστροφής και της απώλειας. Αλλά αυτός δεν οδηγεί στην ανυπαρξία, αλλά στο θάνατο και ο θάνατος δεν είναι το τέλος της υπάρξεως, αλλά ένας χωρισµός-ο χωρισµός της ψυχής και του σώµατος, ο χωρισµός του δηµιουργήµατος από το Θεό. Στην πραγµατικότητα, το κακό «δεν είναι µια οντότητα» 17. Η δηµιουργική δύναµη του θεού, που από τη στιγµή της παρουσίας της στον κόσµο είναι συναρτηµένη µε τους φυσικούς νόµους και την πορεία της διαµόρφωσης του σύµπαντος, κάνει στις αρχές την άµορφη στόφα της γης και του ουρανού και µετά, χωρίς να αποχωρίζεται από τη δηµιουργία, κατά κάποιο τρόπο σµιλεύει αυτήν την άµορφη ύλη. Εδώ, είτε εντοπίζουµε τη θεία δύναµη είτε τους φυσικούς νόµους, βλέπουµε ένα σύµπαν λευτερωµένο από σκοτεινές και (µυθικές) ειδωλολατρικές δυνάµεις. Ο Μ.Βασίλειος καθαρά και ξάστερα µας λέει ότι η «αόρατος και ακατασκεύαστος» γη είναι µια φάση της πορείας της, ύστερα από τη φανέρωση αυτής της άµορφης πραγµατικότητας µε την έκρηξη, θα λέγαµε, της δηµιουργικής δύναµης 17 ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ Γεωργίου, ηµιουργία και απολύτρωση, µτφρ. Παναγιώτου Πάλλη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη

13 του Θεού. εν κυριαρχεί καµιά σκοτεινή η δαιµονική αρχή πάνω στην αόρατη και ακατασκεύαστη γη. Είναι αόρατη γιατί σκεπάζεται από νερό που η Γένεση το ονοµάζει άβυσσο. Ακόµη δεν έχει γίνει καµιά διαµόρφωση, γι αυτό και η γη είναι ακατασκεύαστη. Ούτε φως ούτε ήλιος υπάρχει στον ουρανό. Γι αυτό υπάρχει και σκοτάδι. Κατά συνέπεια στο σκοτάδι δεν κρύβεται καµιά αρχέγονη και µεταφυσική αρχή του κακού και της καταστροφής. Αν έλθει λοιπόν το φως δεν θα υπάρχει κανένα σκοτάδι. Είναι πολύ χαρακτηριστική αυτή η εξήγηση, γιατί δείχνει πως το σύµπαν και η γη λευτερώνονται από δαιµονικές και σκοτεινές αρχές επειδή κυριαρχεί µόνο ο Θεός, που είναι πρόσωπο και λόγος, η εξήγηση πρέπει να είναι µόνο επιστηµονική 18. Το κακό δεν έχει «ουσία»-είναι «ανούσιο» κατά τον αγ.ιωάννη το αµασκηνό. Το κακό είναι ένα κενό ανυπαρξίας αλλά ένα κενό που υπάρχει, που καταπίνει και καταβροχθίζει υπάρξεις. Το κακό είναι αδύναµο ποτέ δεν δηµιουργεί αλλά η καταστροφική του ενέργεια είναι τεράστια. Το κακό ποτέ δεν ανεβάζει προς τα επάνω πάντοτε κατεβάζει προς τα κάτω. Αλλά αυτή η εξαθλίωση της υπάρξεως που αυτό προκαλεί είναι τροµακτική. Και η σηµασία του κακού είναι µια ριζική αντίθεση κατά του Θεού, µια επανάσταση, µια παρακοή, µια αντίσταση. Και η µοναδική πηγή του κακού, µε τη στενή σηµασία του όρου, είναι η αµαρτία, η αντίθεση προς τον θεό και η τραγική αποµάκρυνση από Αυτόν. Το κακό, κατά κυριολεξία, υπάρχει µέσα µόνο στα πρόσωπα η τα δηµιουργήµατα τους και στα έργα τους. Το φυσικό και κοσµικό κακό επίσης προέρχεται από αυτές τις προσωπικές πράξεις. Και γι αυτό το κακό µπορεί να έχει δύναµη, µπορεί είναι δραστήριο. Γιατί το κακό είναι µια διεστραµµένη προσωπική δραστηριότητα. Αλλ αυτή η δραστηριότητα αναπόφευκτα επεκτείνεται στο απρόσωπο. Το κακό µας φανερώνεται µέσα στον κόσµο κατ αρχήν µε τη µορφή του πόνου και της λύπης. Ο κόσµος είναι άδειος, κρύος, αδιάφορος. Είναι µια έρηµος που δεν ανταποκρίνεται. Όλοι υποφέρουµε εξ αιτίας του κακού. Το κακό, διεσπαρµένο παντού µέσα στον κόσµο, µας κάνει να υποφέρουµε. Και η συνειδητοποίηση αυτού του καθολικού πόνου µας φέρνει κάποτε στο χείλος της απελπισίας. Σύµφωνα µε τον Γρηγόριο Θεολόγο το δένδρο της γνώσεως δεν είχε καθ αυτό τίποτε το κακό, ούτε η απαγόρευση της βρώσης του καρπού του θεσµοθετήθηκε µε φθόνο από το Θεό. Αντίθετα, το δένδρο αυτό του παραδείσου ήταν καλό, εφ όσον δοκιµαζόταν σε εύθετο χρόνο, γιατί σήµαινε την πλήρη θεωρία και ένωση µε τον 18 ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Επιστήµη, φιλοσοφία και θεολογία στην Εξαήµερο του Μ. Βασιλείου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη,

14 Θεό. Η προσέγγιση και η απόλαυση του εναπόκειντο σε όσους θα κατόρθωναν την τελείωσή τους µε τη θετική άσκηση του αυτεξουσίου, ενώ απαγορεύονταν για τους αδόκιµους και ατελείς 19. Η ανθρώπινη ύπαρξη, όταν χωρίζεται από το Θεό καταλαµβάνεται από ταραχή, χάνει τον ειρµό της, αποσυντίθεται. Η ίδια η δοµή του ανθρώπου χάνει την σταθερότητα της. Η ενότητα της ψυχής και του σώµατος γίνεται επισφαλής. Η ψυχή χάνει τη ζωτική της δύναµη, δεν είναι πια ικανή να ζωογονήσει το σώµα. Το σώµα µεταβάλλεται σε τάφο ή φυλακή της ψυχής. Και η προπατορική αµαρτία δεν ήταν απλώς µια εσφαλµένη εκλογή, δεν ήταν απλώς µια εκλογή της εσφαλµένης κατευθύνσεως, αλλ ήταν µάλλον µια άρνηση να ανέβει ο άνθρωπος προς το Θεό, µια λιποταξία από την υπηρεσία του Θεού. Στην πραγµατικότητα, η εκλογή ως εκλογή δεν ήταν καθόλου δυνατή για τον πρώτο αµαρτωλό, γιατί το κακό δεν υπήρχε ακόµη ως πιθανή δυνατότητα. Αν, όµως, το κακό ήταν µια εκλογή, δεν ήταν µια εκλογή ανάµεσα στο καλό και στο κακό, αλλά µόνο µια εκλογή ανάµεσα στο Θεό και στον εαυτό του, ανάµεσα υπηρεσίας (στο Θεό) και ραθυµίας. Και µ αυτήν ακριβώς την έννοια ο αγ.αθανάσιος ερµήνευσε την πτώση και την προπατορική αµαρτία στο έργο του Contra Gentes. Η κλήση του πρώτου ανθρώπου, έµφυτη µέσα στην ίδια τη φύση του, ήταν να αγαπά το Θεό µε υϊική αφοσίωση και να τον υπηρετεί µέσα στον κόσµο, του οποίου ο άνθρωπος είχε ορισθεί να είναι προφήτης, ιερέας και βασιλιάς. Αυτή ήταν µια πρόσκληση(που απευθύνονταν) από την πατρική αγάπη του Θεού προς την υϊική αγάπη του ανθρώπου. Χωρίς αµφιβολία το να ακολουθήσει ο άνθρωπος το Θεό σήµαινε το να παραδώσει ολοκληρωτικά τον εαυτό του στα χέρια του Θεού. Αυτό δεν ήταν ακόµα θυσία. Ο αθώος άνθρωπος δεν είχε τίποτα να θυσιάσει, γιατί κάθε τι που είχε ερχόταν από τη Χάρη του Θεού. Εδώ υπάρχει κάτι βαθύτερο από µια φιλήδονη προσκόλληση στον κόσµο. Ήταν µάλλον µια τραγωδία µιας αγάπης που πήρε κακή κατεύθυνση 20. Ο Θεός δεν πρόσταξε τον θάνατο προκαταβολικά, επισηµαίνει ο Παλαµάς, αλλά δυνητικά τον προκατήγγειλε στους ανθρώπους, ώστε να δεχθούν τη συµβουλή του και να αποφύγουν τον θάνατο ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ Γεωργίου, ηµιουργία και απολύτρωση, µτφρ. Παναγιώτου Πάλλη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα

15 Για την Καινή ιαθήκη, δηµιουργώντας τον κόσµο και τον Άνθρωπο µε τον Λόγο Του, ο Θεός κάλεσε τα µη όντα ως όντα και ζωοποίησε τους νεκρούς. Ο Λόγος Του έγινε Άνθρωπος και αυτός είναι ο Χριστός Ιησούς. Όλα υπάρχουν χάρη σε Εκείνον και για Εκείνον. Έτσι, «η διδασκαλία της ηµιουργίας βρίσκει την τελείωσή της σε µια ενατένιση του Υιού του Θεού, µε την οποία τον βλέπει κανείς ως τον τεχνίτη, το πρότυπο και το τέλος κάθε πράγµατος» (Leon-Dufour,1980,στήλη 247). Όπως ο Αδάµ για τη γένεση είναι η κορωνίδα (η κεφαλή, ο αρχηγός) της ηµιουργίας, έτσι και ο νέος Αδάµ, ο Χριστός, είναι η κεφαλή της ανακαινισµένης- µετά την πτώση- ηµιουργίας, του Σώµατός Του, δηλαδή της Εκκλησίας. Η τελευταία αποτελεί το σώµα Του, έτσι όπως η ηµιουργία πλάστηκε για να γίνει τελικά σώµα του πρώτου Αδάµ, της Ανθρωπότητας, για να ενσωµατωθεί στον Αδάµ. Γιατί ο παλαιός Αδάµ και η «ηµιουργία» στην Παλαιά ιαθήκη είναι «τύπος (προτύπωση)» του «νέου Αδάµ» (του Χριστού) και της «νέας ηµιουργίας»(του Σώµατός του, της Εκκλησίας) στην Καινή ιαθήκη. Στην ελληνοπατερική προοπτική της κτιστότητας των δηµιουργηµάτων, η πτώση και η Σωτηρία της ανθρωπότητας (και του κόσµου) µέσα στον Αδάµ δεν αφορούν ηθικές καταστάσεις αλλά κυριολεκτικά οντολογικές καταστάσεις. Η Ανάσταση του Χριστού δείχνει πως τον τελευταίο λόγο στην Ιστορία δεν τον έχει η πτώση, η παραµονή στη φθορά (θάνατος) και ο οντολογικός αφανισµός της ηµιουργίας (ανυπαρξία), αλλά η Σωτηρία και η οντολογική αποκατάσταση µέσα από την ελεύθερη αγάπη του Αναστηµένου, και η εσχατολογική ανακεφαλαίωση της στον Χριστό µέσα στη Βασιλεία του Θεού. Εφόσον η «πτώση» αφορά τον τρόπο ύπαρξης που είναι σύµφωνος µε την κλήση και σχετίζεται µε τις υπαρκτικές πραγµατικότητες «εικόνα» και «Αδάµ» που προαναφέραµε, η πτώση είναι ουσιαστικά παρακοή κλήσης και υπαρκτική αστοχία. Με τη πτώση, η «εικόνα» (εσχατολογική πραγµατικότητα) διαστρέφεται σε «είδωλο» και ο «Αδάµ» (περιληπτική, δηλαδή «καθ ολική» πραγµατικότητα ) σε «άτοµο». Γιατί η πτώση άπτεται της οντολογικής ελευθερίας στην οποία παραπέµπει η λέξη «εικόνα», καθώς και της προσωπικής Υπόστασης, στην οποία παραπέµπει η λέξη «Αδάµ» 22. Για την εκκλησιαστική ανθρωπολογία η διάκριση των φύλων δεν υπηρετεί ούτε απλώς τη φυσική σκοπιµότητα τής διαιώνισης του είδους, ούτε µόνο µια διαστολή κοινωνικών ρόλων διαστολή που επιτρέπει τη σύσταση του «κυττάρου» της κοινωνικής ζωής που είναι η οικογένεια. Πριν από κάθε τι άλλο, η διάκριση των 22 Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ

16 φύλων στον άνθρωπο και η ερωτική έλξη των ετερόφυλων υπάρξεων οδηγεί στο «φυσικό» της τέλος και σκοπό την εναποτεθειµένη στη φύση καθολική ερωτική φορά: Υ π η ρ ε τ ε ί τον εικονισµό στη φύση του τριαδικού τρόπου τής ζωής την προσωπική αλληλοπεριχώρηση της ζωής µέσα στα όρια της κτιστής φύσης σκοπεύει τελικά στην εκθεωτική του ανθρώπου ένωση µε τον Θεό 23. Στην πτώση δεν έχουµε υπέρβαση ορίων ελευθερίας του Ανθρώπου, δηλαδή απαράδεκτη διεκδίκηση απόλυτης ελευθερίας του, της επιθυµίας του για απολυτότητα ελευθερίας. Από «εικονική» και εξωκτισιακή, αυτή η ελευθερία έγινε- και γίνεται, γιατί η πτώση αφορά προσωπικά όλους µας, εδώ και τώρα- «ειδωλική» και ενδοκτισιακή (στην πτώση). Αυτό σηµαίνει πως η ελευθερία στην απολυτότητά της πρέπει να σωθεί (στον Χριστό) απεγκλωβισµένη από τον εαυτό της, σε µια κίνηση στροφής από τον εαυτό µας προς τους άλλους (και καταρχήν τον όντως Άλλο). Η ελευθερία του «εαυτού» µας καλείται- εδώ και τώρα- να ταυτιστεί µε την αγάπη των «άλλων» ως «άλλων» (και όχι σαν αναπαραγωγή) του «εαυτού» µας), στη βάση του «όντως Άλλου» (του Θεού εν Χριστώ), η ετερότητα του οποίου είναι όντως προσωπική (εν Πνεύµατι). Η ταύτιση ελευθερίας και αγάπης προς τον άλλο µε τους όρους που προαναφέρθηκαν, δηλαδή την αγιοπνευµατική κατάφαση µιας αµοιβαίας ετερότητας µέσα από την ελεύθερη κοινωνία, στοιχειοθετεί την κλήση χάρης στον καθένα µας 24. Γ ια την εκκλησιαστική ερµηνευτική το φίδι είναι η έκφραση της παρεµβολής του διαβόλου που αποτελεί προσωπική ύπαρξη, πνευµατική, όµοια µε τους αγγέλους του Θεού τα λειτουργικά πνεύµατα πού δηµιούργησε ο Θεός πριν από τον κόσµο ύπαρξη ωστόσο επαναστατηµένη ο διάβολος, αποκλεισµένη από τη ζωή, αυτοκαταδικασµένη να διαιωνίζει το θάνατο που πρώτος αυτός ελεύθερα τον επέλεξε 25. Γ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η Χριστιανική διδασκαλία δεν είναι ούτε επιστηµονική ούτε αντιεπιστηµονική, για τη δηµιουργία του κόσµου. Πηγάζει από την Αγία Γραφή και συµπυκνώνεται στο πρώτο άρθρο του συµβολαίου της πίστεως: Στο Πιστεύω παραδεχόµαστε έναν 23 ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα

17 Θεό ηµιουργό κόσµου. Ο Μ. Αθανάσιος βεβαιώνει ότι ο πατήρ δι Υιού εν Αγίω πνεύµατι (=δηµιουργεί) τα πάντα. Αναλυτική, αλλά όχι επιστηµονική, χωρίς να είναι αντιεπιστηµονική, παρουσίαση του θέµατος γίνεται στο πρώτο κεφάλαιο της Γένεσης(1,1-31) και µάλιστα στον α στίχο: Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γήν Σχολιάζοντας αυτή τη φράση παρατηρούµε: Α)Η δηµιουργία έγινε Εν αρχή, δηλαδή εν χρόνω Β)Από την ηµέρα εκείνη υπολογίζεται ο χρόνος Γ)Ο κόσµος έχει αρχή, άρα και τέλος( αρχή αιτιότητας) ) Ο Θεός δηµιουργεί τον κόσµο εκ του µηδενός δηλαδή χωρίς να προϋπάρχει ύλη. Για το πώς ο Θεός δηµιούργησε τον κόσµο απάντηση δίνεται µε το ρήµα είπεν που έχει την έννοια του αποφάσισε µε ελεύθερη βούληση από αγάπη Ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής γράφει: πάντα δι αυτού (του λόγου του Θεού) εγένετο και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν ο γέγονεν (Ιωαν. 1-3). Ο Απ. Παύλος ενισχύει αυτήν την άποψη λέγοντας: Πάς οίκος κατασκευάζεται υπο τινός, όδε τα πάντα κατασκευάσας ο Θεός (Εδρ. 3,4). Από τα ζεύγη των ρηµάτων της διήγησης της Γένεσης φαίνεται ότι δε µεσολάβησε τίποτε ανάµεσα στην απόφαση και τη δηµιουργία του κόσµου: Γεννηθήτου - εγένετο, Συναχθήτουεγένετο, Βλαστησάτου - εξήνεγκεν. Αιτία της δηµιουργίας του κόσµου είναι η ελευθερία και η αγάπη του Θεού, για να συµµετάσχουν τα δηµιουργήµατα του στην µακαριότητα του. Η δηµιουργία του κόσµου έγινε διαδοχικά σε έξι µέρες, οι οποίες είναι φάσεις που αντιστοιχούν σε µεγάλα χρονικά διαστήµατα. Υπάρχει αντιστοιχία δηµιουργικών ηµερών της Αγίας Γραφής και γεολογικών αιώνων της επιστήµης. Αντιστοιχία των «ηµερών» της δηµιουργίας µε τους γεωλογικούς αιώνες της επιστήµης: 1 η ηµέρα της δηµιουργίας= Κοσµικός και Αζωικός κόσµος 2 η ηµέρα της δηµιουργίας= Αρχαιοζωικός αιώνας, 3 η ηµέρα της δηµιουργίας= Ηωζωικός αιώνας, 4 η ηµέρα της δηµιουργίας= Παλαιοζωικός αιώνας, 5 η ηµέρα της δηµιουργίας= Μεσοζωικός αιώνας, 6 η ηµέρα της δηµιουργίας= Καινοζωικός αιώνας, Ο Καινοζωικός αιώνας άρχισε πριν από 60 εκατοµ. Έτη και υποδιαιρείται στην Τριτογενή Περίοδο και στην Τεταρτογενή Περίοδο. Η έβδοµη ηµέρα της δηµιουργίας την οποία διανύουµε, αντιστοιχεί µε την Τεταρτογενή Περίοδο του Καινοζωικού αιώνα. Η Αγ. Γραφή µιλάει για εξέλιξη από τα ατελή και απλά στα τελειότερα και σύνθετα. Η ζωή αρχίζει από το νερό και φτάνουµε στα θηλαστικά και τον άνθρωπο. Αυτό δέχεται και η βιολογία. Η απόδειξη της αγάπης του Θεού για τα 17

18 δηµιουργήµατά του είναι η συντήρηση (µε φυσικούς νόµους) και η κυβέρνησή του. Αυτό λέγεται Θεία Πρόνοια η οποία σε έκτακτες περιπτώσεις φανερώνεται µε θαύµατα οπότε παύουν να ενεργούν οι φυσικοί νόµοι µε επέµβαση του παντοδύναµου θελήµατος του Θεού για χάρη του ανθρώπου. Από ορθόδοξη άποψη είναι απαράδεκτη η διδασκαλία του Deismus (θεισµός) σύµφωνα µε την οποία ο δηµιουργός Θεός δεν επεµβαίνει στην δηµιουργία του. Ο Χριστός στην επί του Όρους οµιλία του παρουσιάζει τη Θεία Πρόνοια που φροντίζει για τα δηµιουργήµατά της (Μτθ. 6,25-34,10,30). ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ : Η µητρότητα συνδέεται µε τον πόνο και εµφανίζεται η εξάρτηση της γυναίκας από το άνδρα. Ο άνδρας µε κόπο και ιδρώτα βγάζει το ψωµί του και το περιβάλλον θα είναι εχθρικό προς αυτόν. ιακοπή σχέσης µε τον Θεό (πνευµατικός θάνατος). Σύγκρουση του ανθρώπου µε τον συνάνθρωπο (κοινωνικό κακό). ιαστροφή της ανθρώπινης σχέσης µε το φυσικό περιβάλλον που γίνεται εχθρικό. Το κακό διαπερνά όλες τις δοµές της κοινωνίας µε αποτέλεσµα: 1) Τη διαφθορά των ανθρωπίνων συνειδήσεων από την εκµετάλλευση, τους πολέµους, τις ανοµίες και άλλα κακά. 2) τη διάλυση σωστών θεσµών (οικογένεια, εκπαίδευση, νόµοι) από διεφθαρµένα πρόσωπα. 18

19 Βιβλιογραφία Από τον Α Τόµο των εγχειριδίων του ΕΑΠ το κεφάλαιο 2: «Περί Κόσµου, Ανθρώπου και Ιστορίας», σελ ΑΓΟΥΡΙ Η Σάββα, Μύθος-Ιστορία-Θεολογία. Ανάλυση περικοπών από τα κεφ της Γενέσεως, εκδ. Άρτος Ζωής, Αθήνα ΓΑΛΑΝΗ Ιωάννη, Άνθρωπος και Κτίση στη Βιβλική Παράδοση, Θεσσαλονίκη: Πουρνάρας, ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, «Ο κόσµος και ο άνθρωπος. Μετα-οικολογικές πτυχές στη θεολογία του αγίου Γρηγορίου Παλαµά», Σύναξη 53/1995, σσ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, «Σχόλια στο πρόβληµα του κακού», ιάβαση 14/1998, σσ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Σταύρου, Κοινωνία θεώσεως. Η σύνθεση Χριστολογίας και Πνευµατολογίας στο έργο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαµά, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Αλφαβητάρι της πίστης, εκδ. όµος, Αθήνα ΓΙΑΝΝΑΡΑ Χρήστου, Το αίνιγµα του κακού, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα ΖΗΖΙΟΥΛΑ Ιωάννου, «Από το προσωπείον εις το πρόσωπον. Η συµβολή της πατερικής θεολογίας εις την έννοιαν του προσώπου», Χαριστήρια εις τιµήν του Μητροπολίτου Χαλκηδόνος Μελίτωνος, εκδ. Πατριαρχικού Ιδρύµατος Παρερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη ΖΗΖΙΟΥΛΑ Ιωάννου, «Χριστολογία και ύπαρξη. Η διαλεκτική κτιστού-ακτίστου και το δόγµα της Χαλκηδόνος», Σύναξη 2/1982, σσ ΖΗΖΙΟΥΛΑ Ιωάννου, Η κτίση ως ευχαριστία, µτφρ. Ελένη Γκανούρη, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα ΚΑΡΑΒΙ ΟΠΟΥΛΟΥ Ιωάννου, Η αµαρτία κατά τον Απόστολον Παύλον, Θεσσαλονίκη, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Μιλτιάδη, Παλαιά ιαθήκη, Αποκρυπτογραφώντας την πανανθρώπινη κληρονοµιά, εκδ. Αρµός, Αθήνα ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Το πρόβληµα του κακού. οκίµιο πατερικής θεολογίας, Θεσσαλονίκη (επανέκδοση από τις εκδ. Πουρναρά). ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, «Κόσµος και άνθρωπος», Προβληµατισµοί 4, εκδ. ΧΦΕ Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1978, σσ ΜΑΤΣΟΥΚΑ Νίκου, Επιστήµη, φιλοσοφία και θεολογία στην Εξαήµερο του Μ. Βασιλείου, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, ΝΕΛΛΑ Παναγιώτη, Ζώον θεούµενον. Προοπτικές για µία ορθόδοξη κατανόηση του ανθρώπου, εκδ. Εποπτεία, Αθήνα ΡΩΜΑΝΙ ΟΥ Ιωάννου, Το προπατορικόν αµάρτηµα, εκδ. όµος, Αθήνα ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ Γεωργίου, ηµιουργία και απολύτρωση, µτφρ. Παναγιώτου Πάλλη, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΣ-ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, Φύλο και Θρησκεία. Η θέση της Γυναίκας στην Εκκλησία, Αθήνα: Εκδόσεις Ίνδικτος,

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Κόσμος Κόσμημα δηλ. στολίδι, που χαρακτηρίζεται από την ποικιλία, την τάξη και την αρμονία Φυσικός κόσμος μακρόκοσμος μικρόκοσμος Πως έγινε

Διαβάστε περισσότερα

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της Η δημιουργία του ανθρώπου Θεϊκή προέλευση του ανθρώπου Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή ΜΑΘΗΜΑ 6 Ο ΠΟΙΗΣΩΜΕΝ ΑΝΘΡΩΠΟΝ... Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, κατά τη διδασκαλία του Χριστιανισμού, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ. Στη συνέχεια,

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η δημιουργία του ανθρώπου Η δημιουργία του ανθρώπου Στο τέλος της έκτης ημέρας, ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο, ο οποίος υπήρξε το τελευταίο και το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ψηφιδωτό από το Μονρεάλε της Σικελίας, 13ος αι.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Πνευματολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές.

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές. ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη λέξη «σωστό»

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ»

2 ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» 2 ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» «Η Εκκλησία απέναντι στο οικολογικό πρόβλημα» Σιτήστας Κωνσταντίνος, Στάικος Θεόδωρος, Χαλαντζούκας Φοίβος. Πειραματικό Λύκειο Πανεπιστημίου Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα Όλοι λίγο πολύ έχουμε ακούσει τα λόγια: «Σε βαπτίζω στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» είτε έχουμε βαπτιστεί είτε όχι (δείτε Ματθ. 28/κη

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013)

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης - Λέκτορας 8η Εβδοµάδα Η Φιλοσοφία της Παιδείας στην ορθόδοξη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος

Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος Ομάδα: Αναγνωστοπούλου Μαργαρίτα Μαρίνου Τίνα Ξηρού Ελένη Υπεύθυνοι καθηγητές: Παναγιώτης Ανδριόπουλος (θεολόγος) Εμμανουέλα Φραγκουλοπούλου (πληροφορικής) Σχέση θεολογίας-οικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 10: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 10: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 10: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει:

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει: ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 116. Το προοίμιο της παρακάτω Ευχαριστιακής ευχής δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί με άλλο, διότι συνολικά παρουσιάζει σε περίληψη την ιστορία της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να είναι μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling )

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling ) FRIEDRICH W. SCELLING ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling 1775-1854) (ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ*) Από το φιλοσοφικό έργο του Σέλλινγκ "Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ"

Διαβάστε περισσότερα

Θεός και Σύμπαν. Source URL:

Θεός και Σύμπαν. Source URL: Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Η ύπαρξη τού Θεού και η σχέση του με το σύμπαν, είναι ένα θέμα που απασχολεί πλήθος ανθρώπων σήμερα. Ο Θεός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ Στα κυριότερα θρησκεύματ 15 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης Διερευνητική Εργασία της Β Λυκείου ΓΕΝΙΚ Α Χριστιανισμός, ονομάζεται το θρησκευτικό σύστημα πίστης, το οποίο αναγνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ενότητα 9: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΜΟΝΙΣΜΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Α.Ε.Α.Θ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

25 Ιουνίου 1 Ιουλίου Σάββατο απόγευμα 1. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ

25 Ιουνίου 1 Ιουλίου Σάββατο απόγευμα 1. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ 25 Ιουνίου 1 Ιουλίου Σάββατο απόγευμα 1. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΕΔΑΦΙΟ ΜΝΗΜΗΣ: «Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ' εικόνα εαυτού κατ' εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς.»

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΟΜΟΙΩΣΗ: ΤΡΙΑ ΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ :

ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΟΜΟΙΩΣΗ: ΤΡΙΑ ΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ : Περιεχόµενα σελίδα 1. Πρόλογος 2 2. Περίληψη 3 3. Εισαγωγή 4 4. Εικόνα και Οµοίωση, Τριαδική 5-6 ανθρωπολογία 5. Βιβλιογραφία 7 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το βασικό θέµα που ταλανίζει την ανθρώπινη ύπαρξη είναι η τρεπτότητά

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού. Διδ. Εν. 4

Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού. Διδ. Εν. 4 Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού Διδ. Εν. 4 Ο Θεός είναι άγνωστος στην ουσία του και γνωστός με τις ενέργειές του στον κόσμο όλα τα όντα γιατί δίνει την ύπαρξη σε αυτά Ενέργειες= Θεϊκές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού 72. Το προοίμιο που ακολουθεί χρησιμοποιείται στις Λειτουργίες που είτε δεν Θεέ παντοδύναμε και αιώνιε, Δι αυτού ευδόκησες να αποκαταστήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Ε. 1 ΘΕΟΣ, ΘΕ1.1: Αποκάλυψη (αποκάλυψη, δημιουργία, βίωμα, λύτρωση, αθεΐα) 1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Θ.Ε. 1 ΘΕΟΣ, ΘΕ1.1: Αποκάλυψη (αποκάλυψη, δημιουργία, βίωμα, λύτρωση, αθεΐα) 1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Θ.Ε. 1 ΘΕΟΣ, ΘΕ1.1: Αποκάλυψη (αποκάλυψη, δημιουργία, βίωμα, λύτρωση, αθεΐα) 1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Οι μαθητές/μαθήτριες να: - αναλύουν τη χριστιανική διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΗΣΟΥΣ: Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΙΗΣΟΥΣ: Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΗΣ Μελέτη 1: Για το Σάββατο 5 Ιανουαρίου ΙΗΣΟΥΣ: Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΕΔΆΦΙΟ ΜΝΉΜΗΣ: «Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην.» Γένεσις 1/α 1. Για τη µελέτη αυτής της εβδοµάδας, διαβάστε:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΗΕποχήπουοΘεός Δημιούργησε τα Πάντα Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:Bob Davies; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

«Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων».

«Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων». «Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων». Ένας απ τους σταυρωμένους κακούργους τον βλαστημούσε λέγοντας: «Εσύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ Τις παρακάτω ευχές ο λειτουργός δύναται, ελεύθερα, να τις χρησιμοποιήσει στο τέλος της θείας Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Σωτηριολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3 Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο Διδ. Εν. 3 Η έννοια της θρησκείας Ο όρος «θρησκεία» συνδέεται με το φαινόμενο της θρησκείας γενικά και με τις επιμέρους θρησκείες ειδικότερα Με το πολυδιάστατο και

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Πως μπήκε η Λύπη στη Ζωή του Ανθρώπου

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Πως μπήκε η Λύπη στη Ζωή του Ανθρώπου Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Πως μπήκε η Λύπη στη Ζωή του Ανθρώπου Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός:

Διαβάστε περισσότερα

2 Ιουλίου 8 Ιουλίου Σάββατο απόγευμα 2. ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ

2 Ιουλίου 8 Ιουλίου Σάββατο απόγευμα 2. ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ 2 Ιουλίου 8 Ιουλίου Σάββατο απόγευμα 2. ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΕΔΑΦΙΟ ΜΝΗΜΗΣ: «Και είπεν ο Θεός, Ας κάμωμεν άνθρωπον κατ' εικόνα ημών, καθ' ομοίωσιν ημών και ας εξουσιάζη επί των ιχθύων της θαλάσσης,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

11. Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 36. ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ E34ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

11. Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 36. ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ E34ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 11. Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 36. ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ E34ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 12. ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΖΩΗ 37. Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ 13. ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΞΙΕΣ 38. ΣΩΤΗΡΑΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΣ 14. ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΥ 39. Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 15. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος)

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) Η Εκκλησία, στην οποία είναι ο χώρος που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα, περιλαμβάνεται στη θεϊκή κυριαρχία πάνω στο χρόνο. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Διάλεξη 1 η Γιατί πρέπει να μελετούμε την Παλιά Διαθήκη; Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία

Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία (π. Γεωργίου Δ. Μεταλληνού, Ομοτ. Καθηγητού Παν/μίου Αθηνών [ ] Είναι, βέβαια, αδύνατο να κατανοηθεί με πληρότητα και ακρίβεια η στάση αυτή των Τριών Ιεραρχών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ενότητα 8: ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Α.Ε.Α.Θ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΑΛΤΑΜΠΕ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΦΟΙΤΗΤΗ ΕΑΠ ΣΠΟΥ ΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης

Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Διάλεξη 2 η Η Βασιλεία του Θεού Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Βασιλεία, Διαθήκη και Κανόνας: Μια Εισαγωγή της Παλιάς Διαθήκης Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Μετάβαση στη χριστιανική ηθική. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Μετάβαση στη χριστιανική ηθική. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Μετάβαση στη χριστιανική ηθική ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παλάτι: Qien. Στοιχείο Παλατιού: Μέταλλο

Παλάτι: Qien. Στοιχείο Παλατιού: Μέταλλο 1 1. Qian 乾 Ο Άρχων 1.Qian 乾 Ο Άρχων Παλάτι: Qien. Στοιχείο Παλατιού: Μέταλλο Εξάγραμμο, οδηγός του παλατιού- Συγκρουόμενο Μήνας: Μάιος - Ιούνιος (Θερινό Ηλιοστάσιο) Η εικόνα των τριγράμμων: Ουρανός επάνω

Διαβάστε περισσότερα

Βασισμένοι στην αποκάλυψη του Θεού 3 η Διάλεξη από τη σειρά μαθημάτων: «Διαμορφώνοντας τη θεολογία σου» Οδηγός μελέτης.

Βασισμένοι στην αποκάλυψη του Θεού 3 η Διάλεξη από τη σειρά μαθημάτων: «Διαμορφώνοντας τη θεολογία σου» Οδηγός μελέτης. 1 Βασισμένοι στην αποκάλυψη του Θεού 3 η Διάλεξη από τη σειρά μαθημάτων: «Διαμορφώνοντας τη θεολογία σου» Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Σχεδιάγραμμα Ένα σχεδιάγραμμα του μαθήματος Σημειώσεις Ένα πρότυπο που

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Κατακλυσμός του Νώε Γένεσης (Κεφ. 6-9)

1. Ο Κατακλυσμός του Νώε Γένεσης (Κεφ. 6-9) 1. Ο Κατακλυσμός του Νώε Γένεσης (Κεφ. 6-9) Με τον όρο κατακλυσμός του Νώε αναφερόμαστε σε μυθική πλημμύρα, όπως αυτή περιγράφεται στο βιβλίο της Γένεσης (κεφ. 6-9) της Αγίας Γραφής, καθώς επίσης και στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Ανθρωπολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ένας Τέλειος κόσμος (Γεν. 1:1-2:3) Διάλεξη 1 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης

Ένας Τέλειος κόσμος (Γεν. 1:1-2:3) Διάλεξη 1 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Ένας Τέλειος κόσμος (Γεν. 1:1-2:3) Διάλεξη 1 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος:

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: 2012-2013 ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Αναζητώντας την αρχή της δημιουργίας του σύμπαντος κόσμου και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Παράδεισος χάθηκε και βρέθηκε (Γεν. 2:4-3:24) Διάλεξη 2 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης

Ο Παράδεισος χάθηκε και βρέθηκε (Γεν. 2:4-3:24) Διάλεξη 2 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Ο Παράδεισος χάθηκε και βρέθηκε (Γεν. 2:4-3:24) Διάλεξη 2 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα