χημειο-ακτινοθεραπεία (ΧΑΘ),

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "χημειο-ακτινοθεραπεία (ΧΑΘ),"

Transcript

1 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 36, Aπρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2009, σελίδες ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚο ΑΡΘΡΟ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΙΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΗΣ & ΤΡΑΧΗΛΟΥ Ο ρόλος της τραχηλικής εκσκαφής στην αντιμετώπιση του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου σταδίου ΙΙΙ+ΙV μετά από συνδυασμένη χημειο-ακτινοθεραπεία ΜANGANARIS A 1, ORABI A 1, JEANNON JP 1, CALMAN F 2, SIMO R 1 1 Department of Otorhinolaryngology-Head and Neck Surgery, Guy s and St Thomas Hospital NHS Foundation Trust, Guy s Hospital, London, UK 2 Department of Clinical & Radiation Oncology, Guy s and St Thomas Hospital NHS Foundation Trust, St Thomas Hospital, London, UK Εισαγωγή: Τα σύγχρονα θεραπευτικά πρωτόκολλα για τους ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο εκ πλακωδών κυττάρων της κεφαλής και του τραχήλου συνήθως συνδυάζουν ταυτόχρονη χημειο-ακτινοθεραπεία (ΧΑΘ), η οποία ακολουθείται από χειρουργική αντιμετώπιση της πρωτοπαθούς εστίας ή και λεμφαδενικό καθαρισμό ανάλογα με την ανταπόκριση στην αρχική θεραπεία. Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να αποτιμήσει α) την αποτελεσματικότητα του θεραπευτικού σχήματος που εφαρμόζουμε, καταγράφοντας την ύπαρξη υπολειμματικής μεταστατικής νόσου στον τράχηλο μετά από ΧΑΘ για τους ασθενείς με καρκίνωμα του στοματοφάρυγγα και υποφάρυγγα, και β) την ασφάλεια της προγραμματισμένης τραχηλικής εκσκαφής (ΠΤΕ) μετά από ΧΑΘ, καταγράφοντας τις μετεγχειρητικές επιπλοκές. Υλικό & Μέθοδος: Αναδρομική μελέτη 22 περιστατικών με προχωρημένο καρκίνο εκ πλακωδών κυττάρων του στοματοφάρυγγα και του υποφάρυγγα που υποβλήθηκαν αρχικά σε ΧΑΘ και εν συνεχεία σε ΠΤΕ στο Νοσοκομείο Guys του Λονδίνου. Οι παράμετροι που αποτέλεσαν αντικείμενο της μελέτης μας είναι η ηλικία και το φύλο του ασθενούς, το στάδιο (ΤΝΜ) της νόσου κατά τη διάγνωση, το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της ΧΑΘ και της ΠΤΕ, η ανταπόκριση στη ΧΑΘ όπως αυτή τεκμηριώθηκε κλινικά και απεικονιστικά, ο τύπος της ΤΕ στην οποία υποβλήθηκε ο ασθενής, τα ιστοπαθολογικά ευρήματα και οι μετεγχειρητικές επιπλοκές. Αποτελέσματα: Ένας ασθενής εκδήλωσε ουδετεροπενία κατά τη διάρκεια της ΧΑΘ και δεν ολοκλήρωσε το θεραπευτικό σχήμα. Όπως προέκυψε από τη διερεύνηση των υπολοίπων 21 ασθενών μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ, υπήρξε πλήρης ανταπόκριση της πρωτοπαθούς εστίας στη ΧΑΘ στο σύνολο τους. Πραγματοποιήθηκαν 8 τροποποιημένοι ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί Τύπου ΙΙΙ, 3 τροποποιημένοι ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί Τύπου ΙΙ, 6 τροποποιημένοι ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί Τύπου Ι, 4 επιλεκτικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί και 2 ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί. Μετά τη ΧΑΘ 18 ασθενείς δεν είχαν υπολειμματική μεταστατική νόσο στον τράχηλο. Λεμφαδένες θετικοί για μεταστατική νόσο ανευρέθηκαν μόλις σε 3 ασθενείς. Μετεγχειρητικές επιπλοκές εκδηλώθηκαν σε 15 ασθενείς. Συμπεράσματα: Από την παρούσα μελέτη προκύπτει ότι η ΠΤΕ αποτελεί το μόνο τρόπο αδιάψευστης τεκμηρίωσης της ύπαρξης ή μη υπολειμματικής μεταστατικής τραχηλικής νόσου μετά από ΧΑΘ. Ωστόσο, το πιθανό θεραπευτικό όφελος της ΠΤΕ μετά από ΧΑΘ, ανεξαρτήτως της επίπτωσης στην επιβίωση των ασθενών, πρέπει πάντα να συνεκτιμάται σε συνάρτηση με τις πιθανές μετεγχειρητικές επιπλοκές. Λέξεις-κλειδιά: καρκίνος εκ πλακωδών κυττάρων, στοματοφάρυγγας, υποφάρυγγας, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, τραχηλική εκσκαφή, υπολειμματική νόσος, μετεγχειρητικές επιπλοκές. Εισαγωγή Η θεραπεία των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο εκ πλακωδών κυττάρων της κεφαλής και του τραχήλου (ΚΠΚΚΤ) αποτελεί μία πρόκληση για το σύνολο των ειδικοτήτων που εμπλέκονται σε αυτήν. Πρωταρχικός σκοπός της θεραπευτικής παρέμβασης παραμένει η βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών σε συνδυασμό με τη διαφύλαξη της λειτουργικής ακεραιότητας της πάσχουσας περιοχής. Τα σύγχρονα θεραπευτικά πρωτόκολλα συνήθως συνδυάζουν ταυτόχρονη χημειο-ακτινοθεραπεία (ΧΑΘ), η οποία ακολουθείται από χειρουργική 13

2 Πανενδοσκόπηση + Βιοψία CT ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Στάδιο ΙΙΙ + ΙV Σύγχρονη ΧΑΘ για 6 εβδομάδες Cisplatin 75mg/m 2 (Ημέρες 1, 22, 43) Μέση Δόση Α/Θ: 64Gy / 30 συνεδρίες Στάδιο Ι + ΙΙ Ακτινοθεραπεία ξη υπολειμματικής μεταστατικής νόσου στον τράχηλο συνεπεία των αλλοιώσεων της ΑΘ 1,3,5-10. Από πολλές δημοσιεύσεις προκύπτει ότι δεν υπάρχει αντιστοιχία ανάμεσα στα κλινικά και απεικονιστικά ευρήματα σε σχέση με τα ιστοπαθολογικά ευρήματα μετά από την εκτέλεση τραχηλικής εκσκαφής Τα μέχρι τώρα στοιχεία αποδεικνύουν ότι η ευαισθησία της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ) για τον εντοπισμό υπολειμματικής μεταστατικής νόσου ή υποτροπής στον τράχηλο μετά από ΧΑΘ περιορίζεται στο 74% 12. Γιατί: α) η διαγνωστική ακρίβεια και κατ επέκταση η χρησιμότητα της μεθόδου επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από το χρόνο εκτέλεσης της μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ και β) λόγω των ψευδώς θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων 12. Το θεραπευτικό σχήμα που εφαρμόζεται στο τμήμα μας προβλέπει αρχικά σύγχρονη ΧΑΘ για όλους τους ασθενείς με νόσο Σταδίου III+IV, η οποία ακολουθείται από προγραμματισμένη τραχηλική εκσκαφή (ΠΤΕ) ανεξάρτητα από την κλινική ή απεικονιστική ανταπόκριση της νόσου. Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να αποτιμήσει: α) την αποτελεσματικότητα του θεραπευτικού σχήματος που εφαρμόζουμε, καταγράφοντας την ύπαρξη υπολειμματικής μεταστατικής νόσου στον τράχηλο μετά από ΧΑΘ για τους ασθενείς με καρκίνωμα του στοματοφάρυγγα και υποφάρυγγα και β) την ασφάλεια της τραχηλικής εκσκαφής μετά από ΧΑΘ, καταγράφοντας τις μετεγχειρητικές επιπλοκές. Παρακολούθηση Σχήμα 1. Το θεραπευτικό σχήμα που εφαρμόζεται για ασθενείς με καρκίνο του στοματοφάρυγγα και υποφάρυγγα. Ν1 E.I. 4-6/52 CT, MRI, PET, FNAC Ν2 - Ν3 Λεμφαδενικός Καθαρισμός 6-12/52 αντιμετώπιση της πρωτοπαθούς εστίας ή και λεμφαδενικό καθαρισμό ανάλογα με την ανταπόκριση στην αρχική θεραπεία. Τα κριτήρια που καθορίζουν το θεραπευτικό σχήμα εξαρτώνται από το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση (ΤΝΜ), τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τη συν-νοσηρότητα (comorbidity), το προσδοκώμενο λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα αλλά και την ποιότητα ζωής του ασθενούς τόσο κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το πέρας της θεραπείας. Ο ρόλος της τραχηλικής εκσκαφής (ΤΕ) στην αντιμετώπιση των ασθενών με προχωρημένο καρκίνωμα κεφαλής και τραχήλου (ΚΠΚΚΤ) αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και αντιπαράθεσης. Πιο συγκεκριμένα, πολλές επιστημονικές δημοσιεύσεις αμφισβητούν το θεραπευτικό όφελος της ΤΕ για τους ασθενείς που εμφανίζουν πλήρη ανταπόκριση στη ΧΑΘ τόσο κλινικά όσο και απεικονιστικά. Μερικοί συγγραφείς αποδέχονται το λεμφαδενικό καθαρισμό μόνο στους ασθενείς με μερική ανταπόκριση της μεταστατικής νόσου στον τράχηλο αλλά πλήρη ανταπόκριση της πρωτοπαθούς εστίας στη ΧΑΘ 1-4. Η κλινική εξέταση του τραχήλου με αμφίχειρη ψηλάφηση για την εκτίμηση της ανταπόκρισης στη ΧΑΘ έχει περιορισμένη ευαισθησία και αξιοπιστία και αδυνατεί να διαγνώσει με ακρίβεια την ύπαρ- Υλικό και μέθοδος Στο Νοσοκομείο Guys του Λονδίνου, οι ασθενείς με νόσο Σταδίου I+IΙ υποβάλλονται αποκλειστικά σε ακτινοθεραπεία (Α/Θ), ενώ οι ασθενείς με νόσο Σταδίου III+IV υποβάλλονται αρχικά σε σύγχρονη ΧΑΘ και εν συνεχεία σε τραχηλική εκσκαφή (σχήμα 1). Το θεραπευτικό σχήμα περιλαμβάνει 3 κύκλους χημειοθεραπείας (Χ/Θ) με Cisplatin (75mg/ m2) που χορηγείται κατά την 1η, 22η και 43η ημέρα και μέση δόση Α/Θ που ανέρχεται στα 64 Gy σε 30 συνεδρίες. Όπως προέκυψε από τη βάση δεδομένων του Νοσοκομείου, από τον Ιούνιου του 2004 μέχρι το Φεβρουάριο του 2008, από τα 1000 και πλέον περιστατικά με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου που αντιμετωπίστηκαν, μόλις τα 22 υποβλήθηκαν αρχικά σε ΧΑΘ και εν συνεχεία σε ΠΤΕ. Οι παράμετροι που αποτέλεσαν αντικείμενο της μελέτης μας είναι η ηλικία και το φύλο του ασθενούς, το στάδιο (ΤΝΜ) της νόσου κατά τη διάγνωση, το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της ΧΑΘ και της ΠΤΕ, η ανταπόκριση στη ΧΑΘ όπως αυτή τεκμηριώθηκε κλινικά και απεικονιστικά, ο τύπος της ΤΕ στην οποία υποβλήθηκε ο ασθενής, τα ιστοπαθολογικά ευρήματα και οι μετεγχειρητικές επιπλοκές κατά τις πρώτες 30 μετεγχειρητικές ημέρες (πίνακας 1). Οι μετεγχειρητικές επιπλοκές χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες, τις «μείζονες» και τις «ελάσσονες». Ως «μείζονες» επιπλοκές (τοπικές και συστηματικές) θεωρήθηκαν αυτές που έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς, αυτές που απαιτούσαν χειρουργική παρέμβαση αλλά και αυτές που παρέτειναν τη νοσηλεία του ασθενούς. Ως «ελάσσονες» επιπλοκές χαρακτηρίστηκαν οι ακόλουθες: πάρεση νεύρου, ύγρωμα, λεμφικό συρίγγιο, μόλυνση τραύματος και ρήξη χειρουργικού τραύματος. Από τους 22 συνολικά ασθενείς που συμπεριλήφθησαν στην παρούσα μελέ- 14

3 ΠINAKAΣ 1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Φύλο Ηλικία TNM Πρωτοπαθής Θ/Α Κ/Α Ανταπόκριση Στάδιο Νόσου Εστία Α 66 T3N3M0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 63 T3N3M0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 51 T3N3M0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 49 T3N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 56 T2N2γM0 Ρίζα Γλώσσας ΧΑΘ + Α 58 T2N2βM0 Απιοειδής Κόλπος ΧΑΘ + Θ 42 T3N2γM0 Ρίζα Γλώσσας ΧΑΘ - Α 72 T2N3M0 Απιοειδής Κόλπος ΧΑΘ + Α 66 T2N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 78 T2N2γM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 64 T3N2βM0 Ρίζα Γλώσσας ΧΑΘ + Α 53 T2N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ - Θ 48 T3N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Θ 64 T4N2γM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 64 T3N2βM0 Ρίζα Γλώσσας ΧΑΘ - Α 63 T4N2γM0 Ρίζα Γλώσσας ΧΑΘ + Α 58 T1N2γM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 51 T2N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ - Α 57 T3N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 56 T2N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ + Α 64 T2N2γM0 Απιοειδής Κόλπος ΧΑΘ + Α 65 T2N2βM0 Αμυγδαλή ΧΑΘ - Θ/Α: Θεραπευτική Αγωγή, Κ/Α: Κλινική & Απεικονιστική (+ για «μερική» και για «πλήρη») ανταπόκριση, τρλκ: τροποποιημένος Ριζικός Λεμφαδενικός Καθαρισμός, ΕΛΚ: Επιλεκτικός Λεμφαδενικός Καθαρισμός, Τ/Λ: Τραχηλικοί Λεμφαδένες, ΡΧΤ: ρήξη χειρουργικού τραύματος, ΟΣ: Ορώδης συλλογή, ΜΤ: μόλυνση τραύματος, ΛΣ: λεμφικό συρίγγιο, Π: Πνευμονία. τη, οι 19 ήταν άντρες και οι 3 ήταν γυναίκες. Ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών ήταν 59,5 χρόνια (εύρος 42-78). Όλοι οι ασθενείς είχαν ιστοπαθολογικά τεκμηριωμένο καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο του στοματοφάρυγγα ή του υποφάρυγγα και παρουσιάσθηκαν με τραχηλικές μεταστάσεις (Ν2-Ν3) αλλά δίχως απομακρυσμένες μεταστάσεις (Μ0). Οι ασθενείς με καρκίνο του λάρυγγα δε συμπεριλήφθησαν στην παρούσα μελέτη. Η διερεύνηση και σταδιοποίηση της νόσου των ασθενών πραγματοποιήθηκε με βάση της Οδηγίες της Βρετανικής Ένωσης Ωτορινολαρυγγολογίας, Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου (ΒΑΟ- ΗΝS) που αφορούν στην αντιμετώπιση του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου 13. Η ταξινόμηση του σταδίου της νόσου πραγματοποιήθηκε με βάση το σύστημα ταξινόμησης (TNM) των κακοήθων όγκων που προτείνει η Διεθνής Ένωση κατά του Καρκίνου (UICC) 14. Το πρωτόκολλο διερεύνησης των ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου της ΒΑ- ΟΗΝS περιλαμβάνει κλινική εκτίμηση και ενδοσκόπηση με εύκαμπτο ρινοφαρυγγοσκόπιο, αξονική τομογραφία κεφαλής, τραχήλου και θώρακα ή μαγνητική τομογραφία όπου κρίνεται απαραίτητο και τέλος ενδοσκόπηση με βιοψίες υπό γενική αναισθησία. Με βάση τον απεικονιστικό έλεγχο ως θετικοί χαρακτηρίστηκαν οι τραχηλικοί λεμφαδένες με μέγιστη διάμετρο μεγαλύτερη των 10mm (11mm για την διγαστορο-σφαγιτιδική περιοχή-επίπεδο ΙΙ), με κεντρική νέκρωση, με ασαφή όρια και αυτοί που εμφάνιζαν απώλεια του φυσιολογικού επιμήκους σχήματος. Όλες οι αποφάσεις που αφορούν στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση του κάθε περιστατικού λαμβάνονται ομόφωνα στο Ογκολογικό Συμβούλιο Κεφαλής και Τραχήλου (Μultidisciplinary Head and Neck Oncology Μeeting), στο οποίο συμμετέχουν οι ακόλουθες ειδικότητες: Χειρουργοί Κεφαλής και Τραχήλου, Γναθοπροσωπικοί Χειρουργοί, Πλαστικοί Χειρουργοί, Κλινικοί Ογκολόγοι και Ακτινοθεραπευτές, Ιστοπαθολόγοι και Ακτινολόγοι με ειδίκευση στην Κεφαλή και τον Τράχηλο, Λογοθεραπευτές, Κλινικοί Διατροφολόγοι και Νοσηλευτές εξειδικευμένοι στην αποκατάσταση. Η διενέργεια γαστροστομίας αποτελεί πάγια πρακτική για όλα τα περιστατικά που υποβάλλονται σε ΧΑΘ και πραγματοποιήθηκε σε όλους τους ασθενείς της μελέτης μας. Όλοι οι ασθενείς επανεξετάζονται σε διάστημα 4 έως 6 εβδομάδων μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ, οπότε και αποτιμάται η ανταπόκρισή τους στη θεραπεία, τόσο μέσα από λεπτομερή κλινική 16

4 ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΥΣ ΠΟΥ ΜΕΛΕΤΗΘΗΚΑΝ Χειρουργική Μεσοδιάστημα Τ/Λ Επι πλοκές F/U Επέμβαση (σε Ημέρες) (Δ)τΡΛΚ(I) 62 0/31-44 (Α)ΡΛΚ 62 3/33 ΡΧΤ / Π ( ) (Δ)τΡΛΚ(I) 70 0/11 ΜΤ/ ΟΣ 44 (Δ)τΡΛΚ(I) 49 0/50 ΟΣ 41 (Α)τΡΛΚ(I) 48 0/28-29 (Δ)τΡΛΚ(I) 58 0/7 Πάρεση ΕΣXI/ΟΣ 27 (Α)τΡΛΚ(III) 35 0/18-24 (Α)τΡΛΚ(III) 45 0/16 ΟΣ 23 (Α)τΡΛΚ(II) 104 0/26 ΡΧΤ 21 (Α)τΡΛΚ(I) 60 0/23 ΜΤ, ΛΣ 18 (Α)τΡΛΚ(III) 43 0/29 ΟΣ 18 (Δ)τΡΛΚ(II) 58 1/24-17 (Δ)τΡΛΚ(II) 55 0/37 ΟΣ 15 Αμφοτερόπλευρος ΕΛΚ 76 (Δ)0/11 (Α)0/10-13 (Δ)τΡΛΚ(IIΙ) 77 0/20-10 Αμφοτερό-πλευρος τρλκ(iiι) 110 (Δ)1/9 (Α)10/13 ΟΣ / ARDS ( ) (Δ)ΕΛΚ 38 0/19 ΟΣ 8 (Α)τΡΛΚ(IIΙ) 69 0/29 ΟΣ/ΛΣ 6 (Δ)ΕΛΚ 69 0/26 ΟΣ 6 (Α)τΡΛΚ(IIΙ) 81 0/15 ΡΧΤ 3 (Α)ΡΛΚ 79 0/49 ΡΧΤ ΟΥΔΕΤΕΡΟΠΕΝΙΑ - ΜΕΤΑ ΤΗ ΧΑΘ Σχήμα 2. Μετεγχειρητικές επιπλοκές. εξέταση και ενδοσκόπηση στο Εξωτερικό Ιατρείο (ΕΙ), όσο και με απεικονιστικές μεθόδους (Αξονική Τομογραφία κεφαλής και τραχήλου). Μαγνητική τομογραφία, τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων ή βιοψία δια λεπτής βελόνης με υπερηχογραφικό έλεγχο εφαρμόζονται μόνο σε επιλεγμένα περιστατικά. Στις περιπτώσεις εκείνες όπου τόσο ο κλινικός αλλά και ο απεικονιστικός έλεγχος είναι αρνητικός, θεωρείται ότι υπήρξε «πλήρης» ανταπόκριση στη ΧΑΘ. Στην αντίθετη περίπτωση η ανταπόκριση χαρακτηρίζεται ως «μερική». Οι 22 ασθενείς υποβλήθηκαν συνολικά σε 23 χειρουργικές επεμβάσεις στον τράχηλο, δεδομένου ότι 2 ασθενείς υποβλήθηκαν σε αμφοτερόπλευρο λεμφαδενικό καθαρισμό και ένας δεν ολοκλήρωσε το θεραπευτικό σχήμα λόγω επιπλοκών κατά τη ΧΑΘ. Πραγματοποιήθηκαν 8 τροποποιημένοι ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί Τύπου ΙΙΙ (εικόνα 1), 3 τροποποιημένοι ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί Τύπου ΙΙ, 6 τροποποιημένοι ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί Τύπου Ι (εικόνα 2), 4 επιλεκτικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί (εικόνα 3) και 2 ριζικοί λεμφαδενικοί καθαρισμοί (εικόνα 4). Το θεραπευτικό πρωτόκολλο που εφαρμόζουμε προβλέπει την εκτέλεση του τραχηλικού λεμφαδενικού καθαρισμού μεταξύ 6 και 12 εβδομάδων μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ, ανεξάρτητα από τη σταδι- 17

5 τικές επιπλοκές ήταν η ορώδης συλλογή (47,6%) και η ρήξη του χειρουργικού τραύματος (19%). Ακολούθησαν η επιμόλυνση του τραύματος (9,5%) και το λεμφικό συρίγγιο (9,5%), ενώ ένας ασθενής υπέστη ιατρογενή βλάβη της ΧΙ εγκεφαλικής συζυγίας, η οποία όμως διεγνώσθη και αποκαταστάθηκε διεγχειρητικά (εικόνα 4). Χειρουργική παρέμβαση κρίθηκε απαραίτητη σε ένα περιστατικό, στο οποίο η ρήξη του χειρουργικού τραύματος αποκαταστάθηκε επιτυχώς με τη χρήση κρημνού του μείζονα θωρα κικού μυός. Δεκαεννέα ασθενείς παραμένουν εν ζωή και ελεύθεροι νόσου, κατά μέσο όρο 20 μήνες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας (εύρος από 3-44 μήνες). Δύο ασθενείς κατέληξαν μετά από επιπλοκές του αναπνευστικού συστήματος (ARDS και μικροβιακή πνευμονία) κατά τις πρώτες 30 μετεγχειρητικές ημέρες. Ο ένας εξ αυτών παρουσίασε την επιπλοκή 2 εβδομάδες μετά την ημερομηνία εξόδου του από το νοσοκομείο. Συζήτηση Εκτιμάται ότι ανά έτος διαγιγνώσκονται περισσότερα από νέα περιστατικά με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου στον κόσμο, γεγονός που τον κατατάσσει ως τον πέμπτο συχνότερο καρκίνο 15. Τα 2/3 αυτών των ασθενών θα διαγνωσθούν με προχωρημένο καρκίνο Σταδίου ΙΙΙ-IV, γεγονός που στατιστικά μεταφράζεται σε ποσοστό ανταπόκρισης στη θεραπεία που δεν ξεπερνά το 30-40% και 5-ετή επιβίωση που κυμαίνεται μεταξύ 10% και 40%. Κατά κανόνα, η γενική κατάσταση των ασθενών αυτών είναι σημαντικά βεβαρημένη συνεπεία του καπνίσματος και της συστηματικής κατανάλωσης οινοπνευματωδών αλλά και λόγω της προχωρημένης ηλικίας. Από τα δεδομένα μας προκύπτει ότι ένα ποσοστό της τάξεως του 20% των ασθενών που πρέπει να υποβληθούν Εικόνα 3. Διεγχειρητική απεικόνιση ΕΛΚ (Ι-ΙΙΙ) και το χειρουργικό παρασκεύασμα (κάτω αριστερά). Εικόνα 4. Προεγχειρητική εντόπιση της υπολειπόμενης τραχηλικής διόγκωσης μετά από μερική κλινική και απεικονιστική ανταπόκριση στη ΧΑΘ. Κάτω δεξιά διακρίνεται το χειρουργικό παρασκεύασμα και αριστερά η αποκατάσταση της ι- ατρογενούς βλάβης του παραπληρωματικού νεύρου (ΕΣ ΧΙ) με μόσχευμα ΜΩΝ. σε ΧΑΘ, αποκλείονται λόγω συστηματικών προβλημάτων και υποβάλλονται μόνο σε Α/Θ. Η θεραπεία των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο κεφαλής και τραχήλου ΠΙΝΑΚΑΣ 3. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΑΠΟ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ Δημοσίευση Αριθμός Ασθενών Θεραπεία Είδος Λεμφαδενικού Καθαρισμού Επιπλοκές Παρούσα Μελέτη 26 ΧΑΘ:22 ΡΛΚ:5/τΡΛΚ:19/ΕΛΚ:4 65% Sassler et al ΧΑΘ τρλκ 61% Newman et al ΧΑΘ Δεν διευκρινίζεται 35% Lavertu et al ΧΑΘ:26/ΑΘ:33 τρλκ 46% Davidson et al ΧΑΘ:15/ΑΘ:26 τρλκ: 35/ΕΛΚ:6 38% Robbins et al ΧΑΘ Δεν διευκρινίζεται 17% Stenson et al ΧΑΘ τρλκ:13/ελκ:56 26 % Proctor et al ΧΑΘ τρλκ 54% Frank et al ΧΑΘ ΡΛΚ:10/τΡΛΚ:17/ΕΛΚ:24 5% 19

6 Εικόνα 1. Διεγχει ρητική απεικόνιση τρλκ (ΙΙΙ) με ανάσπαση του παρασκευάσματος και το χειρουργικό παρασκεύασμα (κάτω αριστερά). Εικόνα 2. Διεγχει ρητική απεικόνιση τρλκ (Ι) με ανάσπαση του παρασκευάσματος και το χειρουργικό παρασκεύασμα (Ασθενής Νο 4, 0/50 λεμφαδένες). Διακρίνεται το παρασκευασμένο Παραπληρωματικό Νεύρο (ΕΣ ΧΙ). Προ εγχειρητική εντόπιση της υπολειπόμενης τραχηλικής διόγκωσης μετά από μερική κλινική και απεικονιστική ανταπόκριση στη ΧΑΘ (κάτω αριστερά). οποίηση του ασθενούς (εξαιρούνται οι ασθενείς με Ν1) αλλά και χωρίς να συνεκτιμάται η ανταπόκρισή του στη θεραπεία, όπως αυτή τεκμηριώνεται κλινικά και απεικονιστικά. Όλοι οι ασθενείς λαμβάνουν το ίδιο θεραπευτικό σχήμα αντιβιοτικών περιεγχειρητικά (IV Cefuroxime 1.5gr + Metronidazole 0.5gr σε 4 δόσεις για 24 ώρες). Οι μετεγχειρητικές επιπλοκές καταγράφονται στον φάκελο νοσηλείας του ασθενούς και αντιμετωπίζονται βάσει του τυποποιημένου θεραπευτικού μας πρωτοκόλλου. ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ N2α N2β N2γ N3 Σύνολο Tx T T T T Σύνολο Αποτελέσματα Η πρωτοπαθής εστία ήταν εντοπισμένη στην παρίσθμια αμυγδαλή σε 14 ασθενείς, στη ρίζα της γλώσσας σε 5 ασθενείς και στον απιοειδή κόλπο σε 3 ασθενείς. Το στάδιο Τ της νόσου ήταν Τ1 σε 1 ασθενή, Τ2 σε 10 ασθενείς, Τ3 σε 9 ασθενείς και Τ4 σε 2 ασθενείς. Το στάδιο Ν της νόσου ήταν Ν2β σε 11 ασθενείς, Ν2γ σε 5 ασθενείς και Ν3 σε 6 ασθενείς (πίνακας 2). Το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε κατά μέσο όρο μεταξύ της ΧΑΘ και της τραχηλικής εκσκαφής ήταν 64 ημέρες, με διακύμανση από 35 μέχρι 110 ημέρες. Ένας ασθενής εκδήλωσε ουδετεροπενία κατά τη διάρκεια της ΧΑΘ και δεν ολοκλήρωσε το θεραπευτικό σχήμα. Όπως προέκυψε από την κλινική και απεικονιστική διερεύνηση των υπολοίπων 21 ασθενών μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ, υπήρξε πλήρης ανταπόκριση της πρωτοπαθούς εστίας στη ΧΑΘ στο σύνολο τους. Ωστόσο, μόλις σε τέσσερεις εξ αυτών υπήρξε αντίστοιχη ανταπόκριση και στον τράχηλο. Μερική ανταπόκριση στον τράχηλο τεκμηριώθηκε κλινικά ή απεικονιστικά σε 17 ασθενείς (81%) (εικόνα 5). Από την ιστοπαθολογική εξέταση των χειρουργικών παρασκευασμάτων προέκυψε ότι 18 ασθενείς δεν είχαν υπολειμματική μεταστατική νόσο στον τράχηλο μετά τη ΧΑΘ. Λεμφαδένες θετικοί για μεταστατική νόσο ανευρέθηκαν μόλις σε 3 ασθενείς. Μετά την ιστοπαθολογική διερεύνηση, πλήρης ανταπόκριση στη ΧΑΘ διαπιστώθηκε σε ποσοστό 82% των ασθενών με νόσο σταδίου Ν2 και σε 75% των ασθενών με νόσο Ν3. Από τη μελέτη των περιστατικών δεν προκύπτει κάποια συσχέτιση μεταξύ του σταδίου Τ της πρωτοπαθούς εστίας και της παρουσίας ή απουσίας υπολειμματικής μεταστατικής νόσου στον τράχηλο μετά τη ΧΑΘ. Η συγκομιδή τραχηλικών λεμφαδένων από κάθε τραχηλική εκσκαφή παρουσίασε μεγάλες διακυμάνσεις (μεταξύ 7 και 50 λεμφαδένων), με το μέσο όρο από το σύνολο των 23 επεμβάσεων να ανέρχεται στους 23 λεμφαδένες. Στους τρεις ασθενείς με θετικά ιστοπαθολογικά ευρήματα στο τράχηλο, οι θετικοί λεμφαδένες κυμάνθηκαν μεταξύ 1 και 10. Συνολικά, 71,4% των ασθενών παρουσίασαν κάποια μετεγχειρητική επιπλοκή. 6 εκ των 15 ασθενών που παρουσίασαν επιπλοκές, εκδήλωσαν περισσότερες από μία μετεγχειρητικές επιπλοκές (σχήμα 2). Οι συχνότερες μετεγχειρη- 18

7 Εικόνα 5. Αξονική Τομογραφία του ασθενούς από την εικόνα 4 πρίν από τη ΧΑΘ (αριστερά) και μετά από τη ΧΑΘ (δεξιά) (Ασθενής Νο 21, 0/49 λεμφαδένες). αποβλέπει στην εκρίζωση της νόσου τόσο στην πρωτοπαθή εστία, όσο και στον τράχηλο. Αυτό επιτυγχάνεται τόσο με χειρουργική όσο και μη-χειρουργική αντιμετώπιση. Η παραδοσιακή χειρουργική αντιμετώπιση συνδυάζει ευρεία τοπική εκτομή για τον έλεγχο της πρωτοπαθούς εστίας με τραχηλική εκσκαφή καθώς και μετεγχειρητική Α/Θ. Η μη χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνει αρχικά ΧΑΘ και ενδεχομένως στη συνέχεια τραχηλική εκσκαφή. Ωστόσο, η μετεγχειρητική νοσηρότητα της ριζικής χειρουργικής αντιμετώπισης έχει συχνά σοβαρές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής του ασθενούς τόσο από αισθητικής όσο και λειτουργικής απόψεως. Κατά την τελευταία δεκαετία, η συντηρητική, μη-χειρουργική αντιμετώπιση θεωρήθηκε ισάξια της χειρουργικής 16. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχουν ανακοινωθεί αδιαμφισβήτητα στοιχεία υπέρ της μίας ή της άλλης μεθόδου και επιπλέον αμφισβητείται ακόμη το θεραπευτικό όφελος της τραχηλικής εκσκαφής μετά από καλή ανταπόκριση στη ΧΑΘ 3,6,16. Το ζήτημα της αποτίμησης της ανταπόκρισης στη ΧΑΘ τόσο κλινικά όσο και απεικονιστικά αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης πολλών επιστημονικών ανακοινώσεων. Μερικές εξ αυτών τάσσονται κατηγορηματικά υπέρ της ΠΤΕ για ασθενείς με νόσο σταδίου ΙΙΙ-IV, επικαλούμενες στοιχεία που αποδεικνύουν ότι σε 25% (από 14%-35%) των ασθενών ανευρίσκεται υπολειμματική νόσος στον τράχηλο μετά από ΧΑΘ. Επιπλέον, το ποσοστό υποτροπής στη συγκεκριμένη ομάδα ασθενών είναι σαφώς μικρότερο μετά από ΠΤΕ. Τα ευρήματα αυτά συνηγορούν υπέρ της άποψης ότι η ΠΤΕ εξασφαλίζει το μέγιστο έλεγχο της νόσου, δεδομένου ότι η αρνητική προγνωστική αξία (Νegative Predictive Value) της πλήρους κλινικής ανταπόκρισης αγγίζει μόλις το 44%. Στην παρούσα μελέτη πλήρης κλινική ή απεικονιστική ανταπόκριση μετά από ΧΑΘ τεκμηριώθηκε μόλις σε τέσσερεις ασθενείς (19,2%), σε έναν εκ των οποίων ανευρέθει μεταστατική νόσος παρόλο που ή PET ήταν αρνητική. Η PET αδυνατεί να διαφοροδιαγνώσει μεταξύ υπολειμματικής μεταστατικής νόσου και αλλοιώσεων συνεπεία της ΧΑΘ 12,17. Κατά συνέπεια, οι γνώμες διχάζονται αναφορικά με το αν επαρκούν τα απεικονιστικά κριτήρια μετά από ΧΑΘ, έτσι ώστε να τεκμηριωθεί η απόφαση για την τέλεση ή μη ΤΕ. Η κλινική εξέταση του τραχήλου με αμφίχειρη ψηλάφηση, η CT, η MRI ή η PET μετά από ΧΑΘ εμφανίζουν αρνητική προγνωστική αξία (Νegative Predictive Value) που δεν υπερβαίνει το 75% 1,3,7,9,10. Στο δείγμα των 21 ασθενών μας, 17 ασθενείς είχαν απεικονιστικά ή και κλινικά ευρήματα που συνηγορούσαν υπέρ μερικής ανταπόκρισης στη ΧΑΘ. Ωστόσο, 15 εξ αυτών είχαν αρνητικά ευρήματα από την ιστοπαθολογική διερεύνηση των τραχηλικών εκσκαφών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ασθενείς με πλήρη κλινική ανταπόκριση στη ΧΑΘ παρουσιάζουν ποσοστά υποτροπής στον τράχηλο που εμφανίζουν μεγάλες διακυμάνσεις 1,10,11,16. Επιπλέον, σε αρκετές επιστημονικές δημοσιεύσεις δεν καταγράφεται συγκριτικό πλεονέκτημα μετά από ΤΕ στις παραμέτρους που σχετίζονται με την επιβίωση των ασθενών αυτών. Αντιθέτως, υπάρχουν κλινικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι υπάρχει συγκριτικό πλεονέκτημα στην ελεύθερη νόσου επιβίωση (Disease Free Survival) και στην 4ετή επιβίωση των ασθενών που υποβάλλονται σε ΤΕ μετά από πλήρη ανταπόκριση στη ΧΑΘ έναντι αυτών που δε χειρουργούνται 6,9. Στα περισσότερα κέντρα του εξωτερικού, η ΧΑΘ αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για τον καρκίνο εκ πλακωδών κυττάρων του στοματοφάρυγγα και υποφάρυγγα. Τόσο η ΑΘ όσο και η ΧΘ θεωρείται ότι δρουν συνεργικά και επηρεάζουν αρνητικά την επούλωση του χειρουργικού τραύματος 19,20. Στην οξεία φάση, κατά τη χορήγηση της ΑΘ, τα κύτταρα που εμφανίζουν αυξημένη διαίρεση καταστρέφονται. Το γεγονός αυτό μεταφράζεται σε οξέα τοξικά φαινόμενα, όπως η ελκώδης στοματο-φαρυγγίτιδα και η δερματίτιδα. Στη δεύτερη φάση, οι ανεπιθύμητες ενέργειες της θεραπείας οφείλονται στην επίδραση της ΑΘ στη μικροκυκλοφορία, όπου προκαλεί υπενδοθηλιακή ίνωση, ενδαρτηρίτιδα και θρομβογέννεση. Με δεδομένες τις όψιμες επιπτώσεις της ΑΘ, εκτιμάται ότι όσο μεγαλύτερο το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ΧΑΘ και της ΤΕ, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα μετεγχειρητικών επιπλοκών. Η συσχέτιση της ΧΘ με τις συχνότερες μετεγχειρητικές επιπλοκές στους ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο εκ πλακωδών κυττάρων της κεφαλής και του τραχήλου είναι τεκμηριωμένη βιβλιογραφικά, με ποσοστά που αγγίζουν το 46-56% ανάλογα με το χημειοθεραπευτικό φάρμακο 21,22. Ο συνδυασμός της ΧΘ με ΑΘ αυξάνει σημαντικά τις επιπλοκές 22,23. Η σύγχρονη ΧΑΘ προκαλεί σημαντική συστηματική τοξικότητα και ευθύνεται για την εκδήλωση ουδετεροπενίας και σήψης, επώδυνης δυσφαγίας συνεπεία ελκώδους στοματο-φαρυγγίτιδας και απώλειας σωματικού βάρους, γεγονός που συχνά απαιτεί παράταση της νοσηλείας, 20

8 ή επιβάλλει την αναστολή ή ακόμη και τη διακοπή της θεραπείας 17. Η χειρουργική επέμβαση μετά από ΧΑΘ ή Α/Θ θα πρέπει να προηγείται χρονικά της εκδήλωσης εκτεταμένης ίνωσης από την Α/Θ και να πραγματοποιείται σε διάστημα μεγαλύτερο των 5 εβδομάδων από την ολοκλήρωση της θεραπείας 24. Τόσο το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ΠΤΕ και της Α/Θ, όσο και η συνολική δόση της ακτινοβολίας φαίνεται ότι σχετίζονται με την εκδήλωση μετεγχειρητικών επιπλοκών 3,11,23,25. Όσο βραχύτερο το μεσοδιάστημα και όσο μεγαλύτερη η δόση, τόσο συχνότερες και βαρύτερες οι μετεγχειρητικές επιπλοκές. Ιδανικό θεωρείται το διάστημα μεταξύ 6 και 12 εβδομάδων μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ. Οι μετεγχειρητικές επιπλο κές στην παρούσα μελέτη ανήλθαν στο 71,4%. Οι συχνότερες μετεγχειρητικές επιπλοκές ήταν η ορώδης συλλογή (47,6%) και η ρήξη του χειρουργικού τραύματος (19%) και αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά. Τα βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με τη νοσηρότητα της ΠΤΕ μετά από ΧΑΘ εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις και παρουσιάζονται στον πίνακα 3 10,11,23, Αξίζει ωστόσο να επισημανθεί ότι δεν εφαρμόζεται κοινή μεθοδολογία στην καταγραφή των επιπλοκών. Το αδιάψευστο γεγονός όμως είναι ότι οι επιπλοκές αυτές αυξάνουν σημαντικά το κόστος νοσηλείας. Η γενική κατάσταση των ασθενών μετά από ΧΑΘ είναι μία παράμετρος που πρέπει πάντα να συνεκτιμάται, δεδομένου ότι έχει επίπτωση στη νοσηρότητα. Η κακή θρέψη των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο εκ πλακωδών κυττάρων της κεφαλής και του τραχήλου (ΚΠΚΚΤ) αποτελεί προγνωστικό παράγοντα κακής επούλωσης, επιβαρύνοντας τη νοσηρότητα, την ποιότητα ζωής και την πρόγνωση των ασθενών 30. Η γαστροστομία θεωρείται κατά συνέπεια επιβεβλημένη και πραγματοποιήθηκε και στους 22 ασθενείς. O τροποποιημένος, ο επιλεκτικός ή ακόμη και ο ύπερ-επιλεκτικός λεμφαδενικός καθαρισμός θεωρούνται σήμερα δόκιμες και πιο ασφαλείς χειρουργικές επεμβάσεις συγκριτικά με το ριζικό λεμφαδενικό καθαρισμό μετά από ΧΑΘ 6,9-11,24,28,29. Με το σκεπτικό αυτό υιοθετήσαμε μια πιο συντηρητική προσέγγιση για το δεύτερο μισό της έρευνάς μας, χωρίς ωστόσο ακόμη να καταγραφούν εμφανείς επιπτώσεις στη συχνότητα και τη βαρύτητα των μετεγχειρητικών επιπλοκών. Συμπεράσματα Η αξία της συστηματικής απεικονιστικής διερεύνησης με ΡΕΤ μετά από ΧΑΘ δεν έχει ακόμη αποδειχθεί. Στο δείγμα των 21 ασθενών μας, 17 ασθενείς είχαν απεικονιστικά ή και κλινικά ευρήματα που συνηγορούσαν υπέρ μερικής ανταπόκρισης στη ΧΑΘ. Ωστόσο, 15 εξ αυτών είχαν αρνητικά ευρήματα από την Η χειρουργική επέμβαση μετά από ΧΑΘ ή Α/Θ θα πρέπει να προηγείται χρονικά της εκδήλωσης εκτεταμένης ίνωσης από την Α/Θ και να πραγματοποιείται σε διάστημα μεγαλύτερο των 5 εβδομάδων από την ολοκλήρωση της θεραπείας. ιστοπαθολογική διερεύνηση των τραχηλικών εκσκαφών. Κατά συνέπεια πιστεύουμε ότι η ΠΤΕ αποτελεί τον μόνο τρόπο αδιάψευστής τεκμηρίωσης της ύπαρξης ή μη υπολειμματικής μεταστατικής τραχηλικής νόσου μετά από ΧΑΘ. Το πιθανό θεραπευτικό όφελος της ΠΤΕ μετά από ΧΑΘ, ανεξαρτήτως της επίπτωσης στην επιβίωση των ασθενών, πρέπει πάντα να συνεκτιμάται σε συνάρτηση με τις πιθανές μετεγχειρητικές επιπλοκές. Το ποσοστό των ασθενών που εκδήλωσαν μετεγχειρητικές επιπλοκές στη μελέτη μας είναι σε απόλυτες τιμές υψηλότερο συγκριτικά με τις μέχρι σήμερα δημοσιευμένες μελέτες. Ωστόσο, στην πλειοψηφία τους ήταν ελάσσονες επιπλοκές και αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική αντιμετώπιση τους είναι καθοριστικής σημασίας. Απαιτείται επιπλέον έρευνα στην κατεύθυνση της εξάλειψης των επιπλοκών που εμφανίζονται με τα σύγχρονα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Η πραγματοποίηση της ΤΕ μεταξύ 6 και 12 εβδομάδων μετά την ολοκλήρωση της ΧΑΘ θεωρείται ασφαλής και ογκολογικά τεκμηριωμένη. Summary The role of neck dissection following chemoradiation therapy for advanced squamous cell carcinoma of the oropharynx and hypopharynx Μanganaris A, 1, Orabi A 1, Jeannon JP 1, Calman F 2, Simo R 1. 1 Department of Otorhinolaryngology- Head and Neck Surgery, Guy s and St Thomas Hospital NHS Foundation Trust, Guy s Hospital, London, UK, 2 Department of Clinical & Radiation Oncology, Guy s and St Thomas Hospital NHS Foundation Trust, St Thomas Hospital, London, UK. Introduction: Patients with locoregionally advanced squamous cell carcinoma (SCC) of the aero-digestive tract are increasingly being treated with organ preservation strategies. This often involves chemo-radiation therapy followed by staged planned neck dissection (PND). Chemo-radiation therapy (CRT) produces an inflamatory reaction followed by fibrosis and this can have an adverse effect on the morbidity of PND. The aim of this paper is to determine the presence of viable tumour in the post-operative histopathological analysis of the patients subjected to CRT, as well as the rate and type of complications of PND. Materials & Methods: Retrospective review of case series in a tertiary referral center for head and neck cancer. Between June 2004 and February 2008 twenty two consecutive patients were treated with organ preservation therapy for locoregionally advanced squamous cell carcinoma of the head and neck (HN- SCC) and underwent PND after CRT. Data regarding pre-treatment TNM stage, tumour histopathology, type of surgery, delay time between CRT and surgery, response to treatment and the peri-operative and post-operative complications has been collected and analyzed. Results: Twenty one patients have undergone CRT. Treatment was not completed in one patient, who developed neutro- 21

9 penic sepsis. Following CRT 18 patients had a complete pathological response in the neck, 17 of whom were positive clinically and/or radiologically. Four patients underwent selective ND, 17 patients had a modified radical ND and 2 had a radical ND. The mean time between ending CRT and undergoing surgery was 64 days (range days). Surgical complications were seen in 15 patients, seroma and wound breakdown being the most commonly observed. Residual tumour was found in 3 patients. Conclusions: Planned ND following CRT or RT for carcinoma of the upper aerodigestive tract remains controversial for patients with a complete clinical and/or radiological response. The complication rate associated with PND is higher to the ones previously reported for primary ND. Although less than 20% of cases had residual tumour, this factor should not be used as an index of successful treatment. The risk of harboring proliferating cancer cells in lymph nodes after RT or CRT is not negligible. PND and its extend following CRT or RT remains controversial and other outcome measures such as quality of life and long term disease free survival should be used to evaluate the role of PND. Key words: squamous cell carcinoma, organ preservation, chemo-radiation, staged planned neck dissection, oropharynx, hypopharynx, residual nodal disease, complications. Βιβλιογραφία-References 1. Goguen LA, Posner MR, Tishler RB, Wirth LJ, Norris CM, Annino DJ, Sullivan CA, Li Y, Haddad RI. Examining the need for neck dissection in the era of chemoradiation therapy for advanced head and neck cancer. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2006; 132: Clayman GL, Johnson CJ, Morrison W, Ginsberg L, Lippman SM. The role of neck dissection after chemoradiotherapy for oropharyngeal cancer with advanced nodal disease. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2001; 127: Puc MM, Chrzanowski FA Jr, Tran HS, Liu L, Glicksman AS, Landman C, Slotman GJ. Preoperative chemotherapy-sensitized radiation therapy for cervical metastasis in head and neck cancer. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2000; 126: Vongtama R, Lee M, Kim B, Sercarz J, Lin K, Suchard MA, Lee SP, Juillard G. Early nodal response as a predictor for necessity of functional neck dissection after chemoradiation. Cancer J 2004; 10: Wang SJ, Wang MB, Yip H, Calcaterra TC. Combined radiotherapy with planned neck dissection for small head and neck cancer with advanced cervical metastases. Laryngoscope 2000; 110: Brizel DM, Prosnitz RG, Hunter S, Fisher SR, Clough RL, Downey MA, Scher RL. Necessity for adjuvant neck dissection in setting of concurrent chemoradiation for advanced head-and-neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2004; 58: Velazquez RA, McGuff HS, Sycamore D, Miller FR. The role of computed tomography scans in the management of the N-positive neck in head and neck squamous cell carcinoma after chemoradiotherapy. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2004; 130: Roy S, Tibesar RJ, Daly K, Pambucian S, Lee HK, Gapany M, Adams GL. Role of planned neck dissection for advanced metastatic disease in tongue base or tonsil squamous cell carcinoma treated with radiotherapy. Head Neck 2002; 24: McHam SA, Adelstein DJ, Rybicki LA, Lavertu P, Esclamado RM, Wood BG, Strome M, Carroll MA. Who merits a neck dissection after definitive chemoradiotherapy for N2-N3 squamous cell head and neck cancer? Head Neck 2003; 25: Lavertu P, Bonafede JP, Adelstein DJ, Saxton JP, Strome M, Wanamaker JR, Eliachar I, Wood BG. Comparison of surgical complications after organ-preservation therapy in patients with stage III or IV squamous cell head and neck cancer. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1998; 124: Stenson KM, Haraf DJ, Pelzer H, Recant W, Kies MS, Weichselbaum RR, Vokes EE. The role of cervical lymphadenectomy after aggressive concomitant chemoradiotherapy: The feasibility of selective neck dissection. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2000; 126: Isles MG, McConley C, Mehanna HM. A systematic review and meta-analysis of the role of positron emission tomography in the follow up of head and neck squamous cell carcinoma following radiotherapy or chemoradiotherapy. Clin Otolaryngol 2008; 33: British Association of Otorhinolaryngologists Head and Neck Surgeons. Effective Head and Neck Cancer Management. Third Consensus Document Sobin L & Wittekind C.TNM Classification of Malignant Tumours. Sixth Edition. Hoboken: Wiley & sons; Parkin DM, Bray F, Ferlay J, Pisani P. Estimating the world cancer burden: Globocan Int J Cancer 2001; 94: Forest VI, Nguyen-Tan PF, Tabet JC, Olivier MJ, Larochelle D, Fortin B, Gelinas M, Soulieres D, Charpentier D, Guertin L. Role of neck dissection following concurrent chemoradiation for advanced head and neck carcinoma. Head Neck 2006; 28: Hanna E, Alexiou M, Morgan J, Badley J, Maddox AM, Penagaricano J, Fan CY, Breau R, Suen J. Intensive chemoradiotherapy as a primary treatment for organ preservation in patients with advanced cancer of the head and neck: efficacy, toxic effects, and limitations. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2004; 130: Argiris A, Stenson KM, Brockstein BE, Mittal BB, Pelzer H, Kies MS, Jayaram P, Portugal L, Weing BL, Rosen FR, Haraf DJ, Vokes EE. Neck dissection in the combined-modality therapy of patients with locoregionally advanced head and neck cancer. Head Neck 2004; 26: Rubin P. The Franz Buschle Lecture: late effects of chemotherapy and radiation therapy: a new hypothesis. J Radiat Oncol Biol Phys 1983; 10: Fu KK. Biological basis for the interaction of chemotherapeutic agents and radiation therapy. Cancer 1985; 55: Schuller DE, Metch B, Stein DW, Mattox D, McCracken JD. Preoperative chemotherapy in advanced head and neck cancer: final report of the South West Oncology Group. Laryngoscope 1988; 98: Cory JP, Calderelli DD, Hutchinson JC Jr, et al. Surgical complications in patients with head and neck cancer receiving chemotherapy. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1986; 112: Sassler AM, Esclamento RM, Wolf GT. Surgery after organ preservation therapy: analysis of wound complications. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1995; 121: Wanebo H, Chougule P, Ready N Safran H, Ackerley W, Koness RJ, McRae R, Nigri P, Leone L, Radie-Keane K, Reiss P, Kennedy T. Surgical Resection Is Necessary To Maximize Tumor Control in Function-Preserving, Aggressive Chemoradiation Protocols for Advanced Squamous Cancer of the Head and Neck (Stage III and IV). Annals of Surgical Oncology 2001; 8: Newman JP, Terris DJ, Pinto HA, Fee WE, Goode RL, Goffinet DR. Surgical morbidity of neck dissection after chemoradiotherapy in advanced head and neck cancer. Ann Otol Rhinol Laryngol 1997; 106: Robbins KT, Wong FSH, Kumar P, Hartsell WF, Vieira F, Mullins B, Barry Niell H. Efficacy of targeted chemotheradiation and planned selective neck dissection to control bulky nodal disease in advanced head and neck cancer. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1999; 125: Davidson BJ, Newkirk KA, Harter KW, Picken CA, Cullen KJ, Sessions RB. Complications from planned, posttreatment neck dissections. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1999; 125: Frank DK, Hu KS, Culliney BE, Persky MS, Nussbaum M, Schantz SP, Malamud SC, Holliday RA, Khorsandi AS, Sessions RB, Harrison LB. Planned Neck Dissection after Concomitant Radiochemotherapy for Advanced Head and Neck Cancer. Laryngoscope 2005; 115: Proctor E, Robbins KT, Vieira F, Hanchett C, Sommes G. Postoperative complications after chemoradiation for advanced head and neck cancer. Head Neck 2004; 26: Grobbelaar EJ, Owen S, Torrance AD, Wilson JA. Nutritional challenges in head and neck cancer. Clin Otolaryngol Allied Sci 2004; 29: Ω

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

This conclusion should however be confirmed by larger studies. Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου Τόμος 33 - Τεύχος 1

This conclusion should however be confirmed by larger studies. Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου Τόμος 33 - Τεύχος 1 Τσίλης Ν Κορρές Γ Παπαδημητρίου Ν Κόμις Α Γεωργαντάς Η Μαραγκουδάκης Π Β Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθήνας, Αττικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αθήνας. Διευθυντής Καθ. Δ. Κανδηλώρος Σύγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ HPV (+) ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ - ΤΡΑΧΗΛΟΥ Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΔΗΛΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και Θεραπεία Άρης Πολύζος Παθολόγος Ογκολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Λαϊκό Νοσοκοµείο Αθήνα Επιδηµιολογία -Αιτιοπαθογένεια Α) Κάπνισµα:Ένοχο για το 85-90% των καρκίνων πνεύµονος x 30vs

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνωμα Ιγμορείου Άντρου. Παρουσίαση Περιστατικού

Καρκίνωμα Ιγμορείου Άντρου. Παρουσίαση Περιστατικού Καρκίνωμα Ιγμορείου Άντρου. Παρουσίαση Περιστατικού Τσιάμης Χρήστος 1, Διαμαντόπουλος Βασίλειος 2, Ζαργογιάννη Χρυσούλα 3 1 Ακτινολογικό Τμήμα, Κέντρο Υγείας Αλεξάνδρειας 2 Γενικός Ιατρός, Κέντρο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Ροδολάκης Α., Θωμάκος Ν., Βλάχος Γ., Χαϊδόπουλος Δ., Σωτηροπούλου Μ., Παπασπύρου Ειρ., Κουτρούμπα Ι., Μουλοπούλου Α., Λουτράδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ (Eνημέρωση κειμένου Απρίλιος 2010) G. Pizzocaro, F. Algaba, S. Horenblas, E. Solsona, S. Tana, H. Van Der Poel, N. Watkin Eur Urol 2010 Jun;57(6):1002-12

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού

Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος «Διαβάζοντας τα Ίχνη των Καρκίνων του Πεπτικού» Προεγχειρητική ακτινο-χημειο-θεραπεία του καρκίνου του ορθού Στέφανος

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες

Βουβωνοκήλες. ιαμαντής Θεόδωρος Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών. Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες 1 Βουβωνοκήλες Βουβωνοκήλες Λοξή Βουβωνοκήλη 2 Βουβωνοκήλες Ευθεία Βουβωνοκήλη Χειρουργικές Τεχνικές Ανοικτές πρόσθιες τεχνικές (Bassini, McVay, Shouldice) Ανοικτές οπίσθιες τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Υποτροπή του Καρκίνου του Ορθού: Απεικονιστικός έλεγχος Νίκος Κουρκουτσάκης

Τοπική Υποτροπή του Καρκίνου του Ορθού: Απεικονιστικός έλεγχος Νίκος Κουρκουτσάκης Τοπική Υποτροπή του Καρκίνου του Ορθού: Απεικονιστικός έλεγχος Νίκος Κουρκουτσάκης Επίκουρος Καθηγητής Εργαστήριο Ακτινολογίας -Ιατρικής Απεικόνισης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τοπική υποτροπή του

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Prestige Plus Prestige Comprehensive Standard

Prestige Plus Prestige Comprehensive Standard Διεθνές Πρόγραμμα Υγείας Σύνοψη παροχών AXAPPP Ένα απλό γράφημα για να σας βοηθήσει να επιλέξετε το επίπεδο της κάλυψης που σας ταιριάζει Οι τέσσερις επιλογές που μπορείτε να επιλέξετε Prestige Plus Prestige

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης 30-31 Γεώργιος Μ. Πατσάης 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον 2ον κατά σειρά συχνότητας καρκίνο στους άνδρες και δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο µετά

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτη ύπνου Ορισμόςαποφρακτικήςυπνικής άπνοιας RDI>5 RDI

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ ΦΡΟΥΡΟΥ Εισηγητής: Mohammed R. S. Keshtgar 09.00-13.00 Θεωρητικό μέρος 14.00 17.00 Πρακτική σε προσομοιωτές ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΝΩΣΕΙΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός

καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός καρκίνος του ορθού κλινική αναγκαιότητα σταδιοποιήσεως ευάγγελος ξυνός 1979, 1982 καρκίνος του ορθού σταθμοί εισαγωγή της ολικής εκτομής του μεσοορθού (OEM) αρχές 2000 προεγχειρητική θεραπεία (ακτινο-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ Μεγάλος Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος (10cm) στο Δεξιό Λοβό του Ήπατος σε Υπερήλικα Ασθενή (74 ετών). Αντιμετώπιση με Δεξιά Ηπατεκτομή.

Πολύ Μεγάλος Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος (10cm) στο Δεξιό Λοβό του Ήπατος σε Υπερήλικα Ασθενή (74 ετών). Αντιμετώπιση με Δεξιά Ηπατεκτομή. (10cm) στο Δεξιό Λοβό Ασθενή (74 ετών). Μαχιά Γεωργία, Μεταξάς Θεόδωρος, Χειρουργικό και Αναισθησιολογικό Τμήμα, Euromedica «Κυανούς Σταυρός, Θεσσαλονίκη ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου

Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου Πρωτότυπη Εργασία Πλήρως Θωρακοσκοπική Λοβεκτομή: Μια νέα Πραγματικότητα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου Θεόδωρος Καραΐσκος 1, Όλγα Ανανιάδου 1, Κωνσταντίνος Διπλάρης 1, Νικόλαος Μιχαήλ 1, Γεώργιος Σαρηγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα

Καρκίνος πνεύμονα. Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Καρκίνος πνεύμονα Ενότητα 9: Καρκίνος πνεύμονα Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Σταδιοποίηση Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

HPV παθήσεις στοματοφάρυγγα και ανώτερου αναπνευστικού. Α. Πρίντζα Επικ. Καθηγήτρια Ωτορινολαρυγγολογίας Α.Π.Θ.

HPV παθήσεις στοματοφάρυγγα και ανώτερου αναπνευστικού. Α. Πρίντζα Επικ. Καθηγήτρια Ωτορινολαρυγγολογίας Α.Π.Θ. HPV παθήσεις στοματοφάρυγγα και ανώτερου αναπνευστικού Α. Πρίντζα Επικ. Καθηγήτρια Ωτορινολαρυγγολογίας Α.Π.Θ. Οι HPVs σχετίζονται με διάφορους καλοήθεις και κακοήθεις όγκους του ανώτερου αναπνευστικού

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον Καρκίνο Κεφαλής Τραχήλου

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον Καρκίνο Κεφαλής Τραχήλου 2012 Hellenic Society of Medical Oncology Consensus Meeting on Head and Neck Cancer Σ. Αγγελάκη, Η. Αθανασιάδης, Χ. Ανδρεάδης, Α. Βαδαλούκα, Κ. Βαχτσεβάνος, Ι. Γιωτάκης, Κ. αρδούφας, Β. Καραβασίλης, Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Σύγκριση του καρκίνου του προστάτη µε άλλους καρκίνους Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Δευτέρα 08 Ιουνίου 2015 09.00-09.45 Ο σακχαρώδης διαβήτης στην χειρουργική του παγκρέατος Παπάνας Ν. Αν. Καθηγητής Παθολογίας, Δ.Π.Θ. 10.00-10.45 Μεταμοσχεύσεις νησιδίων παγκρέατος Παπαλόης Α. Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση

PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση PET/CT σε CA Πνεύμονα Σταδιοποίηση, Ανταπόκριση, Επανασταδιοποίηση Σοφία Χατζηιωάννου Υπεύθυνη PET/CT Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών Επίκουρος Καθηγήτρια Β Εργαστήριο Ακτινολογίας-

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

+ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

+ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ + ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ε θνικός Ο ργανισμός Π αροχής Υ πηρεσιών Υ γείας www.eopyy.gov.gr Αθήνα, 23/4/2012 Αρ. Πρωτ. Οικ.: 19703 Γενική Δ/νση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ INTERASCO

ΠΑΡΟΧΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ INTERASCO ΠΑΡΟΧΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ INTERASCO Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (Τ.Ε.Π το όποιο λειτουργεί 24ώρες/365 μέρες): 1. Δωρεάν επίσκεψη σε: Παθολόγο, Καρδιολόγο, Ορθοπεδικό, Χειρουργό, ΩΡΛ, Νευροχειρουργό.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ

Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΤΥΙΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ Μάριος Βασιλείου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Dr. Γιώργος ΜΙΧΑΗΛ BSCCP/RCOG DT Diploma in Colposcopy Ο Ο τραχηλικός καρκίνος αποτελεί μια πολύ σπάνια συνέπεια μιας ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση.

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. Ιωάννης Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

αντιμετώπισης του Ν0 τραχήλου στον καρκίνο του λάρυγγα

αντιμετώπισης του Ν0 τραχήλου στον καρκίνο του λάρυγγα 04_00_PROIKAS-7:MASTER ORL 09/02/2010 12:23 ΜΜ Page 160 Κ. Προίκας Ν. Παπαδημητρίου Δ. Ιωσήφ Μ. Τζαγκαρουλάκης Δ. Ασημακόπουλος Θ. Νικολόπουλος Β Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθήνας, Αττικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα