Ελληνικη Εκδοση - Τευχοσ 1 - Ιανουαριοσ / Φεβρουαριοσ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνικη Εκδοση - Τευχοσ 1 - Ιανουαριοσ / Φεβρουαριοσ 2010 - www.diabetes.org"

Transcript

1 T H E J O U R N A L OF C L I N I C A L A N D A P P L I E D R E S E A R C H A N D E D U C A T I O N Ελληνικη Εκδοση - Τευχοσ 1 - Ιανουαριοσ / Φεβρουαριοσ ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο KEMΠA Αριθµός Άδειας 385/1989 (X+7) EΦHMEPI EΣ EK OTΩN ΠEPIO IKA ISSN: EKΔOTHΣ: M. ΠITΣIΛIΔHΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102, ΓΛΥΦΑΔΑ

2

3

4

5 Ιδιοκτησία Μ. ΠΙΤΣΙΛΙ ΗΣ Α.Ε. Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα τηλ.: , Fax: Εκδότης Mιχάλης Πιτσιλίδης Λ. Πορφύρα 11, Bούλα Γενική ιεύθυνση Nινέττα Βατικιώτη Επιλογή Άρθρων - Επιµέλεια: ρ. Ανδρέας Μελιδώνης ιευθυντής Α Παθολογικής Kλινικής - Υπεύθυνος ιαβητολογικού Κέντρου "Τζανείου" Νοσοκοµείου Μετάφραση Κωνσταντίνος Χρ. Σπίγγος, MD Νευρολόγος Oικονοµική ιεύθυνση Γιώργος Παναγόπουλος Art Director Νικολέττα Παπαϊωάννου ιαφήµιση Σπύρος Τζωρτζίνης Υποδοχή ιαφήµισης Σοφία Κολοβού Γραµµατεία Όλγα Κοσσυβάκη Editor in Chief VIVIAN A. FONSECA, MD Associate Editors ANDREW J. M. BOULTON, MD EDWARD J. BOYKO, MD ANTONIO CERIELLO, MD CHARLES M. CLARK, JR., MD SAMUEL DAGOGO-JACK, MD, FRCP LAWRENCE FISHER, PHD TODD P. GILMER, PHD JAMES B. MEIGS, MD, MPH ROBERT G. MOSES, MD RICHARD E. PRATLEY, MD MARIAN J. REWERS, MD, PHD AARON I. VINIK, MD KATIE WEINGER, EDD, RD RUTH S. WEINSTOCK, MD, PHD JUDITH WYLIE-ROSETT, EDD, RD BERNARD ZINMAN, MD Editorial Office Manager LYN REYNOLDS Senior Editorial Assistant SHANNON POTTS Editorial Assistant JANE LUCAS Editorial Secretary RITA SUMMERS Editorial Board SILVA A. ARSLANIAN, MD GEORGE BAKRIS, MD H. VERDAIN BARNES, MD, MACP DOROTHY J. BECKER, MB, BCH, FCP MARK Y. DONATH, MD PARESH DANDONA, MD, PHD NICHOLA DAVIS, MD, MS ANDREAS FESTA, MD NAOMI S. FINEBERG, PHD ELI A. FRIEDMAN, MD ALLISON B. GOLDFINE, MD JEFFREY S. GONZALEZ, PHD RICHARD W. GRANT, MD, MPH MARGARET GREY, DRPH, RN, CDE LINDA B. HAAS, RN, CDE MICHELE HEISLER, MD, MPA MOSHE HOD, MD FRANK B. HU, MD SILVIO E. INZUCCHI, MD SUSHIL K. JAIN, PHD TAKASHI KADOWAKI, MD, PHD LAURENCE KENNEDY, MB, BCH, MD, FRCP LAWRENCE A. LAVERY, DPM, MPH MARGUERITE J. MCNEELY, MD, MPH MERRI PENDERGRASS, MD, PHD LAWRENCE C PERLMUTER, PHD KRISTI REYNOLDS, PHD MATTHEW C. RIDDLE, MD JULIO ROSENSTOCK, MD SHARON H. SAYDAH, PHD GUILLERMO E. UMPIERREZ, MD RACHEL P. WILDMAN, PHD TIEN YIN WONG, MD, MPH, PHD Λογιστήριο Σταµάτης Κωνσταντάτος ιεκπεραίωση Μιχάλης Αιγινίτης REPRINTED AND TRANSLATED WITH PERMISSION FROM Diabetes Care. COPYRIGHT (c) BY AMERICAN DIABETES ASSOCIATION, INC. Η Μ. ΠΙΤΣΙΛI ΗΣ Α.Ε. είναι ο αποκλειστικός αντιπρόσωπος της παρούσας έκδοσης µε την άδεια της American Diabetes Association, ADA. Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010 5

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 10 Σελ. 21 Σελ. 29 Σελ. 39 Σελ. 43 Σελ. 51 Σελ. 55 Επαναφορά από τον προδιαβήτη σε φυσιολογική ρύθµιση γλυκόζης, µε το πρόγραµµα πρόληψης διαβήτη. LEIGH PERREAULT, MD, STEVEN E. KAHN, MB, CHB, COSTAS A. CHRISTOPHI, PHD, WILLIAM C. KNOWLER, MD, DRPH, RICHARD F. HAMMAN, MD, DRPH, THE DIABETES PREVENTION PROGRAM RESEARCH GROUP* Oι νέοι χρήστες µετφορµίνης παρουσιάζουν χαµηλό κίνδυνο για νέα εµφάνιση καρκίνου Μια πληθυσµιακή µελέτη ατόµων µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. GILLIAN LIBBY, MSC, LOUISE A. DONNELLY, PETER T. DONNAN, PHD, DARIO R. ALESSI, PHD, ANDREW D. MORRIS, FRCP, JOSIE M.M. EVANS, PHD ραστικότητα και ασφάλεια της σαξαγλιπτίνης όταν προστίθεται σε µετφορµίνη, σε ασθενείς µε ανεπαρκώς ελεγχόµενο διαβήτη τύπου 2. RALPH A. DEFRONZO, MD, MIGUEL N. HISSA, MD, ALAN J. GARBER, MD, PHD, JORGE LUIZ GROSS, MD, RAINA YUYAN DUAN, PHD, SHOBA RAVICHANDRAN, MD, ROLAND S. CHEN, MD Αποτελεσµατικότητα της συνεχούς έγχυσης GLP-1 σε σύγκριση µε ένα δοµηµένο πρωτόκολλο έγχυσης ινσουλίνης για την επίτευξη φυσιολογικής γλυκόζης αίµατος σε διαβητικούς τύπου 2 σε κατάσταση νηστείας: Μια κλινική πιλοτική µελέτη. HARALD SOURIJ, MD, ISABELLA SCHMOLZER, MD, EVA KETTLER-SCHMUT, MD, MICHAELA EDER, MD, HELGA PRESSL, MD, ANTONELLA DECAMPO, MD, THOMAS C, WASCHER, MD Η µεταγευµατική γλυκόζη βελτιώνει την προγνωστική ικανότητα του µεταβολικού συνδρόµου για τον κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου, στο µη διαβητικό πληθυσµό. HUNG-JU LIN, MD, BAI-CHIN LEE, MD, YI-LWUN HO, MD, PHD, YEN-HUNG LIN, MD, CHING-YI CHEN, PHD, HSIU-CHING HSU, PHD, MAO-SHIN LIN, MD, KUO-LIONG CHIEN, MD, PHD, MING-FONG CHEN, MD, PHD Μετφορµίνη, καρκίνος και ο ρόλος της επιδηµιολογίας στην αιτιολογική έρευνα. BRUCE B. DUNCAN, MD, PHD, MARIA I. SCHMIDT, MD, PHD Θεραπεία βασισµένη στην ινσουλίνη έναντι τριπλής θεραπείας από το στόµα για το νεοδιαγιγνωσκόµενο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ποια θεραπεία είναι καλύτερη; ILDIKO LINGVAY, MD, MPH, MSCS, JAIME L. LEGENDRE, BS, POLINA F. KALOYANOVA, MD, SONG ZHANG, PHD, BEVERLEY ADAMS-HUET, MS, PHILIP RASKIN, MD 6 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

7

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 64 Σελ. 74 Σελ. 77 Σελ. 81 Σχέση µεταξύ του τύπου των προσλαµβανόµενων µε την διατροφή ιχθύων και θαλασσινών και του κινδύνου εµφάνισης διαβήτη τύπου 2. Η Ευρωπαϊκή προοπτική έρευνα καρκίνου (EPIC) - µελέτη σειράς ασθενών του Norfolk. PINAL S. PATEL, MPHIL, STEPHEN J. SHARP, MSC, ROBERT N. LUBEN, BSC, KAY-TEE KHAW, FRCP, SHEILA A. BINGHAM, PHD, NICHOLAS J. WAREHAM, FRCP, NITA G. FOROUHI, FFPH Ασφάλεια και βιωσιµότητα των ενσωµατωµένων σε µικροκάψουλες ανθρώπινων νησιδίων παγκρέατος που µεταµοσχεύονται σε πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη. BERNARD E. TUCH, FRACP, PHD, GREGORY W. KEOGH, FRACS, LINDY J. WILLIAMS, BSC, WEI WU, PHD, JAYNE L. FOSTER, PHD, VIJAYGANAPATHY VAITHILINGAM, MSC, ROBERT PHILIPS, FRANZCR Επίδραση της διακυµανσιµότητας της γλυκόζης επί του µακροχρόνιου κινδύνου µικροαγγειακών επιπλοκών στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. ERIC S. KILPATRICK, MD, FRCPATH, ALAN S. RIGBY, MSC, STEPHEN L. ATKIN, PHD, FRCP Θεραπεία µε στατίνες και κίνδυνος ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: µια µετανάλυση. SWAPNIL N. RAJPATHAK, MD, DRPH, DHARAM J. KUMBHANI, MD, SM, JILL CRANDALL, MD, NIR BARZILAI, MD, MICHAEL ALDERMAN, MD, PAUL M. RIDKER, MD Σελ. 89 Επαγόµενος από στατίνες σακχαρώδης διαβήτης: Θα αλλάξει την κλινική πράξη; Τα άρθρα έχουν επιλεγεί από τα τεύχη Σεπτεµβρίου & Οκτωβρίου 2009 (Volume 32, τ.9-10). Ευχαριστούµε τις εταιρείες: BAYER ΕΛΛAΣ ΑΒΕΕ BRISTOL - MYERS SQUIBB Α.Ε. MENARINI ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΙΑΤΡΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ AΕΒΕ WIN MEDICA ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΕΠΕ ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ-ΛIΛΛΥ Α.Ε.Β.Ε. Η υποστήριξή τους καθιστά εφικτή την ελληνική έκδοση του Diabetes Care, εµπλουτίζοντας έτσι την ιατρική βιβλιογραφία στη γλώσσα µας. 8 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

9

10 Clinical Care / Education / Nutrition / Psychosocial Research original article Επαναφορά από τον προδιαβήτη σε φυσιολογική ρύθµιση γλυκόζης, µε το πρόγραµµα πρόληψης διαβήτη. Regression from pre-diabetes to normal glucose regulation in the diabetes prevention program. LEIGH PERREAULT, MD 1, STEVEN E. KAHN, MB, CHB 2, COSTAS A. CHRISTOPHI, PHD 3, WILLIAM C. KNOWLER, MD, DRPH 4, RICHARD F. HAMMAN, MD, DRPH 5, THE DIABETES PREVENTION PROGRAM RESEARCH GROUP* Οεπιπολασµός του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 αυξήθηκε κατά 41% µεταξύ 1990 και 2001 (1) και κατά το 2005 η νόσος προσέβαλε σχεδόν Αµερικανούς. Η τάση αυτή δεν δείχνει καµία ένδειξη υποχώρησης, λογαριάζοντας ότι επί του παρόντος υπάρχουν Αµερικανοί µε προδιαβήτη (δηλαδή, διαταραχή γλυκόζης νηστείας [impaired fasting glucose: IFG] και/ή διαταραχή ανοχής γλυκόζης [impaired glucose tolerance: IGT], εκ των οποίων το 70% µπορεί να αναπτύξει σακχαρώδη διαβήτη κατά τη διάρκεια της ζωής του (2-4). Κατά συνέπεια αυτών, υπάρχει ένας αριθµός κλινικών µελετών (2, 4-9) που έχουν εξετάσει την ευκολία εφαρµογής και τη δραστικότητα της θεραπείας που αφορά τον τρόπο ζωής και/ή τα φάρµακα για την πρόληψη του σακχαρώδη διαβήτη σε άτοµα µε προδιαβήτη. Οι µελέτες αυτές, στο σύνολό τους, έχουν δείξει µειώσεις σε ποσοστό 25% έως 67% ως προς τη συχνότητα του σακχαρώδη διαβήτη σε διάρκεια περιόδων παρέµβασης 2,5 έως 6 έτη, µε τους περισσότερους συµµετέχοντες να παραµένουν στην προδιαβητική κατάσταση. Κάτι που συζητείται λιγότερο συχνά είναι ότι ένα 20-50% των συµµετεχόντων όχι µόνο δεν επιδεινώθηκε, αλλά στην πραγµατικότητα, επανήλθε σε φυσιολογική ρύθµιση γλυκόζης [normal glucose regulation (NGR] (2,6-8). Θα µπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι µια πραγµατική µείωση κινδύνου είναι περισσότερο η αποκατάσταση της ΝGR παρά η διατήρηση της κατάστασης του προδιαβήτη. Αν και οι παράγοντες κινδύνου για σακχαρώδη διαβήτη είναι καλά τεκµηριωµένοι (3) είναι πολύ λιγότερα γνωστά σχετικά µε τους παράγοντες που σχετίζονται µε την αναστροφή αυτής της παθοφυσιολογικής διεργασίας. Υπάρχει µεγάλος αριθ- µός πιθανών υποψηφίων παραγόντων, συµπεριλαµβανοµένης µιας ποικιλίας γονιδίων, της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες και πλευρών της συµπεριφοράς, όπως είναι η διατροφή, η σωµατική δραστηριότητα και οι αποκρίσεις στην ψυχολογική καταπόνηση [stress]. Τα δεδο- µένα από το Πρόγραµµα Πρόληψης Σακχαρώδη ιαβήτη [Diabetes Prevention Program (DPP] προσφέρουν µια µοναδική ευκαιρία για να αξιολογηθούν ορισµένοι από αυτούς τους διαµεσολαβητικούς παράγοντες. Εποµένως, θέσαµε ως στόχο να εξετάσουµε την επίδραση βασικών βιολογικών παραγόντων, της µεταβολής σωµατικού βάρους και των στρατηγικών πρόληψης (εντατική µεταβολή του τρόπου ζωής [intensive lifestyle modification: ILS] ή µετφορµίνη) επί της συχνότητας επαναφοράς από τον προδιαβήτη σε κατάσταση NGR. ΣΧΕ ΙΑΣΜOΣ EΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓIΑ Η DPP ήταν µια τυχαιοποιηµένη κλινική µελέτη που διενεργήθηκε σε 27 κέντρα και αφορούσε συµµετέχοντες οι οποίοι παρουσίαζαν υψηλότερο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη. Έχουν περιγραφτεί µε λεπτοµέρειες οι µέθοδοι που ακολουθήθηκαν (10) και το πρωτόκολλο της µελέτης είναι διαθέσιµο στη διαδικτυακή διεύθυνση Σε κάθε κέντρο, το πρωτόκολλο εγκρίθηκε από τις επιτροπές δεοντολογίας, ενώ όλοι οι συµµετέχοντες παρείχαν τη γραπτή και ενηµερωµένη συγκατάθεσή τους πριν από την ένταξή τους στη µελέτη. Στα κριτήρια καταλληλότητας προς ένταξη περιλαµβανόταν η ηλικία 25 ετών, η παρουσία δείκτη µάζας σώµατος [BMI] 24 Kg/m 2 ( 22 Kg/m 2 στους Αµερικανούς Ασιατικής καταγωγής), η παρουσία συγκέντρωσης γλυκόζης πλάσµατος νηστείας της τάξης του 5,3-6,9 mmol/l ( 6.9 mmol/l στα ιατρεία Αµερικανών Ινδιάνων) και η επίτευξη επιπέδων µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών της τάξης του 7,8-11,0 mmol/l κατά τη διάρκεια µιας δοκιµασίας ανοχής γλυκόζης µε φόρτιση 75g από το στόµα. Εποµένως, όλοι οι συµ- µετέχοντες εµφάνιζαν IGΤ κατά την έναρξη της µελέτης. Από τη µελέτη αποκλείονταν οι υποψήφιοι εφόσον λάµβαναν φάρµακα που είναι γνωστό ότι µεταβάλλουν την ανοχή στη γλυκόζη ή εφόσον εµφάνιζαν κάποια σηµαντική νόσο. Παρεµβάσεις Οι συµµετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν ώστε να κατανεµηθούν σε µία από τις τρεις παρεµβάσεις: 1) ILS, 2) 850 mg µετφορµίνης 2 φορές ηµερησίως και πρότυπες συστάσεις ως προς τον τρόπο ζωής ή 3) εικονικό φάρ- µακο 2 φορές ηµερησίως και πρότυπες συστάσεις ως προς τον τρόπο ζωής. Ο στόχος για τους συµµετέχοντες που κατανε- µήθηκαν στην ILS ήταν να επιτύχουν και να διατηρήσουν µείωση σωµατικού βάρους κατά τουλάχιστον 7% σε σχέση µε το αρχικό σωµατικό βάρος, µέσω µιας υγιεινής διατροφής χαµηλής περιεκτικότητας σε θερµίδες και λίπος και µέσω σωµατικής 10 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

11

12 Restoration of Normal Glucose Regulation Σκοπός Οι συµµετέχοντες στο «πρόγραµµα πρόληψης διαβήτη» [Diabetes Prevention Program: DPP] που τυχαιοποιήθηκαν σε εντατική µεταβολή του τρόπου ζωής τους [intensive lifestyle modification: ILS] ή σε µετφορµίνη παρουσίασαν σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό µειωµένη συχνότητα (επίπτωση) σακχαρώδη διαβήτη, σε σύγκριση µε όσους τυχαιοποιήθηκαν σε εικονικό φάρµακο, αν και οι περισσότεροι εξακολουθούσαν να παραµένουν σε κίνδυνο διότι εµφάνιζαν προδιαβήτη. ιερευνήσαµε την επίδραση των χαρακτηριστικών έναρξης της µελέτης, όπως η µεταβολή σωµατικού βάρους, η ILS και η µετφορµίνη, στην επαναφορά από τον προδιαβήτη στην κατάσταση χαµηλότερου κινδύνου, δηλαδή της φυσιολογικής ρύθµισης γλυκόζης [normal glucose regulation: NGR], όπως ορίζεται µέσω των κριτηρίων της Αµερικανικής Ένωσης ιαβήτη. Σχεδιασµός έρευνας και µεθοδολογία Η DPP ήταν µια προοπτική τυχαιοποιηµένη µελέτη. Χρησιµοποιήθηκε η µοντελοποίηση των αναλογικών κινδύνων κατά Cox προκειµένου να προσδιοριστούν οι προγνωστικοί παράγοντες της επαναφοράς από τον προδιαβήτη σε ΝGR, σε διάστηµα 3 ετών παρακολούθησης. Αποτελέσµατα Τα χαµηλότερα επίπεδα γλυκόζης νηστείας (λόγος κινδύνων 1,52 µε p<0,01) και της µεταγευµατικής γλυκόζης των 2 ωρών (1,24 µε p<0,01), κατά την έναρξη της µελέτης, προέβλεψαν την επαναφορά σε ΝGR, όπως έκανε και η νεότερη ηλικία (1,07 µε p<0,01) και η µεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης (1,09 µε p<0,04). Η ILS (2,05 µε p<0,01) και η µείωση σωµατικού βάρους (1,34 µε p<0,01) είχαν στατιστικά σηµαντική και ανεξάρτητη αντίδραση στην επαναφορά. Παρατηρήθηκε επίσης µια µη στατιστικά σηµαντική τάση για επαναφορά για τη µετφορµίνη (1,25 µε p=0,06), για τους άντρες (1,17 µε p=0,08) και για την ευαισθησία στην ινσουλίνη (1,07 µε p=0,09). Σε όσους εντάχθηκαν στη µελέτη έχοντας ταυτόχρονα διαταραχή της γλυκόζης νηστείας [impaired fasting glucose: IFG] και διαταραχή ανοχής γλυκόζης [impaired glucose tolerance (IGT], το αντρικό φύλο και η ευαισθησία στην ινσουλίνη προέβλεπαν καλά την επαναφορά σε µεµονωµένη IFG, ενώ η ILS, η µετφορµίνη, το γυναικείο φύλο και η µεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης προέβλεπαν επαρκώς την επαναφορά σε µεµονωµένη IGΤ. Συµπεράσµατα Η έκκριση ινσουλίνης και οι άλλες βιολογικές διεργασίες που διατηρούνται καλώς στη νεότερη ηλικία αποτελούν ένα θεµελιώδη παράγοντα για την αποκατάσταση της NGR σε άτοµα µε προδιαβήτη. Ωστόσο, η NGR µπορεί επίσης να ενισχυθεί µέσω απώλειας σωµατικού βάρους και επιπροσθέτων πλευρών των µεταβολών του τρόπου ζωής. δραστηριότητας µέτριας έντασης, όπως η έντονη βάδιση για τουλάχιστον 150 λεπτά ανά εβδοµάδα. Αξιολογήσεις Τα υποκειµενικά αναφερόµενα επίπεδα σωµατικής δραστηριότητας του ελεύθερου χρόνου αξιολογούνταν ανά 6-µηνο µέσω του Τροποποιηµένου Ερωτηµατολογίου ραστηριότητας [Modifiable Activity Diabetes Care 32: , 2009 Questionnaire] (10). Το επίπεδο σωµατικής δραστηριότητας υπολογιζόταν ως παράγωγο της διάρκειας και της έντασης κάθε δραστηριότητας (σε ώρες ανά εβδοµάδα) σταθµισµένο ως προς ένα υπολογισµό του µεταβολικού ισοδύναµου [metabolic equivalent (MET] αυτής της δραστηριότητας και µε άθροιση του συνόλου των δραστηριοτήτων που επιτελούνταν, µε το αποτέλεσµα να εκφράζεται ως «οι µέσες ώρες ΜΕΤ ανά εβδοµάδα» για το έτος που προηγήθηκε. Η συνήθης ηµερήσια θερµιδική πρόσληψη κατά τη διάρκεια του προηγούµενου έτους, συµπεριλαµβανοµένων των θερµίδων που προέρχονταν από λίπος, υδατάνθρακες, πρωτεΐνη και άλλα θρεπτικά συστατικά, αξιολογήθηκε κατά την έναρξη της µελέτης και στο 1 έτος, µε τη χρήση µιας τροποποιηµένης παραλλαγής του ερωτηµατολογίου συχνότητας τροφών του Block [Block food frequencyquestionnaire] (10). Το σωµατικό βάρος µετρήθηκε µε τη χρήση µιας τροποποιηµένης σταθµισµένης κλίµακας και η αρτηριακή πίεση µετρήθηκε µε τη χρήση ενός σφυγµοµανοµέτρου χειρός. Σε κάθε κλινικό κέντρο, λήφθηκε φλεβικό αίµα, στο οποίο πραγµατοποιήθηκε επεξεργασία µε βάση προτυποποιηµένο φυλλάδιο οδηγιών ως προς τους χειρισµούς. Οι συµµετέχοντες που τυχαιοποιήθηκαν σε µετφορµίνη δεν λάµβαναν το φάρµακο κατά το πρωί της λήψης του αίµατος. Τα δείγµατα ορού και πλάσµατος αποθηκεύονταν σε θερµοκρασία -20 βαθµών Κελσίου για µερικές ηµέρες και ακολούθως αποστέλλονταν µέσα σε συσκευασίες που περιείχαν ξηρό πάγο στο ίδιο κεντρικό εργαστήριο. Οι µέθοδοι µέτρησης της γλυκόζης, της ινσουλίνης, των τριγλυκεριδίων και της HDL-χοληστερόλης έχουν δηµοσιευτεί (11). Οι µετρήσεις της έκκρισης ινσουλίνης {διορθωµένη απάντηση ινσουλίνης [corrected insulin response: CIR] = 100 x ινσουλίνη των 30 λεπτών / [γλυκόζη των 30 λεπτών x (γλυκόζη των 30 λεπτών -70)]} και η ευαισθησία στην ινσουλίνη (1 / ινσουλίνη νηστείας) υπολογίστηκαν µε τη χρήση επικυρωµένων δεικτών (12). Μετρήσεις έκβασης και στατιστικές αναλύσεις Από τους συµµετέχοντες στην DPP, οι είχαν συγκέντρωση γλυκόζης νηστείας κατά την έναρξη της µελέτης >5,6 mmol/l (και <7,0 mmol/l) και εποµένως, σύµφωνα µε τα κριτήρια της Αµερικανικής Ένωσης Σακχαρώδη ιαβήτη [American Diabetes Association: ADA] θεωρήθηκε ότι εµφάνιζαν IFG επιπρόσθετα στην IGT (13). Η πρωτεύουσα µέτρηση έκβασης ήταν η επαναφορά από τη συν- 12 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

13

14 Restoration of Normal Glucose Regulation δυασµένη IFG/IGT σε ΝGR (γλυκόζη νηστείας<5,6 mmol/l και µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών<7,8 mmol/l) µε δευτερεύουσες µετρήσεις έκβασης τέτοιες όπως η επαναφορά από την IFG/IGT σε µεµονω- µένη IFG (γλυκόζη νηστείας 5,6-6,9 mmol/l και µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών <7,8 mmol/l) ή σε µεµονωµένη IGT (γλυκόζη νηστείας <5,6 mmol/l και µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών 7,8-11,1 mmol/l) και πάλι µε τη χρήση των κριτηρίων της ADA (13). Οι αναλύσεις εξέτασαν επίσης προγνωστικούς παράγοντες της επαναφοράς από IFG/IGT σε ΝGR, σε µεµονωµένη IFG ή σε µεµονωµένη IGT εντός της κάθε οµάδας θεραπείας. Μια άλλη οµάδα προτύπων κατασκευάστηκε για την ανάλυση της παλινδρόµησης στην οµάδα ασθενών της DPP [όσοι εµφάνιζαν IGT µε συγκέντρωση γλυκόζης πλάσµατος νηστείας >5,3 mmol/l και <7,0 mmol/l (n=3.143] και επανήλθαν σε ΝGR (n=468), σε µεµονωµένη IFG (n=1150) ή σε µεµονωµένη IGT (n=279)]. Τα ποσοτικά χαρακτηριστικά παρουσιάζονται ως διάµεση τιµή (25ο και 75ο εκατοστηµόριο) και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ως n (%). Η επίδραση των χαρακτηριστικών κατά την έναρξη της µελέτης, καθώς και η επίδραση της µεταβολής σωµατικού βάρους, της ILS και της µετφορµίνης έναντι του εικονικού φαρµάκου επί της συχνότητας επαναφοράς υπολογίστηκε µε βάση τα πρότυπα αναλογικών κινδύνων του Cox. Στις περιπτώσεις όπου οι µεταβλητές παρουσίαζαν σηµαντικό βαθµό αναλογικού τύπου συµµεταβολής (όπως για παράδειγµα το σωµατικό βάρος και ο BMI) συµπεριλήφθηκε στην ανάλυση µόνο η µία µεταβλητή. Τα µοντέλα αναλογικών κινδύνων του Cox περιλάµβαναν µόνο τους συµµετέχοντες µε IFG/IGT και αναπαριστούσαν το χρόνο µέχρι την πρώτη εµφάνιση επαναφοράς σε ΝGR, σε µεµονωµένη IFG ή σε µεµονωµένη IGT µε τη χρήση των ετήσιων επισκέψεων. Τα άτοµα που εµφάνιζαν εξέλιξη σε σακχαρώδη διαβήτη ή των οποίων απωλέσθηκαν δεδοµένα ή που σύµφωνα µε τη µέτρηση έκβασης του προτύπου επανήλθαν σε ΝGR, µεµονωµένη IFG ή µεµονωµένη IGT αποκλείστηκαν εκ των υστέρων από τις επόµενες αναλύσεις (Εικόνα 1). Οι λόγοι Έτος NGR N=418 NGR N=130 NGR N=52 Εικόνα 1- ιάγραµµα ροής της πρωτογενούς ανάλυσης δεδοµένων που απεικονίζει τη διαχείριση των δεδοµένων από τα έτη 1 έως 3. IFG βάσει της γλυκόζης νηστείας = 5,6-6,9 mmol/l, IGT βάσει της µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών =7,8-11,1 mmol/l, ΝGR βάσει της γλυκόζης νηστείας < 5,6 mmol/l και µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών < 7,8 mmol/l. Τα δεδοµένα µε τη σήµανση «δεν συµπεριλαµβάνονται» αποκλείστηκαν από τις επόµενες αναλύσεις λόγω επαναφοράς σε ΝGR (κατά το προηγούµενο έτος) µεµονωµένης IFG ή IGT, λόγω εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη ή λόγω απώλειάς τους. IFG & IGT N=2528 IFG & IGT N=1626 IFG & IGT N=1176 IFG & IGT N=554 εν συµπεριλαµβάνονται N=484 εν συµπεριλαµβάνονται N=320 εν συµπεριλαµβάνονται N=570 κινδύνου [hazard ratios: HRs] για τις συνεχείς µεταβλητές παρουσιάζονται ανά SD για κάθε συγκεκριµένη µεταβλητή (εκτός από την ηλικία, η οποία παρουσιάζεται ανά 5 έτη). Ο HR>1 δηλώνει µεγαλύτερο «κίνδυνο» επαναφοράς (δηλαδή, η µεταβλητή ευνοεί την επαναφορά), ενώ το αντίθετο ισχύει για HR<1 (δηλαδή, η µεταβλητή αναστέλλει την επαναφορά). Οι τιµές του p για κάθε µεµονωµένη συµµεταβλητή υπολογίστηκαν µε τη χρήση της δοκιµασίας Wald και της δοκιµασίας λόγων πιθανοτήτων [likelihood ratio test] επί του συνολικού µοντέλου. Πραγµατοποιήθηκαν αναλύσεις µε στρωµατοποίηση καταρχήν ανάλογα µε την οµάδα θεραπείας µε παράλληλη χρήση δοκιµασίας ελέγχου της ετερογένειας, η οποία έλεγξε το κατά πόσον η επίδραση µιας µεταβλητής είναι η ίδια, από τη µια οµάδα θεραπείας στην άλλη. Το επίπεδο στατιστικής σηµαντικότητας ορίστηκε σε p<0,05. Όλες οι αναλύσεις διενεργήθηκαν µε τη χρήση του λογισµικού SAS (έκδοση 8.01, Ινστιτούτο SAS, Cary, NC). ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ηµογραφικά Τα χαρακτηριστικά έναρξης της µελέτης για τη συνολική σειρά ασθενών της DPP έχουν δηµοσιευτεί προγενέστερα (11). Τα χαρακτηριστικά κατά την έναρξη της µελέτης για τη σειρά ασθενών µε IFG/IGT όπως ορίζεται από την ADA (γλυκόζη νηστείας 5,6-6,9 mmol/l και µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών 7,8-11,1 mmol/l σε αντιπαράθεση µε γλυκόζη νηστείας 5,3-6,9 mmol/l και µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών 7,8-11,1 mmol/l για τη συνολική σειρά ασθενών της DPP) συνοψίζονται στον Πίνακα 1 ανά οµάδα θεραπείας. εν παρατηρήθηκαν στατι- 14 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

15 Perreault και συνεργάτες Π I Ν Α Κ Α Σ 1. Βασικά χαρακτηριστικά των συµµετεχόντων µε ταυτόχρονη IFG και IGT, σύµφωνα µε τον ορισµό της ADA ILS Μετφορµίνη Εικονικό φάρµακο N Ηλικία (έτη) 50 (42-59) 51 (44-57) 50 (44-58) Γυναίκες 555 (65.3) 528 (63.5) 559(66.1) Φυλή / εθνικότητα Λευκή 456 (53.6) 474 (57.0) 458(54.1) Αφρικανοί Αµερικανοί 164(19.3) 183 (22.0) 184(21.7) Ισπανοί Αµερικανοί 143 (16.8) 125(15.0) 132(15.6) Ινδιάνοι Αµερικανοί 36 (4.2) 21 (2.5) 31 (3.7) Ασιάτες Αµερικανοί 51 (6.0) 29 (3.5) 41 (4.8) Συστολική αρτηριακή πίεση (mmhg) 122( ) 123( ) 122( ) ιαστολική αρτηριακή πίεση (mmhg) 79 (73-85) 79 (72-85) 78 (71-84) Περίµετρος µέσης (cm) 104(95-115) 105(96-114) 105(96-115) BMI (kg/m 2 ) 37)33 (29-37) 33 (29-37) 33 (29-38) ραστηριότητα (MET/h ανά εβδοµάδα ) Ελεύθερου χρόνου 9.5 (3.7-20) 10(3.9-21) 9.8(4.1-21) Ψυχαγωγίας 62 (36-91) 63 (38-91) 62 (39-90) Θερµιδική πρόσληψη (kcal) 1,881 (1,463-2,573) 1,902 (1,472-2,568) 1,874(1,443-2,474) Γλυκόζη νηστείας πλάσµατος (mmol/l) 5.9 ( ) 5.9 ( ) 5.9 ( ) Μεταγευµατική γλυκόζη πλάσµατος 2 ωρών (mmol/1) 9.1( ) 9.2 ( ) 9.1( ) Τριγλυκερίδια (mmol/1) 1.6( ) 1.6( ) 1.7( ) HDL-χοληστερόλη (mmol/1) 1.1( ) 1.1( ) 1.1( ) Έκκριση ινσουλίνης 0.52 ( ) 0.51 ( ) 0.53 ( ) Ευαισθησία στην ινσουλίνη 0.04 ( ) 0.04 ( ) 0.04 ( ) Τα δεδοµένα παρουσιάζονται ως n (%) για τις κατηγορικές µεταβλητές και ως διάµεση τιµή (25ο-750 εκατοστηµόριο) για τις συνεχείς µεταβλητές. Οι είκοσι κάτοικοι νήσων του Ειρηνικού συµπεριλήφθηκαν στην οµάδα των Ασιατών Αµερικανών. Η έκκριση ινσουλίνης υπολογίστηκε µε βάση τη CIR: 100 x ινσουλίνη 30 λεπτών / [γλυκόζη 30 λεπτών x (γλυκόζη 30 λεπτών - 70)]. Η ευαισθησία στην ινσουλίνη υπολογίστηκε µε βάση το 1 / ινσουλίνη νηστείας. στικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των τυχαιοποιηµένων οµάδων ανά θεραπεία στην οποία τυχαιοποιήθηκαν ως προς τις µεταβλητές που απεικονίζονται, εκτός από τη διαστολική αρτηριακή πίεση και την HDLχοληστερόλη, όπου οι διαφορές ήταν οριακά σηµαντικές. Επιπρόσθετα, δεν υπήρξε καµιά στατιστικά σηµαντική διαφορά µεταξύ των οµάδων θεραπείας ως προς τα χαρακτηριστικά κατά την έναρξη της µελέτης (εκτός από την HDL-χοληστερόλη) µε τη χρήση ενός σηµείου ουδού για τη γλυκόζη νηστείας της τάξης των 5,3 mmol/l (τα δεδοµένα δεν απεικονίζονται). Προγνωστικοί µεταβλητές για επαναφορά σε NGR Τα αποτελέσµατα από το τελικό πολυπαραγοντικό µοντέλο, που παρουσιάζονται στον Πίνακα 2 και περιλάµβαναν την οµάδα θεραπείας, την ηλικία, το φύλο, την εθνικότητα, το σωµατικό βάρος κατά την έναρξη της µελέτης και τη µεταβολή στο σωµατικό βάρος, τις συγκεντρώσεις γλυκόζης νηστείας και τη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών στο πλάσµα και τους δείκτες απάντησης στην ινσουλίνη των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη, καθώς κάθε µεταβλητή λειτουργούσε ανεξάρτητα, σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό και προγνωστικά για την επαναφορά σε NGR, µε βάση την µονοπαραγοντική ανάλυση. Όπως αναµενόταν, τα χαµηλότερα επίπεδα γλυκόζης νηστείας και µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών κατά την έναρξη της µελέτης λειτουργούσαν προγνωστικά ως προς την επαναφορά σε NGR, όπως το έκανε και η µικρότερη ηλικία καθώς και η µεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης µετά από φόρτιση γλυκόζης από το στόµα. Η ILS και η µεγαλύτερη απώλεια σωµατικού βάρους είχαν στατιστικά σηµαντικές και ανεξάρτητες επιδράσεις επί της επαναφοράς. Παρατηρήθηκε επίσης µια µη στατιστικά σηµαντική τάση για τη µετφορµίνη, το αντρικό φύλο και τη µεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη επί της συχνότητας επαναφοράς. Η σωρευτική συχνότητα επαναφοράς σε NGR σε κάθε οµάδα θεραπείας παρουσιάζεται στην Εικόνα 2. Όταν το µοντέλο εφαρµόστηκε επί του συνόλου του πληθυσµού της DPP (γλυκόζη νηστείας 5,3-6,9 έναντι 5,6-6,9 mmol/l) τα αποτελέσµατα ήταν παρό- µοια (τα δεδοµένα δεν απεικονίζονται). Εάν αξιολογηθούν τα δεδοµένα ανά οµάδα θεραπείας, η Καυκάσια φυλή, µε βάση την αναφορά του ίδιου του συµµε- Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/

16 Restoration of Normal Glucose Regulation τέχοντος, συσχετίστηκε σε σηµαντικό βαθµό µε µικρότερη πιθανότητα επαναφοράς (HR 0,68 µε Ρ=0,02), αλλά µόνο στην οµάδα της µετφορµίνης και εποµένως, η σηµασία αυτού είναι αβέβαιη. Η συνεισφορά ενός θετικού οικογενειακού ιστορικού σακχαρώδη διαβήτη, των λιπιδίων, της αρτηριακής πίεσης, της χρήσης φαρµάκων µείωσης των λιπιδίων και/ή της αρτηριακής πίεσης, των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης ή της θεραπείας ορµονικής αποκατάστασης, των διατροφικών θερµίδων από το λίπος και των ΜΕΤ/ώρα ανά εβδο- µάδα σωµατικής δραστηριότητας διερευνήθηκε επίσης και διαπιστώθηκε ότι αυτά δεν παρουσίαζαν σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό συσχέτιση µε την επαναφορά σε NGR (τα δεδοµένα δεν απεικονίζονται). Προγνωστικοί παράγοντες επαναφοράς σε µεµονωµένη IFG Τα υψηλότερα επίπεδα γλυκόζης νηστείας και µεταγευµατικής γλυκόζης των 2 ωρών, καθώς και το αντρικό φύλο και η µεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη συσχετίστηκαν µε την επαναφορά σε µεµονωµένη IFG, όπως ορίζεται από την ADA (Πίνακας 2). Η σχέση µεταξύ ILS και επαναφοράς σε IFG ήταν οριακής στατιστικής σηµαντικότητας. Όταν αναλύθηκε ο συνολικός πληθυσµός της DPP, τα υψηλότερα επίπεδα γλυκόζης νηστείας (HR 1,14 µε p<0,01), τα χαµηλότερα επίπεδα µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών (1,43 µε p<0,01), το αντρικό φύλο (1,35 µε p<0,01) και η µεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη (1,08 µε p=0,02) παρέµεναν σε παρόµοιο βαθµό προγνωστικά. Η στατιστική ισχύς που προστέθηκε µε τη χρήση του συνολικού πληθυσµού αύξησε την ικανότητα ανίχνευσης κάποιας επίδρασης της ILS (1,28 µε p<0,01) και αποκάλυψε µια τάση της µικρότερης ηλικίας (1,03 µε p=0,07) να επηρεάζει θετικά την επαναφορά σε µεµονωµένη IFG. Οι συγκρίσεις εντός της ίδιας οµάδας θεραπείας ανέδειξαν µια ισχυρότερη επίδραση της χαµηλής µεταγευµατικής γλυκόζης των 2 ωρών επί της επαναφοράς, στις οµάδες του εικονικού φάρµακου (HR1,64) και της µετφορµίνης (1,61) σε σχέση µε την οµάδα της ILS (1,25) (δοκιµασία ελέγχου της αλληλεπίδρασης µε p=0,03). Προγνωστικοί παράγοντες επαναφοράς σε µεµονωµένη IGT Τα χαµηλότερα επίπεδα γλυκόζης νηστείας και τα υψηλότερα µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών, το γυναικείο φύλο, η µεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης, καθώς και τόσο η ILS όσο και η µετφορµίνη, συσχετίστηκαν µε την επαναφορά σε µεµονωµένη IGT, βάσει του ορισµού της ADA, στην οµάδα της IFG/IGT (Πίνακας 2). Η µεγαλύτερη απώλεια σωµατικού βάρους συσχετίστηκε οριακά µε την επαναφορά σε µεµονωµένη IGT. Όταν η ίδια ανάλυση πραγµατοποιήθηκε στο συνολικό πληθυσµό της DPP, η χαµηλότερη γλυκόζη νηστείας (HR 2,36 µε p<0,01) η υψηλότερη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών (1,15 µε p=0,02) το γυναικείο φύλο (1,54 µε p<0,01), η ILS (1,46 µε p=0,02) και η µετφορµίνη (1,89 µε p<0,01) παρέµεναν προγνωστικά µε παρόµοιο τρόπο. Αντίθετα, η απάντηση στην ινσουλίνη δεν σχετιζόταν πλέον σε στατιστικά σηµαντικό βαθ- µό (1,01 µε p=0,86) αλλά η µικρότερη ηλικία σχετιζόταν (1,06 µε p=0,05). Επιπρόσθετα, αναδείχθηκαν οριακές συσχετίσεις για το χαµηλότερο σωµατικό βάρος κατά την έναρξη της µελέτης (1,13 µε p=0,09) και µε τη µεγαλύτερη απώλεια σωµατικού βάρους (1,17 µε p=0,07) αναφορικά µε την επίδραση στην επαναφορά σε µεµονωµένη IGT. εν παρατηρήθηκε καµιά διαφορά στους προγνωστικούς µεταβλητές επαναφοράς µεταξύ των οµάδων θεραπείας. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Καθώς τα επιδηµιολογικά στοιχεία για το σακχαρώδη διαβήτη συνεχίζουν να επιδεινώνονται, η ανάπτυξη και εφαρµογή στρατηγικών πρόληψης έχουν καταστεί κρίσι- µης σηµασίας. Ένας αριθµός κλινικών µελετών (2, 4-9) έχουν καταδείξει την αποτελεσµατικότητα των µεταβολών στον τρόπο ζωής και/ή της φαρµακευτικής θεραπείας στην πρόληψη του σακχαρώδη διαβήτη σε άτοµα µε προδιαβήτη, αλλά καµιά µελέτη δεν έχει αξιολογήσει την αποτελεσµατικότητα µιας παρέµβασης ως προς την επαναφορά σε NGR των ατόµων µε προδιαβήτη. Προκειµένου να επεκταθεί το µοντέλο πρόληψης του σακχαρώδη διαβήτη, στόχος της αξιολόγησης ήταν να εξετάσει την επίδραση των παραγόντων του σωµατικού βάρους και των στρατηγικών πρόληψης (ILSή µετφορµίνη) επί της συχνότητας επαναφοράς από τον προδιαβήτη σε NGR. Τα κύρια ευρήµατα αυτής της ανάλυσης ήταν ότι, 1) η έκκριση ινσουλίνης και άλλες βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται µε τη µικρότερη ηλικία έχουν στρατηγική σηµασία στην αποκατάσταση της NGR σε άτοµα µε προδιαβήτη, ωστόσο, 2) η NGR µπορεί επίσης να επιτευχθεί µέσω απώλειας σωµατικού βάρους και πρόσθετων ζητηµάτων της ILS, όπως η υγιεινή διατροφή και η σωµατική άσκηση. Η ILS και η µετφορµίνη έχει δειχθεί ότι αµφότερες αποτελούν βασικές στρατηγικές για την πρόληψη του σακχαρώδη διαβήτη, αλλά στον πληθυσµό της DPP µόνο η ILS επανέφερε την NGR σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό πιο συχνά, σε σχέση µε το εικονικό φάρµακο (2). Η διαφορετική επίδραση της ILS έναντι της µετφορµίνης επί των παραµέτρων της ευαισθησίας στην ινσουλίνη ή της έκκρισης ινσουλίνης δεν µπορούν να εξηγήσουν τα παραπάνω αποτελέσµατα. Η παρατήρηση αυτή παρέχει υποστήριξη στην ιδέα ότι ζητήµατα της ILS εκτός της ευαισθησίας στην ινσουλίνη µπορεί να αποτελούν τα ίδια παράγοντα στρατηγικής σηµασίας για µια αληθινή µείωση του κινδύνου του σακχαρώδη διαβήτη. Η απώλεια σωµατικού βάρους φαίνεται ότι είναι το πιο σηµαντικό στοιχείο της ILS που λειτουργεί προγνωστικά ως προς την επαναφορά, µε κάθε 1 Kg απώλειας να σχετίζεται µε µείωση του κινδύνου σακχαρώδη διαβήτη κατά 16% (14). Οι στρατηγικές απώλειας σωµατικού βάρους που περιλαµβάνουν σωµατική άσκηση κινητοποιούν κατά προτίµηση το λίπος από τις σπλαγχνικές αποθήκες, επάγοντας πιο ευνοϊκά αποτελέσµατα στο µεταβολισµό, σε σχέση µε αυτά που προκαλούνται όταν το λίπος κινητοποιείται από τις υποδόριες αποθήκες (15). Ενδιαφέρον είναι, ωστόσο, ότι η ILS, ανεξαρτήτως της απώλειας σωµατικού βάρους, επίσης λειτουργούσε προγνωστικά ως προς την επαναφορά σε NGR, στα πλαίσια της µελέτης µας. Το εύρη- µα αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη ρόλου και για άλλες πλευρές της ILS, όπως η υγιεινή διατροφή ή η σωµατική άσκηση, ως προς την αποκατάσταση της NGR. Στην 16 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

17 Perreault και συνεργάτες Π I Ν Α Κ Α Σ 2. Προγνωστικοί παράγοντες επαναφοράς σε NGR, σε µεµονωµένη IFG ή σε µεµονωµένη IGT µε τη χρήση των κριτηρίων της ADA, σε ένα πολυπαραγοντικό µοντέλο. HR (95% CI) P Επαναφορά σε NGR ILS έναντι εικονικού φαρµάκου 2.05 ( ) < Μετφορµίνη έναντι εικονικού φαρµάκου 1.25 ( ) Μικρότερη ηλικία 1.07( ) Αντρικό έναντι γυναικείου φύλου 1.17( ) Καυκάσια έναντι µη καυκάσιας προέλευσης καταγωγής 1.00( ) Χαµηλότερη γλυκόζη πλάσµατος νηστείας 1.52( ) < Χαµηλότερη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών 1.24( ) < Μεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη (1/ινσουλίνη νηστείας) 1.07( ) Μεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης (CIR) 1.09( ) Μεγαλύτερο σωµατικό βάρος κατά την έναρξη 1.01( ) Μεγαλύτερη απώλεια σωµατικού βάρους 1.34( ) < Επαναφορά σε µεµονωµένη IFG ILS έναντι εικονικού φαρµάκου 1.20 ( ) Μετφορµίνη έναντι εικονικού φαρµάκου 0.98( ) Μικρότερη ηλικία 1.03 ( ) Αντρικό έναντι γυναικείου φύλου 1.27( ) Καυκάσια έναντι µη καυκάσιας προέλευσης καταγωγής 1.07( ) Χαµηλότερη γλυκόζη πλάσµατος νηστείας 1.29( ) < Χαµηλότερη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών 1.48( ) < Μεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη (1/ινσουλίνη νηστείας) 1.09( ) Μεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης (CIR) 1.05( ) Μεγαλύτερο σωµατικό βάρος κατά την έναρξη 1.03( ) Μεγαλύτερη απώλεια σωµατικού βάρους 0.98 ( ) Επαναφορά σε µεµονωµένη IGT ILS έναντι εικονικού φαρµάκου 1.30( ) Μετφορµίνη έναντι εικονικού φαρµάκου 1.50( ) Μικρότερη ηλικία 1.01 ( ) Αντρικό έναντι γυναικείου φύλου 1.58( ) Καυκάσια έναντι µη καυκάσιας προέλευσης καταγωγής 1.13( ) Χαµηλότερη γλυκόζη πλάσµατος νηστείας 1.67( ) < Χαµηλότερη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών 1.19( ) Μεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη (1/ινσουλίνη νηστείας) 1.01( ) Μεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης (CIR) 1.11( ) Μεγαλύτερο σωµατικό βάρος κατά την έναρξη 0.93 ( ) Μεγαλύτερη απώλεια σωµατικού βάρους 1.13( ) Οι HR για τις συνεχείς µεταβλητές εκφράζονται ανά 1 SD (ή ανά 5 έτη ηλικίας). πραγµατικότητα, η υγιεινή διατροφή (16) και η σωµατική άσκηση (17) χωρίς απώλεια σωµατικού βάρους έχει δειχθεί προγενέστερα ότι συσχετίζονται ανεξάρτητα, µε θετικό τρόπο, ως παράγοντες που δρουν στον τοµέα του µεταβολισµού. Ωστόσο, δεν διαπιστώσαµε καµιά προγνωστική αξία ως προς την επαναφορά για κανέναν από τους παραπάνω 2 παράγοντες, στη δική µας ανάλυση. Ο συνδυασµός υγιεινής διατροφής µε σωµατική άσκηση ή άλλες πλειοτροπικές επιδράσεις της άσκησης ίσως να εξηγούν αυτά τα ευρήµατα, αλλά δεν αξιολογήθηκαν στους συµµετέχοντες της DPP. Αντίθετα µε τις µεταβολές του τρόπου ζωής, ορισµένοι προγνωστικοί µεταβλητές της επαναφοράς σε NGR δεν είναι τροποποιήσιµοι. Για παράδειγµα, η µικρότερη ηλικία συσχετίστηκε µε την επαναφορά σε NGR σύµφωνα µε την παρούσα µελέτη. Αυτό διαπιστώθηκε παρά το προγενέστερο εύρηµα, ότι οι µεγαλύτερης ηλικίας συµ- µετέχοντες της DPP είχαν καλύτερη επιτυχία στο να εκπληρώνουν τους στόχους της ILS και εξαιτίας αυτού, ωφέλιµη επίδραση στη χαµηλότερη συχνότητα σακχα- Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/

18 Restoration of Normal Glucose Regulation ρώδη διαβήτη (18). Το ποιες σχετιζόµενες µε την ηλικία διεργασίες µπορεί να ευθύνονται για το παραπάνω µπορεί µόνο θεωρητικά να προσεγγιστεί. Υπάρχει σηµαντική διχογνωµία σχετικά µε το εάν η ίδια η ηλικία (19) (έναντι της σχετιζόµενης µε την ηλικία µεταβολής στη σύνθεση του σώµατος (20)) οδηγεί στην επιδείνωση της δράσης της ινσουλίνης και/ή της έκκρισής της. Η µεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης λειτούργησε επίσης προγνωστικά ως προς την επαναφορά σε NGR και αυτό µπορεί να αντανακλά µια κρίσιµη συσχέτιση µεταξύ ILS, απώλειας σωµατικού βάρους και ηλικίας, ως προς την αποκατάσταση και διατήρηση της NGR. Η απώλεια σωµατικού βάρους και η µικρότερη ηλικία είτε οδήγησαν σε χαµηλότερα επίπεδα µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών είτε συσχετίζονταν µε αυτά, στην DPP, γεγονός που πιθανώς αντανακλά την πιο ισχυρή απαντητικότητα των β-κυττάρων σε αυτές τις οµάδες. Η ευαισθησία στην ινσουλίνη και η έκκριση ινσουλίνης αλληλοσχετίζονται σε µεγάλο βαθµό και η επιδείνωση κάθε µιας θεωρείται ότι αποτελεί προαπαιτού- µενο για την ανάπτυξη σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (21). Όπως και να έχει, τα δεδοµένα από διαχρονικές µελέτες (22) καταδεικνύουν ξεκάθαρα την ανεπάρκεια των κυττάρων β ως ένα γεγονός που βρίσκεται στην αρχή της αλυσίδας αυτών των διεργασιών. Εποµένως, θα µπορούσε κανείς να εικάσει ότι η διατήρηση της έκκρισης ινσουλίνης είναι ζωτικής σηµασίας, καθώς η ευαισθησία στην ινσουλίνη µπορεί να τροποποιηθεί πιο άµεσα σε σχέση µε την έκκριση ινσουλίνης µέσω της ILS, της απώλειας σωµατικού βάρους και/ή των σχετιζόµενων µε την ηλικία µεταβολών στη σύνθεση του σώµατος. Όλοι οι συµµετέχοντες στην DPP παρουσίαζαν αυξηµένη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών και συγκέντρωση γλυκόζης νηστείας στα ανώτατα φυσιολογικά όρια. Αυτός ο συνδυασµός αυξηµένων επιπέδων γλυκόζης νηστείας και µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών συνεπάγεται µεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη σε σχέση µε τη µεµονωµένη εµφάνιση του ενός εκ των δύο παραπάνω παραγόντων (3). Υπάρχουν λόγοι να πιστεύουµε ότι η Σωρευτική συχνότητα (%) Μεταβολές τρόπου ζωής Μετφορµίνη Εικονικό φάρµακο επαναφορά από την IFG/IGT σε µεµονωµένη IFG ή µεµονωµένη IGT µπορεί επίσης να µειώνει τον κίνδυνο σακχαρώδη διαβήτη. Εκτός από τις αναµενόµενες προγνωστικές δράσεις της ίδιας της συγκέντρωσης γλυκόζης (υψηλή γλυκόζη νηστείας και χαµηλή µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών για την IFG και το αντίστροφο για την IGT) και τις επιδράσεις της συγκέντρωσης γλυκόζης (της ILS στη γλυκόζη νηστείας και στη µεταγευµατική γλυκόζη 2 ωρών και της µετφορ- µίνης στη γλυκόζη νηστείας) παρατηρήσα- µε επίσης ξεχωριστούς προγνωστικούς παράγοντες για την επαναφορά σε µεµονωµένη IFG και σε µεµονωµένη IGT, γεγονός που πιθανώς αντανακλά τη διαφορετική παθοφυσιολογία των παραπάνω (23). Σε συνέπεια µε τα ευρήµατα ορισµένων, αλλά όχι όλων, των συγχρονικών µελετών, τα άτοµα µε µεµονωµένη IFG είχαν περισσότερες πιθανότητες να είχαν ευαισθησία στην ινσουλίνη και να ανήκουν στο αντρικό φύλο, ενώ αυτά µε µεµονωµένη IGT Έτη από την τυχαιοποίηση Εικόνα 2 - Σωρευτική συχνότητα της NGR ανάλογα µε την οµάδα θεραπείας, προσαρµοσµένη ως προς την ηλικία κατά την έναρξη της µελέτης, το φύλο, την εθνικότητα, το σωµατικό βάρος, τη συγκέντρωση γλυκόζης νηστείας και µεταγευµατικής γλυκόζης 2 ωρών, καθώς και την ευαισθησία στην ινσουλίνη (1/ινσουλίνη νηστείας) και την έκκριση ινσουλίνης (CIR). είχαν περισσότερες πιθανότητες να διατηρούν την έκκριση ινσουλίνης και να ανήκουν στο γυναικείο φύλο (24, 25). Αξίζει να σηµειωθούν µερικοί περιορισµοί που παρουσιάζει η παρούσα µελέτη. Καταρχήν, οι πρωτεύουσες αναλύσεις διενεργήθηκαν µε τη χρήση των ορισµών της ADA για την IFG, γεγονός που µείωσε το µέγεθος του δείγµατος και τη στατιστική ισχύ για την ανίχνευση διαφορών. Επιπρόσθετα, ο σηµαντικό αριθµός απολεσθέντων δεδοµένων επιδεινώνει το παραπάνω µειονέκτηµα. Όπως και να έχει, όταν αναλύθηκαν τα αποτελέσµατα από τη συνολική οµάδα συµµετεχόντων τα αποτελέσµατα δεν µεταβλήθηκαν σε ιδιαίτερο βαθ- µό. εύτερο, εξαιτίας του σχεδίου ανάλυσης που είχαµε, δεν προσδιορίστηκε η κατάληξη των ασθενών που µπορεί να σηµείωσαν µεταβολές στην κατάσταση ως προς την ανοχή γλυκόζης για περισσότερες από µία φορές, όσων επαναφέρθηκαν αυτόµατα ή όσων ταξινοµήθηκαν λανθασµένα 18 Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

19 Perreault και συνεργάτες λόγω έλλειψης ακρίβειας της δοκιµασίας ανοχής γλυκόζης από το στόµα. Τέλος, οι αναλύσεις πραγµατοποιήθηκαν εκ των υστέρων και ήταν διερευνητικές, έχοντας σκοπό την παραγωγή υποθέσεων και τη συζήτηση αυτού του θέµατος. Προκειµένου να επιβεβαιωθούν τα παρόντα ευρήµατα, απαιτούνται προοπτικές µελέτες. Συµπερασµατικά, η αληθής πρόληψη του σακχαρώδη διαβήτη πιθανότατα έγκειται περισσότερο στην αποκατάσταση της NGR, παρά στη διατήρηση µιας κατάστασης υψηλού κινδύνου, όπως είναι ο προδιαβήτης. Ορισµένοι παράγοντες που καθορίζουν την επάνοδο σε NGR είναι τροποποιήσιµοι, ενώ άλλοι όχι. Για παράδειγµα, οι σχετιζόµενες µε την ηλικία µεταβολές, ιδίως όταν οδηγούν σε µειω- µένη έκκριση ινσουλίνης, µπορεί να επηρεάσουν αρνητικά µε µόνιµο τρόπο την επαναφορά σε NGR. Σε άλλες περιπτώσεις, ωστόσο, η NGR µπορεί να επιτευχθεί µέσω απώλειας σωµατικού βάρους και συνδυασµένης µε αυτή µεταβολής σε άλλες πλευρές της ILS. Η καθιέρωση υγιεινών συνηθειών νωρίς στην πορεία της ζωής, πριν εµφανιστούν οι σχετιζόµενες µε την ηλικία µεταβολές, πιθανότατα αποτελεί την καλύτερη στρατηγική για την πρόληψη του σακχαρώδη διαβήτη. Πιθανές συγκρούσεις συµφερόντων των συγγραφέων και ευχαριστίες The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) of the National Institutes of Health provided funding to the clinical centers and the coordinating center for the design and conduct of the study and the collection, management, analysis, and interpretation of the data. The Southwestern American Indian Centers were supported directly by the NIDDK and the Indian Health Service. Funding for data collection and participant support was also provided by the Office of Research on Minority Health, the National Institute ofchild Health and Human Development, the National Institute on Aging, the Centers for Disease Control and Prevention, and ADA. This research was also supported, in part, by the Intramural Research Program of the NIDDK. The Henry M. Jackson Foundation provided supportservicesunder subcontract with the coordinating center. Bristol-Myers Squibb and Parke-Davis provided medication. LifeScan, Health O Meter, Hoechst Marion Roussel, Merck- Medco Managed Care, Merckand Company, Nike Sports Marketing, Slim Fast Foods, and Quaker Oats donated materials, equipment, or medicines for concomitant conditions. McKesson BioServices and Matthews Media Group provided support services under subcontract with the coordinating center. No other potentialconflictsofinterest relevant to this article were reported. The investigators acknowledge the commitment and dedication of the participants of the DPP. The General Clinical Research Center Program, National Center for Research Resources, supported data collection at many of the clinical centers. From the 1. Department of Medicine, Division of Endocrinology, Metabolism and Diabetes, University of Colorado at Denver School of Medicine, Aurora, Colorado; the 2. Department of Medicine, Division of Metabolism, Endocrinology and Nutrition, VA Puget Sound Health Care System and University of Washington, Seattle, Washington; 3. The Biostatistics Center, George Washington University, Diabetes Prevention Program Coordinating Center, Rockville, Maryland; the 4. Diabetes Epidemiology and Clinical Research Section, Division of Intramural Research, National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Phoenix, Arizona; and the 5. Department of Epidemiology, Colorado School of Public Health, University of Colorado at Denver, Aurora, Colorado. Corresponding author: Diabetes Prevention Program Coordinating Center, Received 17 March 2009 and accepted 13 June Published ahead of print at on 8 July DOI: /dc Clinical trial reg. no. NCT , clinicaltrials.gov. Βιβλιογραφία 1. Mokdad AH, Ford ES, Bowman BA, Dietz WH, Vinicor F, Bales VS, Marks JS. Prevalence of obesity, diabetes, and obesityrelated health risk factors, JAMA 2003;289: Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, Hamman RF, Lachin JM, Walker EA, Nathan DM. Reduction in the incidence of type 2 diabeteswith lifestyle intervention or metformin. N Engl J Med 2002;346: Meigs JB, Muller DC, Nathan DM, Blake DR, Andres R. The natural history of progression from normal glucose tolerance to type 2 diabetes in the Baltimore Longitudinal Study of Aging. Diabetes 2003;52: Tuomilehto J, Lindstrom J, Eriksson JG, Valle TT, Hamalainen H, Ilanne-Parikka P, Keinanen- Kiukaanniemi S, Laakso M, Louheranta A, Rastas M, Salminen V, Uusitupa M. Prevention of type 2 diabetes mellitus by changes in lifestyle among subjects with impaired glucose tolerance. N Engl J Med 2001;344: Buchanan TA, Xiang AH, Peters RK, Kjos SL, Marroquin A, Goico J, Ochoa C, Tan S, Berkowitz K, HodisHN, Azen SP. Preservation ofpancreatic -cell function and prevention of type 2 diabetes by pharmacological treatment of insulin resistance in high-risk Hispanic women. Diabetes 2002;51: Chiasson JL, Josse RG, Gomis R, Hanefeld M, KarasikA, Laakso M. Acarbose for prevention of type 2 diabetes mellitus: the STOP-NIDDM randomised trial. Lancet 2002;359: Eriksson KF, Lindgarde F. Prevention of type 2 (non-insulin-dependent) diabetes mellitus by diet and physical exercise: the 6-year Malmo Feasibility Study. Diabetologia 1991;34: Gerstein HC, Yusuf S, Bosch J, Pogue J, Sheridan P, Dinccag N, Hanefeld M, Hoogwerf B, Laakso M, Mohan V, Shaw J, Zinman B, Holman RR. Effect of rosiglitazone on the frequency of diabetes in patients with impaired glucose tolerance or impaired fasting glucose: a randomised controlled trial. Lancet 2006;368: Torgerson JS, Hauptman J, Boldrin MN, Sjostrom L. XENical in the prevention of diabetes in obese subjects (XENDOS) study: a randomized study of orlistat as an adjunct to lifestyle changes for the prevention of type 2 diabetes in obese patients. Diabetes Care 2004;27: The Diabetes Prevention Program. Design and methods for a clinical trial in the prevention of type 2 diabetes. Diabetes Care 1999;22: The Diabetes Prevention Program. Baseline characteristics of the randomized cohort: the Diabetes Prevention Program Research Group. Diabetes Care 2000;23: Phillips DI, Clark PM, Hales CN, Osmond C. Understanding oral glucose tolerance: comparison of glucose or insulin measurements during the oral glucose tolerance test with specific measurements of insulin resistance and insulin secretion. DiabetMed 1994;11: Genuth S, Alberti KG, Bennett P, Buse J, Defronzo R, Kahn R, Kitzmiller J, Knowler WC, Lebovitz H, Lernmark A, Nathan D, Palmer J, Rizza R, Saudek C, Shaw J, Steffes M, Stern M, Tuomilehto J, Zimmet P. Followup report on the diagnosis of diabetes Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/

20 Restoration of Normal Glucose Regulation mellitus. Diabetes Care 2003;26: Hamman RF, Wing RR, Edelstein SL, Lachin JM, Bray GA, Delahanty L, Hoskin M, Kriska AM, Mayer-Davis EJ, Pi-Sunyer X, Regensteiner J, Venditti B, Wylie- Rosett J. Effect of weight loss with lifestyle intervention on risk of diabetes. Diabetes Care 2006;29: Giannopoulou I, Ploutz-Snyder LL, Carhart R, Weinstock RS, Fernhall B, Goulopoulou S, Kanaley JA. Exercise is required for visceral fat loss in postmenopausal women with type 2 diabetes. J Clin Endocrinol Metab 2005;90: Mann JI. Evidence-based nutrition recommendations for the treatment and prevention of type 2 diabetes and the metabolic syndrome. Food Nutr Bull 2006;27: Conn VS, Hafdahl AR, Mehr DR, LeMaster JW, Brown SA, Nielsen PJ. Metabolic effects of interventions to increase exercise in adults with type 2 diabetes. Diabetologia 2007;50: Crandall J, Schade D, Ma Y, Fujimoto WY, Barrett-Connor E, Fowler S, Dagogo-Jack S, Andres R. The influence of age on the effects of lifestyle modification and metformin in prevention of diabetes. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2006;61: Chen M, Bergman RN, Pacini G, Porte D Jr. Pathogenesis of age-related glucose intolerance in man: insulin resistance and decreased beta-cell function. J Clin Endocrinol Metab 1985;60: Basu R, Breda E, Oberg AL, Powell CC, Dalla Man C, Basu A, Vittone JL, Klee GG, Arora P, Jensen MD, Toffolo G, Cobelli C, Rizza RA. Mechanisms of the age-associated deterioration in glucose tolerance: contribution of alterations in insulin secretion, action, and clearance. Diabetes 2003;52: DeFronzo RA. Lillylecture The triumvirate: -cell, muscle, liver: a collusion responsible for NIDDM. Diabetes 1988; 37: Weyer C, Bogardus C, Mott DM, Pratley RE. The natural history of insulin secretory dysfunction and insulin resistance in the pathogenesis of type 2 diabetes mellitus. J Clin Invest 1999;104: Abdul-Ghani MA, Jenkinson CP, Richardson DK, Tripathy D, DeFronzo RA. Insulin secretion and action in subjects with impaired fasting glucose and impaired glucose tolerance: results from the Veterans Administration Genetic Epidemiology Study. Diabetes 2006;55: Cowie CC, Rust KF, Byrd-Holt DD, Eberhardt MS, Flegal KM, Engelgau MM, Saydah SH, Williams DE, Geiss LS, Gregg EW. Prevalence of diabetes and impaired fasting glucose in adultsin the U.S. population: NationalHealth and Nutrition Examination Survey Diabetes Care 2006;29: Festa A, D Agostino R Jr, Hanley AJ, Karter AJ, Saad MF, Haffner SM. Differences in insulin resistance in nondiabetic subjects with isolated impaired glucose tolerance or isolated impaired fasting glucose. Diabetes 2004;53: Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/2010

21 Epidemiology / Health Services Research original article Oι νέοι χρήστες µετφορµίνης παρουσιάζουν χαµηλό κίνδυνο για νέα εµφάνιση καρκίνου. Μια πληθυσµιακή µελέτη ατόµων µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. New users of metformin are at low risk of incident cancer. A cohort study among people with type 2 diabetes. GILLIAN LIBBY, MSC 1, LOUISE A. DONNELLY 1, PETER T. DONNAN, PHD 1, DARIO R. ALESSI, PHD 2, ANDREW D. MORRIS, FRCP 3, JOSIE M.M. EVANS, PHD 1 Σκοπός - Οι αντιδιαβητικές ιδιότητες της µετφορµίνης διαµεσολαβούνται µέσω της ικανότητας της να ενεργοποιεί την ενεργοποιούµενη από το AMP πρωτεϊνική κινάση [AMP-activated protein kinase: AMPK]. H ενεργοποίηση της AMP µπορεί να καταστείλει το σχηµατισµό όγκων και να αναστείλει την ανάπτυξη κυττάρων, επιπρόσθετα της µείωσης των επιπέδων γλυκόζης αίµατος. Ελέγξαµε την υπόθεση ότι η µετφορµίνη µειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο σε άτοµα µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Σχεδιασµός έρευνας και µεθοδολογία Σε µια πληθυσµιακή µελέτη παρατήρησης οµοειδούς σειράς ασθενών (που χρησιµοποίησε συνδεδεµένες καταγραφές από βάσεις δεδοµένων στο Tayside, Σκωτία, Ηνωµένο Βασίλειο), προσδιορίσαµε άτοµα µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 που έγιναν νέοι λήπτες µετφορµίνης κατά το διάστηµα Eπίσης, ταυτοποιήσαµε ένα σύνολο διαβητικών ατόµων προς σύγκριση, οι οποίοι ταίριαζαν ένας προς έναν µε τους χρήστες µετφορµίνης αναφορικά το χρόνο διάγνωσης του διαβήτη και δεν είχαν ποτέ ξαναλάβει µετφορµίνη. Σε µια ανάλυση της επιβίωσης, υπολογίσαµε τους λόγους κινδύνων για τη διάγνωση καρκίνου, προσαρµοσµένου ως προς τα χαρακτηριστικά των δύο οµάδων κατά την έναρξη της µελέτης και χρησιµοποιώντας παλινδρόµηση κατά COX. Αποτελέσµατα Η διάγνωση καρκίνου τέθηκε στο 7,3% των 4085 χρηστών µετφορµίνης, σε σύγκριση µε το 11,6% των 4085 µαρτύρων, µε διάµεση τιµή του χρόνου έως την εµφάνιση καρκίνου τα 3,5 και τα 2,6 έτη, αντίστοιχα (p<0. 001). Ο µη προσαρµοσµένος λόγος κινδύνων (όρια αξιοπιστίας επιπέδου 95%) για τον καρκίνο ήταν 0,46 (0,40-0,53). Μετά από προσαρµογή ως προς το φύλο, την ηλικία, τον BMΙ, την Α1C, την αποστέρηση αγαθών, το κάπνισµα και τη χρήση άλλων φαρµάκων, εξακολουθούσε να υπάρχει µια στατιστικά σηµαντική µείωση του κινδύνου για καρκίνο συνδεόµενη µε τη µετφορµίνη, στο 0,63 (0,53-0,75). Συµπεράσµατα Τα αποτελέσµατα αυτά συµπεραίνουν ότι η χρήση µετφορµίνης µπορεί να συνδέεται µε µειωµένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Απαιτείται µια τυχαιοποιηµένη µελέτη έτσι ώστε να αξιολογηθεί εάν η µετφορµίνη δρα προστατευτικά σε πληθυσµούς υψηλού κινδύνου για καρκίνο. Diabetes Care 32: , 2009 Hπρόσφατη έρευνα υποδηλώνει ότι το αντιδιαβητικό φάρ- µακο µετφορµίνη, το οποίο ασκεί τη δράση του ενεργοποιώντας την ενεργοποιούµενη από το AMP πρωτεϊνική κινάση [AMP-activated protein kinase: AMPK], µπορεί να διαθέτει δυναµική δράση στη θεραπεία του καρκίνου στον άνθρωπο (1). Η υπόθεση ότι η µετφορµίνη µπορεί να έχει αντικαρκινικές δράσεις υποστηρίζεται από εργαστηριακές µελέτες οι οποίες δείχνουν ότι η µετφορµίνη συσχετίζεται µε µειωµένη συχνότητα καρκίνου του παγκρέατος σε ποντίκια τύπου χάµστερ (2) και καθυστερηµένη έναρξη καρκίνου του µαστού (3) και άλλων όγκων (4) σε προδιατεθειµένα για όγκους ποντίκια. Η µετφορµίνη αναστέλλει την ανάπτυξη ανθρώπινων καρκινικών κυττάρων του µαστού (5). Αν και το δυναµικό για πρόληψη του καρκίνου στον άνθρωπο µε τη χρήση της µετφορµίνης δεν έχει προς το παρόν εξερευνηθεί, έχουµε προγενέστερα αναφέρει τα αποτελέσµατα µιας πιλοτικής ελεγχόµενης µελέτης ασθενών - µαρτύρων, η οποία ταυτοποίησε µειωµένο κίνδυνο καρκίνου µεταξύ των ασθενών µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 οι οποίοι χρησιµοποίησαν µετφορµίνη (6). Ωστόσο, η έκβαση περιοριζόταν στις νοσοκοµειακές εισαγωγές για καρκίνο και η ηµεροµηνία της διάγνωσης θεωρήθηκε ότι ήταν η ηµεροµηνία της πρώτης εισαγωγής στο νοσοκοµείο. Άλλα διαβητικά φάρµακα µπορεί επίσης να διαθέτουν δράσεις σχετικές µε τον καρκίνο. Μία ανεξάρτητη επιδηµιολογική µελέτη διαπίστωσε ότι οι χρήστες σουλφονυλουριών είχαν υψηλότερο κίνδυνο για σχετιζόµενη µε καρκίνο θνησι- Diabetes Care, Ελληνική Έκδοση, Τεύχος 1, 01-02/

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη. Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός

Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη. Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός Εξέλιξη σακχαρώδη διαβήτη Το 50% των ΝΕΟΔΙΑΓΝΩΣΘΕΝΤΩΝ ασθενών έχουν εγκατεστημένες επιπλοκές Μίκρο - αγγειακές Μάκρο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Τ. ιδάγγελος 1, Η. Ευθυμίου 2, Κ. Kαζάκος 3, Χ. Μανές 4, Ε. Πάγκαλος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικη Εκδοση - Τευχοσ 8 - Μαρτιοσ / Απριλιοσ 2011 - www.diabetes.org

Ελληνικη Εκδοση - Τευχοσ 8 - Μαρτιοσ / Απριλιοσ 2011 - www.diabetes.org THE JOURNAL OF C LINICAL AND A PPLIED R ESEARCH AND E DUCATION Ελληνικη Εκδοση - Τευχοσ 8 - Μαρτιοσ / Απριλιοσ 2011 - www.diabetes.org ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο KEMΠA Αριθμός Άδειας 385/1989 (X+7) EKΔOTΩN

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Αναλογία Λόγος Πηλίκο Αναλογία Proportion Αναλογία (Proportion) Ο αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Συµµαχία για την υγεία:διατροφη Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Χασαπίδου Μαρία Καθηγήτρια Διατροφής ΑΤΕΙΘ -. Σχέδιο δράσης για την εφαρµογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πρόληψη και τον

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ «ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Yποχρεωτική άσκηση επιλογής Διατροφική επιδημιολογία Σχετικά θεωρητικά θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας UNESCO Chair in Adolescent Medicine and Health Care Φλώρα Μπακοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΚΛΙΝΙΚΗ «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΚΛΙΝΙΚΗ «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΚΛΙΝΙΚΗ «ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ O σακχαρώδης διαβήτης Τύπου 2 (ΣΔ 2) είναι από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;»

ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» 11ο Πανελλήνιο ιαβητολογικό Συνέδριο Ειδικό φροντιστήριο Ε Ε Σάββατο 28 Μαρτίου 2009 Αλεξανδρούπολη «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Αλέξης Σωτηρόπουλος Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2

Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(4):491-501 Προγράμματα πρόληψης διαβήτη τύπου 2 Ο διαβήτης τύπου 2 είναι από τα πλέον δαπανηρά χρόνια νοσήματα τόσο για το ίδιο το άτομο όσο και την

Διαβάστε περισσότερα

Η Κατάθλιψη ως Προγνωστικός Παράγοντας Επαναπρόσληψης Βάρους σε Πρόγραµµα Πρόληψης για το Σακχαρώδη ιαβήτη

Η Κατάθλιψη ως Προγνωστικός Παράγοντας Επαναπρόσληψης Βάρους σε Πρόγραµµα Πρόληψης για το Σακχαρώδη ιαβήτη Diabetes Care 36:216 221, 2013 Η Κατάθλιψη ως Προγνωστικός Παράγοντας Επαναπρόσληψης Βάρους σε Πρόγραµµα Πρόληψης για το Σακχαρώδη ιαβήτη David W. Price 1, 2, Yong Ma 3, Richard R. Rubin 4, 5, Leigh Perreualt

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιοπαθογένεια ΣακχαρώδηΔιαβήτη2

Αιτιοπαθογένεια ΣακχαρώδηΔιαβήτη2 Αιτιοπαθογένεια ΣακχαρώδηΔιαβήτη2 ΧάρηςΒασιλόπουλος, Διευθυντής Τμήματος Ενδοκρινολογίας, Μεταβολισμού και Διαβήτη, Υπεύθυνος Διαβητολογικού κέντρου Π.Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός Ορισμός Σακχαρώδους Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ

Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ Δρ. Α. Μελιδώνης, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου, Γ.Ν. Πειραιά «Τζάνειο» Εισαγωγή Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Μετφορμίνη. τον Διαβήτη με νέες ιδιότητες. Ιωάννα Ζωγράφου ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Μετφορμίνη. τον Διαβήτη με νέες ιδιότητες. Ιωάννα Ζωγράφου ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Μετφορμίνη Ένα παλαιό φάρμακο για τον Διαβήτη με νέες ιδιότητες Ιωάννα Ζωγράφου ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ιγουανίδες- ιστορία Galega officinalis ιγουανίδες- χημική δομή Αντιυπεργλυκαιμικό

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή Ασφάλεια Μη Καρδιαγγειακών Φαρμάκων. Αντιδιαβητικά. Ελένη Μπιλιανού Καρδιολόγος Τζάνειο Νοσοκομείο

Καρδιαγγειακή Ασφάλεια Μη Καρδιαγγειακών Φαρμάκων. Αντιδιαβητικά. Ελένη Μπιλιανού Καρδιολόγος Τζάνειο Νοσοκομείο Καρδιαγγειακή Ασφάλεια Μη Καρδιαγγειακών Φαρμάκων. Αντιδιαβητικά. Ελένη Μπιλιανού Καρδιολόγος Τζάνειο Νοσοκομείο Σ 2 Παθοφυσιολογικό Έλλειμμα υσλειτουργία των β κυττάρων Αντίσταση στην ινσουλίνη Αυξημένη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Β. Καραμάνος. 22 ο Ετήσιο Συνέδριο ιαβητολογικής Εταιρείας Βόρειας Ελλάδας. 15 Νοεμβρίου 2008 Θεσσαλονίκη. Β. Καραμάνος

Β. Καραμάνος. 22 ο Ετήσιο Συνέδριο ιαβητολογικής Εταιρείας Βόρειας Ελλάδας. 15 Νοεμβρίου 2008 Θεσσαλονίκη. Β. Καραμάνος ιαβητολογικό Κέντρο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Μιμητικό Ινκρετίνης: Η νέα αποτελεσματική προσέγγιση για τη ρύθμιση του Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2 πριν από την έναρξη ινσουλινοθεραπείας 22 ο Ετήσιο Συνέδριο ιαβητολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. της Αικατερίνης Μανιουδάκη

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. της Αικατερίνης Μανιουδάκη ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ της Αικατερίνης Μανιουδάκη Μεταπτυχιακή Διατριβή που υποβάλλεται στο καθηγητικό σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2 Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΣχέσηπαχυσαρκίαςκαιΣΔ2 Η παχυσαρκία είναι ο κύριος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Αντιµετώπιση του Προδιαβήτη. Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Αν. Καθηγητής Παθολογίας Α.Π.Θ. Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.

Πρόληψη Αντιµετώπιση του Προδιαβήτη. Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Αν. Καθηγητής Παθολογίας Α.Π.Θ. Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π. Πρόληψη Αντιµετώπιση του Προδιαβήτη Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Αν. Καθηγητής Παθολογίας Α.Π.Θ. Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Σύγκρουση Συµφερόντων Είχα επιστηµονική συνεργασία ως

Διαβάστε περισσότερα

Eλληνικη Εκδοση - Τευχοσ 4 - Ιουλιοσ-Αυγουστοσ 2010 - www.diabetes.org

Eλληνικη Εκδοση - Τευχοσ 4 - Ιουλιοσ-Αυγουστοσ 2010 - www.diabetes.org THE JOURNAL OF C LINICAL AND A PPLIED R ESEARCH AND E DUCATION Eλληνικη Εκδοση - Τευχοσ 4 - Ιουλιοσ-Αυγουστοσ 2010 - www.diabetes.org ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο KEMΠA Αριθμός Άδειας 385/1989 (X+7) EKΔOTΩN

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com Αγαπητοί φίλοι, Το να σας μιλάει κάποιος στο χώρο των ιατρικών συνεδρίων με την επισήμανση «για πρώτη φορά» θέλει πολύ κουράγιο. Κι αυτό το έχουμε. Έτσι λοιπόν σας απευθύνω την πρόσκληση της συμμετοχής

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9%

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride 6mgX1από 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Τι κάνουμε; 1. Αύξηση δόσης ινσουλίνης; 2. Προσθήκη αναλόγου ταχείας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη 11 ο Συνέδριο Μαριάννας Λόρδου 10 Μαρτίου 2012 Christiana Demetriou, MPH, PhD Candidate ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Επιδημιολογία του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2»

«Πρόληψη Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2» ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Πρόληψη Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΑΚΗ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Dr. ΦΡΑΓΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Ζωγράφου Ιωάννα ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γ. Ν. Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη ΣΔ τύπου 1 ΣΔ τύπου 2 ΣΔ Κύησης Άλλες μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα