Αναπαραστάσεις Τουρκοκυπρίων σε κείμενα κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναπαραστάσεις Τουρκοκυπρίων σε κείμενα κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας"

Transcript

1 Αναπαραστάσεις Τουρκοκυπρίων σε κείμενα κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας Γουλής Δημήτριος Εκπαιδευτικός ΠΕ Δρ. Επιστημών Αγωγής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. Εισαγωγή Είναι γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες μελετώνται ιδιαίτερα από τις κοινωνικές και ανθρωπολογικές επιστήμες οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στις κοινωνικές δομές και τις ποικίλες λογοτεχνικές αφηγήσεις τους, ίσως γιατί η μελέτη τους, μέσα από συγκεκριμένες μεθοδολογικές και αναλυτικές διεργασίες, αναδεικνύει κρυφές και φανερές πτυχές ευρύτερων κοινωνικών λειτουργιών αλλά και συγκεκριμένων ανθρώπινων συμπεριφορών και νοοτροπιών. Τα νοήματα και τα συναισθήματα τα οποία επενδύονται μέσω των συμβολικών μορφών, που αντιπροσωπεύουν οι λογοτεχνικές αναπαραστάσεις, αντικατοπτρίζουν τις ιδέες, τις αξίες και τις στάσεις της κοινωνίας. Πρόκειται για μία διεργασία που διαμορφώνεται όχι μόνο από τις προσδοκίες των υποκειμένων μίας οιασδήποτε θεσπισμένης ομάδας, αλλά και από την κοινωνική και ιστορική πραγματικότητα και την κυρίαρχη και περιρρέουσα ιδεολογία που αυτή μεταφέρει (Καρακίτσιος, Καρασαββίδου,2005:1). Η σύγχρονη λογοτεχνική θεωρία δεν αντιμετωπίζει τη λογοτεχνία ως μίμηση της πραγματικότητας, τη θεωρεί όμως αναπαράστασή της. Πολλοί, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι η αναπαράσταση αυτή απηχεί κοινωνικές και πολιτιστικές αντιλήψεις. Όπως αναφέρει η Φρ. Αμπατζοπούλου (2000), τα λογοτεχνικά κείμενα αποτελούν ένα είδος αναπαράστασης της πολιτισμικής πραγματικότητας, μέσα από την οποία τα άτομα, τα υποκείμενα αλλά και τα σύνολα επεξεργάζονται την πραγματικότητα αυτή, τη μοιράζονται, τη διαδίδουν και αποκαλύπτουν τον ιδεολογικό και πολιτιστικό χώρο στον οποίο τοποθετούνται. Η ανάπτυξη των πολιτισμικών σπουδών, οι οποίες τις τελευταίες δεκαετίες προσέδωσαν καινούριες οπτικές στην προσέγγιση θεμάτων όπως η ταυτότητα και η ετερότητα, έδωσαν τη δυνατότητα να μελετηθεί η έννοια του Άλλου μέσα από νέα πεδία, όπως αυτό των ΜΜΕ και της λογοτεχνίας. Η συστηματική έρευνα του τρόπου παρουσίασης του Άλλου στη λογοτεχνία αποτελεί ένα χώρο αρκετά καινούργιο, που συγγενεύει έμμεσα με τους χώρους άλλων επιστημών, όπως εκείνων της κοινωνικής ανθρωπολογίας, της εθνοψυχολογίας, της

2 ιστορίας των ιδεών. Πρόκειται για την κατεύθυνση στην οποία κινείται η πολιτισμική εικονολογία ή imagolοgie, ο κλάδος εκείνος δηλαδή της συγκριτικής γραμματολογίας, η οποία μελετά τη λογοτεχνία ως παράγοντα συγκρότησης ταυτοτήτων και ως πεδίο δημιουργίας ή/και αναπαραγωγής στερεοτύπων. Σύμφωνα με την πολιτισμική εικονολογία, οι προσωπικές εμπειρίες, οι απόψεις του οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος αλλά και η λογοτεχνία και τα μέσα επικοινωνίας, εν γένει, αποτελούν παράγοντες δημιουργίας στερεοτύπων (Οικονόμου-Αγοραστού 1992, Pageaux D. H., 1988). Τα λογοτεχνικά στερεότυπα, παρατηρεί η Φρ. Αμπατζοπούλου, «συνιστούν μονόπλευρες και συνήθως προκατειλημμένες εικόνες που αντλούνται από το κοινωνικό φαντασιακό και συνδέονται με τα φαινόμενα του ρατσισμού και του φανατισμού»(αμπατζοπούλου 2000: 93). Αυτή τη δέσμευση του λογοτεχνικού γεγονότος από το εκάστοτε συλλογικό φαντασιακό επισημαίνει και ο E. Said στον Οριενταλισμό (1996: 244) γράφοντας σχετικά: «Το έργο και των πιο εκκεντρικών συγγραφέων περιορίζεται και διαπερνάται από την κοινωνία, τις πολιτισμικές παραδόσεις, την παγκόσμια συγκυρία και σταθεροποιητικές επιδράσεις όπως σχολεία, βιβλιοθήκες και κυβερνήσεις. Τόσο το εγκυκλοπαιδικό όσο και το φανταστικό γράψιμο ποτέ δεν είναι ελεύθερα, αλλά περιορισμένα αναφορικά με την εικονοποιία, τις υποθέσεις και τις προθέσεις». Η μελέτη της εικόνας του Άλλου και των λογοτεχνικών στερεότυπων σχετίζεται άμεσα με ερωτήματα που αφορούν στο ρόλο της γραφής ως διαδικασίας και του συγγραφέα μέσα σε μια κοινωνία, αλλά και του ίδιου του κειμένου και της λογοτεχνικότητάς του. Έτσι, θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε πως, για τον μελετητή της λογοτεχνίας, ενδιαφέρον παρουσιάζει όχι βέβαια η απλή καταγραφή αυτών των εικόνων και στερεοτύπων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας τα εκμεταλλεύεται και οι τεχνικές ποιητικής που εφαρμόζει, ώστε να προβάλλει μέσα από το έργο του συγκεκριμένα ιδεολογήματα, τα οποία συμβάλλουν στη συντήρηση ή στην ανατροπή των στερεότυπων, στην αλλαγή ή μη των αξιών μιας κοινωνίας και της στάσης της προς το Άλλο και ταυτόχρονα, από αισθητικής πλευράς, να παράγει ένα έργο με σημαντική ή μη ποιητική αξία. Σε αυτή την κατεύθυνση σημαντική βοήθεια παρέχει η θεωρία της αφήγησης ή αφηγηματολογία, όπως πρωτοδιατυπώθηκε και προσδιορίστηκε από τον Genette, διότι προσφέρει τη δυνατότητα στον μελετητή να δει ξεκάθαρα την εσωτερική σύνδεση των μοτίβων και τη λειτουργία της οπτικής γωνίας με την οποία ο συγγραφέας αποτυπώνει την εικόνα του «εμείς» έναντι του «άλλου» υπό το πρίσμα των τριών βασικών αξόνων της: του χρόνου, της έγκλισης (τρόπου) και της φωνής (Genette 2006, Καρακίτσιος 2010). Θα λέγαμε, λοιπόν, ότι η εικόνα του Άλλου στη λογοτεχνία, μοιάζει κατά κάποιον τρόπο με έναν πίνακα ζωγραφικής που προδίδει το δημιουργό του. Η εικόνα του είναι αυτό που φέρουμε μέσα μας, δηλώνει τα γνωστικά μας όρια και σχετίζεται με την ταυτότητά μας, με τον τρόπο που θέλουμε να είμαστε, και αυτό συχνά δηλώνεται με το τι δε θέλουμε να είμαστε: ο Άλλος. Από την άλλη όμως, η J. Kristeva θεωρεί ότι ο ξένος γεννιέται τη στιγμή που το άτομο διαπιστώνει τη διαφορετικότητά του και ολοκληρώνεται όταν ο καθένας αναγνωρίσει ότι όλοι μας είμαστε ξένοι (Kristeva, 2004) και συνεχίζει: «[ ] αυτή η κατάσταση του να είναι κανείς διαφορετικός μπορεί να φανεί ως κατάληξη της ανθρώπινης αυτονομίας [ ] κι επομένως μπορεί να είναι η μείζων απεικόνιση ενός από τα θεμελιώδη και ουσιαστικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν έναν

3 πολιτισμό», υπενθυμίζοντας επίσης, ότι ο Φρόιντ υποστήριζε πως ο μόνος τρόπος για να μην καταδιώκουμε τον ξένο (δηλ. τον Άλλο) είναι να τον ανακαλύψουμε μέσα μας. Με άλλα λόγια, η ετερότητα αποτελεί την αναγκαία, συστατική αλλά ταυτόχρονα και την πιο προβληματική συνιστώσα της ταυτότητας διότι, αν και ο εαυτός συγκροτείται από το ξεκίνημα της οντογένεσής του χάρη στην συν-ύπαρξη του άλλου, η αναγνώριση της σημασίας του έτερου καθίσταται ολοένα και προβληματικότερη, όσο απομακρύνεται κανείς από την παιδική του ηλικία (Γουλής, 2009). 2. Τουρκοκύπριος: ο σύνοικος Άλλος της κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας Η κυπριακή παιδική λογοτεχνία, μέσα στη πορεία της από τέλη του 19ου αιώνα έως τις μέρες μας (Μαραθεύτης, 1979, 1989, Κατσώνης, 1993, 1999, 2003 Κιτρομηλίδης 1994), έπεται σε γενικές γραμμές της πορείας της αντίστοιχης ελλαδικής λογοτεχνικής και πνευματικής παραγωγής, διεκδικώντας και κατακτώντας ως έναν βαθμό, όπως και η ευρύτερη κυπριακή λογοτεχνία, τη λογοτεχνική και πολιτισμική της αυτονομία έναντι του ελλαδικού κέντρου. Ο Τουρκοκύπριος, στη ελληνόφωνη λογοτεχνία της Κύπρου γενικότερα και στην παιδική λογοτεχνία της ειδικότερα, μέχρι και τα γεγονότα του 1974 απλά δεν υπάρχει. Προσανατολισμένη αφενός στους αγώνες του κυπριακού λαού για την εθνική του αποκατάσταση ή στην ανάδειξη της πλούσιας λαϊκής παράδοσής του με τους μύθους και τα παραμύθια, η πρώιμη κυπριακή παιδική λογοτεχνία δεν ασχολείται καθόλου με τον σύνοικο Άλλο, παρόλο που μοιράζεται μαζί του μία κοινή καθημερινή πραγματικότητα, άλλοτε συμβιωτική και άλλοτε συγκρουσιακή. Είναι χαρακτηριστικό ότι το πρώτο ουσιαστικά εκτεταμένο αφήγημα που εμφανίζεται στην Κύπρο (η διλογία Στην Εφτάλοφη και Στα βουνά της Τραμουντάνας της Ρήνας Κατσελλή), μεταφέρει τον αναγνώστη στο παρελθόν, στην εποχή του Βυζαντίου. Αυτή η κατάσταση αλλάζει άρδην μετά από τα γεγονότα της εισβολής του Οι τραγικές εμπειρίες που τραυμάτισαν το νησί και τους ανθρώπους του επηρέασαν καθοριστικά, όπως ήταν φυσικό, την παραπέρα πορεία της παιδικής, αλλά και της ευρύτερης κυπριακής λογοτεχνίας. Πολλοί νέοι άνθρωποι, που μέχρι τότε δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη συγγραφική δράση, ένιωσαν ότι ήταν «τέκνα της ανάγκης κι ώριμα τέκνα της Οργής», για να μιλήσουν μέσα από κείμενα, ποιήματα και θεατρικά έργα και να περιγράψουν αυτό που ένιωθαν κι αυτό που έβλεπαν να συμβαίνει γύρω τους. Χάρη και στην ίδρυση του Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου (Μαραθεύτης 1889, Κιτρομηλίδης 1994, Κατσώνης 1993, 1999), εμφανίζεται μια νέα γενιά, κυρίως εκπαιδευτικών, οι οποίοι αποφασίζουν να δοκιμάσουν την τύχη τους και ως συγγραφείς συμβάλλοντας σε μία πρωτοφανή έκρηξη της παιδικής λογοτεχνίας στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Όπως επισημαίνουν αρκετοί μελετητές (Αναγνωστόπουλος 1993, Θεοδούλου 1985, Κατσώνης 1998, 2008), μία από τις κύριες ιδεολογικές τάσεις που εμφανίζεται από εδώ και στο εξής στην παιδική λογοτεχνία της Κύπρου, όταν το θέμα της αναφέρεται σε ζητήματα που σχετίζονται με το εθνικό της πρόβλημα, είναι και η αναγκαιότητα για ειρηνική συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Αυτή η όψιμη εμφάνιση του Τουρκοκύπριου λαμβάνει χώρα μέσα από νοσταλγικές, κυρίως αγροτικές, εικόνες του παρελθόντος, όπου οι δύο κοινότητες συμβιώνουν αρμονικά αναδεικνύοντας ένα οξύμωρο σχήμα που διαπερνά τη σχέση

4 λογοτεχνίας και πραγματικότητας στην Κύπρο: όταν ο Τουρκοκύπριος είναι παρών (πριν από το 1974), απουσιάζει από τη λογοτεχνία ενώ, μόλις αποσύρεται πίσω από τη γραμμή του Αττίλα, κάνει συχνά πυκνά την εμφάνισή του. Αυτή η νοσταλγία στο χώρο και στο χρόνο εμφανίζεται ως η απώλεια ενός χαμένου παράδεισου που υπήρξε, σύμφωνα με την οπτική των συγγραφέων, η Κύπρος πριν από την εισβολή των τουρκικών στρατευμάτων και αποτελεί το κυρίαρχο ρεύμα της παιδικής λογοτεχνίας στην Κύπρο. Στη συνέχεια, παρόλη τη μερική αποστασιοποίηση των συγγραφέων από τη θεματική που σχετίζεται με τα γεγονότα και τις επιπτώσεις του 1974, καθώς εμφανίζονται νέοι προσανατολισμοί (Γουλής 2010), η παρουσία του Τουρκοκύπριου εξακολουθεί να επανέρχεται σε κείμενά της κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας έως τις μέρες μας. Αξίζει λοιπόν, κατά τη γνώμη μας να μελετήσουμε τους τρόπους με τους οποίους οι (Ελληνο)κύπριοι συγγραφείς αναπαριστούν λογοτεχνικά το σύνοικο Τουρκοκύπριο, έτσι ώστε να καταλήξουμε σε χρήσιμα συμπεράσματα για το εάν εκπληρώνονται οι προθέσεις των συγγραφέων και επιβεβαιώνονται οι απόψεις των μελετητών αναφορικά με την προώθηση του ιδεολογικού μηνύματος της ειρηνικής συνύπαρξης των δύο κοινοτήτων ή διαμορφώνονται εικόνες που αναπαράγουν τα συνήθη στερεότυπα για τον Άλλο. Κι αυτό γιατί ειδικά τα παιδικά λογοτεχνικά βιβλία επηρεάζουν με πολλούς τρόπους τα πρότυπα και τις στάσεις των παιδιών σχετικά με τους μεγαλύτερους ενήλικες, εφόσον σε αυτά αντανακλάται η κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα και η ιδεολογία (Χαντ Π., 1996). 3. Το υλικό της έρευνας και η μεθοδολογία ανάλυσης των έργων Το υλικό της έρευνας αποτελούν τόσο οι εκτενείς παιδικές λογοτεχνικές αφηγήσεις, που κάτω από ορισμένες συμβάσεις προσδιορίζονται από τον όρο «παιδικό μυθιστόρημα», όσο και μικρότερα σε έκταση αφηγήματα, τα οποία κατά καιρούς προσδιορίστηκαν άλλοτε ως διηγήματα και νουβέλες και άλλοτε ως μικρές ιστορίες. Αντίθετα, οι ποιητικές συλλογές που ερευνώνται είναι περιορισμένες σε αριθμό, καθώς σε λίγα μόνο ποιήματα συναντούμε εκείνα τα στοιχεία, που μπορούν να αξιοποιηθούν. Πιο συγκεκριμένα μελετώνται τα εξής παρακάτω 35 έργα, στα οποία εντοπίζονται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό οι εικόνες που μας ενδιαφέρουν: Μυθιστορήματα-νουβέλες Αβρααμίδου Μ., Γράμμα στο μοναχικό αδερφό μου, Πατάκης, Αθήνα Αβρααμίδου Μ., Οι ωραίες Κυριακές, Πατάκης, Αθήνα Γενακρίτου Η., Πέρα από το συρματόπλεγμα, Λευκωσία Γιαννούρα Α. & Θ., Το όνειρο του αλόγου, Λευκωσία 2004 Επαμεινώνδας Σπ., Οι μεγάλες σκιές, Εκδόσεις των επτά, Αθήνα 1979, Άγκυρα Καλογήρου-Παύλου Ά., Κύπρος παρούσα, Αθήνα 2005.

5 Καλογήρου-Παύλου Ά., Τότε που κυνηγούσα τα τζιτζίκια, Λευκωσία. Μαραθεύτης Μ., Το προσφυγόπουλο της Κύπρου, εκδ. Δίπτυχο, Αθήνα 1977, εκδ. Επιφανίου, Λευκωσία Πουλχερίου Κ., Δυο σειρές στρατιωτάκια, Λευκωσία 1978, Κέδρος, Αθήνα Πουλχερίου Κ., Μαριγούλα Μαριγώ, Λευκωσία 1980, Πατάκης, Αθήνα Πουλχερίου Κ., Τα μεγάλα παπούτσια, Πατάκης, Αθήνα Πυλιώτου Μ., Τα δέντρα που τρέχουν, Καστανιώτης Αθήνα Πυλιώτου Μ., Τα παιδιά του ήλιου, Πατάκης, Αθήνα Πυλιώτου Μ., Τζιαφέρ Γιασίντ Αλή, Πατάκης, Αθήνα Πυλιώτου Μ., Το ασημένιο καπνιστήρι, Πατάκης, Αθήνα Πυλιώτου Μ., Το κάστρο μας, Λευκωσία 1979, Πατάκης, Αθήνα Σολωμονίδου-Αναστασίου Ν., Ο Γυρισμός, Λευκωσία Σολωμονίδου-Αναστασίου Ν., Οι φωτιές, Λευκωσία Ταπάκης Α., Η άλλη φτερούγα, Λευκωσία Τζούβα-Παϊκου Μ., Ελπίδα, Λευκωσία Χατζηχάννα Φ., Η Ντιντόν ο Παβελάκης μου κι εγώ, Ψυχογιός, Αθήνα Χατζηχάννα Φ., Χαρές και λύπες, Λευκωσία Χρυσοσπάθη-Σοφοκλέους Μ., Οι λαλέδες του Πενταδακτύλου, Επιφανίου, Λευκωσία Διηγήματα-μικρές ιστορίες-παραμύθια Γενακρίτου Η., Με λεν Ελπίδα, Λευκωσία Δημητριάδου-Γαλάτη Θ., Ιστορίες του πολέμου, Λευκωσία Δημητριάδου-Γαλάτη Θ., Περιδιάβαση της Κύπρου, Λευκωσία Παπαγεωργίου Κ., Εγκυκλοπαίδεια Κυπριακού Παραμυθιού, τόμος 1, Λευκωσία Παπαλουκά Φ., Ιστορίες από την Κύπρο, Κέδρος, Αθήνα Πουλχερίου Κ., Σπιτοκαλυβάκι μου, Λευκωσία 1981.

6 Πυλιώτου Μ., Χαρούμενοι χαρταετοί, Λευκωσία 1976/1983. Πυλιώτου Μ., Καλημέρα Μαργαρίτα, Λευκωσία Χατζηχάννα Φ., Λουλούδια και όνειρα, Κινύρας, Λευκωσία Χατζηχαραλάμπους-Λανίτη Μ., Διδακτικές και λίαν ωφέλιμες ιστορίες από την Κύπρο, Η κακιά Φατμέ, ο Αλής και ο μικρός Γιάννος, Λεμεσός Ποίηση Τόκας Κ., 5 Βιβλία παιδικής ποίησης, Λευκωσία Χατζηχάννα Φ., Χαμόγελα, Λευκωσία Για τη μελέτη και ανάλυση των παραπάνω κειμένων επιλέχθηκε η ανάλυση περιεχομένου (Βάμβουκας Μ., 2002). Το υλικό ταξινομήθηκε μέσα από τις παρακάτω τρεις βασικές κατηγορίες : -Εξωτερική εμφάνιση, μόρφωση, επάγγελμα. - Ψυχική κατάσταση, στάσεις, ιδέες. -Το είδος της αφήγησης και της εστίασης υπό το πρίσμα των βασικών αξόνων της έγκλισης (τρόπου) και της φωνής. Οι εικόνες των Τουρκοκυπρίων ανιχνεύονται στις πολυάριθμες σκηνές (scenes) των παραπάνω λογοτεχνικών κειμένων και διακρίνονται επίσης σε: -Καθολικότητες, δηλαδή εικόνες που αντιστοιχούν σε ανθρώπινες συμπεριφορές που δίνουν τη δυνατότητα αναγνώρισης κοινών σημείων σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, όπως ο έρωτας, ο θάνατος, ο γάμος, η εργασία, το σχολείο, το παιγνίδι κ.λ.π. -Τοπικότητες, δηλαδή εικόνες στερεοτύπων που αντιδιαστέλλουν άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά τον «άλλον» με τον «εαυτό μας» ή το «εμείς» και τους «άλλους». -Μεικτές, εικόνες που έχουν διαφορετική αφετηρία και διαφορετικό κλείσιμο. Εκκινούν με στοιχεία διαφορετικότητας και κλείνουν με στοιχεία ομοιότητας ή και αντίστροφα (Καρακίτσιος, Καρασαββίδου 2005). 4. Η ανάλυση των κειμένων και τα συμπεράσματα Η εξωτερική εμφάνιση αποτελεί ένα σαφές στοιχείο διαφοροποίησης μεταξύ Τούρκων και Τουρκοκυπρίων. Οι Τούρκοι παρουσιάζονται μελαχρινοί με μαύρα μαλλιά, μογγολικά χαρακτηριστικά, μαυριδεροί, δασύτριχοι με γένια και μεγάλες μουστάκες. Τα πρόσωπά τους είναι αγριωπά και θυμωμένα. Τα μάτια τους είναι γουρλωτά, πετούν φλόγες και προκαλούν

7 φόβο, με σουβλερά και μαύρα δόντια. Παρομοιάζονται με δαίμονες, μαύρα κοράκια, βρωμερά κτήνη και κουρσάρους: - Ο τουρκοκαπετάνιος με τις μακριές, δασές μουστάκες [...](Παπαλουκά Φ., 1981) -Στη σκέψη της πάλι ο αυτόμολος [...] Πώς να ναι, άραγε, η φάτσα του; Σκυλίσια βέβαια. Σκυλί αιμοβόρο. Με γουρλωτά μάτια, με νύχια γερακιού, άγρια μαλλιά, σουβλερά δόντια. (Πυλιώτου Μ., 1996) -Ένας στρατιώτης μ έντονα τα χαρακτηριστικά τα μογγολικής τους καταγωγής ένας τύπος μαυριδερός [...] (Επαμεινώνδας Σπ., 1979) -ένας άλλος, χοντρός, ψηλός, με μαύρα δόντια και χακιά ρούχα στεκόταν στη μέση του τζιπ και έδινε οδηγίες και διαταγές. Πότε χαμογελούσε, ίδρωνε, πότε θύμωνε, πέταγαν φωτιές τα μάτια του [...] (Πυλιώτου Μ., 1978) -διακρίνουν τους Τούρκους στρατιώτες γύρω του να κοιτάνε σαν άγρια μαύρα κοράκια προς τη μεριά του χωριού. (Πυλιώτου Μ., 1996) -Τούρκοι, κουρσάροι του εικοστού αιώνα. Τούρκοι, μ αγριωπά πρόσωπα (Δημητριάδου- Γαλάτη Θ., 1998) [...] ένα άγριο και θυμωμένο πρόσωπο [...] δεν έμοιαζε καθόλου με τα γελαστά πρόσωπα των φίλων του[...]. Ο Τούρκος τον αγριοκοίταξε [...](Χρυσοσπάθη Σοφοκλέους Μ.,1994) [...] βρωμερά κτήνη της κατοχής [...] (Δημητριάδου- Γαλάτη Θ., 1998) [...] μαύροι δαίμονες έριχναν φωτιά [...](Δημητριάδου- Γαλάτη Θ., 1998) Γενικά, οι περιγραφές των Τούρκων μοιάζουν να επιβεβαιώνουν τον ισχυρισμό του Ηρακλή Μήλλα ότι: «Όλες σχεδόν οι αναφορές στην τουρκοκρατία, σε όλα τα σύγχρονα ελληνικά μυθιστορήματα συνδέονται με βίαιους, βάρβαρους ή τουλάχιστον «αρνητικούς» Τούρκους. Αυτό είναι απόρροια της ελληνικής ιστοριογραφίας. Ο λογοτεχνικός λόγος συνδέεται με αυτόν της ιστορίας» (Μήλλας 2001). Αντίθετα, οι εξωτερικές περιγραφές Τουρκοκυπρίων μοιάζουν πιο ήπιες. Οι εικόνες τους προέρχονται κυρίως από το παρελθόν. Είναι απλοί άνθρωποι του μόχθου, αγρότες, ψαράδες, υπηρέτες, μικροεπαγγελματίες, γυναίκες και παιδιά. Παρόλα αυτά σε λίγες περιπτώσεις οι εικόνες των Τουρκοκυπρίων μοιάζουν οικείες για τον αναγνώστη. Πρόκειται για αναφορές κυρίως σε παιδιά και γυναίκες, που μοιάζουν τελικά με εμάς. Χαρακτηριστικές είναι οι περιγραφές στη Μαρία Πυλιώτου και τη Φιλίσα Χατζηχάννα: -Ο Ναζίμ, το μικρό Τουρκάκι, [ ] ήταν δεν ήταν 8 χρονών, μελαχρινό, με μαύρα μάτια και μαύρα σγουρά μαλλιά. (Πυλιώτου Μ., 1978).

8 -[...] όσο τα πλησίαζε, τόσο τους έφευγε ο φόβος. Δεν είχε τίποτα το φοβερό στην όψη της. Μια φτωχή, βασανισμένη γριά, σαν όλες τις άλλες. Και το αγόρι λιγνό, ψηλό και χλομό. (Πυλιώτου Μ., 1979). -Ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος Τζιαφέρ Γιασίντ Αλή είναι ένας νέος με πολύ όμορφα και λεπτά χαρακτηριστικά. (Πυλιώτου Μ., 1996). -Η νενέ Ραχμέ ήταν μια γριούλα που καθόταν σε ένα δωματιάκι δίπλα στο σπίτι της Μαρίας. Το κορμί της ήταν μικροκαμωμένο και το πρόσωπό της ρυτιδωμένο. Μια μακρουλή μύτη και τρία δόντια που εξείχαν μπροστά ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά της (Χατζηχάννα Φ., 1981). Οι αναφορές στη μόρφωση των Τουρκοκυπρίων είναι ελάχιστες. Μονάχα σε δύο περιπτώσεις συναντούμε περιπτώσεις Τουρκοκυπρίων ή Τούρκων που εμφανίζονται να ξεφεύγουν είτε από την εικόνα του καλοκάγαθου αγρότη είτε από την εικόνα του σκληρού στρατιωτικού. Σε αυτές τις περιπτώσεις εμφανίζονται να έχουν σπουδάσει, να μιλούν αρκετές γλώσσες, να είναι πολιτισμένοι και συμπεριφέρονται ανθρώπινα σε Ελληνοκύπριους αιχμαλώτους και σε παιδιά: -Γεωπόνος σπούδασε, με άριστα στο δίπλωμά του, μα είναι πρόθυμος να δουλέψει οπουδήποτε: σε φάρμες, σε εργοστάσια, σε οικοδομές. (Πυλιώτου Μ., 1996) -[...] είναι μορφωμένος ξέρει άπταιστα τρεις γλώσσες: τουρκικά, ελληνικά, αγγλικά. διάβαζε ένα σωρό βιβλία και άνοιγαν διάπλατα τα μάτια του. Κι έμαθε τι είναι κόσμος, ανθρώπινα δικαιώματα και ποιοι τα καταπατούν (Πυλιώτου Μ., 1996). [...] σαν ήρθε αυτός μπήκε μια τάξη στο ναό. Μας χαιρέτησε και μας μίλησε όπως μιλάνε σ ανθρώπους. Ρώτησε πώς περνάμε, αν έχουμε παράπονο κι άκουε ό,τι του λέγαμε με προσοχή. Χάιδεψε τα παιδιά κι έδωσε εντολή να τους φέρουνε γάλα και μπισκότα [...]. Ήξερε καλά γαλλικά, μα μιλούσε και υποφερτά την αγγλική γλώσσα. (Επαμεινώνδας Σπ., 1979) Οι εργασιακές τους σχέσεις με τους Ελληνοκύπριους αποτελούν συστατικό στοιχείο του νοσταλγικού παρελθόντος και εμφανίζονται άψογες, αλλά ανισότιμες. Τα αφεντικά ήταν συνήθως οι Ελληνοκύπριοι και στη δούλεψή τους ως εργάτες ή βοηθοί ήταν οι Τουρκοκύπριοι. Οι Τουρκοκύπριοι εμφανίζονται ευχαριστημένοι, άλλωστε η τριτοπρόσωπη αφήγηση και η παντογνωστική εστίαση δεν αφήνουν περιθώρια να εμφανιστεί η άποψή τους για αυτό το είδος της σχέσης: Στ αλλοτινά χρόνια δούλευαν οι χωριανοί του στα χωράφια των χριστιανών και περνούσαν μέλι γάλα, που λέει ο λόγος [...]. Χόρταιναν φαγητό και οι από δω και οι από κει. Τίποτα δεν τους χώριζε. (Πυλιώτου Μ., 1996) Ο Μουσταφάς, ο μισταρκός μας, που ερχόταν από το Καζάφανι κάθε Παρασκευή που χαμε νερό, για να μας ποτίσει το περιβόλι, με φώναζε από τον καιρό που έκλεισα τα δέκα «δεσποσύνη Θεοδώρα»[...].Ο Μουσταφάς άρχισε να μιλά στον πατέρα για τις τιμές των καρπουζιών:

9 -10 μιλς η οκά, εφέντη, πολλά παρά θα φκάλεις φέτο, καλή η χρονιά. Το ποστάνι κάτω στον κάμπο γεμάτο ναι. (Αβρααμίδου Σ., 1987). Εξαίρεση, βέβαια, σε αυτές τις εικόνες αποτελεί το ποίημα του Κύπρου Τόκα για τους δύο φίλους: Μίλησε θάλασσα εσύ/παντού η αλήθεια ν ακουστεί/ εχθροί ο Κώστας κι ο Σαμί/ που μοίραζαν και το ψωμί; (Κ. Τόκας 1995). Οι Τουρκοκύπριοι δεν παρουσιάζονται ιδιαίτερα εργατικοί. Δυο μονάχα μυθιστορήματα αναφέρονται στην εργατικότητα των Τούρκων, οι οποίοι ασχολούνται με τη γεωργία και την παπλωματική. Είναι άνθρωποι που συνδυάζουν τη διασκέδαση με τη δουλειά και καθώς εργάζονται τραγουδούν: Το μεράκκι του Τούρκου ήταν το ρεσπελλίκι. [ ] Ο Τούρκος μερακλής πασ την τραουθκιάν τζιαι καλοφωνάρης, σαν έκαμνε ζευκάριν, ετραούδαν.(παπαγεωργίου Κ., 1996). Ταυτόχρονα, υπάρχουν εικόνες Τουρκοκυπρίων που η μόνη τους ασχολία είναι να περνούν τη μέρα τους σε καφενεία και να διασκεδάζουν παίζοντας τάβλι. Ακόμα κι όταν έχουν τη σωματική ρώμη να κάνουν βαριές δουλειές, προτιμούν να κάνουν μικροθελήματα για να πάρουν σαν αντάλλαγμα τσιγάρα, ρούχα και παπούτσια. Δουλεύουν όποτε τους κάνει κέφι και τις υπόλοιπες μέρες ζητιανεύουν: Ο Βεζίρης αυτός ήτουν που την Ανατολήν, -που την Ατάλειαν να πούμεν. Τζιαι μέραν νύχταν εδιασκεδάζαν, επαίζαν ττάβλιν με τούτον τον βασιλέαν. (Παπαγεωργίου Κ., 1996) (Ο Γιουσούφ) Γύριζε τις γειτονιές κι έκανε μικροθελήματα και σαν αντάλλαγμα έπαιρνε ρούχα, παπούτσια και τσιγάρα. Ήταν χεροδύναμος και θα κανε για βαριές δουλειές, μα δούλευε όπως έλεγαν μόνο για το κέφι του. Συχνά τον βλέπαμε να τριγυρίζει στο μικρό λιμάνι της Κερύνειας και να ζητά από τους περαστικούς και τους καπεταναίους διάφορες μάρκες τσιγάρα. Ήταν ένας αλήτης με καλή καρδιά... (Επαμεινώνδας Σπ., 1979) Οι σχέσεις και τα αισθήματα για τους Ελληνοκύπριους παρουσιάζουν διακυμάνσεις. Πριν από το 1974 οι σχέσεις τους με τους Ελληνοκύπριους παρουσιάζονται εγκάρδιες και φιλικές, επικυρώνοντας το σύνηθες μοτίβο νοσταλγίας του απωλεσθέντος παράδεισου, που αποτελεί για τους συγγραφείς η Κύπρος του παρελθόντος. Όπως είναι αναμενόμενο, στα κείμενα που αναφέρονται στα γεγονότα της εισβολής, η στάση τους εμφανίζεται εχθρική, με ορισμένες αναλαμπές φιλικών αισθημάτων, τα οποία προέρχονται από Τουρκοκύπριους. Αντίθετα οι Τούρκοι εμφανίζονται αιμοδιψείς, άγριοι, βάρβαροι: Οι Τούρκοι σκοτώνουν γιαγιά, σκοτώνουν, σου λέω... Είναι άγριος λαός, αγαπά το αίμα (Σολωμονίδου-Αναστασίου Ν., 1998) [ ] οι Τούρκοι, οι βάρβαροι, δεν τους σεβάστηκαν. Η πρωτόγονη ψυχή τους δεν καταλαβαίνει από ανθρωπισμό και διεθνείς συμβάσεις. Ξέρει μόνο να καταστρέφει, να σφάζει, να λεηλατεί (Δημητριάδου- Γαλάτη Θ., 1998). Σκατά να σε σκοτώσω! Ξελαρυγγίζεται. Τραβά ύστερα από τον κόρφο του μια μικρή ελληνική σημαία σχεδόν ξεσχισμένη κι αφού τη φτύσει δυο φορές την πετά με περιφρόνηση μπροστά του.

10 Φτύσε τη μπρε, φτύσε την για να γλιτώσεις! Αλλιώς σου φυτεύω δυο στο κεφάλι!(επαμεινώνδας Σπ., 1979). Ορμούν μέσα στα σπίτια και δεν αφήνουν τίποτε στη θέση του. Αν κανένας θελήσει να τους εμποδίσει τον χτυπούν. (Μαραθεύτης Μ., 1977) [ ] έσφαξαν, έκλεψαν, ατίμασαν, βίασαν. Αυτοί κρατάνε το μισό μας νησί σκλαβωμένο. Κρατάνε στις φυλακές της Τουρκίας τους αγνοούμενούς μας. (Πυλιώτου Μ., 1996) Στη συνέχεια, ποικίλες αναφορές σε αγαθούς, καλοσυνάτους Τουρκοκύπριους, κυρίως γέρους, γυναίκες και παιδιά δίνουν πιο ανθρώπινη διάσταση στην παράστασή τους. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι οι θετικοί Τουρκοκύπριοι χαρακτήρες που συναντούμε στα λογοτεχνικά κείμενα αμφισβητούν ευθέως το καθεστώς που ζούνε. Αισθάνονται αιχμάλωτοι, φοβισμένοι και, όταν τους δίνεται η ευκαιρία, αυτομολούν στην επικράτεια που ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Αξιοσημείωτη είναι και η εικόνα Τουρκοκύπριων κρυπτοχριστιανών να ανάβουν κερί σε χριστιανική εκκλησία: Μπορώ, μπρε, να φύγω; Μπορώ να κατέβω στην Κερύνεια και να σεριανίσω; Να βρω φίλους και γνωστούς να κάνουμε παρέα, να χωρατέψουμε; [ ] Είμαι κι εγώ αιχμάλωτο, καρτάς, κατάλαβες! Αιχμάλωτο! (Επαμεινώνδας Σπ., 1979). Πώς βαρέθηκε πια. Το καθεστώς Ντενκτάς είναι βάρβαρο και απάνθρωπο. Δεν μπορείς να μιλήσεις, να πεις μια δική σου άποψη, να πας όπου θέλεις. Σκέτη στρατοκρατία. Σε παρακολουθούν μέρα νύχτα. Οι ντόπιοι ένας ένας απελπισμένοι φεύγουν. Οι έποικοι πληθαίνουν (Πυλιώτου Μ., 1996). Μπορεί να προσποιούνται τους «δημοκρατικούς» και να χαλαρώνουν κάποτε για τα μάτια της Ευρώπης, που θέλουν να μπουν, μα είναι σκυλιά, λύκοι αδίσταχτοι! Πρόσεχε [ ] (Πυλιώτου Μ., 1996). Είχε πειστεί ίσως από πριν ότι ο στρατιώτης αυτός δεν έμοιαζε καθόλου με τους άλλους Τούρκους. Το βλέμμα του ήταν πιο ήρεμο και τα χαρακτηριστικά του πιο λεπτά σ αντίθεση με τα σκληρά και ανέκφραστα των άλλων στρατιωτών [...] Ο στρατιώτης έφερε το χέρι στην μικρή τσέπη του παντελονιού και ξετύλιξε ένα χαρτάκι που είχε μέσα ένα μικρό παλιό χρυσό σταυρουδάκι [ ] Μετά άρχισε να τους λέει για την ελληνική του καταγωγή [ ] (Χρυσοσπάθη- Σοφοκλέους Μ., 1994). Σε δυο μυθιστορήματα (Πυλιώτου Μ., 1996, Γενακρίτου Η., 1997) Τουρκοκύπριοι βοηθούν Ελληνοκύπριους να σώσουν τη ζωή τους. Και στις δυο περιπτώσεις υπάρχει η παρουσία γυναίκας. Στην πρώτη είναι μια Τουρκοκύπρια που κρύβει Ελληνοκύπριους στρατιώτες και τους φυγαδεύει. Στη δεύτερη ένας Τουρκοκύπριος στρατιώτης σώζει την Ελληνοκύπρια μαμή που τον ξεγέννησε. Οι περισσότερες σχέσεις μεταξύ ανθρώπων των δυο κοινοτήτων αναφέρονται στην περίοδο μετά τον πόλεμο του 1974, παρόλο που κάτι τέτοιο δεν αναμένεται, αφού ζουν ξεχωριστά. Ακόμα πιο περίεργο είναι το γεγονός πως οι σχέσεις που παρουσιάζονται είναι κυρίως φιλικές ή αλληλεγγύης, ειδικά ανάμεσα στα παιδιά των δύο κοινοτήτων, παρόλο που οι επαφές των δύο κοινοτήτων σχεδόν εκμηδενίζονται μετά την εισβολή. Φαίνεται πως οι εικόνες

11 αυτές βασίζονται στους πόθους και τις προσδοκίες των Ελληνοκυπρίων συγγραφέων για τα αισθήματα της άλλης πλευράς. Όπως και οι Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες, έτσι και οι Τουρκοκύπριοι νιώθουν μεγάλη νοσταλγία για τα μέρη που άφησαν αλλά και γενικότερα για το νησί τους: Το χωριό του πολύ μακριά από εδώ, κοντά σε μια άλλη πόλη, κοντά σε μια άλλη αγαπημένη θάλασσα. [ ] Το σπίτι τους ήταν όμορφο. Όμορφο όσο κανένα άλλο σπίτι στον κόσμο. Δυο φοινικιές στόλιζαν την μπροστνή του είσοδο κι απ το παράθυρο της κουζίνας έβλεπες τη θάλασσα, πότε τρικυμισμένη και πότε ήρεμη σαν λάδι (Μ. Πυλιώτου 1978). Ένα ενδιαφέρον μοτίβο που συναντούμε σε δύο συγγραφείς (Μ. Πυλιώτου, Φ. Χατζηχάννα) είναι η σχέση της τουρκοκύπριας μάνας με το παιδί της και κατ επέκταση με τα παιδιά όλου του κόσμου. Πρόκειται για την εικόνα μίας μητέρας που προφέρει απλόχερα την αγάπη σε κάθε παιδί, χωρίς να ξεχωρίζει τα τουρκόπουλα από τα ελληνόπουλα: [...] σκέφτεται τη μάνα του,που όπου να ναι θα ξυπνήσει,θα κοιτάξει ολόγυρα και δε θα τον βρει στο κρεβάτι του. Και θα νομίσει, η δύστυχη, πως ο γιος της κάποια κοπελιά έτρεξε ν ανταμώσει, κι είναι τόσο νέος. Ο Αλλάχ να τον προσέχει από τις αρρώστιες». Έτσι προσευχήθηκε κι όταν τον κατευόδωνε, στα δεκαεφτά του, για σπουδές. Με υποτροφία σπούδασε, γιατί στις εξετάσεις ήρθε πρώτος. Η μάνα του εκείνη τη μέρα έκλαψε από χαρά. (Πυλιώτου 1996). Η Τούρκισσα ένιωσε μέσα στ αυλάκια που σχημάτιζαν οι φλέβες στα χέρια της τα ζεστά δάκρυα του Στάθη. Η καρδιά της μαλάκωσε, έγινε τρυφερή κι ο πόνος έγινε συμπόνια. Ο δικός της έσβησε μ εκείνον των παιδιών. (Πυλιώτου Μ.,1995). Όταν κόντευε να πεθάνει η νενέ Ραχμέ [...] κλαίγαμε σα μικρά παιδιά. [...] με φώναξε στο κρεβάτι της και μου είπε: Έλα, Άννα, εδώ κοντά μου. Μου χάιδεψε τα μαλλιά και συνέχισε: Μου αρέσουν πολύ οι κοτσίδες σου. Μην αφήσεις τη μητέρα να τις κόψει [...] Η νενέ Ραχμέ έκανε ένα γύρω με το βλέμμα της και μόλις που μίλησε: Μαρία, Αϊσιέ ελάτε να σας φιλήσω. Ήρθε η ώρα μου (Χατζηχάννα, 1981). Η κυρία Σένα φαίνεται στην πόρτα. -Παύλο μου, καλωσόρισες, μου λέει [...] Με αγκαλιάζει, με φιλά, με χαϊδεύει. Πρώτη φορά τη βλέπω, μα μου αρέσει το χάδι της και το όλο καλοσύνη αγκάλιαμά της (Χατζηχάννα, 31995). Εάν επικεντρωθούμε στα είδη της αφήγησης και της εστίασης, παρατηρούμε ότι στα περισσότερα κείμενα, η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη παντογνωστική με μηδενική εστίαση. Στην πλειονότητά τους επικρατεί μια ομαλή γραμμική ροή στην αφήγηση των επεισοδίων, χωρίς αναχρονίες, ανισοχρονίες, χρονικές παρεκβάσεις και αναδρομικές αφηγήσεις, χωρίς δηλαδή ιδιαίτερη πλοκή, παρά μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις. Κατά συνέπεια, τα πλαίσια συγκρότησης της εικονοποιίας συμβαδίζουν με τις αφηγηματικές επιλογές των συγγραφέων.

12 Ειδικότερα, ενώ η σταθερότητα στη ροής της αφήγησης και η απόλυτη βεβαιότητα του αφηγητή ανταποκρίνονται στην παιδική ιδιαιτερότητα, θέτοντας λιγότερα προβλήματα κατανόησης και παρακολούθησης της ιστορίας, αποδίδουν μονοσήμαντα τις υπάρχουσες ιδεολογικές σημάνσεις που προκύπτουν μέσα από τις γραμμές των κειμένων. Φαίνεται ότι αυτή η τριτοπρόσωπη αφήγηση με μηδενική εστίαση ευνοεί τη μια πλευρά, και στην περίπτωσή μας την πλευρά του ελληνοκύπριου, του οποίου η ματιά του καταγράφεται ολοκληρωμένα μαζί με τις σκέψεις του και τις προσδοκίες του απέναντι στο Τουρκοκύπριο. Δεν αποτυπώνεται όμως ανάλογα και η οπτική γωνία και η ματιά του Τουρκοκύπριου. Στην πράξη, ποτέ δε δίνεται ο λόγος στους «αληθινούς» Τουρκοκύπριους. Κάθε απόπειρα να αποτυπωθεί ο λόγος του Τουρκοκύπριου μέσα από διάλογο ή δια μέσω του αφηγητή καταλήγει σε μια αληθοφανή αλλά όχι αληθινή εικόνα του Άλλου, διότι δεν αποτυπώνεται, το πώς ο ίδιος ο Τουρκοκύπριος βλέπει τον Ελληνοκύπριο, αλλά το πώς θα ήθελε ο Ελληνοκύπριος να τον βλέπει ο Τουρκοκύπριος. Αυτή η ελλειμματική, θα λέγαμε προσπάθεια, αποτυπώνεται ακόμα και σε συγγραφικές απόπειρες, όπου είναι εμφανής η διάθεση προσέγγισης προς τον Άλλον με την καλλιέργεια αντιπολεμικής διάθεσης και την προώθηση φιλειρηνικών μηνυμάτων. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της προσέγγισης αποτελούν τρία κείμενα, όπου ο Τουρκοκύπριος είναι ο βασικός ήρωας, ενώ και οι συγγραφείς τού δίνουν το λόγο, επιχειρώντας να αναπαραστήσουν τη φωνή του. Άλλωστε, ο προοδευτικός προσανατολισμός τους έχει επισημανθεί τόσο από μελετητές (Κατσώνης 2008) όσο και από το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου, μια που αποτελούν μέρος του προτεινόμενου διδακτικού υλικού για την «καλλιέργεια κουλτούρας ειρηνικής συμβίωσης, αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων» (ΥΠΠ 2008). Πρόκειται για το έργα Ο Ναζίμ και το ψηλό κυπαρίσσι (διήγημα), Τζιαφέρ Γιασίντ Αλή (μυθιστόρημα) της Μαρίας Πυλιώτου και Θα σε περιμένω Χασάν (διήγημα) της Φιλίσας Χατζηχάννα. Στο πρώτο διήγημα, που περιέχεται στη συλλογή της Μαρίας Πυλιώτου Καλημέρα Μαργαρίτα, ο τριτοπρόσωπος αφηγητής επιχειρεί να ενσωματώσει τη φωνή του τουρκοκύπριου ήρωα με εσωτερική εστίαση, δίκην εσωτερικού μονόλογου: Το χωριό του πολύ μακριά από εδώ, κοντά σε μια άλλη πόλη, κοντά σε μιαν άλλη αγαπημένη θάλασσα [ ]. Σκέφτεται την απόσταση και είναι σίγουρο πως είναι πολύ μακριά, γιατί στο μεγάλο αυτοκίνητο που τους φόρτωσαν, πράγματα, πλάσματα, όλους κι όλους στοίβες, θυμάται πως κοιμήθηκε πολλές ώρες. Ξεκίνησαν αυγή-αυγή κι έφτασαν με το βράδυ. Η μάνα του έκλαιγε, κι άλλες μάνες έκλαιγαν [ ].Το σπίτι τους ήταν όμορφο.-όμορφο όσο κανένα άλλο σπίτι στον κόσμο. Δυο φοινικιές στόλιζαν την μπροστινή του είσοδο κι από το παράθυρο της κουζίνας έβλεπες τη θάλασσα, πότε τρικυμισμένη και πότε ήρεμη σαν λάδι [ ]. Κοίταξε φοβισμένη μην την ακούσουν οι στρατιώτες [ ] Ήταν μια ομάδα στρατιώτες «Τους μισώ», ξανάπε από μέσα του Θυμήθηκε τη μάνα του, που σαν τους βλέπει, σφαλώνει πόρτες και παράθυρα. «Τους μισώ», ξανάπε. «Αυτοί μας κλείνουν τους δρόμους με τα όπλα τους και δεν μας αφήνουν» (Πυλιώτου 1978).

13 Είναι φανερό ότι η συγγραφέας επιχειρεί να αναπαραστήσει τα συναισθήματα των απλών Τουρκοκυπρίων, που ένιωσαν και νιώθουν ίσαμε σήμερα, και αυτοί, ξεριζωμένοι στο δικό τους τον τόπο. Όμως η ένταση και το μίσος με τα οποία αντιμετωπίζει τους «δικούς του» στρατιώτες ο μικρός τουρκοκύπριος μοιάζουν να περισσότερο ως δικές μας προσδοκίες για το πώς θα έπρεπε να τους βλέπει. Αντίστοιχα, στο μυθιστόρημα Τζιαφέρ Γιασίντ Αλή, πάλι ένας τριτοπρόσωπος αφηγητής αναλαμβάνει να εκπροσωπήσει το λόγο του πρωταγωνιστή με εσωτερική εστίαση, οι σκέψεις του οποίου μοιάζουν περισσότερο ως εγκιβωτισμένα υβρίδια του δικού μας λόγου παρά για γνήσια λόγια ενός Τουρκοκύπριου: Το πραξικόπημα [ ] ήταν μεγάλο λάθος. Χρόνια περίμεναν μια τέτοια ευκαιρία η Άγκυρα κι ο Ντενκτάς για να μοιράσουν το νησί στα δυο (Πυλιώτου, 1996). Αντίθετα, το διήγημα Θα σε περιμένω Χασάν, που περιέχεται στη συλλογή Λουλούδια και Όνειρα της Φιλίσας Χατζηχάννα, αποτελεί μια αξιοπρόσεκτη περίπτωση, διότι είναι το μοναδικό αφήγημα πρωτοπρόσωπης αφήγησης με εσωτερική εστίαση που εκπροσωπεί την παιδική ματιά ενός μικρού τουρκοκύπριου. Εδώ, η Χατζηχάννα αλλάζει οπτική γωνία και επιχειρεί να δώσει κυριολεκτικά φωνή και στο έτερο στοιχείο του Νησιού, μια και αφηγητής είναι ο ίδιος Χασάν, ένας μικρός τουρκοκύπριος που, όπως και ο Ναζίμ, μετοικεί από το Νότο στα κατεχόμενα και θυμάται τη φιλία του με τον ελληνοκύπριο φίλο του, το Μιχάλη: Η μάνα μου μ άρπαξε απ το χέρι. Το ίδιο έκανε και η μητέρα του Μιχάλη. Τις κοιτάζαμε με απορία. Είδαμε το φόβο στα μάτια τους. Πιο πολύ μου φάνηκε φοβισμένη η μάνα μου. [ ] -Οι Έλληνες έκαναν πραξικόπημα. Θα χουν φασαρίες. Πρέπει να μείνουμε σπίτι. Αυτοί θα σκοτωθούν μεταξύ τους. - Τι είναι το πραξικόπημα; - Μερικοί κακοί σκότωσαν το Μακάριο και πήραν αυτοί την εξουσία [ ] Θυμούμαι και λαχταρώ να ξαναρθώ [ ] δεν μπορούν να μ εμποδίσουν ν Η Χατζηχάννα δεν επιλέγει να δημιουργήσει έναν αφηγητή που θα «εκπροσωπήσει» τον Τουρκοκύπριο, αλλά επιχειρεί να μετατοπίσει την οπτική γωνία θεώρησης μέσα από τα μάτια των άλλων αλλάζοντας τη φωνή. Αυτή η προσπάθεια της συγγραφέως μπορεί να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα προχωρημένη και ριζοσπαστική, τόσο για την εποχή που γράφτηκε το έργο (1979), αφού ο ορίζοντας προσδοκιών της για τον νοούμενο αναγνώστη μάλλον περιοριζόταν στο χώρο της ελληνοκυπριακής κοινότητας, όσο και σήμερα, μια που δε συναντούμε μέχρι τώρα ανάλογη συγγραφική απόπειρα (Γουλής 2010). Μάλιστα, η μήτρα έμπνευσης που δημιούργησε το Χασάν μοιάζει τόσο ισχυρή, που διοχετεύει τη δυναμική της παρουσία και σε ένα άλλο κείμενο εκείνης της περιόδου, με το οποίο το παρόν διήγημα βρίσκεται σε ένα είδος «διαλόγου». Πρόκειται για το ποίημα Φίλε από τη συλλογή Χαμόγελα (1980), στο οποίο ο Μιχάλης, σε πρώτο πρόσωπο,

14 απαντά στο φίλο του το Χασάν. Ο διάλογος μεταξύ των δύο παιδιών στα δύο κείμενα διαπερνά κοινότητες, ταυτότητες και λογοτεχνικά είδη και γίνεται ένας ύμνος στη φιλία, στη νοσταλγία για την πατρίδα και την παιδική ξενοιασιά, προαναγγέλλοντας μία κατοπινή, αγαπημένη τεχνική της συγγραφέως, την ενδοεπικοινωνία λογοτεχνικών ειδών και θεμάτων (Γουλής 2010): Φίλε Χασάν, πολλές φορές/ μες στην αυλή σου μπήκα,/πριν ένα μήνα, χθες, προχθές μα πάλι δε σε βρήκα./ [ ]Φίλε Χασάν, σε καρτερώ/ να παίξουμε κρυφτούλι/και να ποτίσουμε νερό/τις γλάστρες στο πεζούλι. Το καναρίνι σου ρωτά/με βλέμμα λυπημένο:/«πότε θα ρθει ξανά ο Χασάν;/και γω τον περιμένω»./έλα φίλε να παίξουμε./έχω φυλάξει βώλους./στ αλώνι μας να τρέξουμε/να τους περάσουμε όλους. (Χατζηχάννα 1980). Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αναπαράσταση του «άλλου» και του «διαφορετικού» στο χώρο της μυθοπλασίας είναι μια σύνθετη διαδικασία με δυο κύριες φάσεις διαδρομής. Αρχικά η εικόνα του «άλλου» είναι ασαφής και ρευστή και επηρεάζεται από το δημιουργικό δυναμικό του κάθε συγγραφέα και της περιρρέουσας ατμόσφαιρας αλλά στη συνέχεια αυτή η εικόνα μέσω ποικίλων διαδραστικών διεργασιών μεταξύ αναγνωστικού κοινού και κειμένου μετατρέπεται σε γενίκευση, απλουστεύεται, μονιμοποιείται και συχνότατα καταλήγει σε εθνικό ή πολιτιστικό στερεότυπο. Παρά τις προθέσεις των συγγραφέων, οι αναπαραστάσεις των Τουρκοκυπρίων -με ελάχιστες εξαιρέσεις-μοιάζουν περισσότερο είτε προϊόντα στερεοτύπων είτε παράγωγα προσδοκιών και ευσεβών πόθων για τον πραγματικό Τουρκοκύπριο, ενώ τα πρόσωπά τους μένουν συνήθως καθηλωμένα και ανολοκλήρωτα, όχι σφαιρικά και εξελισσόμενα (Αμπατζοπούλου 2000: 154). Τέλος, η έλλειψη χιούμορ υποδηλώνει εκτός των άλλων ότι οι συγγραφείς δεν αποτολμούν να αποδομήσουν τα στερεότυπα με τεχνικές όπως η παρωδία, η σάτιρα και η ειρωνεία, επιβεβαιώνοντας ότι «οι όροι Τούρκος και Έλληνας δημιουργούν δυναμικά και δημιουργούνται ταυτόχρονα από μια σειρά στερεότυπες εικόνες που βασίζονται κυρίως στη γενίκευση και στη συλλήβδην αναπαράσταση του Εαυτού και του Άλλου ως ουσιωδών κατηγοριών ταυτότητας με σαφή και συγκεκριμένα πολιτισμικά όρια» (Κιρτσόγλου 2002). 5. Αντί Επιλόγου Η απάντηση στο ερώτημα εάν η κυπριακή παιδική λογοτεχνία προωθεί μέσα από τις εικόνες των Τουρκοκυπρίων το μήνυμα της ειρηνικής συνύπαρξης είναι σίγουρα καταφατική, εάν επικεντρώσουμε την προσοχή μας στις προθέσεις των συγγραφέων, όπως προκύπτουν μέσα από την ανάλυση των κειμένων της. Εάν σταθούμε όμως στο γεγονός ότι στην μεγάλη πλειονότητα των κειμένων: α. Ουσιαστικά απουσιάζει η φωνή του Τουρκοκύπριου, β. Οι στάσεις και τα χαρακτηριστικά τους είναι σχεδόν πάντοτε στερεοτυπικά (υπεροχή τοπικοτήτων έναντι καθολικοτήτων) και γ. Η εστίαση είτε επικεντρώνεται σε προσδοκίες για το πώς θα θέλαμε εμείς να είναι ο Άλλος, αδυνατώντας να ενσωματώσει το λόγο του είτε εξαντλείται στο πώς θα θέλαμε εμείς να μας βλέπει, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η ανάδειξη της λογοτεχνικής φωνής του Άλλου εξακολουθεί να είναι ζητούμενο στην κυπριακή παιδική λογοτεχνία. Κι αυτό διότι, εάν τελικά θέλουμε να ξεκινήσουμε μια προσέγγισή του, είτε ο Άλλος

15 είναι μόνο διαφορετικός είτε είναι εχθρός, δεν αρκεί η κατανόηση ή η συμπάθεια για την επίδειξη σεβασμού προς αυτόν αλλά χρειάζεται -μέσα από τα κείμενα-να προκύπτει κυρίως η δυνατότητα να βλέπουμε τους εαυτούς μας μέσα από τα μάτια του (Κανατσούλη, 2004). Ο Τοντόροφ υποστηρίζει ότι δεν αρκεί η κατανόηση και η γνώση του πολιτισμού του άλλου για την επίδειξη σεβασμού προς αυτόν. «[ ] Οι Ισπανοί συγγραφείς λένε καλά λόγια για τους Ινδιάνους, αλλά, πλην εξαιρέσεων, δεν μιλάνε ποτέ στους Ινδιάνους. Ωστόσο μόνο μιλώντας στον άλλο (όχι δίνοντάς του διαταγές αλλά διεξάγοντας διάλογο μαζί του) του αναγνωρίζω μια ποιότητα υποκειμένου συγκρίσιμου με το υποκείμενο που είμαι ο εγώ ίδιος. [ ] Αν το κατανοώ δε συνοδεύεται από πλήρη αναγνώριση του άλλου ως υποκειμένου, τότε η κατανόηση κινδυνεύει να χρησιμοποιηθεί στην υπηρεσία της εκμετάλλευσης, του «παίρνω». η γνώση θα υπαχθεί στην εξουσία.» (2004: ). «Με τη λογοτεχνία [ ] ίσως ν αρχίσουμε ν αποκτάμε μια καινούρια αίσθηση με τους άλλους συνειδητοποιώντας ότι κουβαλάμε τις ίδιες πληγές και τα ίδια όνειρα, ότι μας καλούν οι ίδιοι μακρινοί ψίθυροι και προσκρούουμε στα ίδια τείχη. Όλα αυτά προϋποθέτουν ειλικρινή διάθεση αυτογνωσίας» (Κούρτοβικ 1990). Στην Κύπρο, όπου για αιώνες οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι συμβιώνουν στον ίδιο χώρο, αυτό είναι κάτι που επιβάλλεται. Γιατί το να είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε με τους άλλους, δεν είναι ατυχία, αλλά μοναδική ευκαιρία να αναγνωρίσουμε και να αναστοχαστούμε τον εαυτό μας, γιατί καλύτερος καθρέφτης του εαυτού μας είναι ο άλλος (Ταίηλορ, 1997). Σε μια κοινωνία όπως η κυπριακή, η οποία, εκτός από την συνύπαρξη με το σύνοικο στοιχείο, οφείλει σήμερα να διαχειριστεί και την εμφάνιση ενός νέου, ποικιλόμορφου μεταναστευτικού ρεύματος στο νησί, η αλληλοκατανόηση μεταξύ των πολιτισμών και η διαμόρφωση μιας ταυτότητας, που αναγνωρίζει την ετερότητα, αλλά επίσης την ενσωματώνει ως απαραίτητο όρο της δυναμικής της (Πασχαλίδης 2004: 35) αποτελούν το κυρίαρχο διακύβευμα της εποχής. Και σ αυτήν την προσπάθεια η συμβολή της λογοτεχνίας που απευθύνεται, σε παιδιά και νέους, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική. Ίσως τελικά αυτό να είναι και το μεγαλύτερο στοίχημα για την κυπριακή παιδική λογοτεχνία στις δεκαετίες που έρχονται. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αμπατζοπούλου, Φραγκίσκη, Η γραφή και η βάσανος. Ζητήματα λογοτεχνικής αναπαράστασης, Πατάκης, Αθήνα, Αναγνωστόπουλος, Βασίλης, «Τάσεις στη σύγχρονη Κυπριακή Παιδική Λογοτεχνία», Διαδρομές 31 (1993), Βάμβουκας Μιχάλης, Εισαγωγή στην Ψυχοπαιδαγωγική Έρευνα και Μεθοδολογία, Γρηγόρης, Αθήνα Genette, Gerard, Σχήματα ΙΙΙ, Πατάκης, Αθήνα 2006.

16 Γουλής, Δημήτριος, «Ενσυναίσθηση, κριτική σκέψη και δημιουργικότητα με αφετηρία την εικόνα του άλλου στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας»,πανελλήνιο συνέδριο «Παιδί & Οπτικοακουστικά Μέσα Επικοινωνίας», Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ., Νοεμβρίου Ανάκτηση από: Γουλής, Δημήτριος, Το έργο και η προσφορά της Φιλίσας Χατζηχάννα στην παιδική λογοτεχνία της Κύπρου και της Ελλάδας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων [διδακτορική διατριβή], Ιωάννινα Θεοδούλου Δώρος, «Παιδική λογοτεχνία της Κύπρου (Προσπάθεια για ιστορική και κριτική θεώρηση)», Διαβάζω 123 (1985), Κανατσούλη Μένη, «Ανάμεσα στην ελληνικότητα και την πολιτισμικότητα στο σύγχρονο μυθιστόρημα για παιδιά και νέους», στο Τ. Τσιλιμένη (επιμ.), Το Σύγχρονο Παιδικό-Νεανικό Μυθιστόρημα, Σύγχρονοι Ορίζοντες, Αθήνα 2004, Καρακίτσιος, Ανδρέας, Καρασαββίδου, Ελένη, «Αναπαραστάσεις του μετανάστη στο παιδικό μυθιστόρημα», Κείμενα 3 (2005), Ανάκτηση από: Καρακίτσιος, Ανδρέας, Σύγχρονη παιδική μικροαφήγηση, Ζυγός, Θεσσαλονίκη Κατσώνης, Κώστας, «Νεότερες εξελίξεις στην κυπριακή παιδική λογοτεχνία», Ανέμη 10 (1998), Κατσώνης, Κώστας, Το παιδαγωγικό στοιχείο στο σύγχρονο κυπριακό διήγημα για παιδιά και νέους [διδακτορική διατριβή], Έκδοση Πολιτιστικών Υπηρεσιών ΥΠΠ, Λευκωσία, Κιρτσόγλου, Ελισάβετ, «Διεθνές Συνέδριο για τα ελληνοτουρκικά», Το Βήμα, Κιτρομηλίδης Γεώργιος, Η παιδική και νεανική λογοτεχνία στην Κύπρο-100 χρόνια ζωής, Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών [διδακτορική διατριβή], Αθήνα Κούρτοβικ, Δημοσθένης, «Η μυθολογία της εθνικής λογοτεχνίας, Ελευθεροτυπία, Kristeva, Julia, Ξένοι μέσα στον εαυτό μας, Αθήνα, Scripta Μαραθεύτης Μιχαλάκης, «Η ανάπτυξη της παιδικής λογοτεχνίας στην Κύπρο», Παιδική Φιλολογία (1979), Μαραθεύτης Μιχαλάκης, «Συνοπτική ιστορία της κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας», περ. Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας 4 (1989), Μήλλας Ηρακλής, Εικόνες Ελλήνων και Τούρκων, Αλεξάνδρεια, Αθήνα Οικονόμου -Αγοραστού, Ιωάννα, Εισαγωγή στη συγκριτική στερεοτυπολογία των

17 εθνικών χαρακτηριστικών στη λογοτεχνία, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, Pageaux, Daniel-Henri, «Image/imaginaire», in Europa und das nationale Selbstverstandnis. Imagologische probleme in Literatur, Kunst und Kultur des 19. Und 20. Jahrhunderts., ed. H. Dyserinck & K.U. Syndram, Bouvier, Bonn 1988, Said, Edward, Οριενταλισμός, Νεφέλη, Αθήνα, Ταίηλορ Τ., Πολυπολιτισμικότητα. Εξετάζοντας την πολιτική της αναγνώρισης, Πόλις, Αθήνα, Τοντόροφ, Τσβετάν, Η κατάκτηση της Αμερικής, Νήσος, Αθήνα, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, «Καλλιέργεια κουλτούρας ειρηνικής συμβίωσης, αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων με στόχο την απαλλαγή από την κατοχή και την επανένωση της πατρίδας και του λαού μας». Ανάκτηση από: Χαντ Πίτερ, Κριτική, Θεωρία και Παιδική Λογοτεχνία, Πατάκης, Αθήνα, 1991.

18

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η γυναίκα με τα χέρια από φως

Η γυναίκα με τα χέρια από φως ΛIΛH ΛAMΠPEΛΛH Σειρά: Κι αν σου μιλώ με Παραμύθια... Η γυναίκα με τα χέρια από φως Εφτά παραμύθια σχέσης από την προφορική παράδοση Τρεις τρίχες λύκου Ζούσε κάποτε, σ ένα μικρό χωριό, ένας άντρας και μια

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Α ομάδα 1. Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι. Ο πραγματικός κόσμος της Ρόζας,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ταν ήμουνα μικρή, σαν κι εσάς και πιο μικρή, ο παππούς μου μου έλεγε παραμύθια για νεράιδες και μάγισσες, στοιχειωμένους πύργους, δράκους και ξωτικά. Εγώ φοβόμουν πολύ και τότε εκείνος μου έσφιγγε το χέρι

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους.

Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους. Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους. Κάθεται στο παράθυρο του δωματίου της και σκέφτεται, στεναχωρημένη τους παλιούς της φίλους και συμμαθητές.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου.

Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου. Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου. Ενότητα 1: Το σπασμένο μπισκότο. Γιάννα Ροϊλού. Τμήμα: Θεατρικών Σπουδών. Σελίδα 1 1 Σκοποί ενότητας..3 2 Περιεχόμενα ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. Μέχρι πριν λίγες μέρες βρισκόμουν στο χωριό μου το Ριζοκάρπασο, αλλά μετά την εισβολή ήρθαμε με την μητέρα μου

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Στ 3

Από τα παιδιά της Στ 3 Από τα παιδιά της Στ 3 16 Αυγούστου 1974. Έχει σκοτεινιάσει για τα καλά και το κορμί μου δε σηκώνει άλλη κούραση. Ο φόβος, η αγρυπνία, ο ξεσηκωμός μου έχουν τσακίσει τα κόκκαλα. Οι ώρες είναι δύσκολες,

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη διαβάζω ιστορίες Αποστολή Κρυμμένος Θησαυρός Λίνα Σωτηροπούλου Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το δώρο της γιαγιάς Μόλις χτύπησε το ξυπνητήρι, με έπιασε πανικός. Δεν μπορούσα να καταλάβω για ποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο : " ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ " του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου

Κριτικη της Maria Kleanthous Kouzapa για το βιβλίο :  ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ  του Γιώργου Παπαδόπουλου-Κυπραίου Ημερομηνία 13/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://vivliopareas.blogspot.gr/ Μαρία Κλεάνθους Κουζάπα http://vivliopareas.blogspot.gr/2015/07/maria-kleanthous-kouzapa_40.html Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2015 Κριτικη

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο δάσκαλος που με εμπνέει

Ο δάσκαλος που με εμπνέει Είναι πολύ σημαντικό για μένα η δασκάλα που μου κάνει μάθημα να με εμπνέει, γιατί έτσι θα ενδιαφέρομαι περισσότερο για τα μαθήματά μου και θα προσπαθώ να γίνομαι κάθε φορά καλύτερη. Θα προτιμούσα η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΣΤΙΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ. Αφηγητής = Η φωνή Ποιος Μιλά; Εστιαστής = Τα μάτια Ποιος βλέπει;

Η ΕΣΤΙΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ. Αφηγητής = Η φωνή Ποιος Μιλά; Εστιαστής = Τα μάτια Ποιος βλέπει; Η ΕΣΤΙΑΣΗ Η ΕΣΤΙΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Αφηγητής = Η φωνή Ποιος Μιλά; Εστιαστής = Τα μάτια Ποιος βλέπει; 1. Μηδενική εστίαση Αφηγητής > Ήρωα ήρωες 2. Εσωτερική εστίαση Αφηγητής = Ήρωα ήρωες 2.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ KANGOUROU ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2016

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ KANGOUROU ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2016 Thales Foundation Cyprus P.O. Box 28959, CY2084 Acropolis, Nicosia, Cyprus ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ KANGOUROU ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2016 Level 3 4 Γ - Δ Δημοτικού 3 Δεκεμβρίου / December 2016 10:00 11:15 Ερώτηση 1 7: 3 βαθμοί

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα»

Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1. Σ αυτούς θέλουμε να αφιερώσουμε τα έργα μας. Τους έχουν πάρει τα πάντα. Ας τους δώσουμε, λοιπόν, λίγη ελπίδα» Μήνυμα από τους μαθητές του Ε1 «Εμείς, τα παιδιά της Ε1 τάξης, κάναμε μερικά έργα με θέμα τους πρόσφυγες, για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας σ αυτούς τους κυνηγημένους ανθρώπους. Τους κυνηγάει ο πόλεμος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΟΝΤΟΡΙΚΟ: Ήρθαμε τόσο μακριά γιατί εδώ έχει δουλειά. (αναστενάζουν, με βαριά καρδιά).

ΦΙΟΝΤΟΡΙΚΟ: Ήρθαμε τόσο μακριά γιατί εδώ έχει δουλειά. (αναστενάζουν, με βαριά καρδιά). «Ο ΡΙΚΟ ΚΟΚΟΡΙΚΟ» διασκευή της Αναστασία Γραμματίκα, δασκάλας του 46 ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου από το βιβλίο της Σοφίας Μαντουβάλου, εκδόσεις Μικρή ΜΙΛΗΤΟΣ. Όπως παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ

21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ 1 ο Νηπιαγωγείο Κυπαρισσίας Διαβάσαμε το παραμύθι: «ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΛΙΒΑΔΙ» Ερώτηση: ΠΟΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ; - Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΟ-ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνα Γεωργακάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ταξίδι στον κόσμο των παραμυθιών μέσα από την εικονογράφηση και επεξεργασία (σελίδα-σελίδα) ενός βιβλίου

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ταξίδι στον κόσμο των παραμυθιών μέσα από την εικονογράφηση και επεξεργασία (σελίδα-σελίδα) ενός βιβλίου ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ταξίδι στον κόσμο των παραμυθιών μέσα από την εικονογράφηση και επεξεργασία (σελίδα-σελίδα) ενός βιβλίου ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ Γράφουμε στον πίνακα: ΤΙΤΛΟΣ : Το μυστήριο με τα μπλε βέλη

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο

Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο Στην αρχή είχαμε κάποια ερωτήματα... έργο; Πώς διαβάζει κανείς ένα ολόκληρο λογοτεχνικό Ποιο βιβλίο θα μας δημιουργούσε την ανάγκη να το επεξεργαστούμε να στοχαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ»

Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ» Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ» 12 ΣΕΠ 2016 10:30 πμ 3 ημέρες πριν Ακούστε το κείμενο της είδησης ΜΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ Επιμέλεια: Μαρία Σφυρόερα Η συγγραφή της «Σιωπής της Σεχραζάτ» είναι μυθιστόρημα

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα!

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα! Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ Κατανόηση γραπτού λόγου Γεια σου, Μαργαρίτα! Έμαθα να γράφω καλά. Ρώτησες πού μένω! Είμαι από την Ελλάδα αλλά μένουμε στην Αυστραλία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει. επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο

Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει. επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο Η μαμά μου είναι υπέροχη και με κάνει να γελάω! Μερικές φορές όμως θυμώνει επειδή μπερδεύω το φ και το θ. Όμως έχω την καλύτερη μαμά σε ολόκληρο ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΣΕ ΑΓΑΠΩ ΜΑΝΟΥΛΑ ΜΟΥ. Έχω μια γλυκιά μανούλα

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

ήμητρα Ιωάννου: «Τα ερεθίσματα ήρθαν από διαφορετικές κατευθύνσεις κι έδεσαν αρμονικά για τη δημιουργία των Γιων Της Γαλανής Κυράς»

ήμητρα Ιωάννου: «Τα ερεθίσματα ήρθαν από διαφορετικές κατευθύνσεις κι έδεσαν αρμονικά για τη δημιουργία των Γιων Της Γαλανής Κυράς» ήμητρα Ιωάννου: «Τα ερεθίσματα ήρθαν από διαφορετικές κατευθύνσεις κι έδεσαν αρμονικά για τη δημιουργία των Γιων Της Γαλανής Κυράς» Συντάχθηκε στις 29 Μαΐου 2017. Η φιλία που με συνδέει με την Δήμητρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού.

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού. Το βιβλίο του Βαγγέλη Ηλιόπουλου "Η Μεσόγειος είμαι εγώ και δεν είμαι πια εδώ" επιλέχθηκε για να αποτελέσει τη βάση για το θεατρικό δρώμενο, που θα αποτελέσει την παρουσίαση της Ερευνητικής Εργασίας :

Διαβάστε περισσότερα

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό - Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό μου να παίξουμε; Αν θέλει, ναι. Προσπάθησε να μην

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα